AMERIKA FILMT

Ik draag dit boek op aan mijn Amerikaanschen vriend Chick Holding en mijn Schotschen collega Lauderdale Dinwiddie, zonder wier inspireerend gevoel voor humor dit werk waarschijnlijk nooit zou zijn geschreven.

WILLY WATERMAN

AMERIKA FILMT

EEN VISIE OP HOLLYWOOD
EN OP HOLLYWOOD’S
WONDERLIJKE WERKWIJZEN

N.V. HET NEDERLANDSCHE BOEKHUIS, TILBURG

Geen der figuren, die in dit boek voorkomen, heeft eenig verband met levende personen. Vanzelfsprekend zijn hiervan uitgezonderd mannen als Roosevelt, senator Dies, Will Hays, Randolph Hearst, etc., die slechts genoemd worden en niet in eenig direct verband staan met de handeling.
Het zou echter mogelijk kunnen zijn dat, buiten mijn weten, karaktereigenschappen of gewoonten van stars of regisseurs in dit werk overeenkomst vertoonen met karaktereigenschappen of gewoonten van bestaande stars of regisseurs. Mocht dit onverhoopt het geval zijn, dan is dit geheel toevalligerwijze geschied.

WILLY WATERMAN

Copyright 1939 by Het Nederlandsche Boekhuis, Tilburg (Holland)
All rights reserved

INLEIDING

„There are many things wrong
in this blasted country. .
but I love it!”
Chick Holding

Er is een bepaald soort man — ik heb enkele van dit soort onder mijn vrienden — dat door het leven schrijdt met een eeuwigdurend, onverwoestbaar enthousiasme, een dynamisch enthousiasme, dat echter enkele malen per dag van object verandert. De man van dat type, ik constateer het met weemoed, is doorgaans volkomen onbetrouwbaar, doet zelden of nooit zijn woord gestand, maar dat niet uit boosaardigheid... o, neen! Uit dynamiek. Die man stort tranen om een vriend in nood, belooft hem onmiddellijk honderd gulden, een paar schoone sokken en een van zijn eigen shirts, springt op om oogenblikkelijk honderd gulden, sokken en shirt te halen, komt onderweg een vriend tegen en vergeet sokken, honderd gulden en shirt in één minuut.
Hij is de man, die met vloeiende peroraties iedereen wild maakt voor een idee, die allen meesleept en allen, die zoo ezelachtig geweest zijn, zich mee te laten sloepen, grondig in de soep helpt of er toe brengt, zich minstens als ezels te gedragen. Hij zelf ontsnapt steeds zoowel aan de soep als aan het slaan van een figuur, daar hij reeds lang drie nieuwe dingen onderhanden heeft en het geval in kwestie uit zijn geheugen heeft gewischt als zijn volgelingen er zich nog mee blameeren. De man is dynamisch, ontvlambaar als een stroovuur en even snel uitgebrand als een stroovuur, kortom in de hoogste mate primair.
Die man, die elke vijf minuten een nieuw idee heeft, overal beminnelijk zijn neus in steekt, die belooft en even snel vergeet, die alles doet en zegt met een eeuwigdurende beweeglijkheid, beminnelijkheid en zelfverzekerdheid... dat soort van man heeft het karakter van zijn kinderjaren behouden. Hij is een enthousiast, onvolgroeid kind, waarop men met den besten wil niet kwaad kan blijven, al is men nog zoozeer overtuigd, dat hij het meer dan bont heeft gemaakt. Het type is zoo onverantwoordelijk en zoo vol van goeden wil, dat elke instekende storm van toorn zijn kracht reeds tijdens het opsteken verliest en als een mild briesje over overdrijft. Ieder van ons kent het type.

Mijn vrienden de Amerikanen passen dikwijls het volgende grapje toe: Zij nemen de foto’s van een aantal verschillende personen, b.v. de gezichten van vijftig politieagenten, willekeurig gekozen, en drukken deze vijftig even groote foto’s over elkaar heen af. Tot stomme verbazing van den sceptischen toeschouwer, die een soort van Monster van Frankenstein verwacht. is het kleinste gemeene veelvoud van al die gelaten een regelmatig gezicht, zooals u of ik morgen op straat tegen kunnen komen. Dat gelaat is het standaard-politieagentengelaat.
Als men iets dergelijks zou kunnen toepassen op de karakters van alle Amerikanen, zou het uiteindelijke standaard-Amerikaansche karakter een verrassende overeenkomst vertoonen met het type, dat ik zoojuist heb geteekend.

Toen ik, ruim twee-en-een-half jaar geleden, door mijn firma naar de Vereenigde Staten werd gezonden om daar de pers en publiciteitsmethodes te bestudeeren, vertrok ik met grenzeloos enthousiasme.
Toen ik ging, was ik onvoorwaardelijk pro-Amerika.
Mijn gevoelens, nu ik terug ben, worden het best uitgedrukt door de heerlijk-Nederlandsche qualificatie: „Gemengd”.
Uncle Sam en allen, die onder zijn sik leven, zijn dynamisch in den hoogsten graad. Waar wij bezadigd schrijden, holt de Amerikaan. Wij weten allen: leven is een eeuwige slingering, heen en terug. Wij slingeren betrekkelijk regelmatig. De slinger, aan deze zijde van den oceaan, slaat niet zoover uit. Daar zorgt onze traditioneele bedachtzaamheid voor. Tusschen onze slingering en die van den Amerikaan is geen essentieel verschil, maar wel een zeer sterk gradueel verschil. De slinger gaat bij hem onregelmatiger, wordt niet door bedachtzaamheid geremd, en bijgevolg is zijn amplitudo grooter. De Amerikaansche amplitudo is veel wijder, de uitersten liggen verder uit elkaar. De fouten van den Amerikaan zijn flagranter, zijn goede dingen zeer voortreffelijk. Dit gaat voor alles op, voor zijn sympathieën en antipathieën, zijn vreugden en zijn depressies, zijn optimismen en pessimismen, zijn werklust en zijn indolenties.
Neem Roosevelt. Is er een prachtiger voorbeeld van een dynamischen, weerhaan-achtigen enthousiasteling denkbaar? Heeft ooit een onregelmatig bewegende slinger een grafiek geteekend, die zonderlinger afwijkingen vertoonde dan de duizenden contrasten en interferenties der tienduizenden verordeningen van New Deal, W.P.A. en Dies Committee? Ik citeer hier de typeerende verzuchting van Mr. Jacob G. Roetin uit Greenbay, Winconsin:

„who confesses that he has lost all track of what the New Deal started out to do. He made several efforts tot catch up but gave it up when it became apparent that he was only losing ground. , ,Now please tell me’, pleads Mr. Roetin, ,where were we when all this started?’”

De Amerikaan, die enthousiast wordt, heeft niet de remmen, die wij kennen. En hij heeft de charme van enthousiaste, spontane geestdrift. Een handeling, die men een Nederlander niet vergeven zou, die, door een Engelschman verricht, als een scabreuze heiligschennis van tradities zou worden beschouwd, is vergeeflijk in den Amerikaan, het groote kind met zijn sigaar en zijn snelle auto.

Toen ik als nuchter Nederlander in Amerika werd geplaatst in die geleding der maatschappij, waar de slingers het verst plegen uit te slaan, in den pers- en reclameheksenketel, waren mijn reacties merkwaardig. De eerste gewaarwording was: bewondering voor de snelheid, waarmede liften omhoog en omlaag schoten, ontzag voor de vaart en vlotheid waarmee teekeningen en kopij werden klaargemaakt, respect voor geweldige bedragen en hoeveelheden en respect voor de efficiency van een reclame-bureau, dat voor vijftig verschillende firma’s werkt en dóórwerkt — in een vak als reclame, waar sterke mannen, die maar met één opdrachtgever te doen hebben, er af en toe het bijltje bij neer leggen. Het is allemaal zoo groot. Het gaat zoo vlug, met zooveel rumoer, imponeerend getelefoneer, getelegrafeer, en gerèn door lange gangen.
Maar als dan, na enkele weken, duidelijk begint te worden hoe de touwtjes loopen, en hoe de wieltjes draaien, en als dan het schokkend moment komt, waarop de Nederlander zich plotseling realiseert, dat de grootste drukte wordt gemaakt om futiliteiten, als hem gaat blijken, met toenemende helderheid, dat er in die efficiente onderneming méér dingen scheef gaan dan er in Nederland scheef plegen te gaan... als blijkt dat een belangrijke radiocampagne eerst een week over het tijdschema loopt en dan anderhalve week totdat er iemand herrie krijgt en de heele campagne in een dag en twee nachten met behulp van koffie en sigaretten moet worden afgeraffeld... dan maakt langzaam de bewondering plaats voor verbazing, verbazing, dat een zoo groot concern in een zoo veeleischend vak als reclame in staat is, zich op de been te houden en niet te gronde gaat aan de duizenden fouten, die er gemaakt worden.
Amerikanen maken prachtige dingen, zeker... zij leveren nu en dan werk, waar wij niet aan kunnen tippen. Maar alleen de goede dingen krijgen we aan dezen kant van den oceaan te zien. De duizendmaal grootere massa prulwerk zien we niet.
Wij in Nederland, kennen den rustigen werker, den man die uur in, uur uit, zijn werk doet, langzaam, gestaag als een tank, zeker en secuur. Wij kennen ook, sporadisch, den ,wilden jongen’, den man die hier steeds onder een Toeziend Oog werkt. Het Toeziende Oog van een oudere, die een Duim naar beneden duwt als de sprongen van den ,wilden jongen’ verkeerd zijn, en na ampele overweging, met goedkeurend knikken den Duim weghaalt als de ,wilde jongen’ iets goeds produceert.
Amerika heeft meer ,wilde jongens’ dan wij. Er zijn ook aanmerkelijk minder Duimen. Er zitten daar zelfs vele ,wilde jongens’ op hooge posten, iets wat in Nederland onbestaanbaar is. Ik verdedig niets... ik constateer slechts.
Als blijkt dat de hooggeroemde efficiency der Amerikanen voor iemand, die de wieltjes van nabij ziet draaien, zoo heel dikwijls niets anders is dan een woest geren met waaiende papieren door enorme gangen... dat hun snelheid van werken in al te veel gevallen het inderhaast inhalen is van verloren tijd... dat hun service meestal slechter is dan de onze... dat lijntrekken en het afloopen van kantjes in alle kantoren een nationale sport is... dan gaat langzaam maar, zeker de nuchtere Nederlander het geheele, enorme lawaaierige concern zien als een grootsche poppenkast... het wordt een klucht. Een geweldig gebouw vol met zich efficient voelende menschen, die om strijd efficient doen, menschen die uit louter efficiency orders geven aan gedesinteresseerde employé’s zonder die orders eerst te overwegen... en die dan naderhand overhaast moeten gaan nadenken om den scheefgeloopen wagen weer in het rechte spoor te brengen. En geloof niet, dat een der employé’s het in zijn hoofd zal krijgen, bij zichzelf te denken: „Hé, wat is dat raar... zou dat wel in orde zijn? Even uitzoeken.” De Baas heeft de order gegeven... laat verder Uncle Sam’s water maar over Uncle Sam’s akker loopen.
Is het een wonder, dat Elbert Hubbard zijn ,Message to Garcia’ heeft geschreven? Lees het, en dit probleem van de employé’s zal u glashelder worden.
Chick zei eens tegen mij: „There are many things wrong in this blasted country...” but I love it.”
Ik sluit me bij Chicks woorden aan. Ondanks alle fouten heb ik me niet kunnen onttrekken aan Amerika’s charme. Er zijn heel veel dingen radicaal verkeerd in dat land..., bul I love it!

Van mijn kamer in New York, van waaruit ik ’s nachts de lichten zag van de Rainbow Room, boven in Amerika’s beton-en-stalen kathedraal, Rockefeller Centre, verhuisde ik naar Chicago. Precies hetzelfde. Philadelphia, de stad welker naam geen Amerikaan zonder reverentie uitspreekt... hetzelfde. Dynamiek. Beweeglijkheid. Uitersten. Rijkdom en armoede, sloppen en skyscrapers naast elkaar. Achter den koepel van het Kapitool in Washington moet u eens gaan exploreeren. Sloppen zooals Londen en Parijs ze niet kennen. Geniaal werk naast gepruts, Taylor-systeem naast hopelooze knoeierij en gebeunhaas. Bluf. Poppenkasterij, en steeds weer slaat de levensslinger verder uit dan bij ons. Steeds is de amplitudo wijder. Snelheid. Vaart. Handelen. Desnoods zonder te denken, maar ideeën krijgen — beslissen! Doen! Tempo. Dynamiek. En steeds weer, altijd weer, uitersten en contrasten.
Zooiets doet een Nederlander grotesk aan. Iets volkomen normaal, tot abnormale proporties verwrongen, wordt grotesk. Het beeld in den lachspiegel... Wij in Nederland, konden zonder eenige moeite hier een Amerika in het klein krijgen. We behoefden daarvoor alleen maar onze aangeboren voorzichtigheid èn nauwkeurigheid overboord te gooien. Voortvarendheid in Nederland! Dan hadden we over een jaar een wolkenkrabber op het Damrak met een batterij luchtafweergeschut, een daktuin en een cafetaria er bovenop, een reclame-omroep, onder alle rivieren tunnels, alles op afbetaling, zesmaal meer mislukte huwelijken, driemaal zooveel millionnairs, vijfmaal zooveel regeeringen in denzefden tijd en tweemaal zooveel paupers.
Het is zeer eenvoudig. Neem alle in ons land bestaande contrasten, zet de uitersten verder vaneen en bereken de consequenties.

En toen kwam ik in Hollywood. Ik was anderhalf jaar in de rest van de Vereenigde Staten geweest. Ik was in den gezapigen toestand van indolentie geraakt, waarin een ieder zou geraken, die gedoemd is anderhalf jaar door te brengen in een panopticum, met om den anderen dag, als respijt, verblijf in de lachspiegelzaal.
Hollywood echter, was iets totaal nieuws.
De rest van de Vereenigde Staten verhoudt zich tot Hollywood, zooals de voornoemde lachspiegelzaal zich verhoudt tot de satyre van Chesterton of een Anthony Armstrong, of, desnoods, de satyre van Punch. Hollywood is geniaal. Het is opgebouwd door een god van den humor, die met zorg alle bestaande normen en proporties uit elkaar heeft gerukt en scheef gezet en de meest perfecte Umwertung aller artistieke Werte heeft tot stand gebracht. Deze god heeft geniale artisten èn ‘s werelds luidst klinkende holle vaten, heeft de mooiste leeghoofden en de leelijkste knappe koppen bijeen gebracht, dooreengeroerd en opgesloten in ‘s werelds prachtigste klimaat.
Ik vraag u één ding: zeg niet, halverwege dit boek: ,Er is nu niet één man in, die heelemaal normaal is’.
Of liever: zeg het wel... maar zeg het niet teleurgesteld, of geprikkeld, of misprijzend... zeg het constateerend. Zeg: ,Kijk, kijk, er is niet één normaal mensch in dit zonderlinge werk’. En dat geef ik u geredelijk hoe. Er is niet een geheel normaal mensch (te rekenen naar den gemiddelden Nederlandschen standaard).
Een gek kan in onze samenleving niet los rondloopen. Hij wordt opgesloten, of gaat dood van den honger, of krijgt een ongeluk, óf komt in de gevangenis terecht. Datzelfde risico loopt een normaal mensch in Hollywood. Ik schrijf dit niet om een goedkoop effect te bereiken; het is zoo. Wat dacht u? Zestig procent van Hollywood’s inwoners zijn genieën. Dat zijn ze, elk op hun eigen terrein. De andere veertig procent bestaat uit de grootste beunhazen en leeghoofden, die ooit op een scenariobespreking stompzinnige opmerkingen hebben gemaakt Het artistiek creatief vermogen van een natie zit in Hollywood opeengepakt.
Honderden van Amerika’s en Engeland’s beste songwriters en short-story writers zijn er permanent over den vloer. Honderden anderen hebben contracten en zijn vast verbonden. En dan zwijg ik van de knappe koppen op allerlei ander gebied... duizenden.
Al dat genie gaat door den grooten commercieelen molen. Hollywood is een geweldige molen, een molen met er achter een grooten distilleerketel. In den molen worden gestort, — u weet het — blondines, beenen, vlotte dialoog wise-cracks, goede muziek, camera-visie, feeling, talent voor acteeren, situatiehumor, woordhumor, trucage, sentiment, sensatie en het werk van de beste experts, die er, voor geld te krijgen zijn.
Aan den anderen kant, den kant van den distilleerketel, komt er geld uit de machine. De zoon van Roosevelt, die op politiek terrein herhaalde malen is uitgegleden, is uitglijdensmoe. Hij wordt onderdirecteur van Metro Goldwyn Mayer. De authentieke woorden van Sam Goldwyn, (néé, Goldfish) tijdens een interview aan de pers zijn: „I fell in love with Jimmy the first time I met him”... De commercieele molen. Te zien, hóe die molen draait... Tragisch is het niet. Het is oneindig grotesk. Ik heb me met pijnlijke nauwgezetheid er van onthouden, de facet der filmstartragedie te belichten. Die facet is zoolang beschenen dat zèlfs de man in de straat is gaan ruiken, dat alles met die marmeren zwembassins en die villa’s op Beverley Hills geen rozengeur en maneschijn is.
Ik heb me strikt gehouden aan een reportage van het werken van den commercieelen molen. Het allereerste principe, waarop de werking van den molen berust, is: Er moeten dollars uitkomen. Dat staat vast, onwrikbaar, vóór er iets anders vast kan staan. De molen staat immers voor een geweldigen distilleerketel, den distilleerketel van ‘s werelds publiek. De ketel distilleert de dollars. Elke film, die den molen ingaat, heeft een andere scheikundige formule voor haar ingrediënten. De goden mogen weten hoe al die ingrediënten in den ketel zullen reageeren. Zal het publiek de ingrediënten slikken? Zijn ze goed gemengd? Of deugt het mengsel niet en worden er te weinig dollars gedistilleerd? Dat is het gokje. Dag-in, dag uit, wordt er geëxperimenteerd en er ontstaan bepaalde formules.
„Hahaha... zie je, Murgatroyd? Driemaal het moord-op-jacht-met-blondine-formuletje toegepast, driemaal in eenigszins gewijzigden vorm. En driemaal een straal dollars. Wat zeg je daarvan, hè?”
En de formule wordt opnieuw en opnieuw gebruikt, tot de inhoud van den distilleerketel verzadigd is en niet meer de gewenschte dollarreacties te voorschijn doet treden. Maar dan is er intusschen al weer een nieuwe formule gevonden. Het tweede, dat steeds vaststaat, is het bedrag, dat de ingrediënten samen mogen kosten. Als ze meer kosten, gaat er een paar beenen uit, of een song, of een paleis. Dat is erg grappig. Alles is te koop. Maar dat mag ik als overbekend voorbijgaan.

Hollywood is een autonoom krankzinnigengesticht. Het merkwaardige hierbij is, dat er erkende differentieering is in Hollywood’s waanzin. De producer spreekt over krankzinnige scenarioschrijvers en de schrijvers zijn hevig gevleid. Zijzelf schudden hun bebrilde hoofden over producers met allesbehalve-verdrongen dollarcomplexen en bepleiten de eischen van artistiek gevoel. Zij vertellen den producer, dat hij gek is. Maar geen ingewijde in Hollywood zal het ooit in zijn hoofd halen, tegen een scenarioschrijver te zeggen, dat hij precies even gek is als de producer. Zij zijn beiden op slag doodelijk gekwetst. Elkeen in Hollywood, elke kaste, heeft zijn specifieken waanzin. Stars zijn allen gek. Dat is regel No 1 van de studio’s En de waanzin van stars staat boven elken anderen waanzin. Star-Waanzin gaat voor. De cameramenschen, regisseurs en artistieke adviseurs dragen truien, shirts, lange haren, en een Onuitsprekelijk Leed naar verkiezing. Zij doen verder wild. Als zij normaal dachten en handelden, zouden zij binnen enkele dagen het stadium bereiken, waarin zij hun schedels tegen coulissen trachtten te splijten. Een normaal mensch in een gekkenhuis houdt het niet uit. De meesten zoeken den weg van den minsten weerstand en passen zich aan bij hun omgeving. Slechts enkele onbuigzame karakters weigeren dit. Dat is hun zaak. Na zes maanden gaan zij terug. Dat zijn de buitenlandsche regisseurs en stars, die gedesillusioneerde of neerbuigend-medelijdende interviews aan de pers ter beschikking stellen bij aankomst in hun vaderland.

Chick en ik hebben seenariobesprekingen meegemaakt. Indien één gewone scenariobespreking (en er zijn er zeker twintig voor één film, om te zwijgen van de dialoogconferenties) werd gestenografeerd en gepubliceerd, na te zijn ontdaan van de passages, die geen mensch zou gelooven, zou de publicist van dat artikel of dat boek wereldberoemd worden als zijnde ‘s wereld’s grootste satyricus. Maar in de kolommen der critici zou men hier en daar de opmerking kunnen lezen: „However, we received a distinct impression that the author is inclined to overdo it here and there.”

In een plotselingen, impuls ben ik aan dit boek begonnen. Het is nagenoeg in één run geschreven, in een opwelling, een periode van inspiratie, die eerst verdween met den laatsten tik op den toets van mijn schrijfmachine voor de laatste letter van het manuscript. Het was de plotselinge uitbarsting, de kristallisatie van wat zich had opeengehoopt gedurende de weken in Hollywood, toen Chick en ik door studio’s wandelden, als adviseurs bij scenariobesprekingen aanwezig waren (o, heerlijk Hollywood) en praatten, uren en dagen lang praatten met columnists, stars, reclamemenschen, lichtjongens, producers, kellners en afgezakte cowboys.
Kent u dat merkwaardige gevoel, als een zotte situatie zich langzaam voor uw oogen ontwikkelt, alsmaar zotter en grotesker wordend?
Langzaam spalken uw oogen zich wijder en wijder open, tot plotseling, in eens, uw gemoed zich ontlast in een bulderend gelach.
Zoo is het mij vergaan. Mijn bulderend gelach is: dit boek. Mijn oogen spalkten zich wijder en wijder open. Het was niet te gelooven, wat daar vóór mij, naast mij, bij mij werd gezegd en gedaan... het was te krankzinnig, tè dwaas! Maar elke nieuwe dag bracht dwazere dingen.
Het grootste gedeelte van dit werk is geschreven in de cottage, die Chick en ik bewoonden, onder de wuivende palmen van Pasadena, een cottage, welke het eigendom was van een voormalig copywriter uit Chick’s bureau, die ,had gone Hollywood’. Hij bezat een villa, een cottage en een strandhuisje bij Santa Monica, maar, zooals hij met verrassende helderheid van geest opmerkte na zijn zesde highball, hij kon maar in één tegelijk wonen. Dus stelde hij zijn ouden vriend Chick zijn cottage ter beschikking. De rest van dit werk is geboren in Fifty Second Street nabij „Swing Alley” aan den voet van Rockefeller Centre, vlak bij de donderende Elevated, die daar Fifty Second Street binnenzwaait. Daar, in mijn hotelkamer, heb ik lange New Yorksche zomernachten doorgewerkt, terwijl de kleine wijzer van de electrische klok langzaam over de rechterhelft van de wijzerplaat voortschoof. In die nachten flitsten de lichtreclames op Chrysler Building door mijn openstaande vensters, opkomend en weer verdwijnend tegen de wanden. In die nachten verzwakte New York’s eeuwige straatrumoer tot van elkaar te onderscheiden geluiden, zoemende auto’s, vrachtauto’s met rammelende melkbussen, het gehuil van een verre ambulance-auto, het gedonder van de Elevated, brokken muziek uit onbestemde windstreken.
Toen de laatste regel van het manuscript was uitgetikt, heb ik het in mijn koffer gepakt en er niet meer naar omgekeken tot ik op de boot naar Nederland was. Toen heb ik het te voorschijn gehaald, het herlezen en het voor me neergelegd. Daarop heb ik me met mezelf geconfronteerd en gevraagd: „Waterman, kun je naar eer en geweten verklaren, dat het de waarheid is, de geheele waarheid en niets dan de waarheid?”
Ik heb toen lang nagedacht over mijn weken, doorgebracht in Hollywood. Ik wenschte geen lichtvaardig oordeel te vellen. Ik stak een pijp op en peinsde. Toen de pijp leeg was, had ik mijn antwoord gereed.
„Het spijt me” zei ik, „zoo is het!”
En àls u nu van plan bent dit verhaal te lezen en u hèbt het uit... vraag dan streng, met uw hand op de laatste bladzijde kloppend: „Waterman!... wordt zóó een wereldschlager gemaakt? Wordt zóó de mensch gehuldigd? Wordt zóó het epos gecomponeerd, dat ons ontroerd uit de bioscoop naar huis doet strompelen, tijdelijk bewust van het futiele van een gezapig leventje aan de Noordzee? Wordt zóó...” En dan zult ge in mijn oogen een oprechten, bijna hulpeloozen blik zien. Ik zal mijn schouders ophalen en mijn armen wijd uitstrekken en zeggen: „Ik kan het niet helpen... het is zoo. Zóó wordt een film gemaakt, ja. Zóó wordt het epos gedicht, dat u ontroert. Zóó worden de meesterwerken gewrocht, die het hart der wereld doen trillen.”

WILLY WATERMAN

AMERIKA FILMT

EERSTE HOOFDSTUK

J. O. C. Murgatroyd, productieleider, steelt een lunch

„Een vrouw is duizend mannen te erg... ”
Vondel

De portier, in zijn blauw met zilveren uniform, stond op van den stoel in zijn koel hokje en liep statig naar buiten, in de felle zon. Hij plaatste zich waardig tusschen twee hardsteenen zuilen, onder het midden van den door die zuilen geschraagden ijzeren boog, waarop in groote, gouden letters stond:

AMALGAMATED SUPER FILMS
STUDIOS AND OFFICES

Van die plaats af kon hij, tusschen twee groote, witsteenen gebouwen door, precies op de klok van het hoofdkantoor zien hoe laat het was.
„Tien voor twaalf,” mompelde hij, zijn horloge, dat een minuut achter liep, gelijkzettend. Op dat oogenblik schoot een kleine, knalgele bestelwagen met groote snelheid en een alarmeerend gegier van banden op de poort af, een stofwolk achter zich opwerpend, De portier liet zijn statigheid varen en redde zich door een snellen sprong Het wagentje stopte met brommenden motor en een man met een witte uniformpet op stak zijn hoofd door het raampje: „Lunch voor Mr. Bigard!” riep hij.
De portier, die juist zijn mond had geopend om een beschouwing ten beste te geven over de verwaandheid van bestuurders van kleine bestelwagentjes, die denken dat ze een brandweerauto onder zich hebben, vergat zijn speech en zei verschrikt: „Voor wien?”
„Voor Bigard den Groote, den Dikke!” zei de chauffeur ongeduldig. „Ken je hem misschien? Al die gebouwen hier zijn van hem... hij geeft jou te eten!”
„Allemachtig!” hijgde de portier verschrikt. Hij keerde zich om, rende zijn hokje in, gooide zijn pet op tafel en draaide haastig een nummer aan de telefoon. Hij kreeg onmiddellijk gehoor.
„Hallo, George ben jij daar? Geef het oogenblikkelijk door; de Beer blijft lunchen!”
„Genadige hemel!” zei George aan den anderen kant van de lijn.
Het eerste alarm was gegeven; een paar seconden later rinkelden er telefoons in alle gebouwen binnen het hek van Amalgamated Super Films en in zestien huizen buiten dat hek, om de onheilspellende tijding, dat de Beer op kantoor bleef lunchen, bekend te maken. In alle gebouwen verbleekten gelaten en werden voeten van bureaux getrokken, flesschen weggestopt en papieren te voorschijn gehaald. Men wist bij ervaring wat het beteekende als de Baas op kantoor bleef lunchen. De druk, die op Bigard’s energieke dagen uit Bigard’s bureau op onderdirecteuren en productieleiders werd uitgeoefend, plantte zich voort over afdeelingschefs, magazijnchefs en regisseurs en veroorzaakte een opwinding, niet ongelijk aan de agitatie, die valt te bespeuren bij de radertjes van een horloge, zoodra men probeert, de geheel opgewonden veer nog meer op te winden. De vergelijking gaat zelfs nog verder: zoodra de ongewone druk ophoudt, vervalt het mechanisme weer in het rustige tempo waarin het al jaren heeft getikt: het tempo waarop het is berekend. Inmiddels was de bestelwagen voor den monumentalen ingang van het hoofdkantoor aangekomen.
„Lunch voor Bigard!” riep de chauffeur door een openstaand raam naast den imposanten ingang.
„De hemel helpe ons!” riep de hoofdportier, die nog onkundig was van het schokkend nieuws, „geef gauw hier!”
De achterdeur van het wagentje werd ontsloten en twee groote aluminium doozen, schitterend in de felle zon, kwamen te voorschijn. De doozen werden binnen in de hall neergezet en de portier liep naar buiten, onder het groote, gebeeldhouwde afdak, dat den ingang beschaduwde.
„Bill! Hei, Bill!” riep hij. Een chauffeur, die aan de overzijde in de
schaduw van een lang laag witgekalkt gebouw achter het stuur van zijn auto had zitten soezen, schrok op: „Wat is er?” geeuwde hij.
„Rij als de bliksem naar de cantine en haal Pete; Bigard blijft hier lunchen!”
Met groot lawaai reed de auto uit de schaduw weg in de richting van de cantine, gevaarlijk tusschen de gebouwen door slingerend. De portier liep terug, de hall door en zijn hokje in. Hij greep den hoorn van zijn telefoon en draaide een nummer: „Is Miss Murphy daar?... O, miss Murphy, met den hoofdportier... Mr. Bigard’s lunch is hier... wat zegt... Zeker, miss Murphy... Natuurlijk, miss Murphy... ja, ik zal hem dadelijk naar boven sturen... Ja, nu direct, miss Murphy!”
Hij legde den hoorn neer en keerde zich om. De bestuurder van het bestelwagentje leunde met zijn armen op het kozijn van het raam en sloeg hem belangstellend gade.
„Wat een kabaal voor die lunch!” merkte hij op, „‘t lijkt waarachtig wel een goudtransport!”
„Maak geen flauwe grapjes alsjeblief,” zei de portier zenuwachtig, zijn voorhoofd afvegend met een geruiten zakdoek, „waar is die lunch nou ook weer?”
„In de gang,” zei de chauffeur, „daar heb je ‘m tenminste zelf neergezet.”
„Hij is er niet meer!”
„Dan heeft iemand ‘m meegenomen,” constateerde de chauffeur met een grijns, „das nogal glad. Jullie slimme filmkerels moesten toch weten, dat een lunch niet vanzelf wegloopt... Behalve misschien de Camembert,” voegde hij er na eenige overweging aan toe. Op dat oogenblik kwam een wagen met luid getoeter den hoek van het hoofdkantoor om en stopte op het heete asfalt voor den ingang. Uit den wagen stapte een kellner in witte jas, waarvan hij nog bezig was de knoopen vast te maken. De jas was blijkbaar speciaal voor de gelegenheid aangetrokken, want er zaten scherpe vouwen in de mouwen. De kellner keek om zich heen, maar zag niets anders wat hem interesseeren kon dan een sigaretten-rookenden chauffeur en een bestelwagen van het Aristo Hotel.
„Waar is de lunch?” vroeg hij.
„De portier is ‘m aan ‘t zoeken,” antwoordde de chauffeur, „iemand heeft ‘m ingepikt.”
„Waar is de portier dan?”
De chauffeur haalde de schouders op en blies onverstoorbaar een rookwolk uit: „Tien tellen geleden was-ie nog bezig een appelflauwte te krijgen in de gang. Nadere verblijfplaats onbekend!”
De telefoon in de verlaten portiersloge rinkelde een, twee, driemaal. De chauffeur grinnikte, keerde zich, boog zich binnen het raam en nam den hoorn van den haak.
„Hallo, met wie?... Wie?... Aha, hallo miss Murphy!
Wat?... Jazeker, die heb ik vijf minuten geleden al gebracht, engel... Ja, dat kan niet, ze hebben ‘m gestolen, poes!... Ja, gestolen, weg, foetsjie!!... Wat... Wat? ‘n Nieuwe?... Jawel, miss Murphy... Jazeker, miss Murphy... Ja, direct, miss Murphy!”
„Ze is weg,” zei hij, lichtelijk verdwaasd naar den zwijgenden hoorn in zijn hand kijkend. De kellner stond aan zijn elleboog: „Was dat miss Murphy?”
De chauffeur knikte: „Dat heb je toch gehoord, niet?”
„En heeft ze je gezegd, een nieuwe lunch te gaan halen?”
„Gezègd!” zei de chauffeur, vol ontzag den hoorn op den haak leggend, „‘t leek waarachtig wel of er dynamiet over de lijn kwam!”
„Ik weet er alles van!” zei de kellner sympathiseerend, „wees nou wijs en ga die nieuwe lunch halen.”
De chauffeur staarde hem aan: „Zeg, ik ben pas een week bij het Aristo Hotel. Ik ben hier nog niet eerder geweest, maar wie is die miss Murphy van jullie?”
De kellner keek schichtig om zich heen en zei met gedempte stem: „Ze is de secretaresse van den Beer, van Bigard zelf!”
„En wat zou dat” zei de chauffeur, „ik hoef me toch zeker niet te laten commandeeren door de juf van Bigard! Ik ben in dienst van het Aristo Hotel, niet van Amalgamated Super Films!”
„Al was je in dienst van het Vreemdelingen-legioen,” zei de kellner sinister, „miss Murphy zou je weten te vinden als je wat op je kerfstok had en je gebeente zou liggen te bleeken in de woestijn. Wees nou wijs en ga die nieuwe lunch halen!”

De chauffeur kwam onder den indruk, klom in zijn knalgeel auto’tje en reed weg over het heete asfalt van het voorplein. De kellner keerde zich tot den chauffeur, die hem uit de cantine gehaald had: „Bill, waar is nou toch die portier? Je hebt gehoord, dat de ouwe om zijn lunch zit te springen!”
Bill klom slaperig achter het stuur uit: „Hoe kan ik dat nou weten? Drie minuten geleden brult hij uit de hall daar tegen me, jou te gaan halen... Hij is natuurlijk die lunch zoeken,” voegde hij er aan toe. Hij stapte de breede, openstaande deuren door, de hall in, waar het donker was en aanmerkelijk koeler. Hij maakte zich juist gereed om een sigaret op te steken, toen een kleine gestalte in een blouse en een rok, met donkerblond haar, een stomp neusje en een bril, de gang af rolde. Dat eigenaardige betreffende de wijze van voortbewegen viel een ieder, die juffrouw Murphy in toestand van voortbeweging zag, onmiddellijk op. Twee maanden lang had de geheele staf van scenarioschrijvers zich suf gepeinsd om een afdoend beschrijvend woord ervoor te vinden. Het probleem werd door De Grooten eindelijk als onoplosbaar opgegeven.
„Je kunt het rhetorisch omschrijven,” had de groote Stanley Harper gezegd, „zooals de muziek van Benny Goodman, of een veldslag of een scheepsramp, maar met één woord het geheel ineens zuiver suggereeren... dat is een onmogelijkheid!”
De Meester had gesproken, de anderen hadden geknikt en daarbij was het gebleven, tot op het historische moment, waarop Travers, een jeugdig lid van den schrijversstaf, die iets op zijn kerfstok had en elk oogenblik op de Allerhoogste Mat verwachtte te worden geroepen, miss Murphy op zich af had zien komen, lijnrecht, onverbiddelijk, onafwendbaar.

„Op dàt oogenblik hàd ik het!” zei hij later temidden van den kring van oudere, belangstellende auteurs. „Ik had het plotseling, in een verblindende flits van inspiratie... fffft! Zóó!... Ze rolt! Ze rolt even venijnig als een bom, die op je afkomt en waarnaar je als gehypnotiseerd staat te staren. Een bom, die op je afkomt en barst op het moment, dat-ie voor je voeten ligt!”
„Genie!” had Stanley Harper gepreveld, op Travers’ schouders kloppend, „mijn jongen, dat zijn zoo van die flitsen van Inspiratie
zooals ik ze zoo vaak heb... het onmiskenbare kenmerk van het
genie. Je zult het ver brengen, Travers! Inderdaad jongens... ze ròlt als een stille, venijnige bom!”
En als een stille, venijnige bom rolde miss Murphy op den chauffeur af, die ijlings zijn pakje sigaretten in zijn zak moffelde en zijn rug stevig tegen den muur zette. De bom hield op met rollen, vlak voor zijn voeten en Bill, naar beneden kijkend, meende de lont te hooren sissen. Toen kwam de explosie: „Er wordt hier niet gerookt... hè?” zei miss Murphy. De chauffeur schraapte zijn keel en zei schor: „Nee, miss!”
„Heb jij de lunch van mijnheer Bigard gebracht?”
„Nee, miss!”
Juffrouw Murphy beheerschte dergelijke situaties steeds volkomen, door het simpele systeem, uitsluitend vragen te stellen, die met „neen” moeten worden beantwoord en een reeks van dat soort vragen met het tempo van machinegeweervuur op haar tegenstanders af te schieten. Men moet het karakter van een Napoleon hebben om onder een dergelijk snelvuur moreel stand te houden. De chauffeur was geen Napoleon. De conversatie steeg dan ook snel naar de climax: „Is de portier hier?”
„Nee, miss.”
„Is de chauffeur, die de lunch heeft gebracht, nog hier?”
„Nee, miss!”
Miss Murphy snoof.
„Mijnheer Bigard’s lunch is zeker ook niet hier, hè?”
„Nee, miss.”
„Je hebt zeker ook geen benul waar de portier ergens heen is, hè?”
„Nee, miss!”
„Een teveel aan hersens heb je ook niet, hè?”
„Nee, miss.”
„Dat dacht ik al,” zei miss Murphy, na dit laatste salvo volkomen meester van het slagveld: „heb je misschien den kellner gezien? En als je hem gezien hebt, zou je je dan kunnen herinneren, waar?”
„Hij is buiten, geloof ik,” zei Bill transpireerend. De bom rolde naar de deur, zich al rollende herladend. Buiten was blijkbaar geen Pete te bekennen. Dat was te verwachten geweest. Als miss Murphy’s stem, die volgens veler bewering den klank had der bazuinen bij den ondergang der wereld, ergens werd gehoord, vlood alles wat daar kans toe zag naar een bomvrije plaats en niemand hield met vlieden op voor hij een afdoend veiligen schuilhoek had bereikt. De bom rolde terug en stopte aan Bill’s voeten.
„Ga den portier zoeken, en vlug wat!” zei miss Murphy, „als mijnheer Bigard binnen vijf minuten zijn lunch niet heeft, zit er wat voor je op!”
Bill rende weg, de gang in. Hij vloog een hoek om en botste tegen den portier. De portier liep eveneens op volle snelheid en tolde juist ver genoeg door om in de hoofdgang te kunnen kijken. Hij sprong terug en greep Bill’s arm.
„Wa... was dat miss Murphy?” hijgde hij.
Bill knipte: „Ze moet jou hebben!”
„Dat nooit!” zei de portier, „kom mee!” Samen holden ze naar de lift.
Ik heb Bigard’s lunch gevonden,” zei de portier, de ijzeren deur
sluitend en op een knop drukkend, dat is een alibi voor ons. Murgatroyd heeft die lunch. Hij wou ‘t eerst niet teruggeven... maar wacht maar!”
Op de vierde etage brachten enkele gangen hen voor een deur waarop, met de waardigheid van den eenvoud stond:

J. O. C. Murgatroyd
Director of Productions

De portier klopte, trad binnen en wenkte den chauffeur hem te volgen. Achter een enorm bureau zat een gezette man van middelbaren leeftijd, gekleed in een geruit linnen costuum. Hij had een gelaat als een droevige bulldog. Op en tegen dat gelaat zaten wat plukken haar verspreid. Er uit sproot een groote, zwarte sigaar. Een secretaresse was bezig, op een tafel in een hoek van het vertrek een lunch klaar te zetten, die klaarblijkelijk de ontvreemde lunch was.
„Ben je daar nou wéér!” zei Murgatroyd, langzaam van achter zijn bureau oprijzend, „als je nou niet héél gauw...”
De portier hief beide handen op: „Mijnheer Murgatroyd... luister alsjeblief een oogenblik...”
„Ik zeg je voor de laatste maal” zei Murgatroyd, zijn sigaar tusschen zijn tanden klemmend, „dat ik een lunch heb besteld bij het Aristo Hotel. Deze lunch is van het Aristo Hotel en bovendien heeft deze juffrouw hem onbeheerd in de gang aangetroffen. Daarmee basta en nou, hou op, er uit!”
Het geweldige bureau sidderde onder zijn vuistslag.
„Maar miss Murphy heeft me gestuurd!” kreet de portier. Er ontstond een stilte, die verbroken werd doordat de juffrouw in den hoek een bord in scherven en Mr. Murgatroyd zichzelf in zijn fauteuil liet vallen.
„Méén je dat?” zei Murgatroyd met een heesche fluisterstem.
„Heb ik u niet altijd op tijd voor haar gewaarschuwd, mijnheer?” zei de portier verwijtend, „heusch, ze staat beneden in de gang, met alle oorlogskleuren beschilderd om zoo te zeggen mijnheer, met gekromde nagels, gereed om naar boven te komen als ik zonder lunch terug kom!”
„Groote Mozes!” mompelde Murgatroyd. Hij sprong op de tafel in den hoek toe en begon met koortsachtige haast alles weer in te pakken, zijn secretaresse tot de grootst mogelijke haast aansporend. Binnen twee minuten was alles weer in de metalen doozen. Murgatroyd pakte ze op en schoof ze in de armen van den portier.
„Alsjeblief!” zei bij, „alsjeblief!”
Hij hield de deur open, duwde het tweetal er door en sloeg de deur achter hen dicht. Een sleutel knarste in het slot en het roode ,In Conferentie’-lampje floepte aan.
„Of dat wat zou helpen!” zei de portier, naar het lampje kijkend, „miss Murphy gaat door drie meter gewapend beton.”
Zij pakten ieder een der doozen en schoten in de lift naar beneden. De lift was ledig. Het was na twaalven en lunchuur. Zij, die nog in het gebouw vertoefden, hielden zich gedekt, zich er van bewust, dat ergens in dat gebouw Bigard aanwezig was. Zij liepen de lift uit en de verlaten gang door. Reeds van verre hoorden zij de stem van miss Murphy. Bij de deur van het hoofdkantoor heerschte opwinding.
„Hoor je die stem?” fluisterde Bill, „zoo klonk de trompet voor de executie in ,The General Will Die At Dawn’.”

De portier knikte, zette zijn doos in de gang neer, bewoog even zijn lippen als in een stille bede om sterkte en liep naar buiten. Miss Murphy stond in de barre zon en praatte tegen den gevel van het hoofdkantoor. De gele bestelwagen van het Aristo Hotel stond er weer met een deemoedigen bestuurder er naast. De portier verscheen onder het gebeeldhouwde afdak en kreeg prompt de volle laag: „Ha, ben je daar? Mr. Bigard’s lunch heb je zeker niet gevonden, hè?”
„Ik heb ‘r hier, miss Murphy,” zei de portier.
„Natuurlijk weer veel te laat!” zei miss Murphy, „zooals gewoonlijk... De nieuwe is intusschen al gearriveerd! En wat doet hij daar bovenop? Schiet op alsjeblief... Ik heb geen uren tijd!”
De portier stapte uit de schaduw in de felle zon en staarde omhoog. Pete was bezig, langs de gebeeldhouwde koppen, die aan de kolommen, welke het afdak onderstutten, waren aangebracht, omlaag te klimmen.
„Hij zat boven op het afdak naast de deur,” zei miss Murphy, naar den kellner wijzend, „ik hoorde zijn schoenen over het grint schrapen.”
Er werd geen commentaar geleverd. Commentaar was overbodig. De portier maakte in stilte Pete voor een ezel uit, dat hij niet liever zijn schoenen had uitgetrokken dan te riskeeren, dat ze over het grint op het afdak zouden schrapen. Miss Murphy’s oogen stonden wijd van haar hoofd. Zij staken buiten heur haar uit en hun capaciteit was enorm.
Pete stapte van den kop van een der twaalf gebeeldhouwde Muzen af en trok zijn witte jasje recht.
„Moet je zóó naar mijnheer Bigard?” zei miss Murphy, „knap hem eens wat op, jullie tweeën! Als mijnheer Bigard hem zoo ziet, zwaait er wat! Trek zijn das recht! Haal een kam door zijn haren! Portier, stof zijn schoenen af! En die handen! O, die handen! Ga ze in de portiersloge wasschen! Chauffeur, trek zijn broek op!”
En zoo, terwijl Pete in de portiersloge zijn handen waschte, kamde Bill Pete’s haren, trok de portier Pete’s broek op en knoopte de bestuurder van den bestelwagen Pete’s schoenveters vast, dit alles onder het alziend oog van miss Murphy, Het uiteindelijk resultaat kon haar goedkeuring wegdragen.
„Als je nou je gezicht een beetje achteraf houdt, kan ‘t er mee door! Pak de lunch uit den bestelwagen en kom mee! Portier, breng die andere lunch maar terug waar je ze vandaan hebt gehaald!”
Ze rolde de gang in, gevolgd door Pete met De Lunch van Bigard. De portier keek haar na en bukte zich dan om de oude lunch op te nemen.
„Ga je even mee naar boven, deze terugbrengen naar Murgatroyd?” inviteerde hij den chauffeur.
„Dank je stichtelijk!” zei Bill, achter het stuur van zijn wagen kruipend, „vecht jij het maar alleen met Murgatroyd uit. Misschien kun je de nieuwste krachttermen van hem leeren.”
Hij startte den motor en vertrok naar veiliger oorden.
De portier keek den over het zonnige voorplein wegstuivenden wagen na, zuchtte en liep dan de donkere gang in, Murgatroyd’s kaken tegemoet.

TWEEDE HOOFDSTUK

Bigard, President van Amalgamated Super Films,
vecht met ananas en scenarioschrijvers

Their’s not to make reply...
Their’s not to reason why...
Their’s but to do and die!”
uit: „The Charge of the Light Brigade”

Murgatroyd wist het niet, maar het feit, dat hij de oorspronkelijke lunch van den Grooten Bigard uit de gang had laten halen, was de onmiddellijke oorzaak van alle opwinding, die volgde. Had hij dat niet gedaan, dan zou Amalgamated Super Films ettelijke honderdduizenden dollars armer zijn geweest en zou het meest grootsche filmwerk der laatste jaren, geniaal van idee, grootsch van conceptie en uitgevoerd met stoutmoedige visie, nooit zijn gecreëerd.
De kwestie is deze: Het Aristo Hotel in Twenty Seventh Street in Hollywood is een eerste klas hotel en levert geen confectie lunches. Elke lunch pleegt in subtiliteiten te verschillen van de overige... het soepje is iets anders... het dessertje heeft een ander ijs... het fruitje kan varieeren.
En zoo was het fruitje in de oorspronkelijke lunch een ander fruitje dan dat in de tweede lunch. In het eerste geval bestond het uit diverse soorten geconfijte vruchten — in het tweede geval uit eerste kwaliteit ananas, Hawaii-ananas, in blokjes geserveerd, op eigen sap. Voortreffelijke ananas, zalige ananas, maar geen ananas, die Bigard’s goedkeuring vermocht weg te dragen.
Grommend, telefoneerend en dicteerend aan miss Murphy was Bigard door het grootste gedeelte van zijn lunch heen geraakt. Bijzonder veel geraasd was er niet: dit was het uur waarop de Groote Bigard zich ontspande op de dagen, dat hij in zijn bureau resideerde, — een geweldige, luxueus gemeubileerde kamer op de hoogste verdieping van het hoofdkantoor — en niet naar nieuw talent zocht in New York, Parijs of Honoloeloe. In het vinden van talent was hij verwonderlijk succesvol. Dit merkwaardige feit was lang een bron van verwondering geweest voor al zijn ondergeschikten, tot het ten laatste werd opgehelderd door zijn Poolschen regisseur Levinski, die hem op een zijner ontdekkingstochten had vergezeld.
„Zie je...” zei Levinski later, „hij pikt zulk enorme hoeveelheden schoons uit, overal waar hij komt, dat alleen al volgens de simpele wet der gemiddelden er na schifting meer bruikbaar materiaal moet overblijven dan alle andere filmmaatschappijen te zamen in hun studio’s hebben!”
De Groote Bigard, zijn weinige grijze haren wild om hem heen waaiend in den zucht van een ventilator op zijn bureau, brulde tegen Pete, het restant ijs weg te nemen, prikte zijn gouden vulpotlood in het groene kleed en vervolgde, met gefronste wenkbrauwen een brief vóór hem bekijkend, zijn dictaat: „... moeten wij u tot onze spijt mededeelen, dat wij thans dan ook geen termen aanwezig achten om... om wát? Juffrouw, wáár achten wij thans dan ook geen termen voor aanwezig?”
„Wij achten geen termen aanwezig om Lord Branstone als scenarioschrijver te engageeren,” zei miss Murphy.
„Natuurlijk niet!” brulde Bigard, verontwaardigd, „Lord Branstone! Ha! Natuurlijk achten wij daarvoor geen termen aanwezig! Neemt u op: „Uit filmisch oogpunt achten wij dan ook geen termen aanwezig, om Lord Branstone als scenarioschrijver te engageeren.” Heeft u dat? Leest u dat dan even terug.”
„Mijne Heeren,” begon miss Murphy.
„Wij hebben met zeer veel genoegen kennis genomen van het werk van Lord Branstone R.A.-M.A.- D.D., wiens belangen door u worden behartigd. Wij hebben ons een oordeel gevormd over zijn werk en vinden dit zeer zeker origineel en onconventioneel. Uit filmisch oogpunt achten wij dan ook geen termen aanwezig, Lord Branstone R.A.-M.A.-D.D., als scenarioschrijver te engageeren.”
Er viel een diepe stilte. Door de openstaande ramen dreef het hooge geluid van een politie-auto-sirene naar binnen. De Groote Bigard hield op met het doorbladeren van een stapel papieren, en hief het hoofd op: „War staat daar? De derde regel van onderen of zooiets... lees dat nog eens.”
„... vinden zijn scenario’s zeer zeker origineel en onconventioneel. Uit filmisch oogpunt achten wij dan ook geen termen aanwezig, Lord Branstone R.A.-M.A.-D.D. als scenarioschrijver te enga...”
„Wat is dat voor waanzin!” brulde Bigard, „dat kunnen we niet zoo maar op papier zetten, zwart op wit! Dat moet zijn: „... uit filmisch oogpunt achten wij echter geen termen aanwezig, Lord Branstone, enzoovoorts... Verander dat!”
Miss Murphy veranderde dat. Pete schoof schichtig een bordje onder Bigard’s neus.
„Wat is dat?” zei Bigard.
„Ananas, mijnheer,” zei Pete.
„Ananas!” zei Bigard, „ananàs!”
Het scheen dat alleen de klank van het woord „ananas” hem irriteerde en elken keer dat hij het zei, klonk het harder en nijdiger.
„Ananàs!” brulde hij, Pete en zijn secretaresse om beurten aanstarend, „ananàs!” Er volgde in het geheel geen antwoord. Hij staarde eenigen tijd het brok ananas, dat op zijn bord lag aan. Het eenige geluid in het vertrek was het zoemen van den ventilator voor hem en het rumoer van Hollywood Boulevard, ver beneden.
„Ananas!” blafte Bigard tegen het brok.
Het brok verroerde zich niet. Het scheen in stilte te lachen. „Ananàs!” zei Bigard dan, met een stem vol afschuw en verachting, „stel je voor... ananas!”
Hij nam den lepel op en porde geringschattend in het brok ananas. Het brok nam een duik en floepte op het bureau, waar het tevreden bleef liggen.
„Wel alle donders!” brulde Bigard, ten tweeden male naar het ding porrend. Ditmaal kwam het brok ananas, gerafeld maar intact, in miss Murphy’s schoot terecht.
„Doe het weg!” zei Bigard, weer in zijn stoel terugzakkend, met afschuw in zijn stem, „doe het weg!” Hij poogde met den zijkant van zijn lepel het tweede brok te halveeren. Het brok weigerde gehalveerd te worden. Bigard snoof en drukte harder. Het brok ananas floepte onder den lepel uit en ging met irriteerende juistheid precies liggen op de natte plek op het groene laken, die aangaf waar zijn voorganger had gerust.
„Moet je dat zien!” krijschte Bigard, „moet je dat zien!” Hij prikte met zijn lepel naar het brok. Het brok sprong weer op zijn bord. Bigard werd half uitzinnig van woede. Hij sloeg wild met zijn lepel. Het brok ananas grinnikte en schoot onder zijn lepel uit, in zijn schoot. Bigard vloog uit zijn stoel op, het brok ananas in zijn hand en zwaaide ermee in het rond.
„Ananas!” tierde hij, „zooiets noemen ze ananas! Ha!” Hij keek het brok in zijn hand vol haat aan.
„Juffrouw Murphy!” zei bij dan tusschen zijn tanden door, „bel het hotel op, dat dit geleverd heeft en vraag waar deze smeerboel vandaan komt. Deze smeerboel!”
Zijn hand schoot uit en hield het brok ananas onder juffrouw Murphy’s neus.
„Gezien?” blafte hij.
Juffrouw Murphy knikte. Bigard keerde zich om, kwakte het brok in de prullemand, smeet het bordje en den lepel er achteraan en ging in zijn bureaustoel zitten. Miss Murphy belde naar het Aristo Hotel. Bigard veegde zijn handen met een zijden zakdoek af, verschikte nijdig zijn stoel, greep een blad papier en bekeek het kwaadaardig. Hij ontdekte na enkele seconden, dat het geheel onbeschreven was, smeet het in de prullemand en nam een beschreven vel.
„Rommelboel!” gromde hij.
Miss Murphy legde den hoorn neer.
„Het Aristo Hotel zegt, dat deze ananas de beste ananas is, die er in de heele Stille Zuidzee te krijgen is.”
Bigard keek op: „Dan geef ik geen kwartje voor de heele Stille Zuidzee. Ik heb daaraan niets toe te voegen.”
Hij keek weer naar het papier in zijn band, verstarde, keek op en staarde zijn secretaresse aan.
„Stille Zuidzee...” herhaalde hij, „er is iets met die Stille Zuidzee... Er is iets bijzonders met die Stille Zuidzee. „Wàt is het?”
Er volgde een angstwekkende stilte.
„Er is iets met die Stille Zuidzee!” brulde Bigard, om zich heen kijkend en zijn manen schuddend. „Wat is het? Weet niemand het? Moet ik dan altijd alles alléén weten? Wat is het?”
„Er komt ananas vandaan,” waagde Pete.
„Er uit!” brulde Bigard, „er uit!”
„Uw koffie!” zei Pete.
„Ik wil geen koffie,” zei Bigard, „ik haat koffie... er uit en neem dien rommel mee... het lijkt net een stal hier!” Pete pakte zijn aluminium doozen bij elkaar en verdween. De zware, teakhouten deur ging bijna geluidloos dicht.
„Wat is er dan toch met die Stille Zuidzee?” klaagde Bigard, zijn beide armen wijd uitstrekkend in een wanhoopsgebaar. „Kan nu niemand...”
Hij hield op en staarde naar zijn rechterhand. Een vel papier was aan zijn kleverige ananasvingers blijven plakken en wilde niet loslaten. Bigard schudde het. Het ritselde, maar bleef zitten. Bigard pakte het met zijn andere hand beet en smeet het ineen gefrommeld in de prullemand.
„Rommelboel!” zei hij, „daar ligt het! De Stille Zuidzee... er is iets heel belangrijks met die Stille Zuidzee... maar wàt?”
Hij greep zijn hoofd met beide handen vast en staarde uit het raam neer op den zonnigen, onbezorgden Hollywood Boulevard beneden hem. De onbezorgdheid ergerde hem en hij wendde zijn blik af.
„De Stille Zuidzee...,” mompelde hij, „de Stille Zuidzee... waar de golven eeuwig zingen en de menschen zijn als kinderen? Neen! Dat is onze eigen waanzin!... Juffrouw, maak een notitie dat ik Peterson zeg, andere slagzinnen te bedenken voor de Stille Zuidzee... het wordt tijd dat we een nieuwen krijgen, deze maakt me stapelgek! Weet u nòg niets?”
„Heeft u er weer een eiland gekocht?” zei miss Murphy.
Bigard schudde ongeduldig het hoofd: „Neen! Het is iets belangrijks!”
Hij schoof zijn bureaustoel achteruit, sprong op en liep, de handen op zijn rug, met groote passen het vertrek door, mompelend: „De Stille Zuidzee... de Stille Zuidzee... ”
Door de openstaande ramen vielen breede vakken zonlicht op het glanzende parket; af en toe golfden de lange linnen gordijnen door een licht windtochtje. Tot aan den verren horizon, boven Beverley Hills was de lucht klaar als blauw kristal. Enkele hooge witte gebouwen sneden met scherpe randen in die blauwe lucht. Over de hoeken van die gebouwen dreven witte wolkjes. Bigard had geen oog voor de witte wolkjes, hij rende heen en weer over het parket op gevaar af, uit te glijden. Plotseling bleef hij als verstard staan, midden in het vertrek. Zijn oogen, onder hun borstelige wenkbrauwen, werden groot van ontzetting.
„In ‘s hemelsnaam!” steunde hij, „... ik heb het heelemaal vergeten!”
„Hooeeii...” loeide de spottende sirene van een politiemotor in de verte. Bigard kwam, bleek maar vol actie, tot het leven terug.
„Juffrouw, zoekt u eens op den datum van mijn laatste bespreking met Carl Weindorff.”
„Dat weet ik uit mijn hoofd,” zei juffrouw Murphy, „dat was 8 Augustus.”
Bigard kreunde: „En vandaag is het 28 November?”
„29 November,” zei Murphy.
„Nog erger,” reutelde Bigard, een arm uitstrekkend, „zoekt u het
protocol van die bespreking op en kijk op welken datum ik gehouden ben aan Weindorff een Stille Zuidzee-film af te leveren.”
„15 Januari,” zei juffrouw Murphy ijzig.
Bigard, die zijn hoofd in beide handen begraven had, keek op: „Weet u dat zeker? Zoo laat? 15 Januari?”
„Ik weet altijd alles zeker,” zei juffrouw Murphy.
Bigard maakte een kwartslag om op zijn hakken en begon weer heen en weer te loopen.
„Dan is ook nog niet alles verkeken! 15 Januari, dat is hoog-zomer in de Stille Zuidzee... Veel natuuropnamen, die opnamen zijn altijd in een oogenblik voor elkaar... natuurlijk, wat primitieve hartstochten... we kunnen een flinke stormscène er in opnemen Wat donder! Ik heb eens een film gemaakt in drie maanden compleet... óók met primitieve hartstochten... ik heb nog... laat eens kijken...”
„48 Dagen met vandaag en den dag van aflevering mee!” zei juffrouw Murphy.
„Vandaag moet er af, op den dag van aflevering kunnen we nog plakken!” zei Bigard, „zevenenveertig dagen! Dat is een eeuwigheid! Murgatroyd moet ik hebben! Dat is de man, die het doen kan als iemand ter wereld het kan. Haal Murgatroyd voor me... en Levinski! De beste jongens moeten hieraan werken!”
Hij staakte plotseling zijn heen en weer loopen: „Welke dwangsom verbeur ik, als ik mijn film niet op tijd aflever? Kijk dat even na!”
„Driehonderdduizend dollar!” zei miss Murphy, een nummer draaiend aan de telefoon.
Bigard kreunde als iemand wien een kies onverdoofd wordt getrokken.
„En wat betaalt Weindorff me in het tegenovergestelde geval?”
„Zeshonderdduizend contant en twee en een half procent royalties,” zei miss Murphy zonder aarzelen, „... ja, met mijnheer Murgatroyd? Mijnheer Bigard wil u dringend spreken. Op zijn kamer, ja!”
„Zeer dringend,” verbeterde Bigard.
„Zeer dringend,” herhaalde miss Murphy.
„Ik schat mijn normale winst op een Stille Zuidzee-film op honderdduizend dollar,” zei Bigard. „dan staat er dus op het oogenblik op het spel die honderdduizend dollar winst plus driehonderdduizend, die ik sta te verliezen plus mijn royalties... een half millioen op zijn minst.”
De deur ging open en Murgatroyd verscheen, weggeroepen van achter zijn geconfijte vruchten.
„Bel Levinski, juffrouw!” zei Bigard. „Daar ben ik mee bezig,” zei juffrouw Murphy.
„Murgatroyd, ga zitten,” zei Bigard, met zijn arm wuivend, „ik sta voor de volgende noodzaak: ik moet een Stille Zuidzee-film hebben binnen 48 dagen”
„Dat kan!” zei Murgatroyd rustig, „bel Johnstone maar op, die heeft een heel archief vol.”
„Klets niet,” zei Bigard, „een nieuwe!”
Murgatroyd staarde hem enkele oogenblikken weifelend aan en keek dan tersluiks, vragend naar miss Murphy. Miss Murphy schudde ontkennend het hoofd. Aldus gerustgesteld betreffende den toestand van het brein van den Grooten Bigard durfde Murgatroyd tegenspreken.
„Waanzin!” zei hij gedecideerd, de punt van een zwarte sigaar bijtend.
„Wéét ik’, zei Bigard vermoeid, „maar het moet tòch!”
Murgatroyd nam de sigaar uit zijn mond en zijn lippen rondden zich om het woord „onmogelijk” uit te spreken. Hij slikte het in. Geen waar producer van Amalgamated Super Films kon zich ooit zóóver vergeten, dat hij dàt woord uitte.
„Juist, Murgatroyd!” zei hij, „niets is onmogelijk, ook dit niet!”
„Maar krankzinnig is het wel,” zei Murgatroyd.
„Accoord,” zei Bigard, „nu zijn we waar we wezen moeten! Waar blijft Levinski, juffrouw?”
De deur ging open en Levinski trad binnen, Bigard’s knapste regisseur, in wiens handen de wildste en temperamentvolste sterren waren als was; de man, scherp als een vlijm en zacht als een meisje; de man, die zijn camera kon laten lachen en weenen om dezelfde scène; de man, die Russische visies kon nemen op een oude Ford en een coulis van vijfhonderd dollar er op het doek uit kon laten zien als een paleis van vijf ton. Slechts in gevallen van hooge noodzaak droeg hij een jas, verder was hij steeds gekleed in witte tennisschoenen, witte of lichtgrijze broeken en shirts almaar shirts in alle soorten, kleuren en schakeeringen. Zijn shirts, de boorden aan slippen gelegd, bereikten drieentwintig maal de lengte van den Chineeschen muur. Als al die shirts door menschen gedragen werden, zou de optocht, in één rij defileerend, twee weken, drie dagen, zes uur en zeven seconden noodig hebben om voorbij te trekken.
Levinski was gekleed in zijn laatste shirt, een wit met crèmekleurige spiralen. Zijn broek was crêmekleurig, zijn hoofd kaal met grijze haren aan de slapen, zijn gelaatskleur diep donkerbruin. Er waren menschen in de studio’s, die beweerden hem wel eens zonder een sigaret te hebben aangetroffen, maar dezelken werden als opsnijders beschouwd.
„Levinski,” zei Bigard, „ga zitten! Er moet een film worden gemaakt, een hoofdfilm in de Stille Zuidzee in 48 dagen.”
„All right,” zei Levinski, in afwachting van nadere gegevens, die hem in staat zouden stellen uit te maken of dit bedoeld was als inleidend geintje.
Hij mikte zijn sigarettenpeukje uit het open raam en bewonderde twee seconden lang de lucht boven Beverley Hills en de witte silhouetten der slanke sky-scrapers.
„En jìj bent de man ervoor,” zei Bigard.
„Allicht,” zei Levinski onbewogen, in zijn zakken naar een pakje sigaretten zoekend. Hij vond er een in het zakje van zijn shirt.
„Het wordt een expeditie naar de Stille Zuidzee,” zei Bigard, „dat is de eenige manier om het zóó vlug te doen. We hebben op geen stukken na den tijd om alles hier in scène te gaan zetten en de décors te maken, dat is zonder meer duidelijk. Natuuropnamen als achtergrond... wat wild gedoe... primitief leven en zoo meer. Snap je? Neem er maar een storm bij, dat doet ‘t ‘m altijd.”
„Kunnen we niet een schip laten vergaan?” vroeg Murgatroyd, „dat vult altijd ontzaglijk.”
„All right! Uitstekend,” zei Bigard, opgetogen heen en weer wandelend, „uitstekend, die schepen zijn niet zoo duur daar.”
Hij deed nog enkele passen en scheen over iets te peinzen. Dan keerde hij zich naar een der openstaande ramen en keek naar buiten: „Ik weet eigenlijk niet...” zei hij, „als Carl Weindorff er maar mee accoord gaat... Ik kan bij hem niet met een film over zeden en gebruiken van mammouthkreeften in de Stille Zuidzee komen aandragen...”
Hij keerde zich om en keek van Murgatroyd naar Levinski: „De zaak zit zóó: Ik heb een contract met Weindorff om hem vóór 15 Januari een Stille Zuidzee-film te leveren... normale lengte, speelfilm. Weindorff gaat vast niet accoord met een serie opnamen van palmboomen, haaien en wat er verder nog daar ginds te vinden is.”
„Hula-hula meisjes,” herinnerde Murgatroyd hem.
„Dat zou-ie natuurlijk kunnen gebruiken,” erkende Bigard, „maar hij moet een film hebben met inhoud — met actie! Dat idee van jou, een schip te laten vergaan, was goed. Maar het is niet voldoende! Human appeal... intrige... actie! Als ik niet vóór den vijftienden Januari een behoorlijke speelfilm aflever, verbeur ik driehonderdduizend dollar.”
„Hoeveel mag die film gaan kosten?” zei Murgatroyd.
Bigard dacht even na: „Vijfhonderdduizend heb ik gerekend, ik snap heel goed, dat haastwerk extra geld kost. Weindorff betaalt me zes ton plus royalties. Ik zal mijn directe winst laten vallen en genoegen nemen met alleen de royalties. Zeshonderdduizend dollar kun je uitgeven. Geen cent méér, begrepen?”
Hij zweeg en keek zijn productieleider en zijn regisseur aan. „Je kunt heel wat doen met zes ton” zei Murgatroyd nadenkend.
„Om te beginnen,” zei Levinski, peinzend rook uitblazend, „zal ‘t je een paar ton kosten, één filmster er toe over te halen, in de Stille Zuidzee onvoorbereid en in vliegende vaart een filmrol af te raffelen, die haar heele reputatie ineens naar den kelder kan helpen. Dat is zonder meer duidelijk.”
„Onzin!” brieschte Bigard, „ze hebben contracten!”
„Ze hebben ook advocaten,” zei Levinski, „maar het kan mij niet schelen, ik maakte maar een opmerking. En dan heb ik het nog niet eens over de zenuwtoevallen en de sitdown-stakingen, die oogenblikkelijk volgen zoodra een kreeft op het strand in de glamour-juffrouw haar teen bijt of wanneer haar neus vervelt door de zon of haar teint lijdt door het zoute water.”
„Begin nu niet direct de zaak te torpedeeren, Levinski!”
„Ik torpedeer niets!” zei Levinski, „heb ik vroeger ooit iets getorpedeerd?... Kan iemand zeggen: ,Levinski?... pas op! Hij probeert alles te torpedeeren?’ Ik zeg alleen, dat niet één van die eerste rangs juffrouwen hier normaal genoeg is om onvoorbereid in vier weken in de Stille Zuidzee een filmrol te spelen. En dat weet Murgatroyd net zoo goed als ik!”
Bigard’s blik rustte op Murgatroyd. Het was de blik van een verdrinkende op de reddingsboei. De reddingsboei keerde zich langzaam om, keek door het open raam naar buiten en zweeg. Bigard had een visioen van Carl Weindorff, joviaal als altijd, hem een klap op zijn schouder gevend en met verontschuldigenden glimlach driehonderdduizend dollar opstrijkend. Bij dat visioen kwam zijn geheele ziel in opstand.
„Alles liever dan dat!” kreet zijn ziel. Bigard zette zich schrap, stak zijn kaak vooruit en stopte zijn vuisten in zijn broekzakken.
„Dan maken we een Stille Zuidzee-film zonder vrouw!”
Er viel een diepe stilte. Hollywood Boulevard, ver beneden, bromde onheilspellend. Dan draaide Murgatroyd zich langzaam om. Zijn onderkaak hing naar beneden, zijn oogen knipperden.
„Wa... Wat... ik heb het niet verstaan ,” fluisterde hij.
Levinski wachtte op het antwoord, met ingehouden adem.
„Ik zei: dàn...” begon Bigard Hij aarzelde. Dan doemde een nieuw visioen voor hem op, Carl Weindorff, een portefeuille tot berstens toe vullend.
„We maken een film zònder vrouw,” zei Bigard. Een kreun, gevolgd door een bons in den hoek van het vertrek, klonk luid door de ingevallen stilte. De drie mannen ontwaakten uit hun verstarring en keken op. Juffrouw Murphy had een flauwte gekregen en was van haar stoel gevallen. Levinski was er het eerst bij. Hij nam haar hoofd op, zij het na eenige aarzeling, en beval: „Haal een glas water!”
Bigard, ontdaan, nam een geslepen kristallen karaf op en Levinski plensde het water over de polkaharen. Murgatroyd en Bigard zagen toe. Murgatroyd schudde het hoofd.
„Daar had je aan moeten denken, Bigard... Levinski en wij zijn mannen, wij kunnen heel wat hebben, maar je secretaresse...”
Bigard zweeg rouwmoedig. Op dat oogenblik slaakte juffrouw Murphy een zucht. Zij opende haar oogen en overzag met de haar eigen efficiency de situatie in een oogenblik. Zij rees overeind.
„Sorry,” zei zij, „het zal niet meer gebeuren!”
„Bravo,” zei Murgatroyd.
„Ruim dien viezen natten boel op, juffrouw,” zei Bigard, de Nu-Weer-Gestrenge. „Zeker mijnheer,” zei juffrouw Murphy gedwee, zich met zwierende natte haarpieken naar de deur spoedend.
De drie mannen keerden zich naar een gemeenschappelijk middelpunt en staarden elkaar aan.
„Een film zonder vrouw... ” zei Levinski, trachtend de volle beteekenis dier woorden tot zich te laten doordringen, „maar dat is ...”
Bigard legde hem met een armgebaar het zwijgen op.
„We moeten een Stille Zuidzee-film hebben binnen 47 dagen. Waar of niet?”
Levinski knikte zwijgend.
„We kunnen die hier onmogelijk maken in 47 dagen, dus moeten we naar de Stille Zuidzee. Waar of niet?”
Levinski knikte wederom.
„Jullie beiden hebt me verzekerd, dat zulks mèt een vrouwelijke star onmogelijk is. Wáár of niet?”
„Dus maken we een Stille Zuidzee-film zonder vrouw,” zei Bigard, „en ik weet dat het raar is, maar het moet en zàl!”
„Wat zal Weindorff zeggen?” merkte Murgatroyd op.
Bigard wandelde naar zijn bureau en viel neer in den fauteuil er achter.
„Over vrouwen is in het contract niets gezegd. Een Stille Zuidzee-speelfilm van normale lengte wil hij hebben. Goed, die zal hij krijgen. Binnen 47 dagen, vóór 15 Januari.”
„In dat geval,” zei Murgatroyd, een diepen zucht slakend en een zwarte sigaar opstekend, „zùllen we een film maken zonder vrouw, door helen hoog water, hoewel ik me niet kan voorstellen wat dat voor iets worden moet. Maar laten we het beste er maar van hopen.”
„Het beste er van hopen!” zei Bigard verontwaardigd. Hij sloeg met zijn vuist op tafel. „Wat donder! Ik zal Peterson’s heele reclame-apparaat er achter zetten! Ik zal deze film doelbewust propageeren als de Film Zonder Vrouw!”
„De Film Voor Mannen,” verbeterde Murgatroyd. „Alle vrouwen ter wereld rennen als gekken naar de bioscopen om dàt te zien.”
„Het is iets ongewoons,” zei Bigard, van achter zijn bureau oprijzend en langzaam in geestvervoering rakend, „iets nieuws... iets ongehoords... iets...”
„Monsterachtigs,” vulde Murgatroyd aan.
„Inderdaad!” erkende Bigard, „met mijn heele reclameapparaat er achter zal deze film de moderne wereld op haar grondvesten doen daveren! En ik krijg royalties van de winst! Murgatroyd... doe je best! Dit wordt een prachtzaakje!”
„De Film door Mannen voor Mannen,” zei Murgatroyd droomerig in de verte starend, „drommen tijgen naar de bioscopen.”
Bigard en Murgatroyd, tegenover elkaar staande, keken elkaar extatisch in de oogen. Door de hooge, openslaande ramen kwam het lawaai van Hollywood, dat voortraasde, onbewust van wat er zes verdiepingen hooger werd uitgebroed. Toen klonk de droge stem van Levinski: „Vergeten de heeren...” hij pauzeerde even om een sigaret aan te steken, „vergeten de heeren niet een kleinigheid?”
„Wat voor kleinigheid?” vroeg Bigard verontrust.
De ervaring had hem geleerd den meesten angst te koesteren voor Levinski’s kleinigheden.
„De meeste films worden gemaakt,” zei Levinski, „naar een scenario, wat dialoog en een raar ding dat ze draaiboek noemen. Ik had dat wel graag als het kon.”
Zijn opmerking veroorzaakte een diepe stilte.
„Ik heb me nooit zoo speciaal met scenario’s bemoeid,” zei Bigard verontschuldigend.
„Dat is all right,” zei Levinski gehaast, „dat is prachtig! Ik ben heusch niet de man, die daar verandering in wil brengen, maar als ik tòch eenmaal als een waanzinnige moet gaan filmen, honderden meters per dag, wist ik wel graag wàt ik nu eigenlijk filmen moet.”
Dat was een redelijke eisch, waartegen zelfs Bigard niets in te brengen had.
„Kan er niemand gauw een scenario schrijven?” informeerde Murgatroyd, zonder veel hoop.
„Ja, voor den donder!” zei Bigard, „waar betaal ik een heelen staf van halve gare schrijvers voor, die rondloopen in fluweelen jasjes en geruite broeken als ze niet eens binnen een paar dagen een scenario kunnen schrijven als het noodig is!”
„Probeer het!” stelde Levinski voor.
Bigard zweeg. Er waren weinig afdeelingen bij Amalgamated Super Films, die hij niet van tijd tot tijd in oproer bracht door er zijn neus in te steken, maar van het departement der scenarioschrijvers had hij den afkeer gekregen, dien een hond van egels heeft. Van scenarioschrijvers had hij geen kaas gegeten. Eens had hij tienduizend dollar voor een klein scenario geboden. Tienduizend dollar, meneer... zoo op tafel! Als er twee passages mochten worden ingevoegd. De kerel had gewoon geweigerd. Geweigerd! „Zóó is het goed,” had hij gezegd, „en niet anders!”
„Heeft niet een of ander van die kerels een Stille Zuidzee-scenario liggen?” vroeg hij.

Levinski keek hem enkele tellen lang veelzeggend aan en schudde dan langzaam het hoofd: „Een scenario zonder vrouw!” zei hij verwijtend. Bigard zweeg beschaamd, zich bewust van het onzinnige van zulk een vraag en liep geagiteerd heen en weer, in zichzelf mompelend.
„Kunnen we niet,” zei Murgatroyd peinzend, „kunnen we niet een Stille Zuidzee-scenario nemen met een vrouw er in en de vrouw er uit gooien?”
Bigard bleef staan en keek op met den blik van een gekooiden tijger, die een losse tralie bespeurt.
„Dat kàn natuurlijk!” zei hij.
„Dat ìs mogelijk,” zei Levinski.
„Waar wachten we dan nog op?” zei Bigard, „laten we gaan kijken of niet de een of ander van die halve gare artisten een Stille Zuidzee-scenario heeft liggen!”
Hij stoof de kamer uit met Murgatroyd en Levinski op zijn hielen, den laatste met opeengeklemde kaken, vastbesloten te redden wat er te redden viel als Bigard op zijn scenarioschrijvers werd losgelaten. Doch het Noodlot, dat speciaal waakt over hen, die films maken, was hun goed gezind, al liet het zich aanvankelijk niet zoo aanzien. Bigard liep twee gangen door tot hij kwam aan den vleugel, dien hij anders nooit betrad op die etage, den vleugel der dialoog- en scenarioschrijvers, aan welken vleugel per maand zesentwintigduizend zevenhonderd-drie-en-zestig dollar werden uitbetaald. Zonderlinge geluiden waren hoorbaar achter verschillende deuren, die zij passeerden: het getokkel van guitaren, de Rhapsody in Blue op ‘n piano gespeeld, een gramofoonplaat van ,An American in Paris’, een man, die bulderde: ,heb me lief, zeg ik je! Heb me lief of bij den baard mijns ouden vaders, ik zal je leeren me lief te hebben!’ en de flarden van een twistgesprek: „... meer details zeg ik, gebruik meer details! De groote lijnen zijn altijd vervelend, boeien niet, hebben geen human appeal! Elk copywriter van een reclamebureau kan je dat vertellen! De drie grondregels voor elk schrijver zijn: Be specific, be more specific, be specific or quit!”
Bigard keerde zich om ten einde Murgatroyd te vragen welke deur de meeste kansen op succes zou bieden, toen hij ergens tegen aan stootte, struikelde en op handen en voeten op den vloer terecht kwam. Bigard’s taal, toen hij overeind krabbelde, was ergerlijk: „Wat is dat voor een ontzettenden rommel hier!” brulde hij, „wat zijn dit?” Hij schopte in het halfdonker ergens tegen aan. Het voorwerp ratelde met groot rumoer over den terrazzovloer. Het eenige licht werd geleverd door een raam aan het einde der gang en niemand kon uitmaken wat er precies over de steenen rolde.
„Wat is dat?” brulde Bigard, „weer zooiets!”
Hij schopte en een tweede rond voorwerp ratelde over het mozaïek. Toen werd een deur rechts opengegooid en een lange jongeman met zwarte haren en een bleek gelaat, waarop een uitdrukking van verontwaardiging en een groote hoornen bril, kwam naar buiten. Hij was gekleed in een geruite linnen broek en een ontzettend wijd shirt, dat als een ballon om hem heen bolde. Een stroom zonlicht kwam uit de kamer achter hem.
„Wie schopt er met mijn kokosnoten?” zei hij, „dat moet je niet doen!”
„Kokosnoten?” hapte Bigard.
„Kokosnoten,” bevestigde de jongeman, „vruchten met lange haren, die groeien aan slanke palmen... Het symbool van de Stille Zuidzee.”
Het woord werkte als een toovermiddel. Bigard, zijn schenen wrijvend, stond op het punt onherstelbare dingen te zeggen over de geestelijke vermogens van scenarioschrijvers, dingen zoo duidelijk, dat zelfs een Levinski hun beteekenis niet zou hebben kunnen verzachten, maar hij vergat zijn schenen en pakte den langen jongeman bij diens arm.
„Zei je daar ,Stille Zuidzee’?” fluisterde hij heesch.
„De Stille Zuidzee...” zei de ander, hem droomerig aanstarend, „waar de golven eeuwig zingen en de menschen zijn als kinderen.”
„Weet ik, weet ik,” zei Bigard gehaast, met een pijnlijken trek op zijn gelaat, „heb je een scenario, dat voor de Stille Zuidzee geschikt is?”
„Ik heb een scenario, dat een subliem wonder is,” zei de lange peinzend, „een verhaal van leed en liefde... van...”
„Is het voor de Stille Zuidzee geschikt?” zei Bigard geagiteerd, den ander schuddend.
Levinski trad haastig naar voren.
„Laat mij dat doen, Bigard,” zei hij, „ik ken die lui.”
Hij pakte den arm van den jongeman en trok hem mee naar binnen. Het vertrek was ontzaglijk groot en werd hel verlicht door een reeks van openstaande vensters, die van den vloer tot het plafond reikten en uitkeken op een groot park aan de overzijde, Beverley Hills in de wazige verte en den zonnigen Hollywood Boulevard, vol glanzende auto’s beneden. In een hoek van het vertrek lagen twee jongelieden voorover op den grond. Zij waren geblinddoekt en praatten om beurten.
„Vreemd, nietwaar, dat wij elkaar zoo moeten ontmoeten,” zei de een met lage, sonore stem.
„Nog verkeerd... geen overtuiging!” zei de ander, „zeg het met een geënerveerd lachje — zóó: ha, welk een vreemde gril van het Noodlot, Nicholas, dat wij elkaar hier zóó ontmoeten!”
„Dat kan ermee door,” zei de eerste, „wat zegt Nicholas nu?”
„Nicholas zegt nog niets... Hij is op het punt iets te zeggen, maar de kikkers beginnen te kwaken; onheilspellend. Nu wordt Lucille bang, voel je? Ze weet dat ze het niet doen kàn, dat ze het als gelukkig getrouwde vrouw niet doen màg, maar de onheilspellende sfeer wordt haar te machtig. Ze glijdt langzaam af naar Nicholas’ breede borst...”
„Verkeerd!” zei de ander, „je werkt de sfeer niet genoeg uit. Ze glijdt pas naar Nicholas’ borst zoodra het onheil zoo machtig wordt, dat ze uit angst geen weerstand kan bieden. Ze strijdt met zichzelf, ze wil eigenlijk wel naar Nicholas’ borst glijden, maar ze weet dat ze het niet màg! Dat onheil, dat haar naar Nicholas’ borst drijft, moet van het doek af de zaal in komen... snap je? Veel sterker suggereeren! Hoe doen we dat?”
„Met onweer,” zei de ander.
„Dat kan niet! Dan gaat het regenen en moeten ze naar binnen. Ze moeten juist buitenblijven in den tuin, waar ze dadelijk door haar echtgenoot in Nicholas’ armen op de bank wordt aangetroffen... nee, laat die kikkers met tusschenpoozen sinister kwaken. Dat is wat we noodig hebben.”
Bigard had het tooneel een minuut lang bewegingloos gadegeslagen, maar keerde zich nu met een ruk om: „Wat is dat voor waanzin?”
„Die jongens schrijven dialoog” zei Levinski, „ze binden een doek voor hun oogen om zich geheel in de situatie met de kwakende kikkers te kunnen indenken. Zoo krijgen ze den meest overtuigenden dialoog. Elk foutje in de sfeer of de dictie merken ze direct op.”
Bigard keek de kamer rond. Overal stonden palmen. In het midden was een groote hoop wit zand gestrooid en daarop lagen twee kreeften, met een eindje touw aan een paaltje vastgebonden. De beesten bevonden zich blijkbaar zeer wel en scharrelden lustig rond. Groote palmen in potten waren hier en daar neergezet, de potten werden door hoopen zand zooveel mogelijk aan het oog onttrokken. Overal in het rond lagen kokosnoten. In een groote tobbe water, waarvan de randen met zeewier waren omkranst, dreven kokosnoten; van het plafond, aan touwen, hingen kokosnoten, op de piano lagen kokosnoten. Bigard staarde om zich heen, tot de stem van Levinski hem deed opschrikken: „Mijnheer Bigard... mag ik u voorstellen..., mijnheer Ferguson... scenarioschrijver!”
„Aha!” zei Bigard... „ik heb den naam meer gehoord. Heeft u niet het draaiboek geschreven voor ,Heimelijke Harten’?”
„Ik,” zei Ferguson verstarrend, „ik schrijf geen draaiboeken.”
„O, aha!” zei Bigard, „ik bedoel het scenario natuurlijk!”
Ferguson’s brilleglazen fonkelden: „Ik heb het scenario voor ,Heimelijke Harten’ niet geschreven. Had ik dat wel gedaan, dan zou ik als man van eer onverwijld harakiri hebben gepleegd.”
Bigard keek hem onzeker aan. Hij werd zich bewust van een zekere stroefheid in de omgangsvormen. Levinski haastte zich, het heft der conversatie weer in handen te nemen.
„Ferguson,” zei hij, „we zijn hier bij jou gekomen omdat we met den meesten spoed een uniek, voortreffelijk, meesterlijk scenario noodig hebben. Heb jij er een?”
„Ik heb er een,” zei Ferguson, „ik verander er nog enkele subtiele trekjes aan. Belangrijke details, die de sfeer teekenen en het gevoel accentueeren. Het is de filmbewerking van het sublieme werk van John Paris: ,Minnekozen in de Tropen’.”
„Onbruikbaar!” zei Bigard, met zijn arm zwaaiend, „onbruikbaar! Minnekoozen! Ha! Er zit een vrouw in.”
Er viel een diepe stilte. Hollywood Boulevard bromde loom.
Een warm windtochtje, door de open ramen naar binnen drijvend, liet twee aan touwen van het plafond hangende kokosnoten met een hollen klap tegen elkaar botsen. Een zinsnede van het tweetal op den grond aan het einde van het vertrek werd hoorbaar: „Zie je... nu glijdt ze weg naar Nicholas’ borst en tegelijk houden de kikkers op met kwaken. Die plotselinge stilte van die kikkers is symbolisch. Voel je?”
„Zeker,” zei de ander, „Lucille’s geweten zwijgt.”
„Ferguson,” zei Levinski geagiteerd naar een sigaret zoekend, „er is een klein misverstand. Wij zoeken iets speciaals, iets zeer unieks... iets wat nog nooit is vertoond in alle jaren dat Amalgamated Super Films jouw scenario’s heeft verfilmd... we zoeken...” Hij keek Ferguson aan, stokte, stak zijn sigaret op en blies een rookwolk uit. „We zoeken iets héél speciaals, Ferguson,” vervolgde hij. Hij aarzelde weer, slikte dan, sloot zijn oogen en sprak het uit: „Wij zoeken een scenario zonder vrouw! Ik weet dat het krankzinnig is, dat het onmogelijk is, dat het waanzin is... we weten het alle drie, Ferguson, we zijn er ons terdege van bewust... maar...” Hij hield op, getroffen door de merkwaardige uitdrukking op Ferguson’s gelaat. De brilleglazen fonkelden. De slanke rechterhand, die in den loop der jaren voor meer dan twee millioen aan contracten had onderteekend, voer door de lange haren. De adamsappel ging op en neer.
„Levinski,” klonk het uit den adamsappel, „was je dat heilige ernst?”
Levinski stak zijn armen in de lucht: „Zal het mij geen ernst zijn... zal ik grapjes maken over een zoo serieuze zaak? Zal ik...”
Ferguson deed twee stappen vooruit en greep zijn opgeheven armen. Zijn stem trilde: „Levinski... sinds jaren loop ik rond met één wensch en één gedachte in mijn hart: Een scenario te schrijven van enkel mannen! Een scenario over het leven van stoere mannen achter revolvers, stoere mannen in woeste wouden, stoere mannen met wilde dieren... stoere mannen met...” Hij aarzelde.
„Met dorschvlegels,” hielp Murgatroyd, die op den rand van een tobbe met water was gaan zitten.
„Neen!” kreet Ferguson met een trek van afgrijzen op zijn gelaat, „geen zweem van romantiek waart om dorschvlegels.”
„Waarachtig wel,” zei Murgatroyd heftig, „ik heb mijn vrouw leeren kennen met verstoppertje spelen op een hooizolder. We lagen met onze hoofden gevlijd tegen de dorschvlegels en...”
„Hou je kop, Murgatroyd,” zei Bigard.
„All right,’’ zei Murgatroyd berustend.
„Met dat al,” zei Bigard, „zijn we geen steek verder. Hebben we nu een scenario zonder vrouw, ja of neen?”
„Dat is te zeggen...” zei Levinski, „als Ferguson wil, kan hij nu zijn meesterwerk leveren door een Stille Zuidzee-scenario naar John Paris om te werken in een scenario zonder vrouw. Ferguson, nu of nooit heb je de kans, je ideaal te verwezenlijken! Haal de vrouw uit het scenario en het wordt oogenblikkelijk verfilmd!”
Er viel een diepe stilte.
„Hoelang zal dat omwerken duren?” vroeg Bigard. Ferguson dacht na.
„Twee maanden ongeveer,” zei hij dan.
Er klonk een plons en een gil. Murgatroyd was, ontzet, in de tobbe gegleden. Niemand besteedde er aandacht aan. Bigard begon wartaal uit te slaan. Levinski legde hem het zwijgen op en greep Ferguson’s arm.
„Ferguson,” zei hij, „begrijp dit: het is nu ernst, bittere ernst! Dat scenario moet in den kortst mogelijken tijd worden geschreven! In den kortst mogelijken tijd! En vergeet niet... het is de kans van je leven! Nu kun je je ideaal verfilmd zien! Kan dat scenario in drie dagen klaar zijn, ja of nee? Zeg „ja” en het wordt direct verfilmd!”
„Het kan,” zei Ferguson aarzelend, „maar dan moet ik drie dagen lang elken dag minstens acht uur aan één stuk werken!”
„Ik weet het, ik weet het,” zei Levinski, „het is moordend, maar het moet... zou ik je voor niets zoo opjagen?”
Ferguson peinsde even: „Ik zal het doen, onder één voorwaarde,” zei hij dan, „dat mijn scenario verfilmd wordt, zooals ik het me voorstel!”
„Accoord!” zei Bigard met een breed armgebaar, „accoord! Schrijf wat je wil, film wat je wil, zoolang we maar een behoorlijke speelfilm krijgen van normale lengte, in de Stille Zuidzee opgenomen, zonder vrouw er in en binnen den vastgestelden tijd klaar.”
Hij keek om zich heen en ontdekte Murgatroyd, die bezig was het water uit zijn broekspijpen te knijpen.
„Murgatroyd!” zei hij, „keer aan het einde van deze maand aan Mr. Ferguson een bonus uit van drieduizend dollar.”
Ferguson ontwaakte plotseling uit een droomerig gepeins en zijn brilleglazen fonkelden. Murgatroyd richtte zich op en liet zijn groflinnen broekspijpen omlaag vallen, wat een kletsend geluid veroorzaakte.
„Drieduizend dollar,” herhaalde hij, den indruk gevend van iemand, die een astronomisch getal uitspreekt, „is dat... is dat niet wat erg hoog? Niet als waardeering bedoel ik natuurlijk, maar als precedent!”
„Ja,” overwoog Bigard, „inderdaad, het zou misschien ongewenschten precedenten kunnen scheppen als we zoo maar... ineens... eh..., drieduizend...”
Ferguson wierp hem een hoogst verbaasden blik toe: „Drieduizend?” zei hij, „tienduizend is er gezegd.”
Bigards tanden klapperden even en Murgatroyd gaf een hik van schrik.
„DRIE duizend,” zei Bigard, „drieduizend heb ik gezegd, drieduizend, vast en zeker! DRIEDUIZEND!”
„Zonderling! Ik heb vast en zeker gehoord dat er tienduizend is gezegd,” zei Ferguson, vol overtuiging knikkend.
„Murgatroyd, Murgatroyd, wat heb ik gezegd?” vroeg Bigard met knikkende knieën, „drieduizend, hè?”
Murgatroyd bevestigde dit met koortsachtigen ijver.
„Zie je?” zei Bigard, „hij heeft het ook gehoord en Levinski ook. Drieduizend... schrijf het op, Murgatroyd... drieduizend!”
„Maar...” begon Murgatroyd.
„Schrijf het op” brulde Bigard „schrijf het op en zanik niet! Drieduizend... heb je het?”
Murgatroyd schreef het neer. Bigard rukte zijn vulpen te voorschijn en parafeerde het bedrag in Murgatroyd’s zakboek. Terwijl hij teekende, ving Murgatroyd Ferguson’s blik op. Ferguson, de man die nooit glimlachte, glimlachte nu.
Murgatroyd schonk hem een kwaadaardigen blik.
„Het zal wel in orde zijn,” zei Ferguson... „ik heb me waarschijnlijk vergist... dat kan den beste overkomen!”
„Wel ja,” zei Bigard vaderlijk, „natuurlijk wel... met dat lawaai van de straat door die open ramen versta je gauw iets verkeerd. Oef... wat is het hier warm.”
Hij trok een zijden zakdoek uit zijn borstzak, wischte zijn voorhoofd af en haalde een paar maal diep adem.
„Wat doen we nu met het draaiboek en den dialoog?” zei Levinski.
Bigard keek naar Ferguson en van Ferguson naar zijn regisseur.
„Kunnen jullie dat met zijn tweeën niet in orde maken?” zei hij, „ik ben in dat soort; zaken niet zoo bijzonder thuis, maar...”
„Het kàn!” zei Levinski, „dit is een noodgeval. Alles kan, maar het is een hondenbaantje, dat minstens twee maanden vergt, vraag maar aan Ferguson.”
Bigard pakte zijn arm en trok hem mee naar een hoek van het vertrek. Er werd een kort gesprek gevoerd, Murgatroyd werd erbij gehaald. Bigard zette een paraaf in Murgatroyd’s zakboek en schroefde den dop op zijn vulpen.
„Dat is dàt,” zei hij, „het kan niet beter. We verfilmen het beroemde boek van John Paris: ,Minnekozen in de Tropen’... Ferguson, hebben we de verfilmingsrechten wel gekocht? Prachtig! Ik schrok al. We verfilmen dus Minnekoozen in de Tropen en halen de vrouw er uit. Geen vrouwelijke star gaat mee om de expeditie in het honderd te schoppen. Begrepen? Zelfs geen figurante. Ik zal deze film tot de hit van het komende seizoen maken, de film dóór mannen vóór mannen, de Film Zonder Vrouw. Morgen gaat de eerste zending perspubliciteit uit... ik zie de koppen al:

AMALGAMATED SUPER FILMS FILMT!
MINNEKOOZEN IN DE TROPEN ZONDER VROUW!
JOHN PARIS’ WERELDBEROEMDE WERK VERFILMD!
DE FILM DOOR MANNEN VOOR MANNEN!”

Hij keek den kring rond. „Gezien? Mijn heele reclameapparaat werkt van vandaag af voor jullie film. Jullie hebt niets anders te doen dan hier vóór of op 15 Januari een complete film af te leveren. Ik zal mijn verdere maatregelen nemen. Vanavond om zes uur verwacht ik jullie in mijn kamer om opgave te doen van den stand van zaken en van wat jullie noodig hebben. Ik huur oogenblikkelijk een schip, de expeditie gaat over drie, hoogstens vier dagen weg. Ik zal...”
Levinski stak zijn hand omhoog: „Wat nemen we voor mannelijke hoofdrol? Alsjeblief geen doetje. Een vent, die kan opschieten!”
„Ja!” zei Ferguson, „een stoeren man. Hadden we Douglas Fairbanks nog maar! Kerry Snooper is de man, dien ik in mijn hoofd heb — rustig, beheerscht, met humor.”
„Een prachtvent,” erkende Levinski, „maar hij is zoo verduiveld sloom! Kijkt twee seconden lang een anderen kant uit en hij valt midden in een opname in slaap.”
„Hij is de ware man voor deze rol,” zei Ferguson enthousiast, „hij is de man, dien we noodig hebben. Het ideaal ,man’ gematerialiseerd. Met Spencer Howard als tegenspeler!”
„Zal ik dat niet weten?” zei Levinski, „ik mag hem liever dan iemand anders hier. Maar hij slaapt altijd.”
„Neem hem,” zei Bigard, „en laat hem elk kwartier sterke koffie drinken. Geef hem een bonus, Murgatroyd!... Ik... Wel, voor den donder! Kerry Snooper staat nummer twee in de populariteitsenquête van de New York Megaphone van twee maanden geleden! Met Kerry Snooper en Spencer Howard in de hoofdrollen wordt deze film de smash-hit van het seizoen! Een smash-hit eerste klas! Allright... ik heb jullie Kerry Snooper gegeven, meer kun je niet verlangen. Vanavond spreken we verder.”
Hij keerde zich naar de deur, maar een uitroep van Murgatroyd hield hem tegen.
„En de muziek dan?”
„En Kerry Snooper’s tegenspeler?” zei Levinski.
Bigard nam den kleinsten stier het eerst bij de horens.
„Tegenspeler? We hebben toch Spencer Howard genoemd?” „Jawel, maar is hij vrij?” vroeg Levinski.
Bigard keek Murgatroyd aan. Murgatroyd peinsde even en raadpleegde zijn zakboek.
„Hij is inderdaad vrij!” zei Murgatroyd.
„Neem hem!” zei Bigard, „dat zijn twee eerste klas namen. Kleinere stars hebben we toch zeker genoeg, die op het oogenblik niets doen?”
„Benden,” zei Murgatroyd.
„Zoek er dan maar een paar van uit,” zei Bigard met een weidsch armgebaar, „maar hou ‘t budget in de gaten, Murgatroyd.”
„Laat dat maar aan mij over,” zei Murgatroyd. „Maar hoe moet het met de muziek?”
„Muziek!” herhaalde Bigard op hulpeloozen toon. Dan herinnerde hij zich de gelukkige oplossing van het scenarioprobleem.
„Heeft niet iemand nog wat muziek liggen? Een paar songs... Ik was laatst bij een van die componisten thuis en die liet me een heele la vol zien. Een of twee goeie songs en we zijn een heel eind! Bovendien...”
Een scherpe kreet deed hem zwijgen. Ferguson staarde hem aan met een gegriefden trek op zijn gelaat.
„Geen songs!” steunde hij, zijn armen afwerend uitstrekkend.
„Kom, kom Ferguson,” zei Bigard, „elke film heeft songs. Dat vindt het publiek prachtig, Ferguson. Dat hoort in een film!”
„In deze niet,” zei Ferguson met fanatiek zwierende haren, „deze film wordt een film van mannen! Stoere mannen!”
Hij fluisterde bijna van spanning en schudde zijn vuisten, „dit wordt een film van stoere mannen met revolvers, met messen, met onstuimig bloed! Onstuimige mannen met messen zingen geen songs — ze vechten!”
„Nou ja, nou ja,” zei Bigard ongeduldig, „ze vechten toch niet de heele film door? Contrasten zijn goed, Ferguson. Een song nu en dan brengt verlichting van de spanning. Dat stelt het publiek op prijs, Ferguson! Bovendien, cowboys vechten ook en elken avond hoor je overal cowboybands!”
„In mijn scenario hóóren geen songs,” hield Ferguson vol.
„En ik wil een song,” zei Bigard, losbarstend.
„Dan vertik ik het, het scenario om te werken!” schreeuwde Ferguson.
„Haha!” lachte Bigard, „haha! Ik heb direct twintig anderen die...”
Levinski stortte zich op hem en bracht hem tot zwijgen.
„Stil, stil!” zei hij, geagiteerd fluisterend en zich zóó plaatsend, dat Bigard het uitzicht op Ferguson werd ontnomen, „het komt allemaal voor elkaar, heusch, maar hou er rekening mee: die scenarioschrijvers hebben allemaal een klap van den molen. Wij, als normale menschen, moeten ze niet heelemaal au sérieux nemen!”
Hij keek schichtig over zijn schouder om te zien wat Ferguson deed. Murgatroyd, Ferguson sussend, keek op hetzelfde oogenblik schichtig om. Hun blikken ontmoetten elkaar. Beiden knepen in verstandhouding één oog langzaam dicht, dan keerden zij hun hoofden om en zetten hun bemiddelingspogingen voort.
„Laat ‘m,” zei Levinski, „op een gek word je immers ook niet nijdig! Je kent toch het bekende gezegde: tusschen genie en waanzin is maar een heel smalle grens. Al die goede scenario- en dialoogschrijvers hier staan met één voet aan de eene en den anderen voet aan de overzijde een die grens.”
„Die Ferguson lijkt me anders met allebei zijn voeten aan den overkant te staan,” gromde Bigard.
„Dat lijkt maar zoo,” zei Levinski, „hij helt wel eens een beetje te veel over, maar dat komt best in orde. Hij is een van onze beste krachten!”
„Ik hoop het,” zei Bigard gekalmeerd.
„Trouwens,” zei Levinski, „als ik er eens kalm over nadenk... De Film zonder Vrouw was een schitterend idee. Maar om dat idee consequent door te voeren en heelemaal uit te buiten, moeten we er eigenlijk de songs ook uitlaten. After all, songs zijn nogal vrouwelijke dingen. Waarachtig, de film zonder songs is niet zoo gek als het wel lijkt!”
„All right,” zei Bigard grootmoedig, „all right... geen songs, scharrel maar wat muziek op.”
„Illustratieve muziek met romantiek,” zei Levinski, „dat is wat we hebben moeten.”
„Die hebben we beslist nog liggen,” zei Bigard, „moet ik nu altijd voor alles alléén zorgen? Murgatroyd!”
Murgatroyd keerde zich om.
„Die songs heb ik eruit gegooid,” zei Bigard, „ik vind niet dat ze in het kader van deze film passen. Kun je illustratieve muziek opsnorren?”
„Dat wel!” zei Murgatroyd zichtbaar opgelucht, Ferguson loslatend, „we hebben honderden meters ongebruikte en illustratieve muziek. Ik geloof zelfs, dat we nog vrije Gershwin hebben liggen. We kunnen een paar kilometer meenemen en snijden wat we noodig hebben.”
„Gershwin!” zei Bigard, „niet slecht! All right... vanavond om zes uur in mijn kantoor spreken we verder. Ik verwacht, dat jullie oogenblikkelijk met de omwerking van het scenario beginnen. Elke minuut is hier harde dollars waard! Denk er aan!”
Hij rukte de deur open en verdween. Vijf minuten later rende hij zijn kamer binnen, roepend om zijn secretaresse. Drie seconden later gonsden zoemers hun signalen in verschillende kamers van het hoofdkantoor en in de magazijnen van Amalgamated Super Films.
De eerste raderen van de geweldige machinerie werden in beweging gezet Met elk dringend interlocaal gesprek, met elk radiogram, met elke auto, die, stofwolken opwerpend, het breede hek uitjoeg, werden nieuwe deelen van de machine ingeschakeld. Den geheelen middag confereerde Bigard met een stroom van menschen, die de eene deur van zijn kamer binnenkwamen en ze door een andere overhaast weer verlieten. Soms voerde hij twee telefoongesprekken tegelijk; in de pauze dicteerde hij telegrammen. Hij voelde zich in zijn element, hij was de Waarlijk Groote Bigard, die aan vele touwtjes trok. Ferguson’s kamer was een heksenketel. De gevierde scenarioschrijver zat achter een breed bureau temidden der palmen in potten, die hem de juiste sfeer bijbrachten. Boven zijn hoofd, aan hun koorden, zwaaiden langzaam de kokosnoten heen en weer. De twee kreeften soesden op hun zandbank, onverschillig voor het tumult om hen heen. De linnen gordijnen voor de ramen waren dichtgetrokken om de zon te weren. De gloed ervan, door de dunne stof heenschijnend, verlichtte het groote vertrek met een gouden licht. Het was heet. Twee ventilatoren op Ferguson’s bureau gonsden op hoogste snelheid. De een verkoelde Ferguson’s hooge voorhoofd, de ander bewuifde zijn assistent, den jeugdigen schrijver Benson, die hem geassisteerd had bij de filmbewerking van ,Minnekoozen in de Tropen’. Te zamen smeten zij de vrouw eruit. Nu en dan bracht dat eenig tumult met zich mede. Twee stenotypisten, als blonde sfinxen naast het bureau gezeten, namen alles op. Twee anderen, in een hoek, typten alles wat zij tevoren hadden opgenomen uit op geluidlooze schrijfmachines.
Een deur in een verren zijwand stond open. Voorbij die deur rende, met onregelmatige tusschenpoozen, de gestalte van Levinski, in een crèmekleurig shirt met blauwe ballen. De arena, waarin Levinski rondliep, asch en sigaretteneindjes om zich heen strooiend was ingeruimd voor Amalgamated’s drie vlotste dialoogschrijvers. Naarmate de vellen van Ferguson’s scenario uit de andere kamer werden binnengebracht, vielen de drie dialoogschrijvers er op aan. Twee van hen dicteerden dialoog met waarlijk ontstellende snelheid, tegenover elkaar zittend met de voeten op het bureau tusschen hen. De derde, schrijlings op een stoel, liet geen oog van het scenario in zijn hand af, doorvoelde de sfeer en interrumpeerde den te voorschijn spuitenden stroom van dialoog telkens als er een pointe moest worden aangedikt of een mopje getapt. Het uitsmijten der vrouw veroorzaakte fantastische gapingen in het scenario. Op werkelijk geniale wijze, dat erkende Levinski, die het oude en het nieuwe manuscript vergeleek, volmondig, had Ferguson door een simpele wijziging in de intrigue die gapingen aangevuld. Tevreden over Ferguson, kon Levinski zijn volle aandacht aan den dialoog wijden.
Hij liep in wijde bogen om de drie dialoogschrijvers heen en riep zijn opmerkingen uit alle windstreken. Twee halfverdwaasde stenotypistes poogden, wanhopig, er achter te komen wat nu eigenlijk discussie en wat filmdialoog was. Een openstaande deur gaf toegang tot een derde vertrek. Daarin zetelden drie van Levinski’s geliefde draaiboekexperts. Twee van hen waren op Bigard’s hooge order uit andere films gehaald om hier recordprestaties te leveren. Te oordeelen naar de zuchten van hun stenotypistes leverden zij recordprestaties, die de eerstkomende jaren niet zouden worden gebroken. Met scenario en kopij van den dialoog vóór zich rafelden zij de verschillende scènes uiteen tot hun materieele bestanddeelen, geholpen door ‘n staf van assistenten met encyclopaedieën en atlassen, plus informatiebureaux en bibliotheken aan het andere einde van telefoonlijnen. Zij volgden een zelfde systeem van werken als de dialoogschrijvers. Twee van hen dicteerden het draaiboek, terwijl hun assistenten transpireerend de duizenden détails uitwerkten; de derde expert kreeg het uiteindelijk resultaat der assistenten onder zijn argusoogen en speurde naar dingen die niet klopten. Hij vond er weinig. Als ‘t noodig is, kan Hollywood werken met een werkelijk aan het fantastische grenzende snelheid èn accuratesse. Hun typistes zaten niet in dezelfde kamer. Het samenstellen van een draaiboek brengt een ongelooflijke massa typewerk mede en als de batterij typistes, die in een aangrenzend vertrek werkte, in de studio der draaiboekexperts had gezeten, had zelfs Stentor zichzelf niet kunnen verstaan.
Levinski kwam de draaikamer binnen.
„Hallo, Levinski,” zei de man, die met Argusoogen teksten controleerde, „hoe gaat het hiernaast?”
„Nog meer lawaai dan hier,” zei Levinski, „op het oogenblik dicteeren ze twee verschillende dialogen door elkaar heen. Hebben jullie nog grapefruit hier?”
„Daar,” zei Bill, op een flesch naast hem op den grond wijzend, „te oordeelen naar wat ik hier af en toe onder de oogen krijg, draaien ze twee verschillende dialogen door elkaar heen op de machines ook... Wou je dit zóó gebruiken?”
„Wees geen uil” zei Levinski, bezig met de flesch grapefruit en een glas, „heb jij ooit een scenario of een draaiboek zien verfilmen zooals het er na de laatste onherroepelijk definitieve wijziging uitzag? Als dat ooit gebeurt, mag je me in het midden van den nacht uit mijn bed halen. Als we de heele zaak eerst maar netjes op papier hebben... de fijne kantjes vijlen we er later wel aan. Waar is het draaiboek?”
„Hier!” zei de ander, een stapel vellen naar hem toeschuivend, „geef mij die flesch eens voor ze leeg is; ik heb een dorst als een nijlpaard van al dat werk.”
Levinski keek de vellen door. Lawaai uit de kamer ernaast, het dicteeren en het vechten der draaiboekexperts, de zuchten der stenotypistes, het gerinkel van vele telefoons, het geschreeuw der assistenten in de hoorns, het doffe gepruttel der geluidlooze schrijfmachines en het door de open ramen naar binnen komende lawaai van Hollywood Boulevard vermengden zich tot een compacte, bijna tastbare massa rumoer.
„Ziet er goed uit,” zei Levinski, de papieren neergooiend, „maar ja, een draaiboek ziet er altijd goed uit tot op het oogenblik, dat je er mee moet gaan werken. Ik moet een draaiboekman mee hebben, dat kan niet anders. Zin om mee te gaan naar de Stille Zuidzee, Bill?”
„Hoelang?” zei Bill, een pakje papier van een typiste in ontvangst nemend.
„Anderhalve maand,” zei Levinski.
„Nog extra’s?”
„Dat bepaalt Murgatroyd,” zei Levinski, „vijfhonderd krijg je zeker los.”
„All right!”
Levinski keerde zich om en ging terug naar den dialoogheksenketel.
„Haal een flesch grapefruit voor me,” zei hij tegen een loopjongen, „en vergeet dezen keer het ijs niet!”
„En scharrel ergens een tweeden ventilator op,” riep een dialoogschrijver, „het wordt hier steeds warmer! Ik voel me als Californisch, door de zon gerijpt fruit.”
„Vroeg rijp, vroeg rot,” mompelde zijn collega tegenover hem. „NEEN! Niet opnemen dat, juffrouw. Dat hoort er niet bij!”
Levinski beet in zijn sigaret en staarde neer op een vel van het scenario in zijn hand. Een gegrom steeg op uit het diepst van zijn gemoed en nam toe in kracht.
Met een blaffend geluid kwam hij in beweging. Hij sprong naar Ferguson’s studio, de papieren voor zich uit wapperend.
„Ferguson!” tierde hij, „wat is dit voor een waanzinscène boven in die kokospalmen? Ben je nou heelemaal stapelgek geworden? Dat ding, dat tusschen je schouders staat, is geen kokosnoot, maar een hoofd... Voor den donder, moet je hooren wat een kolder...”
Ventilatoren werden gebracht, snoeren werden gelegd, stapels papier gebracht en meer assistenten bij elkaar getrommeld. De vellen van scenario, dialoog en draaiboek, wars van vrouwen en doortrokken van mannensfeer, stapelden zich op.
En intusschen vocht Murgatroyd met Kerry Snooper, opgewonden heen en weer rennend door de wijde serre van diens bungalow in Pasadena. Al een vol uur was hij aan het pogen, met Snooper tot een vergelijk te komen betreffende den uitleg van verschillende clausules in Snooper’s contract.
„In mijn contract staat, dat ik gehouden ben films te maken voor Amalgamated Super Films, zeker!” erkende Snooper met een geeuw, „maar elke rechtbank in deze Vereenigde Staten zal me gelijk geven als ik verklaar, dat het onvoorbereid spelen van ‘n hoofdrol in de Stille Zuidzee plus een zeereis heen en terug, dat alles binnen vijfenveertig dagen, gelijk staat met ernstige ondermijning van mijn gestel, dat toch al veel rust behoeft. Je kunt er natuurlijk op staan dat ik het doe en om rechtszaken te vermijden zal ik het misschien doen, maar wees dan niet verbaasd, als ik halverwege de film het bijltje er bij neerleg.
Er zijn grenzen aan het menschelijk uithoudingsvermogen!” Na deze uiteenzetting, die voor een goed verstaander als Murgatroyd luide taal sprak, beperkte het probleem zich tot het bepalen van het bedrag, dat Kerry Snooper’s gestel gedurende anderhalve maand zoozeer zou stalen, dat een zenuwinzinking gedurende dien termijn als uitermate onwaarschijnlijk kon worden beschouwd — dit bedrag niet uit te betalen (een clausule waaraan Murgatroyd als een bulldog vasthield) indien onverhoopt het gestel toch nog mocht bezwijken.
„Het zàl niet bezwijken!” zei Kerry Snooper met een tevreden grijns op zijn gebruind gelaat, zijn zes voet beenderen en spieren uit een fauteuil hijschend om op een schelknop te drukken, „laat maar een advocaat komen en we zullen teekenen.”
Zijn Chineesche bediende verscheen onhoorbaar.
„Highballs!” zei Snooper „een boel... en bel mijn advocaten op en zeg dat ze hierheen komen.”
„Mijn advocaten!” zei Murgatroyd.
„De mijne!” zei Snooper.
Er volgde een nieuwe discussie. De Chineesche bediende wachtte, stil en zwijgend als een schim.
„All right, all right , zei Snooper ten laatste met een vermoeid gebaar, „laten we het verschil deelen, een van jouw advocaten en een van de mijne! Highballs, zoon van het Hemelsche Rijk! Waarom die kerels uit het Hemelsche Rijk komen is me nooit duidelijk geweest,” klaagde Snooper, „ik vind er niets hemelsch aan.”
„Hun engelengeduld misschien,” zei Murgatroyd.
En op de afdeeling perspubliciteit ratelden de schrijfmachines. Uittreksels uit John Paris’ beroemden roman werden rondgedeeld. Reeksen foto’s van Kerry Snooper liepen door de stencilmachines, die ze aan de achterzijde van teksten voorzagen. Van Peterson, den chef, af tot de stenciljongens toe, typte, rende en telefoneerde, alles in shirts met openhangende boorden, scheldend op de hitte.
Tommy Twitchell, na den dood van O. O. MacIntyre Amerika’s meest beroemde columnist, kwam om zeven minuten over vier op zijn dagelijksche ronde op zijn doode gemak bij Peterson binnenslenteren. Om elf over vier vloog hij door de draaideuren van den zij-ingang naar buiten, schreeuwend om een taxi. Om vier uur drieëntwintig had hij den Californische tak van het Syndicaat, dat hij vertegenwoordigde, aan de lijn. Acht minuten daarna rinkelden de stop-press schellen in het enorme gebouw van het Syndicaat. Het zware gedreun der drukpersen verstomde.
„Stop-Press-Column!” gilde een man met een groen scherm boven zijn oogen, die kwam aanhollen over de glanzende stalen loopbrug hoog boven de persen, een blad papier wapperend in zijn hand. Een kleine zetmachine ratelde even. Stampend kwamen de persen, een voor een, weer in beweging, sidderend op hun betonnen fundeeringen, in de middagedities het bericht dragend van Amalgamated’s Sensationeele Super Film: De Film Zonder Vrouw.
En zoo, door razen en schelden, door telefoneeren en het sturen van radiogrammen, door het uitdeelen van gratificaties en het dreigen met ontslag, door middel van twee extra treinen en door het dag en nacht werken van twee loopkranen op de kade van San Francisco werd het mogelijk, dat in den nacht van 2 op 3 December het snelle oliemotorschip ,Flossie’, speciaal voor filmexpedities ingericht, gereed lag voor het vertrek. Om één uur ‘s nachts was de geheele expeditie aan boord. Toen Murgatroyd appèl hield, bleek er niemand afwezig te zijn. Van zijn verbazing hierover bekomen gaf hij het sein, dat kon worden vertrokken. Om half twee maakte de ,Flossie’ zich los van de kade en gleed weg, over het gladde water van de Golden Gate, waarin de goudgele, Californische maan en de duizenden gele natriumlichten van de Auckland Bridge weerspiegelden.
Twaalf uur later knalden de motoren van het jacht „Waikiki Wave”, met aan boord Kerry Snooper, den eigenaar, en Spencer Howard, plus een reeks stars van geringere grootte. Zij allen hadden de voorkeur gegeven aan het snelle jacht, dat zoo welwillend door Kerry Snooper ter beschikking werd gesteld, boven de vrachtboot ,Flossie’. Ook de „Waikiki Wave”, uitgeleide gedaan door de halve filmkolonie met twee jazzbands en enkele tonnen serpentines, dit alles gearrangeerd door Peterson, wendde haar scherpen steven naar de Stille Zuidzee, waar de golven eeuwig zingen en de menschen zijn als kinderen.

DERDE HOOFDSTUK

„Stoere mannen en kokosnoten!”

Du sublime au ridicule
il n’y a qu’un pas!

Murgatroyd liet het restant van zijn sigaar naar den anderen hoek van zijn mond verhuizen, zoog er aan, bevond dat het geen rook meer te voorschijn bracht en smeet het half opgebrande, half opgekauwde eind met een boog over de railing. Uitgeput door deze krachtsinspanning, zeeg hij achterover in zijn dekstoel.
„Ik dacht dat ik wist wat hitte was,” zuchtte bij, probeerend of er ergens aan het boord van zijn shirt nog een knoopje niet los was. Zijn hoop bleek ijdel.
„Dit is de romantiek van de Stille Zuidzee,” zei Levinski, die naast hem, eveneens in een dekstoel lag, „dat moet je je goed realiseeren, Murgatroyd! De romantiek van zon, water en palmen... de romantiek van de Stille Zuidzee, waar de golven eeuwig zingen en de menschen zijn als kinderen!”
„Het suizende lied van den eeuwenouden oceaan,” fluisterde de derde man onder het zonnezeil.
„Bespaar ons je poëzie, Ferguson,” zei Murgatroyd, zijn scenarioschrijver met afkeer bekijkend, „Levinski, ik vraag me wel eens af wat ik mag hebben uitgevoerd om te worden gestraft, steeds weer, met het verfilmen van Ferguson’s krankzinnige scenario’s.”
„Ik snap niet waar jij je druk over maakt,” zei Levinski, „jij hoeft die nachtmerries niet te verfilmen, dat wordt aan mij overgelaten. Het eenige wat jij hoeft te doen is elk kwartier brullen dat Amalgamated Super Films aan den rand van een bankroet staat.”
Murgatroyd boog zich voorover en nam een in cellophaan gewikkelde sigaar van het lage tafeltje, dat tusschen de drie dekstoelen stond. „Over bankroeten gesproken,” mompelde hij, „zou ik wel eens willen weten waarom mijn regisseurs er steeds naar streven, iedereen, die met films te maken heeft, in den kortst mogelijken tijd schatrijk te maken op kosten van Amalgamated Super Films? Hè?”
Ferguson ontwaakte uit zijn droomen en wierp een geïnteresseerden blik op Levinski.
„Doet hij dat?” zei hij, „nooit iets van gemerkt!”
„Hoe merkwaardig!” zei Murgatroyd sarcastisch, Ferguson brengt zijn dagen door met droomen over het suizen van eeuwenoude oceanen, maar zeg „dollar” in zijn buurt en bij is als geëlectriseerd. Ferguson, jij bent nu toch wakker... en je zit het dichtst bij de bel. Druk er eens op... er is geen ijs meer.”
Ferguson streek met zijn hand door zijn lange haren, knipperde even verstrooid met zijn oogen en strekte dan zijn arm uit naar de schelknop raast hem op den grond.
„Zeker, zeker,” mompelde hij verstrooid.
De beide anderen zwegen en er viel een loome stilte onder het zonnezeil. De ruimte onder dat zeil werd aan één zijde begrensd door den wand van een dekkajuit, de drie andere zijden waren open.
Langs de railing, waar het zeil geen schaduw wierp lag een breede strook zonlicht op het blankgeschuurde dek. De vaart van het schip bracht een lichten windtocht onder het zeil, maar het was een heete wind, verzadigd van vocht. De lucht, die vier dagen achtereen van een hard kristalblauw was geweest, werd langzaam waziger. De horizon vervaagde en de drukkende hitte nam toe.

Murgatroyd vischte een zijden zakdoek uit den borstzak van zijn shirt en veegde er mee over zijn voorhoofd. Zijn kortgeknipte, grijze haren zaten in de war. De vochtige hitte maakte hem prikkelbaar.
„Zal er nu nooit een einde komen aan deze ellendige hitte?” zuchtte hij.
Levinski grabbelde een sigaret uit het doosje naast hem op het dek en stak haar aan: „Volgens de vaste overtuiging van het meerendeel der menschen, met wie ik zoo nu en dan te maken krijg, Murgatroyd, zal je het na je dood wel warmer hebben. Train je vast.”
Een lange, in een wit shirt en een witte broek gekleede jongeman kwam den hoek van de dekkajuit om en keek vragend op het drietal neer: „Hebben de heeren gebeld?”
Levinski keek verrast op: „Fred! Je wilt toch niet zeggen dat je gekomen bent in antwoord op mijn belletje? Binnen het half uur, geheel gekleed, zonder een sigaret achter je oor of een apengrijns!... Zonderling, wat voor afwijkingen de hitte in sommige menschen veroorzaakt, Murgatroyd. Maar nu je toch eenmaal van de kook bent, zou ik eens gaan kijken of je kunt uitvinden waar er ergens op dit schip ijs te krijgen is. Zou je dat klaarspelen, denk je?”
„Zeker,” zei de lange, knikkend, met een breeden grijns op zijn gelaat. De blik, dien hij op Levinski liet rusten, was de blik van een man, die een hond wild aan een touw laat rondspringen en denkt: ,och, laat ‘t beest zijn lol hebben.’
Levinski keek opgetogen: „Prachtig... ga dan als de bliksem ijs halen en zorg dat het hier binnen vijf minuten is.”
„Dat kan niet!” zei Fred.
Levinski brieschte: „Wat? Waarom niet?”
„De sleutel van de ijskast is zoek.”
„Waar is die dan?”
„Ik geloof dat de kapitein ‘m heeft,” zei Fred, „die heeft tenminste vannacht een geweldige herrie geschopt toen u alle ijs had opgemaakt en er niets over was voor zijn whisky.”
„Een kapitein met een zoo verantwoordelijke positie belast,” zei Levinski streng, „behoort geen whisky te drinken! En bovendien: konden ze gisterenavond dan geen nieuw ijs maken?”
„Er was iets aan de leidingen defect geraakt door overbelasting en de machine vertikte het. Nu is het tijdelijk in orde, maar als er te veel ijs wordt gemaakt, vertikt het ding het weer.”
Levinski staarde hem aan: „Dus op het oogenblik zit de ijskast vol met ijs zonder dat wij erbij kunnen?”
Fred knikte: „Niemand weet waar de sleutel is; die steward zegt ook dat-ie van niets weet, maar ik denk dat dat is op order van den kapitein.”
„Die kapitein,” zei Levinski, „zal ik een dezer dagen eigenhandig worgen.”
„Graag, meneer,” zei Fred.
Er viel een korte stilte onder het zonnezeil. Ferguson uitte een droomerig gemurmel: „In de zwoele, loome stilte zoemden traag en monotoon de scheepsmachines...”
„Houd je traag en monotoon gezicht!” zei Levinski geïrriteerd, „werkelijk, Murgatroyd, ik hoop nog eens ooit een scenarioschrijver te ontmoeten, die praat als een gewoon mensch.”
„Ze moeten wel raar doen,” zei Murgatroyd, „anders kregen ze niet zulke hooge salarissen los.”
Levinski wendde zich tot Fred: „Ga jij maar... ik zal den kapitein wel eens over dat ijs onder handen nemen.”
Fred knikte en verdween om den hoek van de kajuit. Murgatroyd verhief zich in zijn dekstoel en spande zich in om zijn dikke hals zoover te draaien, dat hij zijn regisseur kon aankijken. Zijn blik toonde groote verbazing.
„Levinski, hoorde ik je daarjuist zeggen, dat jij den kapitein onder handen zou nemen?”
„Je kunt toch hooren zeker!” grauwde Levinski woest, een eindje sigaret over de railing gooiend.
„All right!” zei Murgatroyd, weer in zijn stoel terugvallend, „waarschuw me alleen als het zoover is. Lachen is goed voor mijn lever.”
Levinski negeerde dit en trok een nieuwe sigaret aan.
„Die kapitein is een bezoeking,” verklaarde hij na eenigen tijd, „die vent doet precies wat hij zelf wil.”
Murgatroyd haalde de schouders op: „Och, hij is zoo kwaad niet. Maar dit schip is zijn eigendom en hij is koning aan boord, ook al hebben wij het gehuurd. Dat zou trouwens met elken kapitein zoo zijn geweest, ook al was het schip niet zijn eigendom, Levinski! Het is nog een geluk, dat we deze schuit konden krijgen... het is het best toegeruste filmexpeditieschip in Californië! Driekwart van het jaar is dit schip aan verschillende maatschappijen verhuurd!”
Levinski bromde wat.
„Zoo’n eigengereide bliksem van een kapitein moet er nog bijkomen ook! Dan is de maat vol. Het is waarachtig ook net iets voor onzen ouwe om zich op het allerlaatste oogenblik te herinneren, dat hij een contract voor een Stille Zuidzeefilm heeft loopen!”
Hij snoof van afschuw: „En dan nog werken met een inderhaast ondersteboven gegooid scenario, ‘n in elkaar gestampten dialoog... en om het werk te bekronen is het scenario van een waanzinnige als Ferguson... Herinner jij je den last, dien we met hem hadden tijdens al die vorige films? Al die wilde ideeën over romantiek, die je eerst uit zijn hoofd moet praten voor je verder kunt gaan? Ferguson... Ferguson! Hei!”
Hij stak zijn voet vooruit en gaf een schop tegen Ferguson’s dekstoel.
„Word wakker,” zei Levinski.
Ferguson schoot verschrikt overeind en haalde een hand door zijn lange haren.
„Heb je nu intusschen al een titel voor dien koortsdroom van een scenario van jou bedacht?”
De uitdrukking in Ferguson’s oogen veranderde. Een uitdrukking van eerbied gleed over zijn ascetisch gelaat.
„Stoere Mannen en Kokosnoten,” ademde hij.
Levinski staarde zijn scenarioschrijver langen tijd sprakeloos aan en zonk dan langzaam terug in zijn stoel. Hij kreunde: „Murgatroyd... Murgatroyd... heb je dat gehoord? Waanzin! Stoere Mannen en Kokosnoten! De film van stoere mannen met schedels als kokosnoten en kokosnoten met baarden als stoere mannen...”
Ferguson vatte vlam: „Stoere Mannen en Kokosnoten! De film, die een vertolking is van het leven onder de blakende tropenzon... onder een hemel als een gloeienden koepel... het leven van mannen op de smaragden eilanden in de Stille Zuidzee... op de wijde watervlakten, waar mannen mànnen zijn!”

Hij werd enthousiast. Zijn oogen glinsterden achter hun brilleglazen.
„Er is eens een film geweest,” vervolgde hij, „over Engelsche mannen in Britsch Indië: ,De Bengaalsche Lanciers’. Een film over mannen. Wel, de Amerikaansche filmindustrie zal nu een film brengen over Amerikaansche mannen: Amerikaansche mannen in de Stille Zuidzee!”
Levinski mompelde wat en grabbelde, enkele oogenblikken vruchteloos. Dan boog hij zich over den rand van zijn dekstoel en constateerde dat het doosje leeg was.
„Ferguson, bel!” zei hij, „mijn sigaretten zijn op. En ik blijf er bij, dat het een krankzinnige onderneming is geheel onvoorbereid een film te maken in anderhalve maand... wat zeg ik! In één maand!”
„Twee maanden en vier dagen,” zei Murgatroyd rustig.
„Die vier dagen heb jij alvast noodig om herrie te schoppen over de prijzen van de costuums,” merkte Levinski op.
„In een Stille Zuidzeefilm heb je niet zoo ontzettend veel costuums noodig,” zei Murgatroyd, „met grasschortjes van drie dollarcent kom je een heel eind.”
Fred verscheen om den hoek van de dekkajuit en wachtte. „De vent hééft zonnesteek,” constateerde Levinski, „hij is er al wéér binnen vijf minuten. Sigaretten!”
Fred verdween.
„Het eenige lichtpuntje in deze heele zaak,” zei Levinski, „is, dat we niet met een vrouw te maken hebben. Anders had jij met die drie dollarcent grasschortjes van jou nog een leelijke pijp kunnen rooken, Murgatroyd! Ik zie jou al probeeren, Miss Dolly Glamour, ertoe te brengen haar slanke leest te omgorden met een grasschortje van drie dollarcent... Zenuwtoeval gegarandeerd. Ongehoord! Ik ben een star van de eerste grootte! Beleedigend! Ik verbreek mijn contract! Ik val flauw! Water... Advocaten! Miss Dolly Glamour kan alleen optreden in grasschortjes van Parijsche snit, speciaal voor deze film ontworpen door Schiaparelli.”
Murgatroyd beet op zijn sigaar. Zijn vechtersbloed was ontwaakt: „O ja? Jullie hebben geen zakeninstinct. Neem een Hawaiiaansch grasschortje, leg het vierentwintig uur in waterstof-peroxyde, klop het uit tot franjes, smeer er wat rood, lila en pimpelpaarse verf overheen, pak het in een enorme kist met watten en brul tegen iedereen, er voorzichtig mee om te gaan, omdat het vijfduizend dollar heeft gekost.”
Levinski knikte met een grijns op zijn bruine kaken: „Welja... welzeker! Dan begint de herrie pas goed! Glamour rust niet, daar kun je donder opzeggen, vóór wij in al onze perspubliciteit vermelden, dat Schiaparelli het ding heeft ontworpen... Keuze: Aan jufrouw Dolly Glamour vertellen, dat we haar bij haar klassieken neus hebben gehad — en er is niemand in heel Californië, die daar het lef voor heeft — òf in de advertenties zetten wat zij wil en dan vijftigduizend dollar schadevergoeding betalen aan Schiaparelli of Hattie Carnegie.”
Murgatroyd heesch zich op tot een zittende houding en schudde een dikken vinger: „O ja? Nou, ik geef jou de verzekering, dat ik...”
De lijzige stem van Ferguson kwam tusschenbeide: „Waar kibbelen jullie toch over? Er komt heelemaal geen vrouw in mijn scenario voor!” Hij wachtte enkele seconden. Zijn blik nam een droomerige uitdrukking aan. Hij keerde zijn hoofd om en keek naar Levinski. De oogen van den scenarioschrijver leken visioenen te zien.
„Een grasschortje voor Dolly Glamour! Grof, Levinski, voel je dat niet? Barbaarsch! Dolly Glamour, de lieveling der goden, de bloem der Stille Zuidzee, draagt geen profane grasschortjes... zij gaat gehuld in kransen van exotische bloemen, die zich om haar slingeren als...”
„Er komt heelemaal geen vrouw in jouw scenario voor,” zei Levinski, „wind je dus niet op over grasschortjes en exotische slingers.”
Fred verscheen, geluidloos loopend op linnen schoenen. Hij zette een geopende doos sigaretten naast Levinski op het dek neer en verdween. Levinski viel op de sigaretten aan. Enkele oogenblikken lang heerschte er rust, waarin alleen het geruisch van de hooge boeggolf van het snelvarende schip en het zoemen der scheepsmotoren hoorbaar was. Murgatroyd wendde zijn hoofd naar het tweetal toe. Zijn zwarte sigaar wees steil naar het witte zonnescherm boven hem.
„Zeg, Levinski, al dagen lang zeur je er over, dat het scenario schots en scheef in elkaar zit. Als je nu eens begon het met Ferguson samen door te nemen inplaats van als we eenmaal goed en wel met het opnemen begonnen zijn, te gaan schreeuwen, dat je je onderweg zou hebben verdronken als je je had gerealiseerd wat voor krankzinnigheden je op celluloid moest vastleggen.”
„Praat niet zooveel!” zei Levinski, „het is veel te heet! Je zult heusch nog wel genoeg aanleiding vinden om in het rond te gaan hollen en je haar uit te trekken. Maar er zit veel waars in wat je zegt... en als het nu eenmaal gebeuren moet, dan maar liever ineens! Ferguson! Geef ons het drama... maar langzaam aan, bij beetjes tegelijk.”
Ferguson knipperde verward met zijn oogen, tot de beteekenis van Levinski’s woorden tot hem doordrong. Hij schoot overeind, sleepte zijn stoel dichterbij en ging voorovergeleund zitten, naar Levinski gewend. Levinski wachtte gelaten.
„De groote opzet,” begon Ferguson, „is het schilderen van het harde leven der copra- en tripang-handelaren in de Stille Zuidzee, die dag-in, dag-uit met een glimlach op hun verweerde gezichten hun leven wagen omdat hun natuur nu eenmaal zoo is.”
„Hòe is? zei Levinski.
Ferguson keek als iemand, die onverwacht tegen een deur is opgeloopen: „Hoe is... wat?”
„Hun natuur, natuurlijk, ezel!” zei Levinski.
Murgatroyd keerde zich half om en bekeek het tweetal vol afkeer.
„Zijn jullie een humoristische cabaret-tweespraak aan het samenstellen of hoe zit dat?”
„Hou jij je d’r buiten!” zei Levinski, „jij begrijpt de subtiele nuances van een artistieke creatie niet.”
Murgatroyd bekeek Ferguson met critischen blik.
„Ik zou hem geen artistieke creatie noemen. Artistiek creatuur lijkt me beter.”
Levinski snoof: „Ga voort, Ferguson!”
„De grond-gedachte is,” zei Ferguson, „de mannen die dobberen op de zilte golven, dobberen daar omdat hun natuur dat eischt. Ze kunnen er niet buiten, zie je? De woeste golven en het zoute water lokken hen... zij hebben avonturen en gevaar noodig, zooals een alcoholist drank noodig heeft, een morphinist morphine... en...”
„En Murgatroyd zwarte sigaren,” zei Levinski. „Murgatroyd, die sigaren van jou worden elken dag zwarter en zwarter en dikker en dikker.”
„Ik hoop oprecht,” zei Murgatroyd woest, „dat ze nog eens ooit zoo dik worden, dat ik er jou je hersens mee kan inslaan!”
„Ga door, Ferguson,” zei Levinski waardig, „tot dusver is het voortreffelijk.”

Ferguson keek verward rond: „Waar was ik ook weer gebleven?”
Bij de morphinisten,” hielp Levinski. Ferguson’s gelaat verhelderde: „Zie je, iets dergelijks zegt Zwarte Bill ook, als hij in Johnson’s bar op de Salomonseilanden staat en zijn glas opheft tegen den barhouder: ,Wij zijn mannen en ons bloed is rood... Wij leven maar eens! Wel, laten wij leven! Een rondje voor alle jongens.’ Dan geeft hij een rondje weg aan de ruwe zeelieden en boeventypen aan den bar.”
Levinski fronste zijn borstelige wenkbrauwen: „Zeg... hebben wij boeventypes meegenomen?”
„Met jou komen we een heel eind,” opperde Murgatroyd hoopvol.
Levinski staarde hem aan.
„De Zoon van King Kong, met Bill Murgatroyd in de hoofdrol, staat als nummer één op de lijst van films, die ik ga maken als ik eens ooit een eigen studio begin. Zou een prachtfilm zijn... alleen jammer dat niemand uit het publiek ooit zou gelooven, dat de hoofdrol door een echten mensch werd gespeeld... Ik twijfel daar zoo nu en dan zelf wel eens aan,” bekende hij.
„Ferguson, ga voort,” zei Levinski waardig, „we waren gebleven bij de boeventypes.”
„Die,” zei Ferguson, „zijn er in de Stille Zuidzee ook!”
„En òf,” zei Murgatroyd met een zijdelingschen blik.
„En daarop,” zei Ferguson, „is mijn idee gebaseerd. Dat is de kern van het denkbeeld.”
„Zijn die boeventypes de kern?” vroeg Levinski aarzelend.
Ferguson knikte. Er viel een korte stilte. De streep gladgeschuurd dek, waarop de zon brandde, was merkbaar breeder geworden.
„Ik weet niet,” zei Murgatroyd peinzend, „of we als hoofdpersoon in een typisch Amerikaansche film met typisch Amerikaansche mannen nu speciaal een boef moeten nemen.”
„De hoofdpersoon is ook geen boef,” zei Ferguson verschrikt, „de hoofdpersoon is kapitein Zwarte Bill en dat is een man met ruwen bolster, waarin een hart van goud klopt.”
„Ik persoonlijk,” zei Levinski, „vind die boeventypes als hoofdpersoon in een typisch Amerikaansche film heelemaal geen bezwaar... after all moet ‘t toch een film worden, die de Amerikaansche werkelijkheid zoo dicht mogelijk benadert.”
Murgatroyd zat even stil, tot Levinski’s opmerking geheel tot hem doordrong. Dan verhief hij zich tot en zittende houding. Hij liep langzaam rood aan en draaide met eenige moeite zijn hoofd om: „Levinski!” zei hij dreigend, „al ben jij een Pool, ik ben een rasechte Amerikaan... wil je daaraan denken bij je beleedigende opmerkingen over boeven.”
„Daar dacht ik juist aan,” zei Levinski onschuldig. Ferguson gooide, geheel onbewust, olie op de golven.
„De hoofdpersoon, kapitein Zwarte Bill,” zei hij, „is geen boef. Hij is een ruwe kapitein, wien het avontuur in het bloed zit en die niet leven kan zonder den geur van zout water, geteerde zeilen en zonder de tropenzon. Hij is uit het ouderlijk huis weggegaan...”
„Onterfd,” zei Levinski begrijpend.
Ferguson knikte: „Natuurlijk. Hij zwerft door de Salomonseilanden, de Sandwicheilanden, de Carolinen, den Bismarck Archipel...”
„Zal ik een atlas laten halen?” bood Murgatroyd aan.
„Flauw,” zei Levinski, „ga voort, Ferguson.”
„Hij zwerft rond,” vertelde Ferguson, „steelt en rooft, smokkelt wapens, schiet vijanden overhoop... drinkt... Hij is ruw, uiterlijk een ruwe bolster, maar in dien ruwen bolster zit een blank hart... een wit hart.”
Levinski knikte: „Juist zooiets als de ruwe soldaat met het hart van goud. Fel contrast. Voortreffelijk: Contrasten is wat we moeten hebben.”
Ferguson ging voort: „Kapitein Zwarte Bill is de stoere man met in den ruwen bolster het gouden hart. Daarnaast, als scherp contrast (Levinski knikte goedkeurend) de rauwe schurk, die steelt, rooft, smokkelt en schiet, maar dat niet uit noodzaak doet, maar voor zijn plezier. Daar ontstaat het conflict uit, voel je? Twee stoere mannen... beiden uiterlijk ruw, maar zoo intens verschillend van binnen. Voel je? De strijd tusschen die twee mannen, die elkaar instinctief haten, zooals alleen een goed en een slecht mensch elkaar kunnen haten. Voilà het psychologisch conflict.”
„Goed!” zei Murgatroyd uit zijn dekstoel, „goed! Er zit iets in dien Ferguson.”
Levinski telde peinzend op zijn vingers: „Van de zes vereischten voor een goede film hebben we nu al: 1) de stoere mannen, 2) felle contrasten, 3) het psychologisch conflict, 4) de vrouw, is er niet...”
„Inderdaad,” zei Murgatroyd, „hoe langer ik er over nadenk, hoe beter idee ik het vind: De Film Zonder Vrouw... De film met mannen vóór mannen... alle vrouwen hollen de bioscopen in!”
„Stoere Mannen en Kokosnoten,” zei Ferguson, „een titel, die vrouwen lokt. Veel beter dan ,Minnekoozen in de Tropen’.”
„Hoor je dat?” zei Murgatroyd opgetogen, „onze jarenlange lessen hebben vrucht gedragen, Levinski! Ferguson gaat commercieel denken.”
Levinski was in eigen beslommeringen verdiept en schudde somber het hoofd. Hij telde op zijn vingers: „Het publiek eischt, dat weten we allemaal, zes dingen en wel: 1) den sterken man, 2) een zwakke vrouw, 3) contrasten, 4) een psychologisch conflict, 5) een happy end, 6) een wenschdroom òf romantiek. De zwakke vrouw en dus ook het happy end hebben we niet! En hoe moeten we in vredesnaam een film zonder vrouw behoorlijk laten eindigen? De fade-out op den kus aan het einde is er niet, want er is geen kus. Lossen jullie dat eens op, hè? In ,Minnekoozen in de Tropen’ van John Paris was dat in orde... daar was een behoorlijk einde met kus, maar dat is er nu uit. Toen we uit San Francisco vertrokken, was het scenario omgewerkt, maar Ferguson had nog steeds geen behoorlijk einde kunnen vinden. Lossen jullie dat probleem nu eens op, hè?”
Murgatroyd kauwde op zijn sigaar en wreef zijn schedel.
„Nou?” drong Levinski aan.
Murgatroyd’s gelaat verhelderde. Hij wees op Ferguson.
„Ferguson... jij bent scenarioschrijver. Mèt een reputatie. Wees een vent en draai een behoorlijk einde aan die film. Dat is jouw job, niet de mijne.”
„O zoo,” zei Levinski, „heb je dat al opgelost, Ferguson? Hoe krijgen we een happy end zonder vrouw? En een happy end moeten we hebben. Je kent de zes eischen voor een goede film. Een ervan, de vrouw, hebben we al laten vallen. Als we het happy end óók nog laten vervallen, krijgen we een tweederangs film!”
„Ik heb een happy end in mijn hoofd,” zei Ferguson aarzelend, „in den uiteindelijken strijd tusschen Zwarte Bill en den schurk, kapitein Jackson, wordt deze strijd ten gunste van Zwarte Bill beslecht, omdat hij altijd goed is geweest voor het opperhoofd der inboorlingen op Kualonga. Zie je, Jackson heeft het opperhoofd steeds vuil en gemeen behandeld... en overvaart op een goeden dag de kano, waarin het opperhoofd zit, midden in een zee vol met haaien. Zwarte Bill, die met zijn schoener er achteraan komt, redt het leven van het opperhoofd door hem een touw toe te werpen. Dat is een uitbeelding van het hart van goud, voel je? Als uiteindelijk bij Kualonga’s parelbanken de strijd uitbreekt tusschen de schoeners van Jackson en Zwarte Bill, is eerst Jackson aan de winnende hand. Dan hoort het opperhoofd wat er gebeurt en hij bemant zijn oorlogskano’s en gaat Zwarte Bill helpen. Dat beslist den strijd in Zwarte Bill’s voordeel. De film eindigt met een shot van Zwarte Bill, die een grooten krans van hibiscusbloemen neerlegt op Jackson’s graf onder de palmboomen. Zie je? Even nog een fijn trekje! Even nog den nadruk leggen op het punt: Zwarte Bill trapt geen geslagen vijanden, geen doode vijanden, hoe slecht ze ook geweest mogen zijn. Voel je?”
Hij zweeg. Er heerschte enkele seconden lang een gewijde stilte.
„Geniaal!” zei Murgatroyd dan. „Ferguson, dat is zuiver genie! Het détail, het fijne détail, dat heel even de diepst verborgen snaren van bet menschelijk gemoed doet trillen... Dat einde! Zuiver Genie! Grootsch. Ferguson, hoeveel hebben we je als bonus voor dit scenario gegeven?”
„Drieduizend dollars maar,” zei Ferguson hoopvol.
„Het is genoeg,” zei Murgatroyd, „voortreffelijk! Wat zeg jij ervan, Levinski?”
Levinski rookte snel voorovergebogen in zijn stoel. Hij schudde ongeduldig het hoofd.
„Het einde is voortreffelijk... maar het is niet àf! Het is niet uit! Hij behoort samen met het uit de kajuit van Jackson geredde meisje den krans op Jackson’s graf te leggen. Dan: camera omhoog... achtergrond van palmen... zon, die in zee wegzinkt... silhouetten van palmen... twee gestalten, die tot één versmelten in een kus. Uit!”
Hij was in opwinding met zijn armen gaan zwaaien. Toen hij zweeg, viel zijn blik op Ferguson en bleef daar eenigen tijd rusten. Ferguson staarde hem aan met een blik, waaruit walging sprak.
„Wat mankeert jou opeens?” zei Levinski, „zeeziekte? De zee is al den tijd zoo vlak geweest als een spiegel!”
„Zooiets vulgairs, afgezaagds, goedkoops, in dèze Film,” zei Ferguson, „inplaats van het verheven gebaar van een edel man! Zie je daar Zwarte Bill niet staan? Voor het graf van Jackson een krans van hibiscusbloemen in zijn hand... achter hem een kring van inboorlingen, die maar half begrijpen wat die blanke daar doet. Daar weer achter zijn matrozen. Inboorlingen en matrozen door elkaar. Twee close ups. Eén van een matroos met een arm in een bebloed draagverband en de ander van een matroos met zijn geliefden tammen papegaai op zijn schouder. Voel je dien papegaai? Oók een ruwe zeebonk met een hart van goud, die matroos. Dan één shot van Zwarte Bill, als hij den krans neerlegt. De camera vestigt de aandacht op zijn hand. Gebruind, verweerd, maar onmiskenbaar de slanke hand van iemand van goede afkomst... Dan richt hij zich op. Vage close up van twee koppen, die van den zeebonk en die van den papegaai. Camera zwaait langs de rij hoofden, die alle in een oogenblik van stilte gebogen zijn. Terug naar den matroos en den pagegaai. De papegaai houdt zijn kopje scheef tegen de wang van den zeebonk en kijkt vragend. Dat slaat in in de zaal. Dan komt het gevaarlijke moment. Vooral geen sentimentaliteit! Juist op het goede moment, als de stilte juist lang genoeg heeft geduurd, zegt de papegaai ,Koppie krauwe!’... De heele zaal zucht en lacht. Happy end. Subtiel happy end!... Dan een laatste shot van Zwarte Bill’s schoener, wegvarend van Kualonga; zijn Polynesische zeelui zingend terwijl ze de witte zeilen hijschen, die langzaam bollen in den wind. Voel je?”
Levinski had al dien tijd ademloos en gespannen zitten luisteren. Hij maakte nu zijn blik van Ferguson’s lippen los en keek Murgatroyd aan.
„Murgatroyd... ik zie het vóór me...” fluisterde hij, „die papegaai met die grappige witte ringetjes om zijn oogen... kopje scheef...”
„Subtieler!” zei Ferguson gejaagd, „subtieler! Papegaai houdt eerst, vragend, zijn kopje een beetje naar links scheef... zoo... dan, ineens, een heeleboel naar rechts. Zie je het gebeuren?”
„Ik zie het!” fluisterde Levinski, „ik voel het! Camera iets naar achter en omhoog.
„Het geniale détail alweer,” zei Murgatroyd, vol reverentie. „Het zijn toch maar steeds de détails, die het ‘m doen! Genie... het vonkje van het genie. Hoeveel was die bonus ook weer, Ferguson?”
„Drieduizend,” zei Ferguson.
„Het is het waarachtig waard,” zei Murgatroyd met overtuiging, „elke cent ervan!”
Levinski bukte zich en nam een versche sigaret: „We hebben nu stoere mannen, contrastwerking, psychologisch conflict, happy end en romantiek. All right... daar kunnen we mee in zee.” Hij zonk voldaan achterover in zijn stoel. Ferguson zette zijn lezing voort: „Het thema is: ,Stoere Mannen en Kokosnoten’. We hebben de stoere mannen gehad... we komen nu aan de kokosnoten. Die moeten we hebben. Stoere mannen als filmtitel alleen is niet voldoende; stoere mannen zijn er overal, maar de associatie ,stoere mannen’ en ,kokosnoten’ dwingt een ieders gedachten oogenblikkelijk naar de Stille Zuidzee, waar de zon in de harten der menschen woont en...”

Een keelgeschraap van Murgatroyd remde hem. Hij knipperde even met zijn oogen achter zijn brilleglazen, verzamelde zijn gedachten en zette zich op een nieuw spoor weer in beweging: „De kokosnoot is het ideale symbool der Stille Zuidzee. Niet de ananas... niet de Hawaiian guitaar of de Alohaslinger. Neen! Maar de kokosnoot! Voel je dat? Voel je de symboliek?”
„Natuurlijk!” zei Murgatroyd, „de ruwe bolsters met de blanke harten... dat zijn de wilde kapiteins. Zoo is het met de kokosnoot ook: een ruwe bolster met een blank hart. Voortreffelijk gevonden, Ferguson... Voortreffelijk!”
Ferguson keek hem ontzet aan; zijn lippen bewogen zich geluidloos.
„Wat zei je?” mompelde hij dan schor.
Murgatroyd was echter reeds in zijn droomen verzonken en lette niet meer op hem.
„Genie!” prevelde hij, „zuiver genie!... De kokosnoot, de parel der Stille Zuidzee... het symbool van de ruwe bolsters met blanke harten. Zie ik het niet? Het vonkje van het genie. Drieduizend dollars, was het niet, Ferguson?”
„Ja!” snauwde Ferguson.
„Ik heb er geen spijt van,” zei Murgatroyd, „waarachtig niet! Ruwe bolsters... met blanke harten!”
Ferguson liet hem in extase in zijn stoel liggen en wendde zich tot Levinski.
„Levinski,” zei hij, „de kokosnoot is het symbool van de Stille Zuidzee. Dat bedoel ik zoo: het is het voedsel van den gelukkigen inboorling, gekoesterd en gerijpt door de zon.”
„Wie? De kokosnoot of de inboorling?” wilde Levinski weten.
Ferguson overwoog dit.
„Beide,” besliste hij, „beide. De kokosnoot is het symbool van de Stille Zuidzee, het voedsel van den gelukkigen inboorling, gekoesterd door de aan een kobaltblauwen hemel stralende tropenzon, gedragen van kust tot kust op de azuren, of desnoods saffieren golven, in een...”
Murgatroyd kwam met een schok overeind: „Wat vertel je daar? Smaragden en saffieren? Denk eraan, Levinski, dat de totale kosten voor deze film niet hooger...”
Levinski’ s blik remde hem.
„Het gaat over kleuren!’ zei Levinski, met afkeer in zijn blik, „je hoeft niet bang te zijn, dat je ellendige dikke geldbuidel zal lijden! Ga door, Ferguson!”
„Waar was ik?” zei Ferguson.
„Van kust tot kust,” zei Levinski met een dreigende, blik op den productieleider, „een kobaltblauwe tropenzon, gedragen van kust tot kust op azuren of topazen golven...”
Murgatroyd was achterover gaan liggen, maar schoot nu weer overeind: „Hei, Levinski... we kunnen er geen stukken Technicolor in hebben. Het geïnvesteerde kapitaal...”
„Zou je niet misselijk worden?” vroeg Levinski.
Murgatroyd zonk zoo ver mogelijk in zijn stoel, terug, mompelde: „Sorry, boys... ik dacht...”
Levinski nam haastig een nieuwe sigaret.
„Een azuren bolster, van kust tot kust gewiegd door saffieren en azuren golven... wat een rhythme in die woorden!” fluisterde hij.
„Kunnen we er niet ergens een song inbrengen met een goed Hawaiiaansch orkest?”
Murgatroyd’s ontsteld gelaat verhief zich als een bleekroode maan boven den rand van zijn dekstoel.
„Laat maar,” zei Levinski gelaten, „géén song! De geldbuidels protesteeren.”
De bleekroode maan ging tevreden onder.
Ferguson sprak, met wijding in zijn stem: „De kokosnoot! Gekoesterd door topazen zonnestralen, gerijpt onder een strakke, hemel, blauw als kobalt, klaar als kristal, gewiegd en gedragen van kust tot kust, op de donzen deining der eeuwig zingende...”
„azuren,” zei Levinski,
„saffieren,” fluisterde Ferguson,
„en diep smaragden,” ademde Levinski,
„en robijn gevlekte,” opperde Murgatroyd,
„golven!” besloot Ferguson.
Levinski mikte opgewonden zijn eindje sigaret over de railing. „Een saffieren, azuren, diep smaragden sliertje rook bleef hangen,” murmelde Murgatroyd.
Levinski sloeg geen acht op provocaties.
„Dat moet en zal in die film gesproken worden!” zei hij, „die regels zijn te subliem en te goed om ze verloren te laten gaan. We moeten ze gebruiken! De man met het hart van goud zal ze zeggen.”
„Bij zonsondergang,” vulde Ferguson aan.
Levinski greep den arm van zijn scenarioschrijver: „Ik zie het: De silhouet van een palm dwars over het beeldvlak... Russische visie: Een stuk azuren lagune... hemel, was dit maar Technicolor!... waarover een prauw met een zwart gesilhouetteerd zeil langzaam tegen den avondhemel voorbijglijdt...”
„Zwart silhouet van Zwarte Bill,” zei Ferguson, „dat wordt symbolisch. Ik kan gemakkelijk een regel of twee in den dialoog laten inlasschen. Zwarte Bill leunt met zijn hand tegen een palmboom; zijn andere hand is onverschillig in zijn gordel gehaakt. Het licht van den laten avondhemel glanst veelbeteekenend op den stalen loop van zijn revolver...”
„Een mes geeft een woester idee,” zei Levinski.

Ferguson knikte.
„All right... allebei. Mes èn revolver. We laten hem iets opzij draaien, dan glanzen ze om beurten. Van het eiland achter hem komt guitaarmuziek van de inboorlingen. Dan zegt hij... eerst... wacht even... Ja! ik heb het! Hij zegt een weinig bitter: ,Zwarte Bill noemen ze mij... Woeste Zwarte Bill! Haha!’ Even wachten, muziek wordt even luider. Dan gaat hij verder met een lachje in zijn stem: ,Ik zou wel eens willen weten wie er het zwartst is, Jackson of ik!’ Voel je? Even dat zwarte naar voren brengen.”
„Jammer dat-ie met zijn rug naar de camera staat,” peinsde Levinski, „dat is nooit zoo erg goed bij een close-up. Op een afstand geeft ‘t niet.”
„Zet ‘m met zijn gezicht naar de camera!” adviseerde Murgatroyd uit zijn stoel. „Dat is dè oplossing lijkt me.”
„En met zijn rug naar den zonsondergang, zeker!” snoof Levinski.
„Dat zie je niet,” zei Murgatroyd listig, „want hij is een silhouet.”
Levinski en Ferguson staarden elkander getroffen aan.
„Inderdaad,” knikte Ferguson, „inderdaad! We kunnen hem gerust met zijn rug naar den zonsondergang zetten, Levinski. Hij is toch een silhouet!”
„Maar hoe krijgen we die regels er nu in?” zei Levinski, „hoe spelen we dat klaar? Daar is het toch om begonnen... over die drijvende kokosnoten.”
„Ja, dat is niet zoo eenvoudig!” erkende Ferguson na eenig peinzen, „‘t mag er vooral niet gewrongen uitzien in een natuurfilm. Alles moet een natuurlijk, ongekunsteld verloop hebben. Hoe komt-ie nou op het thema ,kokosnoten’?”
Een zucht klonk uit Murgatroyd’s dekstoel.
„Jullie breken je hoofd over de eenvoudigste dingen! Hij staat immers tegen een palm geleund, nietwaar?”
„Ja, nou?” bromde Levinski.
„Dan laat je een kokosnoot uit dien palm naar beneden vallen, vlak naast hem!”
„Hij raapt ‘m op!” juichte Levinski.
„Met een nadenkend gelaat,” zei Ferguson.
„Profielopname...” begon Levinski. Hij hield op.
Hij werd onderbroken door een rommelend geluid, dat plotseling in het inwendige van het schip hoorbaar was. Het dek schudde onder hem. Een gierend lawaai van doorslaande motoren nam elke seconde in kracht toe. Een onregelmatig gebons deed het schip dreunen.
„Wat is dat?” riep Murgatroyd, in de grootste ontzetting uit zijn stoel overeind vliegend.

VIERDE HOOFDSTUK

Vijftig dollar voor een harigen arm! 

A Thing of Beauty is a Joy for ever!

Het tumult uit het inwendige van het schip rees naar een climax. De scheepsromp schudde en trilde. Van het voordek, boven het lawaai uit, klonken luide kreten.
„We zijn op een klip gestooten!” zei Murgatroyd, wild om zich heen kijkend.
„Klets niet,” zei Levinski zenuwachtig, „het is iets anders. We hebben immers geen schok gevoeld.” Hij moest schreeuwen om verstaan te worden.
Dan, plotseling, even plotseling als het lawaai was ontstaan, stierf het weg. Het schudden en trillen van het dek hield op.
„We hebben geen schok gevoeld,” herhaalde Levinski, „maar het was raak! De machines staan stil.”
Zij luisterden. Nu het geluid der oliemotoren, dat zij dagen en nachten achtereen hadden gehoord, was verstomd, klonk het gepraat en geroep van het voorschip nog luider.
„Er is iets met de machines,” zei Levinski, „heb ik het niet gezegd? Daar heb je het gedonder!”
Hij rende onder het zonnezeil uit, langs de dekkajuit naar voren. Murgatroyd smeet zijn sigaar over de railing en volgde hem, met Ferguson in zijn zog. Het was duidelijk, dat er iets bijzonders aan het handje moest zijn. Uit de traphuizen, die naar beneden leidden, kwamen matrozen en filmmenschen stuiven, de meesten van hen, naar hun kleeding te oordeelen, uit hun siësta gewekt. De kapitein stond op de brug, en brulde gesticuleerend in een telefoon.
„Sliepen jullie daar beneden? Hebben jullie een half uur noodig om de machine stop te zetten? Je kunt er donder op zeggen, dat de heele zaak in de soep is gedraaid... Wat?... O, denk je dat niet? Zijn jullie daar beneden al wakker genoeg om te denken? Kun je met z’n allen genoeg positieven bij elkaar schrapen om uit te vinden wat er aan het handje is? Wat?... O, sloegen de machines door? Kijk, kijk... Och, de machines sloegen door!... Als de brug onder me staat te bibberen en ik elk oogenblik verwacht met twee zuigerstangen onder mijn broek de lucht in te vliegen... De machines sloegen door? Wat dacht u, dat ik dacht? Dat er een electrische bel op hol was geslagen? Waar is de breuk?... Wat! Och, in de koppeling of in de schroefas? Dus niet in den grooten mast of in het plechtanker? Zoo, zoo. Zou u nu als de bliksem na willen laten zoeken waar de as gebroken is? En houd iemand bij de telefoon en zorg dat er iemand naast staat om nummer één wakker te houden.”
Hij smakte den hoorn op den haak en keek over de brugrailing neer op het dek. Twee-en-vijftig mannen staarden hem aan.
„Wat krijgen we nu weer?” vroeg de kapitein, zijn handen om de railing klemmend, „massazang? Of een bewegingskoor?”
„Zou u me willen vertellen wat er aan het handje is?” zei Murgatroyd, zijn zakken aftastend naar zijn sigarenkoker.
„Neen!” zei de kapitein.
„Wàt?” brulde Murgatroyd, het zoeken stakend, „weet u wel tegen wien u spreekt?”
Er viel een stilte. De kapitein schoof zijn pet achterover en krabde peinzend op de ontblote plaats van zijn schedel.
„Daar probeer ik het al dagen lang met mezelf over eens te worden,” bekende hij, „maar ik heb er nog steeds geen naam voor kunnen vinden.”
Er ontstond eenige beweging onder de matrozen en filmmenschen. Murgatroyd slikte en liep rood aan.
„Ik heb dit schip gehuurd,” zei hij woedend.
„Maar mij niet!” constateerde de kapitein, zijn armen over de brugleuning kruisend.
„Inderdaad niet!” zei Murgatroyd met voldoening, „als ik een Ark van Noë wil beginnen, zal ik u wel een aanbod doen. Wilt u me vertellen wat er met deze boot aan het handje is, ja of nee?”
„Nee,” zei de kapitein.
„Waaròm niet!” brieschte Murgatroyd.
„Omdat ik het zelf nog niet precies weet,” zei de kapitein.
De telefoon achter hem rinkelde.
„Een oogenblikje,” zei hij, „er komt nieuws van het slagveld.” Hij nam den hoorn op.
„Ja? Mac Allister?... Wat? Niet de koppeling? Wat?... Door de huid heen geslagen... O, ja... Ja, wat dàcht je nou te kunnen doen! Dichtschroeven natuurlijk wat je dicht kunt schroeven en een pomp erop zetten. Het komt wel verduiveld ongelegen met een barometer, waar de bodem uit valt... Ja, ik kom dadelijk beneden, dan zullen we wel verder zien!”
Hij legde den hoorn neer en keerde zich weer naar de menigte beneden: „Er is niets om ongerust over te worden. De schroefas is gebroken en bij liet rondslingeren is de afgebroken as door den astunnel heen geslagen. Er is een klein gat in den scheepswand, waardoor wat water binnenkomt, maar dat blijven we met een pomp de baas. Dat is alles.”
Na enkele seconden stilte opende Murgatroyd zijn mond. Hij sloot hem weer, slikte en zei tenslotte ontzet: „Dus we kunnen niet verder varen?”
De kapitein overwoog dit enkele oogenblikken en begon langzaam de trap naar dek af te dalen.
„We kunnen natuurlijk een paar man in een roeiboot overboord zetten en laten sleepen,” opperde hij, „maar dat gaat alleen zoo allemachtig langzaam...” Zijn gelaat klaarde op en straalde: „We kunnen natuurlijk ook handdoeken en lakens aan elkaar naaien en wachten tot er wat wind komt... maar daarmee zijn de mogelijkheden ook wel ongeveer uitgeput.”
„Maar dat is krankzinnig!” zei Murgatroyd, „we moeten zoo gauw als maar mogelijk is op Benneth eiland zijn!”
„Dat zal ook gebeuren,” verzekerde de kapitein, „we zijn er zoo gauw mogelijk... zoo gauw we een stoomboot vinden, die ons op sleeptouw kan nemen.”
„Maar kan dat defect aan de as dan niet worden gerepareerd?” vroeg Levinski, die naar voren trad om in te vallen voor Murgatroyd, die tijdelijk sprakeloos was van ontzetting.
„Al wéér een,” constateerde de kapitein, Levinski van zijn hooge standplaats, halverwege de trap, critisch bekijkend, „het wordt een heel college hier. Natuurlijk kan het defect gerepareerd worden. Het eenige wat we daarvoor noodig hebben is een flink droogdok, een paar laschapparaten en een nieuwe schroefas. Daarenboven een maand tijd.”
Er volgde een diepe stilte, waarin de ontzetting voelbaar was.
Dan barstte Murgatroyd los: „Maar kan er dan niets gedaan worden? Kunnen we geen ander schip bereiken? We hebben toch radio aan boord? Kunnen we geen S.O.S. uitzenden?”
„Blijf kalm,” adviseerde de kapitein, „we zullen gauw genoeg met gegronde redenen S.O.S. berichten uitzenden als de barometer zoo blijft zakken. Ik zou overigens den raad der ouden willen adviseeren, de zwemvesten op te zoeken; deze boot zal binnenkort rare duikelingen maken.”
Hij wees naar een korten, donkeren man met gouden tressen op zijn witte uniformjas, die aan den voet van de brug stond, vóór de matrozen: „Higgings,” zei hij, „kom zoolang hier. Ik moet naar beneden.”
Higgings liep snel de trap naar de brug op en had een haastig gesprek met den kapitein. Dan nam hij zijn plaats in en floot een schel signaal.
„Alle hens aan dek!” riep de bootsman beneden.
De kapitein liep snel de trap af. Matrozen begonnen heen en weer te rennen. Commando’s klonken overal. Murgatroyd schoot door de verwarring heen op den kapitein af, die, zonder acht te slaan op de nu bijna ondraaglijk geworden hitte, met groote passen naar de trap liep. Murgatroyd poogde hem bij te houden met een soort hink-stap-sprong, die een compromis vormde tusschen de wenschelijkheid den kapitein bij te houden en de noodzaak, zijn waardigheid niet te verliezen.
„Wat bedoelde u met die rare duikelingen, die we binnenkort maken zouden?” hijgde Murgatroyd.
„We krijgen storm,” zei de kapitein, „en in een storm liggen op de Stille Zuidzee met een onbestuurbaar schip is nou niet zoo erg rustig.”
Hij bereikte de trap en daalde in groote haast af. Murgatroyd keek hem nadenkend na en aarzelde, zijn voet boven de eerste trede. De kapitein verdween uit het gezicht. Murgatroyd keerde zich om en haastte zich terug naar den voet van de commandobrug.
„Levinski!” riep hij, „Levinski!”
Levinski stond nog op de plaats, waar Murgatroyd hem verlaten had, Ferguson aan zijn zijde. Zij waren verdiept in de beschouwing van een groep matrozen, die hun jassen hadden uitgetrokken en door Higgings van de brug af gecommandeerd, met naakt bovenlichaam bezig waren een reusachtig zwaar zeil over een luik van het voorschip te trekken.
„Wat een kerels!” hoorde Murgatroyd Ferguson zeggen, toen hij naderbij kwam.
„Die tweede van links,” knikte Levinski, met zijn sigaret wijzend, die bruine vent met al die spieren op zijn rug. Zie je het zonlicht op zijn spierbobbels glanzen?”
„Hei, Levinski!” zei Murgatroyd hijgend, zijn regisseur aan zijn arm trekkend, „er komt storm!”
„Storm!” riep Ferguson, „Levinski, dat komt als geroepen! We hebben een stormscène in mijn scenario... dit is een pracht van een kans om een storm in volle zee van het dek van een schip af te filmen... die kans krijgen we misschien niet meer! Nu of nooit!”
Murgatroyd’s verontwaardiging steeg: „Wij kijken in de grijnzende kaken van den dood!” zei hij, Ferguson’s arm schuddend, „en jij denkt aan niets anders dan aan filmen!”
„Wij doen onzen plicht!” zei Ferguson, met een ruk zijn arm bevrijdend. Een fanatiek licht glom achter zijn in hoorn gevatte brilleglazen. „De Stille Zuidzee is een plaats van wijde watervlakten, waar mannen mannen zijn! Denk aan de Charge van de Lichte Brigade, Murgatroyd! Kanon rechts van me, kanon links van me, kanon vóór me! Toch voortgaan! Niet denken, slechts je plicht doen, Murgatroyd! Totterdood! Levinski! Zijn we bereid te sterven voor een ideaal? Zijn wij mannen of oude wijven?”
„Mannen! Bij Allah!” zei Levinski, een afgezakten sokophouder vastmakend.
„Welnu!” zei Ferguson begeesterd, „laten wij dan filmen, in de grijnzende kaken van den dood!”
Murgatroyd stond stokstijf, staarde enkele seconden, slikte dan en holde weg in de richting van de kajuitstrap. Toen hij de eerste treden afdaalde, klonken Levinski’s commando’s over het dek.
„Czapek!” brulde hij, „Anderson! Boroff! Komt hier!... Waar is die Stuvitch?”
Drie mannen, die naar de sjouwende matrozen hadden staan kijken, kwamen haastig op hem toe.
„Haalt de camera en het geluid!” snauwde Levinski, „we gaan buitenopnamen maken. Schiet op, elke seconde is goud waard! Ferguson, waar is het scenario?”
„Ik ga het halen!” zei Ferguson, over het dek rennend.
Het geloop op het dek nam toe. Elk van Levinski’s satellieten brulde op zijn beurt de mannen van zijn ploeg bijeen; de algemeene sfeer van onrust, die in de lucht hing, nam toe. De hitte was zoo drukkend geworden, dat zij tastbaar leek. De lucht en de horizon smolten in de verte ineen onder een geligen, wazigen damp. De hemel had de kleur van geel koper. De vochtige warmte scheen zelfs op de zee een druk uit te oefenen; het water was vlak en olieachtig en lag volkomen rustig. De hemel leek een reusachtigen reflector, die de hitte op het scheepsdek straalde. Geen der sjouwende matrozen had nog een jas of shirt aan; zij werkten allen in een singlet zonder mouwen of met ontbloot bovenlichaam. Hun door de zon gebruinde armen en ruggen glommen van het zweet. Alles wat er aan dek maar eenigszins te verplaatsen was, werd weggehaald en door luiken naar beneden getakeld, Zware, zwarte zeilen, die een scherpen geur van teer verspreidden, werden krakend opengevouwen, over luiken en kajuitsdeuren gespannen en met pennen en kabels vastgelegd. De eerste stuurman stond op de brug, zijn uniformjas, openhangend, om hem heen zwierend, de pet achter op zijn hoofd; zonder ophouden schreeuwde hij zijn bevelen naar matrozen op het voorschip, die bezig waren, een enormen zak van zeildoek aan een zwaren ijzeren hoepel te bevestigen. De hoepel had een doorsnede van minstens drie meter. Aan den hoepel zelf waren touwen bevestigd op drie verschillende plaatsen en deze touwen liepen ineen tot een dikken kabel.
Levinski haalde zijn zakdoek te voorschijn en veegde langs zijn voorhoofd. Zijn zakdoek was doorweekt.
„De Stille Zuidzee!” gromde Levinski.
Hij pakte met beide handen zijn shirt achter in zijn hals bij het boord beet en trok het uit. Hij stond met naakt bovenlichaam. Het bracht hem niet de minste verlichting. Nu het schip stil lag, was er geen zuchtje wind, alleen maar hitte.
Levinski hing zijn shirt aan een spijker in den wand van de dekkajuit. Een paar matrozen, een rol touw sleepend, kwamen voorbij en keken belangstellend naar Levinski’s rijkelijk met haar bedekt bovenlichaam.
„Ik wist niet, dat we deze reis apen aan boord hadden!” zei de een.
„‘t Is een bijzonder soort,” antwoordde zijn maat, „die benne tam en magge los rond loopen!”
De eerste matroos was Levinski al gepasseerd, maar wierp een blik achterom.
„Deze ziet er anders nogal bloeddorstig uit!” merkte hij op.
„Dat komt omdat-ie op z’n achterste pooten loopt!” zei zijn maat, „dan zie je die lange grijparmen zoo!”
Levinski’s lange grijparmen bewogen zich krampachtig en het zag er naar uit of de Stille Zuidzee een nieuw drama zou aanschouwen, toen Czapek, de cameraman, door vier assistenten met camera, kisten, doozen en kabels gevolgd, over het dek kwam aanstuiven. Achter hem rende Ferguson, op zijn beurt gevolgd door Anderson met zijn bende.
„Ferguson! Hier!” riep Levinski.
Terwijl rondom hen kisten werden uitgepakt en kabels uitgerold, zochten Levinski en Ferguson met koortsachtige haast in het scenario.
„Hier!” riep Ferguson, „hier begint ‘t. Zie je? Zwarte Bill, geschoten tegen de lucht, waarover zwarte wolken beginnen te drijven... Een stuk van de brug mede opgenomen. Zwarte Bill’s uniformjaspanden wapperen licht in een opstekenden wind.”
„We hebben geen Zwarte Bill,” zei Levinski treurig, „en geen drijvende wolken en geen wapperende jaspanden, want er is geen opstekende wind.”
„Dat komt nog wel,” zei Ferguson, „die scène op de brug kunnen we later wel nemen, desnoods in de baai van San Francisco; drijvende wolken kunnen jullie prachtig truqueeren. We gaan verder: „Opname van twee Kanaka’s, die met naakt bovenlijf vaten en balen op dek vastsjorren en zeildoek er overheen spannen. Einden van het zeil klapperen in den wind.”
„Er zijn hier geen balen en vaten,” klaagde Levinski, „en er klappert niets, want er is geen wind.”
„Dat klapperen maken we er later bij met een ventilator en een lapje voor de microfoon,” zei Ferguson.
„Maar het zeil klappert niet,” wees Levinski, „er is geen wind!”
„Dan nemen we deze scène later wel!” zei Ferguson, „dat is toch beter, want dit schip heeft niet het uiterlijk van een Stille Zuidzee-schoener! We zullen nog wel eens vaker wind krijgen. We gaan verder: „Opname van matige schuimkoppen.”
Levinski keek moedeloos ever de railing. De zee zag er uit als een wijde oceaan van kwikzilver, vlak en zwaar.
„Schuimkoppen komen er nog genoeg,” zei Ferguson. „Bovendien, die scène kunnen we overal en ten allen tijde opnemen. Desnoods halen we als we terug zijn een paar meter shot uit het archief en plakken die er tusschen. We hebben prachtige matige schuimkoppen liggen, dat weet ik zeker!’
„Uit Mutiny on the Bounty!” zei Levinski.
„En die matrozenfilm met Gary Cooper!” juichte Ferguson.
„Prachtig, prachtig!” zei Levinski, „we schieten al aardig op... wat nu?”
„Shot van een matroos, die tegen den barometer in de gang beneden tikt. De barometer staat heel laag, maar springt nog lager. Aandacht valt op behaarden arm matroos.”
„Dat kunnen we op ons gemak nemen voor de wind komt!”
Levinski keek bedenkelijk: „Dat beteekent werken met ruw materiaal; al onze figuranten zitten op Kerry Snooper’s jacht!”
„Ruw materiaal is in deze scène prachtig,” zei Ferguson, „dat geeft een ruwen, ongekunstelden zeemansindruk!”
„Waar is hier een barometer?” vroeg Levinski. Ferguson staarde hem aan. „Dat weet ik niet!” erkende hij.
Levinski keek om zich heen.
„Zeg, Anderson, heb jij hier ergens een barometer gezien?”
Anderson, een geweldige blonde Zweed, die de geluidsinstallatie verzorgde, keek op van een kluwen gummikabel, dat hij hielp ontwarren.
„Beneden, in de kleine eetzaal hangt er een.”
„Kom mee!” brulde Levinski, naar de trap stuivend, „er is haast bij! Czapek, Anderson! Kom mee!”
Levinski en Ferguson stoven de trap af, de gang door en door de vierde deur links de kleine eetzaal binnen. Zij vonden onmiddellijk wat zij zochten.
„Ha! Daar,” zei Levinski, er heen loopend.
Hij bestudeerde den barometer. Het was een groote barometer, zoo groot als een wandklok en de koperen banden, die er omheen liepen, waren glimmend gepoetst. De wijzer stond geheel links, nog beneden ,Storm.’ Ferguson tikte tegen het glas. De wijzer sprong twee streep lager.
„Zie je dat?” zei Ferguson, „pracht! De wijzer staat nou al lager dan horizontaal!”
Levinski knikte, onder den indruk en tikte nogmaals. De wijzer sprong anderhalve streep lager. Levinski tikte weer, als gefascineerd. De wijzer sprong nòg lager.
„Schei uit!” kreet Ferguson, Levinski’s arm grijpend, „dadelijk loopt die wijzer zoover onderdoor, dat-ie weer op ,mooi weer’ komt te staan!”
„Die barometer kan hier niet blijven hangen,” zei Levinski, „dit is geen omgeving voor een ruwe schuit in de Stille Zuidzee! Moet je die spiegels zien! Dat past niet bij ruwe zeebonken!”
„En die barometer is veel te mooi!” zei Ferguson, „de barometer, waar Zwarte Bill’s woeste matrozen op tikken, hangt in de gang, tegen een ruwe, houten deur, is vuil en heeft gebarsten glas en veel deuken.”
Levinski pakte den barometer van den spijker en liep ermee de gang in. De camera- en geluidsploegen kwamen juist aanloopen.
„Weinmann!” brulde Levinski.
Een kort mager mannetje met een stalen bril en een kortgeknipte kuif kwam naar voren.
„Maak dezen barometer oud, gedeukt, vuil en het glas gebarsten,” zei Levinski, ,door den tand des tijds zoo geworden, dus niet met moedwil vernield, snap je?”
Het mannetje knikte en verdween met den barometer.
„Ferguson!” zei Levinski, „welke deur moeten we hebben?”
„Een deur in de gang,” zei Ferguson, „en als ‘t kan een ruwe, vervelooze deur!”
„Die zijn hier niet,” zei Levinski, „maar we kunnen gauw genoeg een deur ruw en verveloos maken.”
Hij voelde een hand op zijn arm en keek om. Anderson staarde van zijn geweldige hoogte op hem neer.
„Dat kan niet!” zei Anderson onverstoorbaar.
„Wat kan niet?” brieschte Levinski, „als ik een deur ruw en verveloos wil maken, zal ik een deur ruw en verveloos maken of...”
Anderson’s hoofdschudden bracht hem tot zwijgen.
„Neen!” zei Anderson, „er is geen schip ter wereld, waar de barometer op een deur hangt, het ding zou binnen een week kapot zijn van het schokken.”
Andersen had vijf jaar lang gevaren alvorens hij in Hollywood was gestrand en Levinski wist dat. Hij raasde niet, krabde slechts het kale gedeelte van zijn schedel en keek Ferguson aan.
„Wat maken we nu ruw en verveloos inplaats van die deur?” zei hij, „we moeten toch iets ruw en verveloos maken! Dat hebben we noodig voor de sfeer! Weet er nu niemand iets?”
In de daarop volgende stilte keek hij om zich heen.
„We moeten iets ruw en verveloos maken, hier in de gang...; maar wat? Wat?”
De menigte in de gang zweeg. Dan kwam er een stem, heel uit de verte: „Dit paneel hier!”
„Waar?” riep Levinski, zich door de geluids- en filmploegen heenwerkend, „wie heeft er geroepen? Ha, ben jij het, Chelley? Waar is dat paneel?”
Chelley, de timmerman en manusje van alles, die te zamen met
Weinmann van den vroegen morgen tot den laten avond alle inventief vernuft, dat hij bij mogelijkheid maar kon mobiliseeren, hard noodig had om aan de eischen van regisseurs en productieleiders te voldoen, wees met een hamer naar een vlak van den wand.
„Dat is hout,” verklaarde hij, met zijn hamer er tegen slaand, „binnen vijf minuten heb ik dat ruw en verveloos.”
Levinski bekeek het paneel en zijn ligging in de gang en knikte: „Dat is uitstekend,” zei hij, „de matroos klopt natuurlijk met zijn rechterhand en het licht van de gang valt hier van links. Goed! Ga je gang! Even verveloos als een boot met woeste matrozen behoort te zijn! Vlug! Czapek! Waar blijven die lampen?”
Rennende lichtjongens rolden snoeren uit en brachten groote reflectoren.
De Groote Czapek, een mannetje met sluik, donker haar, zwarte oogen en een fluweelig snorretje, kwam naar voren.
„Opname van dit paneel,” zei Levinski, „hier komt een barometer te hangen. Een matroos tikt op den barometer...”
Hij hield op. Een oorverdoovend geraas onderbrak hem. Chelley had een zonderlinge machinerie te voorschijn gehaald, die bestond uit een groote metalen rol met duizenden tanden, die op een metalen frame was gemonteerd en werd rondbewogen door een wiel met een handle en kettingoverbrenging. De tanden van de snel rondwentelende rol vraten snel het geverfde oppervlak van het paneel weg en ruw hout kwam te voorschijn.
Levinski gilde boven het lawaai uit: „Czapek, dit wordt een ruw en verveloos paneel!”
Czapek wierp en blik op den wand. Zijn gelaat gaf duidelijk te kennen, dat hij aan de juistheid van Levinski’s woorden niet twijfelde. Weinmann wrong zich door het kluwen menschen in de gang en overhandigde den barometer met een trotsch gebaar. Levinski bekeek het instrument en knikte goedkeurend. Zelfs het minst bevattelijke bioscooppubliek zou oogenblikkelijk glashelder inzien, dat de opvarenden van een schip, dat een barometer in een dergelijke, staat met zich voerde, een stelletje eerste klas woestelingen moesten zijn. Het glas was op deskundige wijze van barsten voorzien, de koperen rand op vele plaatsen ingedeukt, een vettig, schoensmeerachtig preparaat was rijkelijk over alles heen gesmeerd en de vorm van het instrument was vagelijk eivormig geworden.
„Deze barometer,” brulde Levinski in Czapek’s oor, „komt op dàt paneel te hangen.”
Czapek knikte.
„Een woeste matroos komt er aan!” brulde Levinski. In groote lijnen had hij gelijk. Het was weliswaar geen matroos, die er aan kwam, doch de kapitein — maar woest was hij zeker.
„Wat is dat hier voor gedonder?” tierde hij, zich door de lichtjongens en geluidstechnici heenwringend, op gevaar af in de kluwens kabel op den grond verward te raken en te struikelen. Toen zag hij Chelley en begon langzaam op te zwellen. Dan viel zijn blik op het stoffelijk overschot eens barometers in Levinski’s hand en hij hapte naar lucht.
„Wat heeft dit te beteekenen?” brieschte hij, langzaam alle tinten tot aan Bordeaurood doorloopend.
Levinski hield een hand bij zijn oor en schudde zijn hoofd. ‘s Kapiteins stem was verloren gegaan in het oorverdoovend lawaai van Chelley’s machinerie. Chelley werkte met groote ambitie en de spaanders vlogen in het rond.
De kapitein keerde zich om. „Schei uit!” riep hij.
Chelley keerde zich om, zonder met zijn werk op te houden, constateerde dat Levinski niet had geroepen en werkte onverstoorbaar verder. De kapitein deed een pas voorwaarts, pakte Chelley in zijn kraag, trok hem achteruit en schudde hem. Het lawaai hield, uit den aard der zaak, oogenblikkelijk op.
„Wat heeft dàt te beteekenen?” brieschte de kapitein voor de derde maal, al schuddende. Chelley’s tanden klapperden. Zijn machinerie gleed uit zijn handen en belandde op ‘s kapiteins teenen, wat nu niet bepaald olie op de golven was.
„Laat hem los!” zei Levinski.
„Ik zal hem vasthouden en schudden zoolang het mij belieft!” brulde de kapitein. „Ik ben heer en meester over dit schip en alles er op en er aan. Loslaten! Ha! Ik denk er niet over! Is die vent stapelgek om mijn schip te vernielen. Moet je mijn barometer zien!”
„Dat heeft-ie op mijn order gedaan!” zei Levinski, met ware doodsverachting een stap naar voren doende.
De kapitein liet Chelley plotseling vallen en bekeek Levinski met hernieuwde belangstelling. Zijn vrij gekomen hand strekte zich langzaam naar Levinski uit. Levinski deed den stap, dien hij zoo juist naar voren had gedaan, weer terug. After all, men hoeft het noodlot niet te tarten.
„Maar wij zullen gaarne alle aangerichte schade ten volle vergoeden!” zei hij.
„O!” zei de kapitein „O! Aha!”
Hij trok zijn hand terug. Levinski haalde weer adem. De kapitein keek dreigend om zich heen, snoof luid en plotseling door zijn behaarde neusgaten, grijnsde toen alles enkele centimeters terug deinsde, wrong zich dan tusschen Chelley en Levinski door en liep de trap op. Met drie treden tegelijk verdween hij naar boven.
„Ga door, Chelley!” zei Levinski. Het lawaai begon weer.
„Een matroos klopt op den barometer!” brulde Levinski in Czapek’s oor: „De barometer springt een eindje achteruit. Matroos loopt verder. Licht komt van links hier. Goed zijn ruwen, behaarden arm laten uitkomen.”
Czapek floot schel. De camera, waarop de twee filmspoelen prijkten als de trots uitgespreide vleugels van een Romeinsche Aquila, naderde hoog over de hoofden in de gang.
„Waar is Ferguson?” brulde Levinski, „geluid is hier niet noodig. Anderson, ga maar vast naar dek voor de stormopnamen. Waar is Ferguson?’’
Hij baande zich een weg door de film- en geluidsmenschen, op zoek naar Ferguson en ontmoette hem bij de deur van de kleine eetzaal. Hij kwam uit het inwendige van het schip aanhollen, een matroos achter zich aan.
„Deze wil het doen,” hijgde Ferguson, „kijk eens wat een prachtkerel! Tien dollar maar!”
„Netjes,” zei Levinski, „goed kopje. Zijn zijn armen flink behaard?”
„Kijk maar!” zei Ferguson vol trots, den arm van den matroos grijpend en opheffend. Levinski boog er zich vol bewondering overheen.
„Prachtig!” mompelde hij, „voortreffelijk . .. . wat een haar!”
„Zijn jullie onderdehand klaar?” informeerde de matroos, zijn arm terugtrekkend.
Levinski schrok op uit zijn extase over den harigen arm.
„Kom mee,” zei hij.
Over kisten, doozen en instrumenten stappend, tusschen wriemelende menschen door bereikten zij Czapek. Chelley was klaar met zijn werk en sloeg juist een spijker in het paneel op een door Czapek aangegeven plaats. Czapek hing den barometer er aan, bestudeerde het effect en knikte tevreden.
„Hier is de woeste matroos,” kondigde Levinski aan, „let er wel op: hij is lid van een bemanning, die voor geen kleintje vervaard is... neem het haar op in de film. Dat haar vooral moet erin; het is een eenvoudige scène, maar er moet suggestie van uitgaan.”
„Dat sall!” zei Czapek, met zijn zangerig accent.
Hij keek den matroos aan, één oog dichtgeknepen. „Oemkieren,” zei hij, „fan achteren!”
Levinski keerde den matroos om.
„Mier lienker profiell,” zei Czapek, „halt!” Met vlugge vingers slingerde hij een lok haar over het voorhoofd van den matroos een beloerde het effect. Hij had geen tijd om het effect te beloeren, want de matroos veegde zijn lange haren weer naar achteren en keek op Czapek neer alsof die een nieuw soort zeer hinderlijk insect was.
„Hou op met die gijntjes, vader!” zei hij.
Levinski begon weer olie op de golven te gieten. Levinski was een groot olie-op-golven-gieter. Het incident werd spoedig gesloten. De lok werd wederom over het voorhoofd van den matroos gedrapeerd en Czapek bestudeerde het nu niet onderbroken effect.
„Goett soo!” knikte hij, „een hiel goett objekt. Schminken.”
„Castelli! Verf!” riep Levinski.
Een klein mannetje met een gekruld snorretje dribbelde naar voren. Er volgde wederom eenig tumult tot het den matroos duidelijk was, wat men met zijn gezicht wilde uitvoeren.
Schminktechnisch leverden zijn armen enkele moeilijkheden; de glanzende zwartheid der haren moest, die conditie stelde Levinski uitdrukkelijk, onaangetast blijven. Toen dat alles in orde was, begon Levinski den matroos zijn werk uit te leggen.
„Het is heel eenvoudig,” zei hij, „jij komt haastig aanloopen, de trap af. Er wordt storm verwacht. Terwijl je de gang doorloopt, zie je den barometer hangen. Je komt ineens op het idee, er op te kijken hoe hij staat. Je stopt plotseling, klopt tegen het glas, en loopt door. Heelemaal niet aan de camera denken, alleen maar aan het werk, dat je doet. Denk je maar in, dat je je maat uit de kooi gaat halen of een ander hemd aantrekken. Niet aan de camera denken, dan heb je je tien dollar het gauwst verdiend. Ik doe het niet voor, je kunt het zelf veel beter. Probeer maar.”
De matroos keek hem eens aan, kauwde gezapig een paar maal op zijn pruim, verschoof dat ding naar zijn andere wang, mompelde iets over ,apenspul’, heesch zijn broek aan den riem omhoog en liep een eindje de gang in.
„Kom maar!” zei Levinski.
De matroos kwam met wijd uit elkaar gezette zeebeenen aanslingeren, wierp een zijdelingschen blik op den barometer, bleef plotseling stilstaan, tikte op het glas en liep verder. Het feit, dat hij het heele geval als zijnde ,apenspul’ ver beneden zich achtte, behoedde hem voor de moreele martelingen van den normalen acteur. Met verrassende nuchterheid, steeds op zijn pruim kauwende, klopte hij op den barometer. Hij klopte zooals hij het in zijn leven waarschijnlijk al duizenden malen had gedaan.
„Uitstekend!” zei Levinski, „uitstekend! Heb jij nog opmerkingen, Czapek?”
Czapek schudde zijn fluweelen haren: „Neen. Laat hij alleen effen blijven schtaan op die plaatsch, waar hij tegen dien barometer tiekt... dan kan iek die camera op sijn beeld instellen.”
„Als je nu komt aanloopen,” vertaalde Levinski, „blijf dan even staan in de houding waarin je klopt... om te controleeren of je arm goed te zien is, zie je?”
„Komt mijn arm hier op de film?” zei de matroos verschrikt.
„Natuurlijk!’ zei Levinski, „daarom hebben we jou uitgekozen... jij hebt van die prachtige zeemansarmen met veel haar en tatoueeringen!”
„‘t Spijt me, vader,” zei de matroos beslist, „dan gaat ‘t spul niet door!”
Levinski schrok zich een aap.
„Wàt? Waarom niet? Wat is dat nu voor onzin! Geneer je je voor dat haar op je armen? Kijk mijn armen eens!”
„Dat is ‘t ‘m niet,” zei de matroos, „maar zie je dit hier?” Hij duwde zijn met bont bedekten arm onder Levinski’s neus en wees op een groot hart met den naam „Annie” er in getatoueerd.
„Dáárom!” zei de matroos.
„Wat zou dat nou?” zei Levinski radeloos.
„Wat dat zòu?” zei de matroos, hem met groote oogen aanstarend, „wat dat zou? Dan ken je mijn tegenwoordige meisje niet! Als die dat zag!” Hij kreunde en sloot zijn oogen een oogenblik. Dan opende bij ze weer wijd. „En ze gaat naar alle bioscopen en ziet alle films!” voegde hij er aan toe, „ik heb dat hart willen laten wegwerken, maar het is er nog niet van gekomen! Het spijt me van die tien dollar, baas, ik had ze best kenne gebruiken... maar ‘t spul gaat niet door!”
„Maar ze kan toch niet zien, dat jij ‘t bent!” zei Levinski, „je wordt toch alleen op je rug gefilmd!”
„‘k Kan ‘t niet riskeeren!” zei de matroos, „‘t spijt me baas... maar...” Een straal van hoop verlichtte zijn somber gelaat.
„Als ik mijn jassie aantrok of een hemd is-ter niks van te zien,” bood hij aan, „misschien dat dat...”
Levinski schudde droevig het hoofd en keek met verlangenden blik naar het harige hart met „Annie” er in.
„Dat haar!” zei hij met weemoed in zijn stem, „dat haar! Ik heb nog nooit zulk woest haar op een arm gezien, — een echten piratenarm, een woesten halsafsnijdersarm! Ferguson, dat haar is minstens twintig dollars waard! Ik bied je twintig dollars!” zei hij tegen den matroos.
De matroos schudde het hoofd.
Levinski keek weer eens naar het haar. Het was lang, zwart, glimmend haar en zag er al woester en woester uit naarmate het meer onbereikbaar werd.
„Vijftig dollars!” bood hij.
Het was een koninklijke gage, een gage voor een star van de eerste grootte en Levinski wist het. Maar op zulk haar kon zelfs Wallace Beery niet bogen. De matroos steunde. Het was duidelijk, dat hij een zwaren, innerlijken strijd voerde. Dan gleed echter een trek van schrik over zijn gelaat. Blijkbaar was bet beeld van zijn meisje hem voor oogen verschenen. Hij schudde het hoofd als een gebroken man.
En toen was het Ferguson, Ferguson de Groote, Ferguson de Vindingrijke, die de oplossing bracht: „Levinski!” zei hij, „bind een met bloed doorweekt verband om dat hart. Dat laat het grootste gedeelte van het haar zichtbaar en ziet er ontzaglijk woest uit op het doek!”
Een spontaan gejuich van camera- en geluidsmenschen begroette dit geniale plan. De film was behouden, de film zou gedraaid worden!
Er ontstond een groote beweging. Van achteren kwam Weinmann, het manusje van alles, aanhollen met een zwachtel.
„Geen zwachtel!” zei Levinski, „een grof stuk linnen moeten we hebben! Zwachtel is niet woest genoeg!”
Er werd een woest stuk linnen gehaald. Inkt werd er over gegoten en het geheel rond den arm van den matroos gebonden. Ferguson en Levinski deden in heilig ontzag een stap achteruit en bezagen hun werk. Het was zeer zeker een woest tafereel, een kapitein Kidd waardig.
„Voortreffelijk!” zei Levinski, met de voldoening van iemand, die een meesterstuk heeft gewrocht, „jongen, nu hetzelfde doen wat je zoo juist hebt gedaan, maar even blijven staan als je op den barometer tikt. Vooruit!”
De matroos liep de gang af, tot voor den barometer, tikte er op en bleef even in die houding staan. Czapek loerde door den zoeker van zijn camera en knikte goedkeurend.
„Goett... hiel goet...” lispelde hij, „het liechteffekt ies prachtig. Alleen die lienkerlamp tien centimeter hooger zetten.”
De lamp werd omhoog geschroefd.
„Draaien!” brulde Levinski, „doe het nog even jongen... ja?”
De matroos liep naar den voet van de trap. „Camera loopt,” lispelde Czapek.
„Kom maar,” zei Levinski.
De camera begon zacht te snorren in de diepe stilte. De matroos kwam aanloopen en beklopte den barometer. Op het moment, dat hij zich van het instrument afwendde, klonk een kreet van Ferguson: „De barometer is vóóruit gesprongen!”
„Kan niet!” zei Levinski, „dat heeft-ie nog geen enkelen keer gedaan!”
„Hij kan niet eeuwig achteruit blijven springen,” zei Ferguson klagend, „als-ie dat gedaan had, hadden we nu al een cycloon gehad.”
„Bestaat niet,” herhaalde Levinski. Hij liep naar den barometer toe en tikte er op. De wijzer sprong achteruit.
„Zie je nou!” zei hij, „opname bedorven!”
„En tik nou nòg eens,” zei Ferguson.
Levinski tikte. De wijzer sprong vóóruit.
„Zie je nou?” zei Ferguson.
„Wacht eens even!” zei Levinski. Hij tikte weer. De wijzer sprong naar achteren.
„Aha! Hij doet ‘t afwisselend,” zei Levinski, „om beurten schokt-ie een schokje vooruit en een stukje achteruit. Nu gaat-ie weer vooruit springen!”
De wijzer spròng vooruit.
„Zie je nou?” zei Levinski, „den eerstvolgenden keer verspringt-ie weer naar achteren. Draaien! Nog eens, jongen! Ferguson, geef me eens vuur, ik heb geen lucifers meer.”
„Camera loopt!” zei Czapek.
Levinski stak zijn sigaret aan en wenkte den matroos.
De camera snorde. De matroos liep in het beeldvlak. De stilte was ontstellend. Alleen van boven kwamen enkele doffe bonzen en het geluid van over het dek gesleurde voorwerpen. De stap van den matroos en het klopje op het glas klonken luid in de diepe stilte...
Dan een veelstemmige kreet. De barometer was vóóruit gesprongen!
„Opnieuw!” gilde Levinski, zijn sigaret wegsmijtend en er op stampend, „nog een keer, net zoolang tot-ie goed is! Draaien! Ferguson, geef me vuur, mijn lucifers zijn op!”
Ditmaal was de stilte angstwekkend. De camera snorde luid. Van het dek klonken zwak commando’s. In het binnenste van het schip plaste water. Hijgende ademhalingen werden ingehouden. Levinski liet zijn opgeheven arm zakken. De matroos kwam aanloopen... De voorsten staken hun hoofden vooruit. Zij, die meer naar achteren stonden, gingen op hun teenen staan en rekten hun halzen... doodsche stilte... Dan een zucht van verlichting, de barometer was àchteruit gesprongen!
„Klaar!” zei Czapek, „iek heb niet mier noodich. Dat was zeer goett.”
„Waar zijn mijn vijftig dollars?” vroeg de matroos, „en wie maakt
mijn hoofd weer schoon?”
„Dien meneer daar vragen!” zei Levinski, op Ferguson wijzend, „ik heb het te druk. Naar boven, naar dek! Elk oogenblik kan de storm losbarsten!”
Hij klom hijgend en transpireerend de trappen naar dek op, Ferguson ten prooi latend aan den matroos.

VIJFDE HOOFDSTUK

Levinski filmt een orkaan

„Though I belted you and flayed you,
By the living God that made you,
You are a better man than I am, Gunga Din!”
Rudyard Kipling in ,Gunga Din’

Het eerste wat Levinski zag, toen zijn hoofd boven het niveau van het dek verrees, was Murgatroyd. De producer stond bij de railing, de handen op zijn rug en een zwarte sigaar, waaraan hij zenuwachtige, korte trekken deed, in zijn mond. Hij had een droog, wit zijden shirt aangetrokken, blijkbaar in de periode, dat hij benedendeks had vertoefd, maar ook dit nieuwe shirt was op zijn rug al geheel doorweekt. In tegenstelling met het tumult, dat er een kwartier tevoren rondom de commandobrug had geheerscht, was het er nu heel rustig, angstwekkend rustig. De kapitein en de stuurman stonden op de brug en voerden op gedempten toon een gesprek. Op het gedeelte van het dek, dat Levinski kon overzien, hing een rijtje matrozen over de railing, uitrustend na het vele gesjouw van zooeven. De lucht was dik en betrokken alsof er, hoog boven het water, een gelige rookwolk hing. De zon was geheel verdwenen en op de plaats, waar zij had gestaan, was slechts een wazige lichtvlek aan den hemel te zien. De zware slagschaduwen, die in den voormiddag over het dek hadden gelegen, waren verdwenen en hadden plaats gemaakt voor vage plekken. De volkomen stilte en de rust van de geheele atmosfeer maakten de hitte nog sterker voelbaar.
Het schip lag volmaakt rustig en onbeweeglijk op het gladde water; een horizon was niet meer te zien, water en lucht vloeiden ineen tot een gelig, mistig waas. Levinski, die zwijgend om zich heen had staan kijken, hoorde iemand achter zich de trap opkomen. Hij keek om en zag Ferguson verschijnen.
„Ha, Ferguson!” zei hij zenuwachtig enkele malen achtereen de asch van zijn sigaret kloppend, „ik heb er weinig verstand van, maar ik geloof, dat er een aardige storm op til is... ‘t is zoo verduiveld stil en geladen... dadelijk barst de bom!”
Ferguson wierp een blik op de commandobrug.
„De kapitein en de stuurman schijnen het nogal kalm op te nemen, ik geloof niet dat we ons erge zorgen hoeven te maken... en het is beter dat we een flinken storm krijgen dan...”
Hij hield op. Het schip, dat al dien tijd geheel onbeweeglijk had gelegen, schudde plotseling. Er kwam beweging in de matrozen bij de verschansing en hun stemmen klonken gedempt door elkaar. Een geklots, luid in de stilte, werd hoorbaar.
„Kijk de zee eens!” zei Levinski, naar de railing loopend. Murgatroyd stond daar nog steeds, onbeweeglijk, de handen op zijn rug de zee te bestudeeren.
„D’r zwaait wat voor ons,” zei hij langs zijn sigaar heen, toen hij Levinski bespeurde. Levinski zei niets. De zee vertoonde plotseling een lange, lage deining, die schuin op het schip af kwam. Het water had zijn olieachtig aanzien nog niet verloren. De golven rolden schuin op het schip aan, troffen den boeg met een dof klotsend geluid en rolden dan verder langs den scheepswand. Het schip slingerde licht heen en weer.
„De boot gaat draaien!” zei Ferguson, „zie je dat? Dat moeten we filmen!”
Levinski ontwaakte, liep naar de trap en schreeuwde naar beneden: Zeg, Czapek, kom je nog?”
Een vaag rumoer van twistende stemmen beneden verstomde en Czapek, gevolgd door zijn assistenten. die de zware camera torsten, kwam het dek op rennen.
„Zie je die zee?” zei Levinski. met zijn sigaret wijzend. „Filmen! We krijgen nooit zoo’n kans meer.”
Het schip, dat schuin tegen de golfrichting in had gelegen, draaide langzaam met den steven weg door de stooten der aanrollende deining. Naarmate de deining meer van opzij kwam, begon het schip sterker van links naar rechts te slingeren.
„Dat wordt goed zoo, met dat slingeren,” knikte Levinski, „op het doek geeft dat een verduiveld reëel volle-zee-idee.”
„Klets niet!” zei Murgatroyd zenuwachtig. „Waar komen die golven vandaan? Ik vind ‘t maar spookachtig. Er is geen wind.”
„Dat is bij elken naderenden storm zoo,” zei Ferguson, „de golving, die een storm veroorzaakt, plant zich door het water veel sneller voort dan door de lucht. Maar de storm nadert al, zie je niet? De deining wordt al krachtiger! Een prachtige deining, Levinski... een lange, lage, rollende Stille-Zuidzee-deining!”
„Ben je nou nòg al niet klaar, Czapek?” zei Levinski ongeduldig, „we verliezen prachtopnamen!”
„Iek had een andere lensch noodieg,” zei Czapek. „Klaar,” kondigde hij aan, door den zoeker links aan de camera loerend.
„Schieten,” zei Levinski, „neem maar vijf meter hier en een meter of vijf aan den anderen kant van het schip.”
De deining werd hooger en langer, de afstand tusschen de golftoppen nam toe. Van de brug kwam een schel gefluit, gevolgd door een commando: „Bakboord zeeanker overboord!”
De matrozen bij de railing renden naar den boeg van het schip, naar den hoop zeildoek, die aan een ijzeren hoepel was vastgemaakt. Tien man hieven den hoepel met den zeildoeken zak er aan, op. Drie man stonden bij een kleine windas, waarover de kabel liep, die den ijzeren hoepel vasthield.
„Eén, twee, hoi!” klonk het enkele malen over dek. De zware, zwarte massa zeil werd naar de railing gesleept en er overheen gewerkt.
„Los!” riep een stem.
Met groot geraas gleed het zeil de verschansing over. De hoepel werd er overheen getild. Dan rolde het opgeschoten touw, dat achter de windas lag, bliksemsnel af. De trommel van de windas gierde rond. De matrozen keken over de railing toe. Tien tellen lang rolde de kabel af. Dan klonk een roep: „Houd ‘m!”
Met een luid geknars werd de trommelrem van de windas in werking gesteld. De kabel kwam langzaam tot stilstand.
„Wat is dat voor een zeil, dat ze daar juist overboord hebben gegooid?” vroeg Levinski.
„Dat is een zeeanker!” verklaarde Ferguson, „in volle zee kun je natuurlijk geen anker uitgooien en een onbestuurd schip kan niet zoo maar in een storm blijven liggen, het zou binnen een minuut kapseizen. Zoo’n zeeanker is een groote zeildoeken zak, die door een hoepel wordt opengehouden. Als de wind opsteekt en het schip gaat afdrijven remt die zak, die door het water sleept, de vaart van het schip zooveel af, dat het aan dien zak blijft trekken en steeds met zijn neus tegen den wind in blijft liggen. En tegen de golven ook, natuurlijk.”
„Maar dat hadden we moeten filmen!” zei Levinski spijtig, het zweet van zijn voorhoofd vegend met den rug van zijn hand, „dat...”
Een fluitsignaal kwam van de brug: „Stuurboord zeeanker overboord!”
„Daar gaat nog een tweede!” kreet Ferguson, „dat kunnen we filmen! Aan den anderen kant van het schip!”
„Czapek!” brulde Levinski, „kom mee!”
Vier man pakten de camera op en de heele stoet vloog om de dekkajuit heen, langs den anderen kant van het schip naar voren. Vier matrozen, druipend van het zweet, waren bezig een polsdikken kabel, den kabel van het eerste zeeanker vast te leggen op zware ijzeren poelies. De kabel verdween over den rand van het dek door een dikke stalen vork. De overige matrozen sjorden met een tweede massa zeil. Ditmaal was de zak vastgemaakt aan een ijzeren driehoek van tweemaal manshoogte.
„Film wat je kunt,” zei Levinski, „en vergeet de windas niet!”
De camera werd ijlings neergezet en ingesteld. Czapek’s commando’s gingen geheel verloren in het tumult, dat werd veroorzaakt door het roepen der matrozen en het lawaai van het over het dek slepend zeil. De kabel van het tweede anker werd op de trommel van de windas gelegd en er driemaal omheen geslagen.
Regelmatig klonk het fluitje van den bootsman. Het zeil rook sterk naar teer, een prettig scherpe lucht in de zwoele hitte. Het einde van den zak hing al over de verschansing en werd er met moeite verder overheen geschoven door matrozen, die er uitzagen als baarlijke duivels. Het leek onmogelijk, dat de dunne, glimmende buizen van de railing zonder breken dat alles zouden doorstaan. Levinski keek om.
„Loopt,” zei Czapek. Levinski hoorde zijn woorden niet, maar begreep wat hij bedoelde. Hij liep haastig terug, bukte zich neer over de camera en riep aanwijzingen in Czapek’s oor. Toen de hoepel de railing naderde, liet Levinski de camera een pas naar achter verplaatsen, vlak bij de windas.
„Kijk uit, vader,” waarschuwde een der matrozen, die bij de lier stond, „dadelijk gaat die kabel hier afrollen en als-ie opzij springt en je been pakt, ben je een voet kwijt”
Czapek retireerde een paar pas, liet het statief stevig vastzetten en maakte een schroef onderaan de camera los. De opnamekast van het apparaat was nu vrij om in alle richtingen te draaien uitgebalanceerd op het statief.
Met geschuifel gevloek en gesjor was het zeil over de railing gewerkt. De stalen driehoek stond rechtop, buiten het schip hellend zijn basis rustend op de verschansing, vastgehouden door drie kabels, die tot één samen liepen. Het geheele gewicht van het buiten het schip hangende zeil rustte op dien éénen kabel, die over de trommel van de lier liep en strak stond als een vioolsnaar.
„Los!” brulde de bootsman.
De matrozen sprongen opzij. De rem schoot los en ijzeren geraamte en zeil verdwenen uit het gezicht. De trommel en de tandraderen van de windas draaiden met gierend geluid rond, in bliksemsnelle slingering schoot de opgeschoten kabel van de rol. Rook steeg op van de vork aan den rand van het dek, waardoor de kabel liep. Een geweldige plons werd gehoord. Czapek, met beide handen aan den richthefboom van de camera, draaide langzaam, de baan van den kabel volgend. De lens, eerst op de windas gericht, volgde de baan van den slingerenden kabel en kwam tot stilstand voor een opname van de steeds kleiner wordende rol.
„Stop!” brulde een stem.
Czapek richtte snel zijn camera weer op de windas. Met geknars en krijschend gepiep werd de rem in werking gesteld. Langzamer en langzamer liep de kabel. Het krijschen werd sterker, rook steeg op uit de remtrommel. Een laatste kners en het raderwerk stond stil.
„Stop!” zei Levinski.
Het snorren van de camera hield op. Czapek richtte zich op en strekte zijn rug.
„Alles goed gegaan?” vroeg Levinski.
„Alles goett!” lispelde Czapek, knikkend.
„Kijk eens!” riep Murgatroyd, die zich achteraf had gehouden, „kijk eens daarginds!”
Hij wees naar den horizon, links van het schip.
„Daar komt de wind!” schreeuwde de bootsman, „leg als de bliksem dien kabel vast!”
De matrozen repten zich als bezetenen.
„Draaien, draaien!” schreeuwde Levinski, ongeduldig wijzend, „schiet op!”
Op ongeveer een kilometer afstand naderde, over de volle breedte van de zee, een witte schuimstreep. Achter die schuimstreep kookte de zee. Een licht windje viel plotseling op het dek en bracht verkoeling. De deining veranderde van karakter, het geklots tegen den zijwand van het schip werd korter en heviger.
„Draaien, draaien dan toch!” zei Levinski opgewonden. De witte
schuimstreep kwam snel nader. De lucht erboven was niet wazig meer, het was een bank van zwarte wolken, die over den hemel voortschoof. De wit-kokende zee achter de schuimstreep stak scherp af tegen dien zwarten achtergrond. De wind die over het dek blies, werd elke seconde sterker, en verfrischte bezweete ruggen. Sneller en sneller naderde de schuimstreep; naarmate zij dichterbij kwam, kreeg zij relief en proporties. Het was een groote golf, gekroond met een kam van wit schuim. Van het scheepsdek af staarde men in den hollen, gladden groenen binnenkant van die golf, die zich uitstrekte van horizon tot horizon, over de breedte van den oceaan. De laatste honderd meter werden in één seconde afgelegd. Een geweldige winddruk viel op het schip; een fractie van een seconde later liep de schuimgekroonde golf zich met een krakenden slag te pletter tegen den stalen scheepswand. Schuim spatte hoog over het dek. Het schip ging scheef liggen, het dek helde gevaarlijk. De eene golf na de andere bonkte tegen de kiel. De wind nam steeds in kracht toe. Czapek had zich schrap gezet op het hellende dek en zijn camera gestopt. Onder den hoek, dien het dek maakte, kon hij niets anders voor zijn lens krijgen dan lucht, lucht, die hoofdzakelijk bestond uit voortschuivende massa’s wolken.
Levinski keek om zich heen. Zijn broekspijpen fladderden wild om zijn beenen. Ferguson, met woest waaiende zwarte haren, zijn scenario onder zijn arm geklemd, scharrelde onzeker naar hem toe.
„Wat nu?” brulde Levinski in zijn oor.
„Even wachten!” krijschte Ferguson terug, „het schip gaat met den boeg in den wind liggen. Dan ligt het recht inplaats van scheef zooals nu en kunnen we opnieuw filmen... Kijk eens wat een golven!”
Hij had het recht enthousiast te zijn. Elke seconde namen de golven in hoogte toe en werd de wind sterker. Het waren geen onregelmatige vlagen, het was een onafgebroken windstroom, die in de ooren huilde en het schip snel liet wegdraaien, aan de strak gespannen kabels van zijn zeeankers trekkend als een nijdige terrier aan een touw. Naarmate het schip zijn neus in den wind draaide, werd het rollen van de boot minder. Nauwelijks een halve minuut nadat de eerste golf dwarsscheeps had getroffen, kwamen de golven recht op den boeg aan, holle, bleekgroene, gladde spookgedaanten, die geheel stil en glad kwamen aanglijden, grijparmen van schuim boven zich uitstekend... spoken, die plotseling in materie veranderden als zij met een krakenden smak het schip troffen, dat het sidderde.
De wind floot langs de staglijnen en blies een regen van vlokken schuim over het dek en kletsend tegen de kajuit. In de beweging van het schip was een verandering gekomen. Het rolde niet meer, maar stampte. Op een hooge golf rijdend, richtte de boeg zich op, zoover de twee kabels dat veroorloofden. Als de golf passeerde, werd het achterschip opgetild en schoot de boeg met een duik diep naar beneden, in het golfdal, vlak voor een nieuwe golf die, bol en gulzig, kwam aanglijden, hooger en hooger... Dan, juist voor de schuimkam het dek bereikte, rees de neus van het schip weer omhoog, naar den hemel wijzend, terwijl het achterschip wegzonk.
Levinski en Ferguson hielden zich aan elkaars schouders vast en staarden in extase naar de groene waterspoken, die in eindelooze regelmaat, allen even gulzig en dreigend, hol en groen, op hen afkwamen, met grijnzende koppen van wit schuim.
„Die golven worden nog steeds hooger!” zei Ferguson, „kijk maar eens!”
Terwijl hij het zei, dook de boeg weer naar beneden. Het dek zonk onder hun voeten weg. Zij staarden in de holle, groene, glanzende binnenzijde van een nieuwe golf. De boeg richtte zich weer op in zijn eeuwigen wedstrijd. Ditmaal won het groene spook. De grijnzende schuimkop brak spattend op de punt van den boeg. Toen het achterschip zijn laagsten stand bereikte, stroomde het water over hun voeten.
„We moeten nu meteen die opnamen maken!” zei Ferguson, een vlok zout schuim uit zijn oog wrijvend, „of we kunnen het niet meer door het vliegende water!”
Hij moest in Levinski’s oor roepen om te kunnen worden verstaan. Levinski knikte, keek om en wenkte Czapek.
Czapek was met zijn camera en zijn assistenten tegen den wand van de kajuit gekropen. Hij had een doek over zijn geliefde camera gelegd. Toen hij Levinski’s armzwaai zag, kefte hij tegen zijn assistenten tot hij zijn eigen angst vergat en scharrelde dan, door vier man met de camera gevolgd, over het rijzende en vallende dek naar voren. Levinski pakte hem in zijn nek en schreeuwde in zijn oor: „Tien meter zee, recht van voren!”
Czapek klappertandde, wees op het vliegende schuim en op de lens. Levinski haalde de schouders op: „Hou er maar een doek omheen!”
Het gefluit van den wind en het gedonder der tegen het schip en op het dek brekende golven verdoofden elk geluid. Twee mannen van de cameraploeg hielden een doek strak gespannen om de lens heen, een soort van afdak vormend, dat juist buiten den spreidingshoek van de lens viel. Levinski keek op den teller. Langzaam liepen de meters langs de lens. Toen Czapek de camera stopte, was het een toer geworden, op het natte dek te blijven staan. Als het schip voorover dook, moest men achterover leunen, maar zoodra het zich verhief, was het scherp opletten om niet door den wind achterover te worden gedrukt.
Er werd nog een opname aan stuurboord gemaakt. Daar was het minder moeilijk, het middenschip rees en daalde niet zoo onrustbarend en de wind kwam van opzij, inplaats van recht van voren, zoodat de lens geen gevaar liep.
„Moeten we nòg meer maken?” brulde Levinski in Ferguson’ s oor.
Ferguson omklemde zijn scenario en schudde het hoofd: „We hebben alles wat we van het dek af maken kunnen!”
Levinski wendde zich tot Czapek en wilde hem wat toeroepen. Hij hield zich in. Czapek leunde slapjes achterover tegen den kajuitwand. Zijn gelaat had een groenige tint, die onprettige dingen suggereerde. Levinski werd er zich plotseling van bewust, dat ergens binnen in hem een orgaan zich niet gedroeg zooals hij gewoon was... een onbestemde, weeïge gewaarwording, die hij al onderbewust eenige minuten had gevoeld en die plotseling boven den bewustzijnsdrempel kwam op het zien van Czapek’s teint.
„Ga maar naar beneden...” wuifde hij, „dat is alles.”
De wind woei den klank van zijn woorden weg, maar Czapek verstond het gebaar. De snelheid, waarmee bij over het cakewalkend dek verdween, was, in aanmerking genomen dat hij een stormwind tegen had en een kostbare camera onder zijn hoede, een prestatie.
Levinski wendde zijn blikken naar de zee, maar door een of andere oorzaak verwekte het zien van de groene, holle, metershooge waterbergen, die in lange rijen voorbijgleden, in zijn boezem niet meer de extase, die hij een kwartier tevoren nog had ondervonden. Elke maal dat het dek onder zijn voeten verdween en hem een eindweegs in het heelal liet vallen, werd zijn extase minder en het merkwaardige gevoel in zijn binnenste sterker.
Hij greep Ferguson’s arm: „Ga mee naar beneden... het wordt hier koud, zonder jas aan!”
Ferguson knikte stom en te zamen, zich vasthoudend aan kozijnen, deurstijlen en gespannen touwen, bereikten zij de trap. Zoodra zij hun voeten op de op en neer dansende treden plaatsten, viel de druk van den wind en het gehuil in hun ooren weg, maar binnen in het schip heerschte een bijna even groot lawaai als aan dek. De golven beukten met luid geraas tegen den scheepswand en tegen de patrijspoorten en in vele hutten, die zij tijdens hun onzekeren tocht door de gang passeerden, schenen stoelen, koffers en dergelijke zaken van hun trossen te zijn losgeslagen, om op eigen houtje die hutten te exploreeren.
„Waar zou Murgatroyd toch zitten?” zei Levinski.
Ferguson haalde met een zeer lusteloos gebaar zijn schouders op.
„In zijn hut waarschijnlijk; dieren trekken naar hun holen om daar in stilte te sterven. De natuur roept, Levinski, ik trek ook naar mijn hol.”
Levinski bewaarde een star zwijgen. Zij scharrelden de hoofdgang door, door hun knieën zakkend als de vloer onder hen omhoog rees en naar den dichtstbijzijnden deurstijl grijpend, als de vloer plotseling in het heelal wegzonk. Verschillende deuren van hutten stonden open en sloegen met luid geklepper heen en weer. Op het ruw en verveloos gemaakte paneel in de gang hing nog steeds de barometer aan zijn spijker, tegen den wand klepperend. Op het moment dat zij passeerden, somber en holoogig, als schepen, die in den nacht voorbijgaan, begaf het deskundig beschadigde glas het, op den vloer uiteen spattend.
Ferguson zag het en steunde.
„Dat is symbolisch, Levinski,” reutelde hij, „dat hadden we moeten filmen... het beteekent het einde van alles, zelfs van hooge idealen, vertolkt door een simpelen barometer aan den wand...”
„Hou op met ijlen,” zei Levinski.
Ferguson’s gelaat was van kleur aan het veranderen. Zijn oogen stonden raar. Hij bespeurde duidelijk, hoe die oogen elk een eigen leven begonnen te leiden en neiging vertoonden, afzonderlijke lijnen van visie aan te nemen. In weerwil van zijn pogingen, ze beide op één punt gericht te houden, werd die neiging sterker bij elken duik, dien de vloer onder hen in het Niet maakte.
„Ik voel me als de Dow Jones Index voor koersen,” zei Ferguson, met zijn hand langs den gangwand schuivend, „elke volgende inzinking ligt lager dan de daaraan voorafgaande.”
„Als elk hoogtepunt ook steeds lager ligt dan het daaraan voorafgaande volgt er een langdurige depressie,” dreunde Levinski mechanisch.
Ferguson greep zijn arm. Zij scharrelden voort, elk met een hand langs den wand.
„De Stille Zuidzee...” zei Levinski met glazige oogen. „De Stille Zuidzee... waar de menschen eeuwig zingen en de golven zijn als kinderen... Oh!”
De vloer had dit moment uitgekozen om onder invloed van een kinderlijk speelsche golf verder en met grootere snelheid dan ooit weg te zinken.
Levinski uitte een hollen kreet en dook naar de dichtstbijzijnde deur. Hij hield zich een oogenblik aan den deurstijl vast, met knikkende knieën en opende de deur. Het schip steigerde en de deur, uit zijn hand gerukt, vloog open. Er was een man in de hut. Een oogenblik later was hij nog slechts half in de hut, want hij opende een patrijspoort en verliet de veilige omhulling van het schip zoover mogelijk. Een seconde later viel het schip weer terug. Een golf water spoot naar binnen door de patrijspoort; de man, die buiten het schip had gehangen, spoot mee naar binnen. De deur kwam terug en vloog met een klap tegen Levinski’s schedel en daarna in het slot.
„Ook dat nog!” kreunde Levinski, zich de gang in sleepend, „wat is het nummer van Murgatroyd’s hut? Als ik sterven moet, doe ik het liever in gezelschap.”
„Murgatroyd heeft nummer 32,” hijgde Ferguson Zijn gelaat had de kleuren van bleekgroene Zwitsersche kaas. Zij bereikten de deur waarop 32 stond, openden die, werden door een duik van het schip door de opening geslingerd en tuimelden op Murgatroyd’s bed. Het schip richtte zich op en de deur sloeg met een krakenden slag dicht. Het bed was leeg. Ferguson en Levinski trokken hun beenen er op, strekten zich uit en bleven enkele tellen lang liggen, hun oogen gesloten.
Dan werden zij opgeschrikt door een stem: „Wat mankeert jullie? Zout water binnen gekregen?”
Murgatroyd stond naast het bed, een toonbeeld van forsche Amerikaansche mannelijkheid, een frissche blos op zijn welgedane wangen, een groote sigaar in zijn mond. Hij blies dikke rookwolken uit.
Levinski zag de sigaar, kreeg een vleugje rook in zijn neusgaten en wendde zich met een getergden kreun af: „Murgatroyd... doe die sigaar weg!... het is meer dan vleesch en bloed kunnen verdragen.”
„Voelen jullie jongens je niet lekker?” zei Murgatroyd, zijn wenkbrauwen opgetrokken, „zal ik iets hartigs te eten halen? Een eitje of zoo, wat havermout of een sneetje ham?”
Het bed schudde onder de stuiptrekkingen der twee gekwelden die hun einde verbeidden.
„Ha!” zei Murgatroyd, „Ferguson, dit is de Stille Zuidzee, waar mannen mànnen zijn. Herinner je je de wijde watervlakten, waar de golven eeuwig dartelen?”
Een nieuw gekreun. Murgatroyd was genadeloos.
„Voelen jullie je nu werkelijk niet lekker?” informeerde hij, verbaasd en geërgerd op het tweetal neerziende, „of is het maar een gijntje? Voelen jullie je niet lekker?”
„Niemand voelt zich lekker aan den rand van het graf!” rochelde Levinski.
„Ik wel,” fluisterde Ferguson, „de grijze dood met zijn zeis wenkt me. Ik verwelkom hem.”
„Ik heb vaak hooren zeggen, dat een zeemansdood een zachte dood is,” troostte Murgatroyd, „wil een van jullie jongens een laatste sigaret? Aan de andere zijde van de Parelmoeren Poorten zijn geen sigaretten. Jij, Levinski? Of misschien een echte Cheroot?”
Hij hield de lange, zwarte sigaar onder Levinski’s neus.
Levinski uitte een gehuil, sloeg met zijn arm en maaide de Cheroot in een hoek.
Op dat oogenblik maakte het schip een duik in de laagte als een doorgeprikte luchtballon. Het was de laatste druppel, die bij Levinski de maat deed overloopen. Hij boog zich buiten het bed en kreet: „Murgatroyd... geef een emmer... vlug!”
De uitroep had zijn terugslag op Ferguson, die opvloog en zijn hoofd, over Levinski heen, buiten het bed stak.
„Voor mij ook een emmer!” kreet hij.
Murgatroyd, in hooge agitatie, nam zijn sigaar uit zijn mond: „Hei!” schreeuwde hij, „wacht even! Zijn jullie gek? Niet in mijn hut! Ga maar aan dek over de railing hangen!”
„Maar daar zijn die vrééselijke golven,” snikte Levinski, „oooo!!”
Murgatroyd aarzelde niet. Hij nam een geweldigen sprong naar zijn toilettafel, nam een flesch uit een der laden en schonk twee vingers hoog donkerroode vloeistof in een glas. Hij sprong met het glas naar Levinski. ,
„Drink!” schreeuwde hij, „gauw!”
Levinski hief het hoofd op, zag de donkerroode, olieachtige vloeistof en rilde.
„Wat is het?” vroeg hij.
„Drink op!” brulde Murgatroyd, „het is een anti-zeeziekte drank!”
Levinski greep naar het glas als een vertwijfelde. Als op dat oogenblik Lucretia Borghia voor hem had gestaan, met een blik vol haat in haar oogen en dezelfde woorden had geuit, zou hij ook gedronken hebben. Hij greep het glas, sloot zijn oogen en goot den inhoud in zijn keel.
„Rrrrrrrrrr!” zei hij rillend van afschuw. Het glas viel op de dekens. „Rrrrrrrr!”
Murgatroyd goot wederom eenzelfde hoeveelheid in het glas en duwde het in Ferguson’s handen. Ferguson dronk eveneens. Zijn psychologische gesteldheid was eenigszins anders. Als hij had geweten dat Lucretia Borghia met een glas deugdelijk vergif voor hem stond, zou hij haar in stilte hebben gedankt en zijn giftbeker te harer eere hebben geledigd. Hoe eerder de Man met de Zeis hem oogstte, oordeelde Ferguson, hoe beter.
Hij dronk. Hij kneep zijn oogen dicht, rilde en zei: „Rrrrrrrrrrr!”
Deze geluiden gingen eenigen tijd voort. Murgatroyd keek toe met spijtigen blik. Beschaving heeft haar nadeelen en hij erkende het met een zucht. Als in de oudheid keizer Caligula een schare gasten ten feestmaaltijd noodde op een zijner jachten, gasten die hij grondig verafschuwde, belette niets hem, zich te verlustigen in den aanblik van die schare, zeeziek in hun staatsiehutten. Keizer Caligula had de beschikking over een keizerrijk vol slaven. Murgatroyd echter kon zich niet permitteeren, zijn acht bij zes hut te laten verontreinigen.
De geluiden van het bed bedaarden na verloop van tijd. Twee gestalten lagen stil. Twee paar lodderige oogen gingen langzaam open in gezichten, die de kleur hadden van nieuwe meerschuimen pijpen. Ferguson was de eerste, die sprak: „Waar zijn we? Waar ben ik?”
Er volgde stilte. Levinski vroeg zich hetzelfde af.
„We zijn in de andere wereld!” fluisterde Ferguson, „ik voel me kiplekker.”
Levinski schudde zijn hoofd, zooals een hond, die van de trappen is gerold: „Zie jij vlammetjes en ruik jij zwavel?”
„Neen!” zei Ferguson, verbaasd.
„Dan zijn we nog in deze wereld,” zei Levinski beslist.
„Maar d’r staat een duivel over me heen te grijnzen!” kreet Ferguson, afwerend zijn handen uitstrekkend.
„Hei! Dat ben ik!” zei de duivel, op zijn sigaar bijtend. Er volgde een pauze, waarin de inzittenden van het bed orde schiepen in hun verwarde denkbeelden en constateerden, dat op mysterieuze wijze de zonderlinge neiging van hun innerlijke organen om aan het daglicht te treden, was bezworen. Levinski ging op den rand van het bed zitten, met nog na-trillende knieën, maar met nieuwe belangstelling in het leven en deszelfs problemen bezield.
„Wat was dat, wat je ons te drinken gaf?” informeerde hij.
„Zul je tegen geen mensch vertellen, dat ik het heb?” vroeg Murgatroyd fluisterend.
„Een man, die juist den killen adem van Mageren Hein in zijn nek heeft gevoeld,” zei Levinski plechtig, „doet geen ijdele beloften. Ik beloof het.”
„Het is een geheime drank,” zei Murgatroyd, „tegen zeeziekte. Ik heb de flesch gekregen voor ik wegging, van dien ouden Chinees in dat kleine winkeltje op den hoek van Stephenson Street.”
„Dat winkeltje met die bloote Boeddha’s voor het raam?” zei Levinski.
„Dat winkeltje,” bevestigde Murgatroyd.
Levinski sidderde van berouw: „En dan te denken,” zei hij, „te denken dat ik eens dien nobelen Chinees een oud beschimmeld fossiel heb genoemd!”
„Neen, dàt is niet waar, Levinski!” hijgden Ferguson en Murgatroyd hun armen, in afschuw, afwerend uitstrekkend.
„Hij heeft ons leven gered!” zei Ferguson.
„Hoe heb je dàt kunnen doen, Levinski?” zei Murgatroyd, „hoe zullen we dien armen Chinees ooit zijn grootmoedige daad kunnen vergelden? Bedenk eens welk een edel man die Chinees moet zijn! Millioenen had hij met zijn anti-zeeziekte-drank kunnen verdienen. Hij wilde ze niet. Hij maalde niet om geld, bewaarde het geheim voor zijn vrienden en maakte er hen gelukkig mee! Die Chinees is een edel en hoogstaand mensch, waar we allen een puntje aan kunnen zuigen, Levinski!”
Levinski begroef beschaamd het hoofd in beide handen: „Ik heb...” zei hij aarzelend, „ik heb dien edelen Chinees eens een leelijk oud serpent genoemd!”
„Betreur het oprecht!” zei Murgatroyd, vaderlijk op hem neerstarend. Hij maakte den indruk, dat hij elk oogenblik zijn hand vaderlijk op Levinski’s kalen schedel zou kunnen leggen. Tot dergelijke excessen kwam het echter niet.
„Betreur het!” zei Murgatroyd, op zijn sigaar bijtend.
„Ik betreur het,” zei Levinski, over zijn schedel krabbend bij gebrek aan haar om door te woelen, „ik betreur het... maar ik zal het goedmaken ook: als ik in Hollywood terug kom, krijgt die Chinees een baantje bij Amalgamated Super Films.”
„Ben je gek?” zei Murgatroyd ontsteld, „wat moeten wij met een
oude aftandsche mummie van een Chinees doen? Zooveel honderden weggesmeten dollars! Een der belangrijkste punten voor het instandhouden van een gezonde zaak is: niet meer personeel in dienst nemen dan strikt noodig is. Cut down overhead expenses!”
Levinski rilde dat het bed er van schudde, keek op en ving Ferguson’s blik op.
„Dat noemt hij dankbaarheid!” zei hij, „dat beweert me waarachtig met een stalen gezicht, dankbaarheid te koesteren voor een ouden slokker van een Chinees, die niet alleen zijn eigen smerige leven heeft gered, maar ook nog dat van zijn scenarioschrijver en zijn besten regisseur!”
„Zijn besten scenarioschrijver,” verbeterde Ferguson mechanisch, een blik vol afkeer op Murgatroyd werpend.
„Dat predikt dankbaarheid!” snoof Levinski, „maar laat er eens iemand komen, die die dankbaarheid wil gaan toonen in materieelen vorm... aha! Dan komt de dikke vette potentaat van het kapitalisme boven... de man zonder verfijnde gevoelens of instincten... de man die...”
„Zijn vette, kwabbige lichaam siddert van angst en zijn worstvingers omklemmen in doodsangst de koorden van zijn tot berstens toe gevulde geldzakken,” verbeterde Ferguson.
„Hei!” protesteerde Murgatroyd.
„Bah!” zei Levinski, „tusschen twee haakjes, prachtig gezegd, Ferguson!”
Murgatroyd, wiens mond eenigen tijd open had gehangen, sloot dezen en protesteerde: „Hei! Ik heb nooit gezegd dat...”
„Murgatroyd!” zei Levinski, zich vol heilige verontwaardiging van het bed verheffend, „durf niet te ontkennen dat je geweigerd hebt, dien armen, ouden Chinees een baantje bij Amalgamated Super Films te bezorgen! Ferguson hier heeft het ook gehoord... durf het eens te ontkennen!”
„Ja, maar...” begon Murgatroyd.
„Nee, nee, nee!” zei Levinski, met zijn hand wuivend, ik herhaal wat Ferguson daarjuist zoo prachtig raak opmerkte over vette kapitalistische worstpotentaten, die op kwabbige geldzakken zitten! Voor de ware appreciatie van een goede daad moet je ons hebben, die...”
Ferguson interrumpeerde hem door een majesteitelijk opheffen van zijn hand. Hij nam Levinski’s idee over en goot het in den juisten vorm: „Voor de oprechte en spontane waardeering van een waarlijk grootsche en verheven daad moet men niet gaan naar hun, die het Geld verheerlijken, maar naar de altruïstische dienaren der Kunst, de anti-egocentrische Kunst, de Kunst, die allen verbroedert, die immaterieel, interlocaal en internationaal is!”
„Zooiets dergelijks!” knikte Levinski tevreden.
„All right,” zei Murgatroyd, „bewijzen jullie je spontane en oprechte waardeering maar. Ik doe mee.”
„Aha!” zei Ferguson, „onze woorden hebben hem getroffen ze zijn door zijn speklaag heengedrongen tot in zijn hart!”
„Dus je wilt hem een baantje bij Amalgamated bezorgen,” zei Levinski.
„Ik denk er niet over!” zei Murgatroyd, „ik stel voor, hem elk duizend dollar te sturen; drie duizend is voor een Chinees een kapitaal!”
Er viel een diepe stilte. Dan stak Ferguson de hand uit naar Murgatroyd. Ontroering was op zijn gelaat te lezen.
„Ik refereer me,” zei hij, „aan de onvergankelijke woorden van Rudyard Kipling:

„Though I belted you and flayed you,
By the living God that made you,
You’re a better man than I am, Gunga Din!””

Murgatroyd greep mechanisch de aangeboden hand, beet verward op zijn sigaar, niet wetend of hij zich kon houden aan de flatteerende uitspraak: „you are a better man,” of zich beleedigd moest gevoelen door het als een roepnaam voor een olifant klinkende ,Gunga Din’. Hij besloot echter, dergelijke détails te laten rusten.
„All right, all right,” zei hij, luchtig met een hand wuivend, „wat zegt Levinski ervan?”
„Goedkoop, Murgatroyd, goedkoop,” zei Levinski, „op die manier is de Chinees even geholpen, maar niet blijvend! Na een jaar zijn die drieduizend dollar op en kan de ouwe baas weer in zijn winkeltje gaan staan! Neen, een baantje bij Amalgamated Super Films is je ware!”
„Maar het zou door de zaak betaald moeten worden” zei Murgatroyd, „en daar pas ik voor! Als er een blijk van dankbaarheid moet worden gegeven all right, dan stort ik duizend dollars. Stort jij de tweede duizend?”
Ferguson wilde zich in de discussie mengen, maar Levinski die beter dan Murgatroyd thuis was in de literatuur en de portée van het Gunga Din-citaat kende, had te veel ervaring om Ferguson gelegenheid te geven, de batterij van zijn oratorische talenten in stelling te brengen. Hij sneed hem haastig den pas af: „Je kunt een Chinees geen geld aanbieden,” zei hij, een nieuwe verdedigingslinie opbouwend, „je moet dat weten, Murgatroyd! Chineezen zijn hoogstaande lieden, met een eeuwenoude cultuur! Een Chinees zou zich door geld beleedigd gevoelen!”
„Dan sturen we het geld anoniem!” zei Murgatroyd.
Levinski kreeg het benauwd. Hij moest peinzen over zijn volgende weerlegging van dezen fenomenalen zet van Murgatroyd, maar had geen tijd, daar hij Ferguson uit het debat moest houden. Hij vond geen afdoend antwoord. Hij was gedoemd het veld te ruimen en Ferguson aan het woord te laten komen.
„Ik ben van opinie,” zei Ferguson, en Levinski maakte zich al gereed om een chèque voor duizend dollar uit te schrijven, „dat we beter in het geheel niets kunnen sturen.”
Levinski staarde hem ongeloovig aan.
„Immers,” vervolgde Ferguson, „hoe kan het redden van één, laat staan het redden van drie eminente menschenlevens, ooit worden vergoed of beloond met geld, in hoe groote kwantiteit ook? Voor een fijnbesnaard Chinees is zooiets een grove beleediging, zooals zoojuist zeer terecht reeds door Levinski werd opgemerkt. Het geld anoniem sturen is onzin, een zoo volkomen ontoereikend offer vergeleken bij de ons ten deel gevallen weldaad, dat we het beter in zijn geheel kunnen nalaten.”
Murgatroyd nam zijn sigaar uit zijn mond, een teeken dat hij intens ging nadenken. Zijn naar elkaar toe getrokken, borstelige wenkbrauwen duidden aan, dat hij voelde, dat er ergens in Ferguson’s redeneering een wieltje verkeerd draaide... maar hij kon niet ontdekken welk wieltje. Hij had die ervaring met Ferguson’s redeneeringen al vaker opgedaan. Levinski gaf hem niet de gelegenheid zijn gedachten in slagorde te scharen.
„Volkomen juist!” zei Levinski, „natuurlijk, Ferguson heeft volkomen gelijk. Dat is dus afgedaan! Murgatroyd, je ziet weer eens bewezen, dat de eenvoudigste oplossing de beste is... en merkwaardig genoeg zie je die altijd het langst over het hoofd.”
Hij zweeg, stond op en strompelde over den slingerenden vloer naar Murgatroyd’s toilettafel, waarop hij reeds eenige malen tijdens de discussie onderzoekende blikken had geworpen. Hij greep een groote flesch van de tafel en bekeek haar.
„Cognac!” zei hij, de flesch triomfantelijk omhoogstekend, „cognac, Ferguson! Op één na de beste zeeziektedrank! Haal glazen, Murgatroyd!”
Murgatroyd was een wijs man en, liever dan zich te begeven in een woordenstrijd, waarin hij gedoemd was het af te leggen tegen geestdriftige tegenstanders, pakte hij drie glazen uit een wandkastje. Levinski, zijn amen gesteund door Ferguson, schonk ze zoo ver vol als de slingering van het schip veroorloofde.
„Op de Stille Zuidzee,” zei Ferguson plechtig.
„Sterf!” zei Murgatroyd welgemeend, zijn cognac achteroverslaande. Die wensch had geen schadelijken invloed op de verdere feestelijkheden. De hoeveelheid cognac in de flesch minderde gestadig. Het percentage alcohol in de aderen van Amalgamated Super Films’ Brain Trust steeg eveneens gestadig. Precies een uur na het inschenken van het eerste glas kropen Murgatroyd, Ferguson en Levinski op hun knieën over den kajuitsvloer, de armen om elkaars nekken geslagen, in de richting van een kastje, dat volgens Murgatroyd’s verzekering whisky bevatte. Zij vorderden langzaam doch broederlijk, hun armen lieten elkanders nekken geen oogenblik los, zelfs niet, toen een onverwacht diepe duik van het schip hen tegelijkertijd met hun neuzen op den grond deed belanden. Uiteindelijk bereikten zij de flesch. Zij lieten elkaar los. De whisky ging den weg van alle goede whisky. Twee uur later snorkten zij in drie verschillende toonaarden. Levinski lag op het bed, de leege flesch teeder in zijn arm geklemd, een gelukzaligen glimlach op zijn tanige kaken. Murgatroyd sluimerde onrustig in een fauteuil, zijn hoofd naar beneden, zijn beenen over een leuning. Ferguson rolde heen en weer over den vloer, op de maat van de slingering van het schip, zijn hoofd in een papierbak hetgeen aan zijn gesnork het timbre gaf van de gestopte trompet van Tricky Sam in Duke Ellington’s band.
In alle hutten lagen filmmenschen, ziek en ellendig, verlangend naar een spoedig einde. Op de brug stond Higgings in een oliejas temidden van vliegend schuim.
De kapitein zat in de kaartenkamer. Zijn ellebogen rustten op een kaart van de Stille Zuidzee, zijn gelaat stond bezorgd. Van San Francisco af liep een door punten onderbroken lijn over het effen blauw van de kaart. Die lijn eindigde bij den smallen staart van de Sandwich-eilanden en week af van het kluwen van lijnen, die de stoomvaartroutes op Honolulu aangaven. De kapitein zoog een dichte rookwolk uit zijn pruttelende pijp, veegde een droppel, die van zijn natte oliejas op de kaart viel, weg en legde een glazen liniaal over de kaart. De rand van de glazen liniaal raakte het punt op de glanzende kaart, waar de potloodlijn ophield.
„Oost Noord-Oost,” mompelde hij. Hij verschoof de liniaal enkele millimeters, den rand op het eindpunt van de potloodlijn houdend. Een heel rijtje eilandjes schoof onder de liniaal door, merkwaardig vervormd door den scheefgeslepen glasrand.
„Welk zal ‘t nu zijn?” mompelde de kapitein, „‘t lijkt wel een verduivelde loterij!”
Hij verschoof de liniaal nog even. Nieuwe eilandjes verschenen. Hij smeet de liniaal opzij, stond op en ging naar buiten. Zijn oliejas klapperde in den bulderenden wind. De ,Flossie’, bokkend als een wilde mustang, trekkend aan haar twee zeeankers, worstelde voort door een vliegenden storm, enkele graden uit haar koers, recht naar den staart van de Sandwich-groep, waar eilanden even talrijk zijn als grint op een tuinpad.

ZESDE HOOFDSTUK

Een filmexpeditie slaat op hol

„Ruimte is onbegrensd doch
heeft een einde.”
Albert Einstein.

De opmerking van den kapitein betreffende de loterij, toen hij reeksen eilandjes onder zijn glazen liniaal zag doorglijden, was merkwaardig juist. Op het moment, dat de schroefas van de ,Flossie’ brak en de storm losbarstte, lag het schip 600 mijl ten Noorden van Honolulu. Het eiland, dat Amalgamated Super Films voor haar Zuidzee-opnamen placht te gebruiken, Matakura, lag niet ver voorbij Gardner Eiland, ongeveer in het midden van de enkele duizenden mijlen lange Sandwich Groep. Het op de kaart uitgezette bestek van de ,Flossie’ sinds haar vertrek uit San Francisco, was een kaarsrechte lijn, die de stoomvaartlijnen van San Francisco op Honolulu zuidelijk liet liggen en den bundel stoomvaartlijnen uit Seattle en Vancouver sneed. Tot het laatste toe liep die potloodlijn kaarsrecht op Matakura aan. De Sandwich-eilanden liggen echter als een langgerekte sliert, die door een stormwind in de luwte van de Hawaii-groep is geblazen, in een richting, die ongeveer West-Noord-West is. De aanvankelijke koers van de ,Flossie’ liep ongeveer West-Zuid-West. Dit kwam hierop neer, dat de ,Flossie’ schuins op de Sandwiches aan voer. De storm sloeg het schip 15 kompasgraden, tot die bijna zuiver West was, met een kleine zuidelijke afwijking. Dat beteekende, dat de kapitein van de ,Flossie’, nu het schip zoo schuin op den eilandensliert aanstevende, met geen mogelijkheid precies kon uitmaken naar wèlk eiland de nieuwe koers het schip voeren zou. Het eenige wat vaststond, zooals de kapitein op den ochtend na den eersten, stormachtigen nacht aan Murgatroyd en Levinski mededeelde, was, dat het schip ergens in de tweede helft van de eilandenreeks terecht zou komen, ver ten Westen van Matakura.
„Als de wind tenminste zoo blijft,” voegde de kapitein er aan toe; „we zijn hier verduiveld dicht bij den equator en de regels der passaatwinden gelden hier niet zoo precies meer. Gelukkig zit de zon boven den Kreeftskeerkring. Als er een moesson op den storm gaat inwerken, draait de wind naar het Noorden en dan is alles in orde. Maar als we Zuidenwind krijgen... ik zeg ,als’, kunnen we over een paar weken in Yokohama gaan theedrinken bij de geisha’s.”
Van deze geheele verhandeling hadden Murgatroyd en Levinski
alleen maar begrepen, dat het terechtkomen in het Land der Rijzende Zon een gevolg zou zijn van het draaien van den wind naar het Zuiden, wat tot gevolg had, dat zij dien dag meer aandacht besteedden aan schommelende kompasnaalden dan zij hun heele voorafgaande leven hadden gedaan. ‘s Avonds bij het diner bromde de kapitein echter slaperig en geruststellend iets over den invloed van Kreeftsmoessons en Kreeftskeerkringen, hetgeen Murgatroyd aanmerkelijk opbeurde, tot, zeer toepasselijk, een schaal met kreeft uit de slingerlatten schoot en in zijn schoot belandde. De kapitein bleek echter juist te hebben ingezien. Higgings had de wacht na acht glazen. De kapitein, die den geheelen voorafgaanden nacht ook al niet in zijn kooi was geweest, maakte een laatsten rondgang over het schip en controleerde de pompen in de machinekamer, die, gedreven door benzinemotoren, gemakkelijk het water, dat door de scheur in den schroefastunnel naar binnen drong, verwerkten. De barometer was sinds den middag twee millimeter gestegen. De kapitein ging rustig slapen.
De ,Flossie’, licht geladen en solide gebouwd, reed hoog op de golven, haar zeeankers nog steeds intact. Higgings, op de brug, had het betrekkelijk gemakkelijk. Matrozen in zware oliejassen stonden op wacht bij de twee zeeankerkabels op den boeg. Zoolang die twee kabels en de zeildoeken ankers, die met groote snelheid door het water werden gesleurd, het uithielden, was er voor de ,Flossie’ geen gevaar. De kracht van den storm verminderde nog niet. Met regelmatige tusschenpoozen sloegen nog steeds de golven over den boeg. De twee matrozen daar hadden zich met touwen aan de railing vastgebonden. Nu en dan kletterde een regenbui uit de inktzwarte lucht naar beneden. Na anderhalven dag storm was de atmosfeer aanmerkelijk afgekoeld en Higgings vloekte op den kouden regen, die hem, zelfs onder zijn zware oliejas, tot op de huid doorweekte. Om de twee uur werden de matrozen op den steven afgelost. De doorweekte wakers kropen zoo snel mogelijk in het vooronder om zich vol te gieten met heete koffie. De kok bracht een thermosflesch van dat heerlijk vocht naar Higgings op de brug. Higgings probeerde enkele malen den inhoud uit te gieten in den dop van de flesch, maar de stormwind, die zijn natte jas deed wapperen, gaf hem er de kans niet toe en blies de koffie weg voor zij de mok bereikte. Higgings foeterde en was genoodzaakt een half uur te wachten voor de koffie in de thermosflesch genoegzaam was afgekoeld om uit de flesch te kunnen worden gedronken. Daarna zette hij zijn eenzame wacht voort, in den kouden regen. Tegen den morgen, toen, heel langzaam, een gedeelte van het inktzwarte wolkenpak een grijzige tint begon aan te nemen, bemerkte bij dat de wind iets in kracht verminderde. Een half uur later was er zooveel licht, dat bij enkele honderden meters ver om zich heen de zee kon zien. De wind ging nog iets liggen en de golven liepen hooger, als onmiddellijk gevolg van den verminderden winddruk op het zeeoppervlak. De lucht was bruingrijs; de golven waren donkergroen, de kleur van flesschenglas. Higgings geeuwde, bromde wat en liep de brug heen en weer. Over een half uur zou de tweede stuurman hem komen aflossen.
Op dat oogenblik hoorde hij een gesmoorden schreeuw. Hij keek naar beneden. Een matroos op het dek wees naar de achterzijde van het schip. Wat hij riep was niet te verstaan door het bulderen van den wind. Even later rende hij de trap naar de brug op.
„Land!” riep hij in Higgings’ oor, „de uitkijk heeft ‘t juist gemeld!”
Higgings staarde in de aangegeven richting. Het schip danste heen en weer op de golven. Eenigen tijd lang zag hij niets dan een groenig grijzen horizon van wit schuim en wolkenbanken. Dan verhief het schip zich op een hoogere golf en boven den wit kokenden horizon uit zag hij de zwarte waaierkruinen van palmboomen. De kruinen waren recht boven het voorschip.
„We loopen er vlak op aan!” schreeuwde de matroos.
„Haal den kapitein!” zei Higgings.
Toen de kapitein, vijf minuten later, de brug op rende met drie treden tegelijk, was het eiland zoo ver genaderd, dat de palmstammen voor een gedeelte zichtbaar waren.
„We loopen er kaarsrecht op in!” schreeuwde Higgings.
De kapitein zei niets en staarde naar de palmenkruinen. Hij dacht enkele oogenblikken na. Dan haalde hij de schouders op.
„Er is niets wat we kunnen doen!” riep hij terug. „Laat iedereen wekken. Alle hens aan dek!”
Matrozen repten zich door het geheele schip, alles wakker trommelend. Anderen sjorden de zeilen van de reddingsbooten op het sloependek en draaiden de booten in de davits naar buiten, gereed voor een ontscheping als die noodig mocht blijken. Higgings brulde door een megafoon zijn commando’s over het dek. Gedeeltelijk gekleede, uit hun slaap gewekte filmmenschen kwamen waggelend door de kajuitsdeuren het dek op. Enkelen van hen liepen slaperig rond, hun pyjamajasjes fladderend in den wind, anderen waren belangstellend, sommigen waren filosofisch en kauwden gum. Niemand scheen geagiteerd. Reddingsgordels werden rondgedeeld. Czapek, in een kamerjas, liep knipoogend rond, klagend als een verloren schaap, zijn camera in zijn armen torsend. Iedereen probeerde van iedereen te weten te komen wat er voor gevaar was, waar het lek was, waarom er gevaar was en waarom ze voor den donder uit hun bedden waren gehaald. Murgatroyd woedend probeerde tweemaal de trap naar de brug te bestijgen, maar werd tweemaal door een forschen matroos teruggesleurd.
De kapitein stond roerloos op de brug en keek naar het eiland in de verte. Af en toe riep hij Higgings, over zijn schouder heen, een bevel toe. Hij verfoeide deze situatie uit den grond van zijn hart. Geen zeemanschap, geen ervaring, geen snelheid van beslissen, eigenschappen, die hem van kapitein van een tripangschoener hadden gemaakt tot eigenaar van het schip waarop hij nu stond, een schip waar tienduizenden dollars in waren gestoken, bleken hem nu van eenig nut. Geen menschelijke macht aan boord van de ,Flossie’ kon iets aan den koers vaan het schip veranderen. Het reed op zijn twee zeeankers stuurloos, voor wind en golven weg, met de plecht op het eiland toe. Alles zou er van afhangen of het eiland een zandbank in den Stillen oceaan was, of een atol, omgeven door een koraalrif. Was dit laatste het geval, dan waren de kansen, dat de ,Flossie’ de lagune tusschen het cirkelvormige eiland en het eromheenliggende rif zou bereiken, miniem. Het was afwachten hoe het lot de kaarten had gestoken. Zou de ,Flossie’ op een vrij eiland toevaren, met de kans een anker uit te werpen in enkele vademen diepte, juist vóór het schip het strand op dreigde te loopen, of zou de stalen kiel worden opengescheurd op de scherpe punt van een koraalrif, een halven meter onder de groene golven?
De kapitein tierde in machtelooze woede. Het eenige wat hij doen kon, was: alle maatregelen nemen voor de veiligheid van de personen aan boord, voor geval het schip een rif raakte.
Terwijl Higgings over het dek loerde, alles controleerend, stond de kapitein roerloos op het achtergedeelte van de op en neer dansende brug. Zijn handen omklemden de brugrailing, zijn blik wendde hij geen oogenblik af van den wit kokenden horizon, vlak onder de zwarte palmkronen.
De ,Flossie’, een veilige en betrouwbare bodem in een wildernis van wind en vliegend schuim, reed onbekommerd op de golven, recht naar de heen en weer zwaaiende palmboomen. De stammen der boomen werden hooger en hooger. Van de lagere gedeelten van het eiland werden de palmen nu ook zichtbaar... Dan kwam het oogenblik, waarop een streepje wit te voorschijn kwam: een stuk van het strand. Higgings wendde zich tot den kapitein: „Alles klaar aan dek! De booten zijn gereed!”
De kapitein knikte kort, een harden blik in zijn oogen. „We zullen ze noodig hebben!” zei hij, „zie je die branding daar?”
Higgings tuurde in de verte. Onder de palmen lag een smal strookje wit zand, dat telkens breeder werd als de ,Flossie’ zich verhief. Onder dat strand lag een strookje groen water, merkwaardig vrij van golven. Dan kwam een gordel van kokend witte, hoog opspuitende schuimfonteinen, die de zee zelf van de strook groen, glad water afscheidde.
„Verd...” zei Higgings, „het is een atol!”
„Daar gaat mijn schuit!” zei de kapitein tusschen zijn tanden door, „en geen donder kun je er aan doen!”
Higgings zweeg en de kapitein was hem er dankbaar voor.
„Laat ze in de booten gaan zitten,” zei hij enkele oogenblikken later.
Higgings rekte zich over de brugleuning en brulde zijn bevelen. De wanorde aan dek was ontzettend. Niemand van de filmhelden, die niet had ontdekt, dat hij nog noodzakelijkheden uit zijn kajuit moest halen. Niemand, die niet had te protesteeren of tegen te spartelen. Het werd zoo erg, dat het zelfs den kapitein opviel. Hij wendde den blik van het eiland af, zag het gedoe en stapte naar de railing.
„In de booten!” donderde hij.
Zijn geweldige stem werd door vele matrozen gehoord en zij duwden en sjorden eens zoo hard om tegenspartelende en nog half zeezieke landrotten in de booten te krijgen.
„Ze vertikken het,” zei Higgings, „ze schijnen niet te snappen dat hun hachje er mee gemoeid kan zijn.”
De kapitein werd razend. De ,Flossie’ was verzekerd, maar werkeloos te moeten toezien hoe zijn eigen schip, het schip, dat hij het allereerst van zijn eigen kapitaal had laten ombouwen, het schip, dat zijn fortuin had gemaakt, op een rif te pletter ging loopen, was om van woede te barsten. Het gezeur op dek van menschen, die niet verkozen in te zien dat het volgende kwartier hun het leven zou kunnen kosten als ze niet in de booten zaten, bracht hem tot razernij.
„Stop ze in de booten!” donderde hij, „al moest je ze er in slaan!”
Het ging niet. Higgings, naast hem, sloeg het tooneel met bezorgdheid gade. Czapek en drie van zijn assistenten sleepten doozen en kisten met cameratoebehooren over het heen en weer slingerende dek en klemden zich er aan vast met de toewijding en doodsverachting, een cameraploeg eigen. Anderen wilden door kajuitstoegangen naar beneden om iets uit hun hutten te halen. Weer anderen, die juist met man en macht in de booten waren gewerkt, vochten om er weer uit te komen. Door dat alles heen bulderde de wind, die flarden van schreeuwen en uitroepen naar boven woei. Ferguson liep enthousiast in het rond, zijn haren fladderend, zijn armen zwaaiend, aan den wind verkondigend, dat hij Elementen wilde bedwingen. Murgatroyd stond nog steeds aan den voet van de brug, schreeuwend en razend, in gevecht met twee matrozen. Hij had zijn handen om de stang van de brugtrap geslagen en wilde niet loslaten, vastbesloten den kapitein, die een filmexpeditie in het honderd liet loopen, bij zijn keel te grijpen.
„Laat me los!” kwam het geluid van zijn stem naar boven, „laat me los! Ik wil dien kapitein spreken!!”
De kapitein keek enkele minuten lang op den vechtenden Murgatroyd neer, met de onbeweeglijkheid van een stang dynamiet, waarvan elk oogenblik de detonator kan ontploffen. De explosie kwam. Met één ruk gooide de kapitein zijn oliejas opzij. Zijn hand kwam uit zijn broekzak te voorschijn met een zware revolver. Het volgende moment sloeg een kogel een gat in het dek, vlak voor Murgatroyd’s voeten. De kruitdamp werd door den wind weggerukt. De scherpe knal van het schot werd overal op het dek gehoord.
„In de booten, lammelingen!” brulde de kapitein.
Murgatroyd stond star. Enkele oogenblikken was het rustig op dek. De wind huilde door de staglijnen. Enkele golven bonkten dof tegen de kiel.
„In de booten!” donderde de kapitein. Een tweede kogel sloeg splinters van den kajuitswand, vlak bij de plaats waar Czapek en zijn assistenten met een kluwen matrozen vochten om de kisten.
Een halve minuut later stonden de kisten verlaten op het dek. Aan den voet van de brug heerschte rust. Alles zat in de booten of was overhaast bezig, er in te klimmen. Op het dek, bij de takels der davits, stonden enkele matrozen, gereed om de booten neer te laten.
De kapitein wachtte nog op de brug, onbeweeglijk, zijn revolver gereed. Hij keerde zich langzaam naar Higgings, zijn blikken nog steeds op het dek gevestigd.
„De stommelingen!” zei hij, „als je ze hun gang liet gaan, zouden ze zichzelf verdrinken!”
Toen was de zorgeloos dansende ,Flossie’ vlak bij het rif. Telkens als een golf op het rif brak, spoten fonteinen kokend wit schuim uit zee op. Van het rif zelf was niets te zien. De vaart, die de ,Flossie’ had, ondanks haar twee zeeankers, bleek uit de snelheid, waarmee de schuimfonteinen dichterbij kwamen.
„Daar vlak voor ons is het schuim niet zoo hoog!” zei de stuurman gejaagd, naar voren wijzend. „Nog honderd meter...”
Boven den wind uit klonk het gedonder van de branding op het koraalrif. De kapitein zette zich schrap. Higgings maakte zich gereed voor het commando: ,Viert de booten’.
De ,Flossie’ liep in de spuitende, opspringende waterfonteinen. Het dek schudde heen en weer. Schuim spoot aan weerszijden van het schip omhoog en onttrok sloependek, boeg en steven aan het gezicht. De ,Flossie’ werd plotseling opgetild. Dan kwam een geweldige schok en het krijschende, schurende geluid van metaal op scherpe rots. Het dek helde naar rechts over, de vaart van het schip werd met
een ruk geremd. De brug zwaaide heen en weer. Higgings klemde zich vast, kneep zijn oogen dicht tegen het vliegende schuim en wachtte op het commando van zijn kapitein. Golven rolden over het dek heen en vielen donderend op de brug. Het schip kreeg een tweeden schok en de brug zwaaide plotseling weer in rechten stand terug. Het commando, waarop Higgings wachtte, kwam niet. Het krijschende geluid van scheurend staal hield plotseling op. Het schip lag recht... een laatste schuimregen spoot over de brug... viel weg...
De ,Flossie’, met het gedonder van de branding achter zich, gleed verder met een onwezenlijk rustige beweging. Zij gleed vooruit over golfloos water, dat bedekt was met groote witte plekken schuim. Er kwam een schok, een zacht krakend geluid. Dan lag de ,Flossie’ stil, licht heen en weer schommelend. De kapitein kwam met een ruk in actie. Al dien tijd had hij over de brugrailing gehangen, gereed om oogenblikkelijk op elke beweging van het schip te reageeren.
„Kap de zeeankers!” brulde hij naar beneden, „we zijn over het rif heen!”
De matrozen bij de davits renden naar den boeg van het schip om de zeeankerkabels, die achter het puntige rif waren blijven haken, los te gooien.
„Ga als de bliksem naar beneden en kijk hoe het met de huidplaten gesteld is!” zei de kapitein tegen Higgings. Higgings rende.
De kabels schoten los. De ,Flossie’ dreef langzaam van de donderende branding weg, voor den wind opzij draaiend tot zij dwarsscheeps over de lagune gleed, langzaam heen en weer wiegend onder den winddruk op haar flanken. Tusschen het witte schuim, dat in groote eilanden ronddreef, was het water blauw, met een weerspiegeling van een grijze
lucht, die ging breken en helle plekken vertoonde.
De kapitein sloeg de beweging van het schip gade, zonder te letten op het dek, waar Czapek en zijn assistenten, uit de booten gekropen, de van hun plaats gegleden kisten onderzochten. Toen de ,Flossie’ in het midden van de lagune lag, riep hij een commando.
Ratelend daalden de zware ankerkettingen door de kluisgaten. Higgings rende de trap naar de brug op.
„Bakboord!” zei hij, „zijwand ingedeukt en twee huidplaten losgerukt.”
„Kunnen de pompen het aan?”
Higgings knikte.
„Ze zetten er een pakking tegen met dwarshouten. Als de storm is gaan liggen, kunnen we het schip ballasten tot het scheef ligt. Dan ligt het gat boven den waterspiegel en kunnen we een reparatie oplasschen.”
„Prachtig!” zei de kapitein.
Hij keek omhoog. De lucht begon scherpe teekening te vertoonen. Zware wolken dreven snel voorbij. In het Oosten verscheen een plekje blauw, dat snel werd bedekt. Even later kwam een nieuw plekje te voorschijn. Het eiland, dat laag en breed op het water lag, alsof het er op dreef, was frisch groen, als een park in Pasadena na een onweersbui. Het natte, witte strand glinsterde na de regenbuien, die er overheen waren getrokken. Enkele kano’s lagen op een rij, rustend op houten rekken, hun hooge punten omlaag gekeerd.
De kapitein keerde zich langzaam om, rekte zijn schouders en keek zijn eersten stuurman zwijgend aan.
„Dat hebben we er netjes afgebracht” zei hij. „We hebben geluk gehad, Higgings!”
Higgings knikte. Hij voelde nog den schok, dien de ,Flossie’ had gekregen toen haar zijwand een punt van het rif raakte,
hij voelde nog het zwaaien van de brug onder zijn voeten bij hoorde nog het krijschend geluid van losscheurend staal. Hij wist hoe klein de kans was geweest, dat de ,Flossie’ het rif zou raken op een plaats waar het dieper onder den waterspiegel lag. Toen viel de blik van den kapitein op het dek en een trek van voldoening gleed over zijn gelaat. Hij boog zich over de railing en riep: „Heidaar!”
Murgatroyd, die zich haastig naar een kajuit spoedde, keek schichtig op.
„U wilde me spreken, is het niet?” zei de kapitein, tegen den wind in brullend.
Murgatroyd gaf geen antwoord, sidderde en stond star.
De kapitein kwam de brugtrap af. Murgatroyd staarde hem aan. In zijn ooren klonk nog het knallen van de revolver. De kapitein pakte zijn arm en trok hem mee, de gang door, naar zijn kajuit. Murgatroyd liet zich gewillig meevoeren, zijn natte linnen kleeren om zijn buik flappend.
De kapitein opende de deur van zijn hut, zette Murgatroyd in een leeren fauteuil en nam een flesch uit de kast. Hij schenk twee glazen vol, zette ze op tafel en ging achter de tafel zitten.
„We moeten elkaar goed begrijpen,” zei hij, „u leeft nu nog, nietwaar?”
„Ja, ja,” zei Murgatroyd, geagiteerd slikkend.
„Maar het had ook anders kunnen zijn!” zei de kapitein, dreigend zijn stem verheffend.
„Ja, ja,” zei Murgatroyd, iets wegslikkend, „ik hoorde dien kogel vlak langs mijn hoofd fluiten.”
„Dat bedoel ik niet!” zei de kapitein geërgerd, „als we op dat rif waren vastgeloopen inplaats van er overheen te schieten en u was niet op tijd in de boot geweest, en de boot was door de branding uit de takels geslagen, wat dan?”
„Wat dàn?” zei Murgatroyd, in trance.
„Ja, mijnheer, wat dan?” zei de kapitein.
„Ja, ja, natuurlijk, wat dan!” zei Murgatroyd nerveus.
„Dan was u verdronken mijnheer!” brulde de kapitein, „als een rat verdronken!”
„Alle goden!” zei Murgatroyd ontsteld.
„Als een rat, zeg ik!” zei de kapitein nadrukkelijk, een teug uit zijn glas nemend. Hij zette het met een slag neer.
„En dan had u uw film niet kunnen maken!” voegde hij er aan toe, „menschen, die als ratten verdrinken, mijnheer Murgatroyd, maken geen films!”
„Goden, nee!” zei Murgatroyd geagiteerd. Hij greep zijn glas en ledigde het, en staarde met wijd open oogen.
„Als een rat!” mompelde hij. „Grrrrrr!” „Ik kan niet zwemmen,” bekende hij.
„Zie je wel,” zei de kapitein, „daar heb je het al!”
„Maar,” zei Murgatroyd, die uit zijn coma begon te uitwaken, „ratten kunnen wel zwemmen.”
„In zoo’n branding,” zei de kapitein barsch, „kan zelfs een olifant niet zwemmen!”
Murgatroyd overwoog dit en keek toe hoe de kapitein de glazen vulde.
„Dus als ik het wel heb,” zei hij, „heeft u mijn leven gered!”
„Dat is slechts mijn plicht!” zei de kapitein met een luchtig handgebaar.
Murgatroyd stond op. Zijn kleeren maakten zuigende geluiden. De plaats in den bruinlederen fauteuil, waar hij had gezeten, was nat en donker. Hij stak den kapitein de hand toe.
„Mijn hand,” zei hij ontroerd, „en de dank van mij en van mijn helpers!”
Hij zakte terug in zijn stoel, ledigde zijn glas brandewijn en peinsde even. Hij had het gevoel, dat er ergens iets ontbrak, dat het incident niet op bevredigende wijze was beëindigd.
Teen, plotseling, zag hij wat ontbrak. Zijn vijftien jaar in Hollywood hadden hem intense feeling voor dramatische situaties gegeven. Vele filmmenschen in Hollywood krijgen dat op den duur. De man, die langer dan vijf jaar in de filmbusiness zit, kan met geen mogelijkheid een gesprek afbreken zooals alledaagsche stervelingen dat plegen te doen. Zij kunnen eenvoudig niet ophouden, zeggen: „Nou, ik ga maar en de groeten aan Frits,” en de deur uitwandelen. Hun feeling voor scènes eischt een definitieve afsluiting van elke scène. Zij beschouwen een scène niet als besloten, tenzij deze eindigt met een daverenden uitroep, gevolgd door een dichtslaande deur, òf een opmerking die alle aanwezigen star doet staan, of een ruzie, òf een knetterende wise-crack.
In het gesprek met den kapitein was niets van dit alles aanwezig. Murgatroyd had de scène moeten afbreken na den handdruk. Handdruk, de vaste blik in elkaars oogen van twee mannen, die elkaar zwijgend begrijpen... deur dicht.
Dit was niet gebeurd. Nu moest een nieuwe, definitieve climax de scène beëindigen. Murgatroyd zat en peinsde. En toen zag hij de oplossing.
„Als ik niet gered was...” zei hij, „had de film niet kunnen worden
gemaakt!”
„Zoo is het!” erkende de kapitein.
„Dat,” zei Murgatroyd, opspringend en naar zijn zak grijpend, „is duizend dollar waard. Waar is mijn chèqueboek?”
Zijn chèqueboek zat in zijn rechterjaszak, maar het was een drijfnatte kwab papier.
„Dat is minder,” zei Murgatroyd energiek, „ik heb er meer! Over vijf minuten kunt u een chèque verwachten.”
Hij keek om zich heen. Hij miste iets. Zijn gelaat verhelderde.
„Een sigaar!” zei hij, „ik heb trek in een sigaar. Heeft u er een?”
De kapitein trok een lade open en reikte hem een Havana in een glazen tube. Murgatroyd trok de tube open, peuterde het watje eruit, nam de Havana en stak haar tusschen zijn tanden. Het dikke einde van de torpedovormige Havana was echter tè dik om zijn tanden houvast te geven, De sigaar viel eruit.
„Dan maar zóó!” zei Murgatroyd, haar oprapend.
Hij stak haar in zijn mond met het dunne einde. De Havana stak uit zijn mondhoek als een kanon uit den wand van een slagschip. Zonder sigaar voelde Murgatroyd zich als een slagschip zonder vuurmonden.
„Amalgamated Super Films zal dit weten te waardeeren!” zei hij. „Ik ben zóó terug!”
Hij opende de kajuitsdeur en schreed de gang in, zijn sigaar in de lucht priemend. Hij botste tegen iemand aan en keerde zich om. Voor hem stonden Levinski en Ferguson, beiden druipend van water.
„Haha!” zei Levinski, we leven nog, Murgy!”
„Te zamen hebben wij Elementen bedwongen!” zei Ferguson opgetogen.
Het water droop uit zijn haren. Levinski had ergens een droge sigaret opgescharreld en durfde haar niet uit zijn mond nemen uit vrees haar nat te maken met vingers, waar het water uit de mouwen van zijn jas over stroomde.
„Die kapitein daar binnen,” zei Murgatroyd, „heeft ons het leven gered. Zonder hem zouden we als olifanten zijn verdronken. Ik ga hem duizend dollar geven!”
„Murgatroyd!” kreet Levinski ontzet, „dat kun je niet doen!
Bedenk wat Ferguson heeft gezegd over het geval van den ouden Chinees... het is...”
„Zwijg!” zei Murgatroyd, „dat is iets anders! Dit heeft niets met mijzelf te maken. Persoonlijk heb ik den kapitein slechts de hand gedrukt. Uit naam van Amalgamated Super Films echter, als dank voor het behoud van de Film Zonder Vrouw, ken ik hem duizend dollar toe voor zijn vroed beleid tijdens den storm.”
Levinski uitte een krijsch: „Dan is het probleem van den ouden Chinees in Stephenson Street ook opgelost! Als wij in jouw hut van zeeziekte waren omgekomen, hadden we ook nooit de film zonder vrouw kunnen maken! Ik zal dien Chinees persoonlijk de hand drukken en jij maakt hem uit naam van Amalgamated Super Films duizend dollar over!”
„Een oplossing, wijlen Salomo waardig!” zei Ferguson, een fanatiek licht in zijn oogen.
„Hei!” protesteerde Murgatroyd. Hij deinsde achteruit. Levinski en Ferguson slopen op hem af. Het water uit hun kleeren drupte met sinister geluid op den grond. Levinski had triomf geroken en in Ferguson’s oogen glansde een oratorisch licht. Murgatroyd deinsde nog verder achteruit. Het licht in Ferguson’s oogen werd sterker en fanatieker. Hij hief zijn arm.
„Onze verheven taak,” begon hij, „in tijden als deze en omstandigheden als deze, wanneer...”
Murgatroyd bezweek. Hij vlood de gang af.

ZEVENDE HOOFDSTUK

Waarin Ferguson’s stoute fantasie
niet klopt met de werkelijkheid

„De Werkelijkheid is vreemder dan
de stoutste Fantasie...”

Murgatroyd schoof zijn tropenhelm achter op zijn hoofd en knikte tevreden: „Het gaat goed, Levinski,” zei hij, „voor het donker is hebben we alles aan wal!”
„Laten we het hopen,” zei Levinski. Met zijn blik volgde hij de sloep, die halverwege het verre strand over het water gleed De dag liep ten einde. De storm was voorbij. Van het schip tot aan het goudgele strand in de verte strekte het water van de lagune zich uit, rustig, blauw als kobalt. De plantenmuur van het eiland lag als een dichte smaragdgroene massa boven de vlakke strook zand, die hel oplichtte door de schuin vallende stralen van de laag boven den horizon hangende zon. Van het schip, dat in het midden van de lagune lag, tot het eiland waren het misschien achthonderd meter water. Het eiland leek niet groot. Het koraalrif, dat het als een gordel omgaf, liep er in een wijden cirkel omheen. De zee was nog onrustig en de op het rif brekende golven gaven het een krans van wit schuim Het telkens aanzwellende, diepe gegrom van de branding was het eenige geluid over het stille water. De sloep, die van het schip wegvoer, gleed kalm over het water. Achter haar, over de lagune, dreef een wijde waaier van rimpels, die verderop vervaagde en het schip bijna niet meer bereikte. Op het dek piepten de takels, die de laatste kisten en balen uit het ruim ophaalden.
Voetstappen klonken achter hen. Even later leunde Ferguson naast Murgatroyd over de railing.
„Hallo!” zei Murgatroyd, „nog nieuws?”
„We hebben juist antwoord gekregen van Kerry Snooper,” zei Ferguson, „we hebben onze positie opgegeven en Higgings heeft uitgerekend, dat hij morgennacht om één uur, dat is dus overmorgenvroeg, hier kan zijn.”
„Gelukkig,” zei Murgatroyd, een stuk sigaar in zee gooiend, „als dat zoo is, hebben we practisch geen tijd verloren. Als we nu in ‘s hemelsnaam maar geen last krijgen met dit eiland. Maar ik denk van niet. Het lijkt machtig veel op het eiland, dat we oorspronkelijk hadden uitgekozen, Matakura.”
„Ja, het lijkt er op!” zei Levinski, „op een afstand. Het is óók een eiland en er staan óók boomen. Maar ik heb al eens eerder op Matakura gefilmd en allerlei dingen, die we voor deze film noodig hebben, kunnen we daar vinden; een bungalow met complete uitrusting, kano’s, sloepen, en tamme inboorlingen, die er op zijn afgericht, voor de film te spelen. Daar was zelfs een van balken gebouwd café met een bar. Dat hebben we voor dit scenario ook noodig, maar de hemel mag weten of dat hier staat. Als we alles moeten gaan bouwen, komen we nooit op tijd klaar. En iedereen schijnt hier tijd genoeg te hebben. Ik wou dat die kapitein terugkwam.”
„Hoelang is die nu weg?” zei Murgatroyd.
„Van twaalf uur af,” zei Levinski, „hij zou binnen een uur terug zijn, de grappenmaker.”
„Waarom gaan we zelf niet naar den wal om het eiland te verkennen?” vroeg Ferguson, „ik ken ‘t draaiboek ongeveer uit mijn hoofd en ik kan zóó zeggen of alles er is wat we noodig hebben.”
„Dat heeft geen zin,” zei Levinski, met zijn hoofd in de richting van de ondergaande zon knikkend, „over een half uur is het donker. Juist als we aan wal zijn, zien we geen hand voor oogen meer. En die kapitein is zoolang daar geweest dat-ie, als hij terugkomt, het heele eiland wel van buiten zal kennen. Dan kan hij ons vertellen wat we willen weten.”
„Daar komt hij aan, geloof ik,” zei Ferguson.
Zij tuurden over het water. De zon hing nu als een vuurroode bol vlak boven den horizon. Een gouden lichtbaan liep over de zee. Op de plaats waar de branding op het rif stond, werd de gouden lichtbaan door een zilveren schuimstreep doorsneden. De hemel in het Oosten werd donker violet. Het takelen van kisten en balen hield op. Matrozen plensden emmers water over het dek. De Chineesche kok in de kombuis kletterde met pannen en borden, zong een lied met zijn hooge stem en onderbrak het telkens met een zonderling mengelmoes van gemompelde vloeken. De motorsloep met haar dof ronkenden motor naderde snel het schip, een wit schuimende golf voor haar boeg.
„Ik heb hoofdpijn van het werken aan dat scenario,” zei Ferguson, „daar beneden is het niet te harden van de hitte.”
„Jij hebt tenminste nog in een stoel kunnen liggen,” bromde Murgatroyd, „wij zijn den heelen middag beneden in het ruim geweest om uit te zoeken wat er naar wal moest. De hitte in het ruim is verschrikkelijk. Maar het is tenminste voor elkaar. Alles zit in die tenten daar.”
Hij wees naar het eiland. Het zonlicht viel recht op de witte wanden van een rij linnen tenten op het strand, die scherp afstaken tegen den groenen plantengroei er achter. Uit de verte leken zij op de plompe huisjes uit een Monopolyspel.
„Die hooge, puntige in het midden, is dat iets bijzonders?” vroeg Ferguson.
„Daar zitten wij in als het te heet wordt om te werken,” zei Murgatroyd, „die andere, platte tenten zijn dubbeldaks en dienen als bergplaatsen. Ik hoop, dat ze waterdicht zijn in die tropische stortbuien.”
Hij had al dien tijd onrustig op zijn sigaar gekauwd en zijn geheele conversatie was die van een man, wiens gedachten ergens anders zijn. Op alle vragen, die hem in de laatste vijf minuten waren gesteld, had hij antwoorden gegeven, die geheel vrij van sarcasme waren. Levinski, die hem jaren kende, stelde de juiste diagnose.
„Heb je iets, Murgy?”
Murgy liet zijn sigaar heen en weer wandelen met onrustig bewegende kaken.
„Ja,” zei hij dan, „ik voel me niets op mijn gemak, Levinski. Ik heb een gevoel of ik niet met allebei mijn beenen op den beganen grond sta... een gevoel of ik een film moet gaan maken, die in de lucht zweeft”
„Zoo, heb jij dat gevoel ook?” zei Levinski verrast, „ik sta me hier nu al een kwartier lang af te vragen waar we eigenlijk met die film heen moeten... Ik heb zoo’n idee, dat er geen kop en geen staart aan zit.”
„Wat jullie ontbreekt,” zei Ferguson, „zijn de zes maanden van voorbereidend geklets, die jullie gewoon zijn!”
Een aanval als deze van de zijde van Ferguson, een man die doorgaans voor de beslommeringen des dagelijkschen levens zóó weinig oog en oor had, dat hij nog nooit critiek op zoo iets profaans als de werkwijze van de studio’s had geuit, sloeg zijn beide tegenstanders tijdelijk met stomheid.
„Wàt?” hapte Murgatroyd dan.
„Het is een feit!” zei Ferguson, „Benson zei het vanmiddag tegen mij toen we met het scenario bezig waren, en waarachtig, hij heeft gelijk! Jullie zijn gewend over elk scenario om te beginnen drie maanden lang auteursconferenties te beleggen en scenario’s te laten schrijven en herschrijven. Met al die scenario’s loopen jullie rond om er de opinie over te vragen van iedereen, die er bij mogelijkheid maar geen snars van af kan weten!”
„Benson kletst te veel!” snauwde Murgatroyd, „maar afgezien daarvan... Natuurlijk doen we dat! We moeten de onbevooroordeelde opinies hebben van menschen, die niets van schrijverij afweten en er een frisschen kijk op hebben, zooals lichtjongens en typistes en zoo!”
„Kletskoek!” zei Ferguson heftig. Levinski keek hem nieuwsgierig aan. Het was de eerste maal dat Ferguson, in al de jaren dat Levinski hem kende, was afgedaald in de regionen der omgangstaal.
„Geklets,” herhaalde Ferguson. „Als je iemand, die geen snars van schrijven afweet, een scenario laat lezen en hem naderhand vraagt wat hij er van denkt, voelt hij zich verplicht om iets te zeggen. Hij denkt dat het stom is, er geen aanmerkingen op te hebben. Hij zoekt zijn brein af naar mogelijke fouten. En dan krijg je de meest krankzinnige aanmerkingen op perfect goede scenario’s.”
„Kom, kom,” zei Murgatroyd, „dat lijkt me nogal kras!”
„Het is zoo!” zei Ferguson, bijna weenend. „En weet je hoe het verder gaat? Tegen dat er drie maanden om zijn, en in en om de studio allen, Murgatroyd en Levinski incluis, het scenario van buiten kennen, wordt er aan de dialogen en het draaiboek begonnen. Het wordt half klaar gemaakt en omgewerkt. Dan wordt alles afgemaakt, maar dan moeten scenario en dialoog en draaiboek worden herzien, omdat Murgatroyd’s kellnerin in de cafetaria de rol van de heldin niet echt genoeg vindt. Dan, als we midden in de revisie zijn, komt Bigard vragen waar of voor den donder die film blijft, die een half jaar tevoren al klaar had moeten zijn. Dan besluit Murgatroyd het scenario in zijn op één na laatsten vorm te gebruiken. Tegen dien tijd is iedereen in de studio zoo grondig misselijk van het scenario, dat ze alleen maar één wensch en één verlangen hebben: de film zoo gauw mogelijk de deur uit te werken. Iedereen kent elke rol, iedereen kent alle te gebruiken costuums, alles is in kannen en kruiken, de sigaretten, die de held zal rooken in scène 184 en het patroon van den zakdoek van de star. Dat alles hebben we nu niet gehad — dat is jullie moeilijkheid.”
Murgatroyd schudde het hoofd. De motorboot was nu zoo dichtbij het schip, dat hij den kapitein en den tweeden stuurman herkennen kon. De rand van de zonneschijf rustte op den horizon. De eene zijkant van de witgeverfde motorboot glansde in het roede zonlicht, de andere helft was donker.
„Nee...” zei Murgatroyd, „als wij scenario’s verfilmden zooals jullie ze schreven, zou geen mensch aan de films een touw kunnen vastknoopen. Maar daar zit de moeilijkheid niet, Ferguson... Ik bedoel... Kijk, als we niet deksels oppassen, krijgen we een film zonder actie. Ja, eigenlijk wel met actie, maar zonder gewicht. Dat is wat ik bedoel... een film waar al maar door één man, Kerry Snooper, in een café zit, een robbertje vecht, op het dek van een schip staat, een storm meemaakt en zoo door. Begrijp je? Een dunne film met steeds een eiland als achtergrond, een film waaraan iedereen kan zien dat-ie geen cent heeft gekost aan materiaal. Een film waarbij je achterin de bioscoopzaal bij de eerste scène al voelt, dat er ergens iets hapert! Te goedkoop, Ferguson... te goedkoop, er zit niets geweldigs in!”
„En dat gevecht tusschen die twee schoeners aan het einde dan?” zei Ferguson, „als het dankbare opperhoofd bovendien zijn vloot van oorlogskano’s uitstuurt?”
„Dat is het eenige behoorlijke gedeelte, dat ik me herinner,” zei Murgatroyd, „de rest is even ijl als een stuk vitrage.”
„Wel alle donders!” zei Ferguson kwaad, „als je een voortreffelijk scenario neemt, dat van a tot z draait om een vrouw en je laat mij de vrouw er uit halen... wat blijft er dan over?”
„Dat weet ik, dat weet ik,” zei Murgatroyd, „een van de elementen voor een goede film, de belangrijkste eisch, de Vrouw, is er uit. Dat kun je niet straffeloos doen. Maar er moet iets anders voor in de plaats komen, Ferguson! We hebben een film over stoere mannen volgens jou, maar wat we nu hebben om te verfilmen, is verre van stoer. Het is melig!”
„Dat is je eigen schuld!” zei Ferguson, op de railing slaande, „een liefdesfilm in de tropen heeft een massa liefdesdialoog. De vrouw moest ik er uit halen, maar wat moest ik met al die lappen dialoog beginnen?”
„Ook er uit halen, voor den donder,” zei Murgatroyd, zijn sigaar een knauw gevend. Stoere mannen praten niet, maar vechten! We kunnen ons niet permitteeren dagen te verknoeien met het repeteeren van lappen dialoog. Dat hóórt niet eens in deze film! Actie, actie en nog eens actie moeten we hebben! Voor mijn part een storm, een paar schepen die vergaan, een paar flinke gevechten... prachtig! Maar géén lappen dialoog.”
„Dacht je nou, zei Ferguson woedend, dat ik in drie dagen een heel nieuw scenario heb kunnen schrijven? Ik was blij, dat ik met goed fatsoen de vrouw er uit kon gooien!”
„Dat weet ik, dat weet ik,” zei Murgatroyd ongeduldig, „maar het is een klein kunstje, vier pagina’s dialoog in den bak te gooien en in denzelfden tijd iets te laten gebeuren! Als ik in deze film den dialoog stop, dien we nu hebben, en ik laat dat product 14 Januari aan Bigard zien, kan ik tien minuten nadat de laatste meter voorbij de lens is, uitkijken naar een filmmaatschappij, die een goeien producer kan gebruiken.”
„Ik ben het met Murgatroyd eens,” zei Levinski. „Een ontzaglijke vaart moeten we hebben, af en toe verlucht door wat romantische opnamen en wat gijntjes. Continu kunnen we geen vaart in deze film houden, want dan wordt het een zenuwachtig gedoe.”
„Maar wat willen jullie dat ik dòen zal?” kreet Ferguson vertwijfeld.
„Wij steken vanavond de koppen bij elkaar,” zei Murgatroyd, „en zetten dat scenario op pooten. Maak er een stoer scenario van en de zaak is in orde.”
Ferguson zuchtte: „All right.”
Hij keek berustend naar beneden, waar de motorsloep met afgezetten motor in een boog naar den valreep gleed. Met een snelle beweging van het roer zwenkte de matroos achterin de boot onder de ladder. De motor maakte knallend enkele slagen achteruit en de boot lag stil. Een touw werd om de onderste sport van de ladder geslagen en de kapitein klom naar boven. De zon was bijna geheel onder. Het begon al donker te worden. Toen de kapitein zijn eenen voet op dek zette, zag hij de gestalten van Ferguson, Levinski en Murgatroyd over de railing hangen. Hij tuurde even in de schemering, één voet op het dek, tot hij hen herkende.
„Haha!” zei hij, zijn anderen voet bijtrekkend, „ik heb interessant nieuws voor de heeren.”
„Wat voor nieuws?” zei Murgatroyd.
„De nikkers op het eiland zijn wild geworden,” zei de kapitein. „Waarom weet ik niet. Ze schijnen iets op ons tegen te hebben. Er wonen in het geheel twee blanken op dat eiland; een van een schip gedroste matroos, die met een van de nikkerinnen is getrouwd en een Schotsche handelaar, met een combinatie van een café, kruidenierswinkel, wapenmagazijn, scheepstimmerwerf en kwakzalverij. Stevens heet hij. Hij weet ook niet waarom die nikkers zoo vijandig zijn.”
„Hebben ze het kamp aangevallen?” vroeg Murgatroyd.
De kapitein stopte een pijp en stak haar aan. Het opvlammende licht van den lucifer liet de vele rimpeltjes in zijn bruin gelaat zien.
„Er kwamen een paar pijlen uit het bosch tusschen de tenten door vliegen,” zei de kapitein, „maar niets bijzonders. Ik heb vier van mijn matrozen daar laten blijven met den bootsman. Stevens is daar ook. Hij kent de gewoonten van die nikkers en het terrein.”
„En zijn menschen?” zei Murgatroyd, „waar zijn die?”
„Er waren er twaalf. Ik heb ze alle twaalf laten blijven. Hoe meer er zijn, hoe veiliger. Ze zijn nu met bijna twintig man. Een heel leger.”
„Zijn er genoeg geweren?” vroeg Levinski, „we hebben een honderd stuks meegenomen, geloof ik.”
„Dat is allemaal al aan wal,” zei de kapitein, „munitie ook, voor het oogenblik is daar alles veilig.”
Hij keek naar beneden over de railing. De inzittenden van de motorboot, de tweede stuurman en de matrozen waren aan dek gekomen. Een derde matroos legde de sloep met een touw vast aan de onderste trede van den valreep en gooide twee kurken stootkussens uit. In het schemerduister klom hij naar boven. In de tropen valt de nacht snel. Murgatroyd zag in het laatste, onzekere licht de loopen van geweren glimmen. De blauwe glans van het staal bracht hem eerst geheel tot besef van den toestand.
„Maar dat is krankzinnig,” riep hij. „We kunnen geen film opnemen op een eiland vol met moordende nikkers!”
„We hebben die nikkers bovendien noodig,” zei Levinski, „voor onze opnamen!”
„Nou,” zei de kapitein, kalm in zijn pijp blazend, wat een regen van vonken veroorzaakte, „ze hebben geen geweren, dat is een heel geluk.”
„Maar ze hebben toch kapmessen en zoo,” zei Murgatroyd.
„O, ze hebben wel meer,” zei de kapitein, „ze hebben speren van twee meter met bosjes menschenhaar er aan en knotsen met punten en pijlen met weerhaken en...”
„Prachtig!” juichte Ferguson, opgetogen „schitterend! Juist wat we moeten hebben! Speren met echt menschenhaar! Voortreffelijk!”
Murgatroyd’s zenuwen, die de laatste dagen op een zware proef waren gesteld, begonnen het te begeven.
„Als we jou op een goeden dag vinden, Ferguson” grauwde hij, „aan je eigen scenario vastgeprikt met een twee meter lange prachtspeer vol bosjes menschenhaar, zul je het dan ook nog zoo voortreffelijk vinden?”
„Niet zoo somber, niet zoo somber!” zei Ferguson opgewekt, „de soep wordt nooit zoo heet gegeten als ze wordt opgediend!”
„Misschien wordt jij binnen vierentwintig uur als heete soep aan het opperhoofd der kannibalen opgediend,” snauwde Murgatroyd. „O! Wat is dat? Daar heb je het al!”
Het eiland was nu geheel door het donker opgeslokt en vanuit het duister klonk, hard en helder over het water, een schot. Het geluid van geroep kwam zwak tot hen over, maar het bleef bij dat eene schot.
„De een of ander heeft zich waarschijnlijk verbeeld dat hij iets zag,” zei de kapitein, „of iemand heeft per ongeluk een schot hagel in zijn broek gekregen. Dat kun je verwachten.”
Een licht sprong aan in de verte en de reflex ervan spiegelde in het water. Een smalle lichtbundel op het eiland gleed heen en weer, een stuk wit strand en enkele zwarte palmboomstammen zichtbaar makend.
„Ze hebben daar een klein zoeklicht,” zei de kapitein, „het werkt nu nog op accumulatoren, maar dadelijk krijgen ze het benzinemotortje aan het werken en dan kunnen ze het den heelen nacht gebruiken.”
De scherpe knal van het schot had Ferguson’s inspiratie echt wakker geschud.
„De ware sfeer!” zei hij droomerig, „de sfeer van den Stillen Oceaan, waar mannen mannen zijn. De sfeer van Zwarte Bill... van kampementen en geweerschoten in den zwarten nacht. Ik wil erheen... ik ga erheen!”
„Ben je nou heelemaal stapelgek,” zei Levinski, „jij blijft hier! Vóór morgenochtend zonsopgang zal dat scenario van jou zijn omgewerkt. Ik wil dadelijk kunnen beginnen zoodra Kerry Snooper hier is. Voor mijn part ga je zooveel sfeer opdoen als je wilt, naderhand. Maar eerst zal dat scenario op pooten staan! Terwijl wij den eersten dag draaien, kun jij dan kalm werken aan de fijne puntjes voor de opnamen van den tweeden dag.”
Murgatroyd kreunde. Het duister verhoogde het sinistere van het gekreun.
„Levinski, bazel in vredesnaam niet over opnamen! Eerst knapt de schroef van het schip en liggen we voor spek en boonen midden in den oceaan. Dan komt er een storm, die ons op een haar na verdrinkt. Dan raken we onze acteurs kwijt. Dan komen we terecht op een wildvreemd eiland, waar we waarschijnlijk eerst decors op kunnen gaan bouwen, terwijl we hier gekomen zijn om dat te vermijden.”
Hij haalde diep adem, al sprekende had hij zich opgewonden.
„Levinski, we vragen ons af of we het speciale soort nikkers op dat eiland wel voor onze opnamen kunnen gebruiken. En dan blijkt, dat we niet alleen die nikkers niet kunnen gebruiken, maar dat ze ons onze halzen afsnijden óók, als we niet achter een haag van geladen geweren blijven zitten!”
Zijn stem schoot uit. Hij balde zijn vuisten en schudde ze boven zijn hoofd. De gloeiende punt van zijn sigaar danste opgewonden heen en weer.
„Opnamen maken! Dan bazel jij nog over opnamen maken! De eenige film, die naar Bigard teruggaat in Januari, is een smalfilm van onze begrafenis, als een van ons het tenminste lang genoeg overleeft, om de soeppotten met onze stoffelijke overschotten er in te filmen!”
Hij zweeg en de gloeiende sigaarpunt vloog in een boog door de lucht. Een plons en een gesis verkondigden, dat de sigaar aan den schoot der golven was toevertrouwd.
„Murgatroyd!” zei toen Levinski zacht en dreigend, „ik heb nu langzamerhand genoeg van jouw eeuwige jammerklachten! Ik ben hierheen gekomen om een film te maken en een film zal ik maken of sterven. Murgatroyd, jij en ik hebben samen voor heel wat heeten vuren gestaan! Weet je nog, in ‘35, toen Cara Carmelita met een mes in haar kous de studio’s rondholde en zwoer, dat ze je dat mes in de borst zou plompen? Hebben wij samen niet Dolly Glamour getrotseerd? Ben jij er soms niet in geslaagd, door de jaren heen Pamela Pussy’s salaris op hetzelfde peil te houden? Onlangs nog, Murgatroyd... onlangs nog ben jij zegevierend uit het strijdperk getreden, toen je weigerde Sophia Sophalowska’s nieuwste takshond in „Brandende Horizonten” te laten optreden. Tegenover hen allen ben je zegevierend met vliegende vaandels en slaande trommen uit den ring gekomen, Murgatroyd. En zou je je nu door een stelletje onbeschaafde nikkers met speren in de luren laten leggen? Murgatroyd! Ontwaak!”
Er viel een diepe stilte. In het duister werd blijkbaar een zware strijd gestreden. Dan klonk er een zucht.
„All right!” zei Murgatroyd, „all right! Als ik sneuvel, vermeld dan op de cast roll:

PRODUCTIELEIDER MURGATROYD
TIJDENS DE OPNAMEN VOOR DEZE FILM IN DE
STILLE ZUIDZEE
IS HIJ GEVALLEN...
ZOOALS ALLEEN EEN MAN VALLEN KAN!
ALS SLACHTOFFER VAN ZIJN PLICHT!”

„Wat een sfeer zou dat teweegbrengen!” zei Ferguson enthousiast, „dat zou prachtige inleidende kopij geven voor kranten! De film waaraan Mannen hun Bloed hebben geofferd! Ik zie de kopij al!: „....na drie dagen van koortsachtig zoeken, in steeds toenemende spanning, van alle leden der expeditie, die noch aten, noch sliepen, noch zich schoren, in hun onversaagde pogingen, zekerheid te verkrijgen omtrent het lot van hun beminden productieleider, werd zijn lijk gevonden. Wijlen Murgatroyd, in leven Director of Productions van Amalgamated Super Films, lag met het hoofd naar den ruwen bast van een palm gekeerd, aan welks voet hij blijkbaar zijn laatsten, wanhopigen en heldhaftigen strijd had gestreden. Verspreid rondom hem lagen de lijken van zes negers, die hun snoode plannen met een wissen dood hadden moeten bekoopen. Zes speren en achttien pijlen, die naar den blauwen hemel wezen, waren noodig geweest om aan dat taaie en kostbare leven een einde, een al te vroegtijdig einde, te maken....”
Wat een prachtkopij! En wat een...”
„Ferguson!” zei Murgatroyd en uit het duister klonk tandengeknars, „hou je kop!”
Ferguson werd echter voortgedreven door zijn inspiratie en in zulke oogenblikken was het gemakkelijker, een spuitende petroleumbron te stuiten dan Ferguson’s output.
„Wat een scène voor het scenario!” fluisterde hij opgewonden, „ik heb het! Zwarte Bill’s eerste stuurman is het oerwoud ingeloopen om een aapje te vangen voor zijn meisje in San Francisco. Hij wordt onverhoeds aangevallen door nikkers. Levinski, fade-out als er tijdens den wanhopigen strijd, vier lijken om hem heen liggen en hij reeds zes pijlen in zich heeft. Telkens tusschenopnamen met überblendung van zijn kameraden, die vertwijfeld overal zoeken, maar hem niet vinden. Eindelijk hooren zij schoten... Zij rennen in de richting... maar juist te laat! Zij vinden zijn lijk met zes speren en achttien pijlen er in... Maar dan komt de strafexpeditie van Zwarte Bill! Het negerdorp wordt platgebrand — het opperhoofd wordt opgeknoopt. Sanders van de Rivier-regie! Een voortreffelijk gedeelte! Mèt actie, Murgatroyd!”
„Onzin!” zei een stem, de stem van den kapitein.
„Hè?” zei Ferguson verward.
„Daas” zei de kapitein. Vonken vlogen uit zijn pijp. „Geen gezagvoerder, die bij zijn positieven was, zou het in zijn hersens halen, het oerwoud in te trekken voor een strafexpeditie!” Hij snoof verachtelijk. „Geen man zou van die expeditie terugkomen, mijnheer! Sterker, mijnheer! Geen man zou het negerdorp bereiken! Zonder één neger te zien, zouden zij één voor één verdwijnen door pijlen, afgeschoten uit dicht gebladerte. Die nikkers zijn zoo vlug als apen, mijnheer!”
„Is dat zoo?” zei Ferguson, ontgoocheld.
„Mijnheer!” zei de kapitein, „ik heb twintig jaar lang de Stille Zuidzee bevaren. Ik ben begonnen als schipper op een kleine yawl, die tripang voer, en ik heb er het kapitaal mee verdiend, waarmee ik later deze ,Flossie’ als expeditieschip inrichtte. Er is niets in de Stille Zuidzee, van de Salomons-eilanden af tot de Galapagos toe, dat ik niet ken of tenminste gezien heb. Ik ken twee derden van alle kapiteins, die hier varen en elk schip, dat nog niet inmiddels is verrot... ik ken...”
Murgatroyd sprong uit het duister naar voren.
„Hij is de man, dien we hebben moeten!” zei hij, „hij is de man, die weet wat kan en wat niet kan. Hij is de man om ons locale kleur te verschaffen. Onze artistieke en technische, deskundige medewerker. Als zoodanig zullen we hem op de castroll vermelden. Kapitein, wat zou u Zwarte Bill laten doen als hij het lijk van zijn stuurman had gevonden?”
„Hij zal het lijk van zijn stuurman niet vinden,” zei de kapitein, „want geen gezagvoerder is zoo krankzinnig, zich in het oerwoud te wagen als de nikkers oproerig zijn. En er zou überhaupt geen lijk zijn, want geen stuurman in de Stille Zuidzee is zoo gek, dat hij in het oerwoud gaat probeeren een aapje te vangen voor zijn meisje in San Francisco. Bah!”
Er viel een korte en diepe stilte. Ferguson zag langzaam het stof van de ineengestorte kasteelen zijner geïnspireerde fantasie neerdwarrelen. Murgatroyd vroeg zich af, of sommige deskundige technische en artistieke adviseurs niet geneigd waren op àlle slakken zout te leggen. Hij besloot een compromis te zoeken. Ferguson’s denkbeeld was geniaal geweest en verdiende behouden te blijven, tot elken prijs.
„Veronderstel,” zei Murgatroyd, „veronderstel, dat die stuurman nu eens het oerwoud was ingegaan en gedood wordt. Veronderstel dus, dat Zwarte Bill te weten komt, dat de nikkers zijn stuurman lafhartig hebben vermoord... wat zou hij dan doen?”
„Wegvaren,” zei de kapitein, „en het rapporteeren aan de dichtstbijzijnde autoriteit. Dan wordt het geval doorgegeven aan den plaatselijken resident, die het in het archief noteert bij een stuk of zes andere gevallen, die daar genoteerd staan. Als na een jaar of twee, drie, geval nummer twaalf of zeventien komt aanzetten, ziet de man, die het kaartsysteem bijhoudt, dat het pakje al aardig dik begint te worden. Hij concludeert daaruit, dat het daar een onveilige buurt is en rapporteert het aan zijn chef. En de chef geeft het door aan de territoriale autoriteiten en die spreken er over met de marine-autoriteiten en een torpedojager, die daar patrouilleert, vaart zevenhonderd mijl uit zijn koers en begint granaten te spuwen over het eiland. Dat is dan tegelijkertijd schietoefening voor de manschappen.”
„En dan is de rust hersteld,” zei Ferguson.
„Ha!” zei de kapitein. „Zeven of achthonderd palmboomen worden aan splinters geslagen en twee of drie varkens vinden den dood. Misschien wordt een dorp van grashutten in brand geschoten en als ze erg gelukkig zijn, krijgt de een of andere oude neger, die niet hard loopen kan, een splinter in zijn kuit. Bij het eerste schot zitten die nikkers in gaten in den grond, zoover mogelijk van het dorp af. Als alle hutten in vlammen zijn opgegaan en de getroffen zwijnen den laatsten adem hebben uitgeblazen en de schietoefening is afgeloopen, kruipen ze weer te voorschijn. Ze constateeren, dat de torpedojager een rookpluimpje aan den horizon is, eten de zwijnen op, herbouwen hun hutten en gaan hun kapmessen slijpen in afwachting van den volgenden stuurman, die het bosch in wandelt. Zóó gaat het in werkelijkheid.”
Wederom viel er een lange en diepe stilte. Het zoeklicht aan het strand liet zijn stralenbundel heen en weer glijden over het woud. Een licht windje stak plotseling uit het niet op en verdween weer. De ,Flossie’ schommelde even na. De wolken, laag aan den hemel in het Oosten, kregen een rood en gouden gloed. De maan ging opkomen.
Murgatroyd’s spijtige stem klonk uit het duister: „We hebben helaas geen torpedojager... het zou anders wel een schitterende opname zijn met barstende granaten en vlammende hutten en omvallende palmboomen.”
„O,” zei de kapitein, „maar dàt is misschien wel voor elkaar te krijgen!”
Murgatroyd gaf een kreet, sprong vooruit en trok den kapitein over het duistere dek mee in de richting van de trap.
„Ga mee naar beneden!” zei hij, „we gaan eten. En dan hebben we scenariobespreking. Vóór de zon boven de kim is gerezen, hebben wij het prachtigste scenario in elkaar gezet, dat Amalgamated Super Films in langen lijd gezien heeft!”
Hij zag een rol touw niet en plofte op het dek. Toen hij overeind
krabbelde, flitsten de electrische deklampen aan.
„Te laat!” gromde Murgatroyd, „zooals altijd alles hier! Kom mee!”
Ze spoedden zich naar beneden.

ACHTSTE HOOFDSTUK

Murgatroyd vecht met oesterbanken, zeemansgraven en Will Hays.
Levinski vecht met occulte verschijnselen

„Oh, Lord, what Fools these Mortals be...”
Shakespeare

Er was haastig gedineerd. Bij stilzwijgende overeenkomst werd er onder het eten niet over films gesproken. Murgatroyd presideerde de vergadering van vier. Hij zat aan het hoofd van de tafel, in de kleine eetzaal, een vertrek met donkere eikenhouten meubelen, hetzelfde waaruit Levinsky den vorigen dag den barometer had gehaald. Het lag in het midden van het schip en bezat geen patrijspoorten, wat het voordeel had, dat geen muskieten konden binnenkomen. Een sterke electrische lamp brandde boven de hoofden en wierp een schellen lichtkring op de papieren op tafel, de rest van het vertrek in diepe schaduw latend. Twee ventilatoren met breede wieken hingen aan het plafond en brachten verkoeling. Op de tafel stond een flesch whisky met vier glazen. Flesschen spuitwater en een bak met ijs stonden op den grond. Murgatroyd zat aan het smalle einde van de tafel met Levinski tegenover zich. De kapitein, die zware rookwolken uit een pijp blies, zat tegenover Ferguson. Allen hadden zij hun jassen uitgetrokken en de mouwen van hun shirts opgerold.
Murgatroyd roerde met een langen lepel in zijn hoog glas. Het ijs in zijn whisky tinkelde.
„In het kort gaat het hierom,” ving hij aan: „Het scenario zooals het nu is, is geschikt voor studio-opnamen, waarbij we uren kunnen besteden aan het repeteeren van één scène. Maar deze film, kapitein, moet klaar zijn vóór den 15den Januari; vóór 15 Januari dient ze kant en klaar afgeleverd te zijn in Hollywood. Nu kunnen we de film opnemen zooals het scenario aangeeft, maar dat lijkt gewoon nergens op. Dialoog moeten we zooveel mogelijk vermijden; veel actie met hier en daar natuur-opnamen. Ferguson zal in het kort het scenario vertellen; daarna kunnen we de scènes een voor een doornemen. Schiet op, Ferguson, het zal ons wel tot morgen bezig houden!”
„Het grond-idee,” zei Ferguson en zijn brilleglazen fonkelden in het licht van de lamp boven hem, „is de tegenstelling tusschen twee scheepskapiteins, Zwarte Bill en Jackson.”
Levinski geeuwde luid en demonstratief. Murgatroyd keek hem bestraffend aan.
„Het zijn beide ruwe kapiteins,” vervolgde Ferguson, „maar er is een opmerkelijk verschil. Waar Jackson een eerste klas boef is met een zwarte ziel in een zwart uiterlijk, is Zwarte Bill innerlijk een fatsoenlijk man. In synopsis: Uiterlijk eender, innerlijk zeer verschillend. Zwarte Bill wordt gespeeld door Kerry Snooper, die morgen in zijn jacht hier aankomt; de rol van Jackson door Spencer Howard, die bij hem is. Het idee van deze film is nu, dat ook in de Stille Zuidzee, op den duur, ,crime does not pay’, dat de man met het gouden hart aan het langste eind trekt en het wint van den man, die alleen maar boef is en niets meer.”
Hij schraapte zijn keel en nam een slok uit zijn glas.
„Mag ik iets opmerken?” vroeg de kapitein.
„Natuurlijk,” zei Murgatroyd, „graag! U is de deskundige artistieke en technische adviseur. Hoe meer opmerkingen u maakt, hoe liever!”
„Nu, ‘t is kletskoek,” zei de kapitein, „apekool.”
„Hè?” zei Ferguson knipoogend.
Levinsky uitte een gegrinnik. Murgatroyd keek hem woedend aan.
„Het is onzin!” zei de kapitein, „de grootste boeven brengen het juist het verst. Kijk maar naar de groote zakenlui. Als ze eenmaal schatrijk zijn, gaan ze bij wijze van mop vertellen wat voor schurkenstreken ze in hun jeugd hebben uitgehaald om hun concurrenten den nek om te draaien en...”
Murgatroyd boog zich over tafel en wuifde met zijn hand. Zijn sigaar wees naar de lamp.
„Kijk eens, kapitein,” zei hij, „wij filmmenschen zijn dienaren van het publiek en het publiek wil nu eenmaal films, waarin de deugd wint, waarin de knappe, deugdzame jongeman den ongunstigen boef te glad af is.”
„Dan wordt het tijd,” zei de kapitein heftig, „dat het publiek eens aan zijn verstand wordt gebracht, wat er in de wereld te koop is! Ik heb van jongs af aan tusschen allerlei soort menschen geleefd en mijn ervaring is, dat de grootste boeven altijd aan het langste eind trekken. De deugdzamen leggen het loodje, omdat ze minder geslepen zijn.”
„Dat wéét ik wel!” zei Murgatroyd vertwijfeld, „ik ben ook geen zuigeling! Maar het publiek wil het nu eenmaal zoo. Als wij morgen een film maken waarin de boef het wint, krijgen we niet alleen geen mensch in de bioscoop, maar alle Vrouwenliga’s in de Vereenigde Staten, alle Vereenigingen voor Verheffing van het Geestelijk Peil der Bevolking gaan aan het schreeuwen in bladen en tijdschriften en in speciale vergaderingen en voor we weten waar we zijn, zit Will Hays met zijn censuur en onzen nek. De deugd moèt winnen. Dat moeten we voorop stellen. We hebben vroeger een massa gangsterfilms gemaakt. En let wel, dat was nog vóór den tijd, dat Randolph Hearst met zijn vervloekte couranten-campagne van „crime does not pay” begon en wij moesten volgen. Zelfs in dien tijd, toen gangsters populair waren, won toch de politie het altijd! Jackson moèt het loodje leggen en Zwarte Bill moèt triomfeeren!”
Hij zweeg. De kapitein wreef zijn kin.
„Het is kolder, maar vooruit maar!”
Murgatroyd knikte tegen Ferguson. Ferguson haalde diep adem en vervolgde: „Zwarte Bill, de man met het gouden hart in den ruwen bolster, wint het van Jackson, den boef. Dat is het grond-idee. Het fijne trekje, dat John Paris al heeft uitgewerkt in zijn roman ,Minnekoozen in de Tropen’, is, dat de beste van de twee, in dit geval Zwarte Bill, uiteindelijk de overwinning behaalt, juist dóór zijn gouden hart!”
„Hal!” zei de kapitein, „praat me niet van John Paris, mijnheer! Die schrijft boeken over de Stille Zuidzee... ik heb er een paar van gelezen. Kolder, Mijnheer! Hij vertelt hoe hij met een tweehonderdtons yawl onder vol zeil door een vliegenden storm
vaart, terwijl alleen hijzelf aan het roer staat, den geheelen nacht! Opsnijderij!’
Murgatroyd overwoog den kapitein er op te wijzen, dat hij het vlotte verloop van de besprekingen zeer zou bevorderen door zijn opmerkingen te bepalen tot de film en niets dan de film, maar hij slikte het in, zij het met moeite.
„Laat Ferguson even uitspreken, kapitein,” zei hij tactvol.
Ferguson voer voort: „Door zijn gouden inborst wint Zwarte Bill in ,Minnekoozen in de Tropen’ het meisje, waar beiden naar dingen, terwijl Jackson den dood vindt. In mijn bewerking hebben we de vrouw er uit gehaald en...”
„Uitstekend!” zei de kapitein, prachtig! Dat heb ik ook altijd op John Paris tegen gehad, dat gezeul met mooie vrouwen met pistolen door de Stille Zuidzee. Stel je voor, mijnheer, een vrouw met een pistool opzij, die schipper is van een schuit met nikkers! En dat liefst in de Salomons-eilanden, het meest vervloekte gedeelte van de Zuidzee! Waar een man nooit gaat slapen zonder een pistool onder zijn hoofdk...”
Hij hield op, geïnterrumpeerd door zonderlinge geluiden Levinski zag onrustbarend rood en staarde met verdachte belangstelling naar het etiket van de whiskyflesch, Murgatroyd zag paars en deed levendig denken aan een stoomketel, waarvan de veiligheidsklep te zwaar is belast. De geluiden, die hij voortbracht, versterkten dezen indruk.
„Ik geloof,” zei hij, de woorden met moeite uitbrengend, „ik geloof, dat we dat punt... eh... zonder bezwaar kunnen laten rusten en voortgaan met het scenario!”
„Ik meende, dat al mijn op- en aanmerkingen welkom waren,” zei de kapitein, eenigszins onthutst. Welk een formidabele persoonlijkheid hij op de brug van een stoomer ook mocht zijn, het was overduidelijk, dat de kronkelwegen der literatuur voor hem een doolhof waren.
„Ga door, Ferguson!” zei Murgatroyd zwakjes, nadat Levinski zich in zijn whisky had verslikt en was gekalmeerd. Hij nam zelf een diepen teug van zijn whisky. Zijn gelaat was het gelaat van een man, die zwaar wordt beproefd.
„Wij hebben geen vrouw,” zei Ferguson, „dus moet de belooning van Zwarte Bill op een andere manier komen. We hebben dat als volgt in elkaar gezet: Hij en Jackson varen even na elkaar uit de lagune van Kualonga weg. Kualonga is zoo maar een denkbeeldig eiland in de Stille Zuidzee. Jackson’s schoener vaart vooraan en overvaart met opzet de prauw van het opperhoofd van Kualonga. Het opperhoofd zit er in en plonst in zee, waar hij groote kans loopt, aan haaien ten prooi te vallen. Maar Zwarte Bill, op den tweeden schoener, werpt hem een touw toe, waaraan hij zich kan optrekken om aan boord te klauteren. Jackson staat op de railing van zijn schoener wreed te lachen als de kano van het opperhoofd kantelt. Dat klopt toch alles, nietwaar?”
Levinski keek den kapitein aan, in ademlooze spanning.
De kapitein fronste zijn wenkbrauwen: „Ik moet de eerste inboorlingenkano nog zien, die zoo stom is, zich door een lompen schoener te laten overvaren... maar vooruit maar!”
Levinski keek teleurgesteld.
„Tegen het einde van de film,” zei Ferguson, „ontstaat er een gevecht tusschen de bemanningen van de schoeners van Zwarte Bill en Jackson, als Jackson parels vischt op...”
„Wat?” riep de kapitein, „vischt Jackson parels? Waar?”
„Op Kualonga,” zei Ferguson.
„Waarom zou hij geen parels visschen?” zei Levinski onschuldig.
„Levinski!”zei Murgatroyd dreigend.
Levinski trok zich terug in zijn stoel en besloot het verdere verloop van den strijd uit de verte gade te slaan.
„Waarom hij géén parels vischt?” brieschte de kapitein.
„Hoe ziet Kualonga er uit? Zooals het eiland waar we nu zijn?”
„Allicht!” zei Murgatroyd, „daar nemen we de film op!”
„Nou,” zei de kapitein, „zoo gauw je op een atol pareloesters vindt, mag je het me stiekum komen vertellen.”
„Zijn er op een atol dan geen parels?” vroeg Ferguson onthutst.
„Neen!” zei de kapitein, „oesters groeien op ondiepe, beschutte
plekken en niet op kale rotsen midden in de zee!”
„Maar ik moèt oesters in mijn scenario hebben!” klaagde Ferguson, zijn blikken op Murgatroyd richtend als om steun, „oesters voor parels! Daar draait het heele scenario om!”
„Ik kan het niet helpen,” zei de kapitein, „ik ben Moeder Natuur niet. Op koraalriffen groeien geen oesters!”
Er ontstond een groote agitatie.
„Kunnen we niet net doen alsòf dit eiland géén atol is?” opperde
Murgatroyd hoopvol.
„En dat rif dan, met de branding er op?” zei de kapitein, „dat kun je niet wegmoffelen! Maar misschien kunnen jullie dat wegretoucheeren?”
„Wegretoucheeren!” huilde Murgatroyd, „op een film!”
„Ja, ik weet niet,” zei de kapitein verontschuldigend, „de techniek staat voor niets tegenwoordig!”
„Maar hiervoor wèl!” verzekerde Murgatroyd hem knarsetandend.
„In dat geval zit je toch met dat rif te kijken!” zei de kapitein, „en een eiland met een koraalrif er omheen is een atol en op een atol groeien geen oesters.”
„En,” constateerde Levinski, „waar geen oesters zijn, zijn geen parels, nietwaar kapitein?”
„Precies, mijnheer!” zei de kapitein.
Murgatroyd’s vingers kromden zich en zijn sigaar werd in tweeën gebeten.
„Levinski!” zei hij.
Levinski maakte een verontschuldigend gebaar en schonk zich een whisky-soda in. Ferguson en Murgatroyd staarden elkaar wanhopig aan.
„Er moet iets op gevonden worden!” zei Ferguson.
„Kunnen we niet een speciaal soort oesters nemen?” opperde Murgatroyd, „speciale oesters, die op atollen groeien?”
„Kalfsoesters bijvoorbeeld,” verduidelijkte Levinski, „die groeien in de wei.”
Murgatroyd vloog overeind met een getergd gehuil.
„Levinski! Is het weer zoo? Onze film staat op springen en jij kunt niets anders dan met wellust bet vuurtje aanwakkeren!”
„Ik!” zei Levinski, „ik vuurtjes aanwakkeren? Zal ik vuurtjes aanwakkeren als ik weet, dat er een film op het spel staat?”
Murgatroyd zonk in zijn stoel terug, greep een versche sigaar en rukte het boord van zijn shirt open. Zweetdroppels parelden op zijn voorhoofd.
„We moeten er iets op vinden!” zei hij, „het moèt!”
Hij sprong weer uit zijn stoel op en rende het vertrek door.
„Ik ben bang,” zei de kapitein, „dat er niets op is te vinden. Ik geloof, dat het eenige wat er te doen is, het veranderen van het scenario is!”
Ferguson uitte een gil en vloog overeind.
„Murgatroyd,” kreet hij, „dat is een onmogelijkheid. Dat kan geen mensch... Dat... dat bestaat niet!”
Zelfs Levinski bleek door deze opmerking tot zichzelf te zijn gekomen. Hij zag er geschokt uit.
„Morgen moeten de eerste opnamen worden gemaakt,” zei hij, „omwerken is uitgesloten!”
Murgatroyd kwam naar de tafel terug en zonk in zijn stoel neer. De snelheid, waarmee zijn sigaar van links naar rechts schoot, was ontstellend. Hij verkeerde in dezelfde positie, waarin hij aller lichtend voorbeeld, de Groote Bigard, een tiental dagen eerder had verkeerd, toen hij ontdekte, dat een Stille Zuidzeefilm mèt een vrouw niet in 47 dagen kon worden gemaakt. Hij bewees, dat in hem dezelfde voortreffelijke eigenschappen scholen. Hij hief het hoofd op, met een trek van vastberadenheid om zijn sigaar.
„Kunnen de oesters uit het scenario worden gemist?” zei hij.
„Neen!” zei Ferguson.
„Kunnen we een nieuw scenario maken zònder parels?” vroeg Murgatroyd.
„Neen!” riepen Ferguson en Levinski te zamen. Murgatroyd stond op en strekte zijn rechterarm uit, in een machtig gebaar.
„Dan!” sprak hij, temidden van een diepe stilte, „dan zullen er op Kualonga oesters groeien.”
Ferguson loosde een zucht van verlichting.
„Maar het is een atol!” kreet de kapitein.
„Al was het de Himalaya of de Kilimandzjaro!” zei Murgatroyd. „Ik zeg dat er oesters groeien op Kualonga en dan gròeien er oesters op Kualonga. Het kan niet anders.”
„Ik meende,” zei de kapitein, „dat mijn deskundige technische en artistieke ad...”
„Graag!” zei Murgatroyd, „we hebben uw adviezen broodnoodig! Maar hier staan we voor overmacht. Voelt u dat niet?”
„All right,” zei de kapitein berustend.
„Er groeien dus oesters op Kualonga,” zei Murgatroyd de Almachtige, „ga voort, Ferguson.”
Het duurde eenigen tijd voor er met vereende krachten was ontdekt waar Ferguson was gebleven.
„Tegen het einde van de film,” zei hij, toen dat probleem was opgelost, „vechten de twee bemanningen om de oesterbanken op Kualonga. Jackson dreigt te winnen... zijn bemanning is al op Zwarte Bill’s schip... maar dan komt het dankbare opperhoofd van Kualonga met zijn vloot van oorlogskano’s te hulp.”
De kapitein schudde het hoofd. „Als deskundig adviseur maak ik daar bezwaren tegen,” zei hij.
Murgatroyd’s blik werd wild.
„Wat is er nu weer?”
„Dat is niks voor een nikkeropperhoofd,” verklaarde de kapitein, „als twee bemanningen bezig zijn, elkaar uit te moorden, is geen nikker ter wereld zoo stom om tusschenbeide te komen. Een nikker gaat achter een struik zitten grinniken van plezier tot het gevecht is afgeloopen. Dan komt hij met een groote vloot kano’s te voorschijn. Hij smijt de overlevenden overboord en richt een groot feest aan. Zoo gaat het.”
„Maar dit opperhoofd is Zwarte Bill dankbaar!” legde Murgatroyd uit.
„Mijn laars!” zei de kapitein, „nikkers kennen geen dankbaarheid!”
„Maar dit is geen gewone nikker!” zei Murgatroyd, zijn vuisten ballend, „dit is een hoogstaande nikker!”
„Die zijn er niet!” zei de kapitein categorisch.
Murgatroyd ontplofte.
„Dit is er een!” zei hij, met de vuist op tafel slaand. „Dit is een hoogstaande nikker, een verduiveld hoogstaande nikker zelfs.”
„Als deskundig technisch en artistiek adviseur...” begon de kapitein.
„Ik weet het, ik begrijp het!” zei Murgatroyd, „maar er is niets aan te doen, waarachtig niet! Ik zou ook willen dat het anders was... het gaat mij ook aan het hart. Maar waarachtig, het kàn niet! De deugd moet beloond worden en dat gebeurt door een ruwe en onbeschaafde inboorling.”
„Ik begrijp het,” zei de kapitein, „de deugd moet zegevieren... Als die nikkers Zwarte Bill oppeuzelen, maakt die meneer Will Hays zeker bezwaren?”
„Bezwaren?” zei Murgatroyd, „Will Hays zou zich een aap schrikken, als hij het zag en ons het dagelijksch brood ontnemen.”
„Vooruit dan maar” zei de kapitein, „ik hoop alleen, dat ik dien meneer Will Hays nog eens in een donker straatje tegen kom.”
„Dat hopen wij allemaal al sedert jaren,” zei Murgatroyd, „maar hij staat onder de rechtstreeksche bescherming van President Roosevelt en van den Nationalen Amerikaanschen Vrouwenraad.”
„Ferguson,” zei Murgatroyd, „maak een aanteekening dat je ergens in het scenario een scène inlascht, die laat zien dat het negeropperhoofd een hoogstaande nikker is!”
Ferguson teekende het aan. De atmosfeer was weer kalm. Murgatroyd mikte stukken ijs in zijn glas whisky. Ferguson ging voort: „Het laatste fijne trekje komt als Jackson wordt bijgezet...”
„Bijge-wàt?” zei de kapitein opkijkend.
„Bijgezet, begraven onder plaggen,” legde Ferguson uit.
„Wordt hij begraven?” hijgde de kapitein, den scenarioschrijver ongeloovig aanstarend.
„Kom, kom, kapitein,” zei Murgatroyd, „hij is dood. Doode menschen worden na verloop van tijd begraven, kapitein.”
„Zwarte Bill legt een krans van hibiscusbloemen op het graf als laatste hulde aan...” zei Ferguson. Hij kwam niet verder. Een gebrul van den kapitein onderbrak hem.
„Nou is ‘t genoeg geweest!” tierde de kapitein. Zijn vuistslag op de tafel deed de glazen opspringen. „Als een gezagvoerder, een kapitein in de Stille Zuidzee, die op zee is gestorven, onder den grond wordt gestopt als een gewone landrot, wordt het me toch te bar! Hebben jullie nooit van een zeemansgraf gehoord? Een kapitein in de Stille Zuidzee, die in den grond wordt gestopt... dàt is niets meer of minder dan laster, mijnheer! Hij behoort in zee te worden gelaten met zijn geweer en zijn pistolen aan zijn voeten gebonden... het is...”
Hij sputterde van verontwaardiging. Er volgde een groot tumult, dat tien minuten duurde. De kapitein verzekerde bulderend enkele malen, dat hij zich als adviseur zou terugtrekken als pieren en wormen te zamen met zijn collega onder den grond zouden worden gestopt en Levinski veroorzaakte bijna een onherstelbare breuk met den deskundige, door te verklaren, dat hij niet inzag, dat pieren en wormen dat nu zoo heel erg zouden vinden. Ferguson vocht als een leeuw voor het behoud van de scène met den hibiscuskrans en weigerde zelfs een compromis met bougainville en kamperfoelie. Ook de papegaaien- en koppie-krauw-scènes gingen hem aan het hart. Uiteindelijk werd de scène in dier voege gewijzigd, dat Zwarte Bill met nikkers en matrozen op Jackson’s schoener zou staan als Jackson te water werd gelaten. Dan zou Zwarte Bill den hibiscuskrans, met een van Jacksons’s pistolen bezwaard, aan den schoot der golven toevertrouwen, waarna de papegaai- en koppie-krauw-scènes zouden volgen.
Het tumult ebde weg. Alle betrekken partijen waren voldaan. IJs tinkelde wederom vreedzaam in de glazen. Verhitte gelaten werden afgewischt en boorden opengerukt.
„We komen, nu de intrige van het scenario in grove lijnen is uitgestippeld, aan de verschillende onderdeelen toe,” zei Ferguson, „het begin is scène 4, de ontmoeting van Zwarte Bill en Jackson in een kroeg op Kualonga. Dat is waar ook. Kapitein, staat er zoo’n café op het eiland?”
„Waarachtig wel!” zei de kapitein, „in den copratijd leggen hier nogal eens schoeners aan en Stevens heeft een heel behoorlijke bar.”
„Uitstekend,” zei Ferguson, „kijk, Zwarte Bill staat aan de bar een glaasje whisky te drinken en hij praat wat met den caféhouder als Jackson’s schoener binnenloopt. Door het raam zien ze den schoener binnenloopen. Zij allen loopen het café uit, het strand op, om het ankeren van den schoener te zien. We zien de zeilen vallen, het anker uitloopen en een boot van het schip afzetten en naar het strand komen. De mannen gaan dan weer naar binnen en praten over Jackson. Ongunstig. We kunnen morgen wel even dat stukje dialoog nakijken, kapitein, of alle zeemanstermen in orde zijn. Terwijl ze aan het praten zijn, komt er een oude, verloopen matroos binnen, van het soort dat een inlandsche vrouw trouwt en er verder blijft wonen.”
„Ik ken dat soort,” knikte de kapitein, „er woont zoo’n vent op het eiland.”
„Ha!” zei Levinski, „we moeten morgen kijken hoe die vent gekleed gaat. Dan kunnen we dat copieeren”
Ferguson knikte: „Die matroos komt nuchter naar binnen om te kijken of er voor hem niet een borrel kan afvallen. De barhouder wil hem er uit gooien, maar Zwarte Bill belet dat. Hij biedt den matroos een borrel aan en speelt met een mes, hij gooit het omhoog en laat het met de punt in de bar vallen. De matroos neemt ook een mes en doet dat spelenderwijs na. Het wordt een wedstrijd. Zwarte Bill wedt om een dollar, dat hij het mes van grooteren afstand met grootere juistheid in een muur kan gooien dan de ander. De matroos wint echter. Zwarte Bill draagt zijn verlies sportief en betaalt lachend. Zie je, door die korte eerste scène is zijn karakter al vrij duidelijk geteekend...”
Hij keek vragend op. De kapitein knikte goedkeurend.
„Op dat oogenblik komt Jackson binnen. Hij bestelt een borrel, keert zich om en ziet den verloopen matroos. Hij zegt hem, te maken dat hij weg komt, omdat hij niet gewend is met strandschuimers aan één bar te drinken. De strandschuimer wil hem gaan uitleggen, dat hij met Zwarte Bill drinkt, maar Jackson geeft hem de kans niet en slaat hem tegen den vloer. Dan pakt hij hem van achteren beet en smijt hem door een raam naar buiten. Als hij lachend naar de bar terug komt loopen, gaat Zwarte Bill op zijn gemak voor hem staan, met de duimen in zijn gordel gehaakt en zegt langzaam: „Wat een geweldige flinke kerel ben jij!”
Minachtend, voel je? Dan ontstaat een gevecht, dat eenigen tijd duurt en dat eerst eindigt als Zwarte Bill Jackson het raam uitsmijt, waardoor even te voren de matroos is gegooid. Als Jackson overeind krabbelt en weghinkt, staat Zwarte Bill met de anderen achter zich in de deuropening hem na te kijken. Jackson schreeuwt dreigementen en Zwarte Bill lacht spottend. Dat is het einde van scène 6.”
Hij bladerde in het scenario.
„Ja... dan komt een scène, waarin we de bemanningen van beide schepen bezig zien met handelen over den verkoop van copra en de heel verschillende wijze, waarop Jackson en Zwarte Bill de inboorlingen behandelen.”
„Kijk, dat is gedaas!” zei Murgatroyd, „daar moeten we iets anders voor vinden. Dat bloemen- en sinaasappelenmarktgedoe kunnen we niet hebben. Meer actie!”
„Laat dan zien hoe de beide schepen worden geladen,” opperde de kapitein, „dat is niets dan actie. Niets dan zweetende nikkers en tierende stuurlui.”
Murgatroyd en Levinski staarden elkaar getroffen aan.
„Natuurlijk!” zei Ferguson, „dat is wat we hebben moeten! Kapitein, hoe wordt de copra precies ingeladen? Wordt die met manden uit de kano’s naar boven gedragen of hoe?”
„Zoo gaat het bij heel kleine schepen,” zei de kapitein, „maar een beetje behoorlijke schoeners hangen er groote manden aan touwen van lieren buiten boord. Die manden worden door de nikkers vanuit de kano’s volgeladen en opgeheschen. Dat gaat veel vlugger.”
„Dat sjouwen van die manden op ladders ziet er op het doek veel beter uit!” zei Murgatroyd, „het maakt meer effect. Ik zou dat wel willen houden.”
„Best,” zei de kapitein, „als het laden is afgeloopen en de copra betaald is, hebben die nikkers groot feest. De nikkers krijgen jenever van de schepen en ze dansen door tot alles op is.”
„Doen de bemanningen van de schepen daar niet aan mee?” informeerde Ferguson hoopvol.
„Als ze er prijs op stellen hun halzen niet onverwacht afgesneden te zien,” zei de kapitein, „doen ze daar niet aan mee.”
Murgatroyd keek verward en krabde onrustig zijn kin.
„Er is ergens iets niet in orde,” zei hij, „ik heb altijd gedacht, dat die negers in de Stille Zuidzee met bloemenslingers om liepen, ,Aloha’ zongen en op guitaren speelden.”
„Dat doen ze,” zei de kapitein, „maar niet de nikkers op dit eiland! Dat zijn leelijke korte mormels met plat geslagen neuzen en lange messen, die muziek maken op uitgeholde boomstammen.”
„Maar waar zitten dan al die hula-hulameisjes?” vroeg Murgatroyd.
„Een paar honderd mijl verderop!” zei de kapitein, „op de Hawaii-eilanden en de eerste helft van de Sandwich-groep. Daar wonen Polynesiërs, lange, bruine, prachtig gebouwde kerels... daar heb je ook al die aardige bruine meisjes. Maar niet hier! Hier zitten geen Polynesiërs meer, de nikkers hier zijn net zoo’n ras als die op Nieuw Guinea en de Salomons... je weet wel, met die varkenstanden in hun neuzen.”
Murgatroyd keek intens bezorgd.
„Maar daar krijgen we last mee! We kunnen geen Stille Zuidzee-film laten loopen zonder die knappe, zes voet lange prachtkerels! Als wij een film brengen over de Zuidzee met niets dan boschnegers, denkt het publiek, dat we ze beduvelen of tot nu toe steeds beduveld hebben en dat kunnen we geen van tweeën hebben! We staan voor de bittere noodzaak, wat van die lange kerels te pakken te krijgen. Is daar niet wat op te vinden, kapitein?”
De tafelronde wachtte in spanning. De kapitein zoog aan zijn pijp.
„Tja.... er zijn nog wel meer dingen noodig... Schoeners bijvoorbeeld!”
„We hebben al twee schepen,” zei Murgatroyd, „dat, waar we op zitten en het jacht van Kerry Snooper.”
De kapitein maakte een snorkend geluid: „Wat is dat nu voor krankzinnigheid! Dit schip is niet eens in staat, op eigen kracht de lagune uit te varen! En het is een motorschip. Het lijkt evenveel op een schoener als op de Queen Mary! Bovendien hebben we niet eens zeilen aan boord. En dat jacht van dien Snooper zal wel evenveel moois zijn. Ook een motorschip?”
Murgatroyd knikte geslagen. De kapitein schudde bedenkelijk het hoofd.
„Zóó gaat het niet. Maar ik weet wel een middel om binnen enkele dagen aan twee prachtschoeners te komen en tegelijk Kanaka’s te krijgen... Huur er twee!”
„Huren?” zei Murgatroyd, „Schoeners? Met Kanaka’s? Prachtig,
direct! Maar waar?”
Hij keek om zich heen, op zoek naar schoeners.
„Je kunt ze overal huren,” zei de kapitein, zijn armen uitstrekkend „de heele Zuidzee is vol van schoeners met Kanakabemanningen. Ik kan me met mijn radio in verbinding stellen met een paar handelsstations hier in de buurt. Ik vind bij die stations minstens tien kapiteins, die ik ken en die bereid zijn hun schip met bemanning voor een maand te verhuren.”
„Huur ze!” zei Murgatroyd, „huur er twee! Wat zal dat kosten?”
De kapitein dacht even na.
„Als ik de onderhandelingen opknap.... met mijn relaties bij die kapiteins, denk ik het gedaan te krijgen voor op zijn hoogst tweeduizend dollar per maand per schoener. Alles inbegrepen.”
„Maar dat is schitterend!” zei Ferguson enthousiast. „Murgatroyd, hoe verduiveld jammer dat we ook nog niet een torpedojager kunnen afhuren! Die vallende palmboomen, vlammende hutten en rookende vuurmonden van een torpedojager in de lagune... wat een effect!”
Hij staarde extatisch naar het plafond van eiken balken. De kapitein blies zware rookwolken uit.
„Misschien...” zei hij even later, „met een beetje geluk kan ik een torpedojager hierheen krijgen!”
Murgatroyd, Levinski en Ferguson gingen met een ruk overeind
zitten.
„Een èchten torpedojager? Met kanonnen?” hijgde Ferguson.
„Het is te probeeren,” zei de kapitein, „maar ik moet een risico loopen.”
„Zou het lukken?” vroeg Murgatroyd ademloos.
„Er is een goede kans dat het lukt,” herhaalde de kapitein, „maar ik moet een groot risico loopen.”
„Loop het!” zei Murgatroyd. „Loop zooveel risico’s als u wilt. Ik zal er voor betalen. Wat kost dat risico?”
„Kijk,” zei de kapitein, „er patrouilleert hier permanent een torpedojager om strafexpedities uit te voeren en zoo’n beetje toezicht te houden. Als er eens ergens iets bijzonders is, komt dat slagschip kijken. Als ik den commandant laat waarschuwen, dat er hier een groote Amerikaansche filmexpeditie op een vreemd eiland is gekomen en in moeilijkheden verkeert omdat de scheepsmachines defect zijn, terwijl de nikkers op het eiland oproer kraaien, dan moet het er al heel raar uitzien, wil de torpedojager hier niet arriveeren met de deksels van de kanonnen af. Het probleem is alleen: wat zal de kapitein zeggen als hij hier komt en ziet hoe de vork eigenlijk aan den steel zit?”
„Kan er een van ons voor gevangen worden gezet?” vroeg Murgatroyd.
„Geen kwestie van!” zei de kapitein.
„Voor wat voor risico moet ik dan betalen?” wilde Murgatroyd weten.
De kapitein kuchte, slikte en fronste zijn wenkbrauwen.
„Je kunt niet weten wat die rare marinekapiteins in hun hoofd halen,” zei hij, „bij de marine hebben ze nog al eens last van machtswellust en ik zou een zware pijp kunnen rooken! Een verduiveld zware pijp! Zoo niet direct, dan toch indirect!”
„Ik zal een aanbod doen,” zei Murgatroyd. „Vijfhonderd dollar als die torpedojager komt en nog eens vijfhonderd als hij aan de film meedoet”
„Accoord!” zei de kapitein, „wacht enkele oogenblikken, dan zal ik al die telegrammen even wegsturen. Ik heb zoo’n idee dat tijd geld waard is in dit geval!”
„Bravo!” zei Murgatroyd.
De kapitein verdween door de deur. Murgatroyd stond op, zijn Cheroot steil omhoog tusschen zijn tanden geklemd en liep het vertrek heen en weer met de handen op den rug.
„Het gaat goed, jongens!” zei hij, het gaat verduiveld goed! Twee schoeners, een torpedojager...”
„Misschien!” zei Levinski.
„En dat alles voor een prikje!” juichte Murgatroyd. „Voor een onnnozele paar duizend dollar! Alles hebben we compleet... rasechte schoeners met bemanningen, die ook al op en top echt zijn! Niets kan er verkeerd of fout zijn. We hoeven alleen Kerry Snooper maar op het dek te zetten en we kunnen draaien!”
„Heerlijk!” zei Levinski, „deskundige technische en artistieke voorlichting door drie Stille Zuidzee kapiteins... Wat zullen we vlot werken!”
Murgatroyd was te opgetogen om dit op zich te laten inwerken.
„Jongens, als het zoo doorgaat, maken we een super-super-film voor een appel en een ei! Een super film, die er uitziet of er tonnen aan zijn gespendeerd, voor een krats!”
„Vergeet je niet,” zei Levinski, „dat er een van die schoeners moet vergaan? Die van Jackson gaat naar den kelder.”
„Dat is waar,” zei Murgatroyd, „dat zal een slordigen duit kosten.”
„Kunnen we dien torpedojager niet laten vergaan?” zei Ferguson geestdriftig.
Murgatroyd stond stil en keek hem gestreng aan.
„Ferguson!”zei hij, „hou je hoofd koel. Ten allen tijde. Bedenk dat het maken van een film niets anders is dan schoensmeer of motballen verkoopen. Houd steeds de uitgaven lager dan de inkomsten. Dat is iets waar jullie artisten maar weinig aan denken. Mij heeft het vroegtijdig mijn grijze haren bezorgd.”
Levinski viel hem in de rede.
„Hou je mond eens even.... wat is dat?”
Murgatroyd staakte zijn heen en weer loopen. Er viel stilte. Een verwijderd geknal drong tot hen door.
„Ze schieten!” zei Murgatroyd, „op het eiland!”
Levinski keerde zich om, rende de deur uit en ging het vertrek ernaast binnen. Dat vertrek lag tegen den scheepswand en had patrijspoorten, die nu openstonden. Zij keken uit over de lagune.
Een gele maan hing hoog aan den met sterren bestrooiden hemel.
Het eiland zelf was een zwarte massa in een wijde vlakte van donkerblauw, stil water. Het strand lag als een zilveren gordel tusschen het water en het donkere, begroeide gedeelte van het eiland. De tenten, wit en scherp geteekend tegen den donkeren achtergrond, waren te tellen. Tusschen de tenten sprong nu en dan een paars vuurstraaltje te voorschijn, even later gevolgd door een scherpen knal. Op verschillende plaatsen verschenen die vuurstralen, maar, merkwaardig genoeg, waren er veel meer knallen dan vlammen.
„Er moeten er heel wat in de tenten liggen,” zei Levinski, „anders zouden we wel meer vuurstralen zien.”
„Daar moet iets aan gedaan worden!” zei Murgatroyd opgewonden, „wie weet hoeveel van die nikkers met speren daar zijn! Als onze expeditie over de kling wordt gejaagd, krijgen we nooit onze film op tijd klaar!”
„Ik ga erheen!” zei Ferguson spontaan, „ik ga er heen! Dat daar is het ware leven van stoere mannen, die sterven met hun laarzen aan, in de wijde vlakten onder de kokosnoten. Ik ga er heen! Het Avontuur roept... De Romantiek!”
„Blijf hier!” schreeuwde Murgatroyd, „er zijn heel wat oogenblikken in mijn leven geweest, dat ik vreugde zou hebben geschept in den aanblik van Wijlen Ferguson, maar nù heb ik je broodnoodig. Als deze film af is, kun je naar hartelust je zelfmoordneigingen botvieren... maar nu niet!”
„Is dàt mannentaal?” kreet Ferguson, „terwijl de mannen van onze expeditie voor hun leven vechten en onze camera’s worden vernield, zou jij stiekum hier willen blijven? Nooit!”
Murgatroyd uitte een krijsch van schrik: „Onze camera’s! Om ’s hemelswil... !”
Hij keerde zich om en rende de deur uit, door Ferguson en Levinski gevolgd. Aan dek heerschte groote opwinding. Matrozen met glanzende geweren in hun handen renden heen en weer over het maanverlichte dek, anderen waren reeds bezig, langs de valreep naar beneden te klauteren. De motor van de boot beneden sloeg knetterend aan, een riemsloep schoot met ratelend geluid naar beneden in de davits, vol matrozen en leden der filmexpeditie.
„Geef me een geweer!” zei Murgatroyd, rondhollend, „een geweer... een koninkrijk voor een geweer!”
„Hier!” zei een passeerend matroos, die hem in het donker niet herkende. „hier heb je er een en hou dan je leelijke krijsch dicht!”
Murgatroyd pakte het geweer, klemde het onder zijn arm en rende naar de valreep. Daar stopte hij even en keek om. De witgelakte dekhutten hadden een zilveren tint, de ernaast liggende schaduwen waren diep donkerblauw. De brug stak tegen den sterrenhemel af als een netwerk van fijne stangen; de silhouet van den stuurman, door een nachtkijker loerend, was zichtbaar. Hoog boven de brug liepen, als ragfijne lijnen, de draden van de antenne, en terwijl Murgatroyd omhoog keek, knetterden blauwe vonken aan het eene einde uit de draden. De telegrammen aan den torpedojager en aan de handelsstations werden verzonden.
„Kom je nog, daar boven?” riep een stem.
Murgatroyd schrok op. Levinski en Ferguson, die op de een of andere duistere manier ook aan geweren waren gekomen, stonden halverwege de valreep naar hun productieleider uit te kijken.
„Zoo juist was hij er nog,” zei Ferguson.
„Hij zit ergens zoet met zijn geweer te spelen,” zei Levinski.
„Ik ben hier,” zei Murgatroyd, zijn geweer stevig onder zijn arm klemmend. Hij begon de afdaling. De motorsloep was vol, lag laag in het water en sidderde onder het ingehouden loopen van haar motor. De stem van den kapitein kwam uit den boeg: „Schiet op, daar boven!”
Murgatroyd haastte zich het laatste gedeelte van de valreep af, stapte met eenige angst in de heen en weer schommelende boot en vond een plaats tusschen twee matrozen.
„Los!” zei de kapitein.
Het touw, dat om de onderste trede van de valreep was geslagen, werd aan het einde los gelaten. Het viel met een plons in het donkere water en werd binnengehaald. De nacht was warm. Murgatroyd staarde naar het eiland in de verte. Nog steeds sprongen vuurstraaltjes op tegen den zwarten achtergrond. Van beneden af, uit de boot, was het strand niet meer dan een heel smal, lichtend streepje.
„Volle kracht!” zei de kapitein.
Het gepokkepok van den motor veranderde in een machtig gebrul. Een bruisend geluid kwam van onder de kiel, de boot ging scheef liggen en draaide haar neus in een wijden bocht naar het eiland. Het lawaai van den motor overstemde het geluid der geweerschoten.
Murgatroyd keek om. De scheepswand, die een minuut te voren nog steil boven hem oprees, was nu al ver achter hem, een groot, wit, door de maan verlicht vlak met de verspreide lichten van patrijspoorten. Hij wijdde zijn aandacht aan zijn omgeving, stilzittend, omdat de boot laag op het water lag, wat hem gevaarlijk toescheen. Geweren schenen de boot te domineeren; overal glom het maanlicht op blauw stalen loopen.
„Luister, jullie allemaal,” kwam de stem van den kapitein, „zoo gauw we aan land zijn, ga je op je buik liggen en kruipt naar voren. Ga niet overeind staan op het strand, tenzij je er speciaal op gesteld bent, een pijl in je bast te krijgen. En onder géén voorwaarde haalt een van jullie het in zijn hersens, voor heldje te gaan spelen en op zijn eentje ten aanval te trekken. Is dat goed begrepen?”
Een toestemmend gemurmel steeg op.
„Dat geldt voor iedereen,” zei de kapitein, „zoowel voor mijn eigen matrozen als voor de filmexpeditie. De eerste, die ik er op betrap, dat hij vóór de vuurlinie uitkomt, zal ik met een stuk palmhout op zijn hoofd timmeren. En palmhout is hard!”
Het eiland kwam snel naderbij en het knallen der geweren werd weer hoorbaar. Toen de motor op halve kracht werd gezet, was de boot zoover genaderd, dat men tusschen de tenten in, enkele donkere, op den grond liggende gestalten kon onderscheiden. Er werd nog meer gas geminderd en de boot liep kalm op het strand toe... enkele oogenblikken later schoof de kiel met een schurend geluid en een schok over den grond.
„Wacht even,” beval de kapitein.
Hij stroopte zijn witte broekspijpen op, hield zich met een hand aan het dolboord vast en stapte overboord.
„Kniediep!” zei hij, „en hou je geweren droog.”
Hij waadde spattend naar het eiland, door de anderen gevolgd.
„De laatsten van jullie trekken de boot op het strand!” riep de kapitein over zijn schouder, „en doe het stevig, de vloed gaat opkomen!”
Murgatroyd wachtte in het water tot hij Ferguson en Levinski zag aankomen. Ferguson’s brilleglazen weerkaatsten den sterrenhemel.
„Een zwoele, tropische nacht,” fluisterde hij, „de sfeer en de romantiek van de Stille Zuidzee... De goudgele maan, als een rijpe vrucht... dat blauwe water, als een metalen spiegel... en dat zilveren strand...”
„En de sonore donder van onze ontploffende filmtrommels, die dadelijk in vlammen opgaan,” zei Murgatroyd, zenuwachtig door het water plassend, met hoog opgetrokken knieën, „waarachtig, alles wat maar bij mogelijkheid verkeerd kàn gaan, zal gaan gebeuren ook! Het is om wanhopig te worden. Dat die motorboot niet halverwege het eiland is gezonken, snap ik nog niet. Dat had de serie ongelukken perfect gemaakt.”
„Och,” zei Levinski, „aan de kust in mootjes gesneden worden is ook een waardig besluit. Maar geen zorgen voor den dag van morgen.”
Hij stapte op het droge zand, stampte het water uit zijn witte dekschoenen en keek om zich heen, zijn geweer in de hand. De tenten waren, blijkbaar met het oog op de nikkers, niet aan den voet der palmen gezet, maar op het midden van het strand, in een halve maan, waarvan de punten naar zee bogen. De linkerpunt van die halve maan werd gevormd door een lang, laag houten gebouw met uitstekende zijgebouwen. Blijkbaar de handelspost van Stevens. Van daar af liepen de tenten over het vlakke strand. De laatste tent rechts stond ongeveer vijftig meter van zee af, juist boven vloedpeil.
„Dat houten gebouw daar lijkt me een goeie plaats om te zitten,” zei Murgatroyd, „die tenten geven niet zoo’n goeie bescherming tegen vliegende pijlen en knotsen en zoo.”
Ferguson en Levinski erkenden zwijgend het gezonde van deze redeneering en zij begaven zich op weg. Er zat blijkbaar iemand in het gebouw, want nu en dan spoot er een vuurstraaltje met een knal uit een der vensters. Het geweervuur ging gestadig door, zwol niet in kracht aan, maar verminderde ook niet.
„Zien jullie waar ze op schieten?” bromde Levinski.
„Natuurlijk zie je niets,” zei Murgatroyd, „kun jij een zwarte nikker in een zwart bosch onderscheiden?”
„Wat is dan het nut van schieten?” wilde Levinski weten.
Op dat oogenblik plofte iets voor zijn voeten in het zand, een wolk van zilverig stof opwerpend. Het stof zakte en Levinski staarde naar een wit houten stokje met weerhaken aan het einde, dat trillend uit het zand stak.
„Wa... wat is dat?” zei Levinski, naar het voorwerp starend. Murgatroyd, op topsnelheid voortvliegend, formuleerde Levinski’s sinistere vermoedens.
„Een pijl!” riep hij, reeds halverwege de hut, „een pijl!”
„Groote Mozes!” riep Levinski. Ook hij kwam in actie met zooveel overtuiging, dat hij Murgatroyd’s voorsprong geheel inhaalde en tegelijk met hem bij de deur van het gebouw aankwam. Zij stopten hijgend en vingen Ferguson op, die over den deurdrempel struikelde.
„Hier zijn we tenminste veilig!” zei Murgatroyd, in het halfduister rondturend. Een daverende explosie deed hem opspringen. Door het vertrek warrelde plotseling kruitdamp, blauwige wolken vormend in het maanlicht, dat in breede bundels naar binnen viel door de glaslooze raamopeningen. Van achter de lange bar aan het einde van het vertrek rees iemand op, een rookend geweer in de hand.
„Datt ies soo,” zei die iemand, met een naakten arm het zweet van zijn voorhoofd vegend, „wij sijn hier veilig!”
„Czapek!” riep Levinski, „ben jij het?”
„Hallo chef,” zei Czapek, „het ies soo heet hier biennen... bent u ook komen kijken, ja?”
„Komen kijken!” zei Levinski verontwaardigd, „ik zet één voet op dit eiland en het eerste wat ik zie is een pijl, die vlak voor mijn voeten in den grond vliegt! Die vervloekte negers! Wij komen om te vechten!”
„Wij zullen vechten als mannen en eventueel sterven met onze laarzen aan,” verzekerde Ferguson, zijn geweer schuddend.
„Kelegenheid om te schterfen ies hier mier als genoeg, ja,” zei Czapek, „kijk daar iens.”
Zij keken om. In den wand tegenover de drie vensters achter de bar, die uitkeken op het eiland, staken zeven pijlen. Murgatroyd telde ze, met ontstelde oogen. Toen hij nummer zeven had geteld, snorde iets langs zijn oor en nummer acht boorde zich in het hout, een bleeke schacht, in het maanlicht.
„Hei!” zei Murgatroyd opspringend, „dat scheelde een haar!”
Hij liet zich op den grond vallen en drukte zijn rug tegen de bar. Hij sloeg met zijn vuist tegen de planken. De bar was stevig gemaakt. Ferguson staarde naar de acht pijlen.
„Dat wordt al te erg!” zei hij, „we zullen die verduivelde nikkers eens een lesje geven! Is hier munitie?”
„Die deur door, daar,” lispelde Czapek, „daar heb iek heele doozen fol gefonden.”
„Kom mee!” zei Ferguson, „we zullen die nikkers voor eens en voor altijd inprenten, dat ze met mannen te doen hebben!”
Hij ging naar de aangeduide deur. Levinski en Murgatroyd volgden hem, de laatste diep gebukt, schichtig naar de vensters loerend. De deur gaf toegang tot een kleine ruimte zonder ramen. Een flauw licht werd verspreid door een petroleumlantaarn, die van het plafond hing. Het glas van de lamp was, waarschijnlijk tegen brandgevaar, door een stevig traliewerk beschermd.
„Lienks tegen den muur!” riep Czapek uit de andere kamer. Links tegen den muur stonden rijen kisten, die alle voorzien waren van de initialen ,A. S. F.’.
„Haha!” zei Murgatroyd, „de kapitein heeft alles veilig opgeborgen... wat zijn dit?”
Hij wandelde langs de rij kisten en kwam aan een groote metalen doos. Het deksel stond open.
„Patronen!” zei Murgatroyd, „de kist is nog bijna vol!” Hij nam zijn geweer, opende het magazijn, graaide een handvol patronen uit de kist en keek rond.
„Zijn er hier geen patroonhouders? Ik kan toch geen patronen zoomaar in een geweer stoppen!”
„Hier!” zei Levinski, die in de kist snuffelde, „vang op!”
Hij gooide hem een hand vol stalen patroonhouders toe. Murgatroyd vulde een houder, schoof die in het magazijn en sloot den grendel van zijn geweer. Zijn zakken stopte hij vol houders en patronen. Toen hij klaar was, puilden zijn zakken uit, zijn palmbeach jasje hing in groote plooien om zijn schouders. Hij keerde zich om en stootte zijn hoofd tegen den tromp van Levinski’s geweer.
„Kijk uit!” krijschte Murgatroyd, „je hebt geen wandelstok daar, maar een geweer!”
„’t Is nog niet geladen,” zei Levinski, „krijg het niet ontijdig op je zenuwen.”
Murgatroyd ging onder de lamp staan en bekeek zijn geweer. Het was een Springfield en het glom van vet en olie.
„Goed geweer!” zei hij, „het ligt zwaar in de hand.”
Hij bekeek het wapen trotsch en liefderijk, verzette het vizier en mikte achtereenvolgens op de lamp, op Ferguson’s rechterschoen, op het slot van een der munitiekisten en op Levinski’s broek. Levinski keerde zich argeloos om, keek in de gapende monding en nam een sprong, die hem ver buiten de eventueele vuurlinie bracht.
„Nu doe je het zelf, ezeI!” brulde hij, „en jouw kanon is wel geladen!”
„Maar het staat op veilig,” zei Murgatroyd listig, „ik ken deze geweren! Kijk, als ik dit veertje omleg, staat het niet meer op veilig.” Hij legde de veer om en richtte het wapen op de lamp, „kijk, als ik nu den trekker zou overhalen, zou de lamp in scherven vliegen. Ik zal het niet doen hoor,” voegde hij er ter geruststelling aan toe. „Kijk, nu leg ik de veer wéér over, zooals hij dus stond toen ik op jou mikte, en nu kan ik met een gerust hart den trekker overhalen...”
Hij richtte het geweer op de lamp...
„Zonder dat er ook maar iets gebeurt! Ik ken deze geweren!”
Het geweer ging af met een ontzettenden knal. Murgatroyd liet zijn wapen vallen en gaf een gil. De lamp schudde wild heen en weer aan haar ketting, doch brandde ongedeerd verder.
Czapek, met wilde angstoogen, kwam het vertrek binnenrennen.
„Wie iess er ketroffen?” hijgde hij.
„Door een mirakel niemand,” zei Levinski, „Murgatroyd was aan het demonstreeren hoe vertrouwd hij met geweren is en was eerst bezig, proefondervindelijk op mij aan te toonen, hoe veilig een geweer wel is met de haanpal erop, alleen had hij per ongeluk de haanpal op onveilig staan. Verder miste hij die reusachtige lamp daar radicaal op een afstand van nog geen dertig centimeter. Die nikkers zullen in elk geval niet aan Murgatroyd’s kogels sterven!”
Hij ging naar de deur. Murgatroyd raapte met bevende handen zijn geweer op en volgde hem.
„Draag het met den loop op je maag gericht,” ried Levinski hem, „als je je dan vergist, hoeft een ander je er niet op attent te maken.”
Het maanlicht maakte de bar aanmerkelijk lichter dan het magazijn met zijn ééne petroleumlamp. Czapek, Levinski en Ferguson namen elk een der drie vensters achter de bar, die uitzicht gaven op het eiland.
Er waren maar drie ramen en Murgatroyd scharrelde onrustig heen en weer. Levinski keerde zich zenuwachtig om: „Wat is er nou weer, Murgatroyd! Weet je niet wie van ons je als volgend slachtoffer zult uitkiezen?”
„Er is geen raam meer vrij!” klaagde Murgatroyd.
„Kom maar bij mij staan!” zei Levinski, „maar hou dat geweer van je buiten het raam tijdens je proefnemingen.”
Murgatroyd kwam naast hem staan, stak zijn geweer naar buiten en loerde over het kozijn.
Het strand lag voor hen, helder verlicht door de maan. Hier en daar lagen donkere voorwerpen, leege blikjes, takken, kokosnoten, stukken plank, die scherp tegen het lichte zand afstaken. De waaiervormige kronen der eerste palmen in het bosch waren zwarte silhouetten tegen den sterrenhemel. Enkele struiken en planten, die vóór het eigenlijke bosch groeiden, waren nog te onderscheiden... daarachter was alles een donkere massa.
„Zien jullie nikkers?” zei Murgatroyd na enkele minuten ingespannen staren.
„Ik niet!” bekende Levinski korzelig.
Rechts van hen, waar de tenten stonden, ging het geweervuur voort.
„Er moeten er toch zijn,” zei Murgatroyd, „anders zou er niet zoo geschoten worden... en die pijlen dan?”
Met een doffen slag sloeg iets in den wand van het gebouw.
„Weer een pijl!” zei Ferguson, „wacht even, dan zal ik kijken waar hij vandaan komt.” Hij boog zich snel uit het raam en keek naar beneden, in de richting waar de slag was gehoord. Na drie tellen trok hij zijn hoofd terug. Nauwelijks was zijn hoofd weg of weer dreunde er iets in den wand.
„Nu vliegt er een in den muur onder mijn raam!” riep Levinski.
„Kijk vlug! zei Ferguson, ”kijk waar hij vandaan komt!”
Er volgden enkele oogenblikken van stilte.
„Ze wijzen alle denzelfden kant op!” zei Levinski, „en de heele wand zit er vol van... ze komen alle van schuins links!”
„Nou, schuins links moet die nikker dan ergens zitten,” zei Ferguson, „laten we eens scherp kijken.”
Stilte volgde. Dan klonk een kreet van Czapek en even later dreunde een pijl in den wand.
„Iek zag ietsch schitteren!” zei Czapek, „flak voor die pijl inschloeg!”
„Waar, waar?” zeiden Ferguson en Levinski opgewonden, hun geweren buiten de vensters stekend.
„Ziet u dat roode bliekje... een bliekje van tomaten, denk iek, lienks op het schtrand?”
Toestemmend geroep.
„...bij dat bliekje schtaan twee schtruiken tegen elkaar kekroeid... tusschen die lampen achter dat bliekje zag iek wat blienken. Iek denk een schpeer.”
Wederom gespannen stilte. Dan een kreet van Murgatroyd: „Iek sie hem... Ik bedoel ik zie hem. Hij staat overeind en het maanlicht valt op zijn huid... juist boven die struiken uit! Wacht, dat zal hem heugen!”
Hij legde zijn geweer in den hoek van het kozijn en richtte: „Dat zul je laten,” zei Levinski, „raken doe je hem in geen geval en je zou hem alleen maar bang maken met je kogel...
Hij hield op en overwoog.
„Schiet toch maar,” zei hij, „jouw kogel hoort-ie niet eens fluiten!”
Murgatroyd mikte lang en zorgvuldig. Het schot knalde. Kruitdamp dreef door het raam naar binnen en redde het leven van een van hen. Hij bracht regisseur en productieleider aan het hoesten, waardoor ze zich bukten.
Een pijl snorde door het leege venster, rukte den blauwen rook vaneen en sloeg in den wand achter hen.
„Doodelijk getroffen is die nikker in elk geval niet,” zei Levinski, naar den trillenden pijl starend. „Maar je hebt echt mogen schieten, Murgatroyd. Dat is al heel wat. Maar nu zullen we eens ophouden met gijntjes maken! Binnen tien tellen is dit eiland minus één nikker. Let op!”
Hij legde zijn geweer in den hoek van het kozijn en richtte lang en zorgvuldig. Het schot kraakte. Kruitdamp dreef door de ramen. Een pijl dreunde in den buitenmuur naast het venster.
„Levinski!” zei Ferguson verwijtend, „hou nou op met gijntjes maken!”
„Wàt!” zei Levinski. „O, hahaha! Ja, het wordt wel wat flauw. Nou, daar gaat-ie dan!”
Hij legde zijn geweer in den hoek van het kozijn, mikte, schoot... Een pijl sloeg splinters van het kozijn en bleef daar steken. Levinski pakte den pijl, rukte hem af en slingerde hem door de kamer.
„Dit geweer deugt niet!” brieschte hij.
„Neem het mijne!” zei Murgatroyd, met loffelijke offervaardigheid.
Levinski nam het. De gebeurtenissen in de volgende halve minuut waren identiek met de voorafgaande. De pijl kwam ergens bij Ferguson’s raam terecht.
„Ha!” zei Murgatroyd, „nu heb ik Levinski’s tactiek pas door! Hij speculeert er op, dat die nikker al zijn pijlen gaat verschieten, om dan een charge met de bajonet te beginnen! Jammer dat we geen bajonetten hebben!”
„Als ik er een had,” zei Levinski knarsetandend, „zou ik jou er aan rijgen! Schiet jij eens, met je praatjes!”
Murgatroyd’s geweer knalde. De onvermijdelijke pijl kwam onmiddellijk daarna en was de oorzaak van een algemeene razernij. Zij grepen naar hun geweren en openden een woest snelvuur.
„Maar dat is gewoon krankzinnig!” zei Levinski tusschen twee schoten in, zijn grendel heen en weer pompend, „dat is onmogelijk! Ik ben geen buitengewoon goed schutter, maar ik kan toch zeker wel een nikker raken op honderdvijftig meter afstand!”
„Blijkbaar niet!” zei Murgatroyd, een nieuwe patroonhouder in het magazijn schuivend, „hoor maar!”
Een pijl dreunde in den wand. Het schieten begon opnieuw. Wolken kruitdamp dreven naar binnen, blauwe wolken, die opkringelden in het maanlicht. Hun ooren suisden van het onophoudelijk knallen der geweren. Levinski hield op, omdat zijn geweerloop te heet werd om vast te houden. Murgatroyd stopte omdat al zijn patroonhouders leeg waren. De andere geweren zwegen eveneens. Murgatroyd bukte zich en raapte zijn patroonhouders op. Een pijl sloeg in den wand.
„Een pijl!” zei Ferguson, „het kàn gewoon niet!”
„Er zit daar heelemaal geen neger!” zei Levinski, „we hebben het ons verbeeld... hij zit ergens anders!”
Drie stemmen protesteerden heftig.
„Ik heb hem vier keer gezien!” zei Ferguson, „en duidelijk gezien! Hij wordt zoo roekeloos als iets. Hij zit ons gewoon uit te lachen!”
Een woedend gegrom brak los. Als één man grepen zij hun geweren. Salvo’s barstten los. In het vertrek dreef de kruitdamp rond als een mistbank. Zij waren ten laatste gedwongen op te houden omdat er geen nikkers, geen strand en geen lampen meer te zien waren, alleen maar witte en blauwe wolken kruitdamp.
„Dit noemen ze rookzwak buskruit!” gromde Levinski, zijn tranen afvegend. Een matroos kwam buiten adem de bar binnen stuiven en zocht zich kuchend een weg door den rook.
„De kapitein laat vragen of hier versterking noodig is,” hijgde hij, „er wordt hier zoo wanhopig gevuurd.”
„De kapitein kan naar den duivel loopen!” zei Levinski, „we kunnen het hier best alleen af!”
De matroos verdween. Levinski keerde zich weer naar het raam. De damp dreef de vensters en deuren uit.
„Nu wil ik toch wel eens weten,” zei Levinski met een vastberaden trek om zijn mond, „of het nu aan mij ligt of aan dat vervloekte geweer! Zien jullie dat blikje daar, vijftig meter recht voor ons uit? Het eenige blikje dat rechtop staat.”
„Dat met dat groene etiket?” zei Ferguson.
„Met dat groene etiket!” bevestigde Levinski.
„lk zet mijn vizier op vijftig meter... Let op!”
Hij legde aan, mikte uiterst zorgvuldig. Het schot knalde. Levinski hief het hoofd op en keek. Het blikje stond rechtop op het strand.
„Stáát het er nog?” reutelde hij.
„Het heeft zelfs niet bewogen,” zei Ferguson.
„Maar dat is belachelijk,” zei Murgatroyd, „op die afstand kun je het in het donker met een ouwe slof raken!”
Hij legde aan en gaf vuur. Het blik negeerde het schot. Murgatroyd ging buiten het raam hangen en staarde naar het blik.
„Stáát het er nog?” fluisterde hij.
„Het heeft er nooit gestaan!” zei Levinski, met overtuiging in zijn stem, „we vergissen ons. Er is heelemaal geen blik. Het is een luchtspiegeling.”
„Maar die kokosnoot dan!” zei Murgatroyd, „... die kokosnoot... vijf meter voor ons uit, op den grond daar!”
Hij legde aan onder ademloos zwijgen. Rechts van hen knalden de geweren in de tenten. Murgatroyd schoot.
Vier mannen staarden ongeloovig naar de kokosnoot. De vrucht der Stille Zuidzee lag vredig in het maanlicht. Toen maakte een koude, ijzige woede zich van Levinski meester. Hij knarsetandde hoorbaar, greep zijn geweer en stak het door het raam naar buiten tot de tromp de kokosnoot scheen aan te raken. Er heerschte doodsche stilte. Een pijl dreunde in den muur. Niemand besteedde er aandacht aan. Dan knalde het schot.
De kokosnoot had niet bewogen.
Levinski was de eerste, die de macht over zijn ledematen herkreeg.
„Kom hier!” zei hij, „kom hier, jullie!”
Hij sloop naar het midden van het vertrek, zijn geweer achter zich aan sleepend. De anderen verlieten hun plaatsen bij het raam en volgden hem in gespannen zwijgen. Levinski, een blik van waanzin in zijn oogen, zijn schouders hoog opgetrokken, stond stil in het midden van het vertrek. Aan den verren wand hing een spiegel, het maanlicht viel er op. Die spiegel was de trots van Stevens, zijn eigenaar. En het ding was die trots waardig. Anderhalve meter hoog, een vollen meter breed, domineerde het den geheelen zijwand van de bar. Van Baru-Baru in het Westen af tot Taluku in het Oosten was Stevens’ bar beroemd om diens spiegel.
Levinski bekeek dien spiegel van achter de tafel in het midden van het vertrek.
„Kom hier jullie!” zei hij.
Zij kwamen, op hun teenen, en stonden achter hem.
„Zien jullie dien spiegel ook?” zei Levinski. De anderen knikten stom. Levinski sloop om de tafel heen naar voren, hief zijn geweer op en tikte met den loop op het glas.
„Hooren jullie het ook tikken?” fluisterde hij. Zwijgend hoofdknikken.
„Dus er ìs een spiegel!” zei Levinski, zich naar hen omkeerend, „er is een spiegel!”
Hij keek de rij van drie langs. Hun hoofden, bleek in het maanlicht, knikten. Zij allen staarden naar den spiegel.
„Let op!” zei Levinski, „hou die spiegel in de gaten...”
In de doodsche stilte klonken helder de knallen der geweren in de verte. Levinski knielde achter de tafel neer en zei plechtig, alsof hij een luguber ritueel vervulde: „Afstand minder dan vijftig meter. Vizier op nul!”
„Afstand tweeëneenhalven meter,” fluisterde Ferguson, als in trance.
„Let op!” zei Levinski.
Langzaam, uiterst langzaam hief hij zijn geweer. De anderen lieten geen oogen van den spiegel af. De afmetingen van den spiegel schenen te groeien en te groeien... het leek hun onmogelijk, in dat vertrek één schot te lossen zònder den spiegel te raken. Levinski’s gelaat, in het glas gereflecteerd, stond strak, over het vizier van het geweer loerend. Het schot knalde, een donderende explosie in de kleine ruimte. Een paarse vuurstraal en een wolk kruitdamp spoten naar het hart van den spiegel. Vijf seconden lang, seconden, die geen einde schenen te nemen, staarden allen naar den spiegel, naar het gave, ongebroken, in het maanlicht blauw schitterende vlak van den spiegel.
Dan rees Levinski op. Hij nam zijn geweer en richtte het op Murgatroyd’s maag. En zoo groot was de ontzetting in het vertrek na het aanschouwen van dit Onbegrijpelijke, dit Onmogelijke, dit Ontzettende, dat Murgatroyd, in sinistere hypnose, zijn armen langzaam naar het plafond hief, en naar beneden staarde, waar de tromp van Levinski’s geweer, zonder te trillen, naar zijn maag wees. Anderhalve meter lucht scheidde de glanzende vizierkorrel van Murgatroyd’s bolgespannen wit linnen broek. Een streep maanlicht liep dwars over de broek als een zoeklicht op een dramatische scène.
„Vizier op nul,” mompelde Levinski. Hij opende den grendel. Een rookende huls rinkelde over den planken vloer. De monding van het geweer was een zwart gat. Het schot daverde. Kruitdamp spoot in Murgatroyd’s gelaat. Hij hoestte en veegde de tranen uit zijn oogen.
Toen kwam een gestalte door de deur binnen. Het was de kapitein.
„Hoe gaat...” begon hij en hield op.
Er was iets zoo onzegbaar sinisters in de atmosfeer van het vertrek, dat hem een rilling over den rug liep.
„Kapitein,” zei Levinski, „kijk...!”
Hij richtte zijn geweer op Murgatroyd’s broek en trok af. Murgatroyd hoestte kalm verder.
De kapitein stond onbeweeglijk en staarde naar Murgatroyd De Immune met wijd open oogen.
„Kijk,” zei Levinski. Hij richtte zijn geweer op de maag van den kapitein. Het schot viel juist voor de kapitein met een kreet opzij sprong. Hij keek naar beneden, naar den riem, die zijn broek omhoog hield en veegde met zijn hand over die plaats. Hij zei „Au!” en bekeek zijn hand. Dan deed hij twee passen voorwaarts, rukte het geweer uit Levinski’s hand, gooide den grendel open en liet de eene overgebleven patroon omhoogspringen. Hij hield het geweer onder zijn arm en bekeek de patroon.
„Kom hier!” zei hij tegen Levinski.
Hij pakte den kogel met de eene hand en de koperen huls met de andere hand, drukte en hield het versplinterde einde van een hollen houten kogel in zijn hand.
„Zie je?” zei hij, „patronen van die vervloekte filmexpeditie van jullie!... Losse patronen!”
Hij smeet kogel en huls op den grond.
„Voor den donder! Ik zou wel eens willen weten, hoeveel van die verduivelde gekken vanavond met losse patronen hebben geschoten! Geen wonder dat die nikkers zoo rustig bleven zitten!”
Hij keerde zich om en rende de deur uit, een diepe stilte achter zich latend. Levinski en de anderen keken elkaar aan. Levinski’s oogen verloren langzaam hun wildheid, hij begon weer normaal te ademen. Dan, plotseling, barstte hij uit in een huilend gelach.
„Losse patronen, Murgatroyd... losse patronen!”
„Losse patronen!” hikte Murgatroyd, „wat een bak... hahaha!”
Levinski, met tranende oogen, bukte zich, raapte zijn geweer op en schoof er een houder patronen in. Hij hield het geweer omhoog.
„Ik ben Woeste Bill!” hinnikte hij, „de Woeste Kokosnoot van de Stille Zuidzee!!”

NEGENDE HOOFDSTUK

Bigard, de Grimmige, verslaat Weindorff
en temt zijn Directeuren

„Cannon to right of me...
Cannon to left of me...
Cannon in front of me...”
naar: „The Charge of the Light Brigade.”
Tennyson

De Groote Bigard zat achter zijn breed bureau geheel alleen in zijn ruim vertrek. Alle ramen achter en links van hem stonden wijd open. De lange, tot op den parketvloer afhangende witte gordijnen waren nog niet dicht geschoven en kaatsten den witten gloed van het zonlicht het vertrek in. Af en toe bolden zij even, traag zwaaiend door een voorbijgaand windzuchtje, dat reeds de loome middaghitte met zich droeg. Het straatrumoer, dat van ver beneden opsteeg en door de vensters naar binnen kwam, had nog een laatste restje van de vitaliteit, die straatrumoer in Hollywood om elf uur in den ochtend kenmerkt; naarmate de dag verder schrijdt, worden de geluiden doffer en loomer onder de zware hitte van de Californische zon.
Bigard, vol aandacht een tijdschrift doorbladerend, werd zich bewust van de groeiende hitte. Hij strekte zijn arm uit en verzette een hefboompje op het voetstuk van een grooten ventilator voor hem. Flitsend, met toenemend gesnor, kwamen de bladen in beweging. De windstroom woei enkele haren uit Bigard’s coiffure los en speelde ermee. Bigard sloeg de laatste bladen van het tijdschrift om, gooide het op een stapel aan zijn rechterhand en keek op de electrische klok. De chroomstalen wijzers stonden op drie over elf.
Bigard drukte op een der knoppen in het ebonieten blok voor hem en nam een nieuw tijdschrift.
Een deur rechts van hem ging open en juffrouw Murphy verscheen.
„Mijnheer Bigard?”
Bigard keek op en wees naar de klok: „Waar blijft mijn koffie?”
Juffrouw Murphy, in opperste wijsheid, zei niets en sloot de deur achter zich. Wat er zich achter die deur afspeelde, bleef voor Bigard verborgen. Het is een van de groote voordeelen der positie van hen, die achter Groote Bureaux zitten en op belknopjes drukken, dat zij, indien zij binnen een half uur een uittreksel wenschen uit protocol No. 347 A, binnen een half uur dit uittreksel uit protocol No. 347 A, perfect getypt zien binnengebracht, terwijl zij onwetend blijven van de wanorde, het wanhopig gezoek, het gezwoeg en gevloek, dat in vier verschillende afdeelingen door die simpele order wordt veroorzaakt.
Bigard, in zijn zalige afzondering, kwam eerst weer met de door hem in beweging gezette keten van gebeurtenissen in aanraking, toen, twee minuten na het verdwijnen van miss Murphy, de deur weer open ging en een meisje in een witte schort binnentrad. Voor zich uit reed zij een serveerwagentje, waarop een blad met koffieingrediënten.
„Goeden morgen, mijnheer Bigard,” zong zij met lage vibreerende stem.
„Grrrr!” zei Bigard zonder op te zien, „u is te laat, juffrouw. Veel te laat. Vijf minuten te laat.”
„Wat zijn vijf minuten,” zei de juffrouw en haar stem zakte een quint en vibreerde heftiger, „op de eeuwigheid?”
Bigard zweeg enkele tellen, in een tijdschrift turend, tot de beteekenis der gesproken woorden tot hem doordrong. Hij keek op en schudde zijn manen.
„Wat!?” zei hij.
De juffrouw strekte haar rug, strekte haar beenen, hield de serveerboy op armslengte afstand, legde haar platina blonde kapsel in den keurig uitgeschoren hals, sloot haar oogen half, alsof zij heerlijke geuren opsnoof en zei, laag vibreerend en oneindig mysterieus: „Nietwaar?... Wat zijn vijf simpele minuten, vergeleken met de eeuwigheid...”
Bigard staarde haar sprakeloos aan. Dat zooiets mogelijk was, dat zooiets hem kon gebeuren, in zijn eigen bureau, wekte in hem emoties op, welke waarschijnlijk in Sir Montagu Norman zouden opwellen indien hij Al Capone, veilig in Alcatraz gewaand, in de kelders van de Bank van Engeland tegenkwam.
De juffrouw liet haar knieën iets doorknikken, haar rug verslappen en haar hoofd neerzinken, als gebogen onder den last der eeuwigheid. Zij beroerde achtereenvolgens het roomkannetje, den koffiepot en het lepeltje in den suikerpot met kwijnende vingertoppen en zuchtte: „En, after all... wat is het leven zelf, vergeleken met de eeuwigheid...”
Het was een Groote Gedachte en terecht zonk het hoofd van de juffrouw voorover, terwijl haar oogen het roomkannetje een mysterieusen blik schonken.
De Groote Gedachte was aan Bigard niet besteed.
„Wel hier en alle donders!” zei hij, de woorden grommend uit het diepst van zijn binnenste te voorschijn halend. De twee helften van zijn kunstgebit kwamen met een knap op elkaar. Hij drukte langdurig op een belknop.
Juffrouw Murphy verscheen.
„Wie is deze juffrouw!” brulde Bigard, „wat doet ze hier?”
Hij wees op de juffrouw met den serveerboy. Juffrouw Murphy en Bigard staarden haar aan. De juffrouw ving Bigard’s blik op en opende haar oogen wijd. Zij liet de serveerboy los, wees op haar witte schort en keek Bigard aan met vluchtig knipperende Myrna Loy oogen.
„Ik?” zei zij melodieus.
„U!” zei Bigard. Het woord viel met een zwaren plof in de stilte. „Er uit!!”
Het Myrna Loy geknipper verdween geleidelijk en maakte plaats voor de versmade vrouwelijke lieftalligheid van Bette Davis als Jezebel.
„Er uit!” bulderde Bigard, zich uit zijn troon verheffend, „juffrouw, sta u daar niet te gapen, zet die idioot er uit!”
Juffrouw Murphy schoot ijlings toe en pakte een mouw van het witte schort. Met een ruk maakte het witte schort zich los.
„Dank u,” zei de juffrouw waardig, „dat kan ik zelf, dank u!”
Hooge hakken klikten met Sylvia Sydney temperament over den vloer. Blonde haren wuifden met de bevallige losheid van wijlen the original platinum blonde, Jean Harlow. De gestalte die, in gebroken smart, stilhield bij de deur was de ranke-doch-onherroepelijk-geknakte-lelie-figuur van Greta Garbo, met de energieke schouders-in-swagger-coat van Marlene Dietrich. Dan gleed het witte schort door de deur. De deur sloot zich na een langen weemoedigen blik van Dorothy Lamour, die in zijn laatste seconden onweerstaanbaar deed denken aan den laatsten langen, tragischen blik van Charley Chaplin in ,City Lights’.
„Zoo!” zei Bigard, in zijn troon terugvallend.
Juffrouw Murphy zette zich schrap.
„Waar is die juffrouw, die anders mijn koffie brengt?”
„Die is vandaag ziek!” zei juffrouw Murphy.
„Waar komt deze vandaan?” blafte Bigard.
„Dit is een typiste van beneden,” zei juffrouw Murphy, „het andere koffiemeisje is met vacantie.”
„De een ziek, de ander met vacantie!” zei Bigard, „iedereen doet van alles behalve werken hier, en wat er nog op kantoor over is, is stapelgek en komt zich hier als een idioot aanstellen en gezichten trekken. Dat gedonder moet nu eens uit zijn! Dat er op straat juffrouwen voor mijn voeten gaan liggen en ,Romeo en Julia’ declameeren, dat er gekken in den nacht voor mijn bungalow gramofoonplaten draaien met hun versie van Poe’s ,Bells’, dat er gisteren zich iemand in mijn auto verstopte en onderweg een revolver te voorschijn haalde en een gangsterrol begon af te draaien, dat alles, zeg ik, is tot daaraan toe, maar in mijn eigen bureau gebeurt dat niet! Ik wil hier rust! Deze kamer is een kantoor! Er zal tenminste één vertrek in dit gekkenhuis zijn, waar een normaal mensch zit en waar niet iedereen doet of hij gek is. Begrepen? Tot de betrouwbare koffiejuffrouwen uitgeziekt en uitgevacantie’d zijn, brengt u mijn koffie binnen! Idiotentroep!”
Hij graaide naar het tijdschrift voor hem en begon het nijdig door te bladeren. Juffrouw Murphy hield zich bezig met de serveerboy en rinkelde bescheiden met kopjes en schoteltjes. Bigard’s gelaatstrekken ontspanden zich naarmate hij de bladen van zijn geliefde ,Collier’s’ omsloeg.
Toen juffrouw Murphy een kopje koffie op zijn bureau zette, sloeg Bigard juist een pagina om, nog nagrinnikend van de voorgaande pagina. Eén enkel oogenblik rustte zijn blik op de teekening, in een tweede oogenblik nam bij het onderschrift in zich op. Dan borrelde een lach uit het diepst van Bigard’s wezen, een lach, die ergens in de laagste registers geboren werd en aanzwol tot een hyena-achtige krijsch.
„Hahahaha!” hikte hij, achteroverliggend in zijn stoel, „hahaha!” Het lawaai bedaarde. Bigard boog zich voorover, nabubbelend van pret en bezag de teekening opnieuw. Een nieuwe schaterlach barstte los. Juffrouw Murphy schoof geluidloos naar de deur en verdween.
„Hahahaha!” hikte Bigard. Hij nam den hoorn van de middelste van zijn drie telefoons en blafte: „Hallo... geef u mij Sugar, van Marvellous Movies!”
Hij legde den hoorn neer, nam een slok van zijn koffie, verslikte zich en greep den hoorn opnieuw: „Hallo, juffrouw! Waar blijft Sugar? Moet dat zoo lang duren?... Ja, alsjeblief!”
Hij klapte den hoorn neer en staarde in extase naar de cartoon voor hem. De telefoon gaf een korte rinkel.
„Hallo... Hallo! Met wie?... Ja, juffrouw, is de heer Sugar daar of niet?...”
Hij wachtte enkele seconden.
„Hallo? Ha, Nosey! Bigard hier! Zeg, heb jij de laatste Collier’s gezien? Die cartoon van Richter? Neen?... Hahaha, moet je hooren! Ze zijn een shot aan ‘t nemen voor een film en op een sofa ligt de juffrouw. Een pracht van een jongen met tochtlatten langs zijn ooren is haar aan het omhelzen. Limelight er boven op natuurlijk. De regisseur met zijn megafoon staat er bij en brult: Hei! Is ‘t nou uit met dat blozen! Dit is Technicolor!!... Hè? Ja-hahaha! Ik denk me al in, die glamour-juffrouwen van jou, aan het blozen! Haha! Wat?... Ja, een prachtmop. Zeg, Nosey, ik moet je eens wat anders vertellen. Je kent die golflinks van Trent in Pasadena hè?... Ken je die vierde green met die ellendige boschjes en die greppel? Twee slagen, Nosey! Gisteravond! Mijn handicap is op het oogenblik beslist lager dan zeventien! Wat?... Goed, vraag maar aan Trent zelf, die was erbij!...”
Sugar, president van Marvellous Movies, Inc. praatte een heelen tijd aan een stuk en behalve door het metalen gepruttel van Sugar’s stem in den hoorn werd de stilte slechts af en toe verbroken door een gegrinnik van Bigard en het verre rumoer van Hollywood.
De deur rechts ging open en twee mannen traden binnen. Beiden waren van middelbaren leeftijd en beiden waren gekleed in witte linnen costuums met slappe Panamahoeden.
Bigard schoot plotseling uit in een hinnikenden lach, die het geluid van het sluiten van de deur overstemde. Hij teekende poppetjes op den rand van ,Collier’s’. De twee mannen bleven onopgemerkt, keken elkander aan, staken elk met groote zorg een sigaar op en luisterden, van hun plaats bij de deur af, met groote belangstelling toe.
„Hahaha,” zei Bigard. „Nee, natuurlijk niet! Ik zal mijn mond heusch wel dicht houden!... Haha. Nou, ik zie jou vanavond bij de Jerrey hè?... Ja, ik kom ook niet zoo vroeg. All right, tot vanavond!”
Hij klapte den hoorn neer, bubbelde nog even na en keek op.
„Morge, Bigard,” zei de langste van de twee, naar voren wandelend, „drukke zaken, zie ik.”
Bigard staarde enkele seconden lang of hij spoken zag, slikte dan en krabbelde uit zijn fauteuil overeind.
„Mòrge jongens,” zei hij, „mòrge, mòrge... hoe komen jullie zoo onverwacht hier?”
„Och,” zei de langste van de twee, zijn hand schuddend, „ik kwam Van Buuren tegen, in Chicago, en wij zijn eens komen kijken hoe de oude Amalgamated loopt... we hebben elkaar zoolang niet gezien, Bigard...”
Bigard keek hem eens aan en maakte den indruk of hij op het punt stond te zeggen: „Oh, yeah?” Hij zweeg echter.
„Ja, Fentworth,” zei de ander, „dat zal zeker een maand of zeven geleden zijn.” Hij was een klein mannetje en al pratend wreef hij voortdurend zijn lorgnet met een zijden pochette. Zijn oogen knipperden zenuwachtig.
„Ja, ja,” herhaalde hij, door zijn lorgnet loerend, om te kijken of er wellicht nog een stofje op het glas zat, „dat is zeker zeven maanden geleden.”
Bigard keek onzeker van hem naar Fentworth. Fentworth, lang en mager, had een door de zon gebruind gezicht, scherp als dat van een havik, met wit haar en een wit, kortgeknipt snorretje. Buiten de directeuren- en aandeelhoudersvergaderingen placht hij zijn directeuren nooit te zien en hij vroeg zich af, wat hen naar Hollywood had gebracht. Bigard was een oude vos, hij kende directeuren en rook onraad.
„Wel, laten we hier gaan zitten,” zei hij, wijzend naar een enorme, oud-Engelsche tafel in het midden van het vertrek.
„Willen jullie koffie, jongens?”
De twee directeuren die, naast elkaar, den indruk gaven van een arend en een kip, met elkaar op stap, zetten zich in de gebeeldhouwde stoelen.
„Ja,” zei Van Buuren, bedachtzaam zijn lorgnet opzettend, „ja, Fentworth, geen kwaad idee. Die Bigard heeft altijd nogal goede koffie, haha!”
„Haha!” zei Fentworth, „ja, hij heeft goede koffie!”
„Haha!” gromde Bigard.
Hij liep naar zijn bureau en drukte op een knop. Dan nam hij plaats aan het lange einde van de tafel tegenover zijn bezoekers.
„Een sigaar, jongens?” zei hij, een bronzen doos over de geweldige oppervlakte gepolijst blad schuivend.
„Ja,” zei Fentworth, „ik herinner me Bigard’s sigaren... ze zijn goed, hahaha!”
„Ze zijn van de zaak,” zei Bigard, „hahahaha!”
„Dàn zijn ze altijd goed,” zei Fentworth, „hahaha!”
„Hahaha!” zei Van Buuren.
Er viel een pijnlijke stilte na deze geestigheden. De deur rechts ging open en juffrouw Murphy verscheen. Op het oogenblik dat zij zag wie er aan de groote tafel zaten, scheen haar gestalte te verstarren.
„Koffie, juffrouw!” zei Bigard, „en een beetje vlug!”
„Niet te sterk voor mij,” zei Fentworth, „ik moet aan mijn hart denken.”
„Niet te sterk voor mijnheer Fentworth,” zei Bigard over zijn schouder. Juffrouw Murphy repte zich.
Bigard leunde achterover in zijn stoel en blies een groote rookwolk uit die midden boven de tafel haar vaart verloor en blauwig opkringelde.
„Ja, veel koffie drinken is niet goed,” zei Van Buuren, „ik drink het dan ook niet veel, ik sta al met één been in het graf, hahaha!”
„Hahaha!” zeiden Fentworth en Bigard voorkomend.
„Ik zeg maar: ,Een kop koffie per dag houdt den dokter aan
den slag’,” zei Bigard, „hahahaha!”
„Hahaha!” zei Van Buuren.
„Hahahaha!” zei Fentworth.
„Hm!” zei Bigard, zijn keel schrapend.
Er viel wederom een ijzige stilte. Juffrouw Murphy schonk geluidloos koffie en sloop even geluidloos de deur uit.
„Zoo zoo,” zei Bigard, „warme reis voor jullie geweest, zeker?”
Fentworth en Van Buuren keken elkaar aan of er iets zeer opmerkelijks was gezegd en knikten elkander aangenaam verrast toe.
„Inderdaad!” zei Fentworth, „inderdaad, ja, het was wel warm.”
„Ja, ja,” zei Van Buuren, vertrouwelijk knikkend, „erg warm, ja.”
„Héél erg warm,” zei Fentworth, bij nader inzien.
„Inderdaad, ja,” knikte Van Buuren.
„Aha!” zei Bigard. Hij was er zich nu terdege van bewust, dat zijn directeuren een warme reis hadden gehad, maar daar stokte de conversatie. Toen rinkelde een telefoon op Bigard’s bureau. Hij sprong op en greep den hoorn.
„Bigard!” blafte hij, „met wie?... Ha, Peterson!... Wat?... Geen kwestie van! Voet bij stuk houden! Wat?... Ja, kijk eens hier, Peterson, als wij niet oppassen, gaat het met ons denzelfden weg als met Radio-Pers-Publiciteit. Radio kan zich blauw betalen tegenwoordig als ze een stukje in de pers wil hebben. Die vervloekte kranten hebben in de gaten, dat ze het heft in handen hebben en dat ze heel wat gedaan kunnen krijgen als ze zich aaneen sluiten... Wat?... Nee! Onze positie is veel sterker dan Radio. Wij zijn grootadverteerders! Bel die stomme redactie op en vertel hun dat ons filmnieuws voor het grootste gedeelte van hun lezers het voornaamste nieuws is, dat wij per jaar voor zooveel duizend dollar aan advertenties zetten en... Wat?... Nu, goed, als je dat allemaal al gezegd hebt, vertel je ze dat ze geen stuk kopij meer mogen publiceeren over ons en geen foto van ‘n star meer en geen regel advertentie krijgen. Onze bioscoopreclame zullen we zonder die kerels ook wel voor elkaar krijgen... Nee, daar hoef je niet bang voor te zijn, daarover heb ik al met de anderen gesproken, wat dat betreft trekken we één lijn. Als de Pers herrie maakt, boycotten we ze en geven zooveel meer aan hun concurrenten. Wat er met Radio gebeurd is, is een goede leer geweest. De beste verdediging is de aanval, Peterson. Sla maar met je vuist op tafel! En flink hard!... All right!”
Hij smakte den hoorn neer en liep naar de tafel terug.
„Dat was Peterson, van Perspubliciteit. Die kranten denken natuurlijk: we hebben Radio prachtig ingemaakt, dat kunnen we met Film ook wel eens probeeren. Maar dat zullen we van het begin af aan den kop indrukken!”
„Wat was dat eigenlijk met de Radio?” vroeg Van Buuren.
„De Radio had tot voor een paar maanden een massa free-press-publicity,” zei Bigard, „heele kolommen over star zus en Charley Mac.Carthy en Amos an’Andy en die stuff meer. Tot die kranten een helder oogenblik kregen en inzagen, dat ze eigenlijk wel stapelgek waren om reclame te maken voor hun grootsten concurrent, de radio-reclame. Ze confereerden wat en besloten geen letter meer op te nemen dan de reclameprogramma’s alleen. Alles wat de heeren radio-adverteerders nu in de krant willen hebben aan foto’s en zoo, moet betaald worden. Dat vonden wij al zoo lollig niet, want heel wat van die radio-stars zijn onze eigen acteurs. Die gratis reclame zijn we nu kwijt. Maar wij hebben nog veel grootere lappen gratis reclame in de pers, bladen vol per dag. Als we niet op onze tellen passen, gaan ze daarin snijden. Peterson vertelde daarjuist, dat de St. Louis Daily Shout onze laatste kopij weigerde. We zullen ze leeren!”
„Waar ging die kopij over?” zei Fentworth achteloos.
„Mijn laatste zet: ,De Film Zonder Vrouw’,” zei Bigard. Er viel een korte stilte.
„De Film Zonder Vrouw,” zei Van Buuren „daar meen ik iets over te hebben gelezen, is het niet, Fentworth?”
„Inderdaad,” zei Fentworth met veel wenkbrauwfronsen, „inderdaad, ja, het trof me als iets zeer merkwaardigs.”
„Ja, ja,” zei Van Buuren, zijn lorgnet opwrijvend, „ja inderdaad, ik vond het merkwaardig... zonderling; een Film Zonder Vrouw... zeer merkwaardig!”
„Excentriek,” zei Fentworth.
„Excentriek, zou ik haast zeggen,” knikte Van Buuren, „gewaagd zelfs.”
„Ahem!” kuchte Bigard.
„Gewaagd,” zei Van Buuren, „ja, ja, zeer onconventioneel, niet, Fentworth?”
„Ahem!” zei Bigard.
„Eh... hoe zit dat eigenlijk met die film, Bigard?” vroeg Fentworth, „we hebben zoo wat gehoord links en rechts.”
„Ik maak een film zonder vrouw,” zei Bigard.
„Ja, ja, dat meenden wij te hebben opgemerkt,” zei Fentworth, „eh... goeie sigaar dit, Bigard... eh... het lijkt me zoo raar!”
„Ráár!” zei Bigard, in opperste verbazing van den een naar den ander kijkend.
„Een experiment, dunkt me,” zei Van Buuren, met veel zorg zijn lorgnet weer opzettend, „eh... een abnormaal verschijnsel...”
„Abnormáál!” zei Bigard.
„Ja,” zei Van Buuren, „ik zag het in de krant staan en vond het merkwaardig. Fentworth vond het ook merkwaardig, niet, Fentworth? Het leek ons beiden nogal een risico!”
„Risico!” zei Bigard, „risico! Het is een prachtstunt, het beste idee, dat ik in tijden heb gehad! De film trekt overal stampvolle bioscopen!”
Fentworth’s haviksprofiel schoot vooruit: „Weet je dat zeker?”
„Natúúrlijk!” zei Bigard, „dat voel je toch! De film dóór Mannen vóór Mannen! Alle vrouwen ter wereld hollen de bioscopen in! Aan deze film verdien ik kapitalen!”
„Ik hóóp het,” zei Van Buuren met flitsende lorgnetglazen.
„Ik weet het zéker!” zei Bigard, op zijn sigaar bijtend, „komen jullie hierheen om te kijken of ik nog in staat ben, een filmmaatschappij te leiden?”
De twee anderen keken elkander aan en hun gelaten registreerden afschuw van zulk een denkbeeld.
„Maar Bigard!” protesteerden zij.
„Kom, kom,” zei Van Buuren, „wij waren toch van plan, nietwaar Fentworth, de ouwe Bigard eens op te komen zoeken. En toevallig zagen we onderweg de publicaties. En als directeuren van Amalgamated Super Films kunnen we toch wel eens van meening wisselen, niet?”
„Er is maar één meening!” zei Bigard, op zijn sigaar kauwend, „deze film gaat goud opbrengen!”
„Als het lukt!” zei Fentworth.
„Als het lùkt?” zei Bigard, „natuurlijk lukt het — wat dacht je dat het anders doen zou?”
„Mislukken,” zei Fentworth.
Bigard keek hem enkele seconden lang zwijgend aan, rees dan langzaam en dreigend op en boog zich over de tafel.
„Kijk hier, Fentworth!” zei hij, „ik ben nu al vijftien jaar president van Amalgamated Super Films. In al die vijftien jaar hebben jullie nooit iets anders gedaan dan de directeuren- en aandeelhoudersvergaderingen bijwonen en applaudisseeren als het jaarverslag was voorgelezen. Voorts hebben jullie elk jaar de hoogste dividenden opgestreken, die eenige filmmaatschappij uitkeert. Wie weet er meer van de film-business af, jullie of ik?”
„Kijk eens,” zei Fentworth, „wind je nou niet op, Bigard, iedereen begaat wel eens een vergissing... en...”
„Ik niet!” zei Bigard, „bovendien loop ik geen enkel risico, want deze film wordt contractueel gemaakt.”
„Hè!” zeiden twee stemmen.
„Ik heb een contract met Carl Weindorff, hem vóór 15 Januari een Stille Zuidzee speelfilm te leveren — drieduizend meter. Voor die film krijg ik zes ton plus royalties. Nog iets op te merken?”
„Ik snap één ding niet,” zei Fentworth na enkele seconden stilte.
„Dacht ik het niet!” zei Bigard.
„Als je zoo overtuigd bent, dat deze film een goudmijn gaat worden, waarom laat je dan Weindorff alle winst opstrijken, terwijl je zelf met de royalties tevreden bent?”
„Precies!” zei Van Buuren, over zijn lorgnet loerend.
Bigard leunde in zijn stoel achterover, vloekte inwendig en zwaaide met zijn sigaar: „Wel... eh... het komt me beter uit, zoo. Zie je? Ik moest aan Weindorff een Stille Zuidzee-film leveren. Zoo’n film is het beste te maken zonder vrouw, dat spaart een massa tijd en geld uit. Dus zal ik hem een film zonder vrouw leveren. Nogal duidelijk!”
„Heelemaal niet!” zei Fentworth scherp, „ik herhaal: als een film zonder vrouw jou zooveel winst opbrengt, waarom geef je die winst dan aan Weindorff cadeau, inplaats van hem een gewone film te leveren mèt vrouw, en het idee te bewaren voor jezelf?”
„Precies!” zei Van Buuren met scheefgehouden hoofd.
Bigard onderdrukte de opwelling, hem te zeggen, op te houden met een papegaai na te doen, en wischte zijn voorhoofd af met een zijden pochette.
„Warm hier, hè?” zei hij.
„Heelemaal niet!” zei Van Buuren, „heb jij het warm, Fentworth?”
„Het is heerlijk koel hier!” zei Fentworth, die elke minuut meer op een havik begon te lijken.
„Ik,” zei Bigard woest, „vind het warm hier.”
„Dat is mogelijk,” zei Fentworth knikkend, „maar met dat al weten we nog steeds niet waarom...”
Bigard kreeg het steeds warmer. Iets wat hij in geen geval aan de twee directeuren voor hem wenschte te vertellen, was, dat hij in koelen bloede vergeten had, dat hij een zeshonderdduizend dollar contract op stapel had staan. AI wisschend met zijn pochette zocht hij zijn brein af naar een plausibele verklaring waaròm hij Weindorff het goudmijntje van de Film Zonder Vrouw had cadeau gegeven. Hij vond er een.
„Kijk eens hier!” zei hij, met vegen ophoudend, „de kwestie is deze: We zijn op het oogenblik aan verschillende films bezig, waarvoor alle stars, die we beschikbaar hebben, bezet zijn. Er was geen vrouw meer over. We hadden het werk aan een van de andere films kunnen stilleggen, maar dat kost krankzinnig veel geld.”
„Maar dat is een fout in de organisatie,” zei Fentworth, „dat had je moeten voorzien, Bigard, je gaat toch niet in het wilde weg films maken, door en over elkaar heen?”
„Precies!” zei Van Buuren.
Bigard schonk Van Buuren een korten, doch verzengenden blik.
„Dat is nu precies wat er in de practijk wèl gebeurt!” zei hij, „maar daar zijn jullie natuurlijk niet van op de hoogte. Het is mij nog nooit overkomen, dat een film klaar kwam zooals was opgezet. De best opgezette schema’s kloppen altijd het slechtst”
„Goed...” zei Fentworth luchtig, met een wuivend armgebaar, „goed, ik wil niet op alle slakken zout leggen. Maar waarom werd dan het maken van de Film Zonder Vrouw niet uitgesteld tot er een vrouw beschikbaar was?”
„Wel hier en alle donders!” zei Bigard, die weer grond onder zijn voeten voelde en tot het offensief overging, „dit is een film, die volgens contract moet worden afgeleverd. Kan ik die uitstellen?”
„Ik zou haast zeggen,” kwam Van Buuren schuchter, „dat een film, die aan een contractdatum vastligt, vóór moet gaan bij de rolverdeelingen... dan pas komen de andere, waarbij het er niet op aankomt!”
Bigard zuchtte de diepe zucht van een vader, die zijn kind moet uitleggen, dat drie maal vier twaalf is en zich genoodzaakt ziet, dit met appels aan te toonen.
„Dat was in dìt geval onmogelijk, omdat het contract werd afgesloten toen de andere films al in bewerking waren! En aan een film in bewerking kun je niet gaan plukken. Is dat duidelijk?”
Hij keek de anderen verwoed aan, zeker van zijn vaste grond.
„Dat is duidelijk,” zei Fentworth na enkele seconden zwijgen, „maar het is me niet duidelijk waarom jij een contract teekent voor een film, terwijl je wist dat er geen filmsterren beschikbaar waren!”
„Dat kan me niet schelen!” brulde Bigard, opspringend, en met zijn armen in het rond zwaaiend, „ik kan zooveel contracten teekenen als ik wil! Als ik een film zonder vrouw ga maken, heb ik dan vrouwelijke stars noodig? De heele zaak is zoo klaar als een klontje!”
Fentworth boog zich over de tafel heen en wees met een gouden potlood op Bigard’s boezem: „Jij draait in een kringetje rond, Bigard!” zei hij, „we zijn weer op ons uitgangspunt aangeland, de kardinale vraag: waarom geef je Weindorff de Film Zonder Vrouw cadeau, als je weet, dat die film je zooveel zal opbrengen?”
Bigard staarde hem enkele seconden aan. Hij voelde de vermeend stevige grond onder zijn voeten wegzinken. Zijn directeuren hadden hem in een kringetje rondgejaagd, en hadden hem nu, aan het beginpunt teruggekomen, het doellooze van weer in dat kringetje rondhollen doen inzien. Hij voelde de noodzaak, een nieuw thema aan te snijden.
„Als ik Weindorff die Film Zonder Vrouw in zijn maag stop, jongens, kan ik op mijn gemak de reacties van het publiek bestudeeren, zonder zelf iets te riskeren.”
Te laat bemerkte hij zijn flagrante vergissing. Fentworth en Van Buuren rezen beiden van achter de tafel op, langzaam en dreigend, als twee Goden der Wrake. Twee vingers wezen naar Bigard’s diamanten dasspeld.
„Aha!” zeiden zij, „dus je erkènt dat je iets riskeert!”
Bigard zonk zwijgend in zijn stoel ineen. De anderen zetten zich tevreden weer in hun zetels, en kruisten hun beenen. Van Buuren draaide vergenoegd zijn duimen om elkaar heen. Er heerschte eenigen tijd stilte. Dan liet Bigard een zenuwachtig lachje hooren: „Kijk eens, jongens, laten we er niet omheen draaien, het is iets geheel nieuws... en jullie kunt je ook wel indenken, dat het niet prettig is, als jullie opeens je neus komt steken in zaken waar je niets mee... ik bedoel, waar je geen steek van afw... ik bedoel, terwijl je anders alleen maar op aandeelhoudersvergaderingen komt, nietwaar?”
„Natuurlijk, Bigard, natuurlijk,” stemden zij grootmoedig in. Fenworth glimlachte toegeeflijk en liet den rook van zijn sigaar langs zijn neus kringelen. Van Buuren veranderde de draairichting van zijn duimen.
„In elk geval is dit nieuwtje de moeite van het probeeren meer dan waard en als ik Weindorff die film laat uitbrengen, loop ik zelf geen enkel risico, nietwaar? Intusschen kan ik kalm de reactie van het publiek afwachten! Wordt de film een succes, dan sleep ik de noodige royalties in de wacht... wordt het een sof dan kost het me geen cent... Hahaha!”
„Hahaha... Hm!” schraapte Fentworth.
„Hihihi... Eh...” zei Van Buuren, „maar eh... één ding, Bigard, heb je niet de mogelijkheid overwogen, dat Weindorff ook iets dergelijks bespeurt en er niet gereedelijk intoestemt, zeshonderdduizend dollars te wagen aan een experiment?”
„Nee!” zei Bigard, „hij néémt die film!”
„Weet je dat zeker?” zei Fentworth.
„Absoluut zeker.”
„Heb je er al met hem over gesproken?” zei Van Buuren onschuldig.
Bigard barstte opnieuw los: „Wat heeft dat nu allemaal te beteekenen... komen jullie van de Federale Politie om me de derden graad te laten ondergaan? Als een van jullie wat aan te merken heeft op mijn beleid, roep dan de Board of Directors maar bij elkaar en vertel het hun. Ik zal met genoegen de pogingen van een van jullie om de zaken hier aan het draaien te houden, gadeslaan.”
„Bigard, Bigard,” zei Fenworth verwijtend, „er is geen sprake van dat...”
„Wat bazelen jullie dan!” brulde Bigard, met de vuist op tafel slaande, „ik maak een film zonder vrouw, zonder een greintje risico, want Carl Weindorff betaalt er schoon zes ton voor en zorgt voor de distributie.”
„Dus Weindorff accepteert die film?” zei Fentworth peinzend, met zijn gouden potlood spelend.
Bigard begon zichtbaar op te zwellen en liep rood aan. Fentworth keek juist bijtijds op, en haastte zich, de explosie te verhinderen.
„Nee, nee, nee, Bigard,” zei hij, „ik twijfel er geen seconde meer aan, maar ik eh... overdacht juist... ik heb wat aandeelen in Weindorff’s filmdistributie-organisatie... en ik weet niet of een organisatie, waarvan de leiding zich waagt aan dergelijke eh... experimenten... eh... nog voor honderd procent...”
„Solide is,” vulde Van Buuren aan, zijn lorgnet rechtzettend, „volkomen juist, Fentworth... ik heb ook mijn aandeelen daar. Ik zal ze zien kwijt te raken.”
Hij stond op en begon iets te mompelen over een bespreking en vertrekken. Fentworth verrees eveneens.
„Ja, Bigard,” zei hij, „ik ben blij, dat we elkaar weer eens gezien hebben...”
„Ja ja ja ja ja, natúúrlijk,” zei Van Buuren, „dat is waar ook... ja, ik ben blij, dat we je weer eens gezien hebben, Bigard, ouwe jongen maar...”
Juffrouw Murphy stak haar hoofd door de deur.
„Mijnheer Bigard! Hier is mijnheer Weindorff voor u.”
Bigard’s oogen werden groot van ontzetting. Zijn coiffure verhief zich vier centimeters van zijn schedel en bleef daar hangen. Zijn huid verbleekte.
„Pr... hik... achtig!” zei bij, „laat hem even wachten. Deze heeren gaan juist vertrekken... Nou, Fentworth, Van Buuren...”
Hij dreef hen met gespreide armen naar de deur, maar juist toen hij den knop wilde vastgrijpen, werd de deur van buiten opengerukt en een enorme man, zes voet hoog, vier voet breed, van boven tot onder bedekt met Schotsche ruiten, kwam binnen. Zijn openhangende jas zwierde rond een donkergroen shirt met een terracotta das.
„Wachten... tch, tch, Bigard! Haha! Dat kennen we niet! Bahaha! Bigardje, wat hoor ik links en rechts voor kolder over een Film zonder Vrouw? Haha! Je gaat op je ouwe dag nog wilde dingen doen, Bigardje, wilde dingen! Moet je hooren, er waren een paar gekken, die me wilden vertellen dat jouw Stille Zuidzee-film zonder vrouw voor mij bestemd was! Haha! Wilde geruchten, Bigardje, wilde geruchten! ,Jongens’, zei ik, ,de ouwe Bigard is wel gek, maar zóó gek dat-ie mij een film zonder vrouw in mijn maag probeert te stoppen, is-ie toch niet! Experimenten, Bigard! Experimenten! Haha!”
Hij gaf Bigard een geweldigen klap op den schouder, liep naar diens bureau, viel in den fauteuil er achter neer, wierp een blik op de cartoon in Collier’s en barstte in een huilend gelach uit.
„Dit is Technicolor!” daverde hij, „een voortreffelijke bak, Bigard, jongen, hahaha!”
Bigard slikte een paar maal moeizaam en strekte zijn gekromde vingers.
„Ik dacht dat je in Mexico was,” zei hij dan.
„Jaha!” zei Weindorff oolijk, „dat dacht je, Bigardje, maar ik ben een vliegende kraai! Nu eens hier, dan weer daar, Bigardje! Zoo zie je me en zoo zie je me niet!”
Bigard keek om en zag Fentworth en Van Buuren’s blikken op zich gericht. Het waren harde, veelbeteekenende, meedoogenlooze blikken.
Toen kwam de Groote Ommekeer in Bigard. Weinig van zijn ondergeschikten zouden het hebben vermoed, maar Bigard was een man, die hield van Rust en Vrede. Lang zou hij manoeuvreeren om rust en vrede te bewaren, maar wìlde men met alle geweld Oorlog, all right! Dan zou het Oorlog zijn ook, en hoe! De Bigards der groot-industrie, de Hearsts, Duponts, Carnegies, Rockefellers, zij houden van hun grapjes tijdens conferenties, hun golf, hun weekeindjes en hun postzegelverzamelingen en ze zullen zoo lang mogelijk lachen aan conferentietafels en zooveel mogelijk postzegels verzamelen. Maar hun ware natuur komt pas boven, als de vijanden aan alle zijden grijnzen. De Koningen der Groot-Industrie vechten het beste met hun ruggen tegen den muur. Bigard’s rug stond tegen den muur. Het staal in hem kwam boven. Hij klemde zijn kaken opeen, balde zijn vuisten en kneep zijn teenen te zamen.
„Zoo, Weindorff,” zei hij met ijzige kalmte „heb jij gehoord dat mijn film zonder vrouw voor jou bestemd is!”
„Hahaha, ja!” zei Weindorff, lachend met een mond, die van oor tot oor reikte en zes gouden tanden liet zien. „Stel je voor! ,De ouwe Bigard is wel gek, jongens,’ zei ik, ,maar zoo gek toch niet’!”
„Zoo gek is-ie wel!” zei Bigard.
Weindorff hinnikte drie seconden door tot Bigard’s woorden tot hem doordrongen. Hij stopte midden in een hik.
„He... wat?” zei hij, „wàt?”
„De Film Zonder Vrouw is voor jou bestemd,” zei Bigard, tusschen opeengeklemde kaken.
„Hei!” zei Weindorff. Hij rees geagiteerd van achter zijn bureau op, zette zijn handen er op en leunde er overheen. „Wou jij mij een film zonder vrouw in mijn maag stoppen?”
„Dit is geen kwestie van in je maag stoppen,” bulderde Bigard, naar zijn bureau toeloopend en zich er eveneens overheen buigend, „die film, waar jij zes ton voor betaalt, kost mij eveneens zes ton! Noem dat maar in je maag stoppen!”
„Dat is zèker in mijn maag stoppen,” bulderde Weindorff, over het bureau heen Bigard als een nijdige hond aankijkend, „jij kunt wel zes ton besteden aan het filmen van de Noordpool bij nacht, of acht ton aan drieduizend meter over het leven van kakkerlakken in Centraal Siberië, maar daar krijg ik geen menschen mee in mijn bioscopen!”
„Met dèze film wel!” zei Bigard, met de vuist op het bureau stompend. „Het scenario is van John Paris’ wereldberoemde roman: ,Minnekoozen in de Tropen’.”
„Minnekoozen in de Tropen!” zei Weindorff, minachtend, „,minnekoozen zonder Vrouw’, zooals er gisteren in de New York Daily Scream stond, wie minnekoost er, wat minnekoost er? De apen in de boomen zeker? Waar gaat het publiek anders voor naar de bioscoop dan om te zien minnekoozen?”
„Dit is iets nieuws!” zei Bigard, beide vuisten onder Weindorff’s neus schuddend, „dit is iets geheel nieuws!”
„Dat haalt je de drommel!” zei Weindorff, „als ik morgen al mijn films ondersteboven projecteer, is dat ook iets geheel nieuws, maar daar krijg ik geen menschen mee! Geld wegsmijten is het!”
„Hou je kop en luister!” gilde Bigard, op het bureau slaand, „achter deze film zet ik een reclamecampagne zooals je nog nooit hebt meegemaakt... Nu al staan de kranten vol van de Film Zonder Vrouw! Hier...” Hij graaide een geweldigen bundel krantenknipsels van een hoek van zijn bureau en schudde ze onder Weindorff’s neus.
„Hier!” zei hij, „hier! De buit van de ochtendbladen van dezen morgen alleen! Alles gratis reclame! Beneden liggen kisten vol met persknipsels! Gratis reclame! Alles!”
Weindorff graaide hem de wuivende papieren uit zijn hand en pakte er een van: „Alsjeblief” grauwde hij, „de koppen: ,Amalgamated Super Films Filmt!’... ,De Film Zonder Vrouw’... ,Nieuwe Film met Kerry Snooper Maar Zonder Vrouw’...”
Hij smeet den bundel op tafel. De ventilator blies de papieren wapperend door het zonnige vertrek.
„Dat moet je nog van de daken gaan verkondigen óók!” gilde Weindorff. „Dat er geen vrouw in zit, is al erg genoeg, maar dan moet je nog zulk een idioot zijn om het in vette koppen op de voorpagina’s van alle kranten in het heelal te laten drukken! Dat je een stomme streek uithaalt, is nog tot dááraan toe, dat doen we allemaal wel eens, maar bazuin het voor den donder nog an toe niet overal rond!”
Bigard greep met beide handen in zijn haar, trok er in wanhoop aan, greep Weindorff’s geruite jasrevers, schudde jas met inhoud en zei heesch en schor: „De Film dóór Mannen vóór Mannen! Nog nooit vertoond, jou imbeciel! Dat brengt alle vrouwen ter wereld de bioscopen in, vòel je dat niet?”
„Ik voel niets,” zei Weindorff, Bigard’s opgevulde wit linnen schouders grijpend en eveneens schuddend.
„Het eenige wat ik weet, is, dat geen mensch op dezen aardbol tot dusver heeft kunnen voorspellen hoe het publiek op iets nieuws zal reageeren. Films, die drie millioen hebben gekost, zijn hopeloos gekelderd en films waaraan nog geen dertig mille werd uitgegeven, zijn een succes geworden. En wou je mij nu komen vertellen, dat je precies wist wat het publiek zal slikken? Alle reclameexperts ter wereld samen weten het nog niet! Maar ik ben niet van plan, risico te loopen. Ik wil een orthodoxe, betrouwbare film mèt een vrouw en jij zult me een ouderwetsche Stille Zuidzee film met vrouw bezorgen vóór 15 Januari, of drie ton neerleggen! Snap je?”
Bigard’s sappige en Weindorff’s gekromde, beenige neus sidderden op vijf centimeter afstand van elkaar. De twee magnaten deden onweerstaanbaar denken aan twee nijdige honden. Fentworth en Van Buuren, die van het midden van het vertrek de scène volgden, meenden de honden te hooren grommen. Hun haren stonden in elk geval overeind.
„Hemeltje,” zei Van Buuren, angstig fluisterend, „dadelijk bijten ze elkaar een oor af!”
„Snap je” grauwde Weindorff, „een ouderwetsche film òf drie ton dokken!”
Bigard liet de revers van Weindorff’s jas los, wrong zijn twee vuisten in de kleine ruimte tusschen de twee neuzen en schudde zijn vuisten voorzoover die ruimte het veroorloofde.
„Goed. Prachtig. All right! Ik zal jou je drie ton geven. Nu dadelijk! Ik distribueer deze film op eigen risico en ik geef je de heilige verzekering, dat ik er een millioen aan verdien... ná aftrek van die drie ton van jou! Ik ben 15 jaar president van Amalgamated Super Films en zooveel weet ik wel van films af, dat ik kan voorspellen, dat zooiets daverend nieuws als dit een succes wordt!”
Hij rukte zich los en drukte op een belknop. Weindorff voorovergebogen op het bureau leunend, staarde hem sprakeloos aan. Zijn mond hing half open.
„Bi... Bigard!” piepte Van Buuren. Zijn lorgnet bibberde op zijn neus, „weet je wel wat je...”
„Zwijg!” brulde Bigard, zich half omkeerend.
Van Buuren’s lorgnet bibberde van zijn neus en de eigenaar ervan sprong drie passen achteruit.
Juffrouw Murphy verscheen.
„Advocaten, juffrouw!” zei Bigard, „advocaten! Twee, drie, oogenblikkelijk!”
De deur sloeg dicht en Bigard, met zijn vuisten zwaaiend, begon de kamer rond te hollen. Weindorff leunde nog steeds op het bureau, een toonbeeld van verstarde verbazing.
„Ik zal je leeren!” brulde Bigard. „Bij Allah! Ik zal je laten zien dat ik het bij het rechte eind heb! Niet voor niets keert Amalgamated Super Films elk jaar het hoogste dividend uit! Ha! Een schoon millioen verdien ik aan deze film.”
„Hei, hei!” zei Weindorff, een hand opheffend.
„Hei, hei!” zei Bigard, zich woedend naar hem omkeerend, „wat valt er te hei-hei-en? Ik betaal jou je driehonderdduizend dollar nu, contant! je hoeft er niet eens op te wachten tot 15 Januari!”
Hij stond stil aan het andere einde van het vertrek en strekte zijn arm naar Weindorff uit: „Nu, dadelijk, over een half uur, heb jij je drie ton! Ik zal je leeren!”
Hij keerde zich om, rukte de deur open en blafte naar binnen: „Juffrouw! Waar blijven mijn advocaten! De heele stad zit er vol van en als ik ze noodig heb, is er nergens een te vinden!”
Hij keerde zich in de deuropening om, stak zijn arm weer uit en brieschte: „Maar daar zul je spijt van hebben, Weindorff! Als over een jaar dat millioen je neus is voorbijgegaan, zul je er bliksemsche spijt van hebben!”
Hij dook weer door de deur en zijn stem daverde door de opening: „Waar blijven mijn advocaten, juffrouw... ik...”
Met een geweldigen sprong kwam Weindorff in beweging. Een volle minuut lang had hij onbeweeglijk gestaan, zijn handen op het blad van het bureau steunend, met de oogen Bigard volgend. Hij dook achter het bureau uit, rende de deur door en kwam terug, Bigard achter zich aan sleepend zooals een St. Bernhard een mopshond meesleept. De mopshond tierde en schold, maar Weindorff trok hem naar binnen en sloot de deur.
„Wacht even!” zei hij, zijn hand stevig in den kraag van Bigard’s jas, „je kunt gelijk hebben... ik laat de zaken zooals ze zijn!”
„Om den donder niet!” raasde Bigard, vechtend om los te komen uit Weindorff’s machtigen greep, „jij hebt geen fiducie in de zaak. All right... je krijgt je drie ton! Mijn advocaten... waar zijn mijn advocaten?”
Hij spartelde rond in een cirkel, waarvan Weindorff’s arm den straal vormde.
„Hoho!” zei Weindorff, „dat gaat zoo niet! Ik heb een contract en daar houd ik me aan!”
„Je krijgt je drie ton terug!” gilde Bigard, „waar zijn mijn advocaten?”
„Bigard,” meende Van Buuren van het andere einde van het vertrek, waarheen hij was gevlucht, „wees toch verstandig!”
Bigard hoorde het niet eens.
„Mijn advocaten!” brulde hij, zich losrukkend en naar de deur loopend. Weindorff ging voor de deur staan. Zijn enorme massa versperde den doorgang. Bigard probeerde den berg Weindorff weg te duwen, maar er was geen beweging in te krijgen.
„Het heeft geen zin je advocaten te laten komen,” zei Weindorff, „er is niets voor ze te doen, ik annuleer dat contract niet! Ik laat het zooals het is!”
„Ik betaal!” hijgde Bigard.
„Maar dat kùn je niet!” zei Weindorff, „in elk geval niet vóór 15 Januari!”
„Aha!” zei Bigard, „staan de zaken zoo! All right. Op 15 Januari krijg jij je film niet. Ik lever niet af op 15 Januari. Je kunt me aanspreken voor drie ton en die zal ik je prompt uitbetalen. Ik breng die film op de markt en ik zal er een millioen aan verdienen. Je doet me niets!”
„Bigard!” zei Fentworth smeekend, „hou je hoofd koel!”
Bigard keerde zich met een ruk om: „Zwijg! Wie is hier president?”
„O, het is hier een krankzinnigengesticht!” klaagde Fentworth, wanhopig met zijn gemanicuurde handen door zijn witte haren varend, „gaat dat hier altijd zoo? Bigard wil zijn film kwijt. Weindorff wil hem niet hebben. Nu wil Weindorff hem hebben en Bigard wil hem niet kwijt!”
„Hou jij je d’r buiten!” brieschte Weindorff.
„Wa...at?” hijgde Fentworth, „weet u wie ik ben?”
„President van Amalgamated Super Films?” informeerde Weindorff, „of Will Hays?”
„Neen!” erkende Fentworth.
„Dan interesseert het me geen zier, wie je bent, al was je Groote Mogol van Beloedsjistan,” zei Weindorff met eenige geografische vrijmoedigheid.
„Maar wij zijn directeuren!” kreet Van Buuren.
Er viel een stilte.
„Is dat zoo?” zei Weindorff, op Bigard neerkijkend, met een blik vol plotseling medegevoel.
Bigard knikte stom.
„Tch, Tch, Tch!” zei Weindorff, zijn hoofd schuddend, „ik heb ook zoo’n stelletje,” voegde hij er op vertrouwelijken fluistertoon aan toe.
„Zóó’n stelletje?” zei Bigard ongeloovig, met een klein rukje van zijn hoofd in de richting van het stelletje.
„Erger!” zei Weindorff zacht, Hij bukte zich diep en bracht zijn hoofd bij Bigard’s oor, „de mijne hebben allemaal gouden lorgnetten en drie er van dragen vesten en hooge boorden met omgeslagen punten.”
„Mijn hemel!” zei Bigard, diep geschokt.
„Moet je weten, Carl,” voegde hij er aan toe, „ik had die pottenkijkers net de deur uit gewerkt, toen jij roet in het eten kwam gooien.”
„Allemachtig!” zei Weindorff berouwvol, „als ik dat geweten had! Ik kan me indenken, dat je nijdig werd!”
„Nietwaar?” zei Bigard.
„Zeg, Bigard....” begon Fentworth.
„Zwijg!” blaften Bigard en Weindorff te zamen, zich tot de directeuren wendend, „wij kunnen het alleen wel af!”
Met hun dreigende blikken op de directeuren gericht, schreden zij naar Bigard’s bureau. Zij arriveerden daar en stopten.
„Wat doen we nu?” zei Weindorff.
„Tja,” zei Bigard, zijn haren naar beneden strijkend, „wat doen we nu?”
„Zullen we de zaken maar laten zooals ze zijn?” zei Weindorff.
„Ik stel dit voor,” zei Bigard, „we doen fifty-fifty winst of verlies. Verlies jij, dan dok ik bij, win jij, dan deelen we samen. Is dat een gezonde propositie of niet?”
„Accoord!” zei Weindorff, „prachtig, voortreffelijk!”
Zij graaiden naar elkanders handen, schudden die, grinnikten, sloegen op elkaars schouders en grijnsden opnieuw.
„Eh... Bigard,” zei Fentworth met een kuchje.
Bigard keerde zich om en de welwillende grijns verdween van zijn gelaat.
„Ja?” zei hij gestreng.
„Het is al wat laat geworden...” zei Fentworth, „en wij hebben nog het een en ander te doen, dus als...”
„Natuurlijk, natuurlijk!” zei Bigard, „natuurlijk... mag ik jullie voorstellen:... Carl Weindorff, de heer Fentworth en de heer Van Buuren, directeuren van A.S.F.... Nou, jongens, tot de volgende vergadering van aandeelhouders!”
Hij schudde handen. Weindorff schudde handen.
De directeuren haastten zich over het parket als schichtige hazewinden en verdwenen. Bigard keek op de klok. De wijzers stonden op twintig over twaalf.
„Alle menschen, Carl, wat is het laat!” zei Bigard, „twintig minuten over lunch time! Laten we maken dat we een hapje binnen krijgen... waar zullen we eten?”
Juffrouw Murphy stak haar zandkleurig polkahaar naar binnen: „Hier zijn uw drie advocaten, mijnheer Bigard.”
Bigard fronste zijn formidabele wenkbrauwen: „Advocaten? O, zijn ze daar eindelijk! Om half een, als we juist willen gaan eten! Laat ze maar terugkomen, vanmiddag... zeg, Carl, hoe laat zullen we die fifty-fifty-business in orde brengen?”
„Nou, drie uur, half vier,” zei Weindorff.
„Half vier hier!” zei Bigard, „en zorg dat ze in elk geval dàn op tijd zijn!”
De deur ging dicht en Bigard pakte zijn hoed van den chroomstalen kapstok.
„Laten we gaan,” zei hij.
Toen hij bijna bij de deur was, klonk er een geweldige klap van beneden, een klap, blijkbaar komend van Hollywood Boulevard. Bigard rende naar een der ramen en boog zich er uit. Met luid sirenegehuil vloog een politieauto de lange, zonnige boulevard af. De auto stopte met gierende banden naast twee wagens, die op een kruispunt met de radiatoren tegen elkaar waren gevlogen.
„Weer twee mooie wagens in puin!” zei Weindorff, „het ziet er nogal niet ernstig uit... ik zie de lui er tenminste uit kruipen... zeg, Bigard... zijn dat niet...”
Hij gaf een geweldigen klap op Bigard’s schouders en snikte van vreugde: „Bigard... die lui uit die witte wagen... zijn dat niet jouw directeuren?”
Bigard staarde en een blik van gelukzaligheid kwam in zijn oogen. Twee politiemotoren met loeiende sirenes reden aan en stopten bij den oploop.
„Kijk al die agenten...” juichte Weindorff... „en al die notitieboekjes!”
„En ze zaten met hun wagen aan den verkeerden kant van de bocht!” juichte Bigard... kijk maar naar hun wagen... „O, Carl, mijn dag is weer goed vandaag... Laten we gaan eten!”
Hij flapte zijn Panamahoed op zijn hoofd en liep naar de deur met veerkrachtigen tred, gevolgd door Weindorff, die floot en vroolijk het tinkelende sleutelkettinkje van zijn auto in het rond liet slingeren.

TIENDE HOOFDSTUK

De ,Waikiki Wave’ arriveert in den tropischen nacht

„Jetzt kommen die Kamele...”
(onbekend auteur)

Boven de ,Flossie’ hing de maan hoog tusschen de sterren. Murgatroyd, Levinski, Ferguson en de kapitein leunden over de railing en keken uit over de maanverlichte lagune. Levinski en Murgatroyd rookten en de rook, dien zij uitbliezen, dreef in blauwe, zijige wolkjes omhoog in de windstille, zwoele atmosfeer. Het was onwezenlijk stil. Alleen uit het inwendige van het schip kwamen plotselinge geluiden, een gelach en het gekletter van schalen en kopjes ergens in de kombuis, waar de kok steeds aan het omwasschen scheen te zijn.
„De Natuur weet niets beters dan te zwijgen voor zooveel Schoonheid! ” mompelde Ferguson.
„Wordt nu in vredesnaam niet poëtisch!” snauwde Murgatroyd, zenuwachtig op zijn sigaar bijtend. Hij leunde met zijn ellebogen op de railing. Zijn armen, met de mollige handjes aan het einde, hingen slap over de railing naar beneden. Zijn gelaat, vochtig van de warmte, glom in het maanlicht.
„Hoe laat is ‘t, kapitein?” vroeg hij.
De kapitein loosde een zucht en haalde zijn horloge te voorschijn.
„Kwart voor elf,” zei hij, met de intonatie van een zwaar beproefd man.
„Ik wou, dat je nu eens ophield met vragen hoe laat het was, Murgatroyd,” zei zijn regisseur, „je maakt ons allen zenuwachtig met dat gezanik.”
„Ik ben zelf zenuwachtig!” zei Murgatroyd, „ik wou dat dat jacht van Kerry Snooper maar kwam opdagen.”
Hij zweeg, beet een stuk van zijn sigaar af en spuwde het over de railing. Het stuk sigaar viel met een plomp in het water. Enkele visschen, een eind verderop, plasten verschrikt.
„Kunnen we niet een radiogram sturen, hoe het ermee staat?” vroeg Murgatroyd.
De kapitein maakte een ongeduldig gebaar.
„We hebben vanmiddag pas een radiogram gestuurd. Het antwoord was, dat we hen om elf uur konden verwachten. Het is nog geen elf uur en de zee is zoo glad als een spiegel. Ze zullen denken dat we gek zijn.”
„Komen daar geen booten aan?” zei Ferguson.
De kapitein tuurde: „Ja, dat zijn onze booten, die terugkomen.”
„Dat hebben ze vlug gedaan,” zei Murgatroyd, „ik had ze veel later verwacht; als ze het maar goed hebben gedaan in zoo korten tijd.”
„Met zulk een weer en zulk een maan moet àlles goed zijn,” zei Levinski, „laat dat maar aan Czapek en Stuvitch over. Die Stuvitch is een wonder voor natuuropnamen... ik geef je de verzekering, dat je morgen versteld zult staan over zijn opnamen.”
„Hm!” zei Murgatroyd, „als-ie maar genoeg van alles heeft gemaakt, anders moeten ze over een paar dagen terug.”
„Wat mankeert jou toch vandaag!” zei Levinski, „heb je last van de warmte of heb je weer te veel van die zwarte sigaren gegeten? Waarom rook je ze niet uit een pijpje, dat krijg je niet zoo gauw naar binnen gewerkt.”
Murgatroyd nam het kwastige einde van zijn sigaar uit zijn mond om een afdoend antwoord te geven. Hij vond er geen, stak de kwast weer in zijn mond en bepaalde zich tot een geringschattend gegrom.
De booten, die rond een vooruitstekende punt van het eiland in zicht waren gekomen, zetten recht naar het schip koers. Het geluid van den uitlaat van de motorboot, die de twee sloepen trok, werd hoorbaar.
„Die nikkers hebben zich vandaag nogal koest gehouden,” zei Levinski.
De booten waren als witte eenden tegen het donkerblauwe water. Vijftig meter van het schip af stopte de motor. Met een plassend geluid werden de sleepkabels van de sloepen losgegooid en riemen uitgestoken. Matrozen kwamen het dek op. Zij hingen over de railing en begonnen de inzittenden van de booten het leven zuur te maken met hun raadgevingen.
De motorboot gleed sierlijk onder de valreep, in de laatste tien meter haar vaart remmend met achteruitslaande schroef. De andere booten gleden naar den scheepswand, hun beurt afwachtend, hevig plassend met de riemen. De mannen er in praatten en lachten.
„Hier sijn we wier!” riep Czapek vanuit de motorboot.
„Alles goed gegaan?” vroeg Levinski.
„Schietterend, werkelijk schietterend,” riep Czapek, „geen wiend, geen wolkje... Pas op!”
De matrozen bij de valreep lieten een touw met een draagsingel naar beneden. De camera werd in de singel gelegd en het geheel ging met uiterste zorg naar boven. Het zware statief volgde even later, minder zorgvuldig, bonkend tegen den scheepswand, wat den kapitein verwoed in actie deed komen.
„Denk aan mijn verf!” brulde hij, naar de valreep loopend, „er bladdert al genoeg af door de zon!”
Czapek, zijn fluweelen haren glanzend in het maanlicht, klom aan dek. Stuvitch, de lange Rus met zwaarmoedige oogen, volgde hem. Achter hen kwam een gestadige stroom van rumoerige matrozen en cameramenschen.
„Het ies subliem!” zei Czapek, „iek heb nog nooit een maan gesien als deze. Dagliecht opnamen lijken het wel. Die contrasten sijn prachtieg. Als deze fielms ontwiekkeld zijn... Zwart als fluweel en wit als melk... Schietterend sal het zijn, niet Stuvitch?”
Hij keerde zich tot den ander. Stuvitch knikte rustig en liet geen oog af van de lagune met haar achtergrond van palmsilhouetten tegen den sterrenhemel.
Murgatroyd keerde zich om en leunde met zijn ellebogen op de railing, zijn rechtervoet opgetrokken op een dwarsstang. Hij hield zijn hoofd scheef om den rook van zijn sigaar te ontgaan.
„Is alles opgenomen wat we vanmorgen op de lijst hebben gezet?”
„Alle scènes!” zei Czapek, „twee verschillende opnamen hebben we kunnen maken van verschillende scènes. Soms drie. Wij hebben mier als genoeg.”
„Hoe is het gegaan met de dagopnamen?” zei Levinski.
„Enkele hebben wij genomen met filters,” zei Czapek, „als boven die palmen wolken dreven of bij de zee. Er zijn schitterende opnamen bij van die zee daar op het rif.”
Murgatroyd knikte: „Dus dat hebben we in elk geval definitief en goed voor elkaar. Luister nu goed, Czapek, laat deze film vannacht ontwikkelen en morgen afdrukken. Morgenavond laat, als we terug komen van het eiland, gaan we in de projectiekamer en zullen we selectie maken. Laat alles steeds ‘s nachts ontwikkelen. Wat klaar is, is klaar, dan hebben we later onze handen vrij. Overmorgen kan de muziek in de vrije gedeelten worden gesynchroniseerd. Overleg met Anderson. Goed begrepen?”
„All right, chef” zei Czapek.
Hij ging in de richting van de kajuitstrap. Over het dek gleed zijn schaduw voort, gevolgd door de veel langere schaduw van Stuvitch, den zwijgenden Rus. Het meerendeel der menschen van de cameraploeg was naar beneden gegaan, enkelen hingen nog, rookend over de verschansing. Met groot geplas werden de twee sloepen bij den boeg vastgelegd aan touwen, die van het dek afhingen. Langs die touwen klommen de laatste matrozen naar boven.
Murgatroyd, sigaaretend, sloeg die romantische objecten gade met het kennersoog van den producer, toen een stoot in zijn ribben hem opschrikte. De kapitein stond achter hem.
„Als dat een mop moet verbeelden...” begon Murgatroyd.
„Ssst!” zei de kapitein, „kijk daar eens!”
Murgatroyd keek over het dek heen in de aangewezen richting. Ver weg, in de lagune, die de tint had van blauwe inkt, lag een smal, zwart streepje, dat af en toe verdween onder een zilveren kam. Het koraalrif. Tusschen het rif en den nachthemel, bestrooid met sterren, zoo fijn en sprankelend als diamantpoeder, lag de zee. Af en toe weerkaatste een golf een zilveren flits maanlicht. Half in die zee en half tegen den sterrenhemel liggend, naderde een schip. Murgatroyd keek recht tegen den boeg aan. Het was een hooge, witte boeg, scherp als een mes.
„De ,Waikiki Wave’,” zei hij, „Kerry Snooper’s jacht.” Hij trok een zakdoek uit het borstzakje van zijn shirt, loosde een diepen zucht en veegde zijn voorhoofd af.
„Hèhè!” zei hij, „daar is-ie eindelijk.”
Zijn opluchting was diep en oprecht. Hij verloor tevens alle belangstelling voor het naderende jacht, smeet zijn tabakskwast overboord en nam een versche sigaar.
„Geen problemen meer, Levinski!” zei hij opgewekt.
„Dat dacht je maar!” zei Levinski, even opgewekt, „wacht maar tot Snooper hoort, dat hij morgenvroeg voor dag en dauw aan het filmen moet! Je zult je nek nog breken over moeilijkheden voor je vannacht in bed ligt. Ik kèn vriend Snooper. Hij is een beste vent, maar de grootste luilak die op het oogenblik in de Stille Zuidzee te vinden is.”
„Haha!” zei Murgatroyd droogjes, „ik heb een speciaal contract met hem!”
„Best mogelijk,” zei Levinski, „maar hij heeft specialen slaap.”
Een hoornsignaal van het jacht trok hun aandacht. Het schip keerde hun nu een lange, witte zijwand toe, en voer evenwijdig met het rif. Het scheen een ingang te zoeken.
De kapitein rende de trap naar de brug op. Even later antwoordde de Flossie met lange en korte stoeten op haar hoorn. Het geluid klonk hel door den stillen nacht. Van elken stoot kwam een klare echo terug van het eiland. De ,Waikiki Wave’ gleed langzaam voort, door de ,Flossie’ gewaarschuwd, dat zij in de buurt van den doorgang was.
„Ze zoeken den doorgang,” zei Ferguson, die nu bleek te zijn ontwaakt uit een diepe mijmering.
„Welnee,” zei Levinski sarcastisch, „ze visschen sponsen.”
Het jacht stopte, lag even stil, gleed achteruit en draaide zijn boeg naar het rif toe tot de roode en groene lichten zichtbaar waren. Toen de boeg recht naar de Flossie wees, kwamen de roode en groene lichten weer in beweging, recht op het rif aan. De hoornstooten hadden bijna de heele bemanning naar het dek doen stroomen, in de meest zonderlinge gewaden. Sommigen van hen in zoo goed als geen gewaden. Zij hingen over de verschansing en zagen het jacht naderen.
„Ze is er overheen,” zei een van hen.
„Ja,” zei een tweede, „goed werk.”
„Ook een kunst,” zei de eerste, „ze heeft op geen stukken na zooveel diepgang als wij.”
„Ik geef het jou te doen,” zei een derde stem, „ze varen tegen het licht van de maan en de helft van die ellendige koraalriffen zit vlak onder het water... je zit er op zonder iets te zien!”
Het jacht was nu veilig in de lagune en kwam snel nader, met hoog opschuimende boeggolf en brommende motoren. Het naderde, koerste naar stuurboord en gleed, zijn vaart uitloopend, op honderd meter afstand naast de Flossie. Ratelend ging een ankerketting naar beneden toen het schip nauwelijks stil lag. Vóór de laatste schakel van de ketting was uitgeloopen, waren twee davits naar buiten gedraaid. Een sloep schoot met drie man er in naar beneden in de takels en viel plassend op het water. De takelkabels werden losgegooid en de sloep, door twee matrozen geroeid, gleed naar de Flossie.
„Wie zit er in?” zei Levinski, „vertel me niet dat het Kerry Snooper is.”
„Waarom niet?” vroeg Murgatroyd, turend.
„Waaròm!” zei Levinski, „zoolang er één dékstoel of één bed aan boord van dat jacht is, zal Kerry Snooper zich niet verheffen, tenzij daartoe genoopt. En als door een onverklaarbare uitbarsting van energie Kerry Snooper tòch in die boot terecht zou komen, zou hij in elk geval op den bodem liggen en niet zitten.”
„Het is Spencer Howard,” zei Ferguson.
Maar Levinski’s diagnose bleek desondanks ontstellend juist. Toen de boot onder de valreep gleed, zagen zij dat de boot bemand was met twee matrozen, met Spencer Howard, die op de achterbank zat en met Kerry Snooper, die uitgestrekt op den bodem van de boot lag, een sigaret in zijn mond, de handen onder zijn hoofd.
„Hello, Snoopy!” zei Spencer, Snooper’s arm schuddend, „we zijn er! Kom overeind!”
„Snooper!” riep Levinski van boven, in opperste verbazing. „Heb je hem in die boot laten dragen, Spencer, of is hij er op eigen krachten ingekomen?”
Kerry Snooper schoot overeind in de boot en keek naar boven.
„Was dat de stem van Levinski?”
„Reken maar,” zei Howard, „kom mee, jô!”
„Brrr!” zei Snooper, „waar Levinski’s stem klinkt, heerscht geen rust meer...”
„Je hebt rust genoeg gehad,” zei Spencer, „voor den donder nog an toe, Kerry, van San Francisco af heb je niets anders gedaan dan slapen, wakker worden om te vragen of we nog niet poker gingen spelen en onder het spel weer inslapen!”
„Kun je me hier niet laten liggen tot je terugkomt?” zei Snooper geeuwend.
„Snooper!” kwam Murgatroyd’s stem van boven, „schiet wat op, wil je? Wat je daar doet is geen deel van het scenario.”
„Spencer, ouwe jongen,” zei Snooper verschrikt, „was dat de stem van mijn ouden vriend Murgatroyd?”
„Ja!” zei Spencer, „kom nou mee!”
„Tegen Levinski en Murgatroyd in combinatie,” zei Snooper, „vechten zelfs goden tevergeefs.”
Hij rekte zijn zes voet zooveel duim been en spieren, geeuwde luidruchtig, beklom den valreep en slenterde over dek naar den Raad van Drie.
„Goeie morgen Murgatroyd, Ferguson, Levinski!” zei hij, „en hoe maakt de film het?”
„We hebben al het een en ander klaar,” zei Murgatroyd, „maar het wachten was op jou.”
„Wel, hier ben ik,” zei Snooper, met een geweldigen geeuw, „een en al energie!”
Hij klom op de railing, haakte zijn voeten achter een dwarsstang en stak een sigaret op.
„Vlotte overtocht gehad ook, op een heel licht stormpje na... alleen zat Spencer me dagen lang aan mijn hoofd te zaniken over radiogrammen en koersveranderingen.”
„Zullen we beneden een borrel gaan drinken?” opperde Murgatroyd, „dan kunnen we over morgen praten.”
De processie slenterde naar de trap.
„Kijk, Snooper” zei Murgatroyd, „ik heb het schema voor de film opgezet en we komen op ons gemak klaar als alles loopt zooals het schema aangeeft.”
„Dat is nog nooit gebeurd,” zei Snooper, „en ik zie niet in waarom dat nu wèl zou gebeuren... jij wel, Spencer?”
„Je kunt niet weten,” zei Spencer, peinzend, „de werkelijkheid is vaak vreemder dan de wildste fantasieën.”
„Voor onverwachte gebeurlijkheden hebben we eenigen tijd speling gelaten,” zei Murgatroyd.
„Hoeveel?” zei Spencer, „twee maanden?”
Zij bereikten het einde van de gang en gingen de befaamde eetzaal binnen.
„Wat!” zei Murgatroyd, „twee dàgen! Deze film wordt in recordtijd gemaakt!”
„Ik help het je wenschen,” zei Spencer.
Het gezelschap zette zich rond de tafel en schold op de hitte. Levinski schelde om bediening. Een steward verscheen.
„Waarom gaan we niet aan dek zitten?” zei Howard.
„Daar is het precies even warm als hier,” zei Murgatroyd, „is er genoeg ijs in die bak? Zeg, zet even die ventilatoren aan.”
Het ijs tinkelde in de hooge highballglazen. De ventilatoren aan het plafond zetten hun breede wieken in beweging. De glazen gingen omhoog.
„Op die nieuwe film,” zei Murgatroyd, „dat-ie op tijd klaar moge zijn!”
„Amen!” zei Snooper plechtig, zijn voeten op de sport van Howard’s stoel zettend en achteroverleunend in zijn stoel. Murgatroyd trok een pak papieren uit den zijzak van zijn jas en begon ze te ontvouwen.
„Kijk,” zei hij, „jullie hebben natuurlijk nauwgezet het scenario bestudeerd...”
„Welk scenario?” zei Snooper.
Murgatroyd werd doodsbleek en staarde hem ontzet aan.
„Dat van die kokosnoten, uil!” zei Spencer ongeduldig, „we hebben het samen bekeken.”
Murgatroyd herademde hoorbaar.
„Oh, ja!” zei Snooper, „all right, ga door... Dat was niet gek, ik heb wel eens ergere onzin gelezen.”
„Van alle...” begon Ferguson verontwaardigd.
„Stil!” bulderde Murgatroyd, wiens zenuwen na zijn panische angst van even tevoren nog niet geheel weer waren hersteld, „laten we in vredesnaam geen tijd verliezen met grapjes maken. We hebben al genoeg werk te doen. Het scenario, zooals jullie het kennen, is intusschen omgewerkt... er is dialoog uitgegooid en er zijn scènes ingelascht...”
„Wat hèb ik je nou gezegd, Howard!” zei Snooper, „zelfs op een schip in volle zee moeten ze nog aan een scenario pulken! Ze kunnen het niet laten. Verstop een scenario onder het ijs aan de Noordpool en laat een producer en een regisseur los in de Sahara en ze zullen het ruiken en er lijnrecht op af stevenen, om er samen gezellig in te strepen en te knoeien.”
„Zooals een postduif naar huis vliegt,” knikte Howard.
„Zooals kameelen water ruiken,” verbeterde Snooper.
„Als jullie klaar zijn met je geestigheden,” zei Murgatroyd, „zal ik verder gaan.”
„All right, all right, Murgy, ouwe jongen,” zei Snooper, „ik wacht in spanning.”
Murgatroyd wachtte enkele seconden, om de stilte te laten rijpen.
„De eerste scènes,” zei hij dan, „zijn onveranderd gebleven. Morgen beginnen we met de eerste opnamen; het gevecht in de bar van Kualonga. Luister nu allemaal, alsjeblief, want ik heb voor den donder geen zin het tweemaal te zeggen!”
Hij sloeg met de vuist op tafel en blafte zijn laatste woorden tegen Snooper, die ingespannen sigarettenrook in den ventilator boven hem zat te blazen.
„All right, all right, ik luister aandachtig...” zei Snooper, „Het is veel te interessant!”
„Zwarte Bill ben jij, Snooper,” vervolgde Murgatroyd, „kapitein Jackson is Howard hier. Voor den barhouder nemen we Preston, die op jouw jacht zit, Snooper, en voor den ouden strandschuimer is Benson de ideale man. Er staan nog twee matrozen aan de bar, maar die blijven steeds op den achtergrond en zeggen geen woord. Die kan ik het beste requireeren uit de types aan boord van dit schip. Dus morgen om negen uur zijn op het appèl: Snooper, Howard, Preston, en Benson. Make-up, costuums en alles is in die houten gebouwen op het strand. Daar is voor gezorgd. Maar ik verwacht, Snooper en Howard, en zeg dat ook tegen de anderen, dat ieder zijn rol morgen op een prik kent. We hebben den dialoog tot een minimum beperkt. Maar dat beetje dialoog, dat er is, moet zonder haperen gaan.
Besteed een half uur voor het naar bed gaan met het doorlezen van je routine. Dit is geen close-up gezanik, maar een actie-film. Is dat duidelijk?”
Instemmend geknik.
„Dan zullen we het daarbij laten,” zei Murgatroyd, „en de verdere algemeenheden morgen wel bespreken als alle anderen er bij zijn. Laten we nog een borrel nemen en dan gaan slapen. Ik ben doodmoe. Vanmorgen om negen uur was ik al bezig, met Czapek alle natuuropnamen uit te lichten en mee te nemen, Hij en Stuvitch hebben den heelen dag tot nu toe gedraaid.”
Hij nam de flesch op en keek verbaasd over de tafel.
„Waar is jouw glas, Snooper?”
„Hier!” zei Snooper, het uit zijn jaszak halend, „veel ijs en niet te veel whisky, anders krijg ik slaap.”
Murgatroyd schonk de whisky in de glazen, lepelde ijs en spoot sodawater bij.
„Op ons succes!” zei hij, zijn glas heffend. Vier glazen gingen omhoog.
„Snooper!” zei Murgatroyd. „Hei, Snooper!”
Vier glazen bleven in de lucht hangen, vier mannen staarden naar Kerry Snooper’s gestalte, achteroverhangend in zijn stoel.
„Groote Mozes!” zei Murgatroyd, ondanks zichzelf onder den indruk, „de vent sláápt! Zoo maar ineens!”
„Wat heb ik je gezegd?” zei Levinski, trotsch, „de vent is een wonder.”
Howard mompelde iets, zette zijn glas neer, pakte een brok ijs uit de schaal en gooide het in Snooper’s openstaande shirtboord. Snooper knipperde met zijn oogen, hief zijn hoofd op, opende zijn oogen half en keek den kring rond. Dan stak hij zijn hand in zijn shirt, pakte het brok ijs en liet het in zijn glas vallen. De anderen keken zwijgend en gespannen toe.
Snooper zuchtte, nam zijn glas op, hief het langzaam omhoog en keerde het plechtig boven Howard’s hoofd om.
„Flauwe gijntjes van jou,” mompelde hij. Hij stopte het geledigde glas in den zijzak van zijn jas, liet zijn hoofd voorover zinken en verzonk in vergetelheid, zonder te worden gestoord door het tumult, dat Howard teweegbracht.
Murgatroyd greep zijn hoofd met beide handen: „Daar begint het weer! Dat verdient tienduizenden per week, en gedraagt zich als verdomde kwajongens!”
„Kom, kom,” zei Levinski, „dat doe jij toch ook?”
Murgatroyd verdween, de deur achter zich dichtsmijtend.

ELFDE HOOFDSTUK

Murgatroyd krijgt een kraakvrije stoel...
met naamplaatje

„If at first you don’t succeed...
Try, try and try again...
Robert the Bruce

Levinski rukte een half opgerookte sigaret uit zijn mond, gooide het eind op den grond en stampte er verwoed op. Hij keek de bar rond en gilde: „Stilte! Ik kan voor den donder mezelf niet eens verstaan.”
Er viel stilte in het heete vertrek. Buiten de open deur lag het brandende strand onder de blakende zon. In den hoek kraakte een stoel. Levinski keerde zich om als een woedende panter: „Wie kraakt daar?” riep hij. Zijn blik viel op Murgatroyd, die de eenige was, die in dien hoek op een stoel zat.
„Als ik ‘t niet dacht!” zei Levinski. Hij schonk Murgatroyd een langen, vernietigenden blik, keerde zich om en sloop, op de teenen van zijn linnen schoenen loopend, op de vier mannen bij de bar toe.
„Willen jullie je alsjeblief indenken,” zei hij zacht en wanhopig, „zouden jullie er je rekenschap van willen geven, dat er hier geen sprake is van een conversationeele gedachtenwisseling tusschen pleziertoeristen, maar van een traag slepend gesprek, in een moordend heete Stille Zuidzee atmosfeer, tusschen ruwe zeebonken! Kerels, die stuk voor stuk een paar borrels op hebben, lijden onder de hitte en over de bar hangen, te beroerd om op hun beenen te staan! Denk je dat in... gedraag je of je van je leven geen opvoeding hebt genoten!”
„Doe het hun even voor, Levinski,” opperde Murgatroyd achter hem.
„Kost deze scène extra geld?” blafte Levinski, zich naar hem omkeerend.
„Nog niet,” zei Murgatroyd.
„Hou je d’r dan voorloopig buiten,” zei Levinski, de essentie van de taak eens producers scherp definieerend. Hij friemelde een sigaret uit een pakje.
„Opnieuw deze scène... hangen, melig doen, halfdronken van den eeuwigen zonneschijn en ziek van het zien van niks dan nikkers... Ja!”
De stilte was volkomen. Alles wat er in de kleine ruimte opeengepakt stond, cameramenschen, geluidstechnici, make-up men, de lichtjongens, zelfs Murgatroyd, hield den adem in en staarde naar de bar, waarvan de twee koperen rails glansden in het blauwwitte licht der kwiklampen. Achter de bar stond Preston, dien morgen gegrimeerd overeenkomstig het uiterlijk van Stevens, den origineelen barbouder, en toen overgegrimeerd omdat Levinski van oordeel was, dat dat op alles leek behalve op een echten Stille-Zuidzeebarhouder. Kerry Snooper, alias Zwarte Bill, stond tegen de bar geleund. Zijn vuilwitte linnen broek werd opgehouden door een breede leeren riem om zijn slanke lendenen. Zijn gebruinde bovenlichaam was bekleed met een singlet, dat zijn schouders, armen en een rugdecolleté vrij liet. Zijn eene voet rustte op de koperen voetrail van de bar, een elleboog steunde op de bovenrail. Zijn linkerhand speelde met een halfleeg whiskyglas. De twee matrozen rechts van hem, die geen actief deel namen aan de scène, hingen met hun ellebogen op de bar. Een van hen hield zijn hoofd scheef, steunend op zijn arm, een pose, door Levinski vastgelegd.
Czapek’s camera stond ingesteld op Snooper en den barman, de matrozen gedeeltelijk in het beeld houdend. Zij nam Snooper’s profiel half van achteren.
De barhouder leunde voorover, een stompje sigaret in zijn scheefgehouden mond.
Kerry Snooper speelde met een glas en draaide het doelloos tusschen zijn vingers rond, peinzend er in starend. Dan hief hij plotseling het hoofd op, keek den barhouder aan en zei: „Je zou haast zeggen, dat het hier warm was, Steve!”
De barhouder veegde loom met zijn arm langs zijn voorhoofd. Dan knikte hij langzaam en zei: „Dat is het ergste van deze vervloekte Salomons-eilanden, Bill, de hitte.” Hij zweeg even, hief dan zijn hoofd weer op en ging voort: „Ik zit hier nou meer dan twintig jaar, Bill, en in die twintig jaar heb ik meer kerels naar de haaien zien gaan door de hitte, dan door iets anders. De zee krijgt er een paar te pakken, de nikkers krijgen er ook een paar, maar de hitte doet haar werk langzaam, maar zeker.”
Hij had de laatste woorden gezegd, langzaam knikkend, met een oog half dichtgeknepen. Hij staarde naar Snooper’s draaiend whiskyglas en hief dan het hoofd weer op: „‘t Zijn de taaiste die er overblijven, Bill... de taaiste en de beste... Whisky en de hitte samen is niks voor moederskindjes...”
Kerry Snooper, die al dien tijd zwijgend had geluisterd, zijn glas heen en weer draaiend, keerde zich om. Hij steunde zijn ellebogen achter zich op de bar en zette een hak op de voetrail. Zijn duimen haakte hij in zijn broeksband. Uit zijn riem stak de kolf van een revolver. Hij staarde voor zich uit met het half ernstige, half grappige Kerry Snooper-gelaat.
„Ik ben nooit erg een moederskindje geweest, is ‘t wel, Steve?”
De camera nam Steve’s gelaat, met een baard van drie dagen, over Snooper’s schouder. Steve krabde zich peinzend het hoofd: „Weet je, Bill... ik heb soms zoo ‘t idee, dat jouw moeder een pistool was en jouw vader een whiskyflesch. Moederskindje... Huh!”
Zwarte Bill keerde zich om, ledigde zijn glas, trok een leelijk gezicht en keek van het ledige glas naar Steve.
„Te oordeelen naar wat jij je goeie klanten te drinken geeft,” zei hij, „was jouw moeder een gifmengster... en een die haar vak kende,” voegde hij er aan toe, het glas neerzettend en naar Steve schuivend, „maar schenk ‘t nog maar eens vol. Tot de taaie van de bende behoor ik in elk geval, anders was ik al lang geleden aan dat bocht van jou gestorven.”
Steve maakte geen aanstalten om het glas te vullen, maar keek met gespannen aandacht over Zwarte Bill’s schouder in de verte.
„We krijgen visite,” zei bij, „nòg ‘n taaie!”
Zwarte Bill keek op, zag zijn blik en keek om. Langzaam verdween de gezapige trek van zijn gelaat. Hij spitste de lippen en floot enkele tonen. Over zijn schouder zei hij: „‘t Ziet er naar uit, of we weer lol zullen gaan beleven, Steve!”
Steve zei: ,Yeah’, liep achter zijn bar uit en ging naar de deuropening. Zwarte Bill volgde hem langzaam, zijn duimen in zijn broeksband gestoken. Achter hen kwamen de twee matrozen.
„Jackson’s boot, de ,Hurricane’,” zei een van hen.
„Als ze ‘t niet is, is ‘t haar tweelingzusje,” zei Steve, „‘t wordt tijd dat ik mijn pistool nakijk...”
Levinski sprong naar voren: „Dat was beter!” zei hij, „dat was véél beter. Nou krijgen jullie ‘t eindelijk te pakken!”
„Wat een wonder,” zei Snooper, „we zijn zoo belabberd van de hitte, dat we niet anders meer kunnen doen dan in de ware sfeer spelen... mijn make-up drijft van mijn gezicht af.”
„Doe ‘t de volgende keer ook zoo en we zijn waar we wezen moeten,” zei Levinski, „nog één keer... Neem je plaatsen in... Goed, Czapek?”
„Die barhouder iets mier naar rechtsch,” zei Czapek, door zijn zoeker loerend, „hij ziet niet goed ien het beeld.”
Steve verschoof iets naar rechts.
„De laatste repetitie,” zei Levinski, „...ja!”
De scène verliep zonder een hapering.
„Voortreffelijk!” juichte Levinski, „hou ‘t zoo... laat ‘t niet koud worden! Camera! Make-up! Vlug... geluid! Welke scène is dit?”
Op de stilte van even te voren volgde een helsche verwarring. Een extra lamp vlamde op. Czapek gilde iets over de plaats van die lamp, die moest worden gewijzigd met het oog op den inmiddels veranderden zonnestand. Een raam moest gedeeltelijk worden afgedekt, omdat er zon naar binnen viel op een plaats, waar die eerst niet was geweest. De drie acteurs werden opnieuw met make-up besmeerd. Levinski brulde: „Vierde scène is dit... vierde scène!”
De cutter, een vreemd mannetje met een bril op, die al dien tijd stil in een hoekje had gestaan, iets, wat uit den aard der zaak de taak des cutters is, pakte zijn arm: „Deze scène kan maar worden gebruikt tot waar ze naar de deur loopen,” zei hij.
Hij herhaalde het tweemaal voor Levinski zich naar hem omkeerde: „Wat?” blafte de regisseur.
„Deze scène kan maar worden genomen tòt in de deuropening,” zei de cutter, „als we de zee er bij opnemen, door de deur heen, moeten daar de schepen van Zwarte Bill en Jackson liggen en die zijn er nog niet!”
Levinski opende zijn mond om te brullen: „Waar zijn die dan? Waarom zijn die er niet?” maar sloot zijn mond weer, dacht een seconde na en riep Czapek. Levinski vertelde hem, de vier mannen bij de deur zoo op te nemen dat de zee niet werd gezien. „Later lappen we er een shot van hieruit op die twee schoeners tusschen,” zei hij. „Klaar? Alles klaar?”
Het rumoer bedaarde langzamerhand. Een assistent met een groot houten bord ging voor de camera staan. Het dubbele bord droeg den tekst: Amalgamated Super Films.
Stoere Mannen en Kokosnoten.
Scène 4 ………......... Geluid 21.
„Stilte!” brieschte Levinski.
Het werd, zoo mogelijk, nog stiller.
„Er bromt iets!” brulde Levinski, Murgatroyd een onderzoekenden blik toewerpend. Murgatroyd was onschuldig aan het gebrom.
„Het is de transformator van de kwiklampen,” zei Anderson, na eenig luisteren. Levinski raasde en tierde. De transformatoren stonden buiten, een eind van de hut af. Zij werden verplaatst en een kabel werd in de leiding geschakeld. Dat onderbrak den stroomtoevoer voor de kwiklampen en Levinski was gedoemd, tien minuten te wachten voor de lampen voldoende waren afgekoeld om opnieuw te worden ontstoken.
Het oproer bedaarde weer. Het houten bord kwam weer te voorschijn. Het werd doodstil, zonder gebrom. Een claxon loeide in een hoek van het vertrek.
„Geluid open,” zei Anderson, achter de geluidscamera.
„Camera loopt,” lispelde Czapek.
„Scène vier, geluid eenentwintig!’ riep een assistent. De microfoon, aan haar hengel, boven de bar, zwaaide licht heen en weer. Levinski liet zijn opgeheven handen zakken. De assistent sloeg het houten bord dicht met een harden klap en rende voor de camera weg.
Levinski volgde het tooneel aan de bar met argusoogen, zijn adem inhoudend, zijn bovenlichaam voorovergebogen, wat hem, met zijn gekromden, neus en zijn kraaloogen in het gebruinde gelaat, merkwaardig veel deed lijken op een groote parkiet.
Tegen het einde van de scène viel Murgatroyd door zijn stoel. Levinski stikte bijna van woede, doch bedwong zich, zich houdend aan den belangrijken stelregel, dat Groote Honden elkaar niet bijten in het bijzijn van lager personeel.
Murgatroyd ging buiten de bar, in het randje schaduw dat het overhangende dak wierp en stak zijn hoofd door een der raampjes naar binnen.
„Mijn liecht!” kreet Czapek... „niet ien dat raampje gaan schtaan, mijnhier Murgatroyd... mijn liechteffect gaat wech!”
„Rol om met je liechteffect” gromde Murgatroyd. Hij koos een ander raampje.
Nieuwe stilte. Nieuw claxongeloei, nieuwe klap met het bord. Ditmaal verliep de scène zonder ongevallen, zeer tot een ieders verbazing.
„Dat is dat!” zei Levinski, een blik werpend op het horloge op zijn naakten, behaarden arm, „laten we hopen, dat het er op de film minder erg uitziet dan zóó... Over twaalven. Lunchen! En om drie uur is alles weer hier! Alles! Begrepen?”
De lampen doofden, de bar liep leeg. Snooper, Preston en Benson, door twee make-up-men gevolgd, verwijderden zich gezamenlijk. Met de nonchalante onvermijdelijkheid, filmstudio’s eigen, dreven Ferguson, Levinski en Murgatroyd uit verschillende windstreken naar elkaar toe. Levinski bekeek Murgatroyd met een blik vol afkeer: „Eet zooveel sigaren niet,” zei hij, „dan wor-je ook niet zoo dik en zak je niet door stoelen heen!”
„Voor den donder!” zei Murgatroyd, „in de studio heb ik mijn eigen, kraakvrijen stoel met naamplaatje er op, maar hier!”
„Jij krijgt er een!” zei Levinski, „jij krijgt een extra versterkte, kraakvrije stoel mèt naamplaatje. En als je dan nog één keer kraakt, gooi ik je met kraakvrije stoel en al buiten geluidswijdte! Waar is Farley?... Farley! Waar zijn de requisiteurs?... Je hebt hier voor den duivel een aparte requisiteur noodig om de requisiteurs te requireeren als je ze noodig hebt!”
Farley kwam ijlings terughollen.
„Vanmiddag, om drie uur, als we met de opnamen beginnen,” zei Levinski, „heeft mijnheer Murgatroyd een kraakvrijen stoel met naambordje er achterop!”
„All right”, zei Farley. Hij verdween.
„Wat nemen we vanmiddag op?” vroeg Murgatroyd.
„Weet je dat niet, als producer?” snoof Levinski verontwaardigd. „Dit was scène vier. Dan is scène vijf een gezicht op de zee met de schoener van Zwarte Bill en die van Jackson binnenvarend, scène zes close-up van Jackson op het dek van zijn schoener, pratend met zijn stuurman en vloekend op zijn bemanning, scène zeven toont het neerlaten en afvaren van de sloep met Jackson er in en vanmiddag nemen we acht; dat is Zwarte Bill met den verloopen matroos en scène negen: Jackson, die den matroos tegen den grond slaat en van Zwarte Bill een pak slaag krijgt.”
„Dat is nogal wat!” zei Murgatroyd.
„Dat denk je maar,” zei Levinski, „de actieshots zijn het gemakkelijkst. Ga je mee eten?”
Zij liepen de bar uit. De hitte van de hooge, witte zon viel op hen als een zware last. Het gloeiende witte strand brandde onder hun witlinnen schoenen. Het felle licht deed hun oogen tranen. Zij sjokten naar de groote witte dubbeldakstent, die als middagverblijf voor acteurs en productiestaf was ingericht.

TWAALFDE HOOFDSTUK

Ferguson solt met een torpedojager en
organiseert een gooi- en smijtfilm

„Now’s the time, the walrus said,
To speak of many things,
Of shoes and ships and sealing wax,
And cabbages and kings.”
uit: „Alice in Wonderland”

Een groote stilte viel over het tentenkamp op het strand. Aanvankelijk kwam uit de verschillende tenten nog eenig gerucht: het rammelen van tinnen borden, gelach en het ijle gekrijsch van een gramofoon. Enkele gestalten waagden zich even buiten de tenten, maar verdwenen ijlings weer in de schaduw. Alle gerucht hield op en de witblakende zon, hoog in het zenith hangend, bescheen alleen een wit, verlaten strand en een wijde zee. Het eenige geluid was het sonore gebrom van de branding op het verre rif.
Langen tijd was er geen menschelijke beweging op het eiland of op de schepen in de lagune te bespeuren. Alles hield siësta. Dan, plotseling, klonk er geluid van het dek van de ,Flossie’. Twee matrozen lieten zich langs een touw naar beneden glijden in een der aan het schip vastgebonden sloepen. Riemgeplas kwam over het water, dan gleed de witte sloep langs den witten scheepsromp naar den valreep. Een man met een witte uniformpet met gouden biezen, zijn jas openhangend over een gebruind bovenlichaam, klom de valreep af en stapte in de boot. De sloep zette koers naar het eiland. Het plassen en piepen der riemen waren loome, ijle geluiden in de wijde atmosfeer. De boot gleed naar den wal, schuurde op het strand en stopte. De kapitein trok zijn broekspijpen op en plaste naar het droge strand. Blozend van de hitte zette hij koers naar de middelste en grootste der witte tenten.
Murgatroyd werd uit zijn slaap gewekt door een por in zijn ribben. Hij had liggen slapen op een netwerk van stalen banden, waarop dekens lagen. Het geheel stond op een houten onderstel, een halven meter van den grond, en kreunde zwaar toen Murgatroyd zich op een elleboog oprichtte. Het zweet parelde op zijn voorhoofd.
„Hoe laat is ‘t?” zuchtte hij.
„Half drie,” zei de kapitein.
„Lâ-me dan slapen,” zei Murgatroyd, „we beginnen pas om drie uur.”
„Luister!” zei de kapitein, zijn arm schuddend, „word wakker! Die torpedojager heeft geseind dat-ie in aantocht is!”
Aan de andere zijde van de tent kraakte een veldbed. Levinski, naakt op zijn broek na, aan elk haar van zijn ruige borst een zweetdroppel parelend, kwam slaapdronken aanwaggelen en greep des kapiteins arm.
„Wàt zei je?”
De kapitein keerde zich naar hem om, verheugd een verstaander te hebben gevonden.
„Ik heb juist een radiogram van den torpedojager, dien ik eergisteren heb geseind... ze zijn op weg hierheen en we kunnen ze in den loop van den avond verwachten.”
Murgatroyd rees nu ook overeind en Ferguson kwam aanstrompelen, zijn bril opwrijvend met een badhanddoek. Levinski ontnam Ferguson zijn handdoek, liet zich naast Murgatroyd op diens legerstede vallen en veegde zijn hoofd af.
„Komt de torpedojager?” zei Ferguson, zijn bril gehaast weer opzettend, „dat is prachtig! Wat een geluk!”
„Geluk!” zei Levinski, met een ruk zijn hoofd opheffend, „wat moeten we nu met dat ding doen? In het heele scenario komt geen torpedojager voor.”
Murgatroyd keek hem van terzijde aan en snoof: „Doe niet zoo kinderachtig, Levinski, wat zou dàt nou?”
„Wat dat zoù!” zei Levinski, „noch Ferguson noch ik hebben een oogenblik serieus rekening gehouden met de mogelijkheid, dat die torpedojager hier zou komen. Dat scenario is juist heelemaal omgewerkt. Op het oogenblik zit Bill Craigley het draaiboek nog uit te werken! Zie jij kans in dat scenario ergens een torpedojager te stoppen, zonder dat de heele zaak weer heelemaal moet worden omgewerkt? Voor omwerken is het überhaupt te laat.”
Er viel een stilte. Ferguson sleepte een kist dichterbij en zette er zich langzaam en peinzend op neer. In het midden van de tent hing een zeil naar beneden. Achter dat zeil rustten de acteurs uit van de overstelpende vermoeienissen van den ochtend. Snooper had er op gestaan, dat dat zeil werd aangebracht, teneinde ongestoorde rust te kunnen genieten. Levinski had toen opgemerkt, dat het van een zeil wel wat veel gevergd was, te verwachten dat het geluidproof zou zijn.
„Daarvoor is het niet in de eerste plaats,” had Snooper uitgeduid, „het is meer symbolisch bedoeld... het geeft een ,far from the madding crowd’-idee.”
Desalniettemin drong het geluid van de ,madding crowd’ tot achter het zeil door.
„Wat maken jullie toch een lawaai!” klaagde een slaperige stem achter het zeil, „wat is er aan het handje?”
„Slaap maar door!” zei Levinski, „doe maar of je niets hoort.”
„Zeker Kerry Snooper weer,” bromde Murgatroyd.
Levinski snoof: „Kerry Snooper! Die werd nog niet wakker al plofte de koepel van het Kapitool naast hem neer... dat was Spencer, die krijgt ook al een slaap-complex.”
De kapitein, nog steeds in afwachting, keek om zich heen, zag een vouwstoeltje, en liet er zich op neer vallen.
„Eén ding staat vast,” zei Murgatroyd, een sigaar ontstekend, „die torpedojager is tè mooi om hem niet te gebruiken! Dat is precies wat ik in deze film nog noodig heb om ‘m voldoende gewicht te geven! Kerry Snooper, een paar schoeners, waarvan er een vergaat, en een torpedojager met barstende granaten. Als Weindorff dàt ziet, maakt-ie geen enkel bezwaar meer!”
Levinski maakte een geïrriteerd gebaar: „Ja, goed, prachtig, mooi, best! Maar er is nog zooiets als een scenario hier. Stop jij daar dien torpedojager maar eens in zonder den boel ondersteboven te gooien. Ik zie er geen kans toe!”
„Daar hoef jìj ook geen kans toe te zien!” zei Murgatroyd, wiens humeur er door de drukkende hitte niet bepaald op vooruitging, „als wij alleen verfilmden waar jij kans toe zag, kregen we stillevens van huiskamers en sinaasappelkarren.”
„Bravo, bravo!” kwam een stem van achter het gordijn, „geef hem zijn vet, Murgatroyd, die slavendrijver!”
„Wie was dat?” zei Levinski woest.
„Kerry Snooper,” zei Murgatroyd, „hij schijnt op de psychologische momenten wakker te worden.”
Levinski negeerde dit en herhaalde met nadruk, dat hij iedereen tartte, in het scenario zonder ingrijpende wijzigingen een torpedojager te stoppen. Murgatroyd en Ferguson staarden elkaar perplex aan.
„Die torpedojager moet bovendien schieten,” constateerde Murgatroyd.
„Natuurlijk,” zei Ferguson.
„Waarom voor den donder?” zei Levinski, „dat maakt ‘t nog maar ingewikkelder.”
Murgatroyd zuchtte ongeduldig: „Moeten we jou nu àlles uitleggen? Als we hem niet laten schieten, denkt Weindorff dat het een nagemaakt model is in een tobbe water!”
Levinski zweeg voor dit overdonderend argument.
„Hij moet schieten...” zei Ferguson peinzend, waar schiet een torpedojager op in de Stille Zuidzee?”
„Op nikkers!” zei de kapitein beslist.
„Inderdaad,” zei Ferguson, „nikkers hèbben we in het scenario... als Jackson probeert, parels te gaan duiken is de zee zwart van nikkers... Wel!”
Hij keek op. Zijn oogen staarden met hellen glans. Hij breidde zijn armen uit: „Het is de eenvoudigste zaak van de wereld! Het klopt prachtig in het scenario ook! Eenvoudig schitterend...!”
„Hoe?” zei Murgatroyd.
„O, Kerry,” klonk de stem van Spencer achter het zeil, „hoor je dat? Ze zijn nu al met oorlogsbodems aan het sollen.”
„Ik heb ze nog wel gekkere dingen zien doen,” zei Snooper slaperig „maak me maar wakker als ze aan de Zeppelins toe zijn.”
Murgatroyd kuchte vol waardigheid: „Hoe had jij het je gedacht, Ferguson?”
Ferguson boog zich voorover: „Kijk, je weet dat in het scenario Jackson, in plaats van met Zwarte Bill den wedstrijd naar Taluku aan te vangen, in den nacht stilletjes omkeert om op Kualonga parels te gaan visschen. Hij doet eerst pogingen om aan land te komen, om uit te visschen waar het oesterrif ergens ligt...”
Een zonderling geluid onderbrak hem. De kapitein zag rood en scheen aan een hevige gemoedsaandoening ten prooi.
„Oesterbànk!” zei hij, „als het dan tòch moet... maar spreek niet van een oesterrif... dat is ketterij!”
„All right, all right...” zei Murgatroyd.
„Als dat niet lukt,” vervolgde Ferguson, „vangen ze op een nacht een nikker, die in een kano aan het verkennen is en ze dwingen hem te zeggen waar het rif is. Dan zetten zij koers naar de oesterbank en willen daar gaan duiken, maar de nikkers in kano’s maken hen dat onmogelijk.”
„Maar dat bestáát niet!” zei de kapitein.
„Waaròm niet?” zei Ferguson onthutst.
„Vier man met geweren houden alle nikkers ter wereld op een afstand,” zei de kapitein... „ze worden al neergeschoten als hun pijlen het schip nog niet eens bereiken. Als deskundig technisch en artistiek adviseur, sta ik er op, dit punt aan te roeren.”
Hij stond op en haalde een flesch bier uit de kleine koelkast in den hoek van de tent. Bij gebrek aan een flesschenopener peuterde hij den dop er met zijn zakmes af. De inhoud gleed klokkend naar binnen. Levinski stond op en haalde ook een flesch. Ferguson fourageerde voor Murgatroyd en zichzelf en begon met een nagelschaartje den flesschedop los te peuteren.
„Kunnen die nikkers niet houten borstweringen op hun kano’s maken?” zei hij plotseling.
De kapitein liet verrast zijn flesch zakken en staarde hem enkele seconden lang aan.
„Dat kàn,” erkende bij, „als ‘t maar stevig hout is!”
„Ze kunnen het zoo stevig krijgen als ze het hebben willen,” zei Murgatroyd, „al moet het duizend dollar kosten!”
„Ik lever borstweringen voor vijftig kano’s compleet voor negenhonderd dollar,” zei de kapitein opgewonden.
„Accoord!” zei Murgatroyd, „morgenavond klaar!”
„Dat smijt maar met geld of het niets is,” zei Snooper’s stem achter het zeil.
„Ik hoor bier,” zei Spencer, „ik sterf van dorst. Ik ga een paar flesschen halen!”
Spencer kwam van achter het zeil te voorschijn. Resten make-up kleefden aan zijn gelaat.
„Als die nikkers de zooveelste duikpoging verijdeld hebben,” zei Ferguson, nog steeds aan zijn flesschedop wurmend, „doen ze op een nacht een aanval en slagen er in, op het dek van Jackson’s jacht te klimmen. Nog niet heelemaal op het dek, maar tegen den wand van het schip op. Als vliegen.”
„Dat kan niet!” zei de deskundige adviseur.
Toen vloog Ferguson overeind. Hij ziedde. Scenarioschrijvers doorloopen een harde leerschool en zij zijn doorgaans blij, als één enkele scène ongerept op het witte doek wordt overgebracht. Maar de ongebreidelde vlucht hunner stoute fantasie wordt nooit of te nimmer geremd. Dat kan ook niet, men moet den schrijver iets laten om zich aan vast te klampen. Het commentaar op een manuscript kan zijn: ,meer actie’, ,meer sfeer’, ,meer slanke beenen’, ,minder gepraat’, ,juffrouw Dolly Glamour moet meer worden gepousseerd’, ,er moeten meer gijntjes in’. Nooit of te nimmer kan echter het commentaar zijn: „Die scène is onmogelijk en onwaarschijnlijk”. Zij mag dan niet overtuigend genoeg zijn, innerlijke kracht missen, all right, dan zullen de verschillende pointes elders zooveel worden aangedikt dat het geval aannemelijk wordt. Maar de fantasie van den scenarioschrijver in de geboorte smoren...! Niets kan en mag in Hollywood onmogelijk zijn. Het is een stelregel, een natuurwet.
Hollywood’s scenarioschrijvers zouden niet kunnen werken, Hollywood zelf zou niet kunnen bestaan zonder die natuurwet. Die grondregel is voor scenarioschrijvers even onontbeerlijk als de reine Californische lucht, die door hun hooge openstaande studiovensters naar binnen stroomt.
De kapitein had dezen stelregel reeds eerder met voeten getreden, maar Ferguson had goedmoedig een compromis gesloten; after all was de kapitein iemand, die niet met Hollywood’s wetten vertrouwd zijn kon. Maar er zijn grenzen!
„In dit geval kan het wèl!” krijschte Ferguson. „Ik wil die nikkers als vliegen tegen den scheepswand hebben of het kan of niet!”
Hij gaf een nijdigen ruk aan den weerbarstigen flesschedop. De dop sprong los met een knal en sprong tegen zijn neus, gevolgd door een straal bier.
„Hei, Snooper!” kraaide Spencer, die het zag gebeuren, „kom eens kijken, Ferguson neemt bierbaden voor zijn teint.”
„Ik wou, dat ik me dat ook kon permitteeren,” verzuchtte de man achter het zeil, „ik dronk prompt het bad leeg.”
„Het zou je dood zijn, met al die schmink op je huid,” zei Spencer, onder het zeil kruipend, bierflesschen onder zijn armen.
„Als, je me garandeert dat het zijn dood is, Spencer,” zei Levinski, „zal ik hem met plezier een bad in champagne laten nemen!”
„Jullie lijken wel kwajongens inplaats van schatrijke en wereldberoemde filmacteurs!” zei Murgatroyd.
„Daarom zijn we schatrijk en wereldberoemd,” zei Spencer, die, zonder het zelf te weten, daarmee den sleutel gaf van hun enorme populariteit.
„Als je hatelijk wordt, Murgatroyd,” zei Snooper, „krijg ik een zenuwinzinking.”
„Levinski, hou op!” zei Murgatroyd ontsteld.
Levinski keek hem verontwaardigd aan. Ferguson, met het bier uit zijn haren druipend, klokte zijn flesch half leeg, veegde zijn bril schoon en ging verder: „Als in den nacht die nikkers tegen den scheepswand zitten en een wanhopig gevecht is ontstaan, en alles voor Jackson verloren lijkt, doemt er plotseling een torpedojager op.”
„Wel ja,” zei Levinski „die komt uit de lucht in het scenario gevallen. Waarom niet een heel smaldeel?”
„Daar heb je Levinski weer,” zei Murgatroyd, „daar begint hij den boel weer te torpedeeren.”
„Hij torpedeert niets,” protesteerde Snooper uit de verte, „hij biedt je zelfs een heel smaldeel aan.”
„Hij torpedeert mijn torpedojager!” brulde Murgatroyd opstaande.
„Vrouwen en kinderen eerst!” juichte Spencer, „getroffen beneden de waterlijn! Zet de booten uit, mannen!”
„Op een torpedojager zijn geen vrouwen en kinderen, ezel,” zei Snooper.
„Het zijn verstekelingen,” zei Spencer.
„Bier, meer bier!” juichte Snooper.
„Je krijgt geen druppel bier meer!” riep Murgatroyd, „je doet al gek genoeg, dadelijk ken je niet eens je dialoog.”
„Hoe minder dialoog hoe beter,” kreet Snooper, „vraag maar aan Levinski.”
„Jij krijgt geen bier meer!” bulderde Murgatroyd tegen het zeil.
„Oh!” kreunde Snooper, „Spencer, ik krijg een zenuwinzinking... alleen bier kan me redden, veel, koel bier!”
Murgatroyd zweeg en keek knarsetandend toe, hoe Spencer vier flesschen uit de koelkast haalde.
„Hoe gaat het met Ferguson’s torpedojager?” informeerde Snooper, toen het bier arriveerde.
„Alleen de schroeven steken nog boven water uit,” zei Spencer, „de ketels kunnen elk oogenblik ontploffen.”
Ferguson haalde flesschen uit de koelkast, overwegend dat er waarschijnlijk niets over zou zijn als hij nog langer wachtte.
„Als die nikkers tegen den scheepswand zitten,” zei hij met heesche fluisterstem, om aan den anderen kant van het zeil niet te worden gehoord, „duikt er een torpedojager op. Dat is heelemaal niet onwaarschijnlijk, Levinski, want de kapitein hier heeft zelf verklaard, dat er geregeld een oorlogsschip in de Stille Zuidzee patrouilleert.”
„Verscheidene zelfs,” zei de kapitein.
„Zie je!” zei Ferguson triomfantelijk, een dopje van zijn bierflesch peuterend, „ik stel me voor, dat...”
Ferguson had de flesch ditmaal wijselijk een andere richting doen uitwijzen. Ongelukkigerwijze zat Murgatroyd in die richting. Met een knal sprong het dopje los. Murgatroyd sprong op en veegde geel bierschuim uit zijn oogen.
„Wat denk je voor den donder dat je bent?” raasde hij.
„Een schuimbrandspuit!” kraaide een stem.
Het zeil, in het midden gescheiden, liet de gedeeltelijk beschminkte hoofden van Spencer Howard en Kerry Snooper door.
„Willen jullie grappenmakers er aan denken,” zei Snooper gestreng, „dat we op het oogenblik met alle krachten bezig zijn, een Stille Zuidzee film te maken in recordtijd? We kunnen ons niet permitteeren, tijd te verknoeien met gijntjes.”
„Ze zijn aan het oefenen voor de eerstvolgende gooi- en smijtfilm,” verduidelijkte Spencer.
„Laat mij meehelpen!” smeekte Snooper, „er is altijd een pudding in die films, Murgatroyd... geef mij de rol met de pudding... Levinski, ik wil de pudding om op Murgatroyd’s schedel te ploffen.”
„Ik wil Levinski achterna zitten met een bezem door achttien verschillende deuren,” zei Spencer.
„We nemen er een torpedojager bij en het is een prachtfilm,” zei Snooper.
Toen volgde een groot gekraak en het veldbed waar zij op lagen, bezweek. Snooper stootte zijn hoofd en Spencer knelde zijn vinger. Dat maakte een einde aan de interrupties. Zij gingen op de overblijvende bedden liggen en onderzochten of hun wonden schade hadden toegebracht aan hun filmisch schoon.
„Ik zei,” vervolgde Ferguson, die door jarenlange oefening de gave had verkregen, zijn scenarioverhalen af te breken als er een interruptie kwam, en zonder een seconde aarzelen weer in te schakelen zoodra het gevecht was beëindigd, „ik zei: in den nacht doemt er een torpedojager op, die snel nadert, het geheel overziet en begint te schieten.”
„Waarop?” zei de kapitein.
„Op de nikkers!” zei Ferguson.
„Waarmee?” vroeg de kapitein, „met granaten?”
„Allicht!” zei Murgatroyd, „waar anders mee, kapitein? Torpedojagers schieten met granaten en niet met zuurballen of roestige spijkers! Ik begin werkelijk bijna mijn geduld te verliezen, kapitein!”
„Ik ook!” snauwde de kapitein, „als die torpedojager granaten op het schip afvuurt, gaan er evengoed matrozen van Jackson aan als nikkers en dat zal de bedoeling wel niet zijn.”
Dit doorslaand argument bracht de productiestaf tot nadenken.
„Tòch moet de torpedojager in den nacht vuren,” zei Ferguson, „wat zal dat een schitterend effect geven, in het donker, Levinski!”
„Dat wel!” zei Levinski, ondanks zichzelf meegesleept door de zich openende filmische perspectieven.
„Het kàn wel,” zei de kapitein. „Wat die torpedojagerkapitein doen zou, is: een sloep uitzetten met een machinegeweer aan boord, en daarmee de nikkers bestoken. Die machinegeweerkogels gaan door kano’s en houten borstweringen heen en schieten die nikkers van den scheepswand af als vliegen. Die nikkers nemen de beenen, Als ze dan eenmaal op het eiland zijn, kan die torpedojager zijn granaten op het eiland gaan afvuren.”
„Eenvoud is het kenmerk van het ware!” zei Ferguson opgetogen, „klopt als een bus, nietwaar Murgatroyd?”
Murgatroyd knikte, druk bezig met een flesch. Levinski droomde regiedromen, starend in onbestemde verten.
„Die barstende granaten in het woud kunnen prachtig worden opgenomen,” zei de kapitein, „leg een kleine kruitlading onder een paar boomen met een electrische ontsteking en klaar is kees.”
Murgatroyd schonk hem een blik, waarin hernieuwd respect glom. De technische en artistieke adviseur had nu en dan goede denkbeelden. Hij nam een slok uit de flesch en knikte: „We zijn er, niet?”
„Inderdaad,” zei Ferguson, „de torpedojager vaart weg en laat bij Jackson een machinegeweer achter om de nikkers weg te houden. Jackson gaat parels visschen. Twee dagen later komt Zwarte Bill terug van Taluku en al de rest. Dat wordt een prachtige scène in een gedeelte, dat anders een beetje zwak was!”
„Ja!” zei Levinski, „maar er is nog een kleine moeilijkheid.”
Murgatroyd, die ruime ervaring had van Levinski’s kleine moeilijkheden, schrok en werd wit om zijn neus.
„Waffer moeilijkheid?” zei hij.
„Waar komen de vliegen op den scheepswand vandaan,” zei Levinski, „ik bedoel de nikkers.”
„Die zitten op de twee schoeners, die vannacht arriveeren, niet, kapitein?”
De kapitein wreef zijn vochtigen schedel.
„Op die schoeners zullen niet van die halsafsnijders zitten,” zei hij, „dat zijn waarschijnlijk niets dan Kanaka’s.”
„Zijn dat soms geen nikkers?” zei Murgatroyd.
De kapitein overwoog dit zorgvuldig en schudde dan het hoofd: „Kijk, nikkers hebben platgeslagen neuzen en varkenstanden in hun ooren en zijn zwart. Die snijden je de hals af als ze de kans schoon zien. Kanaka’s zijn een heel ander ras, hè? Die zijn niet zwart, maar goudbruin en ze snijden geen halzen af, en die hebben die mooie bruine meisjes.”
„Hula-hula-meisjes,” zei Murgatroyd.
„Juist!” zei de kapitein, „Kanaka’s zijn niks wild.”
„Dan zijn ze onbruikbaar,” constateerde Murgatroyd „de nikkers in dit scenario zijn wèl wild!”
„Dat is te zwak,” zei Ferguson, „moorddadig, woest, bloeddorstig, maar met innerlijk blanke eigenschappen.”
„Zie je?” zei Murgatroyd, „die moeten we hebben.”
„Er zijn er genoeg,” zei de kapitein, „hier op het eiland, maar daar komen we niet aan.”
Ferguson knikte droomerig: „Ja, die zijn heerlijk wild en bloeddorstig...”
„Dan moeten we ze ook hebben!” zei Murgatroyd met een knauw op zijn sigaar.
„Ga ze maar halen,” zei Levinski, „ik blijf een beetje uit de buurt tot je ze getemd hebt”
„Voor den donder:” zei Murgatroyd, „kunnen we die nikkers niet aan hun verstand brengen, dat ze hier geld kunnen verdienen met vechten?”
„Te oordeelen naar het vechten en schieten wat ze gedaan hebben pro deo,” zei Levinski, „behooren ze alles wat tot dusver vertoond is, te overtreffen, als ze er nog voor betaald worden ook!”
„Laten we het hun aanbieden,” zei Murgatroyd, „ ik geef ze drie dollar per dag.”
De kapitein viel bijna van zijn vouwstoeltje.
„Drie dollar per dag?” zet hij, „per màn?”
„Nou, dan vijf,” zei Murgatroyd, „en dat is heel aardig betaald voor negerfiguranten.”
De kapitein haalde diep adem.
„Ten eerste geven die nikkers betrekkelijk weinig om geld en ten tweede werken ze een vollen dag voor een stok tabak en vinden dat vorstelijk betaald.”
„Wat kost zoo’n stok tabak?” vroeg Murgatroyd.
„Twee dollarcent,” zei de kapitein.
Murgatroyd’s oogen verwijdden zich langzaam en kregen een starenden blik...den blik van een producer, die de poorten van den specialen Producershemel voor zich ziet opengaan.
„Twee dollarcent...” fluisterde hij, „maar die nikkers moeten we hebben. Onmiddellijk! Hoe meer hoe liever! Hoe komen we met die lui in contact?”
„Misschien weet ik een middel,” zei de kapitein.
„Duizend dollar als je ‘t in orde brengt,” zei Murgatroyd.
„Duizend dollar!” zei de kapitein, „maar mijn leven staat er bij op het spel.”
„Hah!” snoof Levinski, „dat van mij staat elken dag op het spel! Trouwens, als je je hachje erbij inschiet, komt het er geen steek op aan of je nu duizend dollar zou hebben gekregen of een millioen. Je kunt alleen maar winnen, niets verliezen.”
„Behalve mijn hachje!” riep de kapitein.
„Nou ja, wat is een hachje,” zei Levinski.
De kapitein keek hem onzeker aan. Levinski’s gelaat stond strak en droevig.
„Het is een groot risico,” herhaalde de kapitein, „ik riskeer mijn hachje... duizend dollar is te weinig.”
„Het is een waardevol hachje,” erkende Levinski.
Murgatroyd droomde over den indruk, die een overweldigende negerregie op Weindorff maken zou. Een geweldige regie... iets enorms... ad $ 0.02 per nikker...!
„Het hachje in overweging nemend,” zei hij, „mijn laatste bod: tweeduizend.”
„Accoord,” zei de kapitein.
„Hoe doe je het?” vroeg Ferguson nieuwsgierig.
„Dat,” zei de kapitein, opstaande, „weet ik zelf nog niet. Maar voor elkaar komen zàl het!”
Levinski keek op zijn horloge en stond op.
„Kwart over drie!” zei hij, „we moeten opschieten als we op tijd klaar willen zijn. Het is vroeg donker.”
„Geeft niets,” zei Murgatroyd, „het zijn interieuropnamen. We kunnen met lampen verder werken.”
„Welja...” zei Levinski, „dat in de opname overdag de vensters zwarte vierkanten zullen blijken te zijn, komt er niet op aan! Kerry! Spencer!”
Hij liep naar de andere zijde van de tent, porde de beide acteurs wakker, wachtte tot ze uit hun bedden waren en ging de tent uit. Buiten het houten gebouw in de verte stond een lichtjongen op den uitkijk. Toen hij Levinski zag, riep hij iets naar binnen.
„Zie je,” zei Levinski, „ze zitten te wachten op ons...... de jongen stond op den uitkijk. Dat is verkeerd, Murgatroyd, dat mag niet meer gebeuren.”
Door het heete zand sloften zij naar de hutten. De kapitein klom in zijn boot. Gedurende den overtocht over het gladde water van de lagune was hij merkwaardig stil. De beide zweetende matrozen, die hem roeiden, zwegen eveneens, nijdig over den langen tijd dien zij, in de op het strand getrokken boot onder de gloeiende zon hadden moeten doorbrengen.
„Waar is die gekke Stevens, die die kroeg op het strand had?” vroeg de kapitein aan den stuurman, die een boek lag te lezen onder het zeil van de brug.
„Beneden in het vooronder, denk ik,” zei de stuurman.
„Stuur hem naar mijn hut,” zei de kapitein. Hij ging naar zijn hut, trok zijn jas uit en ging blazend op bed liggen. Vijf minuten later werd er op de deur geklopt. De stuurman stak zijn hoofd naar binnen.
„Hier is-ie, kapitein.”
De matroos kwam binnen. In zijn houding was nog een restant van zijn ingehamerd ontzag tegenover iemand, die de rang van gezagvoerder bekleedde.
„Goeden middag, kapitein,” zei hij. Twee pas van de deur af bleef hij staan, de handen in de zakken van zijn vuile broek.
„Ga zitten,” zei de kapitein, een practische menschenkennis toonend, „er is geld te verdienen.”
„Goed werk,” zei de matroos.
De kapitein graaide op het tafeltje naast hem, nam een sigaret uit het pakje, dat hij daar vond, en gooide Stevens het pakje toe.
„De zaak zit zoo,” zei hij. „Voor de filmopnamen zijn er nikkers noodig. Niet Kanaka’s, die vanavond met een paar schoeners komen, maar die nikkers, die op dit eiland zitten. Ze kunnen krijgen wat ze hebben willen, kapmessen, spiegeltjes, tabak, whisky, maar de moeilijkheid voor ons is, ze dat aan hun verstand te brengen. Ik kan het niet, geen van ons allen kan het. Speel het klaar en je krijgt vijfhonderd dollar in de palm van je hand. Nou?”
Hij blies een rookwolk uit en wachtte op antwoord. De matroos wreef zijn stoppelbaard en dacht na.
„Het kàn,” zei hij, „de kwestie is: ik heb die negers tegen me in het harnas gejaagd door ze te beduvelen met koopen van copra. Ze kregen het op het laatst in de gaten en ze vertikken het met mij te onderhandelen voor ik ze het verschil heb bijbetaald.”
„All right, betaal het bij,” zei de kapitein, „heb je tabak en zout in het magazijn?”
„Kisten vol,” zei de matroos.
„Wat kost het om die nikkers weer vriendelijk te krijgen?”
De matroos wierp hem een snellen blik toe en dacht even na.
„Driehonderd dollar aan tabak en messen.”
De kapitein richtte zich op één elleboog op: „Kijk eens hier, mijn zoon... één ding moet je niet uit het oog verliezen. Ik ben als scheepsjongen lang geleden hier in de Zuidzee begonnen. Ik heb er een aardig kapitaaltje verdiend met handel drijven. In copra. En tripang! En ik weet minstens zoo goed als jij, wat een streng tabak en een derde kwaliteits mes kosten en wat die dingen voor een nikker waard zijn. Nu vraag ik nog eens: wat kost het om die nikkers vredelievend te maken? We kunnen samen zaken doen, maar op gezonde basis. Hoeveel?”
„Ruw geschat, aan den hoogen kant, honderd dollar,” zei Stevens.
„Dat kan,” zei de kapitein, „die betaal ik je extra. Leg die nikkers uit wat er van hen wordt verlangd, als je daar tenminste kans toe ziet. Er moeten enkele opnamen worden gemaakt, waarin die nikkers uit booten op den schoener schieten en zoo meer. Druk ze op het hart, dat ze precies doen wat je zegt en loof premies uit, achteraf te betalen, liefst premies van jenever, als ze alles goed doen. Alles wat jij hun geeft wordt door de filmmaatschappij betaald. Is dat duidelijk?”
„Ja,” zei Stevens.
„Prachtig,” zei de kapitein. „Krijg dat voor elkaar en je krijgt je vijfhonderd dollar. En hou je mond dicht over deze transactie en ik zal zorgen, dat je tien procent krijgt van alles wat aan die nikkers wordt uitbetaald. In contanten. Begrepen?”
„Begrepen,” zei Stevens met een lichten grijns.
„Eenig idee hoe je ‘t zult aanpakken?” informeerde de kapitein.
„Het is vrij eenvoudig,” zei Stevens, „die verloopen matroos, die bij die nikkers woont, heeft een van die vrouwen getrouwd en hij woont vlak bij het negerdorp. Hij verstaat hun gebrabbel veel beter dan ik en hij is goede vrienden met het opperhoofd, hij heeft de dochter van het opperhoofd aan den haak geslagen... maar haar bruidschat was varkens, zout en een schoonmoeder als een booze droom. Hij kletst die nikkers binnen een half uur om.”
„Wat ik niet snap,” zei de kapitein, „is, waarom die nikkers ons aanvielen, dien avond, toen we ons ontscheepten, en waarom we naderhand niets meer van ze merkten.”
Stevens grinnikte: „O dat! Ze maakten herrie, zooals ik daarnet al vertelde, over die betaling van die copra. Ik dreigde ze, dat er een vuurschip zou komen als ze niet rustig waren. Toen prompt den volgenden dag een groot schip in de lagune lag, dachten ze, dat dat een strafexpeditie moest verbeelden. En toen al die tenten op het strand kwamen staan, zijn ze er voorzichtig in den nacht met pijlen op gaan schieten.”
„Noem dat maar voorzichtig!” bromde de kapitein. „‘t Is een wonder, dat er niemand zoo’n ding in zijn bast heeft gekregen. Maar aan hun kant zijn er vast geen lijken gevallen, want bij mij zat het heele stel snuggerlingen met losse patronen te schieten... Stel je voor! Iemand die niet eens voelt, dat hij met los kruit schiet!”
Hij snoof van hartgrondigen afschuw.
„Dat is een geluk geweest,” zei Stevens, „als er dooie nikkers waren geweest, hadden we ze nooit voor de film kunnen gebruiken. Barclay, die schoonzoon van het opperhoofd, kwam den volgenden morgen naar mij toe in mijn hut en vroeg mij wat er aan het handje was. Hij heeft die nikkers verteld, dat er van een strafexpeditie geen sprake is en ze zijn nu weer rustig.”
De kapitein knikte: „Dat is dus afgesproken. Verknoei geen tijd, morgen moeten die nikkers ter beschikking staan!”
„Kan,” zei Stevens.
„All right,” zei de kapitein, „we spreken elkaar nog wel nader. Ik ga pitten.”
Hij keerde zich naar den wand. De matroos stond op, heesch zijn broek omhoog en slenterde de deur uit.

DERTIENDE HOOFDSTUK

Gesprekken in den nacht en bij zonsopgang

„I wish these people wouldn’t
talk so much!”...
(Verzuchting van den schrijver)

De eerste schoener gleed de lagune binnen in het gouden licht van den vlammenden zonsondergang. De torpedojager arriveerde toen de goudgele maan hoog tusschen de sterren dreef, en ging voor anker buiten het rif, een bleekgrijze schim met ten hemel wijzende geschuttorens en kanonnen. De tweede schoener kwam in het diepst van den tropischen nacht en slechts weinigen aan boord van de ,Flossie’ hoorden het ratelen van haar ankerkettingen. Enkele negers, kauwend op plukken tabak van versche strengen, den avond tevoren gekregen, hurkten rond een vuur in het inwendige van het eiland. Het geratel der ankerkettingen rolde over het water en klonk luid in den stillen nacht. Weer een schip! Nu al vijf in totaal! Zij rezen stil overeind, grepen hun speren en slopen, zonder het slapende dorp wakker te maken, door het woud naar de kust. De schepen lagen daar vredig op het water, naast en door elkaar. Alleen op den laatsten schoener klonk nog gepraat en gelach. De negers staarden tot alles stil was, maar er gebeurde niets. Op alle schepen heerschte rust. Een van hen floot zachtjes. Door het geurende, warme bosch slopen zij terug naar hun vuur, dat nog slechts gloeide. Zij doofden het en kropen in hun grashutten onder de wuivende palmkronen.
In het midden van den langen scheepswand van de ,Flossie’ waren enkele patrijspoorten hel verlicht. Bill Craigley legde de laatste hand aan het draaiboek over de gewijzigde scenarioscènes. Hij stak een laatste sigaret op en draaide het laatste vel uit zijn schrijfmachine. Er was nog koffie in de pot. Hij ponste gaatjes in de gereedgekomen vellen, stopte ze in een map, draaide zijn licht uit en ging naar bed. Drie patrijspoorten straalden nog hun licht uit, haar reflexen spiegelend in het stille water. In de afdruk- en ontwikkelkamers werd stil en hard gewerkt. Lange banden films rolden over hun klossen en gleden langzaam door de glazen ontwikkelbuizen. Levinski’s opnamen van de scènes in de bar. Het was stikdonker in de groote kamer. De loopende filmband piepte over zijn klossen. Vloeistof ruischte in de spoelbuizen. De eene man, die in de ruimte aanwezig was, zat in een hoek en draaide aan den afstemknop van een radiotoestel, waarvan het lampje was losgeschroefd. Na enkele oogenblikken bracht het toestel dansmuziek voort. De man bij het toestel scharrelde door het duister naar den muur en klopte er tegen.
„Schakel den luidspreker maar in, jongens, O— hier is Honolulu!”
„Hoe lang gaat dat door?” riep een stem aan de andere zijde.
„Ik kom dáár!” zei de man. Hij opende een deur in den wand en stapte in een kleine vestibule. Met groote zorg sloot hij de deur achter zich, voor hij een andere vóór zich opende en een hel verlicht vertrek binnentrad. Hij knipperde pijnlijk tegen het felle licht. Er waren drie mannen in de kamer. Een stond bij een patrijspoort, de anderen bij het spoel- en droogtoestel. De filmband kwam door een opening in den wand naar binnen en doorliep vier enorme rechtopstaande glazen buizen, voor hij in de droogmachine schoof.
„Tot hoe lang gaat dat door?” vroeg een lange man met een paardengezicht, die bij de machine stond.
„Vier uur vertelden ze!” zei de ander, „Honolulu tijd!’’
„Is dat Pacific Standard Time?” vroeg de man bij het toestel.
„Vraag het mij niet, Joe!” was het antwoord, „ik ben de kluts kwijt geraakt. „Om acht uur heb ik mijn horloge gelijk gezet op Chicago, maar hoeveel dat scheelt met Pacific weet ik niet.”
„De Sandwich eilanden hebben geen Pacific Standard Time,” zei de man bij het raam.
„Praat geen onzin!” zei Joe ongeduldig, „ze liggen in den Stillen Oceaan. Als die nog geen Pacific tijd hebben, wat dan wel?”
„Hoe het heet, weet ik niet,” zei Shorty, „maar het scheelt tien uur met Greenwich tijd.”
„Hoe weet je dat?” zei de man uit de donkere kamer.
„Kaptein zei het tegen stuurman,” zei de ander.
„En wat,” zei de man, die al den tijd over de film gebogen had gestaan, „is Greenwich tijd precies?”
„En hoeveel scheelt Chicago tijd met Pacific?” zei Joe, „weet je dat misschien?”
„Chicago heeft Central Standard Time,” zei Shorty.
„Schitterend,” zei Joe, „maar hoeveel uur scheelt het? Dat willen we nu zoo graag weten. Al onze radioprogramma’s zitten in de war.”
„Ik ga buiten een sigaret rooken,” zei Shorty, „als jullie het tijdsein van Honolulu afwachten, weet je het!”
„Wacht eens even,” zei de man bij het apparaat, „hier begint wat nieuws... wat is dit?”
De anderen kwamen dichterbij en volgden de door de buizen loopende film. Een tijdlang kwamen er witte beeldvlakjes, dan, plotseling, verscheen er een interieur. Dat bleef dertig beeldjes lang onveranderd, dan schoof een jongensfiguur met een zwart bord in het vlak.
„De klap,” mompelde Joe. „Scène vier. Geluid 21. Shorty, plak nou even een papiertje op die leege trommel, anders zitten we dadelijk weer in de war.”
„Ik ga eerst die sigaret rooken,” zei Shorty. „Jandomme, wat heb ik een slaap!”
„Zout die voorloopig maar op!” zei de man bij het venster, „zoolang we hier bezig zijn, kunnen we elken nacht ontwikkelen. Deze film moet in recordtijd worden gemaakt en Levinski draait als een gek, een paar honderd meter per dag! Gisteren, toen Czapek en die Stuvich bezig waren, was het nog veel erger.”
Joe ging op de tafel zitten en zwaaide met zijn beenen: „Ik ben nu zeven jaar bij de Amalgamated en in die zeven jaar heb ik minstens twintig films in recordtijd af zien maken. Van die twintig bleven er minstens vijftien een jaar liggen voor ze goed en wel werden gebruikt”
„Deze niet, Joe,” zei de man bij het raam, „de ouwe zelf heeft een contract, dat deze film in Januari moet worden afgeleverd.”
„De ouwe is gek!” zei Joe.
„Dat weten we nou wel,” zei de man bij het raam, ongeduldig, „maar hij moet deze film toch maar hebben in Januari.”
„Die is niet klaar in Januari,” zei Shorty, van de filmband opkijkend, „bestaat niet!”
„Snooper houdt zich anders flink,” zei Joe, „Levinski heeft weinig last met ‘m.”
„Hij heeft van Frisco af tot hier toe kunnen maffen,” zei de man bij het raam, „dat scheelt ‘n hoop.”
„Dat gezicht, dat Snooper hier trekt, lijkt anders wel snert,” zei Shorty opeens. „Dat is nou een acteur! Moet je dat zien!”
De anderen bogen zich over hem heen en staarden neer op het versch gedroogde filmbeeld.
„Negatief,” zei Joe, „dat kun je nooit zoo precies beoordeelen.”
„O, niet?” zei de ander, „ik ontwikkel nu al tien jaar lang en ik kan in negatief een gezicht beter beoordeelen dan Levinski het kan in positief. Dit lijkt wel snert...hij kijkt of hij een rot ei heeft geroken.”
„Wat weet jij er nou van!” zei Joe verontwaardigd, „weet jij veel wat voor gezicht hij trekken moet?”
„Ik ben overtuigd,” zei Shorty, „dat driekwart van al die lui, die nou voor films spelen en groote namen hebben, niet half zooveel talent hebben als honderden arme jongens en meisjes in fabrieken of café’s. die hard voor hun brood moeten werken, en het veel beter zouden kunnen als ze de kans maar kregen!”
„Ja, als ze de kans maar kregen!” zei Joe, in plotselinge opwinding, „als ze de kans maar kregen! Man, ik heb een meisje gekend toen ik chauffeur was in Cincinnati... kellnerin in een cafetaria was ze. Een haar! Daar is Ginger Rogers niks bij! Een gang en een figuur... en acteeren dat dat kind kon, daar sloeg je van achterover! Die heeft links en rechts geprobeerd of ze met haar niet eens een proef wilden nemen... alleen maar een proef. Maar dacht je dat ze haar een kans gaven? Geen kwestie van!”
„Als je dat stuntelige gedoe bij zoo’n opname ziet!” bromde de man bij het raam, „wor’ je er ziek van! Dat zijn nou beroemde acteurs! Als Levinski het ze geen zeventig keer voordoet en zeventig keer zegt wat er verkeerd is, komt er geen steek van terecht. Acteurs! Ha! Geluk dat ze het zoover hebben geschopt, anders niks! Geluk en dan een massa reclame. De straat loopt vol van jongens en meisjes, die het heel wat beter kunnen!”
Shorty staarde vol aandacht neer op een beeldje: „Nou niet om het een of ander... maar ik geef je de verzekering, als ze mij die rol van Spencer hier hadden laten spelen, dat ik het er beter afgebracht had dan hij... of evengoed in elk geval... ik...”
Joe viel hem in de rede: „Heb jij Buck Johnson gezien in zijn laatste film ,De Omaha Express?’ Als ze mij voor de camera hadden gezet, en met mij evenveel geduld hadden gehad en evenveel soebatten en sjouwden en zeulden als met Buck Johnson, zou je eens zien wat ik van Harde Harry’s rol had terecht gebracht! De vent had geen overtuiging, geen hartstocht... geen appeal.”
„Wat is het nut van praten,” zei de man bij het raam: „er zijn er hier zooveel, die allemaal denken dat ze acteeren kunnen, in en bij de studio’s, dat naar de enkele kerels, die het wèrkelijk kunnen, eenvoudig niet wordt geluisterd. En als je aanhoudt, omdat je per slot van rekening toch wéét dat je het kùnt, loop je kans, dat ze je er uit gooien, anders niet. Je hebt gezien wat er met Jay is gebeurd en met dikke Davey en met Francientje uit de cantine... Er uit! Ze hebben nu eenmaal hun vaste stelletje, en wat er nieuw noodig is, wordt van verweg gehaald, wat in de eigen studio is, is niet goed... zoo gaat het immers altijd, dat weet je toch.”
Hij zuchtte diep en keerde zich van het raam af: „Maar één ding wou ik toch: dat ik één keer de kans kreeg om een behoorlijke rol te spelen. Bigard zou staan te kijken, als hij dat op het doek zag! Maar wat heeft ‘t voor nut... Shorty, ga mee een sigaret rooken...”
„Ja, nou is de rol bijna op,” zei Shorty.
„Schiet op!” zei Joe, „daar komt de blanke film al aan!”
Shorty dook door de lichtsluis naar de ontwikkelkamer.
Op de beide schoeners, die in den stillen nacht waren gearriveerd, was het volkomen rustig. Geen wacht stond aan dek, geen man, die niet vreedzaam sliep.
De beide kapiteins, indachtig het wijze woord, dat er morgen weer een dag zijn zou, sliepen in hun kooien, ongestoord den dageraad afwachtend.
Op de brug van den torpedojager stonden de eerste en de tweede officier, waarvan de tweede de wacht had en de eerste geen zin had gehad om naar kooi te gaan. Zij hingen over de railing van de commandobrug en staarden naar de blinkend witte tenten op het eiland.
„‘t Lijkt me vrij onwaarschijnlijk, George, dat de inboorlingen erg oproerig zijn,” zei de eerste, een sigaret kiezend uit een fraaien koker, „kun je je indenken, dat anders die tenten daar zoo rustig zouden staan?”
Hij hield George zijn koker voor. De tweede wierp een snellen blik om zich heen.
„De ouwe slaapt, jô!” zei de eerste.
„Maar die matroos daar kan ons zien,” zei George, „dat verdraagt de discipline niet, zeg.”
De eerste keek om, zag, dat de matroos, die de wacht had, hen inderdaad kon zien en stak zijn koker in zijn zak. Het vlammetje van zijn aansteker schitterde in de smalle gouden biezen op zijn mouwen.
„Die filmexpedities krijgen het zoo gauw op hun zenuwen,” zei hij, „als drie oude negers met speren zwaaien, denken ze dat er moord en doodslag gaat volgen. Moet je daar de tenten zien staan... ‘t Lijkt wel een picnic!”
George knikte: „Dan waren die rookende puinhoopen van bungalows op Tuari wel wat anders! Maar van dat dorp is geen paal overeind blijven staan na dat bombardement!”
De eerste knikte peinzend en staarde naar de tenten.
„Dat filmwerk lijkt me voor de verandering ook wel eens leuk,” zei bij, „en als ik soms zie hoe sommige rollen van scheepsofficieren verpruld worden, houd ik mijn hart vast! Heb je ,Nacht Eskader’ gezien?”
„Met Shirley Shunt?” zei de tweede, „waarachtig wel!”
De eerste wendde zich tot hem: „Nou, heb je ooit een rol zoo stuntelig zien spelen als die van den commandant en van den eersten officier? Landrotten, die op een schip waren gezet, geen autoriteit, niets! Er ging niets van uit. Hoe kun je nu ook verwachten, dat er iets van terecht komt als je iemand, die nog nooit op een slagschip heeft gestaan, een officiersrol laat spelen? Waarachtig, als ze mij er voor in de plaats hadden gezet, zou het nog beter zijn gegaan! Laat ik dan geen geboren acteur zijn... ik maak me toch sterk, dat ik een scheepsofficiersrol met commando’s er beter af breng dan iemand, die niet eens een duikboot van een torpedo kan onderscheiden, niet?”
„Wie weet,” zei de tweede, „misschien nemen ze ons schip in het voorbijgaan wel mee op, dat zou best leuk zijn, zeg, je eigen schip op het witte doek te zien, met ons op de brug.”
„Ja, dat dacht je,” zei de eerste, „als er zooiets gebeurt, staat onze ouwe op de brug, heelemaal alleen, reken maar! Ik ben overtuigd, dat hij alleen met zoo’n vaart hierheen is gekomen omdat het een filmexpeditie betrof. Hij zei tegen mij toen het telegram kwam: ,Allen Amerikaanschen onderdanen in Amerikaansche wateren moet alle mogelijke bescherming worden verleend, luitenant Farrell, en zeker een zoo kwetsbaar lichaam als een filmexpeditie... een cultuur-onderneming!’ Hij gaf koers Noord-Noord-Oost en wij op weg, full speed! Ja, leer mij de ouwe kennen! Met zijn kwetsbaar cultuurlichaam! Als er iets opgenomen wordt, staat hij op de brug, met zijn borst vooruit!”
Hij zweeg en staarde over de wateren. Een licht briesje, dat steeds komt vóór zonsopgang, veegde duizenden zilveren rimpeltjes over de weerspiegeling van het maanlicht.
„Och, je kunt niet weten,” zei de tweede, „misschien nemen ze wel wat meer van ons op.”
De eerste peinsde, rookend.
„Als dat zoo is,” zei hij, „zal ik ze toch eens laten zien, hoe een officier van de Amerikaansche Pacific Vloot zijn orders geeft! Ik geloof, dat de heeren in Hollywood aardig zullen opkijken als ze dat zien, inplaats van het slappe-thee-en-koekedeeg gedoe, dat op de film voor de Vloot doorgaat! Reken maar!”
Hij gooide zijn sigaret, over de railing van het sloependek heen, in zee.
„Ja, zooveel bijzonders is dat spel van de meesten niet,” zei de tweede, nadenkend, „hier en daar valt wel wat te verbeteren!”
„Reken maar!” zei de eerste nadrukkelijk.
In het Oosten steeg een vlammende gloed van den horizon op naar het zenith, de sterren voor zich uit verbleekend. De fluweelzwarte hemel werd indigo in het Westen, het licht van de maan maakte plaats voor een levendiger, warmer licht, de reflex van het komende zonlicht.
„Kijk daar eens!” zei George, „ze schijnen vroeg wakker te zijn, hier.” De tweede volgde zijn blik.
Op het dek van de ,Flossie’, als een bleeke schim in het onzeker ochtendlicht, liep een man in witte uniform. Zijn jas hing open over een wit shirt. Goudgalon lag op zijn mouwen.
„Lijkt de kapitein wel,” zei de tweede.
„Hij is in elk geval vroeger op de been dan onze ouwe,” zei de eerste geeuwend, „ik ga naar kooi, het is al laat!”
De tweede bleef achter en liep de brug heen en weer, peinzend over de mysterieuse aantrekkingskracht van alles wat in verband staat met het witte doek.
De kapitein van de ,Flossie’ geeuwde, knoopte zijn uniformjas dicht en daalde de treden van de steile valreep af met een voor een niet-zeeman onbegrijpelijke nonchalance. Op de laatste trede wachtte hij. Het lichte briesje rimpelde het gladde water. Twee matrozen, aan den boeg, gleden slaperig langs een touw naar beneden, in een sloep. Zij grepen de riemen en brachten met veel geplas, dat helder klonk in den frisschen morgen, de sloep onder den valreep. De kapitein stapte in de schommelende boot en ging zitten.
„Naar de ,Tamari’,” zei hij, „die eerste, witte schoener daar.”
De riemen sloegen uit, regens van waterdroppels dropen tinkelend van de breede bladen. De boeg van de sloep beschreef een cirkel en gleed naar de ,Tamari’.
„Wacht hier,” zei de kapitein, toen zij hun vaart inhielden met in het water gestoken riemen, „ik kom wel boven.”
De sloep lag onder den boeg van de ,Tamari’. Het was geen groote schoener, het schip was als yawl getuigd met fokkemast, groote mast en een kleine bezaan. Haar lijn was fraai, de hooge, slanke boeg met haar oprijzende boegspriet was nog een overblijfsel van den bouwtrant der klipperschepen. De kapitein greep den ankerketting en klom snel naar boven, zich vastgrijpend aan de groote verroeste schakels, zonder met jas of broek die schakels aan te raken. Hij greep de verschansing, wipte er overheen en liep zonder aarzelen over het dek naar achteren. Het schip had achter op de plecht een verhooging voor de hutten van kapitein en stuurman. Hij aarzelde niet, liep de openstaande deur door, ging de enkele treden van een trapje af en stond in de hut van den kapitein. Een olielamp brandde nog, haar geel schijnsel vermengend met bet grijze ochtendlicht.
„Jeffries!” zei de kapitein, in de deuropening staande. Uit een kooi terzijde kwam een zware ademhaling.
„Jeffries!” herhaalde de kapitein, „laat dat, ouwe gek, ik ben het, Clarke!”
De slaper rees overeind, zwart haar verward over zijn voorhoofd hangend. Hij staarde den man bij de deur aan. Dan verspreidde een grijns zich over zijn verweerd gezicht. Hij sprong uit zijn kooi, schoof zijn bloote voeten in linnen dekschoenen en gooide zijn Smith Wesson terug op de dekens.
„Clarke!” zei hij, „ga zitten, en vergeet die revolver maar. Macht der gewoonte. Je bent toch zeker niet de tijden vergeten, dat je zelf hier rondvoer, met een Lewis machinegeweer onder een presenning op de boeg?”
„Officieel wel,” zei Clarke droog, „voor jou niet, onder vier oogen. Hou dat in de gaten, Jeff, er zijn zaken voor je te doen en daar kom ik over praten. Ik heb weinig tijd, hoe minder het in de gaten loopt dat we samen gepraat hebben, hoe beter.”
„Ga zitten,” zei Jeffries, „trek in iets?”
Hij liep naar een kastje, dat in den hoek hing en haalde een groene flesch te voorschijn.
Clarke keek van de flesch naar Jeffries.
„Drink jij dat groene vuur tegenwoordig?” zei hij ongeloovig.
„Laat dat staan, Jeff... Franschen drinken dat goedje, maar een Amerikaan nooit!”
„Wat dacht je dat het was?” zei Jeffries.
„Absinth,” zei Clarke met opgetrokken neus.
„Er zit mijn beste whisky in,” zei Jeffries, „maar al mijn gewone bezoekers weigeren uit deze flesch te drinken. De beste manier om goeie whisky hier te bewaren.”
Hij scharrelde twee glazen op.
„Eén,” zei de kapitein. zijn uniformpet op tafel gooiend, „de zaak zit zóó Jeff: Die filmexpeditie hier heeft schoeners noodig voor opnamen. Compleet met bemanning. Jij vaart toch nog Kanaka’s?”
„Wat dacht je?” zei Jeffries, „Orang-Oetans van Nieuw Guinea, die je je hals afsnijden? Ik vaar Fidji- en Tahitimatrozen. Op je gezondheid. Daar gaat-ie in ruim nummer één!”
„Happy days,” zei Clarke, zijn glas leeghappend. „Ik ben de man geweest, die jou dat telegram heeft gestuurd. Vergeet dat niet. Ik heb hen aangeraden, twee schoeners te huren voor een volle maand, compleet met bemanning en er voor te betalen. Vergeet ook dàt niet.”
„Ja?” zei Jeffries, met half dichtgeknepen oogen, „ga verder.”
Clarke keek hem recht in het gezicht.
„Wij kennen elkaar langer dan vandaag, Jeff. Als die lui jou duizend dollar bieden voor een maand huur van je schuit, zeg je dan ,ja’?”
„Dacht je dat ik gek was?” zei Jeffries.
Clarke knikte.
„Als ik zeg: ,Bied vijftienhonderd dollar, bieden ze vijftienhonderd. Als ik zeg: ,Tweeduizend is een redelijke prijs, in aanmerking genomen dat hij een maand lang geen handel kan drijven en relaties verliest,’ betalen ze dat. Gesnapt? Geen double-crossing, geen achterbaksche manipulaties... hoeveel?”
„Noem maar,” zei Jeffries, „wat dacht je?”
„Ik zal zorgen, dat jij tweeduizend krijgt voor een heele maand,” zei Clarke, „vijfhonderd voor mij.”
„Driehonderd!” zei Jeffries, „verdomme Clarke, ik verlies heel wat! Als jij dat telegram niet had gestuurd, maar een ander, had ik er niet over gedacht!”
„Vooruit nou, Jeff!” zei Clarke met een zwaai van zijn hand, „je kent mij van vroeger. Geen gijntjes. Vijfhonderd!”
„All right!” zei Jeffries, „ik had al weinig hoop, maar ik kon ‘t probeeren, je had intusschen kunnen veranderen.”
„Ik bèn veranderd,” zei Clarke, „maar niet in dat opzicht.”
Hij stond op, greep zijn uniformpet van tafel en ging naar de deur.
„Wij hebben elkaar niet gezien,” zei hij, „we zijn ouwe kennissen. Als iemand van die filmlui mij hierheen heeft zien gaan, is er over de ankerplaatsen gesproken. Snap je?”
„Je kent me,” zei Jeffries.
In de deur keerde Clarke zich even om.
„Tusschen twee haakjes, Jef... er is kans, dat die filmmaatschappij die schuit van jou wil koopen... voor contant geld, om naar den kelder te laten gaan voor opnamen. Denk daaraan, wil je?”
Hij klom de trap naar dek op. Jeffries kwam hem haastig achterna.
„Wàt zei je?” fluisterde hij heesch. „De heele schuit koopen?”
„Stil!” zei de kapitein, „je hebt toch ooren aan je hoofd, is het niet? Welke van de twee schoeners het zijn zal, weet ik niet, dat moet... de filmmaatschappij beslissen. Tot kijk Jeff!”
Hij beklom de laatste treden en stapte op dek, in de eerste stralen van de ochtendzon. Op den boeg van de ,Tahari’ bleef hij even staan. Honderd meter aan stuurboord lag de ,Annie Laurie’, een groote yawl, half yawl, half kits getuigd. De ,Annie Laurie’ was ongeladen, de bovenrand van haar koperen huidplaten lag boven den waterspiegel en was groen beslagen. Zij was lichtgrijs geverfd, maar enkele maanden van hard werken zonder grondige schoonmaak hadden haar zijwand een verwaarloosd uiterlijk gegeven. Maar het tuig stond strak als een vioolsnaar, haar zeilen, keurig opgerold langs de masten en ra’s, waren hagelwit. Geen stukje overbodige rommel lag op het in de morgenzon glanzende dek. Kapitein Clarke grinnikte.
„De ouwe McPherson zal wel harder pingelen!”
Hij klom langs den ankerketting naar beneden.
„Naar de ,Annie Laurie’!” zei hij.
De zon was al warm op zijn rug.

VEERTIENDE HOOFDSTUK

Betreffende het mannelijk schoon van een kapitein ter zee

„HOORAY! There are the good old Marines!”
(Na 15 jaar Amerikaansche Film)

Een opnamedag was voorbijgegaan en een nieuwe tropennacht gevallen. De maan, die aan een zijde een hapje miste, rees boven den horizon. Het flonkerende Zuiderkruis hing hoog boven een zwartfluweelen hemel. De positie der schepen was aanmerkelijk veranderd. De Annie Laurie, die als schoener van Jackson fungeerde, lag buiten gezicht van de Flossie, aan de rechterzijde van het eiland, waar volgens kapitein Clarke een oesterbank zou kunnen liggen, ware Kualonga geen atol geweest. In den loop van den geheelen ochtend was gerepeteerd met horden nikkers, die allen, tot zelfs kreupelen en grijsaards toe, waren komen aanloopen om stokken tabak te verdienen. Na selectie van de meest geschikte waren in den middag verschillende scènes opgenomen van de pogingen van Jackson’s bemanning om parels te gaan duiken. De requisitieafdeeling had twee schitterende imitatie-Kanaka’s van lappen en zeildoek vervaardigd, welke Kanaka’s voorbestemd waren om, volgeschoten met pijlen, en onder water door èchte Kanaka’s gewenteld, een vreeselijken dood in te gaan. Er was aanvankelijk een aanmerkelijk oponthoud geweest, tot alle negers er van overtuigd waren dat de geweerschoten, door Jackson’s Kanaka’s afgevuurd, slechts van losse patronen afkomstig waren. Toen de zon in zee gleed, gaf Levinski het sein voor ophouden, met een tevreden zucht. Het was niet denkbaar, dat er ooit een fraaiere serie opnamen was gemaakt van inboorlingen in kano’s, inboorlingen schietend van achter borstweringen, inboorlingen over de blauwe lagune oprukkend in kano’s en inboorlingen, oprukkend door de jungle.
Ook van shots waarin negers in kano’s doodelijk werden getroffen door het goed onderhouden geweervuur uit Jackson’s schoener, was een groote verscheidenheid voorhanden.
Murgatroyd had geen redenen tot klagen gevonden en ‘s avonds, toen zij in de kleine eetzaal onder wuivende ventilatoren haastig hun grootendeels uit blikgroenten en fruit bestaande lunch gebruikten, gaf hij ondubbelzinnig van zijn tevredenheid blijk.
„We zijn op den goeden weg, Levinski, het gaat goed!” zei hij, gemengde perziken en ananas op zijn bord scheppend.
„Het was voortreffelijk,” zei Ferguson, afwezig in de verte starend. Het sap van een perzik droop langs zijn kin. Hij merkte het niet.
„Die grijnzende negerkoppen, achter verschansingen oprijzend... de bloeddorst, die te lezen stond op hun gezichten... de witte, wreede, puntig bijgevijlde tanden... hun zwarte, bezweete gezichten... de ringen in de breede dierlijke neuzen... de wellust, waarmee zij hun moordende pijlen afvuurden... het was de ware sfeer... de sfeer van mannen in de Stille Zuidzee.”
„Dat slikt Weindorff als koek,” zei Murgatroyd, zich verkneukelend, „het is schitterend materiaal! En het kost maar twee dollarcent per man per dag!”
Levinski spoot grape fruit met spuitwater uit een syphon in een hoog glas en sloeg den inhoud met één teug achterover.
„Moordend werk!” zei hij, „de hitte was krankzinnig. Maar ik heb zooveel opnamen gemaakt, dat we de beste stukken kunnen uitkiezen. Stuvitch is op zijn eentje bezig geweest op het eiland en in de kano’s bij het strand. Voor het speciaal maken van close-ups. Zijn opnamen, gevoegd bij Czapek’s opnamen van ‘t geheel, en de shots die nog komen van Jackson’s matrozen, zullen een prachtige montage opleveren! Hoe laat is het?”
„Kwart voor acht,” zei Murgatroyd, „hoe laat gaan we door?”
„Negen uur!” zei Levinski, „ik wil en zal die heele maanlichtopname van den laatsten aanval op Jackson’s schoener vannacht klaar hebben! Heb je er voor gezorgd, Ferguson, dat die torpedojagermenschen overal van op de hoogte zijn?”
„Zij weten alles tot in de puntjes,” zei Ferguson.
„Spartelde die kapitein niet tegen, bij het idee voor een film te gaan spelen?”
„Ha! Hij was als een kind zoo blij!” zei Murgatroyd. „Hij stuurde direct een telegram naar de autoriteiten in Honolulu om te vragen of het mocht. Ik heb hem gezegd, er op te wijzen in dat telegram, dat hiermede het Leger de loef werd afgestoken en een geweldige goodwill voor de Vloot opgebouwd. Twee uur later kwam het O.K. terug.”
„Kent hij zijn dialoog?” vroeg Levinski, „ik snap overigens niet, waar de oude ezel het idee fixe vandaan haalt, zelf voor de film te willen spelen. Preston, of Benson hadden die rol veel beter kunnen spelen.”
„Heb ik hem tactvol aan zijn verstand probeeren te brengen!” zei Murgatroyd, „maar daar wou hij niet van hooren. Het was zìjn schip en hij dacht er niet over, aan een ander, zelfs maar op de film en in schijn, het commando af te staan. Hij als commandant of geen filmrol. Toen heb ik nog voorgesteld, een van de jongere officieren te nemen, er was er een bij met een vrij fatsoenlijk gezicht, maar dat wilde hij evenmin.”
„Wij moeten hier geen fatsoenlijke gezichten hebben,” zei Ferguson ongeduldig. „Dit is de Stille Zuidzee en daar zijn stoere mannen, geen mooie jongens met snorretjes.”
„Begrijp nu in vredesnaam, Ferguson, dat deze torpedojager er een is van de United States Navy, ònze marine, en die moet een beetje netjes worden gepresenteerd, anders krijgen we niet alleen het gouvernement aan onzen nek, maar Will Hays, de marineautoriteiten en Senator Dies op den koop toe! Gebruik toch je hersens! Als ik er niet was, zou je eens wat beleven!”
„Ik snap niet wat er aan te merken valt op dien kapitein,” zei Ferguson, „hoe kan het Dies Committee nu iets aan te merken hebben! De kapitein kàn niet mis zijn. Hij is de kapitein van een torpedojager zèlf!”
„Heb je hem gezien?” zei Murgatroyd.
Ferguson knikte.
„Heb je zijn gezicht gezien?” vroeg Murgatroyd.
„Ook dat,” zei Ferguson.
„Als we dàt filmen,” zei Murgatroyd, „echt of niet echt, krijgen we last! Ze zeggen ijskoud, dat we met opzet dien kapitein hebben uitgekozen, om de vloot te caricaturiseeren. En dan neemt het Leger, dat zich een aap lacht, het voor ons op en dan is de olie heelemaal in het vuur!”
„Ik ben de draad een beetje kwijtgeraakt,” zei Levinski, opkijkend van een sla’tje. „Wordt dat Monster Frankenstein nou gefilmd of niet?”
„Dat mòet wel,” zei Murgatroyd, „hij staat er op. Geen kapitein, geen torpedojager. Maar ik houd mijn hart vast.”
„Dan is de zaak toch beklonken,” zei Levinski, „ik snap niet wat er dan nog te redeneeren valt. Als ik het goed heb, gaat het dus als volgt: Negers varen in kano’s met houten borstweringen in een wijden boog op Jackson’s schoener aan. Zij vallen het schip aan van alle zijden, en schieten pijlen af als Jackson’s matrozen zich over de railing buigen, om hen onder vuur te nemen...”
„Jackson hangt met doodsverachting over de railing, met in elke hand een revolver, terwijl de pijlen om hem heen vliegen,” zei Ferguson opgewonden.
„Juist,” zei Levinski, „die nikkers gooien stukken hout met touwen er aan over den schoener heen. Tegen de touwen klimmen ze omhoog. Sommige van die touwen worden doorgesneden, maar er komen er steeds meer.”
„Dat alles weten die nikkers precies,” zei Ferguson, „ik heb gisteravond het draaiboek meegenomen en alles aan dien matroos uitgelegd. Op het oogenblik is hij hen precies aan het instrueeren... Die nikkers waren opgetogen over het idee van die touwen, de matroos vertelde me, dat ze het een schitterend idee vonden, waar ze zelf nog nooit op waren gekomen.”
„Dat toont weer eens de superioriteit van het blanke over het zwarte ras!” zei Murgatroyd.
„Prachtig,” zei Levinski, „we kunnen trouwens nog een paar keer repeteeren. Die negers hebben het merkwaardig gauw te pakken, dat heb ik vanmiddag al gemerkt.”
„Wat een wonder!” zei Murgatroyd, „de helft van hen heeft tot voor enkele jaren terug nooit iets anders gedaan dan wachten tot er schepen in de lagune lagen en dan de bemanningen uitmoorden.”
„Nou, wat kun je meer wenschen?” zei Ferguson verontwaardigd. „Hoe had je anders zulk een prachtige boeventronies kunnen krijgen? Meestal moeten wij maar met tamme negers werken, die zich wild aanstellen, deze zijn echt wild! Op sommige van hun messen zag ik nog sinistere donkere bloedvlekken.”
„Van speenvarkentjes,” zei Murgatroyd luchtig.
„Dat zeg jij,” zei Ferguson, „menschenbloed misschien!”
„Kom, kom,” zei Murgatroyd zenuwachtig, „er zijn hier in geen jaren schepen uitgemoord, dat bloed blijft niet al die jaren aan die messen zitten!”
„Dat zeg ik ook niet!” zei Ferguson, „weet jij precies wat ze ‘s nachts in die donkere bosschen uitvoeren?”
„Dat is zoo!” zei Levinski peinzend, met den kant van zijn lepel de ananas op zijn bord in stukjes snijdend, „vanmiddag zag ik er een paar elkaar aanstooten en naar Murgatroyd knikken, alsof ze zeiden: „Kijk daar eens!”
„Wees niet zoo lollig, Levinski,” zei Murgatroyd met een poging tot een glimlach. Hij schoof onrustig op zijn stoel heen en weer.
„Waarachtig, Murgatroyd,” zei Ferguson, „ik heb ook zooiets gezien! Zijn er nog perziken in die schaal daar?”
„Een van hen mompelde iets, terwijl hij met zijn nagel over zijn meslemmet streek,” zei Levinski, de schaal doorgevend, „ik verstond nog juist wat hij zei.”
„Wa... wat zei hij?” fluisterde Murgatroyd.
„Sappiege boutjie,” zei Levinski, bezig met zijn ananas. Murgatroyd staarde hem aan, werd donkerrood. Hij opende zijn mond om iets te zeggen, bedacht zich en begon verwoed een Californische peer in stukken te hakken.
„Als die nikkers aan touwen tegen den scheepswand zitten,” zei Levinski, „zijn er al een paar tegen de ankerkabels opgeklommen, als ik het wel heb...”
„Dan komt de torpedojager,” zei Ferguson, „full speed naderbij.”
„De Jackson-schoener vuurt een vuurpijl af met een hoop sterren,” zei Levinski.
„Dan zet de torpedolager een sloep uit met een machinegeweer in den boeg,” vervolgde Ferguson, „de sloep komt aanstuiven en spuwt een regen van kogels uit over de kano’s en de negers tegen den scheepswand. Negers plonsen aan alle kanten dood in het water en Jackson, de schurk, is tijdelijk gered!”
„Stuvitch moet met zijn camera achter het machinegeweer in de boot zitten en over den mitrailleur heen Jackson’s schoener opnemen!” zei Levinski. „We moeten de opnamen in twee deelen splitsen. Wij moeten maken, dat we met onze camera haast bij Jackson’s schoener zijn als Stuvitch komt aanvaren. Maar dat is eenvoudig genoeg. En dan verwelkomt Jackson den kapitein, die in de sloep komt aanvaren...”
„Neen!” zei Murgatroyd, „een scheepsofficier zit in de sloep. De kapitein verlaat onder dergelijke omstandigheden zijn torpedoboot niet!”
„Dat is juist,” zei Ferguson, „een van die scheepsofficieren brult tegen Jackson, in de motorsloep te stappen en mee naar den torpedojager te gaan. Daar wordt hij door den kapitein ontvangen en daar hebben ze een kort gesprek. We accentueeren het contrast tusschen den ruwen zeebonk en den straffen zeeofficier.”
„Brrrrrrrr!” zei Murgatroyd. „Straffe zeeofficier! Lijkt wel de mummie van een walrus!”
„Wie in een glazen huis woont... Murgatroyd,” zei Levinski boosaardig.
Murgatroyd stond op en wandelde de eetzaal uit, de deur achter zich dichtsmijtend.
„Dan vraagt Jackson, om ter bescherming tijdelijk het zware machinegeweer te mogen hebben en de kapitein van den torpedojager stemt daarin toe. Jackson gaat naar zijn eigen schoener terug.”
„Komt het bombardement,” zei Levinski.
„Juist,” zei Ferguson, „de kapitein rent naar de brug en blijft daar het bombardement gadeslaan. Dan komt een montage van opnamen van de vuurmonden van den torpedojager in den nacht, de explosies op het eiland, vallende palmboomen, brandende grashutten en zoo meer, ook vluchtende negers natuurlijk. Prachtscènes zijn dat... vooral de effecten van die vuurmonden van den torpedojager, vlammen uitbrakend in den nacht en dan het flakkeren van de vlammen van brandende hutten en de vonkenregens als ontwortelde palmboomen in de brandende hutten vallen!”
„Daar zijn prachtmontages van te maken,” zei Levinski, in zijn stoel achterover leunend en droomend met halfgesloten oogen, „ik zie het al voor me! Een sterrenhemel met vlammen er overheen...”
Zijn stoel gleed uit en hij viel met een krakenden klap achterover op den grond.
„Sterrenhemel...” mompelde hij verdwaasd, zich oprichtend.
„Inderdaad! Waren het mooie sterren?” informeerde Murgatroyd, die juist de deur binnenkwam.
Levinski zweeg en krabbelde zwijgend overeind.
Murgatroyd grinnikte luid. De deur ging weer open en Wesley, de cutter, stak zijn hoofd om den hoek.
„Is er vanavond selectie, mijnheer Levinski?” vroeg hij.
„Hoe laat is het?” grauwde Levinski.
„Acht uur!” zei de cutter.
„Kom mee, Murgatroyd,” zei Levinski, „we kunnen ons weer een uur lang ergeren.”
„Jij kunt het weten,” zei Murgatroyd, „het zijn jouw opnamen.”
Levinski stoof de deur uit. Ferguson volgde hem langzaam, in droomen verzonken, mompelend: „Barstende granaten, vuurmonden, vallende kokosnotenpalmen... stoere mannen en kokosnoten!”

VIJFTIENDE HOOFDSTUK

Commentaren in den nacht... en een telegram

„while the stars that oversprinkle
all the heavens, seem to twinkle
with a crystalline delight...”
(Edgar Allen Poe: ,The Bells’.)

De maan was tusschen de sterren door in zee gegleden. De donder der vuurmonden van den torpedojager was verstomd. Het helle geratel van het machinegeweer zweeg reeds lang. Verschrikte vogels en apen waren gekalmeerd en dommelden, weggedoken in hun nesten in de hooge ruischende palmenkronen. De laatste opnamen van den torpedojager, den steven wendend en vertrekkend met twinkelende bak- en stuurboordlichten waren gemaakt. De laatste close-up van de tronie van kapitein Jackson, zwart van het kruit, met triomfantelijken glimlach den vertrekkenden torpedojager naziende, met zijn eersten stuurman naast zich aan de railing, was opgenomen. Ferguson, met het scherpe, intuïtieve inzicht, hem eigen, had wederom zijn reputatie bevestigd door een waarlijk geniale vondst.
„We moeten hier iets symbolisch hebben...”, had hij gezegd, „na dien triomfantelijken blik van Jackson naar dien vertrekkenden torpedojager zakt zijn blik naar de zee... en wat ziet hij daar?”
„Een kokosnoot” had Murgatroyd gezegd.
„Neen! Een lijk!... Het lijk van een neger!” had Ferguson uitgeroepen. „Voel je het niet? Het symbolische lijk van een neger!” Levinski had een neger gecharterd, die zwemmen kon en had dien neger order gegeven, zich stokstijf drijvend te houden en zich met een aan zijn voeten gebonden touw als lijk voorbij het schip te laten trekken.
Die opname was gemaakt en besloten met een close-up van den duivelachtigen grijns op Jackson’s tronie, toen hij een sigaret naar het drijvende lijk wierp.
„Die weggesmeten peuk symboliseert nog eens zijn gemeene inborst,” zei Ferguson. „Voel je?”
Levinski had het gevoeld en het enthousiast laten opnemen. Nu heerschte er rust over de lagune, een rust van een intensiteit, zooals slechts de tropen die kennen. Het was twee uur in den nacht. Dof en laag gromde de branding op het verre rif. De maan had een sterrenhemel achtergelaten, donker als zwart fluweel, bestrooid met sterren, fijn als diamantpoeder. Zwoele geuren van den plantengroei op het eiland dreven over het stille water in den warmen nacht.
In den wand van de ,Flossie’ waren meer patrijspoorten verlicht dan den dag tevoren. Enkele daarvan stonden open en daaruit dreef nu en dan, heel zacht, gemurmel van stemmen over de lagune. Schaduwen verdonkerden vaak en snel de onderste der reeksen verlichte patrijspoorten... de geluidmixingruimte. Het was noodig gebleken, ‘s nachts door te werken aan het synchroniseeren en aan de geluidsmontage van de eerste gereedgekomen stukken. Levinski en Murgatroyd hadden het klaargespeeld, hun selectie tusschen acht en negen uur te bepalen, de geluidscontrôle en synchronisatie waren aan de zorgen van Anderson, den geluidtechnicus en van Wesley, den cutter, overgelaten.
Anderson, de Zweed, voer met zijn handen door zijn lange blonde haren en keek wanhopig in het rond. Zijn twee assistenten stonden terzijde, luisterend. Wesley poetste de glazen van zijn bril op.
„Hoor dat eens aan...” zei Andersen wanhopig, „luister eens! Wat moeten we in ‘s hemelsnaam doen?” De geluidsband, waarop de dialoog van Zwarte Bill en den barhouder was opgenomen, liep door de geluidsmachine. Het geluid klonk schril en sissend, met veel bijgeruisch en elken keer, dat er in een woord een „s” voorkwam, kwam die sisklank door als een stoomontploffing.
„Zet er een filter op!” riep Anderson. Een van zijn technici rende naar een hoek en kwam terug met een klein ebonieten kastje. Hij stopte de stekkers van het kastje in twee aansluitklemmen van den versterker. Het geruisch verdween, het geluid werd dof en bijna onverstaanbaar, maar de sisklanken, ofschoon ze nu niet meer op ontsnappenden stoom geleken, kwamen door als het zwaar gegrom van een misthoorn.
„Schei uit!” riep Anderson, heen en weer loopend, „lijkt nergens naar! Wat moeten we doen?”
„Hoe is dat gekomen?” zei de cutter.
„Mijn stomme schuld!” zei Anderson, zijn handen in zijn broekzak stoppend. „Ditmaal mijn eigen stomme schuld! Bij alle vooropnamen was het geluid perfect, onberispelijk. Het was een interieuropname en ik behoefde niets aan den volumeregelaar te verdraaien, alles was prachtig van sterkte. Toen de take kwam heb ik mijn koptelefoon neergelegd, omdat alles perfect in orde was en heb me bezig gehouden met de plaats van de microfoon aan den hengel. Maar natuurlijk moest er een toonfilter defect raken, dien eenen keer, dat ik niet controleerde!... Dat is er nu niet meer uit te halen! We kunnen het geluid, met een filter er op opnieuw opnemen, maar geen mensch verstaat wat er gezegd wordt. Bovendien zijn die s-en veel te ver uitgeslagen, daar zit zelfs geen modulatie meer in!”
„Nog een geluk, dat Murgatroyd en Levinski geen tijd meer hadden om het geluid te selecteeren,” zei de cutter, „anders had je wat beleefd! Elke opname, die opnieuw moet gebeuren, kost een halve dag... en dat is in deze omstandigheden juist genoeg om over ons tijdschema heen te gaan.”
„Geluk,” zei Anderson... „wat noem je geluk? Morgen hoort Murgatroyd het tòch! En dan heb je de poppen aan het dansen!”
Hij zweeg en ijsbeerde opgewonden de kamer heen en weer, bleef voor een open patrijspoort kijken en liep dan weer heen en weer, mompelend over zijn eigen stommiteit, niet alles te controleeren.
Zijn twee assistenten zetten de geluidsmachine stop en hielden zich stil in een hoek.
„Er moet voor den donder toch iets aan te doèn zijn!” zei de cutter. „We hebben zooveel gekke geluiden in den band geplakt!”
„Wat wou je nou doen?” zei Anderson. „Wat kùn je doen? Die s-en zijn onherroepelijk bedorven. Er kàn niets gedaan worden!”
„O nee?” zei de cutter, „in ons archief hebben we interieurspraak van Snooper genoeg. Van Howard ook! We knippen er de s-jes uit en plakken die voor deze in de plaats!”
Anderson staarde hem enkele seconden lang aan.
„Wordt niets!” zei hij dan.
„Ik heb wel gekkere dingen gedaan,” zei de cutter, de glazen van zijn bril bestudeerend. „We kunnen het toch probeeren? Te bederven valt er niets.” Anderson liep nog tweemaal de kamer heen en weer, hield dan plotseling op en keerde zich om naar zijn assistenten.
„Pak interieurspraak van Snooper!” zei hij, „we zullen het probeeren, het kan er inderdaad nooit slechter op worden!”
Er volgde een half uur van koortsachtig werk. Stapels interieur-spraakband werden doorzocht en afgedraaid. De s-jes werden gelocaliseerd en zooveel mogelijk uitgezocht met overeenkomstige volgende en voorafgaande letters en met zorg uitgeknipt. Alle s-jes uit Snoopers bardialoog werden gevonden, op twee na, die niet met dezelfde voorafgaande en volgende letters konden worden verkregen.
„We zullen het probeeren,” zei de cutter. Hij ging naar zijn snijtafel, zocht de eerste s uit, sneed die weg en laschte een overeenkomstige goede s in. Hij plakte de band met zwarte driehoekjes op de lasschen. Nog twee s-en werden aldus gerestaureerd.
„Dit stuk is lang genoeg voor een proef,” zei hij, zich oprichtend, na zijn derde paar gaatjes te hebben geponst, „draaien!”
De geluidsmachine begon snorrend te loopen. Sissend schoot het eerste gedeelte door de film, dan begon de spraak. Het succes was verbluffend. De noodzakelijkheid om driehoekjes op te plakken teneinde knallen bij de weergave te vermijden, maakte de restauratie heel even hoorbaar, maar niet opvallend.
„Iemand die het niet weet, merkt er bijna niets van!” zei Anderson opgetogen, „we zijn er!” Met koortsachtige haast bogen de cutter en de assistenten zich weer over de snijtafel, Snoopers oude s-jes in de nieuwe take plakkend.
In de ontwikkelvertrekken er naast werd eveneens op volle kracht gewerkt.
„Het lijkt wel of Levinski gek geworden is,” gromde de man, die de uit de droogmachine loopende film controleerde. „Zoolang ik hem ken, heb ik nog niet meegemaakt, dat hij zooveel film op één dag afdraaide! En allemaal nikkers, niets dan nikkers zitten er in het beeld. Een paar zwarte vlekjes van hun oogen en hun slagtanden, dat is alles!”
„Het ergste vind ik het om al dien rommel te ontwikkelen, terwijl er nog geen vierde van wordt gebruikt,” zei Joe, een eind verder een filmband plakkend.
„Daar word je voor betaald, jô,” zei de derde man, die een trommel dichtplakte en „scène 143” op een etiket schreef. „Ik hoop, dat ze deze film inderdaad in recordtijd voor elkaar krijgen!” zei de man bij de machine, „dan hebben we kans op een bonus als we terugkomen.”
„Dàt moet je Levinski nageven,” zei de ander, „als je goed werk levert, vergeet-ie je ook niet! Wat dat betreft, mag ik hem heel wat liever dan Barkasi... die doet nooit iets anders dan brullen als er maar het minste verkeerd is, en als alles voor elkaar is, is-ie nijdig omdat er niks te vinden is waarover hij bulderen kan.”
„Zoolang Murgatroyd er is, zal je kans zoo groot niet zijn,” zei Joe grinnekend, „Murgatroyd zit boven op de geldzakken en komt er niet gauw af!”
„Ik heb net gehoord, dat deze film zes ton mag kosten!” zei de man bij de machine, „en dat kost-ie vast niet! Dat is een reden, dat er wel wat af kan voor ons!”
„Ik mag het lijden,” zei Joe, „dan kan ik mijn vrouw die tweedehands auto geven, waar ze al zoo lang over zanikt.”
„Pas op!” zei de man bij de machine, „hier komt een nieuwe scène... heeft geen nummer... losse opname, voor montage. Nikkers natuurlijk... wel ja, de heele band wit van nikkers en de rest zand! En let op, Joe, daar komt de blankfilm weer aan!”
Op de brug van den torpedojager, die voortgleed over de rustige zee, stonden de Eerste en de Tweede. De Eerste had de wacht, het was de Tweede, die nu een sigaret rookte. Zij zwegen eenige minuten. De Eerste leunde over de brugleuning. De matroos bij het kompaslichtje stond onbeweeglijk. Het gezoem der machines hing zwaar in den zwoelen nacht.
„Snap jij die ouwe nou?” zei de Eerste dan, op gedempten toon. „Dat de vent zich niet schaamt voor zoo’n apenvertooning als hij ten beste gaf! Heb je op het gezicht van dien regisseur gelet? Het was maar al te duidelijk wat hij dacht! Een zielige vertooning!”
„Ja, zijn commando’s voor ,vuur stuurboord’ waren niet zoo bijzonder!” erkende de Tweede, peinzend aan zijn sigaret trekkend.
„Niet bijzonder!” zei de Eerste heftig, „het leek nergens op! Een zielige vertooning! Ik snap niet, dat de ouwe niet inzag, dat hij zich onsterfelijk belachelijk maakt voor ieder marine-officier, die de film ziet! Is dat een figuur om in een film te verschijnen als vertegenwoordiger van de Marine! Ieder officier van het leger, die dat ziet, lacht zich een aap! Een blamage gewoon!”
„Ja,” zei de Tweede, „veel bijzonders was het niet!”
„Een blamage!” voer de Eerste voort, „ik maak me toch sterk dat ik als commandant van de motorsloep met dat machinegeweer een heel wat beter figuur heb geslagen dan de ouwe. Jammerlijke vertonning! En dan, dat gesprek in zijn hut! Het leek waarachtig wel of hij met zijn schoonmoeder stond te praten, inplaats van met een stuk gespuis van een schoenerkapitein met een baard van drie dagen!”
„Ja,” zei de Tweede, „hij bood hem zelfs een sigaret aan! Stel je voor!”
„Verloor alle proporties uit het oog,” zei de Eerste beslist, „verloor gewoon van louter agitatie alle normen volkomen uit het oog! Als verdikkie nog an toe een marineofficier die vertooning ziet, worden we uitgelachen waar we ook komen! Als de ouwe kans gezien had, was-ie waarachtig nog als commandant van de sloep van boord gegaan ook! Ik kon hem er pas op het laatste oogenblik van terughouden. Ik vind het belachelijk, dat iemand van zijn leeftijd en rang zich zoo idioot aanstelt omdat hij op een filmpje mag komen!”
Hij zweeg enkele oogenblikken. De Tweede rookte.
„Voor ons is dat wat anders!” zei de Eerste dan, „vind je niet, George? Wij zijn jong!”
„Ongetwijfeld,” zei de Tweede. „Voor ons is dat iets héél anders. Ik ben heelemaal niet verschenen, zooals je zult hebben opgemerkt.”
„Wel, dat is waar ook!” zei de Eerste, „ze hebben jou genegeerd! Nou ja, een volgende keer beter, moet je maar denken, je bent ook nog jong, George... misschien niet... eh... representatief genoeg...”
„Ongetwijfeld,” zei de Tweede, „ik ga naar kooi... ik heb een machtige slaap.” Hij geeuwde lang en nadrukkelijk, en liep de brug af.
„Ik slaap in elk geval met de zekerheid, dat ik me niet als een idiote ezel heb aangesteld,” zei hij, „wel te rusten.”
De Eerste keerde zich wantrouwend om en keek hem na. Hij scheen van plan, nadere uitleg over de laatste woorden van den Tweede te vragen, maar bedacht zich en keek weer uit over zee.
„Nee...” zei hij, na een volle minuut peinzen, „dan was ik toch werkelijk heel wat beter!”
Aan boord van de Waikiki Wave heerschte diepe rust. Kerry Snooper, Spencer Howard en de anderen sliepen in hun luxueuse hutten. In het plafond van de lange, bleekblauw gelakte gang, die het jacht benedendeks overlangs in tweeën verdeelde, gloeiden enkele electrische lampen, als stille wakers in den nacht. Dan word de intense stilte plotseling verbroken door een droog kuchje. Enkele seconden lang bleef het stil, dan klonk het kuchje opnieuw, nu iets harder. Een spiraalmatras piepte. Uit een der hutten kwam het gebons van bloote voeten op een vloer, dan een gerinkel van flesschen en het suizen van een waterleidingbuis. Het bleef een minuut stil, dan kwam er een derde hoest.
Vlak daarop ging een deur open en Spencer Howard in pyjama, badjas en pantoffels, met om zijn hals een groote, donkerroode zijden shawl, schuifelde de gang door. Enkele deuren verder bleef hij staan en ging een hut binnen. Zijn fiere mannelijke trekken verrieden een intense bezorgdheid. De hut, die hij binnentrad, was groot en ruim. Boven een groot bed tegen den versten wand brandde een schemerlamp, die een zacht licht verspreidde over de leeren fauteuils en de rommelige tafel. Spencer liep naar het bed, greep het laken, dat den slaper bedekte en trok het weg.
„Kerry... hei, Snooper!” zei hij, met de eene hand den slaper bij den schouder schuddend, terwijl zijn andere hand de shawl om zijn hals vasthield, „word eens wakker! Kerry!”
De slapende gestalte bromde, rukte zijn schouder los en graaide in den blinde naar het laken.
„Word toch wakker, het is dringend!” zei Spencer. Hij pakte, ten einde raad, Snooper’s armen en heesch hem overeind in bed. Snooper opende zijn oogen en knipperde slaperig tegen hem: „Hoe laat is het?”
„Doe geen stomme vragen,” zei Spencer, „word wakker, ik heb pijn in mijn keel!”
„Zal wel overgaan,” zei Snooper met een geweldigen geeuw. Hij liet zich achterover vallen en sluimerde prompt in. Spencer rukte hem opnieuw overeind.
„Ik heb pijn in mijn keel, suffert! Wat kan dat zijn?”
Snooper keek hem nijdig aan en veegde een lok haar uit zijn oogen.
„Laat me met rust Spencer! Maak me alsjeblieft niet voor dergelijke nonsens wakker. Ik ben uitgeput!” Hij wilde weer achterover vallen, maar Spencer hield zijn armen stevig vast.
„Ik heb iets aan mijn keel, man!” zei hij, „als mijn stem verdwijnt, kan ik niet meer filmen!” Snooper’s oogen verloren hun slaperigen blik en hielden met knipperen op. Een trek van tevredenheid gleed over zijn gelaat.
„Een speciale beschermengel waakt over Hollywood!” zei hij, „het wordt weer eens bewezen.”
„Doe niet zoo vervloekt leuk!” snauwde Spencer zenuwachtig, „wat kan ik hebben? De hemel weet wat het zijn kan, in dit klimaat.”
„Heb je buikpijn?” zei Snooper geïnteresseerd. Spencer liet hem los, haalde een paar maal diep adem en blies zijn maag op.
„Pijn niet, maar een beetje lam gevoel wel!” constateerde hij.
„Dysenterie!” zei Snooper beslist, „een heel gewone tropenziekte, dood in twee dagen.”
Spencer keek hem ontzet aan, wankelde achteruit en plofte in een fauteuil neer.
„Ga niet op mijn kleeren zitten!” riep Snooper.
Spencer heesch zich werktuigelijk omhoog en viel in een andere leunstoel neer.
„Wat... denk je dat werkelijk?” zei hij.
„Zeker is het natuurlijk niet,” zei Snooper opgewekt, „cholera en builenpest beginnen, als ik me niet vergis, ook met dergelijke verschijnselen, maar het uiteindelijk resultaat scheelt erg weinig, zie je.”
Spencer Howard kreunde: „Kerel, wat moet ik dòen?”
„Gorgelen met peroxyde!” zei Kerry. Hij liet zijn beenen over den rand van zijn bed hangen en geeuwde lang en nadrukkelijk.
„Helpt dat tegen cholera en dysenterie?” vroeg Spencer hoopvol.
„Waarom niet?” zei Kerry, „met waterstofperoxyde kun je de gekste dingen doen!”
„Maar weet je zeker, dat het er goed voor is?” zei Spencer nerveus, „als je je nu eens vergist?”
„Als ik me vergis”, zei Snooper, „komt het vrijwel overeen uit. Je sterft alleen iets vroeger en pijnloozer. Dat is alles.”
„Heb je niet een boekje?” vroeg Spencer wanhopig, „je hebt van die handige boekjes, waar van alles in staat over wat je doen moet als je in het water bent gevallen of arsenicum hebt ingeslikt of zoo. Staat daar niet in wat de Eerste Hulp is in geval van cholera of builenpest?”
„In die gevallen is geen Eerste Hulp mogelijk,” zei Snooper, somber met hoofd schuddend, „alleen maar Laatste Hulp.”
„Denk je werkelijk, dat het een besmettelijke ziekte is?” zei Spencer, na enkele seconden van angstig zwijgen.
„Besmettelijk...!” zei Kerry, ineens klaarwakker rechtop zittend, „alle goden!”
Hij bevoelde zijn keel, slikte een paar maal en sprong het bed uit.
„Daar heb je het geduvel!” zei hij geagiteerd. „Ik heb ook keelpijn!”
„Het is een epidemie, wat ik je zeg!” kreunde Howard, „de dokter moet komen! Er is een scheepsdokter op de ,Flossie’.”
„Zanik niet over epidemieën!’ zei Kerry, koortsachtig zoekend tusschen de fleschjes op zijn toilettafel, „doe het middenlicht aan, ik kan mijn Superol niet vinden!”
„Superol!” zei Spencer. „Maar dat is voor verkoudheden!”
„Doe het licht aan en sta niet te suffen!” zei Snooper, „probeer niet leuk te zijn... Waar dacht je dat ik Superol voor gorgelde? Voor mijn teint? Waar zijn nou die tabletten toch! Allemachtig, als ik morgen een keelontsteking heb, kost me dat een slordige duit!”
Het middenlicht flitste aan en onthulde een batterij fleschjes en potjes op de toilettafel.
„Kunnen we niet iets met Listerine doen?” zei Howard, een fleschje uitzoekend.
Snooper zocht in een kast tegen den wand.
„Wel ja!” bromde hij, „waarom geen Absorbine Jr.? Wat doet mijn keel pijn! Ha, hier zijn ze!”
Hij haalde een glazen tube met gele tabletten te voorschijn, nam twee whiskyglazen uit een kleine barkast, vulde ze met lauw water uit de badkamerkraan en wierp in elk drie tabletten. Hij reikte Howard een glas, roerde met een lange glazen staaf in het zijne, nam een slok en begon te gorgelen. Al gorgelende liep hij geagiteerd de kamer heen en weer. Spencer volgde zijn voorbeeld. Zij passeerden elkaar elke negen passen.
„Loop niet als een idioot heen en weer!” zei Snooper nijdig, toen zij elkaar voor de twintigste maal tegenkwamen, „als ik morgen toch een ontstoken keel heb!”
Hij spuwde het water uit in den waschtafelbak en maakte zonderlinge geluiden om zijn keel te testen.
„Doet ie nog pijn?” zei Howard.
„Ik wou, dat jij hem voelde!” zei Kerry. „Natuurlijk kou gevat door het transpireeren in die gloeiende hitte vandaag... is me dat een werk! Is dat een klimaat om in vliegende vaart een rol af te werken! Ik ben King Kong niet!”
„Mijn keel doet nog pijn!” constateerde Howard, na een serie klokkende geluiden, „zoo gaat het nu eenmaal, Kerry, dit is een filmrol waarin mannen mannen zijn!”
„Dat is het idee van die gekke Ferguson!” grauwde Snooper, den inhoud van zijn glas schuddend, „de Stille Zuidzee, waar mannen mànnen zijn! Ruwe mannen met messen en revolvers, die honderd keer per dag hun leven wagen en lachen in het aangezicht van den dood...
De werkelijke gevaren zijn veel grooter dan die uit het scenario... In dit klimaat trotseer je de krankzinnigste risico’s: verkoudheden, keelonstekingen... Grrrrrrrr...” Hij gorgelde weer door.
„Ik geloof, dat het langzaam beter wordt,” zei Howard klokkend en slikkend, „mijn keel doet niet zoo’n pijn meer!”
Snooper spuwde zijn mond leeg en zei: „Pas maar op! Als je niets meer voelt, is het ‘t gevaarlijkst!”
Zij gorgelden door. Na een kwartier waren de Superol-tabletten
op.
„Ik voel nu ook niets meer,” zei Snooper, zijn keel betastend, „ik denk, dat een stevige whisky met citroen ook heel wat helpen zal.”
Hij ging naar zijn likeurkeldertje tegen den wand en rinkelde met flesschen en glazen. Howard zat in een fauteuil. Hij betastte zijn keel en sloeg den ander peinzend gade.
„Het kan toch niet komen van die horsenecks, die we voor het naar bed gaan hebben gedronken?” zei hij, „die waren nogal straf!”
Snooper keerde zich om en keek hem aan.
„Dat zou mogelijk zijn,” zei hij, ,maar het is toch maar beter het zekere voor bet onzekere te nemen... als star kun je je geen risico’s permitteeren... we moeten er aan denken, Spencer, dat de oogen der wereld op ons zijn gevestigd.” Hij goot citroensap uit een flacon in de glazen en spoot spuitwater bij.
„Dat is zoo,” zei Spencer peinzend, „wij dragen een zware verantwoordelijkheid. Ja, wij mogen geen risico’s nemen, Kerry!”
Snooper schoof een glas over het gladgepolijste blad van het lage tafeltje naar hem toe, nam zijn eigen glas in de hand en gleed in een fauteuil aan de andere zijde van het tafeltje.
„Ik heb geen citroenschil hier,” zei hij, „maar er zit citroensap in...” Hij staarde enkele oogenblikken in zijn glas en vervolgde toen: „We moeten steeds in het oog houden, Spencer, dat er honderdduizenden menschen op de wereld zijn, voor wie wij de materialisatie van hun hoogste idealen beteekenen! Dat zijn de eigen woorden van den voorzitter der Amerikaansche Federatie van Huisvrouwen... Aan die honderdduizenden zijn wij verplicht, Spencer, zoolang mogelijk onze rol als vertolkers van hun idealen te blijven vervullen! Dat zijn wij moreel verplicht, Spencer!”
„Een moreele verplichting, die drukt als een zware verantwoordelijkheid,” zuchtte Spencer, zijn glas neerzettend, „een bijna ondragelijke verantwoordelijkheid in ons geval,” voegde hij er aan toe. „Wij vervullen toch een grootsche taak, Kerry! Een grootsche cultureele taak!”
„Die niet genoegzaam wordt gewaardeerd door hen, die er het meeste van profiteeren,” zei Kerry. „Ik moet als een gek scharrelen om het hoofd boven water te houden!”
Er viel een korte stilte, waarin somber werd gepeinsd.
„Ik hoop, dat deze film een succes wordt!” zei Kerry toen, „dan kunnen we tenminste op een bonus rekenen.”
„Ik dacht, dat die van jou al was vastgesteld,” zei Spencer nonchalant.
„Hoe kom je daarbij?” zei Snooper, verbaasd opkijkend.
„O, dat dacht ik zoo te hebben gehoord,” zei Spencer.
Snooper keek hem snel aan en staarde weer in het glas in zijn hand.
„Te oordeelen naar de reclamecampagne van Bigard, die begon vlak voor we weggingen,” zei Howard, „gaat deze film erin als koek.”
„Ik hoop het!” zei Kerry, „het is een verduiveld goede zet, de Film zonder Vrouw... het is weer eens iets nieuws!”
„Wanneer loopt jouw contract eigenlijk af?” vroeg Howard.
„O, dat heeft nog wel den tijd!” zei Kerry luchtig, „het jouwe is bijna ten einde, hè?”
„Nou, niet zoo direct” zei Spencer achteloos.
„Enfin, als deze film klaar is, en een succes wordt, kunnen we misschien op een verhooging van het contract rekenen!” zei Kerry, „het is hard noodig. Van mijn salaris houd ik geen cent over!”
„Ik dacht, dat je tienduizend dollar per week had?” zei Howard.
„Sprookjes! Haha!” zei Snooper. „Hoe komen ze er bij, zou je zeggen!”
„Moet je weten,” zei Howard, „ze vertelden, dat ik achtduizend per week had!”
„Heb je dat dan niet?” zei Snooper verbaasd.
„Op geen stukken na!” verzekerde Howard.
„Wat er toch gekletst wordt, hè?” zei Snooper.
„Fantastisch!” bevestigde Howard. Er viel een korte stilte.
„Ik houd geen rooie cent over,” zei Snooper, hoofdschuddend.
„Ik meende, gehoord te hebben, dat jij een farm in Texas had gekocht!” zei Howard nonchalant.
„Wat een geklets!” zei Snooper, „stel je voor, „er werd mij verteld, dat jij honderd aandeelen had genomen in Anaconda Copper en Atchison Topeka!”
„Hoe halen ze het in hun hersens!” zei Howard, met opgetrokken wenkbrauwen.
„Idioterieën!” zei Snooper, en beiden knikten.
„We houden geen cent over!” zei Snooper, „ik zie er tenminste geen kans toe.”
„Ik zou nog wel iets overhouden, maar de belasting vreet alles op!” klaagde Howard.
„Waarom trouw je niet, ezel!” zei Snooper. „Je weet, dat volgens de wet de vrouw de helft van het inkomen van haar man op haar naam heeft, met die progressieve belastingen hier kun je veel beter twee keer belasting betalen op twee inkomens van honderdduizend dollar, dan één keer op één inkomen van tweehonderdduizend!”
„Ja, ik ken dat!” zei Howard. „Je vrouw, als ze eenmaal getrouwd is, eischt haar wettelijke honderdduizend op, vraagt echtscheiding wegens moreele wreedheid en je kunt de rest van je leven dertigduizend per jaar alimony betalen. Ik heb het meer zien gebeuren!”
„Ja, je moet weten wìe je trouwt!” zei Snooper. „Ik geef toe, het is een groote moeilijkheid, om een geschikte vrouw te vinden. Eén op de duizend is je kans om er een op den kop te tikken, die je niet voor den rechter sleept.”
„Ik voel weer keelpijn!” zei Howard, verschrikt van zijn stoel opspringend. Hij slikte een paar maal met verschrikte oogen.
„Het ìs zoo!” bevestigde hij.
„Ik ook!’ zei Snooper ontzet, „dan maar de peroxyde probeeren!”
Een minuut later stonden Zwarte Bill en kapitein Jackson, de stoere mannen zonder vrees, die honderd maal per dag den dood in het aangezicht uitlachten, de idealen van fiere mannelijkheid voor honderdduizenden vrouwen over de geheele wereld, gehuld in zijden pyjama’s voor een spiegel te gorgelen, elke halve minuut angstig hun mannelijke strottenhoofden betastend.

Kao Turi, opperhoofd over de inboorlingen op het eiland Mauna Loèh in de Stille Zuidzee, zat voor zijn hut en staarde nadenkend in de vlammen, die den rook van het vuur voor hem omhoog dreven. Hoog boven hem, in den windstillen nacht, bleef de rook hangen tusschen de palmenkronen, een waas trekkend over den flonkerenden sterrenhemel. Hij had het vuur noodig, want de rook verdreef de lastige insecten, die een opperhoofd het rustige denken beletten. Kao Turi peinsde over de vreemde daden der blanken, en de vreemde wegen, die de goden van het Lot bewandelden.
Enkele dagen geleden stond zijn stam op voet van oorlog met den man, die gin verkocht en messen voor veel copra. Te veel copra. Die man gaf een stok tabak voor vele manden copra, die met dagen van hard werken onder een heete zon waren vergaard en gedroogd. Nu gaf deze zelfde man vele stokken tabak, messen en gin, zooveel zij hebben wilden, voor een oorlogsspel. Morgen zou hij, als opperhoofd, twintig stokken tabak krijgen en vele zakken zout en de krijgers van het dorp flesschen gin als zij een oorlogsdans uit wilden voeren in het maanlicht. Het oude opperhoofd schudde zijn gerimpeld hoofd. De snoeren van menschentanden, die in gaten in zijn ooren hingen, ratelden. Hij wierp groen hout op het vuur. Het vuur gaf niet genoeg rook meer, dan werden de muggen lastig. Vijftig stokken tabak en drie kapmessen waren hem beloofd, als hij zich in zijn kano wilde laten aanvaren door een schip der blanken. Het opperhoofd schudde weer zijn hoofd. De wegen der blanken waren duister. Hij begreep het niet. Als de blanken hem benadeelen wilden, deden zij het anders. Zij hadden groote schepen, die vuur konden spuwen. Het opperhoofd kende die schepen. Vele jaren geleden had zulk een schip zijn vuur uitgespuwd over het eiland en een van de vreemde ijzeren bussen, die door de lucht huilden en ontploften, had zijn vader gedood. Een van die bussen was niet ontploft en lag nog in het bosch. De strijders wezen de bus aan hun zoons en zij liepen er in een boog omheen. Het schip, dat er nu geweest was, had ook vuur gespuwd, maar er was niemand gedood. Ook waren er geen huilende bussen door de palmen gevlogen. En zijn schoonzoon, de blanke die zijn dochter had gehuwd, had hem bezworen, dat de blanken geen booze plannen hadden. Zij hadden een magische kast, die alles teekende wat er gebeurde. Het opperhoofd had zulke teekeningen gezien. Vele blanken waren er geteekend, in vreemde kleederen en ook Kanaka’s, die groote bruine duivels, die er uit zagen als blanken. Blanken waren duivels, maar Kanaka’s waren halve duivels. Zij voeren met de blanken op dezelfde schepen en zij vermoordden elkaar niet.
Het opperhoofd zat stil, kauwde zijn tabak en peinsde tot de sterren verbleekten. Dan stond hij op en liep naar zijn voorraadschuur. Hij tilde de grasmat op, trad binnen en bekeek de strengen tabak, de zakken zout en de kapmessen, die in de afgeloopen dagen aan zijn rijkdom waren toegevoegd.
Dan schudde hij nogmaals het hoofd en trad naar buiten, waar het bleeke ochtendlicht door de palmboomen filterde. Vogels kwetterden in de frissche lucht. De rook van het houtvuur was nog een dunne, blauwe spiraal. Kao Turi staarde over de grasdaken van zijn hutten. De wegen der blanken waren ondoorgrondelijk. Kao Turi’s slotconclusie was de philosofie van den oudsten en wijsten man van het dorp waardig. Alle blanken waren duivels, die bliksems konden slingeren. Allee rightee... er waren vele soorten duivels. Deze blanken waren blijkbaar minder slechte duivels. En zoo lang de schuren van het opperhoofd zich vulden met snel verworven rijkdom en zijn stam geen leed overkwam... laat de blanken hun gang gaan... hun wegen waren ondoorgrondelijk en op hun gelaten stond niets te lezen. Kao Turi keerde zich om, lichtte de grasmat op en betrad zijn hut. Vijf minuten later sliep hij vast, terwijl zijn vrouwen, met uiterste behoedzaamheid, om haar heer niet te wekken, opstonden om het maal te bereiden voor de varkens, die buiten knorrend rondwroetten tusschen varens en struiken in het eerste gouden zonlicht.

Naast Murgatroyd’s bed, in zijn hut, stond een laag tafeltje. De eerste zonnestralen vielen horizontaal over het gladde zeeoppervlak. Zij kwamen door een openstaande patrijspoort naar binnen en troffen het lage tafeltje. Op dat tafeltje in het zonlicht lag een blocnote en op twee vellen stond een telegram, gereed om in den ochtend te worden verzonden. Het luidde:

BIGARD AMALGAMATED SUPER FILMS
HOLLYWOOD Ca. U.S.A.
LOOPEN IN OP TIJDSCHEMA STOP BEHOUDENS ONVOORZIENE GEBEURTENISSEN 4 JANUARI KLAAR STOP FLOSSIE DEFECT ARRIVEEREN MET FILM WAIKIKI WAVE 11-12 JANUARI STOP PUBLICITEIT KAN ONBEPERKT DOORGAAN STOP NEGERREGIE SUBLIEM STOP USA TORPEDOJAGER TERRIBLE OPGENOMEN TALKING POINT STOP ONNOODIG VLIEGTUIG ZENDEN SYNCHRONISATIE VOLDOENDE VOLTOOID VOOR VERTREK STOP WERKEN DAG EN NACHT STOP WEER SUBLIEM STOP HOUD STUDIO

OPEN VOOR BINNENOPNAMEN EN NASYNCHRONISATIE 12-13-14 JANUARI STOP FEATURE USA TORPEDOJAGER TERRIBLE STOP ZEND ONS TELEGRAMMEN VIA HONOLULU RADIO STOP TAXEER PRODUCTIEKOSTEN VIERHONDERDVIJFTIG STOP TAXEER PUBLICITEITS INVESTEERING HONDERDDUIZEND STOP FEATURE TORPEDOJAGER STOP TAXEER RENDEMENT PUBLICITEIT TWEEHONDERD PROCENT STOP MOORDENDE HITTE STOP PRETTIGE KERSTMIS MURGATROYD.

ZESTIENDE HOOFDSTUK

Bigard maakt een speech en Kerry Snooper knapt een uiltje

„...My boy Bert suggested that Rowan
was the real hero of the Cuban War.
It came to me like a flash: Yes!
The boy is right!”
uit: Elbert Hubbard: „A Message to Garcia”

Het was drie uur in den middag, toen Bigard het radiogram van zijn productieleider ontving. Juffrouw Murphy bracht het binnen in een gesloten enveloppe van Western Union. Bigard, die een rapport las, knikte afwezig en las door. Toen de deur achter juffrouw Murphy was gesloten, werd hij zich bewust, dat er iets voor hem was neergelegd. Hij keek op met afwezigen blik, zag het telegram en maakte het zonder veel belangstelling open.
Na den eersten blik ging hij met een schok rechtop zitten. Zijn oogen doorvlogen het lange bericht. Een trek van hemelsche vreugde gleed over zijn gladgeschoren kaken. Hij legde het telegram voor zich op het groene laken van zijn bureau en begon het in zijn onderdeelen te bestudeeren. Hij wist hoe precies zijn productieleider in zijn telegrammen placht te zijn. Murgatroyd telegrafeerde niet veel, maar àls hij het deed, deed hij het volledig en betrouwbaar.
„Vierhonderdvijftigduizend productiekosten,” zei Bigard met een voldaan gegrinnik, dat uit het diepste van zijn wezen scheen op te borrelen: „Prachtig!” FEATURE USA TORPEDOJAGER TERRIBLE...” Hij verwerkte deze reclameboodschap, overwoog haar en knikte. Hij maakte een aanteekening op een blocnote. „TAXEER PUBLICITEITSINVESTEERING HONDERDDUIZEND STOP” las hij.
„Hm!” zei Bigard, met zijn potlood tikkend.
„TAXEER PUBLICITEITSRENDEMENT TWEEHONDERD PROCENT STOP.”
„Hm!” zei Bigard, zijn zware wenkbrauwen naar elkaar toehalend. Zijn potlood tikte onophoudelijk.
„LOOPEN IN OP TIJDSCHEMA STOP NEGERREGIE SUBLIEM STOP...” Bigard zat onbeweeglijk, met zijn potlood spelend, terwijl de lange, ijle secondewijzer van de electrische klok aan den wand tweemaal de wijzerplaat rond liep. Dan stak hij plotseling zijn hand uit en drukte op een knop. Jufrouw Murphy verscheen.
„Zie Weindorff te pakken te krijgen!” De deur ging dicht. Bigard leunde achterover in zijn stoel en keek peinzend naar het plafond.
Drie minuten later rinkelde de telefoon.
„Mijnheer Weindorff voor u!”
Bigard schoot overeind.
„Jij daar, Carl? Ja, Bigard hier! Ja, over die film van ons... ik krijg juist een bericht van Murgatroyd, dat alles schitterend verloopt... Ja, hij loopt op zijn tijd in zelfs... Verduiveld handige jongen, zeg, hij heeft het op een of andere manier klaargespeeld, een torpedojager er in te krijgen... Wat?... Neen...! Het zal hem een hoop geld hebben gekost, denk ik, maar... Wat?... Nee! Het is er een van de Marine! Een echte!... Ja, hoe hij die dingen altijd doet is me een raadsel, verduiveld handige jongen! Een geweldige reclame natuurlijk! Zeg... hij adviseert een reclame-investeering van een ton en taxeert het rendement op twee ton... Wat?... Ja, luister nu eens, Weindorff, we zitten er fifty-fifty in. Jij vijftigduizend en ik vijftigduizend. Murgatroyd heeft me nog nooit verkeerd geadviseerd. Wat? Kijk eens, Carl, als jij ‘m begint te knijpen, wil ik ons nieuwe contract annuleeren, hoor, dan investeer ik mijn ton alleen en krijg ik de heele winst! Wat! Ja, zanik dan ook niet. Ik weet wat ik doe, en ik zou het niet in mijn hersens halen, je zooiets te adviseeren als ik niet voor honderd procent zeker wist dat het safe was. Murgatroyd kan op een prik publiciteitsinvesteeringen taxeeren. All right, ik zal Peterson en de reclameafdeeling hier de zaak wel laten uitwerken. Ik laat een voorloopige serie kleine advertenties los, twintig procent of zoo, om ze maar vast wakker te krijgen! De film zonder vrouw, Weindorff! Wat? Hahaha! Ja, jongen, als er maar geen vrouwen bijkomen, is ‘t altijd safe, dat zie je wel! Wat? Ja, de film komt op tijd klaar, maar is dat nu zoo belangrijk, nu we fifty-fifty doen? O, als jij vast zit aan den afnemersdatum is ‘t wat anders. Maak je geen zorgen! 15 Januari is-ie hier! All right!” Hij klapte den hoorn neer en belde Peterson.
„Hoe is de run in de kranten?” zei Bigard, toen Peterson binnenkwam. „Over de Film zonder Vrouw?”
Peterson’s zwaarmoedige oogen lichtten op: „Fantastisch!” zei hij. „ze bellen nog steeds elken dag een paar keer op of er nieuws is. De telefoons staan niet stil.”
„Hier is nieuws,” zei Bigard. „Murgatroyd heeft kans gezien, onzen torpedojager Terrible in de film te laten optreden!”
Peterson’s oogen openden zich wijd.
„In functie?”
„In functie,” zei Bigard.
Beide mannen staarden elkaar aan. Dan barstten ze beiden in een luid gelach uit.
„Handige jongen!” zei Bigard eindelijk, „maar hoe buiten we dat het beste uit? Er is geweldig veel uit te halen!” Peterson zweeg en staarde naar den vloer. Enkele minuten verliepen. Bigard werd tweemaal opgebeld en schreeuwde in den hoorn. Peterson verroerde zich niet. Dan hief hij plotseling het hoofd op.
„Wel?” zei Bigard.
„Zóó,” zei Peterson.
Zij staken hun hoofden bij elkaar en Peterson verdiepte zich in de subtiliteiten van appeal-reclame en het bespelen van de snaren van het menschelijk gemoed, terwijl Bigard instemmend en steeds instemmender knikte.

Toen kwam de Eerste Avond, de Groote Avond in het Japanese Gaiety Theatre op Hollywood Boulevard.
De toeloop was ontzettend, Gerhard O’Gragy van de New York Associated Press mompelde tegen B. B. MacTyre, den columnist, en Abe Goldstein van „Variety” in New York, dat hij in geen jaren een dergelijke run had meegemaakt en B. B. MacTyre had met zijn menschenschuw en Abe Goldstein met zijn zilverwit hoofd geknikt.
De file van lange, glanzende, in de meest fantastische kleuren beschilderde auto’s gleed met schokken en stooten voort en reikte vier blokken ver tot aan West 27th Street. Hollywood Boulevard was volgepakt met een menigte menschen, die ondanks de warmte poogden, iets van de toiletten van de stars, die uit de auto’s glipten, te zien te krijgen. Onophoudelijk flitsten de lampen van persfotografen, onophoudelijk veegden politiewagens den boulevard vrij, om na hun terugkeer te bespeuren, dat als een taaie massa de menigte zich weer achter de wagens had opeengepakt. Driemaal werd het cordon van vijftig stoere Iersche politieagenten bij den majestueusen ingang van het Japanese Gaiety Theatre verbroken, driemaal werd de gillende menigte teruggedreven, nadat de toiletten van enkele stars in het gedrang hopeloos waren vernield. Vrouwen vielen flauw en werden weggebracht in ambulance-auto’s met luid loeiende sirenes. Hoog boven het gewriemel en het lawaai brandden in serene rust de duizenden lampen van de lichtreclame op den gevel van het Japanese Gaiety Theatre, aankondigend Kerry Snooper en Spencer Howard in DE FILM ZONDER VROUW: „Mannen in de Tropen”.
Een half uur te laat dimden eindelijk de lichten voor de vertooning van het journaal. De reusachtige amphitheaterzaal was tot de allerlaatste plaats bezet. De loges van producers en stars waren volgepakt met kennissen en vrienden, die geen plaatsen hadden kunnen reserveeren en met hen waren meegekomen. Kerry Snooper en Spencer Howard, zooals ieder had kunnen zien vóór de lichten doofden, zaten alleen in hun loge. In de loge ernaast, in het centrum van de onderste der vier enorme logebogen, zaten Bigard, Murgatroyd, Levinski en Weindorff. Ferguson was er geweest, doch aan het dwalen geslagen. Het journaal begon te draaien. Murgatroyd at sigaar. Levinski stampte half opgerookte cigaretten uit. Bigard draaide zijn duimen om elkaar heen. Weindorff schoof zijn handen in de broekzakken van zijn rokcostuum en lag zoover mogelijk achterover in zijn stoel.
„Wat een belangstelling, Carl!” zei Bigard, zich opzij naar hem overbuigend, „we hebben ons niet vergist, hè?”
„De Film is prima, dat heb ik je gisteren al gezegd!” zei Weindorff. „Dat is O.K., Bigard! De belangstelling is er ook, maar dat was te verwachten van een buitennissige film. Hoe het publiek reageert, moeten we afwachten.”
„Over een paar uur zullen we het weten!” zei Bigard.
„Ik heb een preview gehouden,” zei Levinski, „gistermiddag, voor de lichtjongens en de requisiteurs... dat is de stem van het volk, op hun oordeel komt het aan en niet op dat van deze collectie van enkele duizenden critici, die er op uit zijn, fouten te ontdekken in het product van hun concurrent.”
„Wat zeiden de lichtjongens?” vroeg Weindorff ongeduldig.
„Ik had er honderd bij elkaar, gisteren na vijf uur,” zei Levinski, „Murgatroyd en ik samen hebben in stilte die preview gehouden. Magazijnknechts, lichtjongens en typistes, van alles.”
„Wàt zeiden ze?” zei Weindorff.
„De jongens zeiden: Dat is nog eens een sjieke film, mijnheer Levinski... Daar is nou geen haartje opsmukkerij aan, daar hebben wij nou eens een film zooals het werkelijk is!”
„Een film recht naar hun hart dus?” zei Bigard.
„Precies,” zei Levinski.
„En wat zeiden de meisjes?” vroeg Weindorff.
„Die papegaai was leuk, Kerry Snooper zag er zoo smerig uit op dat schip... wat waren die negers griezelig. Mooie natuuropnamen... Had er nou niet één meisje ergens in gekund, mijnheer Levinski?”
„Algemeene opinie van de meisjes was: beslist een goeie film, al zàt er ook geen vrouw in,” zei Murgatroyd.
„Je kunt er donder op zeggen, dat er geen vrouw ter wereld is, die niet wil zien wat wij in vredesnaam van een film terecht hebben kùnnen brengen, zonder er de almachtige vrouw in te gebruiken!” zei Bigard.
„Dat is verduiveld goed gezien,” zei Weindorff getroffen, „inderdaad; ik ziè het mijn eigen vrouw al denken met opgetrokken neus: „Wat kàn dat nu voor een product zijn? Een film van enkel mannen!” Het journaal was afgeloopen. Een teekenfilm volgde. De deur van de loge ging open.
Ferguson, zijn shirtfront witglanzend in de duisternis, kwam binnen en bleef achterin staan, omdat er maar vier zitplaatsen in de loge waren.
Murgatroyd at een versche sigaar. Levinski stampte een half opgerookte sigaret uit op het karpet. Weindorff streek zijn haren in de war en probeerde voor zijn geweldige beenen een gemakkelijker plaats te vinden. Bigard keek op zijn horloge, keek in de zaal, keek op en keek naar Popeye. Ferguson schuifelde wat heen en weer, ging dan op het trapje aan de binnenzijde van de logedeur zitten en verzonk in droomen.
De spanning steeg. Er volgde een nieuwe teekenfilm in Technicolor. Dan flitsten de lichten aan. Pauze. Een wirwar van zijde, diamanten décolleté’s en satijn. Duizenden avondtoiletten ruischten door de met dikke tapijten belegde gangen, avondcapes zwierden om gebruinde schouders. Mannen namen hun brillen af en stopten ze in hun broekzakken. Duizenden charmante glimlachen werden op duizenden gelaten geschroefd, ten bate van de candid camera-foto’s, honderden nieuw gevormde paren werden begluurd en becommentarieerd. Iedereen bekeek tersluiks iedereen. Iedereen was zich bewust van de blikken van iedereen en gedroeg zich overeenkomstig. Geen mensch, die zich op zijn gemak voelde. Bigard wandelde rond, geflankeerd door Murgatroyd en Levinski, druk pratend, links en rechts groeten wisselend. Weindorff bleef in de loge. Ferguson bleef in de loge.
„Deze film brengt duiten op, jongen!” zei Weindorff.
„Dit is een film, die lijnrecht spreekt tot het hart van elken man!” zei Ferguson, gezeten op het trapje van de loge, waarop hij weer was neergedaald, „een film, die zal staan als een grootsch monument op het kerkhof van den Tijd, waar zoovele films zullen liggen, ongekend en vergeten.”
„Wat?” zei Weindorff.
„Ken je het kleine boekje van Elbert Hubbard? Een boodschap aan Garcia?” zei Ferguson, droomerig voor zich uitstarend.
„Dat ding van tien pagina’s over die soldaat met een papier in een leeren zakje om zijn nek?” zei Weindorff. „Is dat niet het boekje, dat het wereldrecord voor de grootste oplage houdt?”
„Ken je den beginregel van dat boekje?” zei Ferguson.
„Ben je gek!” zei Weindorff. „Ik heb wel wat anders te doen, dat is jullie baan, jullie worden er voor betaald!”
„In deze heele Cubaansche geschiedenis,” zei Ferguson, voor zich uit starend, „is er één man, die aan den horizon van mijn geheugen lichtend omhoogrijst als Mars in zijn perihelium.” *)
„Wèlke man?” zei Weindorff, geïrriteerd.
„Zoo zal eens deze film aan den horizon van het geheugen van sommigen flonkeren,” zei Ferguson, „als een helle ster in een grijze wolkenmassa...”
„Ik ga eens kijken waar Bigard is,” zei Weindorff.
Hij stond op, maar op dat oogenblik ratelden de schellen, die het einde van de pauze aangaven. Onmiddellijk daarop vluchtten Bigard, Murgatroyd en Levinski de loge binnen.
„Die vrouwen van ons!” zuchtte Bigard, met een zakdoek zijn voorhoofd afwisschend.
„Dacht je nou, dat je een vrouw aan haar verstand kon brengen, waarom we hier in deze loge juist vanavond geen vrouwen hebben kunnen?” zei Murgatroyd, in zijn fauteuil vallend, „geen kwestie van! Ik heb twee dagen lang getracht het in mijn vrouw’s hersens te pompen... onmogelijk!”

_________
De Amerikaansche tekst van Elbert Hubbard is: „In all this Cuban business there is one man who stands out on the horizon of my memory like Mars at perihelion.”

„Ik heb het niet eens geprobeerd!” zei Bigard. „Ik heb hier de strengste instructies afgegeven, dat in deze loge geen vrouwen mochten komen, zelfs mijn eigen vrouw niet. Die twee suppoosten voor de deur zorgen daar wel voor! Ik heb gezegd: Elke andere avond wel. Vanavond bij deze film niet! Uit!”
„Wat een verdomd goed idee van jou, Bigard!” zei Weindorff, „de makers van de film zonder vrouw, na het einde van de film gehuldigd, te zamen, zònder vrouwen, in hun loge!”
„Om de waarheid te huldigen,” zei Bigard, „was het idee van Peterson en Ferguson!”
Weindorff keek om. Ferguson zat weer op de trede van de loge en staarde neer op zijn vingers.
„In de pauze heeft hij astronomie tegen me af zitten steken,” zei Weindorff fluisterend... „het is vreemd, de gekste lui krijgen vaak de beste ideeën.”
„Beslist,” zei Bigard, over de zware rood pluche balustrade heen de zaal in turend. Hij ontmoette den blik van zijn vrouw, drie loges verder en trok haastig zijn hoofd terug, als een schildpad, die onraad ruikt.
Met de zorgvuldige nonchalance, theaterbezoekers eigen, keerden de pauzeerders naar hun plaatsen terug, langzaam slenterend, converseerend, charmant zijnd, hoffelijk zijnd, vlot wuivend tegen kennissen, vlot en charmant zich excuseerend bij het trappen op elkaars teenen of sleepjaponnen. Bigard trommelde op de pluche leuning van zijn fauteuil. Murgatroyd zat voorovergebogen met de ellebogen op zijn knieën. Zijn sigaar was uit. Levinski blies een melodie tusschen zijn tanden, langs zijn sigaret heen, blies een dot asch van zijn sigaret en begon zijn rok af te kloppen. Weindorff, met gefronste wenkbrauwen, staarde naar de menschen beneden en boven hem. Ferguson was stil en zat stil.
Toen dimden de lichten. Een lange zucht scheen door de zaal te varen. Dan werd het rustig.
Mantubitsch’ muziek, tinkelende guitaren en breede accoorden van zoete saxofoons, golfde door de zaal. Vijf seconden later draaide de cast roll, dat zoo ontzettend belangrijk onderdeel van elke film, tegen een achtergrond van wuivende palmen en wijde watervlakten. Dan maakte de cast roll plaats voor een simpele tekst, die voorbijliep onder breede, waardige muziek, met palmsilhouetten als achtergrond.

„DEZE FILM IS BEDOELD ALS EEN TRIBUUT AAN DE AMERIKAANSCHE MANNEN, DIE DAG IN DAG UIT HUN LEVEN WAGEN ONDER DE BRONZEN ZON DER STILLE ZUIDZEE, EEN HULDE AAN DE MANNEN, DIE TELKENS WEER HUN LEVENS OP HET SPEL ZETTEN MET EEN ZORGELOOZEN GLIMLACH.
AAN AL DEZE MANNEN, WIER DURF, WIER ROEKELOOZE MOED EN SPIRIT IN HET VERLEDEN HEBBEN GEHOLPEN, AMERIKA TE MAKEN WAT HET THANS IS, AAN HEN, DIE. OOK NU NOG OVER DE WIJDE ZEEEN ZWERVEN MET EEN REVOLVER IN HUN GORDEL, GEREED OM TE SCHIETEN EN GEREED OM TE STERVEN, AAN MANNEN, WIER AMERIKAANSCHE ONDERNEMINGSGEEST OOK NU NOG DE HECHTE BASIS IS, WAAROP AMERIKA’s GROOTHEID WORDT GEBOUWD, IS DEZE FILM, DE HULDE VAN EEN NATIE, ALS DANKBETUIGING OPGEDRAGEN.

„Verduiveld goed tekstje, dat!” zei Weindorff fluisterend, „van wie is het?”
„Ferguson,” zei Bigard, geen oog van het doek afwendend.

Weindorff zweeg en luisterde naar de reacties uit de zaal, de geluiden van beweging en de stilten van ingespannen luisteren... het gefluister dat opmurmelt na een pakkende scène, waarop verlichting van de spanning volgt: de unieke geluiden, die opstijgen uit de duistere bioscoopzaal en de reacties van het publiek weergeven als een gevoelige barometer. De film duurde anderhalf uur. Het applaus, dat losbarstte toen de lichten aanflitsten, was als een stormwind en zwol aan tot een orkaan. Het publiek rees op en keerde zich naar Bigard’s loge. Uit twee hoeken van het plafond spoten zoeklichten hun witte lichtbundels, die reflecteerden op Bigard’s shirtfront, toen hij opstond en zijn hand ophief om stilte. Nu en dan, als er een bijzondere film is uitgekomen, gebeurt het, dat de president van de filmmaatschappij een korte toespraak houdt. Bigard had niets aangekondigd, hij had de reactie van het publiek eerst willen afwachten. De reactie was enorm. De reactie was als een vloedgolf.
Bigard, een nietig figuurtje in de vier weidsche bogen der loges, boven elkaar, hield zijn hand opgeheven. Het schijnsel der zoeklichten stond strak op hem. Het rumoer luwde meer en meer, aarzelde nog even in de uiterste hoeken van het theater, en dan heerschte stilte. Een suppoost plaatste, geluidloos aanglippend, een microfoon voor Bigard’s neus. Bigard liet zijn arm langzaam zakken, als om de stilte niet te verstoren, haalde diep adem en begon: „Ladies en gentlemen... Het filmwerk dat u zoojuist hebt gezien, en gewaardeerd met een spontaan applaus, dat mij oprecht heeft verheugd, is niet zoo maar weer een film, toegevoegd aan de lange reeks, die in den loop der jaren door Amalgamated Super Films is uitgebracht.
Deze film is méér. En ik kan weinig anders doen dan terugwijzen naar den tekst, die aan het begin van deze film op het doek is verschenen en die, in voortreffelijker vorm dan ik thans kan hopen te doen, heeft weergegeven wat ik wil zeggen: Deze film is opgedragen aan de mannen, de duizenden mannen, die Amerika’s grootheid hebben helpen bouwen en tot op heden hebben bevestigd.”
Hij pauzeerde even en voer voort: „Toen wij destijds het plan opvatten, voor al dezen een monument op te richten, hun hulde te brengen in den vorm van een film, speciaal aan hèn gewijd, was het eerste denkbeeld, dat bij ons opkwam, het eeren van de nagedachtenis der onversaagde pioniers van het Midden-Westen, die in de vorige eeuw in hun gestaag voortschokkende huifkarren er op uit trokken om duim voor duim het land te veroveren en te ontginnen.
Wij moesten dit plan laten varen! Niet alleen, dat dit gegeven reeds zoovele malen het onderwerp voor een film heeft gevormd, dat het een bijna bovenmenschelijke opgave was, in dit genre iets te brengen, dat ver boven al het vorige uitstak, maar daarbij kwam, dat de rol, die de vrouwen en moeders hebben gespeeld in het beschaven en het ontginnen van Amerika, van Gods Eigen Land, van kust tot kust, zoo groot en zoo geweldig is, dat wij moesten erkennen, dat een film, die oprecht en in zuivere proporties dien langen, bloedigen strijd zou weergeven, eerder een tribuut moest worden aan den moed en de spirit der Amerikaansche vrouwen dan een saluut aan de mannen alleen.”
Hij hield op, niet alleen door totaal gebrek aan adem, maar tevens door het donderend applaus, dat opsteeg, en zich met een vrouwelijk gejuich vermengde tot een daverende instemmingsbetuiging.
Weindorff boog zich snel opzij naar Murgatroyd.
„Verdomd goed, dat!” zei hij. „Waar heeft hij het vandaan?”
„Ferguson en Peterson hebben die speech geschreven,” fluisterde Murgatroyd, „luister.”
Bigard had zijn hand weer opgeheven en de bijvalsbetuigingen stierven weg.
„We stonden daar voor een Gigantisch Probleem,” zei Bigard, „immers, de invloed van de Vrouw is zoo diepgaand en zoo veelomvattend, dat het ons een onmogelijke opgave toescheen, ergens op deze wereld een terrein te vinden, waar zij haar invloed zóó weinig deed voelen, dat die als quantité négligeable kon worden beschouwd.”
Hij hield weer op, ditmaal onderbroken door een daverend mannelijk gelach en een geroep van: „Zeer juist! Bravo, Bigard!”
„Hij is ongelooflijk goed!” riep Weindorff, opgewonden, „ik wist niet, dat-ie dat in zich had!”
„Dat heeft-ie altijd!” zei Murgatroyd, „als hij succès heeft. Dan draagt hij een speech voor als een dictator.”
Weer viel een stilte.
„Het terrein was zooveel te beperkter,” zei Bigard, „daar wij vóór alles een tribuut wilden brengen aan Amerikaansche mannen, vechtend voor Amerikaansch grondgebied. Wij overwogen de goudzoekers, de houthakkers, de g-Men, het Leger, de Vloot... maar steeds weer stuitten wij op de moeilijkheid, dat reeds zoovele tributen waren gebracht, dat het onze gevaar liep, daarin ten onder te gaan. Geen van ons weet hòe wij ten slotte op het definitieve denkbeeld kwamen, het kwam over ons allen tegelijk, veronderstel ik... het was: De Stille Zuidzee! De Stille Zuidzee, die telkens en telkens weer uitsluitend wordt voorgesteld als een oord, waar de golven eeuwig zingen en de menschen zijn als kinderen... maar in die Zuidzee met haar tinkelende guitaren en haar slingers van hibiscusbloemen, zijn nog groote gedeelten, waar mannen dagelijks voor hun leven vechten, waar alleen zij heentrekken, voor wie gevaar en avontuur even onontbeerlijk zijn als de lucht, die zij inademen. De Salomonseilanden zijn wel het meest typeerende voorbeeld van al die gedeelten der Stille Zuidzee, waar ook nu nog twee wetten heerschen... de geschreven Wet der Vereenigde Staten en de Wet, de ongeschreven eerecode van mannen, die waarlijk mannen zijn!
Twee wetten heerschen in de Stille Zuidzee en wij meenden dan ook niet anders te mogen doen dan hen, die dag in dag uit er naar streven, de wetten der Vereenigde Staten te doen eerbiedigen, een eeresaluut te brengen. Vandaar ook de rol, die een der dragers van ons gezag in de Stille Zuidzee, de torpedojager Terrible, hierin speelt.”
Er steeg een luid applaus op. Een geroep van „Leve de Vloot” was boven het rumoer te hooren. Reporters onderstreepten haastig hun laatste gestenografeerde regels.
„En wat wij,” riep Bigard, „door alles heen hebben willen uitbeelden, is, dat óók in de Stille Zuidzee, crime does not pay! Op den langen duur wint de beste van twee mannen; op den langen duur wint hij, die onder den uiterlijk ruwen bolster een edel hart verbergt. Ik wil eindigen met de hoop uit te spreken, dat ons maandenlange werk en ons initiatief vruchten zullen afwerpen en dat wij in de toekomst steeds weer met voldoening zullen kunnen terugblikken op dit monument, dat is opgericht ter eere van de mannen, de zoo stoere mannen, die zoo licht worden vergeten! Een groet, een saluut aan onze Amerikaansche mannen, de mannen, die Amerika hebben groot gemaakt!” Hij hief zijn arm op met een gebaar, dat een dictator hem niet zou hebben verbeterd. De bijval, die donderend opsteeg, was lang en gemeend. Het was duidelijk, dat Bigard zijn auditorium in het hart had gegrepen.
Toen het applaus de eerste teekenen van wegsterven gaf, hief Bigard opnieuw een arm, ditmaal zijn linkerarm.
„Er rest mij slechts,” zei hij, „mijn dank uit te spreken aan mijn medewerkers, wier moeite, ijver en toewijding en wier vlammend enthousiasme voor een grootsche en verheven zaak het hebben mogelijk gemaakt, een breed en machtig gebaar als deze film te brengen...” Hij wachtte even.
„Daar is allereerst hij, die helaas is overleden, onze wereldberoemde schrijver John Paris, aan wiens roman ,Minnekoozen in de Tropen’ het basis-gegeven voor deze film is ontleend. Hij is hier niet aanwezig. Wij kunnen echter zijn genie gedenken.” Hij wachtte een seconde. De zaal kuchte ingetogen.
„Dan is er mijn staf van technische medewerkers,” vervolgde Bigard, zijn arm naar achteren zwaaiend. De zoeklichten verschoven hun bundels en straalden neer op Murgatroyd, Levinski en Ferguson, die trachtten tegen het felle licht in hun gelaten in toonbare plooi te houden. Fotolampen van persfotografen bliksemden op. Murgatroyd verdween plotseling uit het gezicht. Uit de loge klonk een dof rommelend geluid. Weindorff, die zich bezwaarlijk tot de technische medewerkers kon laten rekenen, was ijlings naar beneden gedoken toen het zoeklicht op hem viel, en op handen en knieën verdekt blijven zitten. Murgatroyd had een pas achteruit gedaan en was over hem heen getuimeld.
„En dan!” riep Bigard indrukwekkend, „zijn er nog zij, wier eminente vervulling van de hoofdrollen de symbolische figuren der mannen in de Stille Zuidzee tot leven hebben gewekt. Ik moet hierbij zeggen, dat het mij leed doet, niet allen die enthousiast en met geestdrift aan deze film hebben medegewerkt, naast mij in het licht der reflectors te kunnen zetten, ik ben wel genoodzaakt, me tot de allervoornaamsten te beperken...
En deze zijn:... Kerry Snooper en Spencer Howard!” Een gehuil steeg uit de zaal op, een waar geloei van enthousiasme. De zoeklichten zwenkten naar links en spoten hun lichtbundels in de loge naast die van Bigard. In die loge waren twee personen aanwezig, Spencer Howard, die over de bekleede balustrade neeg en glimlachend dankte en een tweede figuur, die...
Er kroop een zonderlinge noot in het applaus, een merkwaardig iets, dat aan oude rotten als Bigard en Murgatroyd oogenblikkelijk opviel. Zij bogen zich voorover. Enkele oudere en ervaren reporters roken eveneens iets. Zij bogen zich over de fluweelen balustrade en staarden in Howard’s loge.
Bigard versteende, Murgatroyd versteende. Het applaus veranderde in een verward geroep, juichkreten stegen op..., dan, spontaan, steeg een gelach op, dat zelfs het historische gelach van de goden op den Olympus zou hebben overstemd. Fotolampen flitsten van alle zijden, keer op keer. Twee fotografen werkten met telefotolenzen. In de loge achterover in zijn breeden fauteuil, de handen gevouwen op zijn maag, zijn hoofd achterover en zijn mond half open, lag Kerry Snooper, het idool van mannelijkheid. Hij sliep vredig en onverstoorbaar.
Bigard kwam tot bezinning en zwaaide naar de zoeklichten. Het hielp niet De reflectors bleven schijnen en belichtten met onbarmhartige felheid het fraaiste tooneel, dat ooit in Japanese Gaiety Theatre was vertoond sinds den historischen dag, waarop Cara Carmelita in haar loge in gevecht raakte met haar lievelings-chimpansee.
Tijdens het feestdiner, dat volgde, en vóór dit zóó ver was gevorderd, dat het ‘t onvermijdelijke stadium van een algemeene rel had bereikt, porde Weindorff Bigard, die naast hem zat, in de ribben.
„Bigard, jongen!” zei Weindorff, „ik neem mijn petje voor je af. De wijze waarop je die speech van jou voordroeg, was een wonder. Die zet over dat Saluut aan de Vloot was eenvoudig genie! En op de juiste oogenblikken een gijntje! Voortreffelijk, Bigardje!”
„Ik wil morgen de kranten eerst wel eens zien!” zei Bigard bescheiden.
„De kranten, dàt voorspel ik je,” zei Weindorff, „hebben koppen over de geheele voorpagina! Ik weet hoe geweldig die speech van jou overkwam. Wat jij zei over een eeresaluut aan de gezagsdragers in de Stille Zuidzee, maakt koppen over de geheele pagina! Van wie is die geniale passage?”
„Peterson en Ferguson” zei Bigard.
„Dat zijn belangrijke dingen, die je gezegd hebt, Bigardje,” zei Weindorff, „recht tot de snaren van het hart.”
„Ik had drie kolommenkoppen getaxeerd!” zei Bigard.
„Heele pagina!” zei Weindorff. „Wedden?”
„Honderd dollar,” zei Bigard, „géén heele pagina.”
„Aangenomen!” zei Weindorff, „je vergeet, dat we met de spontane Amerikaansche pers te doen hebben, Bigardje!”
Zij wendden zich weer tot het diner, dat zich, wat sfeer en stemming betrof, in gestadig stijgende lijn bewoog. In Hollywood houdt men niet van after-dinner sprekers. Zij vergaten alles wat met speeches te maken had.
De Pers vergat het ook, althans nagenoeg. Den volgenden ochtend om tien uur rinkelde de telefoon naast Bigard’s bed, lang en aanhoudend. Na veel gezucht en gegrom greep Bigard eindelijk den hoorn.
„Wat is er?” brulde hij, door zijn verwarde haren strijkend, „wie is dat?”
„Weindorff, Bigardje,” zei een stem.
Bigard kalmeerde iets, maar zijn hoofd deed ontzettend pijn, zijn tong was als leer en zijn oogen voelden aan of ze elk oogenblik over zijn wangen naar beneden konden gaan rollen.
„Ja, wat is dat nou voor kolder, Carl, om iemand om tien uur in den ochtend na een galadiner uit zijn bed te bellen…”
„Je hebt je honderd dollar gewonnen!” zei Weindorff, „je hebt géén heele pagina!”
„Dat zei ik immers wel!” zei Bigard, ten prooi aan een gecompliceerd inwendig conflict, samengesteld uit voldoening over honderd gewonnen dollars en het feit, dat bij gelijk had gekregen, met aan de andere zijde een katerhumeur en de vernietiging van de hoop, dat het tòch koppen over een heele pagina zouden zijn.
„Drie kolommen over de film?” vroeg hij.
„Acht kolom!” zei Weindorff.
Bigard woelde in zijn haren, knipperde eenigen tijd met zijn oogen en barstte dan los: „Maar dat ìs een heele pagina, voor den donder! Wees niet zoo leuk, idioot!”
„Er is een paginabreedte over de film,” zei Weindorff, „maar nìet over jouw speech!”
„Wat bedoel je nou voor den donder eigenlijk?” sputterde Bigard, pogend geheel wakker te worden.
„Kijk de ochtendkranten maar in!” kwam de hinnikende lach van de andere zijde van den draad. Er klonk een klik en de verbinding was verbroken.
„Ochtendbladen!” brieschte Bigard tegen het hoofd, dat om de deurpost verscheen. Het hoofd verdween, en kwam even later terug in het zog van een ontbijtblad, waarop een sober ontbijt en een stapel kranten.
Bigard greep de kranten en wees op het serveerblad.
„Wat is dat?’ brulde hij.
„Uw ochtendkoffie, mijnheer!” zei de bediende.
„Koffie! weg ermee!” tierde Bigard. „Smijt het ‘t raam uit! Wil je me vergeven?”
De bediende en de koffie smolten weg. Bigard vouwde de bovenste krant open en bleef als verstard zitten. De helft van de voorpagina werd ingenomen door een foto van Kerry Snooper en Spencer Howard in hun loge, de een lachend, de ander slapend. Een kop in 9 Cicero vermeldde:

KERRY SNOOPER KNAPT EEN UILTJE

De tweede krant daverde: KERRY SNOOPER ALS SCHOONE SLAAPSTER

De derde schreeuwde: KERRY SNOOPER’S LAATSTE KARAKTERROL

De rest van de kranten putte zich uit, met ongelooflijke vindingrijkheid, in variaties op het thema „De Schoone Slaapster”. Toen Bigard den eersten schok te boven was, nam hij krant nummer één weer op, de California Clarion en begon zich naar beneden te werken, door de gestadig in grootte afdalende koppen en teksten.
Bij de zes punts letter aangekomen, rechts onderaan de pagina, ontdekte hij een gedeelte van zijn speech. De California Clarion had werkelijk kans gezien, tusschen foto’s van stars en koppen in, Bigard’s speech in haar geheel weer te geven.
De telefoon naast zijn bed rinkelde.
Bigard rukte den hoorn naar zich toe.
„Ja?”
„Met Weindorff,” zei de andere kant, „weet je nog wat ik gisteren zei, Bigardje... Laat dat maar aan de Amerikaansche pers over!”

„Sterf” zei Bigard. Hij klapte den hoorn neer.
„Amerikaansche pers!” brieschte hij, den stapel kranten met een armzwaai, wapperend, op den grond vagend. Hij drukte woest op de schel naast zijn bed. Zijn bediende stak zijn hoofd naar binnen.
„Koffie!” zei Bigard, „waar blijft mijn koffie?”
De koffie op het blad werd ijlings naar binnen gebracht.
„Ruim dien rommel op!” zei Bigard, naar de hoop kranten op den grond wijzend, „Amerikaansche pers! Grrrr!” Hij greep zijn koffie, brandde zich bij den eersten slok en verslikte zich daarenboven. Toen belde zijn telefoon voor de derde maal. Hij graaide woest naar den hoorn en begon er in te blaffen. Aan het andere einde van de lijn sprak iemand. Als weggevaagd door een magische hand verdween de uitdrukking van getergde woede van Bigard’s gelaat.
Een normale kleur keerde op zijn wangen terug. Hij hief het hoofd op en een sinistere grijns van demonische vreugde trok over zijn kaken.
,Zeker,” zei hij, „zeker! Ik ben er over een half uur!” Hij klapte den hoorn neer en greep energiek zijn koffie.
„Perkins!” brulde hij energiek, „maak mijn bad klaar!”
„Ja, mijnheer!” zei Perkins, zich weghaastend. Bigard sloeg de dekens terug, sprong uit zijn bed, greep even met een pijnlijk gelaat naar zijn hoofd, maar glimlachte dan weer, den vastberaden glimlach van een getergd man, die eindelijk zijn krachten op iets koelen kan.
„Maak het goed heet, Perkins!” zei Bigard. „Von Puschki is ,Asschepoester’s Oponthoud’ aan het regisseeren en hij weigert er een paar grapjes in op te nemen! Hij is in het scenario aan het strepen! Een film zonder humor! Ha! Dat kun je van die Duitsche regisseurs verwachten! Maar hij zal er van lusten! Waar is het koord van mijn badjas? Maak het gloeiend heet, Perkins! Geen humor! Maar wat zal hij er van lusten! Oh! Wat zal hij er van lusten!”
„Bad is klaar, sir!” zei Perkins, de badkamerdeur openwerpend.
„Asschepoester’s Oponthoud zonder humor! Ha!” gromde Bigard.
Hij ging onder in het dampende bad. In de slaapkamer las Perkins, de volmaakte kamerdienaar, met klaarblijkelijke vreugde de 9 Cicero koppen.

INHOUD

Inleiding

1. J. O. C. Murgatroyd, productieleider steelt een lunch
2. Bigard, president van Amalgamated Super Films, vecht met ananas en
scenario-schrijvers
3. „Stoere mannen en kokosnoten!”
4. Vijftig dollar voor een harigen arm
5. Levinski filmt een orkaan
6. Een filmexpeditie slaat op hol
7. Waarin Ferguson’s stoute fantasie niet klopt met de werkelijkheid
8. Murgatroyd vecht met oesterbanken, zeemansgraven en Will Hays;
Levinski vecht met occulte verschijnselen
9. Bigard, de grimmige, verslaat Weindorff en temt zijn Directeuren
10.De ,Waikiki Wave’ arriveert in den tropischen nacht
11.Murgatroyd krijgt een kraakvrije stoel met naamplaatje
12.Ferguson solt met een torpedojager en organiseert een gooi- en smijtfilm
13.Gesprekken in den nacht en bij zonsopgang
14.Betreffende het mannelijk schoon van een kapitein ter zee
15.Commentaren in den nacht... en een telegram
16.Bigard maakt een speech en Kerry Snooper knapt een uiltje

Humoristische boeken in de Nederlandsche literatuur zijn schaarsch en satyrische werken zijn nog aanmerkelijk zeldzamer.
Mede hierom zal het nieuwe boek van Willy Waterman, AMERIKA FILMT, ongetwijfeld sterk de aandacht trekken.
Willy Waterman, copywriter op een der grootste Nederlandsche reclame-bureaux, werd door zijn firma naar de V.S. gezonden om daar reclame en pers te bestudeeren. De laatste maanden van zijn verblijf aan de overzijde van den grooten vijver bracht hij door in Hollywood.
Beter dan wij kunnen hopen het hier te doen zegt de schrijver in zijn introductie, hoe het van nabij beschouwen van „Hollywood en Hollywood’s wonderlijke werkwijzen” hem heeft geïnspireerd tot zijn merkwaardig boek AMERIKA FILMT.
Dit werk is vervuld van een tintelenden humor, maar daarenboven mag het er aanspraak op maken meer te zijn dan een humoristisch werk of een parodie: het is een satyre.
Wie aan dit boek eenmaal begonnen is, kàn niet anders: hij móét het uitlezen. Als de lezer de laatste pagina heeft omgeslagen, bemerkt hij dat de schrijver zonder er maar eenmaal direct over te spreken, alle problemen en aspecten van het phenomeen: de Amerikaansche film naar voren heeft gebracht.
Men volgt op den voet de lotgevallen van het scenario „Minnekoozen in de tropen”, van het moment waarop het wordt verkoren als basis voor de „film zonder vrouw” tot het oogenblik waarop het, verfilmd door „Amalgamated Super Films”, in volmaakt onherkenbaren staat, een wereldsucces wordt.
Elk karakter in dit boek is grotesk-scherp geteekend en volgehouden, een caricatuur van een nauwelijks caricaturaler werkelijkheid.
De sfeer-teekening is frappant, de stemming en de sfeer van kantoren in Hollywood komen ons tusschen de regels door tegemoet, wij beleven de warme nachten in de Stille Zuidzee, we voelen de beklemming van de onheilspellende, stille hitte, voor een storm losbreekt.
En dwars door Hollywood, Hawaiï en de Stille Zuidzee heen, dansen de groteske marionetten van producer, regisseur en scenario-schrijver.
AMERIKA FILMT is een boek, rijk aan humor, rijk aan sprankelende dialogen, rijk aan sfeer.
Het is ook een boek, dat, gelezen en herlezen, steeds schijnt te winnen, — een boek dat zijn dynamiek en spanning nu eens niet ontleent aan een intrigue. In de intrigue van dit werk komt (o, zeldzaamheid) zelfs geen vrouw voor! Van hoofdstuk tot hoofdstuk wordt de lezer, — gehypnotiseerd —, meegevoerd in een onwezenlijke wereld waarin alles scheef staat, een wereld die waanzinnig grappig is en van een monumentale groteskheid.
Als u dit werk hebt gelezen zult ge het met ons eens zijn: een merkwaardig boek van een opmerkenswaardig schrijver.