TWEE ZOONS RAKEN ZOEK!

Wel verdraaid!” zei de oude heer Prins, ongeduldig naar de klok kijkend. „Waar blijft die drommelse Jan? Marianne! Marianne!”
Hij stond op en rukte aan het van leer gevlochten bellekoord, dat naast de open haard naar beneden hing. Er brandde geen vuur in de haard. Het was Augustus. De oude Prins hoorde in het achterhuis de koperen bel rinkelen. Zijn humeur was niet best. Op regenachtige dagen kreeg hij steeds last van twee oude wonden in zijn rechterbeen, die hij eens had opgelopen op de wildezwijnenjacht op Sumatra. Bovendien had hij er een hekel aan, op zijn eten te moeten
wachten. Hij was in Indonesië overste geweest en nu als kolonel gepensionneerd. Hij hield van orde en regelmaat. Zijn vrouw was allang dood en Jan was zijn enige zoon. Maar die zoon had aan regelmaat te wennen. Regelmaat, voor de drommel! Hij sloeg boos met zijn vlakke hand op de leren armleuning van zijn fauteuil.
Zijn huishoudster kwam binnen – een lange, magere vrouw, met een stomp neusje en één wenkbrauw hoger dan de andere, wat haar een komiek gezicht gaf.
„Marianne,” blafte de kolonel. „Waar is Jan nu weer?”
„Ik ben niet helderziende,” zei de huishoudster.
„Waarom niet?” blafte de kolonel.
„Dat zou ik u heus niet kunnen zeggen,” zei Marianne kalm. „Als u nóg eens zo hard aan de bel trekt, breekt-ie weer.”
„Onzin,” blafte de kolonel. „Dat leer is oersterk!”
Hij greep het gevlochten leren koord en gaf er een ruk aan. Het brak ergens boven bij het plafond af. Het lange eind kwam kronkelend naar beneden, en viel als een serpentine om zijn hals. De kolonel sputterde en rukte aan het koord om zijn hals.
„Mooi zo,” zei de huishoudster. „Dat geruk aan die bel is tenminste voorlopig uit. Ik krijg het telkens aan mijn hart van de schrik.” Zij bevrijdde hem van het koord en wikkelde het tot een rol. De kolonel brieste en streek zijn snor op.
„Bende!” zei hij. „Het lijkt hier wel een gekkenhuis. Alles waar je aan trekt valt naar beneden of raakt los.”
„Het is hier geen kazerne,” zei de huishoudster. „Zou u niet aan tafel gaan? Het eten staat al veel te lang in de oven.”
De kolonel keek naar de klok en werd opnieuw boos.
„Asjeblieft,” zei hij. „Zes uur eten! Altijd klokke zes eten. Hier zit ik. Ik blaf van de honger. De klok wijst kwart voor zeven. Hier! Mijn polshorloge wijst tien voor zeven. Nog geen Jan.”
„De wekker in de keuken wijst vijf voor zeven,” zei Marianne. „Nog erger!” zei de kolonel.
„De klok op mijn slaapkamer vijf óver zeven.”
„Wat? En nóg is de jongen niet thuis,” blafte de kolonel. „Waar is die vlegel? Is dat nu de dank voor mijn opvoeding?” Marianne protesteerde:
„U weet heel goed, dat Jan stééds op tijd voor het eten thuis is.” „Des te schandelijker, dat hij nu te laat is,” blafte de kolonel. „Die vakanties zijn de ondergang van de jeugd. Alle orde en regelmaat verleren ze.”
„Als hij te laat is, zal daar wel een geldige reden voor zijn,” zei zijn huishoudster kalm. „Hij is vanmorgen weggegaan met Arie Roos. Ze stoven als gekken de deur uit. Zal ik eens opbellen naar mijnheer Roos? En...”
„Wat jij?” brieste de kolonel. „Dat zal ik zelf wel even opknappen.” Hij stoof naar de deur.... Marianne trok haar ene wenkbrauw iets hoger en ging naar de keuken, het afgerukte koord in de hand. Intussen stond de kolonel te telefoneren met de heer Roos en blafte: „Hallo! Wat? Wat? Nee! Prins hier! Is... Wat? O, ben jij dat, Charles. Luister eens. Is die zoon van mij bij jou? Wat? Niet? Waarom niet?... Waarom weet je dat niet?... Waar is mijn zoon dan wel? Weet je dat óók al niet? Je hebt vandaag ook geen heldere dag, wel? Wat zeg je? Hier? Natuurlijk is hij niet hier. Ben je dwaas geworden? Als hij hier was, zou ik jou niet opbellen... Wat zei je? Waarom niet? Omdat ik niet mal ben... Wát vroeg je? Waaróm ik niet idioot ben?... Neem me niet kwalijk, Charles, je bent vandaag zeker niet erg lekker. Ga slapen en knap wat op!”
Rang! De hoorn ging neer. Marianne, in de keuken, die het blaffend gesprek woord voor woord had gehoord, stond voor het fornuis in een grote pan te roeren, een wijze glimlach om haar mond. Kolonel Prins kwam de keuken in hollen als een kwade keffer. „Die mensen zijn gek! Stapelgek! Jan is niet eens bij Roos. De hele dag niet bij Roos geweest. Vertel op! Waarom is hij niet bij Roos geweest?”
„Lieve help,” zei Marianne. „Dat weet ìk toch niet?”
„Waarom niet?” blafte de kolonel. „De mensen worden hoe langer hoe suffer. Niemand weet ooit iets als ik het vraag. Niets weten ze gewoon! De eenvoudigste dingen niet eens. Wat zit er in die pan, wat zo lekker ruikt? Soep? Verdraaid, ik heb honger. Waar blijft die zoon van me? Als hij dadelijk thuiskomt, zwaait er wat! Ik zal hem eens laten zien wat er zoal zwaaien kan! Héél wat kan er zwaaien, dat verzeker ik je!”
Marianne zei:
„Luistert u eens.”
„Wat? Wie? Ik?” zei de kolonel woedend. „Waarom zou ik luisteren? Anderen moeten luisteren.”
„Stil!” zei Marianne. „Of ik laat de soep aanbranden.” De kolonel opende zijn mond, ongetwijfeld om te vragen: „Waarom?” Maar hij zweeg ineens. Zijn blik ging naar de pan.
„Als u niet zo altijd aan één stuk door blafte,” zei Marianne, „dan kon ik er af en toe ook eens een woordje tussen krijgen. Ik vind het erg raar, dat Jan nog niet thuis is.”
De kolonel sprong bijna een halve meter van de grond, ondanks zijn pijnlijke benen.
„Raar!” brulde hij. „Ráár! Schandaal is het en...”
Marianne stak een hand uit en draaide de gaspit op volle hoogte. De punten van de gasvlam sloegen om de bodem van de pan heen. „Nee, nee!” riep de kolonel. „Marianne, niet doen!”
„Zult u me dan laten uitpraten?” vroeg ze dreigend.
„Ja, ja,” zei de kolonel. „O ja!”
De vlamtongen verdwenen.
„Ik zei,” hervatte Marianne, „dat het raar is. Het is niets voor Jan om weg te blijven. Hij weet hoe u er op gesteld bent, om op tijd te eten. Arie Roos is ook nog niet thuis. En weet u wat het vreemde nu is?” De kolonel maakte rare geluiden. Het was overduidelijk, dat hij zich slechts met de grootste moeite in kon houden.
„Het gekke is,” zei Marianne, „dat hij vanmorgen werd opgebeld vanuit Londen.”
De kolonel keek haar stomverbaasd aan.
„Vanuit Londen? Jan?”
Marianne knikte.
„Ik hoorde de interlocale bel en nam de hoorn op. Er werd in de verte Engels gesproken en toen zei de juffrouw: „U wordt opgebeld door Londen”. Toen weer een hoop Engels door elkaar, een klik, en toen een jongensstem, die in raar Hollands naar Jan Prins vroeg. Die jongen was Bob Evers. Die Amerikaanse jongen.”
„Bob Evers zit in Engeland,” zei de kolonel. „Dat klopt, maar... ” Marianne ging door:
„Dat was vanmorgen om een uur of elf. Jan en Arie Roos waren met zijn tweeën aan het telefoneren. Ik kon niet horen wat ze zeiden, want ik was in de huiskamer bezig met de stofzuiger en die maakt te veel lawaai. Het gesprek zal een paar minuten geduurd hebben; toen stoven ze als gekken de trap op en even later, nog veel harder, weer naar beneden. Ze waren de deur uit vóór ik ze kon vragen waar ze heen gingen.”
Ze keek de kolonel strak aan en ging door: „Ik heb het u niet eerder willen zeggen om u niet onnodig in de war te brengen, maar ik geloof vast en zeker, dat er verband is tussen dat telefoongesprek uit Londen en het feit, dat ze nog, niet thuis zijn. Er is iets raadselachtigs in, meneer Prins.”
„Ráár, ráár?” brieste de kolonel. „Natuurlijk is er iets raars. Iets heel raars! De wekker staat op twee voor zeven. Jan is nog niet thuis. Natuurlijk is dat raar. Je hoeft mij niet te vertellen, dat dat raar is. Vertel me eens iets wat níet raar is.”
„Iets wat niet raar is?” zei Marianne. „Begint u dan eens met die mensen op te bellen waar die Amerikaanse jongen logeerde, om te vragen of Bob Evers in Engeland zit. Dat lijkt me niet raar.” „Waarom niet?” vroeg de kolonel.
„Omdat dat verstandig is,” antwoordde Marianne onverstoorbaar. „O, is het verstandig?” zei de kolonel. „Dat is wat anders. Let op. Ik ga meteen die mensen opbellen. Denken ze nou dat ze een loopje met me kunnen nemen?”
Hij liep krijgshaftig de gang in. Marianne bleef in de keuken. Vijf minuten later kwam de kleine kolonel terug, hevig rukkend aan zijn witte snor, wat altijd een teken van grote opwinding bij hem was. Hierop te
letten was de enige manier om uit te maken of hij werkelijk bijzonder in de war raakte. Hij deed normaal altijd al zo wild, dat hij, als hij werkelijk ergens over geagiteerd was, precies even zot deed als anders. Alleen trok hij dan extra aan de rechterpunt van zijn mooie, witte snor. En als hij héél opgewonden werd, werd hij ineens helemaal kalm. Midden in een woest bombardement, als de bommen en granaatsplinters iemand om de oren vlogen en iedereen zijn hoofd kwijtraakte, zat kolonel Prins kalm een grote sigaar bij zijn oor te houden om te horen of het knisteren op goede graad van droogte wees. Maar nu was hij alleen maar gewoon opgewonden, dus trok hij aan zijn rechtersnorhelft.
„Marianne! De jeugd is gek! Die mensen vertellen me daarnet dat die Evers, die Amerikaanse jongen, die al een week in Engeland moet zijn, nog steeds niet is aangekomen op het adres, waar ze hem te logeren verwachtten. Ze hebben daar alleen een telegram gekregen, dat ongeveer zei: „Ben verhinderd vandaag te komen, bericht nog nader”. De vlegel heeft nooit nader bericht.”
„Ziet u wel,” zei Marianne kalm. „Er is wat aan de knikker.” „Aan welke knikker?” vroeg de kolonel ongeduldig.
„Als ik u was, belde ik de interlocale informatiedienst op en ik vroeg met welk adres in Londen wij vanmorgen verbinding hebben gehad.”
De kolonel staarde haar aan.
„In Londen? Waarom?”
„Omdat,” zei Marianne, „die mensen, bij wie die Amerikaanse jongen, Evers, daar moest logeren, natuurlijk ongerust zijn over hem en als wij ze kunnen zeggen, welk nummer in Londen ons vanmorgen heeft opgebeld, kunnen zij dat nummer weer aanvragen, want daar zát Bob Evers vanmorgen. Dan kunnen ze te weten komen wat dat voor een huis of hotel is. En bovendien...” – zij roerde even in de pan – „bovendien heb ik zo’n idee, dat het voor u ook wel eens nuttig kon
zijn, omdat Jan vannacht wel eens niet kon komen opdagen en Arie Roos ook niet...”
De kolonel trok nu zo hard aan zijn snor, dat Marianne bang werd, dat hij een pluk haar en een stuk lip in zijn knuist zou houden. Ze tikte hem dus met de soeplepel op zijn knokkels.
„Opbellen,” zei ze. „Meteen! Er is iets aan de hand. Die jongens zijn op avontuur uit!”
„Avontuur!” blafte de kolonel nijdig. „Ik zal ze avonturen! Het cachot zal ik ze in avonturen! Veertien dagen kamerarrest zal ik ze avonturen.”
„Dan moet u ze toch eerst te pakken hebben,” zei Marianne droog. „Als ze weer op zo’n soort van Stille-Zuidzee-expeditie zijn en u ziet ze in een héél jaar niet terug, zult u wel enige last hebben om ze te kamerarresten.”
Daar schrok de kolonel zo ontzettend van, dat hij heel kalm werd en met rustige pas naar de telefoon ging om dringend informatie aan te vragen. Het antwoord was er bijzonder gauw. De schel rinkelde door het stille huis.
„Hallo?... Wilt u dat even herhalen?... Londen Mayfair 3975.” „Dank u. Wilt u dat nummer dringend voor mij aanvragen?” Marianne bracht hem geruisloos een kop verse koffie. Ze was véél te verstandig om over eten te praten. Ze kon pas weer over eten gaan praten als de kolonel weer begon te blaffen. Het scheen niet druk te zijn op de lijnen naar Londen. Binnen vier minuten rinkelde de schel weer door het huis.
De kleine kolonel liep heel kalm naar de telefoon. Het was dezelfde kalmte, die hem drie militaire onderscheidingen en een ridderorde had bezorgd.
„Londen? Dank u.”
Het huis was doodstil. Het lag op een Amsterdamse gracht en soms klonk het krijsen van een tram, als die stopte op een brug in de Leidsestraat. De kolonel sprak voortreffelijk Engels.
„Hello? This is Amsterdam speaking. Is that London? I beg your pardon? Ah, I see. The Cheshire Hotel... Is a Mr. Evers staying with you?” Ogenblik stilte. Marianne verroerde geen vin. „Fine. Could I speak to him?” (Weer stilte.)
„Evers? Bob Evers?... Je spreekt met Prins. Kolonel Prins. Luister. Heb jij vanmorgen mijn zoon opgebeld? Juist! Hij is nog steeds niet terug. Weet je daar wat van? Wat? Wát zei je? Hei! Hodaar!” Er volgde een geroep en geprotesteer in het Hollands en Engels door elkaar. Marianne luisterde onbewogen toe. Het geroep hield op met een zwakke tingel, toen kolonel Prins de hoorn ophing. Hij kwam de kamer weer in.
„Marianne! Jan en Arie Roos zijn per vliegtuig van Schiphol vertrokken naar Kaapstad. Pak mijn koffer. Ik neem het avond-vliegtuig naar Londen. Bob Evers heeft de hoorn opgehangen. Ik zal de vlerk krijgen! Ik wil eten en pak mijn koffer voor drie dagen.” „Jawel. kolonel,” zei Marianne, heel onderdanig.
Marianne wist precies, wanneer ze zonder tegenstribbelen doen moest wat de kleine kolonel wilde.

DE WILDE KOLONEL HOORT EEN FANTASTISCH VERHAAL

In het holst van de nacht rinkelde de telefoon op het tafeltje naast het eenpersoonsbed in kamer 342, Cheshire Hotel, Londen. De slaper in het bed wilde eerst niet wakker worden. Toen dat eindelijk gebeurde, deed hij iets vreemds. Hij schoot ineens overeind, trok met een ruk het licht aan en greep meteen onder zijn hoofdkussen. Zijn hand kwam er onder vandaan... met een groot legerpistool! Het allervreemdste was, dat de persoon, die nu rechtop in bed zat, pijnlijk knipperend met zijn slaperige ogen tegen het heldere licht, een jongen was, die zeker niet ouder kon zijn dan achttien jaar. „O... de telefoon maar,” bromde hij, en nam de hoorn op.
„Hello - room 342. Evers speaking.”
De klerk beneden zei, in het Engels:
„O, mijnheer Evers. Hier is iemand voor u die u zeer dringend wil spreken. Kunt u hem ontvangen?”
De jongen keek ietwat bedenkelijk.
„Hoe heet hij? Wie is het?”
„Hij noemt liever zijn naam niet, mijnheer, maar het is heel dringend.”
De jongen dacht hier even over na, zijn haren nog meer in de war strijkend.
„O.K. Laat maar boven komen.”
Hij vloog zijn bed uit, schoot met grote haast in zijn broek met pyama en al en schoof de veiligheidspal
van het pistool af. Naast de deur ging hij met zijn rug tegen de muur staan; het pistool voor gebruik gereed in zijn rechterhand. Hij stond er nauwelijks, of er klonk een scherpe klop.
„Binnen!” riep de jongen.
De deur ging met een ruk open... maar de man die binnenkwam was nog nauwelijks in de kamer, of hij voelde iets hards tegen zijn ribben. Een stem beet hem toe: „Handen omhoog. Vlug wat!” „Wat?” blafte de man die was binnengekomen. „Ben je nou helemáál gek? Het is hier Chicago niet!”
Meteen draaide hij zich met een ruk om en staarde de jongen met het pistool aan. Hij werd langzaam rood. Eerst was zijn mager gezicht bruin geweest... nu werd het mahonie. Dan barstte hij los: „Jou vlegel! Is het je in je bovenkamer geslagen? Om mij met een pistool in mijn rug te porren, nèt daar waar ik rheumatiek heb? Geef hier dat ding!”
„Kalm, mijnheer Prins. Ik zal u alles uitleggen. Maar dat pistool hou ik bij me. Ik heb het veel te hard nodig.”
De kleine kolonel begon zijn snor op te eten.
„Doet u alsjeblieft die deur dicht,” zei Bob Evers.
Merkwaardig genoeg deed de kolonel wat hem gevraagd werd. Maar hij zag er uit of hij elk ogenblik kon ontploffen en vreselijke verwoestingen in de hotelkamer aanrichten. Toen de deur dicht was, ging hij wijdbeens in het midden van de kamer staan.
„Zo. En nu: waar is mijn zoon? Zijn dit Amerikaanse gewoonten?” Bob Evers stond aan de andere kant van het bed. Het leek hem beter, het bed tussen zich en de kolonel te houden.
„Jan is vanmorgen, o nee – gistermorgen van Schiphol naar ZuidAfrika vertrokken. Hier is het telegram dat ze van Schiphol aan mij stuurden voor het vliegtuig startte:
Bob Evers, Cheshire Hotel Londen.
Heb contact met jouw relatie Schiphol stop vertrek Kaapstad via Cairo extra vliegtuig 15 uur stop alles naar wens stop doen ons best. Jan.
„O,” zei de kolonel. „Wel, wel. En heeft dat plotselinge snoepreisje van mijn zoon iets te maken met een telefoongesprek dat hij die morgen met jou had?”
„Ja,” zei Bob. „Eigenlijk wel.”
„Wel, wel,” zei de kolonel, met gevaarlijke kalmte. „En mag ik vragen waarom je de hoorn ophing toen ik je die vraag stelde?” Bob Evers zag er niet uit, of hij zich erg op zijn gemak voelde. Hij was een jongen, die een reuze hekel had aan liegen, maar hij zat nu wel zo in het nauw, dat hij er ernstig over nadacht, een goede smoes te verzinnen. Maar eindelijk zei hij toch maar de waarheid. „Ik had natuurlijk beter niet kunnen ophangen. Het was nogal onbeschoft, geloof ik.”
„Dat zou men kunnen beweren”, zei de kolonel. „Misschien is dat bij jullie in Amerika in orde, maar in Holland niet. En in Engeland ook niet.”
Bob Evers, achter het bed, nam een kam van de tafel en begon zijn verwarde blonde haren naar achteren te kammen. Hij vroeg zich alsmaar af, hoe die kolonel toch in vredesnaam had kunnen ontdekken, dat hij, Bob Evers, in het Cheshire Hotel zat... Maar de kolonel liet hem niet lang met rust. Hij was het ondervragen gewend uit de militaire dienst.
„Waarom is Jan naar Zuid-Afrika? Vertel me niet dat het om een weddenschap is.”
Bob Evers keek hem gekwetst aan.
„Denkt u werkelijk dat wij zo gek zijn om voor een weddenschap naar Zuid-Afrika te vliegen?”
„Ja,” blafte de kolonel.
„U hebt gelijk,” gaf Bob toe. „Maar het is toch niet om een weddenschap. Het is om iemand de pas af te snijden,
die in datzelfde vliegtuig naar Kaapstad vertrokken is en een handschoenendoos wil kopen.”
De kolonel knipperde ongelovig met zijn ogen.
„Had je het over een hándschoenendoos?”
„Juist, ja, een handschoenendoos,” zei Bob. „Wilt u niet gaan zitten?”
De kolonel kwam langzaam een paar passen dichterbij. Bob bezag die manoeuvre met enige ongerustheid en begon haastig uit te leggen:
„In Kaapstad woont een mijnheer Elephant. James Elephant. Mevrouw Elephant bezit een oude handschoenendoos. En daarin zit een papiertje verstopt. En nu is die andere vent, die Jeffries heet, er op uit, dat papiertje in die doos te pakken te krijgen. En dat mag niet, ziet u. Daar moeten Jan en Arie voor zorgen.”
Toen ontplofte de kolonel wèl.
„Ben je nou helemaal betoeterd?” begon hij. „Helemaal door een kazemat opgegeten? Ik geloof dat je niet goed wijs bent, jongen. Ben je in Chicago opgevoed tussen de gangsters? Belt mijn zoon op en stuurt Jan en Arie hals over kop naar Zuid-Afrika met een verward verhaal over handschoenendozen... Waarom niet over sinaasappelkisten?”
„In sinaasappelkisten zitten geen papiertjes,” zei Bob.
De kolonel keek hem wantrouwig aan.
„Geef mij dat pistool,” beval hij ineens.
„O nee,” zei Bob, vlug achteruit stappend. „Dat heb ik veel te hard nodig.”
„Je hebt een zonnesteek gekregen,” snauwde de kolonel kortaf. „Zelfs een Amerikaan is normaal niet zó dwaas. Ik dacht het metéén al toen ik binnenkwam. Je bent niet snik. Kop onder de koudwaterkraan. Geef mij dat pistool.”
„Nee!” brulde Bob. „Ik bèn niet gek! Weest u even kalm en ik zal u alles vertellen. Het is uw eigen schuld óók nog. Als u beneden aan de portier uw naam als kolonel Prins had opgegeven, had ik niet met een pistool achter de deur staan wachten.”
De kolonel keek hem aan met slimme, blauwe oogjes.
„Als ik beneden bij de portier mijn naam had opgegeven,” gromde hij, „dan was je ’m gesmeerd, jongeheer!... Je was bang voor wat je mij zou moeten vertellen. Je geweten is niet zuiver. Wáár of niet?” „Daar hebt u alle kans op,” zei Bob, en dacht: - Die ouwe vos is heel wat slimmer dan hij zo wel lijkt. Hij ging door: „Ik dacht dat u een van de bende was.”
„O,” zei de oude kolonel en keek een beetje raar rond.
„Een van de bende, hè?”
„Een van de bende, ja. Ik verwacht ze elk ogenblik. Ze zitten ons al dagen op de hielen.”
De kolonel keek hem aan, alsof hij zeggen wilde: „Koud water. Heel veel koud water,” maar slikte dat weg en zei alleen: „Kun je in dit hotel op dit uur koffie krijgen?”
„Emmers vol,” knikte Bob, ging naar de telefoon en bestelde koffie en sandwiches. Terwijl hij belde ging de kolonel in een lage stoel zitten. Hij liet geen oog van Bob Evers af, maar die deed aan de telefoon heel normaal.
„Zo,” zei de ouwe Prins, toen Bob de hoorn ophing. „Zou je me nu enigermate samenhangend kunnen vertellen, wat deze kolder allemaal te betekenen heeft?”
„Ik probeer niets anders,” protesteerde Bob. „Maar u wilt niet luisteren.” Hij ging op de rand van zijn bed zitten, het pistool in zijn handen.
„Leg in vredesnaam dat pistool weg,” riep de kolonel ongeduldig. „Vuurwapens zijn geen dingen voor jongens van achttien.” „Kom nou,” zei Bob. „Hebt u vergeten dat uw zoon en Arie Roos en ik in de Stille Zuidzee een héél jaar lang met geweren en revolvers hebben geschoten? Ik kan beter met een geweer overweg dan met een meccanodoos.”
„Ik heb niets vergeten,” blafte de kolonel. „Wil je me vertellen, dat jullie wéér aan zo’n soort van filmachtige Wild-West-waanzin bezig zijn?”
„Ik zit er al een paar dagen middenin,” zei Bob droog, „en ik vrees, dat Jan en Arie er nu ook in zitten. Het begon allemaal, toen ik een paar dagen geleden hier in Engeland kwam om bij een paar kennissen van mijn vader te gaan logeren.”
„Maar daar ben je nooit heengegaan, bengel! Je liet de mensen hier en in Holland in ongerustheid zitten. Wat is dat nu voor manier van dóen?”
„Laat u míj nou vertellen,” zei Bob, „anders komen we er nooit. De kwestie is kortweg deze: een paar weken geleden is er een oude professor gestorven.”
De kolonel kreunde:
„Een professor... Vertel me niet dat er een zonderling testament bij te pas komt!”
„Precies,” zei Bob, „een héél zonderling testament.”
De kolonel vloog op:
„Jij hebt te veel van die Amerikaanse avonturen-films gezien!” „Best mogelijk,” zei Bob onverstoorbaar. „Maar nu maak ik zelf een avonturen-film mee. Die professor had een neef en een nicht. Dat zie je veel bij professors. Die professor zijn zuster was de moeder van neef en nicht. Hun vader en zijn vrouw stierven bij een vliegongeluk. Neef en nicht werden door de professor opgevoed. De professor was ongetrouwd. En hij was een rare snijboon.”
„Er zijn wel meer rare snijbonen,” hoonde de kolonel.
Bob ging kalm door:
„Die professor had een idee, dat kinderen in de tegenwoordige tijd niet zo erg veel hebben aan boekengeleerdheid, zoals de datum waarop Toet Ankh Amen stierf, of het juiste aantal eieren, dat een patrijs legt, of welke stomme rivieren er stromen in Beludsjistan; allemaal rommel die je meteen vergeet zo gauw je van school bent en die je, als je het ooit weten moet, meteen kunt opzoeken in een atlas of een encyclopaedie. Waar heb je anders atlassen en encyclopaedieën voor nodig?”
Dit was iets wat de oude Prins zelf altijd beweerde,
dus hij deed niets anders dan wat onverstaanbaars grommen. „U ziet, dat op dat punt die professor nog niet zo gek was,” ging Bob door. „Het gekke komt nog: hij voedde die neef en die nicht, die bijna even oud waren, volgens die ideeën op. Hij liet ze veel aan sport doen, leerde ze zwemmen, schaatsen, boksen, geweerschieten; leerde ze vier vreemde talen, liet ze kamperen en autorijden. Hij liet ze hun eigen auto’s repareren als er iets aan kapot was. Ze moesten hun eigen banden kunnen plakken en een maaltijd klaarmaken. Hij liet ze seinen leren en typewriten, pianospelen en dansles geven, liet ze een maand samen kamperen in Afrika en stuurde ze met een tante op een reis rond de wereld. Hij deed nog veel gekkere dingen, maar dat duurt te lang om te vertellen. Hij wilde dus twee kinderen op laten groeien, die zich in de wereld zouden kunnen redden, waar ze ook terecht kwamen; geen onhandige ezels.”
„Zit iets in,” bromde de kolonel.
„Natuurlijk ziet u dat in, want u hebt gezond verstand,” zei Bob. „Nu gaat de professor ineens dood. Hij had nogal wat geld. Er was ook een testament. Een keurig testament. Dat bepaalde, dat zijn totale vermogen zou worden vermaakt aan neef en nicht, ieder de helft mits ze aan de gestelde voorwaarden zouden kunnen voldoen. En die voorwaarden zijn het gekke: hij had al jaren tevoren dat hele plan voorbereid. In totaal had hij acht en veertig stukjes papier klaargemaakt. Op elk van die stukjes stonden een woord en een nummer. Als die acht en veertig stukjes op nummer achter elkaar werden gelegd, ontstond er een complete reeks zinnen. Elk stukje papier was van zijn handtekening voorzien om vervalsing te voorkomen en elk van die papiertjes verstopte hij in een voorwerp. Zo was er één in een tuinbeeld, een tweede in een opgezette parkiet, een derde in een wekker, enzovoorts.”
„En één,” zei de kolonel, „in een handschoenendoos.”
„Juist! U hebt het gauw geschoten. Nu is het moeilijke van die grap, dat de oude professor al die voorwerpen één voor één heeft weggegeven aan vrienden, familieleden en kennissen door heel Engeland. Bij het testament was een lijst van de namen en adressen van de mensen aan wie die voorwerpen destijds gegeven waren. De opgave aan neef en nicht was nu, om die dingen één voor één weer uit de handen der eigenaars te krijgen. Pas als alle papiertjes bij elkaar waren, en zij legden ze compleet aan de notaris voor, zou de erfenis hun deel worden.”
„Dat is het mallotigste wat ik ooit gehoord heb,” snauwde de kolonel.
„Ben ik met u eens,” zei Bob. „Nu ben ik nogal jong en dus heb ik nog niet veel mallotigs gehoord; dat scheelt. Door een toeval – het duurt veel te lang om u dat precies uit te leggen – kwam ik in contact met neef en nicht, terwijl ze verwoed op jacht waren naar een van hun papiertjes. En ik ben mee gaan doen.”
„Net iets voor zo’n halve idioot als jij,” snoof de kolonel. „Waar bemoei je je mee?”
„Past u maar op,” zei Bob. „Ik ken u. Als u er meer van weet, wilt u ook meedoen. Zo’n leuke sport is het.”
De kolonel fronste zijn wenkbrauwen.
„Dat verhaal zit net zo vol met gaten als Goudse kaas. Stel je voor dat een van die huizen met zo’n voorwerp en een papiertje er in is afgebrand... wat dan? Wèg huis, wèg papiertje!”
„Dat is overmacht,” antwoordde Bob. „Dan hoeven ze alleen maar een bewijs over te leggen, dat het voorwerp in kwestie vernietigd is en dan is het in orde. Daar is rekening mee gehouden.”
„En als zo’n ding nu intussen eens van eigenaar is veranderd?” „Dan moeten ze de nieuwe eigenaar opsporen. Het gaat er juist om, hun vindingrijkheid te toetsen. Je komt voor de idiootste gevallen...”
* * *
Er werd op de deur geklopt. Een kellner kwam binnen met een groot blad koffie en een schaal sandwiches.
„Nog iets anders, mijnheer?” vroeg de kellner.
Ze schudden het hoofd. Bob begon de koffie in te schenken. „Maar wat heeft dat alles nu met mijn zoon te maken?” vroeg de kolonel. „Ik geen suiker.”
„U snapt natuurlijk, kolonel, dat de gemakkelijkste voorwerpen het eerst werden opgespoord. Er waren er een paar in het dorp zelf. Enkele andere waren bij familieleden, die, nadat ze het verhaal hoorden, onmiddellijk meehielpen. Maar gaandeweg werd het moeilijker. Er waren vreemden bij. Zakenrelaties, die neef en nicht nog nooit gezien hadden. Enkele andere waren cadeau gedaan aan wildvreemden. Sommige vernield of verdwenen. En nu die handschoenendoos. Die is door de oorspronkelijke eigenares, mevrouw Fox, hier uit Londen, aan haar dochter meegegeven, toen die trouwde met mijnheer James Elephant, nu wonende in Kaapstad. Zoiets kan natuurlijk gebeuren.”
„Maar,” riep de kolonel ongeduldig, „waarom ga je dan zélf niet naar Kaapstad? Of waarom gaat neeflief of nichtlief niet? Waarom mijn zoon Jan?”
Bob schoof hem een kopje koffie toe.
„Als neef en nicht het niet klaarspelen, die papiertjes bij elkaar te krijgen, neemt de oude professor aan, dat ze ezels zijn, zonder voldoende vindingrijkheid en dan gaat de hele erfenis, zoals die reilt en zeilt, naar een achterneef van hem: Barnett geheten. Het is dus duidelijk, dat die Barnett er groot belang bij heeft, dat de operatie van neef en nicht mislukt. Toen deze vriendelijke meneer dan ook van het testament hoorde, nam hij meteen een zekere Jeffries in de arm, een van de meer geslepen soort van boeven, om te zorgen, dat de operatie mislukte. Die meneer Jeffries is lang geen ezel. En hij heeft het nogal makkelijk. Hij hoeft maar één enkel papiertje uit onze handen te futselen en hij is klaar. Maar wij moeten ze allemáál vinden! En nu is er iets heel pijnlijks gebeurd: in een moment van onachtzaamheid van ons heeft die meneer Jeffries een lijstje met onze adressen te pakken gekregen.”
„Sukkels,” liet de kolonel zich ontvallen, en dronk van woede zijn koffie zo snel leeg, dat hij zijn mond brandde.
„Volkomen juist,” zei Bob. „Maar gebeurd is gebeurd. En één van de adressen, die hij heeft, is van die meneer Elephant in Kaapstad. Hij is even vóór mij op dat adres in Londen geweest en daar vertelden ze hem, waar die handschoenendoos heen was. Hij had een voorsprong op mij van een stomme paar uur. Hij miste in Croydon juist het Engelse lijnvliegtuig van BOAC naar Johannesburg, maar hij nam meteen het KLM-vliegtuig naar Schiphol. Dat kon ik net te weten komen. Ik vermoedde direct, dat hij in Schiphol aansluiting zou proberen te krijgen met het KLM-vliegtuig op Johannesburg. Wat moest ik nu doen? Wachten op het vliegtuig van de volgende dag? Veel te laat. Het enige wat ik kon doen, was: een ijlgesprek aanvragen met uw zoon, of met Arie Roos in Amsterdam, en vragen of zij wilden patrouilleren op Schiphol. Ik bofte reusachtig. Ze zaten allebei bij u thuis. Ik gaf hun het signalement van Jeffries en vroeg of ze Jeffries naar Kaapstad wilden volgen als hij dat vliegtuig nam. Ze hadden passen en nog geld op de bank, dus…”
„Ha!” zei de kolonel kwaadaardig. „Mooie grap als je zoon even tussen ontbijt en de lunch er tussenuit trekt naar Kaapstad. Bovendien: had je niet van hier uit ijl kunnen bellen naar die meneer Elephant in Kaapstad? Als je toch eenmaal ijl aan het bellen gaat kun je evengoed ijl bellen naar Kaapstad.”
„Dacht u, dat ik dat niet eerder gedaan had? Maar de heer en mevrouw Elephant waren niet thuis... Ziedaar.”
* * *
Een klop op de deur. Het was de kleine nachtchasseur in bruin en gouden uniform.
„Telegram voor u, mijnheer. Dringend.”
„Ha!” zei Bob opspringend. „Nieuws! Dag en nacht
komen hier telegrammen binnen. Ik ben benieuwd of het van Lois is.”
Hij scheurde het haastig open en gaf een kreet:
„Het is van Jan en Arie! Ze logeren in het Palm Court Hotel in Cairo. Morgenvroeg gaan ze meteen door. Leest u maar.” De kolonel las:
Bob Evers, Cheshire Hotel, Londen.
Als je weet wie opdrachtgever Londen van onze man telegrafeer hem onder die naam stop boodschap moet hem bereiken kort voor aankomst PH-XKY in Kaapstad ter voorkoming verificatie stop ons idee is een valse opdracht hem bevelend nadere orders afwachten stop telegrafeer ons of je dit kunt stop Cairo Palm Court Hotel.
Prins.
„Antwoord, mijnheer?” vroeg de piccolo.
„Nee, nog, niet,” zei Bob peinzend, een shilling van het tafeltje nemend en die de jongen toewerpend, die hem handig opving. „Het zal wel even duren.”
De piccolo ging weg. De kolonel bestudeerde het telegram. „Wat heeft deze kolder nu weer te betekenen?”
Bob kwam achter hem staan en bekeek de boodschap over zijn schouder.
„Dat is niet zo ingewikkeld. Arie en Jan zitten in dat vliegtuig PHXKY, samen met Jeffries en dus komen ze tegelijk in Johannesburg aan. Vandaar gaat een Afrikaans vliegtuig naar Kaapstad. Ze willen Jeffries natuurlijk uit de weg hebben om zelf rustig naar James Elephant te kunnen gaan om hem die handschoenendoos uit zijn vingers te praten, zonder de kans dat intussen Jeffries hen in de wielen rijdt. Als ik nu van hieruit Jeffries een valse order kan telegraferen met de instructie niets te doen in Kaapstad tot er nieuwe orders komen, dan hebben Arie en Jan daar even de baan vrij. Maar daarvoor moet ik natuurlijk de naam van Jeffries’ opdrachtgever weten...”
„En weet je die?”
„Ja. Maar ik weet niet of ze soms in een of andere code berichten wisselen en of Jeffries’ orders niet met een codenaam zijn getekend. Als ik een verkeerd telegram stuur, ruikt Jeffries meteen dat er iets fout is en dan maak ik het alleen maar erger in plaats van beter.” De kolonel nam een grote sigaar en sneed er de punt af. „Waar zijn die roemruchte neef en nicht nu? Wat doen die? Slapen? Moeten wij die erfenis voor ze verdienen?”
„U zult ze gauw genoeg zien. Ze zijn allebei op verkenning uit. We hebben het nu zo ver geschopt, dat ons in totaal nog maar drie papiertjes ontbreken. Vijf waren er door brand vernietigd of tijdens de luchtaanvallen op Londen verloren geraakt, dus die doen niet meer mee. Het eerste van de drie, die we nog moeten hebben, zit in die handschoenendoos in Kaapstad. Nummer twee zit in een huis in Exeter. Dat staat al jaren lang leeg. Het is gemeubeld maar er woont niemand in...”
„Wat? Met die woningnood niet?”
„Geen mens wil er in wonen, want het heeft de reputatie van een spookhuis en bovendien kan de eigenaar er elk ogenblik in terugkeren. Dat is een overste van het Engelse bezettingsleger in Duitsland.” „Spookhuis-onzin,” zei de kolonel. „Als je een blitz op Londen hebt meegemaakt, lach je toch om spoken.”
„Dan kent u de Engelsen niet. Die zijn banger voor spoken dan voor bomaanvallen.”
„En moeten jullie dat hele huis doorzoeken naar een vodje papier?” „Gelukkig niet. Stel je voor. Het zit in een geweer.”
De kolonel staarde hem aan:
„Een gewéér!?”
„Een ouderwets jachtgeweer. Het papiertje zit onder de kolfplaat geschroefd. Zulke dingen staan soms op de lijst aangegeven. Soms ook niet.”
„En kun je niet naar dat woningbureau of de notaris gaan en vragen of je dat oud ganzeroer kunt kopen voor een zoet of zuur prijsje?” „Dat is John juist aan het proberen! Hij is gisteren met de trein weggegaan naar Exeter. Een notaris beheert het huis. We hebben maar één auto en een reuze last om aan benzine te komen. Er zit vast iets niet glad, anders was John allang terug geweest.”
„Wat kan er nu mis zijn? Waarom zou een notaris geen oud geweer verkopen?”
„U zou verbaasd staan, kolonel, als u wist hoeveel dingen er mis kunnen lopen aan iets, dat er op het oog heel simpel uitziet. Het derde papiertje hebben we maar tot het laatst laten liggen. Dat moet zitten in een koperen kanon.”
„In een wát?”
„Een kleine, koperen draaibas, zoals ze vroeger aan boord van jachten hadden staan voor signaalschoten of als versiering. Dat was in het bezit van een kapitein in Portsmouth. Maar die kapitein is dood en waar zijn meubels zijn gebleven, weet niemand en familie woont er niet meer.”
„Onzin,” blafte de kolonel. „Dat is altijd te achterhalen.” „Dat probeert Lois nu,” zei Bob. „Die is er met de auto op uit. We zijn nu aan de eindspurt bezig: er op of er onder. Ik hoop dat Jan en Arie in Kaapstad hun beste beentje voorzetten.”
* * *
Er werd driemaal zacht en daarna driemaal hard op de deur geklopt. Bob vloog overeind:
„Daar komt nummer één!”
Een lange jongeman kwam haastig binnen.
„Zeg! Heb je je deur niet op slot?... O, pardon!”
„Dit is de vader van Jan Prins, die naar Kaapstad is,” legde Bob kort uit. „De kolonel begreep niet waar zijn zoon bleef. Heb je geluk gehad, John?”
De lange jongeman, die gekleed was in bruine plus-fours

en een tweed jas, waaronder een trui, keek naar het blad op de tafel. „Koffie!” zuchtte hij, in een stoel vallend. „Bestel maar een nieuwe pot, want dit is vast niet genoeg.”
Bob ging naar de telefoon, bestelde verse koffie en vroeg: „Zal ik het bad vol laten lopen?”
„Meesterlijk idee,” knikte John. „Terwijl het volloopt zal ik het droevige verhaal doen. Ik kan niet zeggen, dat we nu reusachtig veel geluk hebben.”
Bob opende de tussendeur naar de badkamer. Zijn stem, uit de betegelde ruimte, klonk hol en helder terug:
„Als alles van een leien dakje gaat is er ook geen lol aan.” Een groot geplas en geruis van water werd hoorbaar. John drukte tabak in zijn pijp vast en hield er een lucifer bij.
Bob kwam terug in de slaapkamer.
„Vertel niet dat het geweer spoorloos verdwenen is.”
„Nee,” zei John somber. „Ik kom op dat notariskantoor, word ontvangen door de oudste klerk en start met een verhaal, dat we met zijn drieën hier hadden klaargestoomd. We hebben met z’n drieën de laatste dagen genoeg onwaarschijnlijke verhalen verzonnen om drie romanschrijvers tien jaar lang stof te geven. Ik stelde me voor als een verwoed verzamelaar van oude wapens en vertelde die klerk, dat mijn oom, de oude professor Hathaway, mij eens had verteld van een fraaie collectie jachtgeweren, die te koop was. Dat ik tot dusver niet er toe was gekomen, die te komen bezien, dat ik zulks eindelijk de dag tevoren had willen doen, maar dat de eigenaar afwezig was, zodat ik mij nu tot de notaris wendde met het verzoek, die jachtgeweren te mogen bekijken. Klinkt volkomen aannemelijk, nietwaar?” „Een goed verhaal, ” knikte de kolonel. „Ik verzamel zelf wapens. John zoog aan zijn pruttelende pijp, en ging voort.
„Als ik het dus goed begrijp,” zei de klerk tegen mij, „wilt u dat huis niet huren of kopen, maar alléén die verzameling geweren die er nog in moet zijn?”
„Jawel,” zei ik. „Ik zag, dat het huis nog volledig gemeubileerd is, dus die geweren zullen er ook nog wel in zijn.”
De klerk begon zijn kin te krabben met een potlood en toen zijn oren met een liniaal en toen zijn hoofd met zijn vingers. Ik kreeg er zelf bijna jeuk van. Toen hij lang genoeg gekrabd had, zei hij: „Dat is een vreemd iets. Voorzover ik weet is er niets bekend over een volmacht tot het verkopen van meubilair of onderdelen van meubilair. En als ik me niet vergis, is de eigenaar nogal gehecht aan zijn wapencollectie en ik geloof ook niet, dat hij die zou willen afstaan.”
„O,” zei ik. „Dat is niet zo prettig.” Ik moet zeggen: hij krabde geen twee keer op dezelfde plaats. Deze keer waren het zijn neus en zijn wang, die een beurt kregen.
„Ja, ziet u,” antwoordde hij. „Mijnheer Bromfield is, voorzover wij weten, op militaire dienstreis naar het Midden-Oosten. Een vertrouwelijke zending, lijkt me, en we hebben geen adres.”
John verzwolg een kop zwarte koffie.
„Met dat al werd het vrij duidelijk, dat ik op een eenvoudige manier niet aan dat jachtgeweer of desnoods de hele collectie jachtgeweren zou komen. Was de man in Engeland geweest, dan was ik naar hem toegegaan om eens te kijken wat voor knaap het was, om hem, als hij geschikt bleek, eenvoudig de hele historie uit te leggen. Maar dat was nu uitgesloten. Ik vroeg dus die klerk of hij het de notaris niet eens kon vragen. Maar dat zat helemaal mis. De overste was onbereikbaar, er was geen machtiging tot verkoop van meubilair, en als er sprake van verkoop was, wilde de notaris zelf eerst in aanmerking komen, want die had al een oogje op die wapen-collectie.” Bob zuchtte.
„Het is wèl pech, dat we met dit spelletje in Engeland bezig zijn. Ik mag het rambam krijgen als niet elke Engelsman last heeft van een of andere verzamelmanie.”
„Toen die koopgrap niet doorging, vroeg ik permissie om het huis te bekijken. Die klerk krabde zowat een vijf minuten lang alles wat hij aan ledematen had en keek me onderwijl scheef aan. Maar eindelijk kreeg ik een briefje, en ik als de hazen met een taxi er heen voor het te laat werd. Het is een groot buitenhuis, vol met daktorentjes en balkons. Het ziet er in het maanlicht uit als een bruiloftstaart. Een eind verder, in het park, staat het oude koetshuis, omgebouwd tot garage. Daar woont een huisbewaarder met zijn vrouw.
Het was een uur of vier toen ik daar aankwam, maar ze hadden niet het minste bezwaar om me de boel te laten zien.
De man zelf deed dat: een knaap met een borst als een biervat en een enorme, rode snor. Die geweren hangen in een grote, vierkante hall met rode en zwarte plavuizen en een eikenhouten galerij, die er op de eerste etage omheen loopt. Er is een open haard, groot genoeg om er een schaap in te roosteren. Aan weerszijden van die haard hangen de geweren. Toen ik die collectie zag zonk mijn hart me in mijn schoenen. Ik had een stuk of zes, acht geweren hoogstens verwacht. Er hangt daar genoeg om een hele lijfwacht van Frederik de Grote mee uit te rusten en dan houd je nog genoeg over voor een reservebataljon. Man, daar hing elk soort geweer, dat uitgevonden is sinds de tijd van de Batavieren: donderbussen, ganzeroeren, vlambussen, musketten, voorladers en snaphanen, dingen met trechtermonden en andere, die er uitzagen of ze speciaal gefabriceerd waren om de man uit de maan mee naar beneden te schieten. Je kon van de geweren de muur niet meer zien. Die knaap met de rode snor liet me een minuut of tien in de hall alleen, terwijl hij boven de blinden van de kamers open ging zetten alvorens ze aan mij te vertonen: de rode logeerkamers, de groene eetsalon en het rose boudoir. Al had ik tien uur tijd gehad, dan had ik nog een karwei gehad om uit te zoeken, waar dat briefje in verstopt kon zitten. Nu was er geen denken aan. Maar luister.”
John begon aan zijn derde kop koffie en vervolgde:
„Het eerste idee wat bij me opkwam, was die rode bulderbas in vertrouwen te nemen en hem de hele zaak uit te leggen... maar dat heb ik nagelaten. Ik geloof, dat het verstandiger was, hem niet te laten merken, dat er iets waardevols in die geweren zat. Vóórdat je weet waar je bent, gaat hij ze zelf nazoeken... en aan de ellende is geen einde. Daar komt nog wat bij: in de loop van het gesprek bleek, dat hij niet de bewaker was, die er altijd was geweest, maar een nieuwe. De oude was een maand of twee tevoren gestorven en de nieuwe met zijn vrouw waren er voor in de plaats gekomen. De notaris regelde dat. En terwijl ik daar zat, bedacht ik een heel ander plan. Toen ik namelijk de kamers boven bezichtigd had, hielp ik hem de ramen en blinden weer te sluiten omdat het nogal laat was. En ik heb de vrijheid genomen, de espagnolet van de groene salon of de pimpelpaarse bibliotheek of iets dergelijks open te laten. Dat raam komt uit op een balcon aan de achterkant van het huis en vanuit de tuin is dat balcon doodgemakkelijk te bereiken door langs een traliewerk, waartegen klimop en kamperfoelie groeit, op te klimmen. Een kind kan de was doen.”
„De inbraak doen, bedoel je,” zei Bob.
„Pardon?” onderbrak de kolonel, met een gezicht of hij niet goed had gehoord. „Inbraak, zei je?”
„Inbraak,” herhaalde Bob. „Of liever inklimming. Gebroken wordt er niets. Daar passen we wel voor op. Ik snap allang wat John bedoelt. Als de klok twaalf geslagen heeft, gaan wij naar dat huis, gewapend met maskers en zaklantaarns en rustig in de hall gezeten gaan wij die geweren onderzoeken.”
De kolonel stoof op.
„Zijn jullie nu helemaal gek geworden? Wil je gaan inbreken?” „Inklimmen,” verbeterde Bob. „Daar staat veel minder straf op dan op inbreken.” John en hij lachten allebei. Maar de kolonel liep rood aan.
„Zoiets heb ik van mijn leven nog niet gehoord! Ben je niet goed snik? Wou je je op het pad der misdaad begeven?”
John hield op met grinniken en zei:
„Luistert u eens, kolonel. Wij zijn niet van plan iets te stelen, te beschadigen of in waarde te doen dalen. Het enige wat wij doen, is die geweren nakijken of er een vodje papier in zit, dat voor de eigenaar van de geweren volstrekt waardeloos is. We hangen de geweren weer keurig in het rek en poetsen de plaat. Niemand wordt benadeeld en om iets te doen wat misdadig is, moet er een benadeelde partij zijn. U weet net zo goed als ik, dat er wettelijk geen diefstal kan bestaan als er geen benadeelde partij is.”
„Mogelijk,” zei de kolonel. „Maar het is nooit toegestaan om ergens in te klimmen. Dat is strafbaar.”
„Strafbaar, mijn neus,” zei Bob oneerbiedig. „We wandelen een huis in, en wandelen er weer uit. We zullen zelfs de blinden weer keurig achter ons dichtdoen. Wie kan daar wat op tegen hebben?” „De politie,” snauwde de kolonel.
„Wat niet weet, wat niet deert,” zei Bob lachend. „Ik ben geen misdadig kind, dat weet u ook wel, maar ik kan hier werkelijk, hoe hard ik ook kijk, geen kwaad in zien. Jij wel, John?”
„Natuurlijk niet,” zei John korzelig, met een mond vol sandwich. „We vragen u toch niet méé in te klimmen?” zei Bob.
„Ik wil hier niets mee uitstaande hebben,” besliste de kolonel, vastberaden. „Wet is wet.”
„U zou met uw sporen in de klimop blijven hangen en alles in de buurt wakker maken met uw lelijke Javaanse legervloeken.” „Ik vind het een schandaal,” zei de kolonel. „Inklimming in een andermans huis is verboden en daarmee uit.”
„Het is ook verboden om over de telefoon lelijke woorden te zeggen,” antwoordde Bob, „en toch doet u dat altijd.”
De kolonel werd nog roder en staarde hem enkele seconden dreigend aan.
John zei:
„Kijk eens, mijnheer de kolonel. Dit is een zaak die mij aangaat. Wat ík doe moet ík weten.”
„Zeker,” zei de kolonel. „Als u morgen die notarisklerk in de Thames wilt verdrinken, moet u dat weten. Maar deze jongen hier is minderjarig. U brengt hem op het pad der misdaad.”
Hier begon Bob verschrikkelijk hard te lachen, en het zag er een ogenblik naar uit of er grote ruzie zou ontstaan, toen weer dat bekende klopje op de deur kwam: driemaal zacht, driemaal hard. „Binnen!” riep John.

BERICHTEN UIT PORTSMOUTH EN CAIRO

Er kwam een sportief gekleed meisje binnen. Haar blonde haar was kennelijk in de war geblazen door de wind in een snelrijdende, open auto. Ze droeg een witte trui, waarover een suède leren autojasje met olievegen er op.

„Ha, die Lois,” zei John, opstaande. „We hebben een Hollandse gast. Een echte kolonel. Kolonel Prins. Dit is mijn zuster: Lois.” De kolonel klakte zijn hakken tegen elkaar.
„Zuster,” zei John. „Wat is er van de nacht? Goed nieuws?” Lois viel vermoeid in een stoel.
„Kan ik niet zeggen. Zal er nog ooit eens een tijd komen, dat we weer kunnen uitslapen? Ik ben achter het stuur twee keer bijna in slaap gesukkeld en dat is een gevaarlijke grap.”
Zij zocht een sigaret uit een smalle, gouden koker, en ging voort: „Resultaat niet zo best. Je weet, dat bij onze eerste nasporing al bleek, dat kapitein Barley uit Portsmouth, de man van het koperen kanon, al sinds jaren dood was.”
De kolonel sprong op om haar vuur te geven en slaagde er in haar neus te branden. John vulde aan:
„En zijn meubels waren spoorloos. Zeg niet, dat ze nog stééds spoorloos zijn.”
„Niet geheel,” antwoordde Lois. „Maar het spoor is
nogal vaag. Er schijnt het volgende gebeurd te zijn: de kapitein had één enkele, teder beminde dochter. Geen zoons. Zijn vrouw was allang dood. Nu heeft deze dochter iets stouts gedaan. Ze is van een jonge zeeman gaan houden.”
„Schandelijk,” bromde John.
„Vreemd genoeg,” zei Lois onverstoorbaar, „vond vader Barley dat inderdaad schandelijk. Ik heb mezelf gewaagd in een zeemanscafé op de hoek en daar diepte ik de informatie op, dat vader Barley niet wilde, dat zijn dochter met een zeeman zou trouwen. Hij vond het leven veel te ongeregeld. Hij wilde, dat zijn dochter, die een heel knap meisje schijnt te zijn geweest...”
„Misschien is ze het nog wel,” merkte John op.
„Dan moet jij het spoor van dat koperen kanon maar gaan volgen,” zei Lois. „Ik hoor al, dat je er enthousiast voor bent. Ik moet je echter mededelen, dat ze niet alleen van deze jeugdige zeerob ging houden, maar zelfs met hem trouwde, nadat ze van huis was weggelopen. Dat is een jaar of zes geleden. Twee jaar lang wilde Barley niets van zijn dochter horen, maar om de een of andere reden, welke ze in het café niet wisten, is dat een jaar of vier terug bijgelegd. Het was een Hollandse zeeman en dat schijnt een van de redenen geweest te zijn, waarom Barley zo nijdig was. Hij had nooit de drie oorlogen kunnen vergeten, die Engeland tegen Holland ter zee had gevoerd. Vader Barley was een zonderlinge snaak. Hij bewaarde zijn geld in huis, en wilde niets met banken of notarissen te maken hebben. Hij schijnt eens een keer door een advocaat te zijn bedrogen en sindsdien was het afgelopen daarmee. Hij had een pensioen, een jaar of vier geleden; toen de verzoening kwam gaf hij zijn dochter Annie al zijn geld en tevens zijn inboedel en zei, dat hij zijn laatste jaren zou doorbrengen in een zeemanspension. Hij moet een soort voorgevoel hebben gehad... drie dagen later was hij dood. Hartverlamming. Zijn inboedel is aan boord van een vrachtboot gebracht en naar Holland vervoerd.
Er zaten nog heel wat aardige dingen bij... en... luister goed, broeders en medestrijders, men weet zich in het café heel zeker te herinneren, dat er ook een paar koperen kanonnetjes bij waren. Men weet dat zo goed, omdat die kanonnen niet apart waren verpakt, maar met een touw achter aan de wagen waren gebonden, die naar de haven reed. Ze hobbelden over de keien. Het laatste stuk informatie was, dat deze Hollandse zeeman een naam had die klonk als: „Jensen” en woonde in Amsterdam. Kan dat?” Zij keerde zich naar kolonel Prins, die haar een beetje bezorgd aanstaarde. „Wat is er?” vroeg ze. „U kijkt zo zorgelijk! Kan hij niet in Amsterdam wonen?”
„Dat wel,” zei kolonel Prins. „Amsterdam of Rotterdam zijn het waarschijnlijkst. Maar... hoe zei u dat zijn naam was? Jensen?” „Jensen. Ergens in Amsterdam. Dat is alles wat ze wisten.” „Verdraaid,” zei Prins, aan zijn snor trekkend. „Jensen is de Engelse uitspraak van het Hollandse woord Jansen. En Jansen is de meest voorkomende naam in Holland. Jansen is bij ons, wat bij jullie Engelsen Smith of Johnson is. Jansen, zeeman in Amsterdam... er zullen er wel een paar honderd zijn, schat ik.”
Er viel een korte stilte.
„Da’s aardig,” zei John. „Dan hebben we voorlopig ons werk klaar: die naald-Jansen opzoeken in de hooiberg van Amsterdam.” „Ik duik in bad,” zei Lois, opstaande. „Ik zal een kop koffie meenemen.”
Ze trok de badkamerdeur achter zich dicht.
* * *
De anderen bleven peinzend achter.
„Daar zitten we nu,” zei John. „Drie briefjes van ons einddoel af. Eén briefje in een geweer en dat geweer is onbereikbaar omdat we volgens de kolonel niet in mogen klimmen... Het tweede briefje is in Kaapstad
en op het ogenblik wordt daar een wilde race door de lucht gehouden... Het derde zweeft in een koperen kanon ergens in Amsterdam... als het tenminste intussen niet in Rio de Janeiro of op de Philippijnen is terechtgekomen.”
De kolonel stond plotseling op.
„Kwart voor vijf. Ik neem het vroege vliegtuig terug naar Amsterdam.”
Iedereen staarde hem verbaasd aan.
„Grote griezel,” zei Bob. „Probeert u een nieuw heen-en-weer-reis record te vestigen: Schiphol–Londen, of zoiets?”
„Nee,” zei de oude kolonel streng. „Maar ik bedenk, dat de vader van Arie nu eindelijk óók wel eens zal willen weten, waar zijn zoon gebleven is. En de mensen bij wie jij logeert, jongeman, zullen ook wel enig nieuws willen horen.”
Bob stond op en bood peinzend aan:
„Ik zal u naar beneden brengen.”
„Uitstekend,” zei de kolonel.
Toen ze met de lift naar beneden schoten, vroeg Bob:
„Hoor eens, mijnheer Prins... Ik hoop, dat u Arie’s vader uitlegt hoe de vork in de steel zit, en...”
„Ik zal alles uitleggen,” zei de kolonel ietwat grimmig.
„Dank u,” zei Bob.
Er stonden taxi’s voor de deur van het hotel en de lucht begon al een grijze morgentint te krijgen, toen de kolonel wegreed. Bob stond een ogenblik alleen op de stoep, de wegrijdende taxi nastarend. De sterren in de heldere lucht begonnen te verbleken. Het zag er naar uit, of het een mooie Augustusdag zou worden.
* * *
„Zo,” zei John, toen Bob weer de kamer inkwam. „Is de ouwe ijzervreter weg?” Hij lag op het bed, de armen onder het hoofd. „Bobbie, wat ben ik moe! Als ik in
slaap val, por me dan wakker. Ik wou dat Lois in bad opschoot.” Bob begon peinzend een kop koffie in te schenken.
„Die ouwe bulderbas voert wat in zijn schild,” zei hij tenslotte. „Het is niets voor hem om zomaar geluidloos met stille trom te vertrekken. Hij steekt nogal niet graag zijn neus overal in. Als je het mij vraagt, gaat hij regelrecht die lui, waar ik in Holland logeerde, vertellen, waar ik woon en wat ik doe. En je hebt alle kans, dat die met het eerste het beste vliegtuig hier aankomen om me terug te halen.”
„Dat zou niet zo best zijn,” zei John. „Want we kunnen je op het ogenblik niet missen. Het is er op of er onder in de komende dagen.” Bob ging op de rand van het bed zitten en grinnikte zacht. „Ik ben heus niet van plan om me zonder meer te laten vangen. Ze kunnen op zijn vroegst in de namiddag hier zijn. En dan moeten wij hier niet meer wezen. Dat is alles.”
John keek op het reisklokje.
„We slapen tot twaalf uur,” zei hij. „Dan gaan we meteen weg. We moeten nog een paar dingetjes aanschaffen voor we ons grote inbreekspel op touw kunnen zetten.”
Op dat ogenblik kwam Lois de badkamer uit, gewikkeld in een grote badmantel van haar broer, en kondigde aan:
„Ik ga slapen. Ik ben in bad al in slaap gesukkeld. Tot morgen, medestrijders en lotgenoten.” Ze was de deur al uit en de gang op om naar haar eigen kamer te gaan. John veerde op van het bed en verdween in de badkamer. Bob keek hem knorrig na.
„Als iedereen gaat slapen ga ik óók slapen.” Hij schopte zijn pantoffels uit, die hem veel te groot waren, want hij had ze van John geleend. „In het algemeen wordt er véél te veel tijd bewusteloos in bed doorgebracht,” mopperde hij.
„Niets weerhoudt je om morgen zo vroeg op te staan als je wilt,” zei John vanuit de badkamer. „Je hebt de hele dag nog niets anders gedaan dan op deze kamer zitten en ouders van hun kinderen beroven.”
Bob begon verontwaardigd iets terug te roepen, maar John hoorde het niet, want hij hief hard en vals een oud legerlied aan. Bob trok de gordijnen open en gooide de balkonvensters los.
„Naar bed met het eerste gekraai van de Londense hanen,” mompelde hij en schoof tussen de koele lakens, nadat hij eerst een plas water gegoten had in elk van Johns pantoffels.
* * *
Een geklop op de deur maakte hem wakker.
„Mister Evers!... A message for you, sir.”
Weer greep Bob zijn pistool. Maar het was inderdaad een jongen met een telegram. Bob liet zijn pistool ongemerkt in zijn pyamazak glijden en ritste het telegram open.
Bob Evers, Cheshire Hotel, London.
Derde telegram stop zijn te weten gekomen dat instructies uit Londen met Angelface ondertekend worden.
De Twee Engelen.

De piccolo keek hem vragend aan.
„Antwoord, meneer?”
„Niet direct,” zei Bob nadenkend. „Kom over een kwartier terug, wil je?”
Hij stoof de gang over naar Johns kamer. John werd wakker met gegrom.
„Telegram uit Cairo. Ze zijn er achter gekomen, dat Jeffries zijn instructies uit Londen krijgt, ondertekend met het codewoord: „Angelface”.
„De honneponnen hadden geen geschikter woord kun
nen bedenken,” zei John. rechtop in bed zittend en naar zijn sigaretten tastend.
„Hoe zijn die vriendjes van jou daar achter gekomen?”
„Dat mag Joost weten. Maar ik heb handige vriendjes. Dat zul je nog merken. We kunnen nu Jeffries, in vliegtuig PH-XKY, een valse order sturen met de instructie, dat hij in Kaapstad niet direct naar Elephant moet gaan, maar in een hotel gaan zitten in afwachting van verdere orders. Dat telegram stuur ik af kort vóór het uur, waarop PH-XKY Johannesburg bereikt, om het onmogelijk te maken vanuit zijn vliegtuig terug te telegraferen, antwoord te krijgen en te ontdekken dat het hele zaakje doorgestoken kaart is.”
„O.K.,” zei John. „Dat telegram aan Jeffries kunnen we dan morgen wel brouwen. Alles kits? Dan ga ik weer slapen.”
Toen de piccolo weer aan de deur klopte, had Bob zijn antwoord aan Jan Prins en Arie Roos klaar.

Goed werk plan prima stop zal onze man telegraferen volgens jullie voorstel twaalf uur na vertrek vliegtuig Cairo stop succes.

Bob.
* * *
Bob was het eerst wakker en stond meteen op. Het was fantastisch mooi weer met geen wolkje aan de lucht. Het ei van het ontbijt was prima en zijn scheiding kwam in één haal goed en recht te zitten. „Dit wordt een geluksdag,” zei Bob. „En een beetje geluk kunnen we best gebruiken. Er is een hoop te doen.”
Hij belde eerst Amsterdam en Cairo op en na enig geharrewar kwam hij te weten, dat het extra KLM-vliegtuig PH-XKY, met dertien passagiers aan boord, om zes uur in de ochtend uit Cairo was vertrokken naar Johannesburg.
„Dan,” zei Bob, „zal ik mijn telegram aan Jeffries moeten verzenden zo tegen drie, vier uur in de middag. Goed. Heel goed.”
De auto van Lois stond in de hotelgarage. Bobs haren, compleet met fraaie, rechte scheiding, rezen zowat te berge, toen hij de wagen zag. De modder zat duimendik op de hele carrosserie.
„Die heeft gisteren zijn beste beentje voor moeten zetten,” bromde de monteur, een sigaret aanstekend.
Bob zei: „Hij mag wel eens flink worden nagekeken. Vanavond en morgen zal-ie wéér een best beentje moeten voorzetten, denk ik. Heb je tijd?”
De monteur keek bedenkelijk.
„Extra spoed wordt extra betaald,” zei Bob, zijn jas uittrekkend. „En ik help zelf mee.”
„O.K.,” zei de monteur.
Tien minuten later zat de monteur met zijn hoofd in de motorkap gedoken en Bob lag onder de wagen, in de olie en smeer, en keek de remmen na. Lois’ wagen bleek op één rem sneller te pakken dan op de andere en ze gingen er samen gierend een paar blokken mee rond, remproeven houden, tot grote schrik van een paar eerzame burgers. Toen John hen eindelijk vond, zag Bob er uit als een olieman van een locomotief, die in geen twee dagen is afgelost. John kwam de garage binnenstuiven, roepend:
„Bob! Bob! Is Bob Evers hier?” Hij keek Bob aan. Het was schemerig in de garage.
„Is Bob Evers ergens in de buurt.” vroeg hij aan Bob.
„Natuurlijk, malloot,” zei Bob. „Hou op met die flauwe gijntjes.” „Flauwe gijntjes!” stoof John op. „Het is een dringende zaak. Waar is hij?”
„Ik ben het zelf, jou gek!” riep Bob boos.
„Zeg dat dan,” zei John korzelig en keek hem spiedend aan, alsof hij er nog niet zeker van was, dat het wezen onder die laag stof en olie Bob Evers wel was. „Wat heb jij in vredesnaam uitgevoerd? Een schoonheidsbad genomen in een vat smeerolie?”
„Die auto nagekeken die jij en je zuster in puin rijden,” zei Bob boos. „Wat zijn er nu weer voor noodberichten?”
„Heb je aan dat telegram gedacht?”
„Man,” riep Bob, „dat heb ik alweer vergeten. Toen jij in je bed lag te ronken heb ik half de wereld rond getelefoneerd en getelegrafeerd. Telefoon- en telegraaflijnen staan gloeiend. Maar hij komt me vragen of ik aan een telegram heb gedacht.”
„Hoe haal je het in je hoofd je zo smerig te maken? Kon dat niet een beetje minder? Het duurt minstens een uur voor je schoon bent.” „Dit is mijn camouflage,” legde Bob uit, met hem naar de achteringang van het hotel lopend. „Mochten die mensen uit Holland, bij wie ik heet te logeren, onverwacht hier komen om me op te halen, dan vinden ze me nooit.”
„Jij bent helemaal gek,” zei John.
„Ik word nog véél gekker,” zei Bob.
* * *
Het was bijna twaalf uur voor Bob toonbaar was. Daarna maakten ze zich met de meeste spoed op om uit het Cheshire Hotel te verdwijnen, want Bob had een sterk vermoeden, dat er een speciale afdeling uit Holland zou komen om hem gevankelijk terug te voeren. „Beter herrie voorkomen dan genezen,” zei hij.
Ze verlieten het hotel gedrieën, zeiden tegen de portier, dat ze een dag later terug zouden komen, en verzochten hem, hun kamers aan te houden.
„Als we vannacht gearresteerd worden zou het wel eens wat langer kunnen duren,” lachte Lois opgewekt. Bob stond stil op het plaveisel voor het hotel. De zon scheen op zijn nu weer keurig gekamde, blonde haren.
„Stel je voor dat we een halfjaar tuchthuis krijgen, alle drie en dat al die tijd die kamers hier niet opgezegd worden... Dat zal een aardige duit kosten tegen dat we weer vrij zijn.”
„Ik zal héél hard manden vlechten en zakjes plakken,” beloofde Lois. „Mag je roken in een gevangenis?”
„Geen idee,” bromde John. „Maar we kunnen het gauw genoeg aan den lijve ondervinden. Kom mee... we gaan eerst onze inbrekerswerktuigen kopen.”
Een oude dame, die op rubberzolen uit het hotel was komen lopen en hen juist passeerde, ving die laatste woorden op en verschoot van kleur. Maar dat had het drietal niet gezien. Zij repten zich de zonverlichte straat door.
* * *
Om twaalf minuten over vier ging het valse telegram aan Jeffries in zee:

J. Jeffries Esq., aan boord PH-XKY Amsterdam Johannesburg.
Nieuwe onverwachte ontwikkeling in toestand bracht verwikkelingen stop ga in Johannesburg direct naar hotel en blijf daar in afwachting nieuwe order van mij stop meld mij telegrafisch welk hotel opdat ik kan opbellen stop ikzelf thans niet telefonisch bereikbaar.
Angelface.

„Zo,” zei Lois. „Dat is een hondje van een telegram.”
„Als het werkt, is het een reuze zet,” knikte John. „Als nou die vriendjes van jou maar goed gebruik maken van de tijd, die we ze zo verschaffen, want Jeffries zal gauw in de pet krijgen, dat we hem bij zijn lange neus hebben gehad.”
„Als jij,” zei Bob, „even gewiekst was als mijn vriendjes, stond je nu niet zo dom tegen me te lachen.”
Daar had John helemaal geen antwoord op, en zijn zuster lachte zich een aap.

EEN INKLIMMING MET VERRASSINGEN

Zij zetten de auto stil langs de kant van de landweg, een paar honderd meter voor de oprijlaan naar het huis. De nacht was warm en zonder maan, maar het vage licht van de sterren was juist voldoende om te kunnen zien wat er in de buurt lag. John legde de situatie uit.
„Een eindje verderop, links, is een oud hek en daar gaan we in. We kunnen de auto daar niet neerzetten; ik ben bang, dat het licht gezien wordt vanuit het oude koetshuis.”
Bob keek op de verlichte klok op het dashboard. Het was half twaalf.
„Zouden die huisbewaarder en zijn vrouw nog niet naar bed zijn? Huisbewaarders zijn meestal niet van die geweldige nachtbrakers.” „Nee,” zei John. „Maar met die mooie zomernachten blijven de mensen graag laat op.”
Zij kregen elk een electrische lantaarn, die naar believen kon worden afgeschermd, tot er maar een smal spleetje zichtbaar was. Zij lieten de wagen staan, nadat ze hem zo ver mogelijk tussen de bomen op het gras langs de wegberm hadden gereden. Daarna, achter elkaar als Indianen, liepen ze de weg af. Hun ogen wenden snel aan het halve duister. De smeedijzeren hekken hingen scheef tussen bakstenen pijlers, overgroeid met klimop. De oprijlaan was eens met grint bedekt geweest, maar nu groeide er een dikke laag gras
tussen de kiezelsteentjes. Onder de hoge bomen aan weerszijden liepen zij geruisloos verder.
„Waar is dat huis ergens?” fluisterde Bob.
„Rechtuit,” zei John. „Je ziet het nog niet omdat er hoge bomen omheen staan, maar dadelijk zie je het tegen de lucht afsteken.” „En waar is het koetshuis, waar de bewaarder woont?”
„Een heel eind er achter, meer naar links.”
De nacht was ongewoon stil en vredig. Af en toe suisde een briesje in de bomen. Ergens rechts kraste een uil, tweemaal.
„Dit is weer voor picnics, niet voor inbreken,” zei Lois zacht. Vóór hen verwijdde de laan zich tot een groot grasveld, met in het midden een klein vijvertje. Het water van de vijver was rimpelloos en zwart en de sterren weerkaatsten er in. Aan de overkant van het grasveld lag het huis met zijn torentjes en schoorstenen scherp afstekend tegen de zwarte hemel.
„Kom mee... we moeten naar de achterkant!”
Zij liepen vlak langs de bosrand voort, voor alle zekerheid dicht bij de bomen blijvend. De ruimte achter het huis was veel kleiner. Er lag hier een stenen stoep van een paar meter breedte. Daarachter kwam een klein grasveld en dan begonnen de bomen weer. Ze stonden in het duister onder de eiken en bestudeerden de achtergevel. Op de benedenverdieping was een waranda of een serre, geheel begroeid met klimop en wilde wingerd. Boven die serre lag een balcon. „Eén van die deuren naar dat balcon heb ik opengelaten,” zei John. „Die kunnen we vanaf het balcon zó opentrekken. Ik zal het eerst naar boven klimmen. Dat is een koud kunstje. Hou jij die dingen even vast.”
Hij gaf de zak, waarin zich, in flanellen doeken gewikkeld, allerlei gereedschap bevond, aan Bob, stapte naar de waranda toe, en begon de stevigheid van de plantenstammen te onderzoeken. De stammen waren bijna zo dik als zijn bovenarm en tientallen jaren oud. Vastgehouden door hun duizenden vertakkingen en zuignappen, zaten ze zo stevig vast, of ze waren gespijkerd. Binnen een minuut was John boven. Ze zagen zijn lange benen over de rand van het balcon verdwijnen. Daarna kwam zijn hoofd weer in zicht.
„Nou jij, Bob!... Gooi eerst dat touw op met die zak er aan.” Bob haalde een rol koord te voorschijn, schoof een strik om de nek van de zak en gooide de rol op, die John behendig ving. De zak verdween naar boven, gevolgd door Bob. Samen wachtten ze, hangend over het balcon, tot Lois zich, met een behendigheid, die niet voor die van hen onderdeed, door de ritselende bladeren naar boven had gewerkt. Voor de gelegenheid had ze een van haar oude rokken aangetrokken, met een trui en een windjak. Op haar hoofd had ze een donkerblauwe baret.
„Zo,” zei John, haar met een krachtige ruk over de railing hijsend. „Nu het grint hier oversteken. Op onze tenen.”
Het balcon was bedekt met een dikke laag grint. Zij staken voorzichtig over, voet voor voet plat en omzichtig neerzettend, maar zij konden niet voorkomen, dat er nu en dan wat steentjes kraakten. Het kostte hun een volle minuut om bij de muur van de eerste verdieping te komen. De twee openslaande deuren werden beschermd door houten blinden van de volle lengte.
John stak een vinger door een hartvormig openingetje in de rechtse der twee blinden. Het ding week zonder tegenstand naar buiten. De tweede helft volgde, en het glas van de balcondeur, met daarachter het crèmewit van het oude gordijn, blonk zacht in het sterrenlicht. „En nu dit,” zei John, aan de naad tussen de deuren peuterend. „Het loopt van een leien dakje.”
Hij had het nog niet gezegd, of de balcondeur werd van binnen opengetrokken. Bob dacht een enkel ogenblik, dat John de deuren een harde duw had gegeven, maar een hese fluisterstem, vanuit de duisternis in de kamer, zei:
„Jullie zijn aan de vroege kant.”
Dit was dusdanig onverwacht en mallotig, dat ze niet wisten, wat ze er van moesten denken. Bob Evers was de eerste, die zijn positieven enigszins bij elkaar had. Hij maakte een opmerking, die geen kwaad kon:
„Wie als gast hier binnengaat, komt nooit te vroeg maar steeds te laat.”
„Kom nou binnen alsjeblieft zei de ruwe stem ongeduldig. ”Blijf daar niet staan gijntjes maken.„
Met stomheid geslagen liepen ze gedrieën naar binnen, het stikdonkere vertrek in. John ging voorop, scherp voor zich uit turend; zijn vuisten gereed voor een mep, als er rare dingen zouden gebeuren. Achter hem kwam Bob, ook op alles voorbereid, de zak met gereedschap nog in zijn hand, klaar om die deskundig te zwaaien als dat nodig mocht zijn. Lois sloot de stoet. Zij wandelden een eind de kamer in. Het sterrenlicht toonde hun de vage omtrekken van een slaapvertrek. De mysterieuze figuur, die de deur geopend had, sloot die nu ook weer, maar zonder haar op slot te doen met de espagnolet. Terwijl hij dat deed, stond hij scherp afgetekend tegen de nachthemel. Hij was een korte, breed gebouwde man. John boog zich plotseling naar voren, zijn hoofd tussen Lois en Bob in en fluisterde in hun oren:
„Die knaap is de huisbewaarder hier, maar laat niets merken.”
Nadat hij de balcondeuren dicht had eduwd, kwam de gestalte van de huisbewaarder op hen af. Hij zei, met gedempte stem, waarin een toon van ergernis klonk:
„Waarom houden jullie je niet aan de afspraak? Ik zei toch dat je door de keukendeur binnen kon komen?”
Zij snapten nu wel, dat zij met anderen verwisseld werden, en moesten natuurlijk wel het een of ander antwoorden.
„Dit leek ons verstandiger,” zei John.
Dat antwoord scheen de huisbewaarder heel nijdig te maken. Hij snoof luid.
„Wat is dàt nu voor krankzinnigheid? Ik had toch afgesproken, wel niet met jullie direct, maar met Sharkey, dat we het als een inbraak in elkaar zouden zetten? Dat keukenraam moet geforceerd worden en de deur ook. Toen ik jullie bezig hoorde, dacht ik dat het je in de bol was geslagen! Wie gaat er nou tegen de muur opklauteren als er een keukendeur openstaat!”
„Och, dat zijn we zo gewend,” zei Bob. Zij begonnen nu de situatie zo’n beetje te begrijpen. Deze boef van een huisbewaarder had met een tussenpersoon een zogenaamde inbraak op touw gezet. Men zou hier, met zijn medeweten, komen inbreken en medenemen wat van waarde was en hij zou voor zijn hulp natuurlijk een deel van de buit krijgen.
„Zouden we niet beginnen?” vroeg John, die brutaal ging worden, nu hij de toestand door begon te krijgen.
„Eerst dat keukenraam forceren,” zei de huisbewaarder. „Aster wat gebeurt mot ik gedekt zijn.”
„Da’s een kleinigheid,” zei John, die zich een uitspraak aangemeten had, waarvan hij dacht, dat die wel bij inbrekers zou passen. „Keukenramen forcere me elke nacht. Waar is dâ ding?” „In de keuken,” zei de huisbewaarder. „Waar dacht je dat het anders was? In de badkamer soms?”
Hij ontstak een electrische zaklantaarn, zonder die af te schermen. In de brede lichtbundel volgden ze hem de trap af. Lois fluisterde Bob in het oor: „Dàt zal me een pan geven, als hij in de gaten krijgt, dat ik een meisje ben!”
Bob dacht snel na en greep haar elleboog:
„Ik weet wat! Jij houdt hier de wacht. Mocht je buiten onraad merken, bons dan drie keer op de vloer.”
Lois snapte het meteen:
„De echte inbrekers zullen zo meteen wel verschijnen, bedoel je?” „Allicht. Mocht die boef die ons binnenliet, merken dat een van ons is achtergebleven, dan maak ik mijn smoesje wel.” „Accoord,” zei Lois.
Toen Bob en John beneden aan de trap gekomen waren, stond hun gids stil, draaide zich om en bescheen hun gezichten, terwijl ze één voor één naar beneden kwamen. John had zijn handen in zijn zakken en liep onverschillig zwaaiend de hall in. Bob zette een ontzaglijk misdadig gezicht, door zijn mond scheef te trekken, zijn ogen half dicht te knijpen en met een boog over de trapleuning in de hall te spuwen.
„Ho wat!” zei de huisbewaarder. „Je bent hier niet in je kroeg.” Bob keek hem verontwaardigd aan, stilstaande op de onderste traptree. Hij begon zich in zijn boevenrol al aardig in te leven.
„Kijk es hier, Sjors,” zei hij. „Wou je iets van mijn manieren zeggen?”
Hij keek de ander zo vuil aan, dat deze, achter de lichtbundel van zijn lantaarn, even weifelde. John zei naderhand, dat Bobs gezicht, in het licht van de lamp, er had uitgezien als een kruising van de tronies van Wallace Beery, George Raft en Mickey Rooney. „Heb je al eens een flink pak slaag gehad?” informeerde Bob. „Ho wat, ho wat,” zei de huisbewaarder. Zijn stem klonk zenuwachtig. „Zo heb ik ’et niet bedoeld.”
„Met mensen die te veel bedoelen loopt ’t mis af.”
Hij stapte van de benedenste traptree de hall in en voegde zich bij John.
„Jullie waren toch met drie man?” vroeg de huisbewaarder. „Eén is er boven op de uitkijk blijven staan. Wij hebben onze eigen werkmethode en laat het afwerken van de inbraak dus maar aan ons over. Het voornaamste is toch dat jij er ook beter van wordt? Je bemoeit je dus niet met onze zaken, begrepen? En doe nou die vuurtoren uit,” zei Bob. „Dat gezanik met die lamp in mijn ogen begint mij de keel uit te hangen.”
„Heb je al eens een blauwe boon uit een pistool van vier en zestig gulden vijftig tussen je ribben gehad?” vroeg John. „We staan hier veel te lang te kletsen. Doe je dat licht uit of niet?”
De huisbewaarder deed snel zijn lantaarn uit en het was stikdonker. Zij hoorden nu alleen elkaars stemmen. Het was of ze naar een hoorspel luisterden.
„Kallem, John, kallem an,” vermaande Bob. „We motte eerst effe dit sinjeur leren niet zoveel praatjes te hebbe. Wat denk je eigenlijk Sjors? Dat je een kleuterklas voor je hebt? We hebben er al heel wat van jouw slag een kopje kleiner gemaakt. Denk daar aan.” De huisbewaarder antwoordde met trillende stem: „Het was helemaal de bedoeling niet om u...”
„Klets niet zoveel,” zei John. „Waar staat de poet? Waar benne de spulle?”
„Komt u maar mee,” zei de huisbewaarder haastig. „Zal ik u voorlichten? Vindt u het goed, dat ik mijn lantaarn aansteek?” „Steek aan,” zei Bob. „Maar luister goed, Sjors! Als ik één keer dat licht in mijn ogen krijg, kun je rekenen op een klap met een gummistok van zes gulden vijf en veertig.”
„En die zijn goed, dat beloof ik je,” vulde John aan. „Wijs ons de weg.”
De lantaarn ging weer aan, maar de lichtbundel bleef angstvallig op de grond gericht. De huisbewaarder liep voorop, de hall door. John kneep van louter pret Bob in zijn arm, en fluisterde:
„Hij is zo bang als een wezel!”
„Hij eet gewoon uit de hand,” fluisterde Bob terug.
„Ongekend succes,” was het antwoord. „Maar wat moeten we nou verder met die vent? Hij verwacht blijkbaar een echte bende van vier man en die konden ons wel eens onverwacht op het dak vallen.” „Heb ik al aan gedacht. Lois houdt boven de wacht en zal, als er onraad komt, direct driemaal op de vloer kloppen. Let jij dus ook goed op.”
De huisbewaarder voerde hen een grote kamer in, opzij van de hall, en scheen met zijn lantaarn in het rond. Het vertrek was rijk gemeubileerd met een reusachtig, helgekleurd Chinees kleed. Aan de wand hingen prachtige schilderstukken en hier en daar een antiek uitziend stuk tapisseriewerk.
„Die tapijten,” zei de huisbewaarder. „En enkele van die schilderijen. Ik zal ze aanwijzen. Snij ze maar los uit de lijsten. Ook die tapisserieën zijn een hoop waard. Waar heb je de wagen staan?” „Da’s onze zaak,” zei Bob. „Motte wíj de boel snaaie of mot jíj de boel snaaie? Jij strijkt de poet op en daarmee uit. Wij hebbe het werk en het risico.” Hij dacht bij zichzelf: - Aha! Ze komen blijkbaar met een vrachtauto. Hij vervolgde luid: „Effe kijke. Hoe ligt dat kleed vast?”
„Vastgespijkerd,” zei de huisbewaarder, met zijn lamp langs de wand lichtend. „Hebbe ze je dat niet verteld? Je hebt toch gereedschap meegenomen?”
„En of,” zei Bob, die vond dat het nu welletjes was. „Licht es effe bij. Hier hemme de spulle in.” Hij zette zijn zware zak met een bons op de grond. De huisbewaarder belichtte hem met zijn lantaarn. Bob knielde neer en begon de riem, die de zak dichthield, los te maken. Hij keek ineens op, spuwde over de zak heen tussen de voeten van de huisbewaarder en keek toen John aan.
„Hè jij die gummistok van zes gulden vijf en veertig nog?” John keek Bob scherp aan. Zij begrepen elkaar volkomen. Hij stak een hand in zijn zak en haalde er een gummistok uit, die hij voor alle zekerheid bij zich had gestoken. De huisbewaarder scheen met zijn lantaarn op de zak, waar Bob nog, mee bezig was. „Nou is het mooi,” lachte Bob.
„Dat vind ik ook,” zei John, en gaf met de gummistok de huisbewaarder een goed gemikte tik opzij van zijn
bol. De huisbewaarder zei „Wuk!” en zakte meteen door zijn knieën. Zij bonden hem keurig vast met touw, dat in overvloed in de zak aanwezig was, legden hem op zijn zij en bonden zijn handen vast aan de poot van een reusachtig buffet, zodat hij niet kon gaan rollen. „Zo,” zei Bob, nu weer met zijn gewone stem. „Dat is voor elkaar. Maar nu de kwestie van die andere kerels die nog komen moeten. Het is hier een drukke boel vannacht.”
John dacht hardop:
„Die knaap vertelde, dat die anderen door de keukendeur binnen zouden komen. Er zal weinig anders opzitten, dan ze bij de keukendeur op te wachten. Ga mee Bob.”
„Hoho. Ons eerst even wapenen, broeder.”
Ze namen ieder uit de zak een eindje loden pijp met een riempje dat om de pols ging. Bob fluisterde gehaast:
„Jij vast naar de keuken. Ik moet even naar Lois om haar de stand van zaken te vertellen. Ben zo terug.” Dat was hij ook.
De keuken was groot, met een ouderwetse schouw. In een hoek glommen, in het binnenvallende sterrenlicht, ouderwetse koperen zwengelpompen. Er was een tegelvloer en in het midden stond een grote tafel.
Ze probeerden de keukendeur. Die was open. Ze lieten die dus op een kier staan en daarna nam John aan één kant van de deur plaats. Bob verstopte zich een eindje verder de keuken in, onder de kap van de schouw.
„Ik hoop niet, dat wij lang moeten wachten,” zei John, met een hees gefluister. „We...” Hij stopte. Driemaal werd er boven op de grond geklopt; zo goed als zeker waren dus de echte inbrekers in aantocht. Bob en John hielden hun adem in. John tuurde door de keukendeurruitjes naar buiten. Over de stenen stoep achter het huis naderden, achter elkaar, vier gestalten. Drie van hen stopten een eindje van de keukendeur af en nummer vier, tevens de langste, kwam
omzichtig naderbij. Hij stond even stil, alsof hij de gevel in het vage licht opnam, en kwam toen recht op de keukendeur af. Juist toen hij zijn hand op de kruk wilde leggen, trok John de deur zachtjes open en fluisterde, vanuit het duister:
„Ja... Ik sta al een uur te wachten. Alles O.K. Kom maar binnen.” „Mooi zo,” gromde de ander terug, keerde zich om en liet een zacht gefluit horen.
Bob en John hadden geen vast plan opgemaakt. De ervaring had hun al geleerd, dat vastomlijnde plannen nooit deugen, omdat je niet kunt voorzien, hoe de omstandigheden zich ontwikkelen. Ze begrepen bovendien elkaar zo goed, dat ze er op aan konden, dat ieder het juiste zou doen, als er iets onverwachts gebeurde. Nummer één, de lange vent, kwam binnen en passeerde John, die bij de deur was blijven staan. John had hem zonder moeite neer kunnen meppen, maar de andere drie waren zó dicht achter hem, dat die het zouden hebben gemerkt. Er zou een wild gevecht op zijn gevolgd, wellicht met messen, of met zoveel herrie, dat de buurt zou zijn gealarmeerd. De kunst was, te proberen, ze alle vier rustig onschadelijk te maken. De lange vent stopte bij de grote tafel, en wierp zijn bundel er op neer. Bob hield zich schuil in het stikdonker van de schouw. „Zo,” zei de lange. „Eerst effe een shaggie bouwe.”
- Verdraaid, dacht Bob, - dat gaat mis. Er moeten hier geen lucifers worden aangestoken, anders ziet hij inij dadelijk staan en dat is niet zo best. Maar dat had John meteen in de gaten. Terwijl de tweede man door de deur naar binnen kwam, zei hij:
„Nee, nee! Geen licht maken hier. Nog niet. Dat is me te link. Zo gauw je binnen in de kamers bent. Daar zijn de blinden dicht.” „Ben je besuikerd!” zei de lange, met een zware, schorre stem. „Er is hier geen kip of kraai in de buurt.”
„Ik wil het niet hebben!” zei John boos. „Bederf nou
niet alles door stom te doen. Wacht nou maar een minuut met roken.”
Intussen was nummer drie ook binnengekomen. Hij hoorde waar het over ging en viel John bij:
„Doe wat hij zegt, Slugger. Hij weet hoe het land hier ligt.” Toen kwam nummer vier binnen en Slugger gromde wat, maar deed toch, wat John hem aanried. Bob zag nog niet, hoe deze kwestie moest worden opgelost. Het vervelende was, dat Bob zijn aanwezigheid niet mocht laten merken. Voor de boeven mocht alléén John (als huisbewaarder) in de keuken aanwezig zijn. De ontdekking van iemand anders zou meteen hun argwaan hebben gewekt, vooral als die tweede een jongen van achttien jaar zou blijken te zijn! „Slugger,” zei John, „ga jij nou eerst effe mee kijke, welke kamers we hebben moeten. Dan kun jij het werk verdelen.” Hij zei alles op een hese, fluisterende toon, en vervol-de tegen de anderen: „Wachten jullie rustig effe hier en maak geen herrie.”
„O.K.,” zei Slugger. „Dan kenne me dat shaggie bouwe. Wachte jullie hier, Pincher. Ik ben zo terug.”
Bob leidde uit dit gesprek af, dat Slugger de leider van dit edele viertal was en Pincher zoiets als ondercommandant.
„Geen licht aanknippen, vóór we in de hall zijn,” fluisterde John. „O.K. Doe niet zo zenuwachtig,” gromde Slugger. „We benne hier niet aan het front.”
– Nee, dacht Bob. – Maar dat zou het wel eens kunnen worden, binnenkort.
John en Slugger liepen de keuken uit en John trok de keukendeur dicht. De drie overgeblevenen begonnen fluisterend onder elkaar te praten.
„Ziet er hier best uit,” zei de ene. „Geen vuiltje aan de lucht. Da’s opgelegd pandoer.”
„Zou er hier geen borrel te vinden zijn?” vroeg nummer twee. „Zak’ eens rondsnuffelen?”
Bob schrok zich een aap, want als ze een lantaarn
aanstaken, zouden ze hem al heel gauw ontdekken. Maar een ander was hem voor:
„Begin nou niet meteen te drinke! As de hele boel is afgelope ken je naar binnen klokken wat je wil. En steek nog geen licht hier aan als ’et verboden is!”
Hij zei het laatste op nijdige toon en hij had het nog niet gezegd of van achter de gesloten gangdeur van de keuken klonk de schorre stem van Slugger:
„Hei, Pincher, kom es effe.”
„Werrek an de winkel,” zei Pincher , stond op en ging de gang in. Nu waren er nog twee over in de keuken. Bob hield zich gedekt. John, dat hoopte hij tenminste, zou wel weten wat hij deed. En dat wist John ook best. Hij was met Slugger de kamer in gegaan, maar niet die, waarin de huisbewaarder als een mummie vastgebonden lag. Zij schenen met hun zaklantaarns in het rond. „Kijk,” zei John. „Hier ligt een vast tapijt. Dat mot mee. Dat is een hoop geld waard.” Hij had één hand in zijn broekzak om de gummistok geklemd. Zijn andere hield de lantaarn vast. „Waar hebben jullie ergens je auto neergezet? Staat die veilig?” „Onder de bomen links bij het hek,” antwoordde Slugger, met zijn lantaarn in het rond schijnend. „En die kleedjes daar benne ook niet gek. Hier ziet het er uit of er een beste slag valt te slaan.” „Heb ik toch gezegd?” zei John. „Laat nou één man komen, dan kan die alvast beginnen hier dat tapijt los te maken. Intussen gaan wij naar de andere kamers.”
Slugger stapte de hall in en riep halfluid: „Pincher!” Toen hij dat gedaan had, wandelde hij recht naar de kamer terug waar John was. Hij passeerde de deur... en zakte meteen neer, toen Johns korte wapen hem achter het oor trof. John bukte zich ijlings en sleepte juist op tijd het lichaam, dat hij opgevangen had, opzij, en achter de deur. De zaklantaarn, die op de grond was gevallen, raapte hij kalm op, juist toen Pincher vanuit de hall binnenkwam.
„Wat is-t-er aan de hand?” informeerde deze, niets kwaads vermoedends. „Je mot vooral je lantaarn uit je hande late valle. Da’s heel best voor ze. Een wonder dat-ie nog brandt.”
Terwijl hij het zei, stapte hij John voorbij, de kamer in, met zijn lamp schijnend en nieuwsgierig rondkijkend. Het volgende ogenblik was het met zijn nieuwsgierigheid gedaan. Hij kreeg een tik, bleef één enkel ogenblik heel stil en stijf staan, liet zijn lantaarn vallen en ging door zijn knieën.
„Zo,” zei John tevreden, „die blijven wel even buiten schot. Nou de rest.”
Juist toen hij er over stond na te denken, wat nu het beste was, hoorde hij vanuit de keuken een geweldig tumult. Hij aarzelde geen seconde en vloog er heen.
* * *
Pincher was de tweede leider van het troepje geweest. Toen hij weg was, hadden de twee overblijvers vrij spel.
„Nou za’k toch eerst es effe kijke of hier niet een slokkie op de kop te tikke valt,” zeurde de dronkelap. „Je werkt altijd beter op een slokkie.”
Nummer vier, die erg zwijgzaam van aard scheen, gromde alleen maar wat, en meteen flitste de zaklantaarn van de slokkiesliefhebber aan. Hij had het niet mooier kunnen treffen. Zijn lamp scheen recht vooruit; precies de schouw in, juist in de hoek waar Bob tegen de muur gedrukt stond.
- Nou zullen we het hebben! dacht Bob, toen hij met ogen die pijn deden, plotseling in de verblindende gloed van de lantaarn keek. Hij was de jongen er niet naar om als een schaap te blijven staan wachten tot de ander van zijn verbazing was bekomen. Hij maakte gebruik van het ogenblik van stomme verbazing van de man, die hij ergens achter dat verblindende licht wist... schoot als een aal uit de duistere schouw te voorschijn en deed een zwaaiende slag naar de lantaarn met het eind loden pijp, dat met een riempje rond zijn pols vast
gemaakt was. Kletterend vloog de lantaarn in een hoek. Het licht ging uit. De borreldief brulde van woede en verbazing, maar op hetzelfde moment ging er rechts van Bob een lantaarn aan. De andere boef, de zwijgzame, was van de tafel weggesprongen en scheen met zijn lantaarn op Bob.
„Verraad!” brulde hij. „Slugger! Pincher! Hierheen! We zitten in een val!”
Bob, door het licht van de eerste en nu door het schijnsel van de tweede lantaarn volkomen verblind, zag behalve dat lantaarnlicht niets dan wat rode en gele vlekken en sterren. Hij verwachtte uit het duister een aanval van de man, wiens lantaarn hij had weggeslagen... en hij wist niet, waar die man ergens was. Hij sprong dus terug in de schouw, zodat zijn rug en zijden gedekt waren. Kwam er nu iemand op hem af, dan moest die recht van voren komen en Bob zou hem zien tegen het licht van de lantaarn. Maar bij dat terugspringen haakte zijn voet achter een metalen voorwerp op de grond, dat kletterend omviel en wegschoof over de stenen en waarvan hij later ontdekte, dat het een antieke, koperen ketel was. Hij viel met een smak achterover, met zijn rug op de opstaande, stenen rand van de vuurplaats. Gelukkig was er geen ijzeren hek omheen; dat had hem zijn rug kunnen doen breken, maar toch was de schok zo groot, dat hij een ogenblik naar adem snakkend bleef liggen.
„Nou heb ik je!” hoorde hij iemand grommen. Er was het geluid van stoelen, die opzij werden geslingerd. Toen verscheen, in de rechthoekige opening van de schouw, de voorovergebogen gestalte van een man, tegen het licht van de lantaarn, één hand met een kort, stomp voorwerp er in, opgeheven.
„Geef ’em een mep en een goeie!” riep de man achter de lantaarn. Bob, naar adem hijgend, zag de gestalte dichterbij komen en over hem heen buigen. Hij trok bliksemsnel zijn benen op, strekte ze weer, en trof zijn vijand precies
tegen de maag. Het was een goedgemikte trap en Bob had stevige benen. De aanvaller gaf een kreet, sloeg achteruit en belandde tegen de tafel. De man, die de zaklantaarn vasthield, brulde woedend en schoot naar voren. Razend snel had Bob zich, zo goed en zo kwaad als het ging, opgericht, en stortte zich op de man met de lantaarn. Hij kon door het licht ook deze belager niet zien en sloeg met zijn loden pijp in het wilde weg, er op rekenend, dat de man de lantaarn in zijn linkerhand zou hebben. Plotseling kreeg hij een slag in het gezicht, die hem een moment versufte, maar tegelijkertijd gaf de boef een schreeuw van pijn en liet zijn arm zakken. De lantaarn kletterde op de grond en bleef daar liggen branden; zijn smalle lichtbundel tegen het plafond werpend.
Geen van de beide kerels was nog afdoende buiten gevecht gesteld... maar toen kwam juist op tijd John binnen, precies op het ogenblik, dat de vent, die de trap tegen zijn maag had gehad, overeind kwam. De volgende seconden waren nogal een verward door elkaar geren. Toen was het voorbij.
Op de drempel van de keukendeur stond Lois met verschrikte ogen het slagveld gade te slaan. Zij was op het tumult, tegen de consignes in, toch naar beneden gekomen.
John bette met zijn zakdoek het bloed weg, dat uit zijn neus liep. Op het laatste ogenblik had hij een klap op zijn gezicht moeten incasseren van de nog zeer bruikbare linkerhand van de zwijgzame lantaarndrager. De rust in de keuken keerde terug. Bob wandelde enkele passen heen en weer. Helemaal recht staan kon hij nog niet, maar de pijn in zijn rug zakte snel.
„En nu gauw al die kerels binden,” zei John. „Voordat er een bijkomt, want dan is het lieve leven weer aan de gang. Nemen jullie deze twee voor je rekening. In de achterkamer heb ik er nog twee liggen.”
Lois en Bob werkten snel en zonder veel praten. Touw was er genoeg; dat hadden de kerels blijkbaar mee
gebracht om de gestolen tapijten mee tot rollen te binden. Binnen vijf minuten lagen de twee keukenbandieten deskundig gebonden tussen de poten van de tafel. Zij lagen rug aan rug gesnoerd, met ieder een stuk van een grote spons tussen hun kiezen en een handdoek om hun monden, om te zorgen, dat ze de spons er niet uit konden wippen.
„Die liggen hier goed,” zei Bob, oprijzend en zijn pijnlijke rug strekkend. „Ik hoop, dat het nu maar afgelopen is; als het nog even zo doorgaat, kunnen we ons hier niet meer roeren van de kerels die overal liggen.”
John kwam de keuken weer in. „Zijn jullie klaar?”
„Dat wel,” zei Lois. „Ik geloof toch, dat het nu hard tijd wordt om eens iets aan die geweren te doen. Tot dusver is het een soort van gratis gooi- en smijtfilm geweest.”
„Ik hoop niet, dat iemand al dat kabaal gehoord heeft,” merkte John op. „Hoe laat is het eigenlijk?”
Het liep nogal los. Het was iets na middernacht.
Ze betraden de hall en inspecteerden eerst de ramen. Overal waren van buiten de blinden dicht, maar om geen licht door de kieren te laten stralen schoven zij er de zware gordijnen voor. Daarna gingen ze voor de schouw staan en lieten de bundels van hun lantaarns op de muur spelen.
„Nou... je hebt niet overdreven,” zei Bob. „Daar hangt genoeg om een museum mee uit te rusten.”
De muren aan weerskanten van de schouw, en ook nog de schouw zelf, hingen vol met oude wapens. Zelfs pistolen hingen er tussen. „De lijst zei toch uitdrukkelijk: een gewéér, hè?” vroeg Bob. „Dan kunnen we die pistolen met rust laten.”
„Geweer,” bevestigde John, sleepte een hallkist naderbij, klom er op en begon aan de linkerkant de eerste vuurroeren van hun haken te nemen. „Laten we maar meteen beginnen en flink doorwerken.” Het was een ontzaglijk karwei. Elk wapen stelde hen voor een nieuwe puzzle. Gelukkig bleek het al snel, dat er verschillende ouderwetse vuurwapens waren, die in het geheel geen kolfplaat hadden, doch die waren voorzien van notenhouten kolven zonder ijzerbeslag. Ze werden meteen weer opgehangen.
„Ik mag een boon worden,” zei John, „als ik kan onthouden waar elk kanon gehangen heeft. Het spijt me ontzettend, maar de eigenaar zal ze weer helemaal opnieuw naar zijn eigen smaak moeten rangschikken.”
„Als dat het minste is,” bromde Bob, op de grond zittend, proberend de schroeven uit een plaat van een oud legergeweer te draaien. „We hebben hem vannacht behoed tegen een schade van duizenden ponden. Daar mag hij wel een beetje moeite voor over hebben.” John, bovenop de rand van de stenen schouw staande, bezig met geweren ophangen, keek neer op het tafereel in de hall. Vier elektrische lantaarns waren op vier stoelen in het rond neergezet, want er was geen elektrisch licht in het huis. Dat was waarschijnlijk afgesloten. Bob en Lois, met vuile vegen op hun gezicht en de haren in hun ogen hangend, waren verwoed bezig schroeven in en uit kolfplaten te draaien. Ze zaten plat op een hallkleedje, omringd door een enorme berg van ganzeroeren en donderbussen.
„We mogen van geluk spreken,” zei Bob, „dat deze dingen zo goed in het vet zitten. Stel je voor, dat die schroeven waren vastgeroest. Dan hadden we het we wel op kunnen geven, of we hadden de hele collectie mee moeten nemen.”
„Het ziet er uit als een scène in het ruim van een zeeroversschip,” grinnikte John. „De woeste piraten die de wapens laden voor het enteren van een onschuldige koopvaarder.”
„Kom van die schouw af,” beval Lois. „En doe niet of je de uitkijk bent in de mast. Dat is maar een smoes van je om de lijn te kunnen trekken.”
John protesteerde verontwaardigd, maar kwam toen
snel naar beneden en nam zijn deel van het wapentuig onder handen. En wat ze nooit hadden durven dromen, gebeurde: vóór ze halverwege waren, was het prijs. Lois schroefde de dunne dekplaat los van een vrij modern, dubbelloops jachtgeweer en keek in een cilindrisch gat... waarin een wit papiertje schemerde.
Ze zei heel kalm:
„Heb ik last van hallucinaties of is dit een gat met een papiertje er in?”
John en Bob staarden een ogenblik en deden toen een zwijgende rondedans tussen de donderbussen. Daarna lieten ze elkaar los en vielen op het geweer aan. Lois was al bezig met een haakje het papier er uit te halen. Er was geen twijfel mogelijk: het was het goede. Het was precies eender als alle andere, die ze gevonden hadden, alleen waren het woord en het cijfer die er op stonden natuurlijk anders:

42
- moeilijkheden
Hathaway

John keek op zijn horloge.
„Kwart over drie!... We mogen niet mopperen!”
Ze mopperden helemaal niet. Dat lieten ze aan de vastgebonden boeven over. Ze veegden de haren uit hun ogen en begonnen ijlings één voor één alle geweren aan John door te geven, die ze op hun haken hing. Toen alle haken vol waren, waren er twaalf donderbussen over.
„Hoe kan dat nou!” zei John nijdig. „Alle haken zijn vol.” Ze ontdekten, dat er natuurlijk af en toe één haak voor twee geweerriemen tegelijk gebruikt was geweest,
maar ze braken zich niet lang het hoofd daarover en hingen de laatste twaalf wapens kris-kras tussen de andere, overal waar maar een dunne plek in de wandbedekking was. John borg het kostbare papiertje in zijn portefeuille en knoopte zijn zakklep er op dicht. „Het is maar goed,” zei Bob peinzend, „dat de oude kolonel Prins hier vannacht niet bij was. Die had beslist een hartverlamming gekregen. Wat doen we nou met al die knapen hier?”
„Die?” zei John. „Laten we keurig ophalen door de politie. Daar is de politie voor. En laten we nu eerst maken dat we wegkomen!” Zij vertrokken door de open keukendeur. De beide inbrekers onder de tafel kreunden wat, toen zij passeerden en Bob bukte zich even om te controleren of ze niet bezig waren elkaar vrij te knopen. Daarna wandelden ze, voor alle zekerheid weer vlak langs de bomen, terug naar het hek. Vijftig meter voorbij dat hek, rechts, stond een grote vrachtauto te wachten. Er was geen mens in. „Mooi zo,” zei John. „Daar kunnen ze ze in vervoeren.” Hun eigen auto stond er nog precies zo.
„Da’s boffen,” zei Lois. „Anders hadden we die vrachtauto moeten gebruiken.”
De motor sloeg onmiddellijk aan en met grote snelheid reden ze de drie mijl naar het dichtbijliggende stadje. Op de marktplaats, waar geen kip of kraai te zien was op dit middernachtelijk uur, ontdekten ze het lichtje van een publieke telefooncel.
„Dat moeten we hebben,” zei John, de auto er naast stilzettend. „Even opbellen.”
Zij gingen met hem mee, uit nieuwsgierigheid, de telefooncel in. Het was er warm en zij lieten de deur openstaan. John neusde in de telefoongids tot hij het nummer van het politiebureau vond. „Hallo... Is dat de politie? Luister: u kunt een mooie slag slaan. Kunt u het even opschrijven? Prachtig. Kent u het leegstaande huis „Seven Oaks”? Links van
de weg naar het Noorden, ja ... Juist. Rijdt u daar heen, dan vindt u vier inbrekers keurig gebonden met hun eigen touw, elk met een bult op het hoofd, en een vijfde man, die de huisbewaarder daar is en die met hen een onderonsje had gemaakt om het huis leeg te stelen. Hun vrachtauto staat links binnen het hek. Hebt u dat?”
Lois en Bob luisterden aandachtig, terwijl hij nog even iets herhaalde. De politieman, die aan de andere kant praatte, veroorzaakte een metalen gesputter in de hoorn. Toen zei John: „Wie ik ben? Wat doet dat er nu toe? Ik verzeker u dat het geen grapje is. Het is een goede vangst... Wat? Hoe ik dat weet? Kijk eens; u moet niet te veel vragen. Ik heb een zuster en die is helderziende... Mijn naam? Ik zal u een geheim vertellen, maar u moet het onder uw pet houden... Ik ben de zoon van Sherlock Holmes.”
Zij stopten bij een koffiekraam, kochten er goede koffie en enkele taartpunten en aten die in de wagen op, op weg naar Londen. En onderwijl zongen ze, voortstuivend, gezamenlijk het schone lied:

We’ll be riding down to London, here we come, We’ll be riding down to London, here we come, Singing hay hay yippee...

EEN VLIEGTUIG VERMIST!

Kolonel Prins werd wakker om kwart voor acht in de morgen, ging meteen overeind zitten, met een rug zo kaarsrecht, alsof hij op een exercitieveld stond te commanderen, keek op het klokje naast zijn bed, en begon als een bezetene te brullen:
„Marianne! Marianne! Waarom ben ik niet gewekt?”
Hij greep de antieke koperen bel, die naast het bed stond en begon er als een dolle mee te zwaaien. Marianne kwam heel kalm binnen. „Hebt u gebeld?”
De oude kolonel staarde haar aan. Zijn snorren priemden recht omhoog van boosheid.
„Gebeld!” brieste de kolonel, „gebeld! Vraag je of ik gebeld heb? Ik heb zowat alle buren een hartverlamming gebeld! Waarom ben ik niet om zes uur gewekt?”
„Omdat u vannacht pas om drie uur naar bed bent gegaan,” zei Marianne kalm, „na al dat heen en weer gereis naar Londen en dat gepraat met meneer Roos...”
„Niets mee te maken!” brulde de kolonel. „Ik wil steeds om zes uur opstaan, dat weet je. Wat denk je wel? Ik tot kwart voor acht liggen in een bed! Wat denk je dat ik ben? Een hofdame?”
„O nee, meneer,” zei Marianne. „Hofdames hebben geen snorren.” „Maar goed ook,” zei de kolonel. „Anders hadden ze nog meer toilet te maken. Is mijn ontbijt klaar?”
„Allang,” zei Marianne. „En de krant ligt er naast. Met
de post. En mag ik nu ook eindelijk weten wat er precies aan de hand is met jongeheer Jan?”
„Alles op zijn tijd,” zei de kolonel. „Ga weg.”
Marianne deed de deur dicht, zette de koudwaterkraan van het bad open en ging rustig naar de keuken.
* * *
Tien minuten later kwam de kolonel de keuken binnen. Hij keek vreselijk raar en hij was wat bleker dan anders. Hij hield in zijn hand het ochtendblad, en wuifde er mee.
„Heb... heb je dit gelezen?”
„Nee,” zei Marianne. „Dat doe ik om elf uur bij de koffie.” „Lees,” zei de kolonel en duwde de voorpagina onder haar neus.
KLM-VLIEGTUIG SCHIPHOL – JOHANNESBURG VERMIST
GEWONE TIJD VERTROKKEN UIT CAIRO, DOCH NIET IN JOHANNESBURG AANGEKOMEN

„Zie je dat?” hijgde de kolonel. „Dat is het vliegtuig, dat Jan en Arie Roos genomen hebben naar Johannesburg! Het is vermist! Het is neergestort!”
„Als het vermist is, hoeft het toch niet bepaald te zijn neergestort?” zei Marianne.
„Nee,” zei de kolonel sarcastisch. „Dan is het per ongeluk naar de maan gevlogen! Ik ga meteen naar Schiphol. Daar moet ik het mijne van hebben. Zeg tegen iedereen, dat ik naar Schiphol ben... Geef hier die krant; die lees ik onderweg!”
Hij griste haar de krant uit de vingers.
„Moet u niet eten?” riep Marianne hem na.
„Ik heb geen trek in eten!” riep de kolonel terug.
„Zal ik een taxi voor u opbellen?”
De kolonel was al de gang door en griste zijn hoed van de kapstok. „Ik heb er zelf vlugger een te pakken.”
Hij was de deur al uit. Marianne was alleen in de keuken en ging verbouwereerd op een stoel zitten.
„Die lelijke vlegel!” zei ze. „As die vliegtuigen neervallen is er geen gruizelement van over. En het was toch zo’n aardige jongen...” Ze begon in de soep te roeren en liet een traan in de pan rollen, waar Jan Prins nijdig over zou zijn geweest, als hij het gezien had.
* * *
Kolonel Prins was heus niet de enige, die al vroeg in de morgen schrok. Klokke twaalf werd Bob Evers in Londen gewekt door een luid kloppen op de deur. Het was een kelner met zijn ontbijt op een blad. Naast de koffiepot lagen de kranten. Hij staarde vier tellen lang neer op de Engelse kopregel:
KLM PLANE AMSTERDAM – JOHANNESBURG MISSING

Hij was juist koffie aan het inschenken, toen hij de krant opende en hij bleef onbeweeglijk doorgieten tot de koffiekop overliep en een plas vormde op het blad.
„Het extra lijnvliegtuig van de Koninklijke Luchtvaart Maatschappij, dat eergistermiddag te 15 uur van Schiphol naar Johannesburg vertrok, met dertien passagiers aan boord, die geen plaats meer hadden kunnen krijgen in de Constellation van de officiële dienst, en dat gisteravond In Johannesburg had moeten aankomen, is op het ogenblik, dat dit nummer ter perse gaat, nog steeds niet aldaar gearriveerd. Het vliegtuig is waarschijnlijk een omgebouwde bommenwerper van het type Boeing; tweermotorig en zeer betrouwbaar. Uit het gehele vlieggebied vanaf Cairo (waar een tussenlanding werd verricht) tot aan Johannesburg is geen onweer of orkaan gemeld. Het laatste wat van het vliegtuig werd vernomen, is een radiogram, gewisseld met Johannesburg-Radio. Kort hierna was het onmogelijk enige verbinding met het toestel te krijgen. Toen het laatste bericht werd uitgezonden, bevond het toestel zich juist ten Noorden van de Kalahari-woestijn. Verschillende berichten van posten over vuurverschijnselen in
de lucht zijn binnengekomen, doch deze worden nog op juistheid onderzocht.
Bij het aanbreken van de dag zijn legervliegtuigen en toestellen van Imperial Airways op onderzoek uitgegaan.
Aan boord van het vermiste KLM-toestel bevinden zich o.a.. de bekende staalmagnaat Anderson, de filmster Lalou Lalonde met haar regisseur en haar beroemde Pekinees, een ambtenaar van de Zuidafrikaanse regering, enkele Duitsers en Nederlanders en een tweetal Hollandse jongens.
Men heeft geen enkel vermoeden wat de oorzaak van deze vermissing kan zijn.”
Bob zette het ontbijtblad zo haastig naast het bed op de grond, dat de koffie uit de tuit spatte. In één beweging was hij het bed uit en in zijn kamerjas. Met de krant als een wuivende vaan in zijn hand rende hij de gang over. Er was nogal wat gebons nodig om John wakker te krijgen.
„John! Arie en Jan en hun vliegtuig worden vermist! Hier... Lees!” John, meteen wakker, las staande het korte bericht door. „Goeie help,” zei John, streek de vingers door zijn verwarde haren en las het bericht opnieuw. „Da’s niet zo best!”
„Nee,” zei Bob. „Om allerlei redenen niet. Als ze dood zijn is het niet zo best, want dan ben ik er eigenlijk de schuld van en...” Hij stopte ineens, want hij had willen zeggen: „Nou is het met dat briefje ook mis,” maar dat was natuurlijk niet waar, want Jeffries zat in hetzelfde vliegtuig!
„Verdraaid,” zei John en ging op de rand van zijn bed zitten. Zo bleven ze elkaar een tijdje aan zitten kijken.
„Precies,” zei Bob toen. „Ik hoop niet...”
„Onzin,” zei John ineens. „Vliegtuigen vallen niet zomaar ineens uit de lucht! In een mist tegen een berg opvliegen, accoord... Een ongeluk in noodweer blijft mogelijk. Maar hier staat heel duidelijk dat het prachtig weer was, en het was zowat midden op de dag! Je wilt me toch niet vertellen, dat alle vier de motoren ineens gestopt zijn? Bestáát niet!”
„Nee,” zei Bob, die er wat bleker uitzag, dan gewoonlijk. „Nee. Maar waar is dat vliegtuig dan gebleven?”
John streek alsmaar met de vingers door zijn haren.
„Ik vind het akelig om er over te praten, maar...”
„Maar?” zei Bob.
„Als er werkelijk wat gebeurd is... met die vrienden van jou... en met meneer Jeffries...”
„Het waren twee geschikte knapen, Jan en Arie,” zei Bob. „Heel geschikte knapen... Die Arie, die altijd zo lui was en zo gek veel kon eten.” Hij hield op en liep naar het raam. Vier verdiepingen beneden hem raasde het Londense verkeer voorbij of er geen vliegtuigrampen bestonden. Hij zei strak:
„Als er iets gebeurd is, zal een van ons naar Kaapstad moeten.” „Dat had ik al willen zeggen,” merkte John op.
„Natuurlijk moet dat,” zei Bob kortaf. „Als er werkelijk iets met Arie of Jan gebeurd is, durf ik hun ouwelui nooit meer onder ogen komen...” Hij keerde zich naar de deur. „Ik ga me aankleden en kijken of er al extra edities zijn. Misschien is er gewoon een noodlanding ergens geweest.”
Maar laat in de avond was het vliegtug nog steeds niet gevonden.
* * *
De volgende morgen, om acht uur, klopte John op Bobs deur. Hij was al geheel gekleed, was de straat op geweest en had de laatste ochtendedities gekocht.
„Niets,” zei hij somber, de kranten op Bobs bed gooiend. „Ik begrijp er niets van. Als er iets was gebeurd, hadden ze toch allang wat moeten vinden?”
„Niet, als het in een oerwoud is neergestort. Dan heb je kans, dat ze de resten pas over een jaar vinden.”
John stak een sigaret op. Hij zag er uit, alsof hij niet veel geslapen had. Hij zei, met een vastberaden klank in zijn stem:
„Als er om elf uur nog geen bericht is, dat het vliegtuig
is gevonden, neem ik het twaalf uur toestel naar Johannesburg. Mijn koffers heb ik vannacht al gepakt.”
„En ik dan?” riep Bob. „Moet ik hier blijven?”
„Ja,” zei John. „Eén man is genoeg voor die reis. Je weet niet wat er nog gebeuren kan. Jij en Lois houden het fort hier.”
* * *
Om elf uur was er geen nader bericht. Bob, John en Lois reden in een taxi naar het vliegveld.
„Luister eens,” zei John. „Het is natuurlijk krankzinnigheid te denken, dat jij de schuld bent van dat ongeluk. Je zou ze toch ook met een gerust geweten met de trein hebben meegestuurd of met een schip? En toch kan een trein verongelukken of een schip in brand raken of op een ijsberg lopen.”
„Weet ik wel,” zei Bob. „Maar als ik hen niet naar Kaapstad had gestuurd, waren ze nu nog levend geweest. Daar ontkom je niet aan.”
„Dat is een verkeerde manier van bekijken,” viel Lois in. „Ik had er al het geld, dat we hopen te erven, voor over, als ik dat ongeluk ongedaan kon maken... Maar stel je voor dat jij mij in het hotel opbelt en zegt: „Lois, kun jij dadelijk even langs komen?” en ik neem een taxi om te komen en die taxi krijgt een ongeluk... Ben jij dan de schuld van dat ongeluk?”
Bob dacht even na. „Nee,” zei hij toen aarzelend. „Nee, dat geloof ik niet.”
„Dit is precies hetzelfde,” zei Lois. „Dit is toeval. Daar kun je niets aan doen. Breek daar in vredesnaam je hoofd niet over, want dan is de ellende niet te overzien.”
Op het vliegveld stond het grote BOAC-vliegtuig al klaar. John had nog een plaats kunnen bemachtigen, door het geluk dat op het laatste ogenblik iemand uitviel.
Het vliegtuig vertrok klokslag twaalf uur, en rees snel tegen de blauwe lucht, tegen de wind in stijgend. Lois en Bob liepen samen terug naar de uitgang. Bij het
restaurant stonden courantenjongens te schreeuwen.
ZOEKGERAAKT KLM-VLIEGTUIG GEVONDEN! SENSATIONELE MUITERIJ AAN BOORD!
Zij renden naar de krantenjongens toe en rukten één van hen een krant uit de handen.

SENSATIONELE OVERVAL IN DE LUCHT!

VERLOREN KLM MACHINE TERUGGEVONDEN VUURGEVECHTEN MET LUCHTPIRATEN!!!

„Hedenochtend vroeg ontdekte de waarnemer van een Spitfire-jager van de ZuidAfrikaanse Luchtmacht, die op patrouille was, boven de noordrand van de Kalahariwoestijn, een rookkolom. Terugkerende naar de plaats waar, de rook was gesignaleerd, bespeurde de piloot op de grond een groot vuur, waaromheen zich enkele mensen bevonden, terwijl met behulp van gekleurde dekens en lappen PH-XKY, de herkenningsletters van het vermiste KLM-vliegtuig, waren uitgelegd.

Tot zijn verbazing kon hij nergens een spoor van het vliegtuig zelf bespeuren. Na in de buurt te zijn gedaald, bleek hem, dat bij het maken van een noodlanding het toestel onder een overhangende rotswand was geschoven, waardoor de motoren werden vernield, terwijl waarneming vanuit de lucht onmogelijk werd. Alleen onder een bepaalde hoek was het landingsspoor van niet te grote hoogte waarneembaar, en zo was het vliegtuig tot dusver aan de aandacht van passerende patrouillevliegtuigen ontsnapt.
Voorzover thans bekend is, schijnen de piloten van het vliegtuig boven de noordrand van de Kalahari-woestijn plotseling te zijn overvallen door drie met pistolen en een machinegeweer gewapende gangsters, die hen wilden dwingen een andere koers te zetten. Bij het daarna ontstane gevecht werd een lid der bemanning bewusteloos geslagen, de tweede piloot kreeg een schot door de arm en de eerste piloot een zware hersenschudding. Geen der passagiers werd ernstier gewond bij de noodlanding, die volgde, nadat de piloten onmachtig waren het vliegtuig verder te besturen. De bandieten dwongen alle passagiers het wrak van het vliegtuig te verlaten en zonden hen de woestijn in zonder water, voedsel, of medicamenten voor de bemanning.
Zij hielden bij zich één der passagiers, de bekende internationale financier Anderson. wie zij, naar verluidt, trachtten belangrijke geheimen af te persen. Gedurende een gehele nacht en dag, in verwoede gevechten hebben de passagiers getracht, het vliegtuig met zijn voorraden op de bandieten te heroveren, en door het heldhaftige gedrag van twee Hollandse jongens, die als medepassagiers aan boord waren, waren zij hier juist in geslaagd. toen de bandieten kans zagen, met medename van belangrijke papieren, toebehorend aan Anderson, te ontsnappen in een passerende rupsauto van een woestijnexpeditie. Tijdens de gevechten werd de Chinese steward gedood. Een der bandieten verloor het leven en een andere werd niet ernstig gewond. Verschillende passagiers liepen niet ernstige verwondingen op.”

„Dat is een bèst verhaal,” zei Lois, met schitterende ogen. „Wat zou ik niet hebben gegeven om daar bij te zijn geweest.”
„Blijf jij maar rustig hier,” zei Bob droog. „Er valt hier voor ons waarschijnlijk nog genoeg te beleven.”
Lois begon ineens te lachen.
„John is nét een kwartier te vroeg vertrokken... Nou gaat hij helemaal naar Kaapstad voor niets.”
„Dat weet ik nog zo net niet,” zei Bob nadenkend. Zijn hersens werkten snel. Het bericht in de krant was vrij uitgebreid en toch nog onvolledig. Er werd in vermeld, dat twee Hollandse jongens een voorname rol hadden gespeeld bij de gevechten met de bandieten. Maar waar was Jeffries gebleven? Het krantenbericht meldde, dat de boeven waren ontkomen. Was Jeffries een der boeven? Was Jeffries dus ook ontsnapt? Betekende dit dat Jeffries was ontkomen voordat het vliegtuig was ontdekt? Had Jeffries de kans gehad naar Kaapstad te gaan vóór Arie en Jan?
Het was allemaal nog erg duister.

* * *
Samen met de avondkranten kwam er een radio-telegram van John, afgezonden uit het BOAC-vliegtuig:

Bob Evers, Charlevoix Hotel, London.
Zag zojuist dat KLM-vliegtuig met Ieffries is gevonden stop het is me zo helder als koffiedik als jij het snapt sein mij stop ik geloof het beste toch Kaapstad gaan en Elephant in kraag pakken stop vriendjes van jou schijnen beste vechtersbazen stop houd fort in Londen en good luck.

John.

Bob stak het telegram in zijn zak en neusde de avondkranten door in de hoop wat wijzer te worden. Hij werd niets wijzer. Er was een massa onzin over de beroemde roodharige filmster Lalou Lalonde en haar Pekinees, die door de bandieten wreed was gedood. „Dat is tenminste één goede daad van die bandieten”, merkte Lois op. „Laten we gaan eten.”
Zij overlegden wat er te doen viel. Naar Holland gaan en jacht maken op dat koperen kanon? Alles heel mooi, maar eerst moest die Kaapstad-kwestie zijn opgelost en er moest minstens één van hen in Londen blijven om het contact met hun verschillende afdelingen in stand te houden.
„Laten we gaan slapen,” zei Lois. „Morgen komen er natuurlijk bendes telegrammen van alle kanten binnen.”

JACHT OP EEN VLIEGTUIG!

Hoog boven de nachtelijke duisternis van Afrika, onder de donkerblauw fluwelen hemel met zijn heldere sterren, joeg een klein vliegtuig voort. Het had slechts drie passagiers aan boord: zijn piloot en twee Hollandse jongens. De naam van het vliegtuig stond in blauwe letters op de korte, zilveren romp:
„ Bliksemstraal”.
De twee jongens zaten aan de kleine tafel tussen hen in. De cabine was bijna even klein en gezellig als de kajuit van een kleine motorkruiser. De motoren daverden en als zij naar achteren keken, zagen zij de blauwig-rosse vuurstralen der motoren, die de machine met ongehoorde snelheid voortdreven door de nacht, achter de BOAC-machine aan, die zij wilden achterhalen. Arie Roos was bezig op de tafel koffie te zetten op een electrische kookplaat. Jan Prins zat in een atlas te kijken en tijden en afstanden te berekenen. Toen kwam er plotseling een „klik” uit de kleine luidspreker boven hun hoofden, die het contact met de piloot in ziin cockpit onderhield. „Hallo daar,” zei de luidspreker. „Is de koffie klaar?”
„Precies klaar,” zei Arie in de kleine microfoon, die was aangebracht op de dunne stalen stang in het midden van de tafel, welke tevens de lamp vasthield. „Koffie is gloeiend heet. Zal ik je wat brengen?” „O.K.!” vond de luidspreker. „En kom dan allebei mee om wat te praten, want ik verveel me enorm hiervoor.”
Jan Prins stak een gat in een blikje gecondenseerde melk. Arie zei in de microfoon:
„Wil je er melk of room in?”
„Nee!” riep de luidspreker. „Zwarte koffie!”
Zij schoven de aluminium deur opzij, die de cabine afsloot van de pilotenruimte. Er stonden twee stuurstoelen. De piloot zat in de linkse. Het was er verre van warm. Weliswaar vlogen zij boven de tropen, maar zo hoog, dat zij alle electrische elementen aan hadden om niet half te bevriezen. Zij waren ook wat kortademig, want het toestel had geen drukcabine.
„Zo,” zei de bestuurder, omkijkend. „Ik vlieg nu op de automatische piloot. Eén van jullie kan dáár gaan zitten.” Hij wees op de lege rechtse stuurstoel en begon van de beker koffie te slorpen. „Daar knap je van op. We hebben nog een héel stuk voor de boeg. Vertel me nu alsjeblief eerst eens waar deze hele krankzinnige reis eigenlijk om gaat? Waarom moeten jullie met alle geweld vóór dat BOAC-vliegtuig in Londen zijn?”
„Omdat,” zei Jan, die de stuurstoel had veroverd, „er in dat BOACvliegtuig, dat gisteravond uit Johannesburg vertrok, een zekere meneer Jeffries zit. Deze Jeffries is op bezoek geweest bij een mevrouw Elephant in Kaapstad en heeft door middel van een leugenachtig verhaal van deze niets vermoedende mevrouw gedaan weten te krijgen, dat ze hem een oude handschoenendoos ter hand stelde. Hij vertelde, dat het om een weddenschap ging...” De piloot begon hem wat vreemd aan te staren en rare geluiden te maken.
„Stil nou,” zei Jan. „Ik weet, dat het verward klinkt, maar laat mij nou even uitleggen. Het gáát niet om die handschoenendoos alléén. Jaren geleden is er in die handschoenendoos een papier verstopt van buitengewoon grote waarde.”
„Aha!” zei de piloot. „Ik dacht al – al die herrie, alléén om een handschoenendoos.”
„Om een erg kostbaar document,” ging Jan verder. „Dat papier komt rechtens toe aan vrienden van ons in Londen. Maar deze meneer Jeffries kwam juist even vóór hen aan de weet, dat handschoenendoos plus papier was overgegaan in handen van de familie Elephant in Kaapstad. Jeffries is een boef , dat moet u goed begrijpen. Onze Londense vrienden vroegen ons, in Amsterdam, hem op te pikken, hem te volgen en als het mogelijk was, hem onschadelijk te maken.”
„Ik begin er hoe langer hoe minder van te snappen,” bromde de piloot. „Geef me nog wat koffie. Misschien gaan mijn hersens dan wat soepeler werken.”
Arie schonk de mok weer vol. Jan vervolgde:
„Wij zaten dus met Jeffries in dat KLM-vliegtuig en toen kwam die verwikkeling met die andere bende er tussen. Dat hebt u natuurlijk in de krant gelezen. Jeffries speelde het klaar om vóór ons in Kaapstad te zijn, mevrouw Elephant die handschoenendoos uit de vingers te krijgen, vloog naar Johannesburg en nam daar het BOAC-vliegtuig terug naar Londen. Wij moeten nu dat vliegtuig met Jeffries er in passeren, vóór hem in Londen zijn en hem daar opvangen. Het blijft, alles bij elkaar, toch nog een hachelijke onderneming, want er is altijd een kans, dat Jeffries het papiertje uit die doos haalt en het eenvoudig in een vlammetje verbrandt. Dan is al onze moeite voor niets.”
„Als hij verstandig is, doet hij dat ook,” meende de piloot. „Waarom zou hij onnodig risico lopen?”
„Omdat,” zei Jan peinzend, „die mijnheer Jeffries niet van vandaag of gisteren is. Hij wordt voor zijn werk natuurlijk betaald. Kijk, als hij dat papiertje verscheurt, wie garandeert hem dan, dat hij zijn geld krijgt? De andere partij kan dan wel grijnslachen en zeggen: ”O... is het document vernietigd? Dank u wel, mijnheer Jeffries... dan hebben we uw hulp niet meer nodig. Betaling? Kom nou! Voor dat kleine beetje werk? Uw reiskosten zullen we u vergoeden en een centje er bij en verder heeft u op onze kosten een aardig snoepreisje naar Kaapstad gemaakt.” De zaak wordt natuurlijk héél anders, als Jeffries dat papiertje nog heeft! Dan zullen ze hem wel behoorlijk volgens afspraak móéten betalen om het zelf te krijgen.” „Slim bedacht,” zei de piloot. „Jullie zijn behoorlijk uitgeslapen... dát heb ik wel in de gaten. Weten ze in Londen nu, dat jullie komen?”
„Ze weten in Londen nog niets,” zei Jan. „En nou had ik u willen vragen, of wij met Londen in radiografisch contact kunnen komen.” „O zeker,” zei de piloot. „Maar niet één, twee, drie. Ik moet eerst contact met een zendstation hier onderweg oppikken en die zendt het door naar Londen. Mijn radio is niet zo erg sterk.”
Jan stond op.
„Dan ga ik dadelijk een telegram opstellen. Ik wou Londen waarschuwen, dat wij komen, zodat onze vrienden ons daar opwachten. Dan kunnen wij samen Jeffries opvangen als het BOACtoestel arriveert.”
„Ik snap het volkomen,” zei de piloot.
* * *
Een halfuur later ging het volgende telegram de lucht in:
Bob Evers, Cheshire Hotel London. Extra dringend. Jeffries was te snel voor ons bij de Elephants stop hij slipte voor onze neus weg met handschoenendoos plus inhoud stop vertrok naar Londen met lijnvliegtuig van 23 uur stop wij volgen met jachtvliegtuig dat BOAC onderweg passeert stop wij schatten aankomst Londen te 11 uur morgen stop daar samen Jeffries nekvel pakken kansen nog heel goed stop Jeffries verwacht ons zeker niet voor hem.
Jan-Arie.
Het jachtvliegtuig brulde voort door de nacht, terwijl de piloot bezig was met zijn radioinstallatie. Met een tevreden grijns brak hij af. „Dat is de lucht in. Ik zal eens uitrekenen, wanneer we die BOAC inhalen en contact met hem proberen te krijgen...”
Hij begon weer met zijn radio te werken en er was nog geen minuut verlopen, toen hij plotseling knorde:
„Hier is-ie al!”
De signalen kwamen zo hard binnen, dat de twee jongens het gesputter van de koptelefoon konden horen, hoewel de piloot die tegen zijn oren had zitten.
„Ik ga over op telefoon,” zei hij, een schakelaar op het instrumentenbord omzettend. Hij begon in een telefoon te praten, die op zijn borst hing:
„Hello? O, hello! Ik zit vlak achter je... Nee, ik ben op weg naar Londen. Ik zal jullie in een kwartier of zo wel inhalen. Ik zal een ererondje om je heen vliegen... Wat? Nee, dit is een speciale jager; daar kunnen jullie niet tegen op... Alles met de weerberichten O.K.? (Als de BOAC antwoordde verstonden de jongens alleen maar wat gesputter van de koptelefoon, maar uit de vragen van hun piloot konden ze wel opmaken, hoe het gesprek ongeveer liep.) Dit is een privévliegtuig... Nee, dat kan ik je niet zeggen... Tot kijk, jongens, dadelijk zie ik je wel... Moet ik nog iemand in Londen de groeten voor je doen?” Hij begon hard te lachen. „Verdraaid, dat doe ik hoor! Dáár kun je op rekenen! Even opschrijven...” Hij noteerde grinnikend iets en sloot: „Tot kijk, jongens... tot direct! Ik zal naar je wuiven met een vaatdoek! Ik sluit.”
Hij nam de koptelefoon van zijn oren en verzette twee schakelaars. „Hij is ongeveer tien minuten voor ons uit.” Hij grinnikte weer. „Toen ik ze vroeg of ik een boodschap had voor ze in Londen keken ze machtig raar. Toestellen, zo snel als dit, op zo’n lang traject, moet je met twee lantaarntjes zoeken. De piloot daar vroeg of ik zijn vrouw op kon bellen als ik in Londen aankwam, zijn groeten doen en vragen of ze zorgen wilde, dat er metéén vers water in zijn aquarium werd gedaan, want dat
had hij vergeten, toen hij uit Londen vertrok, een week geleden. Hier is haar telefoonnummer. Laat ik dat niet verliezen. Is er nog koffie over? Wat? Nu al op? Ga gauw nieuwe zetten... Ik drink altijd potten koffie op lange trajecten om wakker te blijven. En nu even niets zeggen, want ik moet West sturen om die BOAC op te. pikken. Ze zit een stuk boven me ook.”
Arie dook snel terug in de cabine om eerst water te gaan opzetten in de electrische koker en repte zich toen terug naar de cockpit. Voor geen geld had hij het ogenblik willen missen, waarop ze dat BOACtoestel zouden inhalen.
* * *
Het gebeurde twaalf minuten later. Het toestel zag er uit als een langwerpig soort van komeet, die langzaam voortbewoog tegen de witte sterren aan de zwartblauwe nachthemel.
„Daar heb je hem!” zei Jan, die hem het eerst ontdekte. „Bakboord vooruit boven ons.”
Hij gebruikte scheepstermen en hij had werkelijk geen idee of ze in vliegtuigen óók van bakboord en stuurboord spraken, of dat ze daar speciale namen voor hadden. En door de opwinding van dat ogenblik vergat hij totaal daarnaar te vragen. Dat kon wachten. „O.K.,” bromde de piloot. „Hij zit op half elf.” Hij trok de stuurknuppel iets naar achteren en opzij. De „Bliksemstraal” ging in de bocht, tot de neus van het toestel precies naar de lichten in de verte wees. Spoedig zagen ze het niet meer als een langwerpige lichtstreep, maar als een rij van verlichte vensters. Ze kwamen opzij van het andere toestel.
„Hoeveel is onze snelheid groter dan die van hen?” vroeg Jan. „Honderdzestig kilometer per uur,” zei de piloot. „Dat gaat gauw.” Het BOAC-toestel kwam nu snel naderbij. Hun piloot stuurde iets opzij aan, om het toestel van rechts te naderen, zodat ze er een goed gezicht op hadden. Jan
en Arie, die toch nogal eens gevlogen hadden, was het nog nooit gebeurd, dat ze een tweede toestel in de nacht inhaalden. Het was zulk een fantastisch mooi gezicht, dat Jan er een raar gevoel van in zijn maag kreeg.
Toen schakelde hun piloot de twee schijnwerpers van hun toestel in. De lucht was zo helder, dat er eerst totaal geen licht te zien was... alleen een flauwe schijn voor hun vliegtuig uit.
„Wat is dat?” vroeg Arie.
„Mijn zoeklichten. De lucht is hier zo helder dat het licht nergens op weerkaatst, en dan zie je het niet eens. Maar wacht... ik moet even mikken, tot ik hem raak.” Hij duwde de stuurknuppel een klein beetje naar voren en hun toestel dook iets. De stralen van hun zoeklichten zwaaiden door de lucht en raakten nu het zilveren vliegtuig, dat naast en voor hen voortdreunde door de tropennacht. In het felle elektrische licht waren de rondsnorrende vier propellers vier schijven van zilveren mist.
De letters op de romp waren nu duidelijk leesbaar:
British Overseas Airlines Corporation. De piloot maakte een beweging naar het instrumentenbord en meteen was het felle licht uit. Zij waren nu al heel nabij en naderden met een onwaarschijnlijke vaart.
„Goeie help, wat gaan wij veel harder!” riep Arie. „Eerst leek het maar zo langzaam.”
„Honderdzestig kilometer méér,” zei Jan. „Stel je voor dat je op een huis afvliegt in een auto die honderdzestig per uur rijdt. Wij vliegen even hard dat toestel voorbij, als die auto op dat huis afstuift.” Zij passeerden het BOAC-vliegtuig zoals een racewagen voorbijschiet aan een publieke tribune op een autobaan. Zzzzzt... en voorbij waren ze.
„Nou een ererondje maken,” zei de piloot. „Ze zullen niet zuinig het land in hebben, daar... Ze zijn zo trots op hun mooie toestellen, die zo hard vliegen. Maar hier kunnen ze toch niet tegen op. Wuiven jullie met zakdoeken of zoiets.”
Hij draaide het cockpitlicht aan, zodat hun figuren vanuit het andere toestel zichtbaar waren en legde de stuurknuppel om. De Bliksemstraal begon een cirkel te maken naar links, scheef in de bocht hangend. Naar achteren konden ze niet uitkijken... maar even later kwam het Engelse toestel in zicht aan de andere kant van de cockpit. Zij schrokken er van. Het stoof weg en was in een minimum van tijd zowat aan de horizon verdwenen.
„Hei, hei!” zei Arie, „je bent je richting kwijt! Hij is zowat weg!” „Dat dacht je,” zei de piloot grinnikend. „Ik maak mijn bocht al zo klein als verantwoord is. Maar heb je er wel aan gedacht, dat wij, op het ogenblik, waarop ik omdraai en we tegengesteld vliegen, een verschil in snelheid hebben van meer dan 1000 kilometer per uur? Je kunt er geen gewone cirkeltjes omheen draaien! Inhalen gaat heel wat langzamer dan passeren.”
„O, ja, natuurlijk,” knikte Arie. „We halen hem in met honderdzestig kilometer per uur, maar op het ogenblik dat we de bocht hebben gemaakt passeert hij ons met een vaart van beide vliegsnelheden, bij elkaar opgeteld... Waar is hij nu?”
De piloot grinnikte. Zij hingen nog steeds scheef in de bocht. „Zie maar dat je hem terugvindt. Zoek de lucht maar af.” „Ik wacht kalm af tot we weer recht liggen,” zei Jan. „Dat betekent dat we door de bocht heen zijn en onze oude koers weer hebben en hem inhalen... Voor een piloot is het een klein kunstje, die hoeft alleen maar op zijn kompas te kijken.”
„Goed zo,” zei de piloot. „En dit is onze oude koers.” Hij trok de stuurknuppel recht en het vliegtuig ging weer recht liggen. De jongens tuurden vooruit.
„lk mag een boon worden als ik wat zie,” zei Arie knorrig. De piloot lachte. „Ik heb jullie bij je neus, hoor. We
zitten hem nu recht op zijn staart. Als je nog even wacht, kun je zijn lichten ontdekken.”
En inderdaad, enkele ogenblikken later ontdekten ze, heel klein, de gekleurde lichtjes in de verte.
„Dat is ’m,” zei de piloot. „En nou stuiven we ’m voorbij en voort naar Londen! Zwaaien met je doeken als we hem passeren.” Binnen vijf minuten hadden ze het prachtige, majestueuze toestel weer ingehaald. Op het ogenblik, dat zij naar links zwenkten om zo dicht mogelijk te passeren, zagen ze de grote machine even van links naar rechts rollen en zijn vleugels dippen.
„Ha... ze groeten ons!” zei de piloot. „Dat moeten we beantwoorden! Zwaaien, jongens!”
Jan en Arie zwaaiden met hun zakdoeken voor de ramen en de piloot deed de „Bliksemstraal” vaart minderen tot zij even langszij van het BOAC-toestel bleven vliegen.
Een laatste wuif met twee zakdoeken voor het cockpitraam en met een versterkt gebrul schoot de „Bliksemstraal” vooruit. Voor de hel verlichte vensters van het Engelse toestel wuifden de passagiers voor het laatst... dan verdween de grote machine snel naar achteren... en uit het gezicht.
„Zo,” zei hun piloot. „En nou zal het water wel koken voor de koffie.”
„Ja,” zei Arie en schoot haastig de cabine in.
De piloot hield hen wel bezig, het volgende uur. Hij liet hen soep brouwen, cornedbeaf opwarmen, biscuits smeren en ham bakken. Toen ze daar een vol uur mee bezig waren geweest, en alle drie hun buik hadden rond gegeten, konden ze weer koffie gaan zetten. „Wat is dit enorm lollig,” zei Jan tegen Arie. „Man! Wie heeft ooit zoiets gedroomd! Dat je als twee jongens zomaar een vliegtuig compleet met piloot krijgt, dat bijna het snelste ter wereld is, om eventjes een jacht te houden van Johannesburg naar Londen! Als we weer in Holland terug zijn hebben we in één week meer avonturen meegemaakt, dan de meeste volwassenen hun hele leven te horen krijgen. Hier is de Stille Zuidzee nog niks bij!”
En zo stoven ze voort, tussen sterren en aarde, naar Londen toe.
* * *
Precies kwart voor elf, bij helderblauwe lucht, kwam de „Bliksemstraal” over een der betonnen landingsbanen van het Londense vliegveld rollen.
De drie inzittenden klommen er geradbraakt uit, want al waren Jan en Arie ook opgetogen, dat ze Bob Evers zouden zien, de opwinding en vooral het geweldige gebrek aan slaap van de laatste dagen en nachten zou zelfs iemand van ijzer en staal niet in zijn koude kleren zijn gaan zitten. De hele tocht waren ze gewoon kunstmatig wakker gebleven op liters sterke koffie.
In de verte kwam in dolle vaart een taxi aangestoven.
„Die taxi rijdt alsof Bob er in zit,” zei Jan grinnikend.
„Maar niet aan het stuur,” bromde Arie. „Dan zou het nog harder gaan.”
De auto kwam recht op hen af, dwars over gras en betonbanen heen en stopte met geblokkeerde wielen, tien meter van hen af. Vóór de wagen stil stond vloog het portier open.
„Ha... Die Afrika-reizigers!” gilde Bob Evers. „Jullie luchtpiraten! Boevenbevechters! Goeie help, Arie, wat ziet jouw gezicht er uit! Wat is er mee gebeurd?”
Hij was bezig Arie’s hand te schudden en vergat die weer los te laten, zo was hij van Arie’s gezicht geschrokken. „Je hele gezicht is vuurrood en de huid hangt er met lapjes bij!”
„O, dàt?” zei Arie nonchalant, voorzichtig aan zijn neus voelend. „Dat komt van de zon in die woestijn. Boeven vangen in de Stille Zuidzee is één ding, maar in een gloeiend hete Afrikaanse woestijn zonder water ronddarren is een ander gijntje. Geef mij maar de Stille Zuidzee.”
„Jij bent er ook niet zonder vellen en plekken afgekomen,” zei Bob, Jan vorsend aankijkend. „Pardon. Ik heb een van onze medestrijders meegebracht. Het meisje waar alles om draait.”
Lois was ietwat kalmer uit de taxi geklommen en kwam nu op hen af.
„Jan Prins en Arie Roos,” zei Bob. „De Kaapstadvaarders. De Hollandse wildemannen. Let niet op hun gezichten, Lois; dat zijn littekens, opgelopen in een eerlijke strijd met boeven en woestijnzand. Ik heb jullie telegram vannacht gekregen. ... Waar komt dit vliegtuig vandaan? Hoe heb je het klaargespeeld, dat BOAC-monster voorbij te komen?”
Hij en Lois keken nieuwsgierig naar het korte, stevig gebouwde vliegtuig, dat met grommende motoren nog op de startbaan stond. Enkele ambtenaren van het vliegveld, met uniformen aan, stonden een schreeuwend gesprek te voeren met de piloot. Twee kwamen er op Jan en Arie af. Er volgde een heel gesprek over passen en bagage. Maar toen de passen in orde waren en het bleek dat ze geen stuk, maar dan ook geen draad bagage bij zich hadden, zelfs geen tandenborstel, iets wat aanvankelijk niemand scheen te willen geloven, waren de moeilijkheden snel opgelost. Ze moesten alleen even mee naar het douanekantoor.
„Luister nou eerst even naar ons,” zei Jan, tussen Lois en Bob in lopende. „Wij zijn vannacht dat BOAC-toestel gepasseerd. Jeffries zit er gegarandeerd in en Jeffries heeft dat briefje. Ik vertel je later alles wel. Wat doen we, als Jeffries hier uit dat vliegtuig stapt? Hoe krijgen we hem te grazen? Hoeveel hulptroepen hebben we? Alleen deze jongedame hier?”
„Ze had nog een broer ook,” zei Bob, „John, maar die is gistermiddag naar Kaapstad vertrokken.”
Jan en Arie bleven stomverbaasd staan.
„Naar Kaapstad?” riep Arie. „Zijn we nou allemáál gek geworden? Is dit een heen-en-weer-reis-spel naar Kaapstad? Wat moet hij in Kaapstad doen? Een hoe
dendoos halen soms met een briefje er in? En hadden wij dat niet meteen kunnen doen?”
„Jullie zijn er eigenlijk de schuld van,” zei Bob. „Loop nou alsjeblief door, anders denken die douanekerels, dat wij proberen te smokkelen of zoiets ...” Zij liepen verder.
Bob ging door:
„Toen jullie met vliegtuig en al zoek waren, dachten wij, dat zowel jullie als die meneer Jeffries wel eens dood konden zijn. Toen is John naar Kaapstad vertrokken om bij mevrouw Elephant die kwestie met die doos te regelen.”
„Nou,” zei Arie. „Ik hoop, dat-ie vóór die tijd hoort, dat we gevonden zijn, want als er nou wéér iemand bij meneer Elephant aan komt zeuren om die handschoenendoos, dan vrees ik, dat meneer Elephant gaat gillen.”
„Daar heb ik al aan gedacht,” zei Bob. „Ik heb hem gisteren na jullie bericht meteen een telegram gestuurd, om hem op de hoogte te stellen. Hij zal wel een toestel retour nemen.”
„Verdraaid,” pochte Arie. „Als dat zo doorgaat, zal BOAC niet snappen, waar ineens die ontzettende drukte op de lijn naar Johannesburg vandaan komt.”
Jan zei:
„Wat doen we nou als Jeffries aankomt? Je kunt er op rekenen, dat Jeffries uit dat vliegtuig bericht naar Londen heeft gestuurd, dat hij dat briefje heeft. Zijn opdrachtgever staat natuurlijk bij de aankomst van dat vliegtuig op het beton te tandakken om hem op te vangen. Wij hebben dus op zijn allerminst twéé knapen om rekening mee te houden.”
Lois mengde zich in het gesprek.
„Ik vrees ook, dat we mijnheer Jeffries samen met zijn opdrachtgever deskundig zullen moeten kidnappen.”
„Hoho,” protesteerde Bob. „We kunnen hier midden op dit vliegveld vanmiddag geen Wild Westje gaan spelen.
Vóór we het vliegveld af zijn, hebben we een stel politieagenten aan onze hals. Als er gekidnapt moet worden zal dat toch op een listige manier moeten gebeuren. En ergens anders.”
„Wanneer komt dat toestel aan?”
„Vanavond om vijf uur.”
„Laten we dan ophouden met piekeren,” ried Jan, „en ergens gaan zitten en wat eten. Mijn hersens staan zowat stop. De ideeën komen vanzelf, zoals altijd.”
Na de formaliteiten op het douanekantoor gingen zij op het terras van het restaurant zitten. Lois in de zon, Bob in de zon en Jan en Arie, met hun rood verbrande en vervellende gezichten in de schaduw van een grote, oranje parasol.
„Aan mijn lijf voorlopig géén zon,” zei Arie. „En geen koffie. Als ik zon voel of koffie proef ga ik gillen. Ik wil veel koud ijs en veel koele schaduw.”
„En ik,” zei Lois, „wil het verhaal horen, compleet met zon en boeven en koffie, van alles wat er gebeurd is sinds jullie van Schiphol vertrokken.”
Het was een goed verhaal en het kostte een vol uur om het te vertellen. Toen kwam de piloot er ook bij. Het werd heel gezellig. Maar om één uur hadden ze nog geen plan bedacht.
* * *
„Dat gáát zo niet,” zei Bob om twee uur, toen ze zowat buikpijn hadden van het lachen, want ze waren cider gaan drinken en dat maakte hen nogal vrolijk. „Dat gaat zo helemaal mis. Er wordt geen druppel cider meer gedronken vóór we een behoorlijk plan in elkaar hebben gezet betreffende Jeffries.”
„O.K.,” zei hun piloot. „Ik ben voor alles te trappen. Wat moet er met die Jeffries gebeuren? Moet hij beroofd worden, gekidnapt of met teer en veren ingesmeerd?”
„Stil! Niet zo luid!” zei Lois geschrokken, want overal rond hen zaten mensen aan tafeltjes.
„Kom hier met je hoofd,” zei Bob, „en ik zal het je uitleggen.” De piloot boog zich voorover en zij staken allen de koppen bij elkaar.
„Kijk uit,” zei Bob tegen Arie. „Er hangt een vel van je rooie neus in mijn cider.”
„Dat is neus op sap,” zei Arie droog. „Vertel nou en let niet op een velletje.”
„Jeffries,” legde Bob uit aan de piloot, „heeft dat papier bij zich. Zeker is, dat hij hier wordt opgewacht. Minstens twee van de bende om rekening mee te houden. Hoe krijgen we meneer Jeffries of zijn papier in handen zonder half Londen in opschudding te brengen?” „Dat is me ook wat,” mompelde de piloot. „Laat me daar eens rustig over nadenken.”
„Graag,” zei Bob, met een ernstig gezicht. „Denken, jongens! Er moet minstens een halfuur lang hardnekkig gedacht worden. Maar niemand mag hardop denken. Wie hardop denkt moet voor straf een rondje ijs geven.”
„Laat dat rondje maar vast komen,” zei Arie, zijn stoel verschikkend, want de zon, die langzaam naar het Zuidwesten schoof, begon zijn gezicht weer te raken. „Er is vast wel iemand die dadelijk verliest.” Een vol kwartier lang zei geen mens een stom woord, behalve om het ijs te bestellen. Na een kwartier vroeg Lois:
„Dènken jullie nou werkelijk of slapen jullie allemaal met open ogen?”
„Ik denk me te pletter,” snoof Arie verontwaardigd. „Het denkzweet loopt me gewoon van mijn ruggegraat af.”
„Het is misschien,” begon de piloot, „nog het best te proberen met een taxi. We huren er een. Iemand van ons zet een taxichauffeurspet op en we proberen ze in die taxi te krijgen. Dan rijden we ze, waar we willen.”
De drie jongens keken hem wat vreemd aan.
„Jij bent een goeie piloot,” zei Bob toen, „maar je hebt
beslist te veel detectiveverhalen gelezen. Die truc is heel aardig voor Sherlock Holmes of Sax Rohmer of zo iets, maar ik zou het niet graag proberen. Tien tegen één kiest hij een andere taxi dan de onze en wat dan?”
„Dat niet alleen,” vulde Jan aan. „Maar je hebt grote kans, dat de vent, die hij hier ontmoet, al een taxi heeft wachten of in zijn eigen auto komt, en dan zijn we helemaal nergens.”
„Dan kunnen we zien, dat we onze boterham verdienen met die taxi,” zei Arie. „Want naar dat papiertje kunnen we dan wel fluiten.” De piloot kwam met een nieuw plan.
„Op de weg van het vliegveld naar Londen zouden we wèl een stunt kunnen proberen. Neem aan dat ze in een auto naar Londen rijden. Op de een of andere manier dwingen we ze om te stoppen. Dan zijn we vier tegen twee of drie met de verrassing aan onze kant.” „Vijf tegen drie,” zei Lois.
„Maar u bent een meisje,” protesteerde de piloot.
„Zal ik eens een Jiu Jitsu greep op u toepassen?” vroeg Lois liefjes. „Hoho,” weerde de piloot af. „Liever niet op het terras. Zit het zo?” „Zo zit het,” bevestigde Bob. ”Dit teer uitziende blonde wezen vloert je met één zachte, maar deskundige por in je ribben van drie spitse vingers. We zijn dus vijf tegen... laten we zeggen drie. Met het voordeel van de verrassing.”
„We simuleren een ongeluk,” ging de piloot verder. „Er is een vrouw bij ons. Vrouwen zien er altijd heel onschuldig uit. We zetten onze auto langs de weg scheef langs de berm, of die tegen een boom is gevlogen of in een sloot is gedoken. Lois rent de weg op in een jurk vol rode inkt, die er uitziet als bloed, met haar haar in de war, en wuift met twee met rode inkt bevlekte zakdoeken. Boeven stoppen.” „Boeven komen auto uit,” zei Lois, „om te kijken, wat er aan de hand is. Ik begin een geagiteerd verhaal en
dat houdt hun aandacht gespannen. Voor ze in de gaten hebben, dat er iets is, duiken jullie op en vallen hen in de rug aan. Het moet vlug en goed gebeuren.”
„Dat kan vlug en goed gebeuren,” zei Bob grimmig. „Met dat bijltje hebben we meer gehakt.”
* * *
De grote BOAC landde drie minuten voor vijf en rolde kalm zijn vaart uit.
Auto’s, karretjes met mecaniciens en wagens van de posterijen race’den over de startbanen naar de plaats, waar de machine tot stilstand was gekomen.
Lois en Bob waren bij het reusachtige toestel vóór de eerste passagier uit had kunnen stappen. Er werd een ladder op wielen tegen de open cabinedeur geschoven. Nummer één was een dame in een losse, gele jas, met een klein koffertje in de hand.
Lois en Bob, die het helemaal niet nodig vonden dat Jeffries hen ontijdig zou opmerken, hielden zich schuil achter een wagen van de posterijen en lieten geen oog van de deur af. Na de dame kwam een Indiër met een witte tulband. Daarna een jongeman en een meisje, die al in de deur wuifden tegen iemand onder de wachtenden. Toen een oude dame met een meisje, dat er uitzag als een kamenier. Zij had wit haar en een mager, scherp gezicht.
„Dat is Lady Stanhope!” zei Lois. „Ik moet duiken! Ze heeft ogen als een havik en als ze me ziet ben ik het eerste uur niet los.” Zij dook, Bob bleef kijken en waarschuwde haar, zodra Lady Stanhope de trap af was en plaats had gemaakt voor een dikke man met een wit pak aan en een grote sigaar. Daarna kwam een meisje in een tweedjas, met heel kort, zwart haar, een felle, rode mond en een portable schrijfmachine in haar hand.
„Dat is Sally Barnes, de schrijfster van die detectiveverhalen,” zei Lois. „Ik ben met haar op school geweest. Ik moet weer duiken, Bob.”
„Kom maar weer,” zei Bob, vier tellen later. „Ze is weg. Waar blijft Jeffries nou? Hij was anders nooit zo achterlijk. Eerder haantje de voorste.”
Achtereenvolgens kwamen te voorschijn: een oude heer met een rood gezicht en een mank been; twee mannen van middelbare leeftijd met nietszeggende gezichten en brillen op; een negerin met rode schoenen, rode hoed, geel zijden jurk en vingers vol diamanten... en zo bleef het een tijdje doorgaan.
„Verdraaid,” zei Bob korzelig, „er gaan veel meer mensen in zo’n Constellation dan ik had gedacht.”
„Misschien is Jeffries een beetje verlegen,” zei Lois. „Zo’n soort plankenkoorts.”
„Wat mij betreft kan hij elke soort van koorts krijgen,” gromde Bob, „als hij eerst maar te voorschijn komt. Dat daar is zeker de zwaarste dame uit het circus Sarassani. Wonder dat die Constellation haar van de grond heeft gekregen.”
Het voorwerp van deze opmerking was een ontzettend dikke dame, die er uitzag als een halfbloed Chinese. Zij was heel kort en dik, met scheefstaande ogen en een geel hoedje met een veer, die opzij stak. Ze stond een hele tijd in de deuropening, als om zich te laten bewonderen. En toen kwam er niemand meer uit.
„Wat zullen we nóú beleven!” riep Bob. „Komt die vent er nou nog uit of niet?”
In de deuropening verscheen de stewardess, met enkele plaids en koffers, die ze naar beneden aangaf. Bob stond gewoon te trappelen van ongeduld.
„Ik houd mijn hart vast,” zei Lois. „Het ziet er naar uit of alles er uit gekomen is, wat er in zat. Maar meneer Jeffries was er geheid niet bij.”
„Sapperloot!” riep Bob ineens verschrikt, haar arm grijpend. „Hij kan toch niet vermomd zijn als één van die kerels, die er uit gekomen zijn?”
Zij keken elkaar ontsteld aan en dachten snel terug aan alle personen, die ze er uit hadden zien komen. Dan schudde Lois haar hoofd.
„Dat lijkt me onmogelijk. Jeffries heeft zo’n typisch figuur. We kennen hem te goed om ons zo te vergissen.”
Bob dacht na. Dat was waar. De mensen die naar buiten waren gekomen hadden dat gedaan in het volle zonlicht... Ze hadden Jeffries welhaast zeker moeten herkennen als hij er bij was geweest. „En héél erg heeft hij zich ook niet kunnen vermommen, Bob, anders hadden ze er in dat vliegtuig wel iets raars aan gevonden. Je kunt niet dun en mager, met blond haar, instappen en je onderweg dik en breed maken, je haar zwart verven en een baard aanplakken... dat leidt tot vreemde vragen.”
De stewardess trok de deur achter zich dicht en klom met enkele laatste reisdekens de trap af naar de grond. Bob dook op de stewardess af.
„Neemt u me niet kwalijk,” hijgde hij. „Kunt u me ook zeggen of er een mijnheer Jeffries met dit vliegtuig is meegekomen?” De stewardess keek op van een getypte lijst, waarop ze kruisjes zette achter namen.
„Jeffries?” zei ze. „O ja. Die is in Johannesburg ingestapt, maar in Antwerpen er uit gegaan.”
„In Antwerpen! Maar hoe kán dat? Dit toestel stopte niet in Antwerpen!”
„Normaal ook niet,” antwoordde ze vriendelijk. „Maar dit was een speciaal geval. Die mijnheer Jeffries moest er heel dringend uit in Antwerpen, nadat hij een paar telegrammen had ontvangen en toen is in Londen gevraagd of we een tussenlanding mochten maken als Jeffries de extra kosten vergoedde. Dat deed hij en we hadden toch een halfuur tijd over omdat we te vroeg waren en zo is hij in Antwerpen uitgestapt, twee uur geleden. Had u hem hier verwacht?” „Dat wel,” zei Bob, met een daas gevoel boven in zijn hoofd. Hij dacht ineens aan iets. „Weet u ook waar de piloten van dit toestel zijn?”
„Dan moet u naar het bureau van de BOAC gaan. Daar zijn ze heen met hun papieren.”
Lois en Bob vlogen het terrein over, naar de uitgang.
Even buiten het hek stond een grote, gehuurde Talbot klaar, met hun eigen piloot achter het stuur en de motor draaiend.
„Alle hanen,” riep de piloot. „Wat zijn jullie laat! Kunnen we gaan?” „Laat Jan en Arie in de wagen blijven. Kun je zelf meekomen? Het is heel dringend. Jeffries is in Antwerpen uitgestapt.”
Arie en Jan staarden hen na, met verbazing en bezorgdheid. „Waar heeft Bob nu die piloot voor nodig?” vroeg Arie. „Hij is toch niet van plan in dat jachtvliegtuig meteen naar Antwerpen te vliegen?”
„Hij is er gek genoeg voor,” zei Jan kalm. „Maar dan had hij ons wel gewaarschuwd. Wij moeten hier rustig wachten. Bob doet niets zonder gegronde reden.”
„Luister,” zei Bob gehaast tegen de piloot. „Die Jeffries heeft vergunning gevraagd dat vliegtuig in Antwerpen te laten landen en is daar uitgestapt. De stewardess vertelde mij, dat hij telegrammen met Londen had gewisseld. Jij hebt vannacht om dat BOAC-toestel heengecirkeld en met die piloten gijntjes getapt. Jij moest voor de eerste piloot een boodschap aan zijn vrouw bezorgen.”
„En dat heb ik keurig gedaan,” knikte hun bondgenoot.
„Zoveel te beter. Nu ga jij naar die piloten toe, zegt dat je je boodschap gedaan hebt en vraagt hun dan inzage van de telegrammen die door Jeffries met Londen zijn gewisseld.” De piloot begon bedenkelijk aan zijn snorretje te trekken. „Oei, oei, Bob!... Telegrammen zijn strikt geheim.”
„Officieel, ja natuurlijk. Maar voor een vriend wordt een hoop gedaan. Dat weet je net zo goed als ik.”
„Lois moet meegaan,” zei de piloot. „Een vrouw krijgt tienmaal meer gedaan dan een auto vol mannen. We hebben in elk geval geen alledaags verhaal voor hen. Dat scheelt.”
Zij vonden de piloten in het kantoor van BOAC en nauwelijks had hun piloot aangekondigd, dat hij de man was van de „Bliksemstraal” of er ging een gejuich op en van alle kanten werden hem handen geschud.
„Wacht even, kerel,” zeiden ze. „We zijn dadelijk klaar en dan gaan we meteen boven een borrel drinken.”
Zij hadden boven een paar aparte kamers waar ze zich konden verkleden en overnachten als dat nodig was. Men bestelde een fles whisky en daarna kwamen alle verhalen uit de bus: - dat van het KLM-vliegtuig en Jeffries, en Lois’ testament, tenminste: zoveel als ze daarvan wilde loslaten. Het was heel gezellig. Hun piloot hield het heft van het geklets goed in handen. Hij knipte af en toe oogjes naar Lois en Bob, alsof hij zeggen wilde:
„Laat mij maar mijn gang gaan... ik krijg ze precies, waar ik ze hebben wil.”
Het was een groot voordeel, dat hij in de oorlog vlieger geweest was bij de South African Air Force. Hij en de BOAC-piloten, waarvan sommige in the Battle of Britain nog Spitfires hadden gevlogen, spraken een en dezelfde taal, een soms onverstaanbaar eigen vliegeniersbargoens. Maar hoe goed de stemming ook werd, - Bob zat op hete kolen. De kostbare tijd vervloog! Wat voerde Jeffries intussen uit?! Maar op het laatst, en bijna ongemerkt, stuurde hun piloot het gesprek zo, dat hij op het onderwerp van de door Jeffries met Londen gewisselde telegrammen terechtkwam.
„Luister,” zei hij. „Je snapt dus dat het voor ons hier van het allereerste belang is, te weten wat die boef in zijn schild voert. De hele toekomst van dit meisje en haar geld hangen er van af. Laat ons die telegrammen even lezen.”
De tweede piloot keek bedenkelijk. De navigator zei: „Voor mijn part leer je ze van buiten, als je maar nooit zegt, dat ik je ze heb laten zien.”
„Nogal glad,” zei hun eigen piloot. De eerste BOAC-piloot bromde nog wat maar de anderen lachten en de
marconist nam een logboek uit zijn tas, zocht even en liet hun het open boek zien.
„Hier zijn ze. Kijk ze in, maar niet overschrijven. Geen papier!” Lois bleef de BOAC-piloten gezelschap houden en Bob ging op een bank zitten en bekeek de telegrammen. Zij waren niet in code en ze maakten een hoop duidelijk. Het eerste was van Jeffries aan Londen:

Angelface 1487 Tottenham Court Road, London. Inkopen Kaalpstad volledig succes stop ben met inkoop per BOAC op weg naar Londen slop ontmoet mij vliegveld.

Jeffries.

Daarop was enkele uren later dit antwoord binnengekomen:

Jeffries, aan boord BOAC Johannesburg-London.
Gelukgewenst met succes stop zal bij aankomst Londen opwachten.

Angelface.

Maar vlak nadat dat telegram, in de nacht, in het vliegtuig was gekomen, had Jeffries een tweede bericht naar Londen afgeseind:

Angelface 1487 Tottenham Court Road, London.
Nader bericht stop werd zojuist ingehaald door Zuid Afrikaans jachtvliegtuig uit Kaapstad welk ineens doorvliegend naar Londen stop dit zeer ongewoon en mogelijk gevolg van relatie met Anderson stop mogelijk men ons in Londen voor wil zijn stop overweeg en geef nadere instructies.

Jeffries.

„Aha!” zei Bob, het telegram aan hun piloot tonend. „Die Jeffries is zo uitgeslapen als een heel leger slimme
vossen. Hadden we maar niet dat grapje uitgehaald om dat BOACtoestel heen te cirkelen!”
„Wie kon dat nou weten!” zei de piloot. „Waarom moest die Jeffries daar nou wat achter zoeken?”
Bob schudde het hoofd.
„Je kent hem niet, zoals Lois en ik hem kennen, anders was je wel voorzichtiger geweest. Die Jeffries denkt gewoonweg om een hoekje. Als jij A zegt heeft hij B, C en D al geroken en een idee van E, F en G. Maar dat is nakaarten. Gebeurd is gebeurd. Hier hebben we het belangrijkste – het telegram uit Londen met instructies:

Jeffries, aan boord BOAC Johannesburg-London. Mogelijk jij gelijk hebt stop weet niet hoe groot hun macht in Londen herrie vermijden stop probeer Antwerpen te landen vraag dit piloot stop indien geen geld genoeg betaal in Londen aan hoofdkantoor stop indien landing Antwerpen gelukt ga Amsterdam en neem contact met mij Dixie code stop heb nadere gegevens over briefje in kanon in Ilolland stop ik zend deze gegevens poste restante hoofdpostkantoor Amsterdam stop zend mij vandaar aangetekend het briefje thans in jouw bezit.

Angelface.

„Aha!” zei Bob, op zijn polshorloge kijkend. „Het inzien van deze telegrammen kan nog onze redding zijn! Hoe gaat hij van Antwerpen naar Amsterdam? Per vliegtuig?”
„Waarschijnlijk,” bromde hun piloot. „Dat is het snelste.” „O wee,” kreunde Bob, „dan is het bijna zeker dat die vent intussen al in Amsterdam is aangekomen! Blijf hier. Ik moet dringend Amsterdam opbellen. Had ik Arie of Jan maar dáár inplaats van hier! Maar nu zal die ouwe Prins laten zien wat hij kan; kolonel of geen kolonel, graag of niet graag. Anders krijgt hij zijn zoon
eenvoudig niet terug.” Hij rende de kamer uit, de trap af en het restaurant in.
„IJlgesprek Amsterdam,” hijgde hij, het nummer op een papiertje krabbelend. „Vlug! IJlgesprek!”
Jan en Arie zaten nog steeds ongeduldig te wachten bij de uitgang. De woorden die ze Bob naar het hoofd slingerden, waren niet zo best. Maar Bob had nu geen tijd om aan hen te denken. Zijn hersens draaiden rondom treinen en vliegtuigen van Antwerpen naar Amsterdam... en rondom kolonel Prins.

EEN KOLONEL OP HET PAD DER MISDAAD

Om kwart over zeven die avond rinkelde de telefoon in het huis van kolonel Prins lang en aanhoudend.
„Dat is interlocaal!” zei Marianne en liep de tuin in om de kolonel te waarschuwen, die sinds twee uur bezig was achter in een schuur zijn zadels en tomen in te smeren met leervet.
„Interlocale bel, mijnheer Prins.”
„Waarom?” blafte de kolonel.
„Ik denk omdat ze u spreken willen,” zei Marianne kalm.
„Spreken?” riep de kolonel boos. „Wie wil mij nu spreken? En waarom?”
Van verre was het aanhoudende gerinkel van de schel hoorbaar. Marianne holde terug door de tuin. De kolonel, sputterend en blaffend, kwam haar achterna, zijn handen afvegend aan een lap, die zo smerig was, dat zijn handen er eerder vetter dan schoner van werden.
Marianne stond bij de telefoon – de hoorn in haar hand.
„Londen?” zei de kolonel. „Dat verandert. Misschien is het nieuws over Jan.”
Hij had allang in de kranten gelezen dat het vermiste KLM-toestel terug was gevonden en tevens, wat voor een mooie rol zijn zoon en Arie Roos daarbij hadden gespeeld. Hij was niet weinig trots op zijn
zoon, maar hij wou dat niet direct laten merken.
„Prins hier,” blafte hij in de hoorn.
De stem van de Rijkstelefoniste zei:
„Spreekt u maar.” Direct daarna kwam de stem van Bob Evers. „Hallo. Is mijnheer Prins daar? Kolonel Prins?”
„Daar spreek je mee. Is dat Bob Evers?”
„Nou en òf. Luister, mijnheer Prins ...”
„Wat deksel!” blafte de kolonel. „Waar zijn mijn zoon en Arie Roos?”
„Hier bij mij in Londen.”
De oude kolonel gaf een schreeuw.
„In Londen? Wat is dàt nu voor onzin? Ik heb alle dienstregelingen nagekeken en ze kunnen niet eerder hier zijn dan...”
„Met dienstregelingen hebben wij niets te maken,” antwoordde Bob. „Dienstregelingen zijn best voor kruideniers op een snoepreisje. Als wij ons aan dienstregelingen moesten houden kwamen we nooit ergens.”
„Stuur die zoon van mij onmiddellijk naar huis!” brieste de kolonel. „Die vertrekt vanavond nog naar Amsterdam, samen met Arie en mij. Vannacht hebt u ze nog, in blakende welstand afgeleverd, alleen wat verveld door de zon. Luister nu. U moet iets voor ons doen en dat is reusachtig belangrijk.”
De oude Prins was door dat bericht, dat zijn zoon nog dezelfde avond thuis zou komen – dagen eerder dan hij verwacht had – en ook omdat de jongens zich in de woestijn zo kranig hadden gedragen, zó in zijn sas, dat hij in een reuzebest humeur was. „Wat hebben jullie nu weer voor onzin?”
„Herinnert u zich het verhaal van dat briefje in Kaapstad?” „Nou en of!” kreunde de ouwe Prins. „Dat vergeet ik mijn hele leven niet meer, al krijg ik ook geheugenverlies.”
„Met dat briefje is het misgelopen. Jan en Arie waren te laat. Die boef Jeffries heeft het.”
„Da’s pech voor jullie.”
„Maar het is nog niet te laat, kolonel! Jeffries is van
middag in Antwerpen uit het BOAC-toestel gestapt om naar Amsterdam te gaan. Hij heeft dat briefje bij zich. Er is een grote kans, dat hij niet metéén het aansluitende toestel naar Amsterdam heeft genomen, maar één machine oversloeg, om eerst even de stad in te gaan... In elk geval moet hij zijn instructies halen aan het hoofdpostkantoor in Amsterdam en daar tevens zijn briefje aangetekend naar Londen sturen.”
„Als hij dat briefje aangetekend naar Londen stuurt, zijn jullie in elk geval de pisang.”
„Juist,” zei Bob. „Nu heb ik zo’n idee, dat hij dat niet meteen doet... Ik zal dat later wel precies uitleggen. Ik geloof, dat hij het vasthoudt. Het hoofdpostkantoor in Amsterdam is in elk geval nu al gesloten. Daar kunt u hem dus niet meer oppikken. Maar wat u wél kunt doen, is het vliegtuig uit Antwerpen van vanavond afwachten en kijken of hij daar uit komt.”
„Hoe ziet hij er uit?”
Bob gaf hem het signalement op. Hij bleef het herhalen tot de oude Prins Jeffries zowat evengoed kende alsof hij hem een jaar lang als kapitein in zijn regiment had gehad.
„En wat moet ik nu, als hij er in zit?”
„Dan moet u zien dat briefje te pakken te krijgen.”
Er was een ogenblik stilte.
„Wat?!” brulde de kleine kolonel toen. „Ben je nou gek geworden, jongen? Ik ben Al Capone niet... Dat doet me aan iets denken! Wat hebben jullie uitgevoerd met die geweren in dat huis waar jullie... eh... een kijkje wilden gaan nemen?”
„O, dat is prachtig afgelopen. We vonden er vier echte inbrekers. Die hebben we gebonden en aan de politie overgeleverd.” Daar had de oude Prins niet van terug. Hij bleef een paar tellen lang met halfopen mond staan staren naar de muur, boven het telefoontoestel.
„Hou je me nou voor de gek, vlegel of...”
„Waarachtig niet, kolonel. En ik zie niet in, wat u er
voor bezwaren tegen kunt hebben om een boef als Jeffries in zijn nekvel te grijpen. Hij is een boef.”
„Dat zeg jij,” spartelde de kolonel tegen.
„Verknoeit u nu alsjeblieft geen tijd met praten, want elke minuut kan kostbaar zijn!”
De kolonel opende zijn mond al om een boos antwoord te geven, maar bedacht zich.
„Ik zal kijken, wat ik doen kan. Stuur in elk geval Jan naar huis, hoor je?”
„Jan en Arie komen vanavond naar Amsterdam. Maar doet u nu uw taak goed... U bent de enige, die ons zo gauw helpen kan. En verlies in vredesnaam die meneer Jeffries niet uit het oog, kolonel.” „Ik verlies niets uit het oog, wat ik eenmaal in het vizier heb,” bromde de ouwe Prins. „Ik zal zien wat ik kan doen.”
„Hij heeft gehapt!” rapporteerde Bob opgetogen aan Lois en hun piloot, toen hij in het restaurant van het vliegveld naar binnen kwam stuiven.
In Amsterdam hing kolonel Prins de hoorn op en marcheerde de hall door.
„Marianne!” riep hij. „Leg een sportpak klaar! Ik moet als de gesmeerde wiedeweerga naar Schiphol. Reken er op, dat Jan vanavond thuiskomt. Bel mijnheer Roos op en zeg hem, dat zijn zoon vanavond met het vliegtuig uit Londen komt. Ik zie hem wel op het vliegveld… of niet.”
* * *
Terwijl hij zich verkleedde begon de oude kolonel zijn maatregelen te overdenken. Toen hij de deur uitwandelde, wist hij precies, wat hij doen moest. Hij riep onmiddellijk een moderne taxi aan. „Ben je voor de hele avond vrij?” vroeg hij de chauffeur. De man achter het stuur schoof zijn pet wat schever, keek zijn klant onderzoekend aan en schoof een sigarettenpeuk naar zijn mondhoek. „Als u geld genoeg hebt ...”
„In orde,” zei de oude Prins kortaf. „Je zult misschien
een andere taxi moeten volgen. Naar Schiphol.”
„Mijn een biet,” zei de chauffeur. „Zolang er maar geen lijken bij te pas komen en geen bloed in me wagen.”
Ze stoven met een vaart de betonweg naar Schiphol over en stopten, op order van Prins, onder aan de trap naar terras en restaurant, waar nog een hele rij wagens stond te wachten.
„Eerst informeren.”
Uren tevoren was een vliegtuig uit Antwerpen binnengekomen, maar na verder informeren bleek, dat daarin geen mijnheer Jeffries had gezeten. Jeffries kon moeilijk een valse naam hebben gebruikt, daarmee was hij spaak gelopen bij de strenge paspoortcontrôle. Jeffries was er dus nog niet. Mooi. Die was natuurlijk helemaal bekaf en eerst rustig een paar uurtjes in Antwerpen blijven hangen. Het volgende vliegtuig zou binnenkomen om half tien. Het was nu bijna negen uur. Prins ging naar zijn chauffeur en gaf hem een rijksdaalder voor sigaretten of bier. De chauffeur had al wel in de gaten, dat hij een beste werkgever had gekregen.„
„Luister, zei Prins. „Ben je vroeger soldaat geweest?”
„Jawel. U was zeker officier, hè?”
„Overste,” zei Prins kort. „Indisch leger.”
„Dat zag ik meteen al,” zei de chauffeur. „Aan uw rechte manier van lopen en uw blaffen als u praat.”
„Wat? Blaf ik?” blafte de kolonel.
„Nou... keffen dan,” zei de chauffeur.
Prins keek hem aan of hij blaffen wilde: „In de houding,” maar bedacht zich en ging op het terras zitten, vanwaar hij het hele vliegveld kon overzien. Hij was zo geschrokken van de opmerking, dat hij blafte, dat hij de kellner, toen die kwam, zo zacht en vriendelijk om een kop koffie vroeg, dat de man hem weifelend aankeek, denkend, dat hij met een halve gek te maken had. Precies om half tien daalde het Antwerpen-toestel, een KLM-machine, in het laatste, rode licht van de ondergaande zon. Er waren niet veel belangstellenden en Prins kon ongestoord vlakbij de uitgang staan. Hij trof
het. Nummer
vier, zonder de minste twijfel, was een man met een deerlijk zonverbrand gezicht. De vellen hingen langs zijn neus. Hij zag er precies zo uit als Bob hem beschreven had. Alleen had hij een splinternieuwe hoed op en een gloednieuwe koffer in zijn hand... voorwerpen die hij natuurlijk tijdens zijn oponthoud in België had gekocht. Dat oponthoud werd Prins nu ook duidelijk. In België waren duizendmaal meer dingen te koop dan in Holland. Natuurlijk had Jeffries, die van alles nodig had, vanaf kleren tot pyama’s en tandpasta toe, het verstandiger gevonden, dat in Antwerpen te kopen. Jeffries klom in de KLM-bus die de passagiers naar het douanekantoor bracht. Hij voelde zich blijkbaar helemaal op zijn gemak. Prins ging naar zijn taxi.
„Onze man is er,” zei hij kortaf. „We moeten hem volgen en absoluut niet uit het oog verliezen. Heb je daar kaas van gegeten?” „Die akkefietjes heb ik meer bij de hand gehad, overste. Politiewerk, als ik vragen mag?”
„Ja,” loog de oude Prins onbeschaamd. Dat was zijn eerste schrede op het pad der misdaad, die avond. Meestal beïnvloeden de ouders hun kinderen, maar het is zeker waar, dat soms kinderen hun ouders het hoofd op hol brengen. Jan, Bob en Arie hadden reusachtige successen gehad, niet alleen destijds in de Zuidzee, maar nu wéér, met het bevechten van een boevenbende in de Kalahari. En dat laatste verhaal van Bob, dat ze waarachtig die inklimming in Exeter hadden doorgezet, en daar niet alleen het briefje gevonden hadden, waar ze naar zochten, maar bovendien nog vier echte inbrekers hadden gepakt - dat deed werkelijk alle deuren tegelijk dicht! De oude Prins kon het niet op zich laten zitten, dat zijn zoon en diens vrienden de gekste dingen klaarspeelden, en hijzelf niet. Hij durfde eenvoudig zijn eigen zoon niet onder ogen te komen als die uit Londen thuis zou komen en vragen:
„En vader? Hebt u die Jeffries te pakken kunnen nemen?” Dan zou hij, ex-overste van het Nederlands-Indische Leger, moeten bekennen: „Ik heb het niet klaargespeeld. Ik ben een ouwe sok!” „Is je wagen snel genoeg?” vroeg Prins, de chauffeur een sigaar gevend.
De chauffeur beet er de punt af en grinnikte: „Maakt u zich daar geen zorgen over, mijnheer... Geen, taxi in Amsterdam ontloopt me.” „We gaan bij de uitgang van het douanegebouw staan. Als de snuiter die we hebben moeten, er uit komt, zal ik hem aanwijzen. Maar zorg, dat hij ons niet in de gaten krijgt!”
„Komt voor mekaar, overste. Of bent u hoger dan overste?” „Kolonel,” zei Prins kort.
„Alsjeblieft,” zei de chauffeur met respect. „Da’s niet mis voor zo’n klein manneke als u.”
„Wat? Klein?” blafte Prins, dodelijk verontwaardigd.
„U wilt toch niet beweren, dat ze u ooit Lange Jan hebben genoemd?” vroeg de chauffeur.
„Ik heet geen Jan!” zei de kolonel boos.
„Wat toevallig,” zei de chauffeur. „Ik ook niet.”
Prins zei niets. Hij stapte kwaad in en smakte het portier dicht. „Naar het douanegebouw. En blijf tien meter van de uitgang staan.” * * *
Jeffries kwam er uit met een lichtgrijze gleufhoed op, een gele varkensleren koffer in de hand en zijn regenjas over de arm. Hij negeerde de gereedstaande bus.
„Taxi, meneer?” vroeg een chauffeur, op hem toeschietend. „Quite,” zei Jeffries in het Engels. „Amsterdam.”
„Emsterdem: jawel sir,” zei de chauffeur, het portier van zijn wagen openend. „Where to sir? Hotel?”
„Big hotel,” zei Jeffries. „Parkhotel.”
Het portier smakte dicht en de taxi vertrok. Prins’ taxi volgde op een afstand. Het was nu schemerig ge
worden. Zij staken hun eigen koplampen nog niet aan; alleen de kleine parkeerlichtjes en volgden de andere wagen op het felrode achterlicht. Zij wilden zo weinig mogelijk risico lopen, te worden gezien.
„Het beste wat we kunnen doen, kolonel,” ried de chauffeur, „is hem met een straal gas voorbijrijden en vlak voor Amsterdam inhouden tot hij ons weer passeert. Dan rijden we niet de hele tijd achter hem aan... Hij zal alleen op wagens letten die achter hem aan blijven hangen, natuurlijk. Niet op wagens die hem passeren.”
„Uitstekend idee,” bromde Prins. „Ik ben blij, dat je je hersens gebruikt.”
„Dat had ik in het leger anders bijna afgeleerd,” zei de chauffeur. „Daar gaat-ie. Hebt u zijn nummer onthouden?”
„GZ-98543,” zei Prins. „Vol gas hem voorbij.”
Met het felle licht van hun koplampen op schoten ze vooruit. Deze chauffeur kon rijden; daar was geen twijfel aan. Toen zij hun prooi gepasseerd waren, ging het wat kalmer aan, maar zij bleven flink doorrossen. Waar de eerste Amstelveense huizenblokken begonnen, hielden zij halt achter een houten tent, die appels, kersen en limonade verkocht. Daar vielen zij niet op. Het was de natuurlijkste zaak van de wereld, dat een auto stopte bij een fruittentje.
Zonder enige moeite pikten zij hun wagen op. Volgen door de drukke straten in Amsterdam was een peuleschil... tenminste voor deze chauffeur. Hij gleed als een aal tussen karren, fietsen, trams en auto’s door en verloor zijn prooi geen moment uit het gezicht. Voor Prins er erg in had stonden ze stil op het Leidsebosje. Recht voor hen uit, op de hoek van de Hobbemastraat, lag het grote Parkhotel, dat uitkeek over het Vondelpark. Jeffries was doende, zijn chauffeur te betalen. Daarna schoot hij het hotel in.
„Wil je wachten?” vroeg Prins zijn chauffeur.
„Als u nog een van die goeie sigaren hebt.”
Hij kreeg er twee en bleef tevreden achter het stuur
zitten. Prins liep het trottoir af tot de hoek van de Hobbemastraat en ging daar staan nadenken. Jeffries zat in een hotel en iemand die in een hotel gaat wonen, doet dat niet om er meteen weer uit te vertrekken. Dus was er wel even tijd om na te denken. Maar deze Jeffries had nog steeds dat dure briefje in zijn zak. Prins herinnerde zich heel scherp, dat Bob gezegd had, bang te zijn, dat Jeffries het aangetekend naar Londen zou opzenden. Op het ogenblik, dat dat stukje papier in handen der Nederlandse posterijen was overgegaan, was alle kans voor hen onherroepelijk verkeken! Dat briefje mocht de posterijen nooit bereiken! Er moest nog diezelfde nacht gehandeld worden!
„De koe bij de horens pakken!” zei kolonel Prins ineens, trok de stoute schoenen aan en stapte de ingang van het Parkhotel door.
* * *
Jeffries was nergens te zien. De kolonel ging naar de chef de réception.
„Heeft u nog een kamer?”
„Verschillende.”
„Mag ik het gastenboek even zien?” Prins haalde nonchalant zijn vulpen te voorschijn alsof hij van plan was zijn naam in te vullen. Toen deed hij, of hij met verrassing de laatste naam in dat boek opmerkte: „Jeffries ?... Ik ken een mijnheer Jeffries! Welke kamer heeft hij gekregen?”
De portier keek het snel na.
„Kamer 241. Hij is juist binnengekomen.
”Heeft u daar in de buurt nog iets vrij?„
„U zou kamer 245 kunnen krijgen.”
„Fameus. Boekt u mij voor 245. Mijn bagage wordt mij nagezonden. Doet u geen moeite... Ik vind mijn kamer wel.”
Hij kreeg de sleutel. Gasten zonder bagage worden altijd ietwat vreemd aangekeken, maar de oude kolonel met zijn witte snor zag er zo betrouwbaar uit, dat men hem niet meer dan één ietwat nieuwsgierige blik
gaf en verder zonder meer aannam, dat alles wel in orde zou zijn, en dat zijn bagage nog van het station moest komen of zoiets. Hij was juist van plan naar boven te gaan om de situatie daar eens op te nemen, toen hij Jeffries haastig uit de lift zag komen, recht op de portier af. – Dát moet ik horen, dacht de oude Prins, die zich volkomen veilig voelde, aangezien Jeffries hem nog nooit kon hebben gezien. Hij bleef dus vlak bij de chef de réception staan en begon in zijn portefeuille te zoeken met een vlijt of hij duizend gulden had verloren. Jeffries voelde zich blijkbaar zo veilig als maar mogelijk was. Hij vroeg luid in het Engels:
„Kan ik hier een dringend telegram naar Londen afzenden?” „Zeker mijnheer. Wilt u een formulier?”
Staande aan het bureau begon Jeffries snel te schrijven. Prins zag geen kans, zonder ernstig in de gaten te lopen, te kijken wat hij schreef. Hij vergenoegde zich er dus mee, af te wachten, wat er verder gebeurde. Jeffries schoof de portier het telegram toe. „Direct verzenden... Ik verwacht er vannacht nog antwoord op. Wordt dat onmiddellijk bij mij boven gebracht?”
„Zonder uitstel.”
„Uitstekend,” zei Jeffries. „Een ogenblik, even kopie nemen.” Hij schreef de tekst over op de achterkant van een oud telegram, dat er buitenlands uitzag en dook weer in de lift. Prins wachtte even, scheen toen te vinden wat hij in zijn portefeuille had gezocht en ging kalm langs de trap naar boven.
* * *

Hij vond de kamers 241 en 245 bijna aan het einde van de linkerkant van een lange gang. Tussen die twee nummers in lag natuurlijk kamer 243. Er tegenover was een badkamer. De gang was volslagen verlaten. Prins had een keurige kamer met een tweepersoonsbed en een dik tapijt. Hij begon met het raam wijd open te zetten en keek uit over het Leidsebosje, de vele lichten van het Leidseplein en de mensen aan de overkant van het water op het terras van Lido. Als hij zich vooroverboog kon hij, beneden zich, langs het trottoir, zijn taxi zien, die braaf wachtte.
„Ik ben erg benieuwd,” mompelde Prins, „wat ik nu wel doen zal. Wat kán ik doen?”
Hij kreeg ineens een denkbeeld.
Wat doen mensen die een lange en vermoeiende reis achter de rug hebben en in een goed hotel zijn aangeland? Zij nemen een heet, lang en heerlijk bad... Prins stapte terug en opende zijn deur op een kier. Hij kon precies de deur van de badkamer in de gaten houden en ieder zien, die in de gang passeerde. Hij deed het licht in zijn kamer uit, greep een stoel, zette die voor de kier van de deur en begon zijn wacht. Hij was veertig jaar lang in het leger geweest... dus van wacht houden had hij wel enig verstand.
* * *

Er kwamen genoeg hotelgasten de gang door, alleen of in paren, helemaal nuchter of enigszins in de olie, maar niemand die op Jeffries leek. Verschillende lieden gingen de badkamer in en bleven daar langer of korter.
„Sapperloot,” knorde de oude Prins, „dadelijk is hij een van die smeerpijpen, die helemáál niet in bad gaan!... Maar hij is een Engelsman, dus dat is erg onwaarschijnlijk. Misschien heeft de vent in Antwerpen gebaad!” Maar dat vond hij toch wel wat onwaarschijnlijk. Wie gaat er nu, op doorreis, haast-je-rep-je in een hotel een kamer huren om te baden? Maar het bleef natuurlijk mogelijk. Hij wachtte nog een halfuur. Het werd stiller in het hotel en op de gang. De meeste gasten waren al naar hun kamers. Het horloge van Prins wees even voor middernacht. Geheel onverwacht hoorde hij dichtbij het sluiten van een deur. Dáár kwam Jeffries! In een splinternieuwe badmantel, op splinter
nieuwe, Antwerpse pantoffels, met een splinter-schone handdoek over de arm. Hij verdween in de badkamer.
„Zozo,” knorde de oude Prins tevreden. „Ik had tòch goed gegokt!” De opwinding van de jacht had hem nu te pakken. Op het ogenblik waarop Jeffries de badkamerdeur achter zich sloot, glipte Prins de gang over, en naar de deur van Jeffries’ kamer. De deur was open. „Goeie help,” zei de oude Prins. „Dat is boffen. Hoelang blijft hij daar? Tien minuten heb ik op zijn minst!”
Hij stond even stil binnen de deur en nam de situatie op, zoals een goed militair betaamt, die het terrein verkent voor de aanval. Tussen twee openstaande balkondeuren stond een tweepersoonsbed. Een nachtbriesje wuifde de gordijnen heen en weer. Het bed was nogal ouderwets, met een hoge voetenplank. Aan dat voeteneinde stond een tafel met enkele stoelen. Kleren, blijkbaar inderhaast uitgetrokken, lagen op twee stoelen, maar wat er in de zakken gezeten had was op de tafel uitgestald. Op het bed lag open het splinternieuwe koffertje, met een keurcollectie ondergoed en toiletartikelen. „Nooit treuzelen,” mompelde Prins in zijn snor. „Handelen!” Hij opende de portefeuille, die op de tafel gewoonweg op hem lag te wachten. Naast de portefeuille lagen een paspoort, een veelgebruikt notitieboek, wat los geld, een polshorloge, vulpen, sleutels, aansteker, een half pakje sigaretten. Prins herinnerde zich duidelijk, hoe de enveloppe er uitzag, waarop Jeffries, beneden in de hall, zijn Londense telegram had genoteerd. Een pakje licht verfomfaaide papieren bestond voor het grootste deel uit telegrammen: natuurlijk de telegrammen, in de vliegtuigen door Jeffries met Londen gewisseld. Die interesseerden Prins niet. Hij moest dat laatste telegram hebben. Raar was het! Op de lichtblauwe enveloppe! Hij legde haar opzij en greep de portefeuille. Het papiertje... het kostbare papiertje. Wat drommel! Hij zou die apen
van jongens laten zien dat een oud-kolonel van het Koninklijke Nederlands-Indische Leger wat waard was als er iets gedaan moest worden!
Hij ontdekte enkele foto’s en de rommel die zich doorgaans in iemands portefeuille verzamelt in de loop van weken, tot het ding eens wordt uitgemest. Aantekeningen, volslagen onbegrijpelijk. Bob had hem duidelijk verteld, dat het een langwerpig papiertje was, zo groot als een visitekaartje, met één woord er op en een handtekening. Prins werkte zich haastig door de twee binnenvakken van de portefeuille heen. Geen papiertje. De achterzak misschien? Dat papier was kostbaar; Jeffries zou het wel goed opgeborgen hebben... Het achtervakje van de portefeuille, onder de klep, bevatte Engelse, Belgische en Nederlandse bankbiljetten. Wat was dat? Diep onderin zat een stuk schrijfpapier; enkele malen opgevouwen. Hij probeerde het er uit te trekken. Het zat vast... vastgenaaid aan de wand van de portefeuille! Of die meneer Jeffries ook bang was, dat hij het verliezen zou!
Prins twijfelde niet; dit was wat hij zocht! Hij probeerde het papiertje open te vouwen zonder de draad te breken waarmee het vastgestikt was. Dat lukte niet. Het papier was een kwarto vel bankpost en zó opgevouwen, dat het precies een visitekaartje kon omvatten. „Dan maar van dik hout zaagt men kisten,” bromde Prins, en rukte het papier los. Drie tellen later hield hij een klein, rechthoekig stukje wit carton in de handen, aan de rand een beetje vergeeld, met één woord er op, een cijfer en een handtekening van professor Hathaway.

19
- opsporen
Hathaway

„Zo,” zei Prins. „Dat is dat.”
Hij maakte de portefeuille weer keurig in orde, legde haar precies zoals hij haar had gevonden en begon het op de blauwe enveloppe geschreven telegram te lezen, dat Jeffries naar Londen had geseind:

Angelface 1487 Tottenham Court Road, London. Arriveerde Parkhotel Amsterdam 22 uur alles O.K. stop adviseer je gegevens papier in kanon onverwijld mij te seinen stop ik verzend papier mijn bezit niet aangetekend aangezien ik alleen overdraag tegen ruime betaling mijner bemoeiingen.

Jeffries.

„Hahaha!” gromde de oude Prins, „ruime betaling mijner bemoeiingen... daar zit een luchtje aan.” Hij las het telegram nog éénmaal over om het goed in zijn hoofd te prenten, legde de enveloppe haastig weer tussen de andere, stak het kostbare papiertje in zijn portefeuille en schoot weg om het veld te ruimen.

Op dat ogenblik was er een klop op de deur.
De hersens van kolonel Prins werkten snel. Jeffries was het niet! Niemand klopt op zijn eigen kamerdeur. Jeffries kende geen kip in Amsterdam, dus het moest een kellner of een bellejongen zijn. Prins dook naar de openslaande deuren en stapte het balcon op. De nacht was warm. Beneden stond zijn taxi nog steeds zoet langs de trottoirband te wachten. Door de open deuren drong opnieuw het geluid van kloppen tot hem door; nu iets dringender.
Prins stond met zijn rug tegen de zijgevel van het hotel gedrukt. Over het water, waaruit drie fonteinen spoten, zag hij de gekleurde lichtjes van het Lido-terras en de rnensen, die daar nog zaten. Prins hield zijn oren gespitst voor elk geluid uit de hotelkamer. „Mister Jeffries!” riep een stem. Het geluid van de opengaande kamerdeur, toen een tweede stem, in het Engels, op scherpe toon: „What do you want? Wat wil je?”
„Telegram voor u, sir,” zei de eerste stem, kennelijk die van de nachtpiccolo. „Dringende bestelling.”
„Ah... Dank je wel,” antwoordde Jeffries. „Here... that’s for you.” „Thank you, sir,” zei de jongen.
Het geluid van een sluitende deur. De oude Prins stond tegen de buitenmuur gedrukt en zijn hart ging bons-bons-bons. Prins was niet bang voor kogels, kanonnen of blanke wapens… maar om op een balkon te worden gevangen als hoteldief... dat was hem te gortig! Hij begreep eerst nu pas, in wat voor situatie hij zich gestoken had. Het koude angstzweet brak hem uit. Hij, kolonel Prins... door een paar vlegels van jongens verleid om zich te steken in een hachelijk avontuur! Hoteldiefstal! Politie! Gevangenissen!... De gesnorde kolonel drukte zich plat tegen de wand van het hotel en hoopte vurig dat geen surveillerend politie-agent omhoog zou kijken, zijn starre figuur op dat balkon opmerken en nieuwsgierig worden. Het was de tweede verdieping, maar de helle lichten van Lido aan de overkant van het water maakten hem in zijn lichte zomerkleren duidelijk zichtbaar voor ieder die beneden passeerde...
De kolonel was zenuwachtiger dan hij ooit van zijn leven geweest was. Hoe moest hij van dit balkon wegkomen? Hij berouwde bitter het uur waarop hij zich in deze geschiedenis had gestoken. Dat was goed voor avonturiers uit boeken van Edgar Wallace, of voor van die apen van jongens, die overal doorheen glipten met de gladheid van een aal... maar niet voor gepensionneerde kolonels met drie decoraties!
Prins luisterde scherp. Een halve minuut lang kwam er geen enkel gerucht. Toen, plotseling een gebrom en de halfluid uitgesproken woorden: „That’s dandy! We’ll see about that to-morrow...”, waaruit Prins afleidde, dat de berichten uit Engeland goed waren, en dat er de volgende dag een akkefietje zou worden opgeknapt. Daarna hoorde hij een glas rinkelen; het fluiten van een
paar maten van een liedje, wat gebrom... en toen het welkome geluid van tinkelende matrasveren.
„Gelukkig,” mompelde de oude Prins. „Die is naar bed.” Twee minuten later klonk er een klik. Het licht in de kamer ging uit. Kolonel Prins stond op het balkon als een standbeeld.
* * *

Tien minuten later begon een regelmatig gesnurk door de open balkondeuren naar buiten te dringen.
„Ha,” zei de oude Prins zacht, met een zucht van verlichting. „Nu of nooit!” Hij liet zich op zijn knieën zakken, hetgeen niet zo eenvoudig was, want een oude wond hinderde hem. Voetje voor voetje en handje voor handje sloop hij de kamer van Jeffries binnen, scherp luisterend naar het gesnurk. Hij keek zelfs niet eens in de richting van de tafel waarop waarschijnlijk dat nieuwe telegram lag... Hij was nu al halverwege de kamer... Zou Jeffries de deur van binnen op slot hebben gedraaid?
Prins was vlak bij de tafel, toen er weer luid op de deur werd geklopt. De kolonel bleef van schrik stokstijf op de vloer zitten; zijn armen en benen strak, zoals een hond, die ergens van schrikt. Vóór hij zich kon bergen klonk het kloppen weer, nu veel harder. „Mister Jeffries!” klonk een stem van buiten. „Mister Jeffries!” Prins stond op in het donker, zo snel als zijn pijnlijke been hem dat toestond. De man buiten rammelde aan de deurknop. Meteen hield het snorken van Jeffries op. Niet iemand, die lang nodig had om wakker te worden! Hij ging rechtop in bed zitten, riep: „Wie is daar?” en trok meteen het licht aan...
Kolonel Prins stond midden in de kamer; vlak onder de lamp. De man buiten riep:
„Mister Jeffries... Telegram for you!”
Jeffries was een man, die verduiveld snel kon denken. Dat had de zoon van kolonel Prins, Jan, ervaren... Nu
ervoer kolonel Prins het zelf. Jeffries staarde Prins één seconde lang aan, graaide toen onder zijn hoofdkussen en trok zijn hand terug met een venijnig uitziend pistool er in:
„Handen omhoog!” zei hij schor. „Als de bliksem! Ga achter de deur daar staan. Snel!” Hij riep met stemverheffing: „Ik kom! Sla mijn deur niet stuk! Ik kom!”
Hij zwaaide zijn blauwe pyjamabenen buiten boord en kwam op Prins af, het pistool voor zich uit. „Vlug!” fluisterde hij, zo zacht dat het buiten de deur op de gang niet gehoord kon worden. „Die hoek daar in! En mond houden, of dit ding gaat af!”
De oude Prins had zijn handen halverwege opgeheven en wandelde gehoorzaam achterwaarts, tot zijn rug tegen de wand stond. Als de deur open zou gaan, was hij uit het gezicht van wie ook in de opening stond.
„Zo,” fluisterde Jeffries hem toe, in het Engels, „je houdt je mond, ouwe sok, wie je ook bent, want ik maak geen flauwe kul. Eén kik en je bent er geweest. Reken daarop. Ik zal direct wel uitvissen, wat je bent en wat je hier komt uitvoeren.”
Hij nam zijn revolver in de linkerhand, met de mond van het wapen op Prins’ maag wijzend, draaide met de rechterhand de sleutel om en trok de deur open. De kleine nachtpiccolo zei:
„Dringend telegram, sir. Uit Londen.”
Jeffries graaide het hem uit de hand.
„Thank you. Zal je morgen wel betalen.” Hij gooide de deur dicht. Maar Jeffries had één vergissing gemaakt: hij had Prins even aangekeken en niets anders gezien dan een oude man, van een jaar of zestig, met een witte snor. Jeffries meende, dat die ouwe heer bij het zien van een pistool wel zowat kippenvel zou krijgen van schrik. Dat was zijn fout. Kolonel Prins was als de dood, dat hij met de politie te maken zou krijgen, maar voor vuurwapens, van zakpistooltjes af tot veertig centimeter kanonnen toe, was hij nooit bang geweest. Hij had zijn hele leven met vuurwapens omgegaan. Toen Jeffries de deur opendeed en de piccolo te woord stond, bleef zijn linkerhand, om de hoek van de deur heen, van dichtbij op Prins’ maag wijzen. Dat was een idiotigheid, die Jeffries zeker niet zou hebben geprobeerd als hij met een forse jongeman te doen had gehad.
Het was zo vlug voorbij, dat Jeffries zelf naderhand niet wist hoe het gekomen was. Hij kreeg een tik ergens tegen zijn hoofd. Een hand greep zijn arm. Er draaide iets en het pistool viel op de vloer. Toen bonsde er wat en Jeffries zelf lag op de vloer, buiten machte zich te verroeren. Die oude vent met zijn witte snor zat naast hem geknield en hield hem heel losjes bij twee armen vast, met één been over Jeffries’ knieën, maar Jeffries voelde zich of hij in een stalen bankschroef zat.
„Schijn bedriegt,” zei de oude Prins zacht tegen hem. „Pas op voor kolonels, die in Indië geweest zijn. Ik heb mijn Jiu Jitsu nog lang niet vergeten.”
Er kwam weer een klop op de deur. De piccolo zei, in het Engels: „Is er iets niet in orde, sir? Ik hoorde een bons.”
Prins riep terug, in het Engels:
„Laat me met rust! Everything is O.K. Ik heb een stoel om laten vallen. Kan ik nu slapen of niet?”
„Pardon, sir,” zei de piccolo en ging weg.
Prins keek op zijn gevangene neer. Op dat ogenblik had hij maar één wens: geen nieuwe verwikkelingen maken, maar uit deze kamer en dit hotel wegkomen! Het was erg vervelend dat Jeffries hem nu gezien had... Prins herinnerde zich, dat hij beneden zijn ware naam en adres had opgegeven. Dat kon nog een rare historie worden als Jeffries aangifte ging doen bij de politie... Tot dusver had Jeffries niets gezien, dat wees op iets strafbaars. Prins kon volhouden, dat hij geheel per ongeluk die hotelkamer was binnengezwaaid... Jeffries kon dan wel beweren, dat de kamerdeur op slot was geweest, maar dat was zijn woord tegenover dat van Prins.
Prins nam een besluit. Het was nodig, terstond te verdwijnen. Hij zei, nijdig en verontwaardigd, op Jeffries neerkijkend:
„You are crazy, sir! U lijkt wel gek! Wat u overkomen is hebt u aan uzelf te danken en...”
„Laat mij los!” siste Jeffries. Hij probeerde zich te verroeren, maar liet dat onmiddellijk weer, want elke poging bezorgde hem op een of andere mysterieuze manier een duivelse pijn...
De oude Prins was vastbesloten om zijn komediespel door te voeren. „U bent idioot!” zei hij. „Ik loop hier een verkeerde kamer in, maak u wakker en daar begint u met pistolen te werken! We zijn hier niet in Chicago of in Singapore!... Dit is Holland en een ordelijk land.” Jeffries’ ogen, spleetjes van machteloze woede, staarden hem aan. „Wat!” hijgde hij. „U liep per vergissing deze kamer in? Maak dat de kat wijs! De deur was op slot.”
„Op slot!” zei Prins boos. „Ik geloof dat u te veel gedronken hebt voor u slapen ging. Die deur was helemaal niet op slot! Ik kon zo naar binnen!”
„Wat!... Jij oude boef!... Je hebt zelf gezien hoe ik de sleutel omdraaide om die telegramjongen binnen te laten komen!” „Wat een weer,” snoof de kolonel, nog steeds over zijn gevangene gebogen. „Wat een weer! Ik draaide die deur achter me op slot, toen ik binnenkwam.”
„Waarom deed u dan het licht niet aan? Gaat u altijd uw hotelkamer binnen zonder het licht aan te doen? Vindt u dat leuk?”
De oude, slimme Prins zat bijna vast. Maar binnen twee seconden had hij het antwoord gevonden:
„Inderdaad. Ik was laat vannacht en wilde mijn vrouw niet wakker maken. Het was allemaal heel gewoon. Ik kwam op mijn tenen binnen en deed het licht niet eens aan. En de deur wás open! Net toen ik in de kamer stond, klopte die jongen op de deur en u werd wakker en begon u te gedragen als een figuur uit een Hollywood-moordfilm.”
De stem van de oude Prins klonk zo oprecht verontwaardigd, dat Jeffries er werkelijk in scheen te trappen. Jeffries’ ogen verrieden, dat hij overwoog, dat het eigenlijk best gebeurd had kunnen zijn, zoals deze oude sok zei. Per slot van rekening wás hij een oude sufferd. Alleen Jiu Jitsu scheen hij te kennen.
„Laat me nou maar los,” zei hij nijdig, „en maak dat je de kamer uitkomt. Geef me mijn pistool terug en zeg er maar niets over, anders slaan we allebei nog een gek figuur óók.”
„Ik ben blij, dat u inziet, dat u zich als een idioot heeft gedragen,” zei de kolonel brutaal. „Blijft u nog even zo liggen.”
Vóór de verblufte Jeffries tegen kon spartelen had Prins, met één knie in Jeffries’ maag, het pistool, dat naast hen op de vloer lag, gepakt en er het magazijn uitgewipt. Hij trok de loop achteruit. De laatste patroon sprong er uit en rolde over de grond. Prins stond op en gaf Jeffries het lege wapen.
„Alstublieft. Ik vind het toch veiliger, dit pistool even leeg te maken. U mocht weer eens last krijgen van tropenkolder of vervolgingswaanzin. Goede nacht.”
Jeffries zat rechtop op de vloer, het lege wapen in zijn handen. Prins stapte naar de deur en ging naar buiten. Jeffries maakte niet eens aanstalten om zijn pistool te herladen. Hij zat zeker een volle minuut op de vloer met het pistool in zijn hand, starend naar de deur, waardoor Prins was verdwenen. Toen schudde hij verbijsterd het hoofd en stond op.
„Verdraaide ouwe sok,” gromde hij. „Waarom letten die sukkels niet op wat voor kamers ze binnenlopen. Ze zouden je in de grootste moeilijkheden brengen!”
Hij raapte de patronen op, laadde zijn pistool weer, legde het wapen onder zijn hoofdkussen, en stapte knorrig in bed... Eerst toen haalde hij uit de zak van zijn pyjama het zojuist, ontvangen telegram. Hij maakte
het open en las het snel. Een grijns van tevredenheid gleed over zijn gezicht.
„Zo!” zei hij. „Meneer Angelface in Londen begint nattigheid te voelen! Zó makkelijk komt hij er niet af.”
Juist toen hij zijn arm ophief om aan het koord van de lichtschakelaar te trekken, kwam er een nadenkende trek op zijn gelaat. Hij stapte het bed uit, liep naar de tafel aan het voeteneinde en bekeek de voorwerpen die daar lagen uitgestald. Hij bedacht ineens dat deze oude heer, hoewel hij natuurlijk niets met die briefjeshistorie uitstaande had, wel eens een gewone hoteldief had kunnen zijn. Portefeuille... horloge, vulpen... aansteker... alles lag daar nog net zo. Alles O.K. En toen, alleen eigenlijk uit een soort verlangen om het ding nog eens te zien, dat hij met zoveel moeite en list had gekregen, opende hij het achterflapje van de portefeuille...
Té laat wist hij, dat zijn kostbare papiertje verdwenen was. Kolonel Prins had het hotel een minuut tevoren verlaten en was in de taxi gesprongen, die nog steeds braaf op hem stond te wachten. 

HULPTROEPEN KOMEN IN ACTIE

Zo,” zei Jan Prins, toen de kolonel zijn avonturen had verteld aan de drie ademloos toeluisterende jongens, „het is warempel net een voetbalmatch. Tot vannacht was mijnheer Jeffries één punt voor. Nu is het gelijk gemaakt. Het gaat nu om het laatste doelpunt: wie zal het laatste briefje krijgen? Dat briefje in het koperen kanon?”

Zij zaten met zijn vieren in de werkkamer van kolonel Prins, en zagen er een beetje vreemd uit: Jan en Arie met zonverbrande gezichten, waar de lapjes vel bij hingen en Bob met een snuit, of hij in geen tweemaal vier en twintig uur geslapen had. Dat had hij wel... maar in de dagen en nachten, die aan de Johannesburg-vlucht vooràf waren gegaan, had hij zó weinig gemaft, dat het zijn moeder, had ze het geweten, tot wanhoop zou hebben gebracht. Maar zijn moeder zat in Amerika en wist gelukkig weinig van wat haar zoon uitspookte.
„Maar let wel,” beval kolonel Prins. „Over Bob heb ik niets te zeggen, maar Jan en Arie blijven nu zonder tegenstribbelen in Amsterdam en komen er niet uit! Geen onverwachte uitstappen meer naar Zanzibar of de Noordpool.”
„Dat zijn we ook helemaal niet van plan,” antwoordde Arie kalm, met zijn rode benen schommelend. „Dat koperen kanon moet volgens onze inlichtingen hier in Amsterdam zijn, compleet met laatste papiertje en vóór
we dat kanon gevonden hebben, krijgen ze ons met geen stokken Amsterdam uit.”
„Dan zijn we het eens,” blafte de kolonel. „Gelukkig dat het kanon niet in Edam of Deventer staat, anders was er herrie van gekomen.” Marianne kwam binnen en keek veelbetekenend naar de klok: „Weet u wel, dat het half vier in de morgen is?”
„Natuurlijk,” blafte de kolonel. „Of dacht je dat we niet op de klok konden kijken? Bak pannekoeken en zet koffie. Dat hebben we wel verdiend.”
Marianne zuchtte iets over kazernes en gekkenhuizen en ging. „Dus,” ging Jan Prins voort, „nu is de stand gelijk. Het gaat er nu om wie het laatste papiertje krijgt. Toch jammer, vader, dat u dat laatste telegram niet te pakken kon krijgen.”
„Dat heb ik je nu duidelijk genoeg uitgelegd,” zei kolonel Prins kwaad. „Ik heb al héél wat meer gedaan dan ik op mijn verantwoording kan nemen. Als die Jeffries ontdekt, dat zijn papiertje weg is, zal hij heus wel kabaal maken en dan is het een klein kunstje om te ontdekken, dat een oude heer met een witte snor midden in de nacht het hotel verlaten heeft en dat het een mijnheer Prins was... uit het hotelregister. O nee! Ik heb me al genoeg last op mijn hals gehaald.” Bob zei:
„Kolonel... U hebt u als een vuurvreter gedragen. Mijn complimenten.”
De kolonel werd een beetje rood.
„Apen van jongens! Dacht je nou dat ik complimenten wou hebben van een stelletje vlegels?”
„Ik zou er trots op zijn,” zei dikke Arie langs zijn neus weg. De kolonel staarde hem aan en zag er uit of hij wou gaan blaffen, maar zijn zoon Jan was hem voor.
„Laten we nu in vredesnaam even uitkienen wat er gedáán moet worden! Er zijn twee mogelijkheden. De
eerste is, zelf op zoek te gaan naar dat koperen kanon, hetgeen betekent: meneer Jansen vinden. De tweede kans is: meneer Jeffries alsnog in zijn kraag grijpen en hem die telegrammen, die hij vannacht heeft ontvangen, ontfutselen. Vader, wat was ook weer de tekst van dat telegram dat Jeffries aan Londen stuurde?” Kolonel Prins had een goed geheugen. Hij vertaalde het meteen in het Hollands:

Angelface 1487 Tottenham Court Road, London. Arriveerde Parkhotel Amsterdam 22 uur alles O.K. stop adviseer je gegevens papier in kanon onverwijld mij te seinen stop ik verzend papier mijn bezit niet aangetekend aangezien ik alleen overdraag tegen ruime betaling mijner bemoeiingen.

Jeffries.

„Ik,” zei Jan, „maak daaruit op, dat die neef van de dode professor in Engeland méér gegevens heeft ontdekt dan wij. Misschien zelfs het adres van die stuurman Jansen. Op één of andere manier schijnt jullie Engelse tegenpartij je te slim af te zijn geweest, Bob.” Bob zei somber:
„Wij zijn hen zó vaak te slim af geweest, dat we best eens wat pech mogen verwachten. Lois heeft in Portsmouth niets kunnen vinden. Misschien is de andere partij gelukkiger geweest.”
„Lieve help, knaap! Dan moeten we snel handelen! Stel je voor dat Jeffries het goede adres krijgt en wij niet! Dan gaat hij vroeg in de morgen er heen... zet als Engelsman een babbeltje op met de Engelse vrouw van Jansen, laat wat geld ruiken en pikt die twee kanonnen. Waar zijn wíj dan? Nergens!”
„Het komt er dus wéér op neer,” herhaalde Arie kalm, „dat we meneer Jeffries in zijn kraag pakken en hem die telegrammen ontfutselen... òf proberen zelf het adres van die Jansen te vinden.” Bob stond op.
„Ik ben het minst vermoeid van ons. Ik ga op wacht staan bij het Parkhotel.”
„En wat dan?” vroeg de kolonel.
„Zullen we wel zien,” antwoordde Bob koelbloedig. „Hoofdzaak is, dat we Jeffries in de gaten houden, want als hij eenmaal uit het Parkhotel verdwenen is, hebben we hem zo nog niet weergevonden. Jeffries kan ons op het spoor van dat kanon brengen. Desnoods laten we hem voor ons dat kanon opsporen en zo gauw hij het heeft, grijpen we hem in zijn nekvel.”
Arie knikte instemmend.
„Dat is een prima idee. Jeffries moet in elk geval in de gaten worden gehouden! Bob, houd jij de wacht, of ik?”
„Ik,” zei Bob.
Marianne kwam binnen met hete koffie en pannekoeken. „Pak mijn portie maar in,” zei Bob. „Ik drink alleen maar een mok hete koffie en dan smeer ik ’m naar het Parkhotel. Ik ga ouderwets detectiefje spelen, loerend om straathoeken.”
Marianne pakte een stapel hete pannekoeken in en Bob slurpte een mok koffie uit. Het was twintig minuten voor vier.
„Over een uur is het licht,” waarschuwde kolonel Prins. „Moet je niet een baard omdoen om je te vermommen?” vroeg Jan. „Ik zal een paar losse vellen aan mijn rooie neus hangen, net als jij,” kaatste Bob terug, „om me te camoufleren. Adie. Als ik sneuvel, broeders, wreek me.”
„De vellen,” zei Arie.

* * *

Bob stond al twee uur op wacht, op de hoek van de Hobbemastraat, met eerste klas uitzicht op de ingang van het Parkhotel. Hij was daar aangekomen om kwart over vier, had de dag zien aanbreken, had al zijn pannekoeken opgegeten en was twee keer nieuwsgierig aangekeken door een politieagent, maar hij zag er goed gekleed uit en liep zó nonchalant fluitend heen en weer, dat de agent hem niets vroeg. Daar was Bob eigenlijk wèl zo blij om, want hij kon alléén in het Engels antwoorden. De eerste vrachtauto’s rolden voorbij, geladen met melkbussen. Bob had alle tijd om rustig na te denken. Toen ineens, schoot hem een angstig idee door het hoofd. Hij schrok, dacht dertig seconden lang na en stapte toen recht op het Parkhotel af. In de hall stond een vroege gast, omringd door enkele koffers, gereed om te vertrekken. De portier was in een boek aan het schrijven. Bob wandelde recht op hem af.
„Good morning. Ik heb een dringende boodschap voor een zekere mijnheer Jeffries. Woont die hier?”
De portier keek snel op van zijn boek. Zijn blik ging naar Bobs handen, die niet zo erg schoon waren als ze hadden kunnen zijn en naar zijn bovenlip, waaraan nog een kruimel pannekoek kleefde. „Mijnheer Jeffries woont niet meer hier.”
„Maar gisteravond toch wel!” zei Bob ontsteld. „Hij belde mij vanuit het Parkhotel op.”
„Volkomen juist,” zei de portier. „Maar Mister Jeffries is midden in de nacht vertrokken met medeneming van zijn bagage en zonder adres achter te laten.”
„Dus u weet niet waar hij heen is?”
„Neen mijnheer,” zei de portier kortaf en keek weer in zijn boek. Bob dook de hall van het hotel uit.
Op dit vroege uur waren er geen taxi’s. Hij rende tien minuten door bijna lege straten voor hij eindelijk hijgend aan de ijzeren belstang van Jan Prins’ huis luidde. Marianne deed open.
„Prins! Prins!... De kolonel!” riep Bob, die deze Hollandse woorden had leren gebruiken, want ze leken erg veel op de Engelse. „The Colonel? Waar? Where?”
„In bed,” antwoordde Marianne en dat verstond Bob ook goed. Hij stormde de brede trappen op en begon op de eerste verdieping te schreeuwen:
„Alarm! Alarm! Jan! Arie! Word wakker! Jeffries is
er vandoor! Jeffries heeft lont geroken. Hij is al op het oorlogspad!”

* * *

Tien minuten later waren zij allen, in vliegende haast gekleed, present in de werkkamer van kolonel Prins, gebogen over een telefoonboek, een adresboek en een plattegrond van Amsterdam. „Luister,” begon de kolonel, zuigend aan een zwarte sigaar. „We weten dat die Jansen een soort stuurman was. Heeft een stuurman een telefoon?”
„Nee,” besliste Jan. „Wat moet een stuurman met een telefoon, als hij het halve jaar op zee rondzwalkt?”
„Dan,” zei de kolonel, „zijn er nog twee mogelijkheden open. De eerste is, dat we alle Jansens uit het Amsterdamse adresboek opschrijven, ieder een brok nemen en al die adressen afgaan...” „Natuurlijk. En de tweede mogelijkheid?”
„Ik ga naar het bevolkingsregister,” bood de oude Prins aan. „Ik heb daar een goede kennis zitten die met plezier voor me die namen nakijkt.”
„O,” zei Arie nadenkend, aan een koude pannekoek knauwend. „Maar die man op het bevolkingsregister kan toch aan zijn kaarten niet zien, wie er een koperen kanon heeft en wie niet?”
„Nee,” blafte de kolonel. „Maar hij kan wèl zien, welke Jansens Engelse vrouwen hebben getrouwd, die van zichzelf Barley heten!” Jan sloeg met de hand op tafel: „Natuurlijk! Dat is een luisterrijk idee! Vader – dat idee brengt de redding!”
De oude kolonel trok nadenkend aan zijn snor.
„Ik hoop dat ik dat adres te pakken krijg, vóórdat meneer Jeffries daar is geweest, anders zijn we nog niet veel verder.”
„Waar wonen de meeste zeelui?” vroeg Bob.
„Centrum, West en Noord,” antwoordde Arie. „Bij de havens natuurlijk.”
„O.K.,” besliste Jan. „Dan verdelen we met z’n drieën het terrein. Ik neem Noord, Bob neemt West en Arie Centrum. We schrijven ieder de Jansens uit het adresboek op die in onze buurt wonen. En vlug alsjeblieft! Tijd is nu geld!”
Een kwartier lang was er weinig anders hoorbaar dan het geluid van ritselend papier. De kolonel ijsbeerde heen en weer met een gezicht of hij heel diep nadacht en verzwolg grote hoeveelheden koffie. Om vijf over half acht stoven de drie jongens de deur uit met geld in hun zakken voor trams of taxi’s. Kolonel Prins instrueerde Marianne, dat ze elke telefoon onmiddellijk moest aannemen, want het huis van Prins zou als berichtencentrum gelden zolang zij elk in een ander deel van de stad bezig waren.
Om half negen ging de kolonel zelf er op uit, om zo vroeg mogelijk op het bevolkingsregister te zijn. De dag was mooi en de zon scheen helder.
„Nou,” bromde hij. „Ik ben benieuwd hoe deze gekheid weer afloopt.”

JEFFRIES SPEELT EEN EIGEN SPEL

Toen Jeffries op zijn kamer in het Parkhotel ontdekte, dat zijn kostbaar briefje verdwenen was, kleedde hij zich snel aan. Hij maakte geen herrie, ging naar de portier, zei kortaf, dat het hotel hem niet beviel en stapte naar buiten, de nacht in, met zijn nieuwe, grijze hoed, zijn keurige regenjas en zijn splinternieuw Antwerps koffertje. Hij wachtte, tot een eenzame taxi aan kwam stuiven, dook er in en trof een chauffeur, die wat Engels sprak.
„Listen. I want a cheap hotel.”
„A cheap hotel? Een goedkoop hotel?” De chauffeur stak zijn hoofd uit het portier en nam Jeffries van het hoofd tot de voeten op. Jeffries zag er niet uit als iemand, die aan lager wal is, en maakte ook niet de indruk van iemand die al zijn geld heeft verslingerd aan drank en nu van een paar kwartjes ergens moet slapen. Maar de chauffeur was ervaren genoeg om te weten, dat je in een grote stad nooit iets zeker wist.
„Hoe goedkoop?” vroeg hij praktisch. „How cheap? Het Leger des Heils? Een gulden per nacht?”
„Clean but cheap and decent,” zei Jeffries kortaf.
De chauffeur frommelde een sigaret uit een pakje, stak die in een mondhoek en dacht na.
„Schoon, maar fatsoenlijk en goedkoop. O.K. mister. Maar neem me niet kwalijk als ik vraag of u vooruit wilt betalen.”
Jeffries trok zijn wenkbrauwen op, maar snapte de
redelijkheid van dat verzoek en haalde een lapje van 25 uit zijn portefeuille. De chauffeur staarde naar het biljet van 25, toen naar Jeffries’ gezicht en begreep er helemaal niets meer van. „Ongevaarlijke zot,” mompelde hij. „Stap maar in, mister.” De kamer van het Commerciële Volkshotel, waarin Jeffries een halfuur later belandde, was eenvoudig maar kraakhelder. Er stond een witgelakt ijzeren ledikant, een vaste wastafel en een tafel. Er hing een plaat aan de muur van twee katjes die met een kluwen sajet speelden en er lag zelfs een kleedje op het zeil. De kamer was half zo groot als een garage voor een kleine personenauto. Maar voor Jeffries was het meer dan voldoende. Hij legde zijn koffertje op het bed, ging er bij zitten, haalde zijn portefeuille uit zijn zak en begon één voor één alle telegrammen door te lezen die hij de laatste 36 uur met Londen had gewisseld. Hij deed het langst over het laatste. Het eerste had hij zelf uit het Parkhotel verzonden.
Angelface 1487 Tottenham Court Road, London. Arriveerde Parkhotel Amsterdam 22 uur alles O.K. stop adviseer je gegevens papier in kanon onverwijld mij te seinen stop ik verzend papier mijn bezit niet aangetekend aangezien ik alleen overdraag tegen ruime betaling mijner bemoeiingcn.
Jeffries.

„O zo,” zei Jeffries. „Er valt nu niet veel meer over te dragen, maar dat weet hij niet. Ik had zijn gezicht wel eens willen zien, toen hij dit telegram kreeg. Dus dit seinde hij eerst terug.
Jeffries, Parkhotel Amsterdam.
Gegevens papier kanon zenden te gevaarlijk stop wij waren toch het bedrag jouw bemoeiingen
overeengekomen stop zend met grote spoed.
Angelface.

Natuurlijk, grijnsde Jeffries. ”Ik dat papiertje aan jóú sturen? Hoe krijg je me zo gek! Dan zie ik mijn geld nooit, want als je dat papiertje eenmaal hebt, kun je mij en mijn goede diensten verder missen als kiespijn... Maar onze vriend heeft nattigheid gevoeld en toen dit laatste telegram er maar overheen gestuurd: dat ziet er al heel wat beter uit:
Jeffries, Parkhotel Amsterdam.
Trek voorgaand telegram in stop kom morgen eerste vliegtuig over met gegevens kanon en contanten ter regeling jouw bemoeiingen stop ontmoet mij op vliegveld.
Angelface.

Je kunt er zeker van zijn, vriend, dat ik je op het vliegveld zal ontmoeten,„ mompelde Jeffries, de telegrammen weer opbergend. ”En je mag wel een hele bom contanten meebrengen, anders kom je er niet. Je weet niet half hoe duur de bemoeiingen van mij kunnen zijn! Hahaha!”
Vijf minuten later sliep hij. Beneden in het hotel hadden ze hem al verteld dat het eerste vliegtuig uit Londen om negen uur aankwam.
* * *

Inspecteur Jansen, van het Marnixstraat-bureau van de Amsterdamse politie, werd gewekt door het aanhoudend rinkelen van de deurbel. Hij was tot vier uur die morgen op het bureau geweest; hij had van zijn chef op zijn vestje gehad omdat hij het onderzoek in een belangrijke inbraak had verknoeid; zijn vrouw was drie dagen tevoren na een grote heibel naar haar moeder teruggegaan met de mededeling, dat ze geen politie-inspecteurs meer kon zien; het bed, waar inspecteur Jansen in sliep, was in vier dagen niet opgemaakt; zijn flat was een heidense rommel van vuile borden, pannen en koffiekoppen, en inspecteur Jansen had een puist
op zijn neus. Toen de schel om kwart voor negen rinkelde, trok hij de dekens over zijn oren en probeerde weer in slaap te vallen. Maar de schel rinkelde wéér.
Inspecteur Jansen deed zijn ogen stijf dicht en probeerde het niet te horen. Toen de bel voor de vierde maal ging, gaf hij een woedende schreeuw, vloog uit bed en rende de gang in.
„Wat moet je?” brulde hij tegen de dikke, roodharige jongen, die met open mond staarde naar des inspecteurs rode neuspunt en de groen en paarse pyjama die hij droeg.
„Ik ben Arie Roos,” zei de jongen. „Neemt u mij niet kwalijk, maar heeft u soms een Engelse vrouw?”
Inspecteur Jansen slikte iets weg en vroeg toen met moeite: „Heb ik soms een wàt?”
„Een Engelse vrouw.”
Het gezicht van de inspecteur werd even rood als zijn neuspunt. „Luister eens, jij dik, roodharig jongmens. Als je soms probeert gijntjes uit te halen...”
„Gijntjes? Ik?” protesteerde Arie. „Ik ben nooit van mijn leven ernstiger geweest en…”
De inspecteur schreeuwde:
„Ik wens niet over mijn vrouw te spreken aan de voordeur.” „O.K.,” zei Arie. „Ik wil best binnenkomen. Het enige, wat ik wij weten is: was uw vrouw een Engelse vóór u haar trouwde?” „Wat gaat jou dat aan, lelijke vlegel?”
„Laat maar,” zei Arie met een zucht. „Bezit u soms een paar geelkoperen kanonnetjes?”
De inspecteur staarde hem verwilderd aan, bracht zijn handen naar zijn verwarde haren en zei hees:
„Zei je: kanonnetjes?”
„Kanonnen. Kleine koperen kanonnen. Twee stuks. Die uw vrouw meebracht uit Engeland, toen zij trouwde.”
„Luister,” zei inspecteur Jansen met gevaarlijke kalmte. „Ik ben inspecteur van politie en ik verlang geen manslag te begaan op minderjarigen van hetzelfde geslacht. Ik heb geen Engelse vrouw. Zij is ook geen Arabische, Transjordaanse of Senegalese. Zij is geen lid van de Vereniging Tot Bescherming Van Dieren En Minderjarigen. Zij is nooit van haar leven in Engeland geweest. Ik bezit geen aluminium slagschepen, marsepeinen pantserauto’s of koperen kanonnen. Goedenmorgen.”
De voordeur viel dicht met een slag die het flatgebouw op zijn fundamenten liet dreunen. Arie staarde naar de gesloten deur. „We kunnen gevoeglijk aannemen,” zei hij, „dat we hier niet moeten zijn. Nummer drie en twintig die mis is.” Hij streepte het drie en twintigste adres van zijn lange lijst en sjokte de trap af.
* * *

Jan Prins had ook niet veel geluk. Hij was na zijn derde adres al tot de ontdekking gekomen, dat hij beter een taxi kon huren, anders liep hij zich vóór elf uur al te pletter. Hij gaf zijn lijst met adressen aan de taxichauffeur en liet aan die over om de beste en snelste route uit te kienen. Ze kwamen op de gekste plaatsen. Er was een Jansen, die een wapenhandel had en de verwikkelingen, toen Jan Prins begon te informeren naar koperen kanonnen, waren niet van de lucht. Hij vond bij de zevende prik al een Jansen, die een Engelse vrouw had. Jan Prins snapte niet goed hoe een zeeman aan een koekebakkerij kwam, maar alles was per slot van rekening mogelijk. Toen de vrouw zelf echter kwam, bleek al gauw, dat hij bot gevangen had. Die vrouw was al vijftien jaar geleden uit Engeland gekomen en ze kende zowat geen Engels meer. Een kanon had ze nog nooit gezien, anders dan van suikergoed. Jan Prins kwam daarna in een huis, waar hij omhoog moest klimmen tot de vierde verdieping en bijna weer alle acht trappen werd afgesmeten omdat een nijdige vrouw met een ochtendhumeur dacht, dat hij een spion van de personele belasting was. Op een ander adres kreeg hij herrie met een man, die politiek delinquent was geweest. Toen Jan Prins vroeg of hij een Engelse vrouw had, kreeg hij bijna een theeservies naar zijn hoofd. Twee adressen gaven helemaal geen gehoor; daar was geen mens thuis. Een der laatste adressen, die hij onder handen had, was van een vrouw Jansen, die onvervalst Haarlemmerdijks sprak. Zij had een werkloze zoon bij zich in wonen die voor alle ontwapening was en meteen uit de achterkamer kwam stuiven toen hij het woord „Kanon” hoorde. In de loop van het gesprek met zijn moeder, die Jan zowat het hemd van het lijf vroeg, liet Jan zich ontvallen, dat zijn oude heer oud-kolonel was van het Nederlands-Indische leger en toen was de boot helemáál aan. Jan was blij dat hij zonder gebroken ledematen het huis kon verlaten. Op een ander adres woonde een halfbloed Javaan van de Soekarno-partij, die merkwaardig genoeg Jansen heette. Jan was zo onvoorzichtig om te zeggen, dat hij van Indische dingen goed op de hoogte was, omdat zijn vader kolonel Prins was... en het scheelde een haar of kolonel Prins had een aankomende zoon verloren door doorrijging met een kris. Kolonel Prins scheen niet bijster geliefd te zijn bij sommige Indonesiërs. Alles bij elkaar was het niet een zoektocht naar een Engelse mevrouw Jansen, die glad verliep...
„Lieve help,” zei Jan Prins, na zijn zestiende adres, met een zucht in de kussens van de taxi neervallend, „als ik het er vandaag levend afbreng ben ik allang tevreden.”
„Weet u wat u moest doen?” vroeg de chauffeur. „U pikt het niet handig in. U praat veels te veel, en daar komt al die herrie van. Waarom laat u het mij niet opknappen? Ik bel aan als taxichauffeur en zeg dat ik een bestelling moet doen bij een Mevrouw Jansen, die van d’r voornaam Annie heet en in Portsmouth in Engeland woonde, voor ze die Hollander trouwde. Verder niks. Geen geklets over kanonnen of zulke onzin. U betaalt me een kwartje per adres voor de moeite.”
„Man!” zei Jan Prins. „Dat is het beste idee, dat ik in weken gehoord heb... Geef mij die lijst maar en hier is het volgende adres: P. C. Hooftstraat 368.”
* * *

Bob Evers was allang op datzelfde idee gekomen, wat heel begrijpelijk was, want als Amerikaanse jongen, die bijna geen Hollands sprak, moest hij wel zoiets op touw zetten. Hij had rondgeneusd tot hij een taxichauffeur had ontdekt, die vlot Amerikaans sprak omdat hij bij het Amerikaanse leger van Bradley had gediend. Dat marcheerde in het begin heel best, maar al gauw ontstonden er moeilijkheden, want die taxichauffeur kreeg er na het tiende adres tabak van, telkens hetzelfde vraagje te stellen en begon gijntjes te maken. Dat ging hem zo best af, dat hij ten laatste per adres een kwartier of langer wegbleef, kletsend met de vrouwen of ruzie makend met de mannen. Als er toevallig een dochter Jansen was, moest Bob hem gewoon het huis uit sleuren en zo schoten ze geen snars op. Bob zag zich dus genoodzaakt na het zeventiende adres zijn chauffeur ontslag te geven en naar een nieuwe op zoek te gaan. Ditmaal pikte hij een oude uit die gevaren had en er heel kalm uitzag en net genoeg Engels kende om te snappen wat Bob van hem wilde. Dat systeem marcheerde beter. Het was alleen ontzettend taai werk, want de ouwe zei geen stom woord meer dan strikt nodig was en telkens als hij een huis was binnen geweest, kwam hij er weer uit met een stuurs gezicht, ging achter zijn stuur zitten en reed weg en Bob moest uit hem pompen wat er gebeurd was. Daar werd de ouwe telkens weer nijdig, over, „want,” zei hij, „als ik niks zeg ister niks loos.” Dat was nu wel zo, maar Bob hoorde toch wel graag iets, anders zat hij er helemaal voor spek en bonen bij.
Kolonel Prins zelf had waarschijnlijk het taaiste werk van al. Bob, Jan en Arie kregen tenminste zo nu en dan nog eens wat te zien. Ze reden in taxi’s rond, zagen aardige meisjes in fleurige japonnetjes, werden bijna trappen afgesmeten en hoorden nog eens een mopje tappen.
De oude Prins zag niets anders dan bevolkingsregisterkaarten. Hij zat in de J van het Amsterdamse archief, (nogal schichtig, want hij deed iets wat eigenlijk helemaal niet mocht), en keek kaart voor kaart alle Jansens, Janssens, Janse’s en Jansse’s uit heel Amsterdam door. Hij was er klokke negen aan begonnen nadat hij zijn vriend, die chef was, had omgepraat. Van hem had hij een dik meisje met een grote bril gekregen om te helpen. Het meisje was onderaan de „Jansen” begonnen en Prins bovenaan en ze werkten naar elkaar toe, speurend naar Jansens die van beroep zeeman waren en Engelse vrouwen hadden gehuwd. Het meisje kakelde aan één stuk door. Ze stond bij het einde van de „Jansen”-bakken, zes meter van de kolonel, maar dat was voor haar geen bezwaar. Ze kakelde makkelijk over die meters heen.
Tegen tien uur was kolonel Prins duizelig. De Jansens schemerden voor zijn ogen en zijn oren toetten. Hij had behoefte aan koffie en liet een kellner uit een café in de buurt koffie en koek brengen. Hij ontdekte meteen dat het dikke kind van koek hield en zolang ze koek at hield ze haar mond. Dan werkte ze wel niet aan de kaarten, maar ze kakelde ook niet. Prins liet nog meer koffie en koek komen. Hij dronk zelf de koffie en gaf het dikke kind de koek, maar keek met angst uit naar het ogenblik dat ze zoveel koek zou hebben verorberd, dat ze niet meer kon, en weer aan de kaarten en het kletsen zou beginnen. Dat stadium werd bereikt om kwart voor elf. Kolonel Prins, die allang in zijn hemdsmouwen werkte, hoorde haar met nieuwe energie beginnen met rebbelen over de film van vorige week Vrijdag en maakte een snelle berekening. Hij had sinds
negen uur precies één tiende van het archief gedaan. Tienmaal ongeveer twee uur was twintig uur... als hij hard werkte zou hij er twee volle dagen over doen!!
„Dat hou ik nóóit uit,” kreunde de kolonel wanhopig. „Tot drie uur vanmiddag geef ik mezelf nog; dan heeft die juf me gek gekletst. Ik heb bandjirs getrotseerd, oerwouden overwonnen en opstanden neergeslagen, maar die dikke juffrouw is een soort van kletsende boormachine... En twee dagen is in elk geval te laat. Véél te laat. Jeffries kan nú dat kanon al wel te pakken hebben.”
Zijn vriend de chef kwam belangstellend binnen.
„Hoe gaat het, Prins? Schiet je al op?”
„Reusachtig,” steunde de kolonel, zijn voorhoofd afwissend, „in de richting van het gekkenhuis dan. Dit is onbegonnen werk. Laat mij rustig zitten en neem die... die juffrouw maar weer mee. Ik moet hier rustig over nadenken. Dit haalt niets uit.”
Zijn vriend de chef keek hem een beetje bezorgd aan, gaf de juffrouw een wenk en liet Prins alleen zitten peinzen.
„Een aardige man, die kolonel,” zei het dikke kind tegen de chef. „Hij is zo royaal met koek! Maar ik begon het nogal griezelig te vinden, want hij keek me op het laatst zo wild aan. Ik bleef maar praten. Mijn moeder was vroeger verpleegster in een gekkenhuis en die heeft me altijd verteld, dat je tegen lui, die gevaarlijk willen gaan worden, aan één stuk door moet babbelen, maar ik ben toch blij, dat ik daar weg kan, want ik ben doodziek van de koek en schor van het kletsen. Als u nog eens zo’n baantje voor me hebt, zet u er dan meteen een politieagent bij.”
Intussen zat de oude vuurvreter te piekeren bij de stoffige archiefkasten van de „J”. Jeffries was op dat moment op vrije voeten in Amsterdam... dat was het punt dat Prins het meeste dwars zat. Was er nu helemáál geen enkel middel om die boef dwars te zitten? Hoe spoorde men mensen op, die in een stad rondslingerden? Met de politie! Maar hoe kon je de politie hierin mengen?
Kolonel Prins gaf ineens een blaf en greep de telefoon die op de tafel naast hem stond.
„Centrale,” zei de telefoonjuffrouw van het bevolkingskantoor. „Mag ik het politiebureau, alstublieft?”
* * *

Toen het Londen-vliegtuig tot stilstand kwam, stond Jeffries kalm te wachten. De man, die als zevende het trapje af kwam, had hem meteen in de gaten. Hij was meer dan zes voet lang, en mager, maar had een vierkant, zwaar hoofd en daarop een zwarte Eden-hoed. Hij droeg een donkergrijs pak en een zwarte, leren actetas. Hij zag er uit als de degelijkheid zelve. Jeffries kwam naar hem toe slenteren. „Hello, Angelface.”
De lange man vertrok geen spier van zijn gezicht. Hij sprak bijna zonder zijn lippen te bewegen.
„Noem mij geen Angelface. Dat heb ik al eerder gezegd. Noem helemaal geen namen. Je kunt „u” tegen mij zeggen.”
Jeffries lichtte even zijn grijze hoed op.
„Zoals het u belieft,” zei hij spottend. „Waar zullen we heengaan?” „Heb je een taxi hier?”
„Bij het restaurant.”
„Wacht in de taxi op mij.”
Een halfuur later vertrokken zij naar Amsterdam. Jeffries sloeg zijn benen over elkaar.
„En laten we nu eens zakelijk worden.”
De lange man naast hem zat kaarsrecht, met de handen op zijn knieën en de zwarte actetas op de vloer tussen zijn voeten. „Ik bespreek geen zaken in taxi’s.”
Jeffries lichtte zijn grijze hoed weer even op.
„Zoals het u belieft. Is uwe genade bereid, zaken te bespreken op het terras van Americain op het Leidseplein?”
„Ik verzoek je niet hinderlijk te worden,” zei de lange man, onbewogen voor zich uitkijkend. „Je weet zeer wel, dat ik geen zaken bespreek op hotelterrassen.”
„Dan zullen we, vrees ik, genoegen moeten nemen met mijn eenvoudige en bekrompen hotelkamer,” zei Jeffries. „Ik woon in het Commerciële Volkshotel.”
„Uitstekend,” zei de Londense opdrachtgever.
„Ik heb me genoodzaakt gezien een sobere kamer te nemen in een schoon, goedkoop en fatsoenlijk hotel.”
„Je verbaast me,” zei de onbewogen man.
Daarna zei hij niets meer, tot ze in Jeffries’ hotel waren.
* * *

„Welnu, mijnheer Angelface Barnett,” begon Jeffries een kwartier later, vanaf zijn plaats op het witgelakte ledikant, „als we nu eens spijkers met koppen gingen slaan?”
Barnett, met zijn houten gezicht, stond voor het smalle raam van Jeffries’ goedkope hotelkamer. Hij stond met zijn rug naar het licht en zijn gezicht was in de schaduw. Uit een leren sigarenkoker zocht hij een lange, dunne sigaar. De koker dichtknippend, zei hij afgemeten:
„Uit uw telegram, mijnheer Jeffries, maakte ik op, dat u er in Kaapstad in geslaagd bent, de handschoenendoos met het briefje te bemachtigen.”
„Klopt,” zei Jeffries, een sigaret uit een pakje halend.
Barnett deed een pas voorwaarts en nam zijn zwarte actetas op van het tafeltje, dat bij het voeteneind van het bed stond. Hij haalde er een pakje papieren uit, en zocht iets uit een er van.
„Volgens de notities, welke ik hier van onze besprekingen heb, zijn wij overeengekomen, dat aan u de lopende onkosten zouden worden betaald en dat aan u verder, als u er in slaagde een der papiertjes voor mij te be
machtigen, door mij als premie een som van duizend pond zou worden overhandigd. Welnu?”
Jeffries zette een verontwaardigd gezicht:
„Maar toen wist ik óók niet, dat ik helemaal naar Kaapstad zou moeten vliegen!”
Barnett wees hem terecht:
„Dat komt er niets op aan. Het was mogelijk geweest, dat u helemaal naar Honolulu moest gaan in een duikboot. Ik betaalde al uw reis- en verblijfkosten.”
„Daar gaat het ook niet over. Ik was nog niet uitgesproken. U heeft zeker wel in de krant gelezen, wat er allemaal in dat vliegtuig en met die bandieten is gebeurd? Weet u, dat ik een ontzettend risico heb moeten nemen? Ik kan er wel tien jaar voor de gevangenis indraaien! Ik moest op een gegeven ogenblik onder één hoedje gaan spelen met die bandieten, tegen de bemanning van het vliegtuig in, om tijdig in Kaapstad te kunnen zijn! Weet u dat hulp aan muiters ter zee of in de lucht zéér zwaar wordt gestraft?”
„Dat is zeer wel mogelijk,” zei Barnett onbewogen, „maar zo’n vaart zal het nu wel weer niet lopen. En u zult daar ook wel niet zo bang voor zijn, anders zat u niet zo rustig hier in een hotel onder uw eigen naam.”
„Dit is Holland en niet Engeland! In Engeland durf ik me voorlopig niet meer te vertonen. In het hele Britse Imperium niet. U hebt me het leven in het Britse Imperium onmogelijk gemaakt met die papiertjes-jacht van u. Hoe moet ik in die jaren aan de kost komen? Vertelt u me dàt eens? Hier in Holland moet ik van honger omkomen. Ik spreek de taal niet eens.”
„Ik heb zo’n idee, dat u wel zou weten aan de kost te komen,” zei Barnett droog, „al zat u midden in Siberië.”
„Dat neemt niet weg,” zei Jeffries kwaad, „dat u mij noodzaakt mijn hele leven opnieuw te beginnen. Van de grond af aan. In het buitenland.”
„Daar zal Engeland niet zoveel slechter op worden.” meende Barnett. „En het buitenland kan een paar nieu
we ervaringen opdoen. Als ik het wel heb, overweegt u eenvoudig een oude afpersingstruc. U hebt het papiertje, dat ik nodig heb. Afgesproken was, dat u het mij onmiddellijk zou overhandigen, en daarvoor zou aan u, behalve uw reiskosten, duizend pond sterling worden betaald. U zit op het ogenblik natuurlijk redenen te zoeken om te verklaren, dat u méér wilt hebben dan duizend pond.” „Redenen te zoeken!” riep Jeffries verontwaardigd. „Als ik uw belangen zó grondig behartig, dat ik daarvoor mijn leven heb geriskeerd en gevangenis op de koop toe! Weet u, dat die bandieten me hebben vastgebonden in de gloeiend hete woestijnzon, om mijn betrouwbaarheid op de proef te stellen? Weet u wat ik heb moeten doorstaan tijdens de gevechten om dat vliegtuig? Bij verschillende gelegenheden hebben de kogels om mijn oren gefloten!” „Goed, goed. Ik wil aannemen, dat u bijzondere moeilijkheden hebt gehad. Ik ben niet onredelijk. Ik zal het bedrag verdubbelen. Twee duizend pond. Waar is dat papiertje?”
Jeffries staarde hem aan vanaf het bed.
„Twéé duizend pond? Voor een verwoest leven? Voor een ongeneeslijk geknakt zenuwgestel? Voor...”
Barnett stond stil met de handen op zijn rug: een lange, sinistere gestalte voor het smalle raam.
„Dus toch afpersing!” zei hij kalm.
„Geen sprake van!” protesteerde Jeffries. „Uitsluitend een zeer redelijke vergoeding van de schade, die ik in uw dienst heb opgelopen.” „Wel, wel. En wat had u dan gedacht?”
„Kijk eens. In aanmerking nemende ... ”
„Klets niet. Sla dat verhaal maar over. Het bedrag!”
„Wel...”, aarzelde Jeffries. „Ik had zo gedacht ...”
„Hoeveel?”
Er viel een stilte in de kleine hotelkamer. Van beneden kwam een zwakke lucht van aangebrande melk.
„Laten we er niet lang over zeuren, ” zei Barnett. „Dat
leidt tot niets. Ik zal één laatste cijfer noemen. U kunt het accepteren of niet. Twintig duizend pond.”
„Accoord,” zei Jeffries.
Barnett pakte de zwarte actetas op, nam een vulpen uit zijn binnenzak en deed de tas open. Zijn hand kwam omhoog met een pistool, met een knaldemper er op.
„Handen omhoog!” beval hij zacht. „Vèr en goed omhoog en niet één kik, of dit pistool gaat af.”
Jeffries slikte en zijn armen gingen ver en goed omhoog. Barnett wandelde om de tafel heen, kalm pratend.
„U schijnt één ding niet goed begrepen te hebben, waarde heer Jeffries. Ik ben geen man die streekjes, als u probeert uit te halen, niet voorziet.” Zijn rechterarm schoot bliksemsnel uit en de zware loop van het pistool raakte de zijkant van Jeffries’ hoofd, bij de slaap. Jeffries’ armen vielen naar beneden en hij zakte achterover op het bed. Barnett stond een ogenblik op hem neer te kijken, met een bijna onmerkbare grijnslach om zijn dunne lippen. Hij nam snel het washandje van de toilettafel, stopte dat in Jeffries’ mond en zette het geval vast met behulp van een handdoek, die hij om Jeffries’ hoofd bond, de slippen achter zijn nek vastknopend. Daarna haalde hij een opgerolde leren riem uit zijn actetas en snoerde Jeffries’ benen aan elkaar. Vervolgens begon hij systematisch de kleren van de man op het bed te doorsnuffelen. Het duurde niet lang of hij vond in de portefeuille het opgevouwen vel bankpost, waarin kolonel Prins de vorige avond het kostbare stukje papier had gevonden. Barnett zag dat het met draad vastgenaaid had gezeten. Hij keerde het om en om in zijn vingers.
„Precies het juiste formaat,” mompelde hij. „Hierin heeft hij het bewaard. Maar waar is het nu?”
Hij begon met enige opwinding de kleren te doorzoeken, maar vond alleen Jeffries’ persoonlijke bezittingen.
„De schooier!” siste Barnett met een blik in zijn ogen, die weinig goeds voorspelde. „Hij heeft het ergens verstopt ...”
Hij ging naar de wastafel, greep het glas, dat op het glazen schapje stond, vulde het met koud water en smeet de inhoud over Jeffries’ gezicht. Die knipperde met zijn natte ogen. Barnett ging op de rand van het bed zitten, met het automatisch pistool in zijn hand. „Zo, vriend Jeffries. Je dacht me dus te slim af te zijn, hè? Waar is mijn papiertje?”
Jeffries schudde zijn hoofd en schokte met zijn schouders. Hij begreep, dat hij geen rode cent van Barnett zou krijgen als hij moest bekennen, dat het papiertje hem de vorige avond door hun tegenpartij was ontstolen! De enige kans, die hij had was bluf... hoge bluf. „Weet je het niet?” siste Barnett dreigend.
Jeffries knikte woest met het hoofd.
„Ah, je weet het wel. Dat is verstandiger. Ik geef je de goede raad mij snel te vertellen waar het is, anders...”
Jeffries schudde het hoofd.
„... mij snel te vertellen waar het is,” ging Barnett onverstoorbaar door, „anders konden er wel eens zeer onprettige dingen met je gebeuren. Waar is dat papier? Heb je het naar een bank gebracht?” Jeffries schudde het hoofd.
„Wil je dat ik de prop in je mond losmaak?”

Jeffries knikte woest van ja.
„Het spijt mij, maar dat gebeurt niet. Het is ook totaal onnodig. Ik zal je niet de kans geven alarm te maken. Je kunt op mijn vragen met „ja”- en „nee”-schudden antwoorden. Gaat dat niet meer, dan kun je op een blocnootje schrijven wat je te vertellen hebt. Eerste vraag. Heb je dat papier hier in het hotel?”
Jeffries schudde: „Nee.”
„Heb je het ergens anders opgeborgen?”
„Ja.”
„Hier in Amsterdam?”
„Ja.”
„Op een volkomen veilige plaats?”
„Ja.”
„Kun je het ten allen tijde bereiken?”
„Nee.”
„Maar binnen één dag als het moet?”
„Ja.”
„Is het een bank?”
„Nee.”
„Waar is het?”
Woest „nee”-geschud.
„Wil je het niet zeggen?”
„Nee.”
„Wil je soms eerst die twintig duizend pond hebben?”
„Ja.”
Barnett knikte grimmig.
„Dat dacht ik al. Zo schieten we geen snars op. Hier is een blocnootje en een potlood. Ik heb een horloge. Ik geef je precies zestig seconden om op te schrijven, waar dat papiertje is en om me te vertellen, hoe ik het kan krijgen. Krijg ik het, dan geef ik je twee duizend pond. Zo niet, dan gebeuren er onprettige dingen met je.” Jeffries verroerde geen vin. Barnett hield het horloge op zijn pols zo, dat Jeffries er op kon kijken. De wijzer tikte rond. De zestig seconden passeerden zonder beweging van een der beide mannen. „Het spijt me voor je,” zei Barnett, „maar je hebt het zelf gewild.” Zijn handen schoten uit en grepen Jeffries’ rechterarm. Met een greep had hij de arm omgedraaid. Jeffries sloeg met zijn benen als een vis. Barnett draaide de arm iets verder. Jeffries’ gezicht werd rood.
„Kijk,” zei Barnett, kalm pratend. „Het is op het ogenblik niet zo prettig voor je. Maar als ik nog één centimeter verder doordraai, breekt je arm. Dat is niet zo erg, want je hebt er nog een. En als twee gebroken armen je niet tot rede kunnen brengen, zal ik je luchtpijp dichtknijpen tot je verstandig wordt. Je kunt kiezen of delen. Praten, of je arm...”
Jeffries sloeg met zijn benen en schudde wild het hoofd. Barnett liet langzaam de arm schieten.
„We zullen het proberen. Hier zijn blocnote en potlood.” Schrijf maar. Je mond maak ik toch niet vrij.”
Jeffries nam met trillende hand het potlood op en schreef langzaam op het blocnotevel:
„Papiertje gisteren gestolen.”
Barnett las wat hij schreef, grijnsde ongelovig, en pakte Jeffries’ arm weer op.
„Je moet betere smoezen bedenken.” Hij drukte de arm naar achteren en naar boven en zette iets verder door dan zojuist. Jeffries’ gezicht was paars.
„Dit is de tweede waarschuwing,” zei Barnett koel. „Je was ongeveer één millimeter van een gebroken arm af. Wil je het potlood?” Jeffries knikte wanhopig van ja. Zijn arm was nu zo machteloos, dat hij ternauwernood het potlood kon vasthouden. Hij schreef met moeite in blokletters:

„Geloof me in vredesnaam... ben gisteren in Parkhotel overvallen in mijn kamer en papier uit portefeuille gehaald. Kan nog zien waar gezeten heeft... ik blufte tegen je.”

Barnett staarde even neer op de in ruwe blokletters geschreven boodschap. Het kon natuurlijk waar zijn... In Jeffries’ portefeuille had hij daarjuist dat opgevouwen vel gevonden, waar waarschijnlijk het papiertje ingezeten had. Hij was in een moeilijk parket. Hij voelde er weinig voor, Jeffries werkelijk enig letsel toe te brengen... dat kon onprettige moeilijkheden met de politie veroorzaken. Er was een goede kans dat Jeffries inderdaad de waarheid sprak. Hij was immers ook uit Johannesburg per vliegtuig gevolgd? Maar het zwaarste woog dit: Barnett had in zijn zak het adres, waar de vroegere stuurman, thans kapitein Jansen, woonde met zijn Engelse vrouw. Hij had twee detectivebureaux in Engeland op het spoor gezet en die waren er de avond tevoren in geslaagd, de gewenste informatie voor hem op te scharrelen. Het kon Barnett eigenlijk koud laten of Jeffries loog of niet. Als hij, Barnett zelf, het klaarspeelde, dat koppel koperen kanonnetjes te pakken te krijgen, kon hij Jeffries en diens
papiertje missen als kiespijn. Dan mocht de tegenpartij zelfs het papiertje houden, dat zij gisteren op Jeffries had terug veroverd! Dan had hij, Barnett, tóch nog het spel gewonnen! Hij moest naar het adres, dat in zijn zak zat, zonder één minuut of seconde uitstel! Hij stond op en zei kort:
„Ik zal je verder met rust laten, maar ik zal je vastbinden.” Jeffries liet gelaten toe dat Barnett zijn handen op de rug bond met een doormidden gescheurd laken, keek toe hoe Barnett revolver, blocnote en papier in zijn zwarte actetas stopte, zijn jas recht trok en naar de deur ging.
Daar draaide hij zich nog eenmaal om.
„Een beetje kalm aan met je arm, dan gaat het best.”
De deur ging zacht achter hem dicht.

MOEILIJKHEDEN OP EEN POLITIEBUREAU

Inspecteur Jansen kwam om kwart over elf op het bureau Marnixstraat aan. Zijn humeur was ver beneden peil. Zijn vrouw was nog niet terug en de pukkel op zijn neus pijnlijker dan ooit. Hij had die morgen geen schone pan meer kunnen vinden om eieren in te bakken en dus had hij met aangebrande eieren zijn ontbijt moeten doen. Bovendien had een vlegel van een jongen met rood haar hem uit zijn bed gebeld met een krankzinnig verhaal over koperen kanonnen en Engelse vrouwen, en hij had zich bij het scheren bijna een stuk van zijn linkeroorlel gesneden.
„Mijn rapporten!” brulde hij tegen de agent van dienst. „Loop naar het café op de hoek en haal twee broodjes kaas en koffie voor me! Er is een knoop van je uniform los! Sta niet zo dom te lachen!” De ene agent verdween en een tweede klopte op de deur. „Binnen!” brulde Jansen, zijn gesneden oor bettend met een zakdoek.
De agent kwam binnen en klapte met zijn hakken.
„Inspecteur, er is een geval, dat wij niet kunnen oplossen ...” „Natuurlijk,” zei Jansen nijdig. ”Is er ooit een geval dat jullie wèl zelf kunnen oplossen? Weet je weer niet wat rechts en wat links is? Of weet je weer niet hoe je een woord in een rapport moet spellen?” „Er is een Amerikaanse jongen gearresteerd, inspecteur. En niemand verstaat genoeg Engels om te begrij
pen, wat hij wil. Als u het mij vraagt, inspecteur, is hij niet helemaal snik.”
„Ik vraag je niets,” snauwde Jansen. „Ik zal wel wijzer wezen. Breng maar binnen en houd een dwangbuis klaar.”
„Jawel, inspecteur,” zei de agent, met een strak gezicht. Men kende die ochtendhumeuren van inspecteur Jansen. Hij was klein van stuk, maar zo nijdig als een terrier, die een hele nacht door katten is nagezeten. Twee minuten later werd de Amerikaanse jongen binnengebracht. Hij zag er vrij normaal uit, alleen wat vermoeid. Zijn haren zaten in de war. Zijn schoenen waren ongepoetst.
„Ga maar,” zei Jansen tegen de agent. „Ik zal het wel opknappen. Heeft hij papieren?”
„Al zijn papieren zijn in orde,” rapporteerde de agent. „Hij is meegenomen, omdat hij ruzie stond te maken met een taxichauffeur. De chauffeur riep de surveillerende agent en zei dat de jongen vast een losgebroken Amerikaanse gek was.”
De deur ging dicht en Jansen keerde zich tot de jongen.
„What’s your name?”
„Bob Evers.”
„Where do you live?”
„You can read that on my papers,” antwoordde Bob.
Jansen keek hem een ogenblik strak aan.
„Wel, wel. Brutaal, hè?”
Zij spraken in het Engels verder.
„Ik ben helemaal niet brutaal,” zei Bob kalm. „Als de politie mij mijn papieren afneemt en mij niet gelooft, kunt u beter op mijn papieren nakijken hoe mijn naam is.”
„Papieren, poeh!” zei inspecteur Jansen. „Wat heb ik aan valse papieren?”
„En wat hebt u aan valse antwoorden?”
Inspecteur Jansen werd nijdig.
„Ik hoor gauw genoeg aan antwoorden of ze gelogen zijn of niet.” „U kunt nog veel gauwer aan papieren zien of ze vals zijn of niet als u even iemand naar het United States gezantschap stuurt.” Inspecteur Jansen sloeg met zijn vuist op het bureau.
„Ik heb geen adviezen van jou nodig, Amerikaanse vlerk! Je beantwoordt mijn vragen kort en naar waarheid!”
„Als u geen nonsens vraagt,” zei Bob. „Anders kan ik alleen met nonsens antwoorden.”
Inspecteur Jansen slikte en zijn gezicht werd rood. Hij snauwde: „Wat was dat voor een herrie met die taxichauffeur?”
„Hij was eigenwijs.”
„O,” zei Jansen. „En ben jij dat niet?”
„Ben ik daarvoor opgepakt?” informeerde Bob.
„Je bent opgepakt wegens verdacht gedrag.”
„Geen kwestie van. Ik ben opgepakt door de stomheid van uw agenten die geen eenvoudig Engels verstaan.”
„Luister hier, vlegel. We zijn hier in Holland en daar spreken we Hollands. Verwacht jij soms, dat we talenwonders in dienst nemen als agenten?”
„Nee,” zei Bob, „maar ik verwacht wel, dat agenten over gezond verstand beschikken en dat had deze zeker niet. Ik hoop dat u het hebt.”
„Wel, wel,” zei inspecteur Jansen sarcastisch. „En zou ik nu mogen weten, waar u met een taxichauffeur ruzie over had te maken?” „Ik zoek een koperen kanon,” zei Bob.
Inspecteur Jansen was juist begonnen zijn pijp uit te krabben, maar hield daar plotseling mee op en staarde met wijdopen ogen over zijn bureau heen.
„Wat?”
Bob zuchtte:
„Een koperen kanon. Ik ben op zoek naar iemand, die Jansen heet, een Engelse vrouw getrouwd heeft en in het bezit was of is van twee koperen kanonnen.”
„Jij bent toch niet vanmorgen bij mij aan de deur geweest met een rode pruik op, hè?”
Nu was het Bobs beurt om te staren.
„Met een rode pruik op? Ik? Hier?”
„Nee. Bij mij thuis. Er was vanmorgen iemand bij mij aan de deur, die vroeg of ik een Engelse vrouw had getrouwd en of ik twee koperen kanonnen bezat.”
Bob knipperde even met zijn ogen.
„Heet u soms Jansen?”
„Ik heet Jansen.”
„Dat is Arie Roos geweest. We werken er met zijn drieën aan, ziet u.”
„Waaraan?”
„Aan het opsporen van een kanon. We hebben een vriend in Engeland en die verzamelt wapens. Nu wist hij een paar antieke koperen kanonnetjes te staan bij een zeeman in Portsmouth, maar die heeft ze zijn dochter Annie meegegeven, toen die trouwde. Annie is getrouwd met een Hollandse zeeman Jansen. Adres onbekend. Nu gaan we alle Jansens in Amsterdam af tot we de goede te pakken hebben. En omdat ik bijna geen Hollands spreek, huurde ik een taxichauffeur om op al die adressen voor mij het woord te doen en we kregen wat herrie.”
Inspecteur Jansen begon zijn pijp weer uit te krabben.
„Als Amerikaan ben je natuurlijk vreemd hier. Heb je er enig idee van, hoeveel Jansens er in Amsterdam wonen?”
„Ik hoor, dat het de meest voorkomende naam in Holland is.” „Dat is het niet. De Vries is de meest voorkomende naam. Maar alleen met de Jansens in Amsterdam zul je wel een paar weken zoet zijn. Als hij intussen niet ergens anders heen is verhuisd.” „Tja.” zei Bob. „Toch is het de enige manier, en...”
Er klonk geschreeuw en gestommel uit de kamer er naast. Inspecteur Jansen fronste zijn wenkbrauwen en rende naar de tussendeur. Maar voor hij die open kon trekken, vloog zij open. Een roodharige jongen met een dikke, bloedende neus, waartegen hij een zakdoek hield gedrukt, werd door twee agenten naar binnen geduwd. Achter hem aan kwam tierend en schreeuwend een man met een dik, blauw oog en een das, die helemaal scheef zat.
„Ik néém het niet en ik hóéf het niet te nemen!” tierde hij. „Wat is dít voor een gekkenhuis?!” loeide inspecteur Jansen. Arie nam de zakdoek van zijn bloedneus. Inspecteur Jansen stopte midden in een woord en staarde hem aan.
„Wel... Is dat niet mijn bezoeker van hedenmorgen?”
„Goeden morgen,” zei Arie. „Ga weg, inspecteur. Ik kan geen Jansens meer zien en geen politie meer zien en zeker geen politie die Jansen heet!”
Toen gaf Bob ineens een schreeuw en sprong naar voren. „A gun! A brass gun!”
Hij dook op een tweewielig koperen kanonnetje af, dat achter de man met het blauwe oog in zicht was gekomen. Een derde politieman hield het aan een touw vast, of het een hondje was. De politiemannen lieten Arie los en grepen Bob.
„Houd hem vast!” brulde de man met het blauwe oog. „Dat is mijn kanon en niemand anders krijgt het.”
Inspecteur Jansen greep naar zijn veelgeplaagd hoofd. Hij maakte een wilde zwaai met zijn arm.
„Zitten iedereen! Ga zitten.”
Hij greep Bob bij zijn arm en wees hem een stoel. „Ga daar zitten, jij!” Hij wees Arie een stoel en hij gaf de man met het blauwe oog een stoel. Ze gingen alle drie op een rijtje zitten. Jansen ging achter zijn bureau staan. „Die deur daar dicht,” brulde hij tegen zijn agenten. De deur ging dicht.
„Zo,” zei Jansen. „En nu praat er niemand dan degeen die ik iets vraag. U daar...” Hij wees op de man met het dikke oog. „Wat is er aan de hand met dat kanon?”
„Het is een schandaal!” gilde de man. „Een gróót schandaal! Ik ben op de Kloveniersburgwal, in een
tweedehands zaakje en ik heb daar net een koperen kanonnetje gekocht, hetzelfde kanonnetje, dat nu daar staat. Ik heb een oom, die mij al maandenlang heeft gevraagd om een koperen kanonnetje, om in zijn gang neer te zetten. Hij vindt het zo sjiek staan, een kanonnetje in de gang, net als in een echt kasteel…”
„Goed, goed. Verder? Waar hebt u dat blauwe oog gekregen?” De man wees op Arie.
„Die heeft dat rode gevaar me daar gestompt. Ik koop dat kanonnetje, betaal er honderd goeie guldens voor, ze wouwen me eerst nog honderd twintig vragen ook, maar ... ”
„Waar begon dat gevecht over?”
„Zonder reden, meneer de inspecteur! Zonder enige reden. Als u het mij vraagt, is die rooie snotneus gek en moet opgesloten worden. Ik kom die winkel uitlopen, doodonschuldig, met het kanonnetje aan een touw achter me aan, hobbelend over de kinderhoofdjes van de Kloveniersburgwal en daar komt me ineens een taxi aanvliegen en stopt net als één van die auto’s in zo’n krankzinnige, Amerikaanse gangsterfilm en dat rooie gevaar daar vliegt er uit.”
„Waar hebt u dat kanon vandaan?” gilt hij tegen me. „Hoe komt u aan dat kanon.”
„Dat heb ik gekocht,” zeg ik tegen ’m.

„Waar?” gilt hij.
„Gaat dat u wat aan?” zeg ik. „Bent uwes van de politie of bent uwes alleen maar nieuwsgierig?”
Hij begint me bij mijn arm te pakken, waar ik ook al niet van gediend ben en hij wil weten, waar ik dat kanon gekocht heb en ik vertik ’t om ’m dat te vertellen. Zegt u nou zelf, inspecteur! Als ze u midden op straat aan uw lijf zouwen vliegen om te vragen waar u een kolenbak hebt gekocht? Wat hebben ze er mee te maken? Wat gaat het ze aan? En dat zeg ik die rode dan ook, maar die zegt: „Kan me niet schelen. Ik wil dat kanon hebben. Wat kost het?” „Het is niet te koop,” zeg ik. „Het is voor mijn oom, want die zit er om te springen.” Die mot ik dik te vrind houden, begrijpt u, inspecteur, want het is een suikeroom en daar heb ik wat van te wachten. „Nee,” zeg ik, „dat kanon is niet te koop en schiet nou op en laat me met rust of ik geef je een dreun voor je kop.” Ik sta toch volledig in mijn recht, inspecteur...”
„Ga dóór,” gromde inspecteur Jansen.
„Wel, hij begint aan mijn arm te trekken en ineens schiet mijn hand uit en daar staat hij met een bloedneus. En hij haalt uit en geeft me een lel op mijn oog, dat ik in geen weken meer toonbaar ben. Kijkt u eens!... Een bloedneus is zó weer over, maar een oog als dit!” Arie boog zich voorover en bekeek met kennelijke voldoening het dikke oog, dat nu zowat helemaal dicht zat.
„Dus als ik het wèl heb,” zei inspecteur Jansen, „heeft u het éérst geslagen?”
„Dat weet ik nog zo net niet,” sputterde de ander. „Hij zat al een hele tijd aan mijn arm te trekken en ik heb ’m een paar keer gewaarschuwd. Ik heb de eerste klap gegeven, maar hij heeft aan me staan rukken.”
„Nou, het lijkt me mooi verdeeld,” zei de inspecteur Jansen. „De één een bloedneus en de ander een klap.”
Arie sprong op.
„Ho, inspecteur! Nu we toch hier zijn… laten we nu metéén even over dat kanonnetje praten. Hij zegt, dat het hem honderd pop heeft gekost. Ik geef hem het dubbele: tweehonderd.”
„Daar heb ik niets mee te maken,” zei inspecteur Jansen. „Het is hier geen verkoop-lokaal. En vlieg nu met die kanonnenkrankzinnigheid van mijn kamer af. Ga het hiernaast maar uitkienen.”
„Er valt niets uit te kienen!” zei de man van het kanon woest. „Het is mijn kanon en ik verkoop het niet, en daarmee uit.”
Jansen brulde tegen zijn agenten.
„Gooi die hele troep van mijn kamer af, neem hun namen op en zet ze op straat. Ze zijn allemaal krank
jorum. En ik waarschuw jullie: als je op straat voor het bureau soms herrie gaat trappen over dat kanon, laat ik je opnieuw oppakken en dan ben je niet één, twee, drie weer los.” De twee agenten werkten Bob, Arie en de man met het blauwe oog van Jansens kamer af en de rust daar keerde terug. Maar niet lang.

* * *

Een jonge agent kwam binnen met een papiertje.
„Die buitenlanders worden lastig, inspecteur. Hier is een bericht, dat ik opgenomen heb, voor u kwam. Inspecteur Garremans heeft al een waarschuwing uitgestuurd aan alle posten.”
Inspecteur Jansen las:

Opgenomen per telefoon 10.25 uur.

Waarschuwing van Kolonel J. C. K. Prins, wonende Prinsengracht 2238, tegen een zekere Jarvis Jeffries, Engels onderdaan, gisteren gelogeerd hebbende in het Parkhotel kamer 241. Deze Jarvis is wederrechtelijk in het bezit van een vuurwapen en zijn gedrag is van die aard, dat arrestatie en nader onderzoek zeker gerechtvaardigd is, daar Prins op goede gronden aanneemt, dat Jeffries geen Nederlandse vergunning tot wapendragen bezit.
Signalement:
Lang 1 meter 87, grijze nieuwe gleufhoed. lichte nieuwe regenjas, bruine nieuwe schoenen, draagt nieuw varkensleren koffertje en heeft zich hoogstwaarschijnlijk in een ander hotel in Amsterdam laten inschrijven.

„Oppakken en kijken wat er met die snaak aan de hand is,” bromde Jansen. „Het alarm is uit, zeg je?”
„Over alle lijnen, inspecteur. Een speciale afdeling controleert op het ogenblik alle hotels.”
„Prima. Laat me weten als er iets van hem bekend is.”
„Tot uw dienst, inspecteur.”
„En bel naar Jansonius op de hoek, dat ze me die kan koffie laten brengen en die broodjes met kaas. Die zijn er nog niet. Ik heb nog niet eens gegeten vanmorgen.”

* * *
In de dienstkamer er naast stonden Arie, Bob en de man met het blauwe oog te confereren.
„Luister nou,” zei Arie, voorzichtig aan zijn dikke neus voelend. De neus bloedde niet meer en hij stak zijn zakdoek weg. „Luister nou. Als ik je nou driehonderd gulden geef voor dat kanonnetje? Dan maak je een winst van tweehonderd gulden zeker. En of je die erfenis van je oom krijgt moet je maar afwachten.”
„Da’s niet mis,” zei de ene agent, een pruim achter zijn kiezen stekend. Hij was uit de oude school van agenten, die nog pruimden. De nieuwere agenten deden dat allang niet meer. „Da’s gauw verdiend, man.”
„De kans op die erfenis is me meer waard,” zei de man met het dikke oog koppig. Zijn niet dichtgeslagen oog keek Arie wraakzuchtig aan. „Ik verkoop het niet, en daarmee uit. Waarom moet u nou met alle geweld dit kanon hebben? Verzamelt u kanonnen?”
„Wij zijn op zoek naar één bepaald koperen kanon,” zei Arie. „Er is een beste kans, dát het dit is. Dè kans is mij in elk geval driehonderd pop waard. Beschouw het maar als een lotje uit de loterij.” De man met het dikke oog werd nu helemaal nieuwsgierig en kreeg nog minder zin om te verkopen.
„Dadelijk zit er nog een pak diamanten in de loop verstopt, uit de Duitse tijd,” opperde een der agenten.
Arie had wel in de gaten, dat hij eigenlijk al véél te veel had gezegd. De kans, dat hij dit kanon nog voor geld of goede woorden zou krijgen, was nu wel helemaal verkeken.
„Nou, als het u om koperen kanonnen te doen is,” zei de andere agent, die boterhammen zat te eten uit een trommeltje, en onderwijl met zijn rechterhand namen naliep uit een adresboek. „Als het u dáár om te doen is, kan ik u wel aan zo’n kanon helpen. Er bennen der genoeg in Amsterdam. Mijn zwager heeft een tweedehands zaak en daar staan der zowiezo al twee. Voor driehonderd pop het stuk kan u ze wel krijgen.”
„En ik weet een advocaat bij mij in de straat die er een in zijn vestibule heeft,” zei de andere agent. „Als u alle koperen kanonnen uit Amsterdam wil gaan kopen
voor een paar honderd pop het stuk, kan het u een lieve duit kosten.” Bob Evers zat op een oude radiator van de centrale verwarming en keek van de een naar de ander, maar verstond van het gesprek niet veel. Arie besloot er een eind aan te maken.
„Kunnen wij nu gáán? Wij gaan eens verder kijken.”
„As-u geen herrie meer maakt met taxi-chauffeurs en geen kanonnen meer molesteert,” waarschuwde de oude agent. „Als u wéér hier binnen wordt gebracht voor deining op de openbare weg, loopt het niet zo goed meer af.”
Arie gaf Bob een wenk en zij liepen het politiebureau uit. Buiten scheen de zon heet en helder.
„Laat dat stomme kanon maar,” bromde Arie in het Engels tegen Bob. „Die gek wil het absoluut niet verkopen en er schijnen honderden van die koperen kanonnen in Amsterdam te zijn. Jacht op al die dingen maken is een onbegonnen werk. We betalen een fortuin om ze te kopen en mogen wel een kazerne huren om ze allemaal op te bergen. We moeten dat adres hebben, anders zijn we nergens. Maar weer beginnen, Bobbie, iets anders zit er niet op. Laten we alleen oppassen, dat we niet wéér op dat politiebureau terechtkomen, anders krijgen we ernstige moeilijkheden.”

* * *

In de kleine, maar nette kamer van het Commercieel Volkshotel lag Jeffries in een vreemde houding op het bed. Hij had zich naar het hoofdeinde gewerkt en kans gezien de doek, die de spons in zijn mond vasthield, van achteren over een knop van een beddespijl te haken. Hij trok en rukte en voelde langzamerhand de doek losser worden. Na vijf minuten gewurm speelde hij het klaar, de doek over zijn hoofd heen te schuiven. Hij spuwde de spons uit en hij hijgde naar adem. Hij had het erg benauwd gehad, want zijn neus was een beetje verstopt geraakt en hij was even bang geweest te stikken. Hij bleef stil liggen om op adem te komen. Wat nu? Om hulp roepen? Dan kwam het halve hotel er aan te pas en vast en zeker politie en hoe minder complicaties, hoe liever het Jeffries was. Hij voelde er ook niets voor om als een gek aan zijn handen te gaan rukken en zich moe te maken zonder resultaat. Hoe kreeg hij zijn handen vrij? Zijn armen waren op de rug gebonden met een band om de polsen. En die band was stevig ook.
Het duurde niet lang of Jeffries kreeg een idee. Hij richtte zich op, rolde van het bed af en begon, met de handen nog op de rug, de dekens van het bed af te sleuren. Het was niet zo gemakkelijk, de matras er ook af te krijgen, maar na enig gesjor lukte dat ook. De ijzeren spiraalmatras lag bloot, en, zoals Jeffries verwacht had, waren de zijkanten van het bed van ruw afgewerkt ijzer. Hij ging op de matras op de vloer zitten en begon de doek, die zijn handen bijeenhield, langs de ijzeren kant van het bed te schuren. Na tien minuten waren zijn handen vrij en tien tellen later zijn tenen. Hij maakte eerst het bed weer op, verstopte de kapotte doek onder de matras, rolde de riem netjes op en deed die in zijn koffertje, waste zich, kamde zijn haren keurig en ging toen, jas aan, hoed op, koffertje in de hand, naar beneden. Het was kwart over elf in de morgen. Dit was het tweede hotel, waarin Jeffries een smadelijke nederlaag had geleden. Hollandse hotels schenen hem geen geluk te brengen.

* * *

Hij kwam beneden in de kleine vestibule. Achter een goedkoop bureautje was een vrouw bezig een stapel rekeningen op te tellen. „Ik moet plotseling weg,” zei Jeffries. „Ik heb mijn kamer vooruit betaald, dus dat is zeker wel in orde.”
De vrouw keek even na in een boek.
„Jeffries?” Haar Engels was vrij goed. Er kwamen veel Engelse handelslui in het hotel. „O.K. The key?”
Jeffries legde de sleutel voor haar.
„Luistert u eens. Ik heb een halfuur geleden boven iemand op bezoek gehad en die is nogal haastig weggegaan. Hij heeft zijn papieren bij mij laten liggen. Weet u misschien waar hij heen is gegaan?” De vrouw stopte een piek verkleurd haar weg achter haar oor. „Wacht eens even... hij moest een taxi hebben! Bart heeft er een voor hem gehaald. Een ogenblik...”
Zij ging de gang in en Jeffries hoorde haar roepen: „Bart!” Een minuut later was zij terug.
„Hij heeft een taxi gekregen en hij moest naar Alkmaar.” „Alkmaar? Wat is dat. Waar ligt dat?”
„Een kilometer of dertig Noordelijk van Amsterdam. Aan de grote weg. U kunt er per trein komen.”
„Weet u het adres niet in Alkmaar, waar... ”
„Alléén maar: Alkmaar.”
De glazen deur van de kleine vestibule kraakte en een jongen kwam binnen, met in zijn handen een blocnootje. Hij kwam naar het bureau lopen, waar Jeffries stond en keek toen op. Op hetzelfde ogenblik keek Jeffries om. Zij staarden elkander drie tellen lang aan of zij gek waren, en toen gaf Jan Prins een schreeuw:
„Jeffries!”
Het volgende ogenblik had hij een vuistslag te pakken, die hem achterover tegen de muur deed vallen. De vestibuledeur vloog open met zulk een geweld, dat zij terug tegen de muur sloeg. Het glas van de ruit viel kletterend in scherven. Jeffries was al buiten. „Houd de dief!” gilde Jan en rende hem achterna. Het was een betrekkelijk stille straat en vijftig meter voor zich uit, door de heldere zonneschijn, zag hij Jeffries sprinten: hoed op, regenjas achter hem aan fladderend, koffertje in de hand. De vuistslag, die Jan gekregen had, was langs zijn wang afgeschampt en had wel pijn gedaan, maar hem niet verdoofd. Rennen had hij
altijd goed gekund, en terwijl hij sprintte, brulde hij: „Houd hem!... Pak hem!!!”
Een slagersjongen op een fiets ging op zijn trappers staan en begon Jeffries te achtervolgen. Een man, die met zijn hond liep te wandelen, maakte het beest los en riep: „Pak hem, Richard!” De hond kwispelde en begon de slagersjongen blaffend te achtervolgen. Een melkboer, aan het einde van de straat, zette zijn flesjes melk neer en ging met gespreide armen midden in de straat staan. Twee vrouwen, die uit ramen hingen, begonnen te krijsen. Een man op een motorfiets gilde:
„Wat is er aan de hand?”
„Houd de dief!” brulde Jan.
De motorfiets daverde achter Jeffries aan. Rond de hoek aan het einde van de straat kwam op zijn gemak een politieagent aanwandelen. De man op de motorfiets passeerde Jeffries rakelings en gaf hem in het voorbijgaan een schop, die hem in zijn ren als een tol op één been liet ronddraaien. De slagersjongen sprong in volle vaart van zijn fiets af liet die op de stenen kletteren en greep Jeffries in zijn kraag. De hond, luid blaffend, greep de slagersjongen in zijn broek. De melkboer en de agent kwamen beiden aansprinten en grepen Jeffries bij zijn armen. Jeffries vocht wat hij kon, maar dat baatte hem niet veel. Hij was al machteloos in de greep van drie man, toen Jan hijgend kwam aanrennen.
„Houd hem goed vast!” riep hij. „Dat is een heel gevaarlijk heer.” „Zo,” zei de agent. „Heeft hij een winkella gelicht of zoiets?” „Hij gaf mij net in een hotel een klap op mijn gezicht,” zei Jan Prins. „Asjeblieft! Kijk maar!”
Hij had een bloedende schaafwond op zijn wang.
„Dat is natuurlijk mis,” zei de agent, en haalde een opschrijfboekje te voorschijn. „Houden jullie hem even vast. Dergelijke heren...” Op dat ogenblik begon Jeffries in het Engels te praten.
„Hoho. Wat hebben we nou aan de hand?” zei de agent
en keek op. „Een Engelsman?” Zijn gezicht veranderde ineens. Zijn grijze ogen vlogen van Jeffries’ hoed naar zijn jas en vandaar naar het koffertje, dat op de grond lag.
„What is your name?” vroeg hij kort.
„Jeffries,” zei Jan Prins.
De agent klapte zijn opschrijfboekje dicht en haalde een fluitje uit zijn zak. Het signaal snerpte door de stille morgenlucht. „Er is een alarm uit voor dit heerschap,” verklaarde hij. „Verdacht van vuurwapens dragen.” Hij bukte zich en opende het koffertje. Bovenop het door elkaar geraakte ondergoed lag een revolver. De agent liet het wapen liggen, sloeg het koffertje dicht en knipte bliksemsnel de handboeien dicht om Jeffries’ polsen.
„We are going to the police station, my friend,” gromde hij, en tegen Jan: „Kom jij ook maar mee, jongeman. We hebben je nodig als getuige tegen dit heerschap.”
„Ik ben een Engelsman!” schreeuwde Jeffries. „En ik laat me niet zo behandelen!”
„Ik zie niet goed wat u er aan kunt doen,” antwoordde de agent kalm. „Ik zou maar heel rustig meegaan als ik u was.”
Een sirenehuil kwam snel nader. Om de hoek van de straat kwam een politiejeep aanstuiven.
„Jeffries,” kondigde de agent aan, hem naar voren schuivend. „Goed werk,” zei de brigadier aan het stuur tevreden. „Laad maar in.”

* * *

Arie Roos en Bob Evers waren vijftig meter van het politiebureau in de Marnixstraat af, toen een jeep met huilende sirene in volle vaart kwam aanstuiven. Zij stonden stil en zagen Jan Prins en Jeffries voorbijgieren. De jeep stopte voor het politiebureau. Bob en Arie staarden elkaar even aan en renden de vijftig meter naar het politiebureau zo snel terug, dat zij bij de
poort aankwamen toen Jan en de geboeide Jeffries uitstapten. „Jan! Waar heb je die vent gevonden?”
„Hallo! Waar komen jullie vandaan?”
„Wij zijn al opgepikt. Een halfuur geleden. Waar heb je die boef van een Jeffries gevonden?”
„Helemaal bij toeval, man! Ik moest een Jansen hebben die kellner is in het Commercieel Volkshotel. Ik stap er binnen en wie staat daar bij het bureau beneden te kletsen? Jeffries! Hij geeft me een slag in mijn gezicht en ik hem achterna. Maar er schijnt een algemene politieoproep voor hem te zijn. Daarom al die deining.” De poort ging open en de jeep reed binnen. Maar Bob en Arie mochten niet mee naar binnen. Er volgde een heel geschreeuw, dat pas ophield toen Arie een idee kreeg. Hij wees naar de jeep die op het binnenplein stond.
„Die vent in die jeep daar is een internationaal vliegtuigbandiet. Dáárom is hij gearresteerd. En wij weten er alles van en ze hebben ons als getuigen nodig.”
„Poeh!” zei de agent bij de poort. „Wat zullen jullie jongens van internationale vliegtuigbandieten afweten!... Laat me niet lachen!” „Het lachen zal jou wel vergaan, broer,” zei Arie nijdig. „Kom mee Bob, wij gaan door de hoofddeur naar inspecteur Jansen.”

* * *

„Zo, zo,” zei inspecteur Jansen, met belangstelling de inhoud van Jeffries’ koffertje bekijkend, dat voor hem op zijn bureau stond. „Heeft u een vergunning voor dit vuurwapen?”
„Moet ik daar een vergunning voor hebben”„ vroeg Jeffries onschuldig. Zij spraken weer Engels.
„No,” zei de inspecteur. „Oh, no. Wat denkt u, dat het hier is? Jong Chicago? Voor een mes langer dan negen centimeter moet u zelfs een vergunning hebben!”
„Lieve hemel, dat wist ik helemaal niet,” zei Jeffries.
„Wel, wel,” zei de inspecteur. „Ik zie uit uw papieren, dat u gisteren hier bent aangekomen uit Johannesburg.”
„Volkomen juist!”
„En wat komt u hier in Holland doen?”
„Zaken. Ik heb een import- en exporthandel in Engeland.” „In vuurwapens soms?”
„Neen. Oude boeken.”
„U is handelaar in oude boeken. Gebruikt u een revolver om boekenwurmen mee dood te schieten?”
Jeffries haalde de schouders op. De ondervraging ging door.

* * *

In de kamer er naast zaten Bob, Jan en Arie in gesprek met de agenten. Jan had juist de rol van Jeffries in de overval op het KLMvliegtuig verteld. „Ik begrijp alleen niet,” zei hij, „hoe u hier zo gauw daarvan op de hoogte was, en een alarm voor die boef uitzond!”
„Dáár wisten wij ook niets van,” zei de ene agent. „Er was alleen een alarm voor hem rondgezonden omdat hij zich verdacht gedroeg. Hier is het bericht.”
Hij wierp Jan een getypt briefje toe.

Waarschuwing van Kolonel J. C. K. Prins, wonende Prinsengracht 2238, tegen een zekere Jarvis Jeffries, Engels onderdaan, gisteren gelogeerd hebbende in het Parkhotel ...

„Goede help!” riep Jan. „Dat is mijn vader!” Hij schoof Arie het papier onder zijn neus. „Kijk... dat is een idee van de oude kolonel geweest!”
„Da’s óók gewaagd spel van die oude heer van jou!” Beseffend, dat er politieagenten om hem heen stonden, slikte hij de rest van zijn woorden in.
„Is het middel niet erger dan de kwaal?” vroeg Arie.
Jan fronste zijn wenkbrauwen.
„Hoezo?”
„Jeffries zit nu wel vast, best. Maar als Jeffries nu
eens de enige man is, die het adres van dat koperen kanon weet? Dan kunnen wij hem moeilijk volgen naar dat adres.”
„Nee, ezel, maar wij hebben intussen de tijd om het op te zoeken!” „Ik help het je wensen,” bromde Arie. „Van de dertig adressen die ik vanmorgen heb afgerend, vond ik op twaalf geen mens thuis. Die kan ik opnieuw gaan afwerken. Op zo’n manier blijft ons zoeksysteem vol gaten zitten.”
„Weet jij wat beters?” vroeg Jan korzelig.
De deur van de inspecteurskamer ging open en Jeffries kwam naar buiten. Achter hem doemde inspecteur Jansen op.
„Voorlopig vasthouden. Engels consulaat over hem opbellen.” De deur bonsde dicht. Jeffries keek naar de agenten en de drie jongens.
„Hallo, Jeffries,” grinnikte Arie.
„Ha, die Jeffries!” zei Jan.
Bob Evers kauwde gom.
„Jeffries en ik zijn heel oude vrienden,” zei hij. „We hebben het in Engeland al samen aan de stok gehad. Nu zit je lelijk in het nauw, hè? Hier klets je je zo gauw niet uit.”
Jeffries begon tegen Bob te praten, in het Engels.
„Als jullie me deze poets gebakken hebben, heb je jezelf toch lelijk in je vingers gesneden.”
„Dat kun je zo hebben,” zei Bob onverschillig.
„Want,” ging Jeffries door, terwijl een agent de zakken van zijn jas begon leeg te maken, „jij denkt nu, dat je je grootste vijand, mij, uit de weg hebt geruimd maar dat zit glad mis. Weet je wie vanmorgen om negen uur hier op Schiphol arriveerde?”
Bob bleef met een onverstoorbaar pokergezicht doorkauwen. „De Khalief van Bagdad.”
„Barnett,” zei Jeffries. „Barnett zelf. En hij heeft het
adres in zijn zak, waar dat koperen kanon te vinden is.” „Ik ben gekke Harry,” zei Bob. „Ik geloof alles.”
Jeffries toog zijn hoofd voorover.
„Kijk,” zei hij. „Voel die bult op mijn hoofd eens. Denk je, dat ik die mezelf geslagen heb voor de lol?”
Bob keek, stond op en voelde aan de zijkant van Jeffries’ schedel. Er zat een lange, bultige richel op. Bob ging weer zitten.
„Kop gestoten tegen een kastdeur?” vroeg hij.
De agent was klaar met de jas en begon Jeffries’ broekzakken na te zoeken. Jeffries praatte over zijn schouder tegen Bob en de andere twee jongens zaten gespannen te luisteren. De agenten verstonden er weinig van. Jeffries praatte zoveel Engels slang, dat ze het merendeel niet konden snappen.
„Ik wilde een linke jongen zijn, zie je? Barnett even tillen voor een twintig duizend pond. Ik wou met dat papiertje alleen maar over de brug komen voor twintig duizend contant. Hij was me net te glad af. Hij kwam vanmorgen, deed of hij hapte, gaf me onverwacht een klap met een revolverloop en draaide mijn arm om tot ik hijgde naar lucht. Toen hij in de gaten kreeg, dat ik werkelijk dat papier niet had en dat het werkelijk gegapt was, smeerde hij ’m om zelf dat laatste papiertje in het kanon te gaan halen. Hij heeft het adres, zie je. Dus de zaak zit zo: als jullie mij pesten, pest ik jullie en wij hebben allebei niks en Barnett is de lachende derde, die met het papiertje gaat strijken. Snappie?”
„Als ik het dus wèl heb,” zei Bob, „moeten we dus alle mogelijke moeite in het werk stellen om jou vrij te krijgen.”
Jeffries zei kort:
„Onze belangen lopen samen. Jullie is er alles aan gelegen dat Barnett dat papier niet krijgt. Mij ook, want in dat geval zie ik mijn geld nooit. Ik wil met jullie een zaakje doen. Ik weet waar Barnett heen is gegaan om dat laatste papier te halen. Jullie niet. Zorg dat je me hier loskrijgt en we gaan er samen heen. Je betaalt
mij van de erfenis tien duizend pond uit, dat is het je dik waard, en ik breng je naar het adres, waar dat briefje is.”
„Pah,” zei Bob. „Bluf. Hoe weet jij dat adres? Barnett zal het je zeker niet aan je neus gehangen hebben... ”
„Ik heb het...,” begon Jeffries en stopte meteen, want als hij zou zeggen hóé hij de naam van het plaatsje Alkmaar had gekregen, zou het een kleine kunst zijn voor de drie jongens om het ook even in dat hotel te gaan vragen.
„Dat is míjn zaak. Ik wijs je er alleen op, dat je geen dagen tijd hebt. Elke minuut die verloopt is Barnett dichter bij dat adres.” Een agent kwam door de buitendeur binnen.
„Kolonel Prins voor inspecteur Jansen.”
Hij stapte opzij en de kleine kolonel, met zijn witte snorren, kwam de wachtkamer binnen. Toen hij de drie jongens zag, werden zijn grijze ogen tweemaal zo groot van verbazing.
„Wat? Wat?” blafte hij. „Wat is dat hier?”
Toen zag hij Jeffries en de punten van zijn snorren staken recht omhoog de lucht in.
„Ah!”
„Wel, wel,” zei Jeffries lijzig. „Mijn onschuldige bezoeker van vannacht. Hebt u zich wéér niet in de deur vergist?”
Jan was als de dood zo bang, dat zijn vader en Jeffries elkaar zouden gaan uitschelden, waar al die luisterende agenten omheen stonden. Hoe minder er gezegd werd over dat insluiperijtje in het Parkhotel, hoe beter.
„Shhh!” zei hij tegen Jeffries. „Dit is mijn vader!”
„Er worden me een hoop dingen duidelijker,” grauwde Jeffries, „maar...”
„Shhh,” zei Jan. „Laat me even met mijn vader praten.” Hij trok de kolonel mee in een hoek en zij begonnen snel een fluisterend gesprek.
„Hebt u een aanklacht tegen Jeffries ingediend?”
„Natuurlijk!” blafte de kolonel. „Verboden bezit van
vuurwapens. Heeft prima gewerkt. Prompt gearresteerd.” „Jawel,” zei zijn zoon. „Het werkte tè prima. Want nu moeten we hem zo gauw mogelijk weer los hebben.”
„Wat! Ben je nou helemaal gek, jongen?”
„Niet helemaal. Maar als het nog even zo doorgaat met deze kanonnenjacht, maak ik een goeie kans. Jeffries is de enige die weet waar de eigenaar van dat kanon ergens woont.”
„Goed. Dan moet hij solide vast blijven zitten, tot wij het zelf gevonden hebben.”
„Dat,” zei zijn zoon, hem bij een knoop van zijn jas pakkend, „is nu juist de kneep. Zijn opdrachtgever uit Engeland, Barnett zelf, is overgevlogen met het adres en die is er nu heen. We moeten dus zo snel mogelijk Barnett achterna en de énige, die weet waar Barnett héén is... is Jeffries.”
De kolonel werd rood en begon de einden van zijn snor op te eten. Toen barstte hij los:
„Dus eerst dien ik een aanklacht tegen Jeffries in en dan moet ik hem er weer úítpraten? Kan niet! Hebben ze een pistool op hem gevonden?”
„Juist. Praat alsjeblieft niet zo luid, vader.”
„Een pistool is een pistool,” zei zijn vader. „Dat klets ik nooit weg.” „Kent u inspecteur Jansen persoonlijk, vader?”
„Als mijn broekzak. Hij is luitenant geweest in mijn regiment.” „Luister, vader. U hóéft dat pistool niet weg te praten. Jansen denkt, dat dat pistool per vliegtuig Holland is binnengesmokkeld.” „Dat is het natuurlijk ook.”
„Best. U gaat naar Jansen en zegt, dat het hele geval is opgelost en dat het allemaal op een vergissing berust en dat het uw eigen pistool is.”
„Wat?!” blafte de kolonel verontwaardigd.
„Ssttt!” zei Jan wanhopig. „Schreeuw toch niet zo, vader.” „Waarom niet?” bulderde de kolonel. „Ik sla een figuur als een idioot tegenover een van mijn ex-luitenants. Eerst een aanklacht indienen en je dan weer vergissen ... ”
„Het is onze énige kans,” smeekte Jan. „U móét Jeffries er uit halen en dat kunt u voor elkaar krijgen met een knipoog en een goed verhaal en dan kunnen we samen met Jeffries op jacht naar dat kanon.” Een minuut later ging kolonel Prins de deur van Jansens kamer binnen. Vijf minuten later kwam hij terug, samen met inspecteur Jansen. Jansen had een onleesbaar pokergezicht. De kolonel keek ernstig. „De zaak is opgelost,” kondigde inspecteur Jansen aan. „Het is een merkwaardig misverstand geweest. Geef mijnheer Jeffries zijn spullen terug en laat hem met kolonel Prins meegaan. Geef dat pistool aan kolonel Prins en niet aan Jeffries, want het is van Prins en die heeft een vergunning.”
Hij schudde de kolonel de hand en de deur ging dicht. Jeffries laadde zijn bezittingen weer in zijn zakken. Kolonel Prins liet het pistool in zijn zak glijden. Jan en Bob stonden te trappelen van ongeduld. Arie kwam binnenstuiven.
„Er staat een knaap van een taxi voor de deur. Klaar?” Ze renden met zijn vijven naar buiten en de taxi in.
„Waarheen?” vroeg de chauffeur, die al klaar zat met zijn hand aan de versnelling.
Zij keken alleen naar Jeffries, die achterin zat, op een apart bankje, en bezig was zorgvuldig zijn regenjas op te vouwen.
„Tja,” zei Jeffries. „Nu zullen we toch eerst even spijkers met grote koppen moeten slaan. En liefst gauw, want de tijd is kostbaar.” „Wat nú weer?” blafte de kolonel.
,.Heel eenvoudig dit: ik merk op dat twee personen die de Engelse erfenis moeten krijgen, helemaal niet eens bij ons zijn.„ „Wat een weer,” riep Bob Evers. „John zit ergens tus
sen Londen en Dakar of in Lissabon, en Lois is in Londen gebleven om het onderling contact aan te houden.”
„Best,” zei Jeffries, „maar...”
„Ik dacht, dat jullie zo’n vliegende haast hadden,” merkte de chauffeur op, over zijn schouder.
„Dat zul je gewaar worden,” zei Jan tegen hem. „Ga door, Jeffries.” „... maar welke garantie heb ik, dat ik niet opnieuw word bedrogen als ik jullie dat adres geef? Als John en Lois me hun woord gaven, dat ik tien duizend pond kreeg als ik hun dat laatste papiertje veilig in handen kon spelen, dan zou ik daarop afgaan, maar hoe kunnen jullie beschikken over een erfenis van een Engelse broer en zuster, die jullie volslagen vreemd zijn?”
„Ik ben bang dat je dat risico zult moeten nemen,” snauwde kolonel Prins, „of we hebben allemáál niks.”
„Dank je feestelijk,” spotte Jeffries. „We hebben al risico’s genoeg genomen. Ik wil zekerheid.”
„Als ik je nou garandéér...,” begon kolonel Prins heftig. „U kunt me helemaal niets garanderen,” antwoordde Jeffries ijzig. „Het is uw geld niet. Als het geld gewonnen wordt, is het van John en Lois en u kunt me nu wel tien duizend pond beloven, maar zij kunnen later wel zeggen: met beloften van die ouwe kolonel hebben wij niets te schaften.”
Arie kwam tussenbeide.
„Het is heel eenvoudig. Meneer Jeffries, bent ú bereid het woord van kolonel Prins te geloven als wij u tien duizend pond van onszelf toezeggen voor dat papiertje?”
„Ja,” zei Jeffries. „En nog beter is het als de kolonel mij een briefje schrijft waarop hij aanneemt mij te betalen tien duizend pond of honderd duizend Hollandse guldens, binnen een week nadat het koperen kanon met het bedoelde briefje er in door ons is gevonden.” „Hoho,” zei Arie. „Door úw toedoen is gevonden. Als
wij het zonder uw hulp vinden, krijgt u geen cent.”
„Accoord,” zei Jeffries, na enige aarzeling.
Kolonel Prins riep;
„Ben je nou gek, jongen? Ik mijn handtekening zetten voor honderd duizend gulden?”
Arie zuchtte.
„U hebt toch dat papiertje in handen! John en Lois zullen u wat graag dat geld terugbetalen... En u bent zeker dat u het krijgt, want u heeft het papiertje. Op die manier zijn we allemaal gedekt.” „Het is het toppunt van eenvoud,” zei Jan. „Maak die krabbel, vader en laten we zorgen, dat we vertrekken.”
De oude Prins haalde een velletje uit een zakblocnote en schreef het bewijsje. Hij schreef het in het Hollands en in het Engels, en gaf het aan Jeffries, die het achterdochtig las, opvouwde en in zijn portefeuille borg.
„We gaan naar Deventer,” kondigde hij aan.
„Wát?” riepen ze in koor.
„Ik kan het niet helpen,” zei Jeffries. „Die Jansen zal intussen verhuisd zijn. Het adres, dat Barnett opgaf aan zijn chauffeur, was in Deventer.”
„Maar dat is zeker honderd kilometer van hier!” zei de oude Prins. „Klopt,” zei Jeffries brutaal. „Hij had nog een hele herrie in de vestibule van het hotel, omdat de chauffeur niet zo ver wilde rijden.” „Okay,” zei de taxichauffeur. „Deventer of niet?”
„Deventer,” beval kolonel Prins.
De taxi stoof weg.
„Welk adres in Deventer?” vroeg kolonel Prins, terwijl ze gierend door een bocht het Leidseplein opvlogen.
„Dat zal ik u wel vertellen als we in Deventer zijn,” antwoordde Jeffries. „U zult me niet al te kwalijk nemen, hoop ik, dat ik mijn belangen zo goed mogelijk bescherm.”
„U is wat ál te wantrouwend,” zei kolonel Prins.
„Och...,” zei Jeffries.
Hij keek uit het raampje. Zij vlogen door de Leidse
straat in een woeste poging om de straat in de lengte door te zijn, vóór de stoplichten rood werden. Vóór hen zat een kar met een paard. De lichten sloegen rood en de kar stopte. Het was tien over twaalf en de straat zat van trottoir tot trottoir vol met fietsers, die uit kantoor naar huis gingen.
„Die vent daar kèn ik!” riep Jeffries ineens, en wees naar een man op het trottoir. Zij keken allen uit het raam en voor zij goed en wel beseften, wat er gebeurd was, had Jeffries het portier aan de verkeerskant opengerukt, was er uit gesprongen en tussen de massa wachtende fietsers verdwenen. Toen zij het portier dicht hoorden bonzen was het te laat. De oude kolonel blokkeerde de uitgang aan die kant. Toen Arie over hem heen was geklommen, zag hij niets anders meer dan de opeengepakte massa fietsers, auto’s, karren en vrachtauto’s.
„Waar is die vent heengevlogen?” brulde hij tegen de fietsers naast hun taxi.
Die staarden hem even aan, en begonnen te kijken en te wijzen. Intussen verstreken er kostbare seconden. Bob, Jan en de kolonel waren intussen door het andere portier gesprongen en zochten de straat af. Maar Jeffries was spoorloos. Hij kon zich schuilhouden tussen het verkeer, hij kon in een winkel zijn gedoken of in een café of achterin een vrachtauto zijn gekropen... De lichten sprongen op groen en de rivier van verkeer begon weer te stromen. Zij kropen weer in de taxi.
„We kunnen aannemen, dat Deventer niet de plaats is, waar we moeten zijn,” zei Arie droog.
„Wat een schoft!” raasde de kolonel. „Wat een boef!”
De taxi reed de hoek van de Prinsengracht om en parkeerde langs het trottoir. De chauffeur keerde zich om.
„Ik geloof, dat het niet zo’n haast meer heeft om in Deventer te komen.”
Jan zei nadenkend:
„Hij is ons wéér te slim af geweest. Wij hebben hem keurig uit dat politiebureau gehaald en ... ”
„Als ik dáár aan denk!” brulde de kolonel, ineens razend. „Dan word ik helemaal gek van woede! Daar hadden we hem fijn te pakken en veilig buiten schot en ... ”
„Jeffries heeft één fout gemaakt,” zei Arie, op zijn slome manier. „Hij heeft ons verteld, dat Barnett hem opzocht in het Commercieel Volkshotel. Daar heeft hij dat adres opgepikt en dat loog hij niet, geloof ik.”
„Niemand kan álles liegen,” zei Jan. „Af en toe moet er iets waars bij zijn.”
Kolonel Prins boog zich voorover naar de chauffeur.
„Het Commercieel Volkshotel. Weet je dat?”
„Zeker wel,” zei de chauffeur en schakelde in.

KABAAL RONDOM ALKMAAR

Het kostte niet veel tijd om uit te vissen, dat Barnett niet naar Deventer was gegaan, maar naar Alkmaar.
„Maar weet u dan alleen maar dat hij een taxi nam naar Alkmaar?”
vroeg de kolonel aan de vrouw achter het bureau in het Commerciële Volkshotel.
„Lieve help, wat is er toch met die vent aan de hand?” vroeg de vrouw korzelig. „Ze slaan elkaar hierbinnen een blauw oog en rennen als gekken de deur uit. Eentje wordt er met veel misbaar in de straat door de politie gearresteerd. Mijn hele hotel komt in opspraak door dat soort mensen. Ik weet alleen dat die Engelsman een taxi nam naar Alkmaar. En gaat u nu alstublieft weg, voordat er nog meer heibel komt hier, want daar koop ik niks voor.”
„Naar Alkmaar, zo snel mogelijk!” blafte de kolonel buiten tegen de chauffeur. De taxi gierde weg.
„Er is één troost,” zei Arie. „Dan weet Jeffries óók alleen maar, dat hij Barnett ergens in Alkmaar moet zoeken... een juist adres heeft hij ook niet. En voor ons, Hollanders, is zoeken in Alkmaar een hoop makkelijker dan voor hem, een Engelsman.”
„Het is niet Jeffries, die me dwars zit,” bromde Jan Prins, „maar die Barnett. Die heeft al uren voorsprong op ons. Hij weet het juiste adres wèl, èn hij heeft geen moeilijkheden met de taal, want die vrouw van stuurman Jansen is een Engelse.”
„Hij heeft, wat dat betreft, zelfs een voorsprong op ons,” zei Arie. „Die Annie van stuurman Jansen zal blij zijn, weer eens een Engelsman te zien, met wie ze haar moedertaal kan spreken. Barnett smoest in een mum van tijd die kanonnen uit haar vingers.” Bob zat uit het raam te kijken.
„Aardige stad, hè, Amsterdam?” zei Arie tegen hem. Zij suisden over het gladde asfalt van het Damrak naar ’t Noorden. Rechts lag de bakstenen Beurs van Berlage en links een rij hoge, oude huizen, die alle waren omgebouwd tot winkels en kantoren. In de verte, vóór hen, lag het Centraal Station met zijn twee spitse torens. De snelle Amsterdamse trams ronkten als torren over de rails. Zij stoven over een brug recht op het station af. Links en rechts lagen twee binnenhavens met platte schuiten en witte, snelle plezierboten. Langs de havens stonden rijen oude pakhuizen met spitse trapgevels en de oude St. Nicolaaskerk met zijn bronsgroene koepel. De taxi maakte een boog naar rechts, reed langs het Centraal Station, langs de goederenloodsen en dook ineens in een tunnel die onder de rijen spoorbanen doorliep. Over hun hoofd daverde een goederentrein over de stalen bruggen.
„Hier houdt oud-Amsterdam op,” zei Jan tegen Bob. „Hier beginnen de havens. Kijk maar...”
Het Centraal Station in Amsterdam is gebouwd aan de rand van het havendistrict. Ten Zuiden van de stalen gordel van rails en emplacementen liggen direct de hotels, de drukte en de kantoren, maar ga onder de stalen bruggen door, en aan de achterkant vindt men het havenkwartier, met sleperskarren en stapels kisten en balen. Het Centraal Station heeft ook twee gezichten: een keurig net, romantisch gezicht naar het Zuiden, naar Amsterdam toe, voor de reizigers, en een lelijk, zakelijk front met laademplacementen en lange roldeuren naar het Noorden, naar het brede IJ gekeerd. Er ligt geen brug over het IJ. Al het verkeer dat uit Amsterdam naar het Noorden rolt, moet over de IJ
ponten. Ze hadden geluk, want juist toen zij langs de kade kwamen aanstuiven, schoof een van de stoomponten in zijn ligplaats. De honderden fietsers begonnen er af te stromen, gevolgd door auto’s, die zich voorzichtig een weg zochten door de wriemelende drukte. De klok op de pont wees half twee. Hun auto rolde de pont op en achter hen ging de landingsbrug omhoog. De kapitein luidde een koperen bel en de pont kwam in beweging. De zon scheen nog steeds uit een blauwe lucht en het water was glad. Een zeven duizendtonner van de Holland-Amerika-lijn zakte het IJ af, getrokken door twee kleine, gedrongen sleepbootjes. Bob ging de taxi uit en begon met de handen op zijn rug tussen de compact op elkaar gedrongen massa auto’s, vrachtwagens en fietsen door te lopen. Hij neusde in alle auto’s.
„Wat doet hij toch?” informeerde kolonel Prins.
„Ik heb zo’n idee,” zei Arie lijzig, „dat hij een oogje in het zeil houdt naar onze vriend Jeffries. Die is ook op weg naar Alkmaar.” „Poeh. Die is ons minstens een kwartier voor,” hoonde de kolonel. „Hoeft niet, kolonel. Hij kan tijd verloren hebben met het zoeken naar een taxi en hij moet een beetje uitkijken, want dat alarm, dat voor hem uitgegeven is, is natuurlijk nog niet direct ingetrokken. Als een of andere ijverige agent hem in de gaten krijgt, is hij wéér de klos ...”
„Stel je voor, dat we hem inhalen!” zei Jan. „Lieve help, wat zou ik lachen! Hij was één, twee, drie nog niet wéér weg, dat beloof ik je.” „Hij is ons minstens vijftien minuten voor,” bromde de kolonel somber. „En hij zal heus geen ouwe rammelkast van een taxi hebben uitgezocht!”
De pont schoof in haar ligplaats aan de overzijde van het IJ en de landingsklep sloeg rammelend neer. Bob dook naar binnen en twee minuten later hadden zij al de andere auto’s achter zich gelaten en stoven naar
het Noorden over de bochtige weg, die al sinds honderden jaren naar Alkmaar leidt. Hier en daar lagen nog hobbelige keien, het soort met de hand gehakte keien, waarover de legers van Napoleon hadden gemarcheerd. Maar deze weg was beslist niet door Napoleon aangelegd! De Napoleonswegen in Holland kun je onmiddellijk herkennen. In heel Zuid-Nederland, in Brabant en Limburg vormen ze de verbinding tussen de garnizoensplaatsen. Zij lopen rechttoe-rechtaan, kilometers lang, van plaats tot plaats. Ze zien er alle eender uit: aan weerskanten een rij bomen en bestraat met kinderhoofd-klinkers en liggend op een verhoogd talud, tegen de winterregens. Pas in de laatste tien jaar zijn al die bestratingen opgebroken om plaats te maken voor asfalt of beton. Maar deze weg, die uit Amsterdam naar het Noorden leidt, bestond al eeuwen vóór Napoleon geboren werd. Hij bestond al toen Czaar Peter de Grote in Zaandam ging wonen om te bestuderen hoe de Hollanders hun schepen bouwden. Hij kronkelt tussen watertjes, plassen en weilanden door, van plaatsje tot plaatsje, langs de oud-Hollandse, Zaandam-achtige huisjes met hun houten voorgevels en langs de kleine kruidenierswinkeltjes, die nu dag en nacht staan te dreunen onder het passeren van Dieselvrachtwagens, die, als ze even hun stuur verloren, zo’n heel huis met de grond gelijk zouden maken. Bob Evers, de Amerikaan, keek zijn ogen uit. „Is het hier nu land met een hoop water er tussen of water met hier en daar een eiland?”
„Zo’n beetje om en om,” zei Jan. „Wat verder wordt het wel beter.” Een paar kilometer verder werd de weg minder bochtig. Het wegvlak werd weer glad beton en zij stoven nu naar het Noorden langs een kanaal, zo recht of het langs een lineaal was gegraven.
„Het Noordhollands Kanaal,” zei Arie tegen Bob. „Daar rijden we langs tot Alkmaar toe.”
Zij stoven voort met bijna honderd kilometer vaart.
„Wat doen we nu zodra we in Alkmaar zijn?” informeerde de kolonel. „Dezelfde moeilijkheid als in Amsterdam. Duikel een stuurman Jansen op die een Engelse vrouw heeft.”
„Alkmaar is een klein plaatsje,” suste Jan. „En een stuurman woont natuurlijk aan de waterkant. De beste kans lijkt mij om met zijn drieën of zijn vieren de café’s af te gaan en overal te vragen. Een stuurman Jansen met een Engelse vrouw móét bekend zijn. Dat lijkt me de snelste manier.”
„Misschien is hij geheelonthouder,” opperde Arie.
„Een Hollandse stuurman, die géén borrel drinkt?” spotte Bob. „Alle Hollandse zeelui die ik heb meegemaakt, dronken.”
„Er zijn er die niét drinken,” hield Jan vol.
„Wat wou jij dan? De geheelonthouderskoffiehuizen afgaan?” Jan grinnikte.
„Ik ben het met dat café-idee eens. Het is onze beste kans.” „Ik ga rechtstreeks naar het stadhuis,” zei de oude Prins. „Ik laat in het bevolkingsregister neuzen. Werken jullie de waterkant maar af.” „Ho wat! Hoe houden we contact met elkaar als er een wat gevonden heeft?”
„Dat doet onze chauffeur. We parkeren hem in een café met een glas bier en een telefoon. Alle berichten die we hebben, geven we aan hem door.”
„Accoord van Putten. Ik zit alsmaar uit te kijken naar Jeffries’ lelijke gezicht, in elke wagen die we inhalen, maar ik heb nog niets kunnen ontdekken.”
„Die Jeffries rijdt heus wel zo hard, dat we hem niet vóór Alkmaar inhalen. Als we een heel hard rijdende auto ontdekken, dan worden we warm. Die langzaam rijden leveren niets op.”
* * *
Om precies vijf minuten over drie kreeg kolonel Prins een der meest onverwachte schokken van zijn leven.
Hij stond voor loket nummer twee van het bevolkingsregister en hij had al geblaft en een stuk van zijn snor opgegeten, omdat een dikke dame vóór hem eindeloos zeurde over een paspoort van een neefje van een oom die in Indië behoorde te zitten, maar er niet was. Het verhaal was zo ingewikkeld, dat op het laatst de ambtenaar gek werd en de zaak opschreef om het geval te bekijken op een stille middag als het slecht weer was.
„En u wenst?” vroeg hij aan kolonel Prins.
„Ik heb een puzzle voor u.”
De ambtenaar lachte geduldig en boog het hoofd.
„Vertelt u maar,” zei hij berustend.
„Ik zoek dringend,” begon Prins, „het adres van een zekere Jansen, die stuurman was – en mogelijk nog is – bij de grote vaart en getrouwd is met een Engelse vrouw geheten Annie Barley uit Portsmouth...”
„Bloemfonteinstraat 22.”
De oude Prins zag met stomheid geslagen toe, terwijl de ambtenaar het adres op een papiertje krabbelde.
„Hoe... hoe wéét u dat zo ineens?”
„We wonen in dezelfde straat. Ik drink wel eens een biertje met hem ’s avonds. Onze kinderen zijn op dezelfde school.”
„Neem me niet kwalijk,” stotterde Prins. „Het is een beetje een onbescheiden vraag: maar komt u wel eens bij hem aan huis?” „Af en toe. Moet u nog iets meer weten?”
„Eén ding maar. Eh... weet u toevallig of hij in het bezit is van twee koperen kanonnetjes, die zijn vrouw ... ”
„Staan in de gang, vlakbij de voordeur. U wenst, mevrouw?” De oude Prins wankelde van het loket weg, stond even stil om zijn positieven bij elkaar te krijgen en schoot toen als een jachthond op de uitgang af. Buiten stond de oude taxi, die hij op de kop getikt had, te wachten.
„Café Modern! Daar zit mijn eigen chauffeur. Is dat ver uit de buurt van de Bloemfonteinstraat?”
„Precies de andere kant uit.”
De chauffeur wachtte met zijn hand op de versnelling. „Dan eerst zo vlug je kunt naar de Bloemfonteinstraat nummer 22.”
* * *
Het was een vrij moderne straat aan de rand van Alkmaar, van nieuwe, dubbele landhuisjes met tuintjes er voor, vol geraniums en stokrozen. Prins’ taxi stoof er door als een overvalwagen van de politie. Nummer 22 zag er precies uit als alle andere huizen. In de tuin stond een bordje met de naam van het halve villa’tje:
EDDYSTONE

„Wat een rare naam voor een huis,” zei de chauffeur, het portier voor de kolonel opendoende. Prins hield zich nu heel kalm, want hij had geen zin om door overijld optreden de mensen schichtig te maken.
„Naam van een bekende Engelse vuurtoren,” antwoordde hij verstrooid. „Blijf wachten tot ik terug ben.”
Hij liep stram het smalle tuinpad op en belde aan. De deur werd bijna onmiddellijk geopend door een jonge vrouw van ongeveer dertig jaar. Zij was asblond en droeg een gebloemd schort. Kolonel Prins nam zwierig zijn hoed af.
„Goeden middag. Woont stuurman Jansen hier?”
„Jawell,” zei de jonge vrouw en Prins’ oren vernamen onmiddellijk het Engelse accent.
„I beg your pardon,” ging hij in vlot Engels door. „My name is Prins. Colonel Prins. Is your name Barley? Annie Barley from Portsmouth?”
„Dear me,” zei Annie Jansen, hem verbaasd aankijkend. Ze ging in het Hollands door: „Spreekt u liefer ’Ollands tegen mai, want iedereen wil altaid Engels met mai spreken en zo leer iek ’Ollands nooit. U bent al de twaide, die...”
„De tweede?” riep kolonel Prins. „Is Barnett al hier geweest?” „O, u wait erfan,” zei Annie Jansen.
„Voor die twee kanonnetjes? Heeft u ze hem al meegegeven?” „O ja. Een halfuur kelede. Allebai.”
Ze zag er zo verheugd en blij uit, dat Prins wel snapte, dat ze die middag geen slechte zaken had gedaan.
„Lieve help,” riep Prins, doende alsof hij ietwat ontdaan was. „Dan ben ik hem misgelopen. Mijn auto heeft een lekke band gehad, ziet u.”
„O, wat akeliek voor u.”
„Heeft mijnheer Barnett geen boodschap voor mij achtergelaten?” „Neen. Hai zal ook ’elemaal niet dat ’ai iemant... iek bedoel...” „... Dat er nog iemand hier zou komen, bedoelt u?”
„Juist, ja.” Zij lachte verlicht toen hij haar uit haar woorden hielp. „Nee. Dat kan best. Ik had een afspraak met hem in het Continental Hotel, maar dat is in de war gelopen. We zouden samen naar Engeland terugreizen, ziet u. U weet niet waar hij van hier is heengegaan?”
„Nee. Hai was met een auto. Een krote taxi.”
„Hij heeft de kanonnetjes in de taxi meegenomen, veronderstel ik?” „O, ja. We ’ebbe ze samen inkelade.”
„En heeft u niet gehoord waar die taxi heenging?”
„Nee. Maar miskien weet die sjauffeur ’et. Was een taxi van de Sparta-Karage. Een lang, zwart man met een klein snorretje.” „Een lang, zwart man met een klein snorretje,” herhaalde kolonel Prins en nam zijn hoed af. „Ik dank u zeer, mevrouw. Ik zal hem nog wel vinden. Ik wens u een goeden middag.”
Zij knikte vrolijk en sloot de deur.
Prins stond even stil in het open hekje en staarde somber naar zijn chauffeur, die achter het stuur zat te wachten.
„Weet jij de Sparta-garage?”
„ ’k Ben er zelf van,” zei de chauffeur.
Prins kwam met een schok in beweging.
„Hebben jullie een lange, zwarte chauffeur in dienst met een klein snorretje?”
„Dat is Toetenel,” zei de chauffeur.
„Ik moet direct weten, waar hij de man heeft heengebracht, die hij hier vandaan heeft gehaald met twee koperen kanonnetjes.” „Stap maar in,” zei de chauffeur. „Dat kunnen we het beste even aan de garage vragen. Op kantoor weten ze waar hij zit.”
Zij stoven met loeiende claxon de rustige, zonnige straat uit.
* * *

Bob, Arie en Jan waren intussen druk bezig langs de Alkmaarse waterkant. Ze waren als eenmanspatrouilles uitgezwermd langs de kaden van het Noordhollands kanaal, doken elk café binnen dat zij tegenkwamen, en begonnen te informeren. Bob was op zijn eigen houtje begonnen, maar dat had hij al gauw opgegeven, want hij vond praktisch geen mens, die redelijk Engels sprak. Alkmaar is geen zeehaven, maar slechts een kleine binnenhaven aan een groot kanaal. In Amsterdam zelf, waar veel zeelui van de grote vaart zitten, kennen er veel Engels. In de Alkmaarse kroegjes keken ze hem dom aan en haalden hun schouders op. Na een kwartier hopeloos gezeur, scharrelde Bob de waterkant langs van café tot café tot hij Jan Prins vond en deed hem zijn triest verhaal. Daarna gingen ze samen verder en Bob liet Jan het woord doen. Arie had natuurlijk metéén weer moeilijkheden. Het eerste café waar hij binnenging was bijna leeg. Er stonden twee mannen voor de tapkast en één oude man zat bij het raam. De dikke kastelein, met een buik waarop een gouden ketting als een guirlande, stond met de duimen in de armsgaten van zijn vest naar hem te kijken.
„Goeden middag,” wenste Arie hen.
De mannen keken hem van onder tot boven aan en eindelijk besloot de kastelein, dat hij misschien wel iets terug kon zeggen. „Middag.”
„Mag ik een glas bier?” vroeg Arie.
De kastelein keek hem een tijdje lang aan, scheen toen te vinden, dat dat wel ging en begon met langzame gebaren een glas bier te tappen. Hij veegde het schuim er af met een houten spaan.
„U kunt me misschien helpen,” begon Arie. „Ik zoek hier in Alkmaar naar een stuurman Jansen, die een Engelse vrouw getrouwd heeft.”
Na een tijdje vroeg een van de mannen voor de tapkast: „Weet u zijn adres niet?”
„Nee,” zei Arie. „Anders ging ik daar wel inééns heen.” „Jansen,” zei de andere man, van zijn bier drinkend. „Engelse vrouwen trouwen is altijd mis.” Hij dronk weer van zijn bier en schoof zijn glas naar de kastelein toe, om het te laten vullen. „Altijd mis.” „Dat is wel mogelijk,” zei Arie ongeduldig. „Maar deze Jansen heeft het gedaan. Een juffrouw Annie Barley uit Portsmouth.” Arie dronk van zijn bier, want hij had dorst.
„Uit Portsmouth nog wel,” zei de kastelein. „Ach, ach!” De man bij de tapkast schudde zijn hoofd.
„Altijd mis, vrouwen trouwen van over de grens. Er gaat niks boven een goeie Hollandse vrouw. Al dat buitenissige gedoe. Mis!” „Ik heb een vent gekend,” begon de andere man, „gij hebt ’m wel gekend, Koos: Rechters uit Zaandam...”
„Die voor de Noord-Hollandse voer ... ?”
„Dát is ’m.”
„Was dat niet een vent met een litteken hier boven zijn oog en een oor zonder lel?”
„Nee, jij bent in de knoop met Flenterie. Dat was Flenterie, die zeven jaar geleden naar de West voer op de Curaçao en in Havanna droste en nooit meer boven water is gekomen.”
Arie Prins stond ongeduldig met zijn voeten te schuifelen. „Neem me niet kwalijk, maar ik heb nogal wat haast. Weet u iets van een stuurman Jansen, die een Engelse vrouw heeft getrouwd of niet?”
De twee mannen voor de tapkast en de kastelein er achter keken verbaasd en verontwaardigd op hem neer.
„Moet je zo’n snotneus horen!” zei de oude man bij het raam ineens, met een hoge piepstem.
„Je moet niet zoveel praatjes hebben, jongen!” zei de kastelein. ,Ik hèb geen praatjes,” knorde Arie verontwaardigd. „Ik bestel een glas bier en ik vraag of u een stuurman Jansen kent, die...” „Moet je zo’n snotaap horen,” zei de oude man bij het raam. „Het is hier geen informatiekantoor!” riep de kastelein verontwaardigd.
„Zoiets moet je meemaken!” riep een der mannen voor de tapkast. „Loop naar de pomp!” zei Arie boos, legde twee kwartjes op de tapkast, liet zijn bier staan en ging naar buiten. Honderd meter verderop zag hij, langs de kade, voor een café, de taxi staan waarmee ze uit Amsterdam waren gekomen. De chauffeur zat binnen op telefoon te wachten. Op de rand van de kademuur zaten drie mannen te vissen met hun hoeden vóór op hun neuzen geschoven en hun hengels onbeweeglijk. Een blauw-en-witte passagiersboot stoomde voorbij. Een lange vrachtauto begon vaten op te laden. Er hing een geur van kaas in de lucht. Alkmaar rook altijd naar kaas op warme dagen. „Als al die kroegen hier zo zijn, zullen we vlot opschieten,” mompelde Arie en begon langs de huizen verder te lopen. Tien deuren verder was er wéér een café. Hier stond een man voor de tapkast, met een manchester broek aan en een wit hemd, dat tot aan zijn maag open
stond en een woeste massa zwart haar liet zien. De kastelein hier was klein, met een kaal hoofd en een doorgerookt pijpje in een hoek van zijn mond. Hij was domino aan het spelen met de grote vent aan de andere kant van de tapkast.
„Goeden middag,” begon Arie. Het was schemerdonker in het café, en koel, want de gordijnen waren halfdicht.
„Mmm,” zeiden de twee mannen. De kastelein zette voorzichtig een steen aan.
„Dat dacht je,” zei de zwartharige met een diepe bromstem. „Dat dácht je. Maar dat zit je niet glad.”
„Neem me niet kwalijk, dat ik u stoor,” begon Arie.
„Dacht je dat je mij had?” zei de bromstem. „Dát zit je niet glad.” „Neem me niet kwalijk, dat ik u stoor ... !” begon Arie weer. „Een ogenblik,” zei de kastelein.
Arie wachtte geduldig. Hij wachtte een volle minuut en al die tijd stond de kastelein aan zijn pijp te zuigen en te piekeren over de stenen die rechtop voor hem stonden op het zinken blad van de tapkast. Maar vóór het gesprek opnieuw kon worden gestart, vloog de deur van het café rammelend open en een man stond in de opening. „Is Arie Roos hier? Of Jan Prins?”
„Jawel!” zei Arie.

Het was hun Amsterdamse chauffeur.
„Kom als de drommel!” zei hij en was weg. Arie stoof de deur uit. De chauffeur leunde tegen de muur naast de deur, op zijn dode gemak, de armen over zijn borst gekruist.
„Ssst!” siste hij. „Ga naast me staan.”
Arie ging onmiddellijk naast hem tegen de muur hangen, in de streep schaduw langs de cafégevel, zijn handen nonchalant in zijn broekzakken.
„Kijk eens, wie daar loopt!” zei de chauffeur. „Langs de schepen, honderd meter verderop... Nou is hij achter die wagen met tonne... dáár komt hij aan.”
„Jeffries!”
„Ik herkende ’em meteen, zei de chauffeur. ”Ik dacht dat ik een van u maar even een seintje moest geven.„
„Dat is me óók wat,„ zei Arie. „Laten we ons in elk geval gedekt houden. Hij moet ons niet zien. Ga mee in dat zijstraatje.” Naast het café was een zijstraatje, zó smal, dat er net een fiets door kon worden geduwd. Zij liepen het een paar meter in. Het was er donker en er hing een lucht van bedorven kaas en verschaald bier. Boven hun hoofd hingen de muren van het oude café en het nog oudere huis aan de andere kant naar elkaar toe.
„Dat is me óók wat,” zei Arie, voorzichtig om een hoek van de kademuur loerend. Jeffries bleef staan en vroeg iets aan een der mannen, die vaten losten. De man haalde de schouders op. Jeffries keerde zich ongeduldig af en klampte de vissers aan, die met zijn drieën op een rijtje zaten, hun benen boven het Noordhollands kanaal bungelend. Arie knikte naar hem.
„Hij is óók op jacht.”
„En hij weet dat adres óók niet precies,” zei de chauffeur, „anders liep hij niet langs de walkant te leuren, net als wij. Maar wij zijn Hollanders en wij kunnen tien keer zo vlug navragen als hij.” „Even zo vrolijk,” bromde Arie, „vind ik het lang geen prettig idee, dat vriend Jeffries los rondloopt. Ik had ’m net zo lief een paar uur veilig ergens opgeborgen. Hoe spelen we dat klaar?”
„Tja,” zei de chauffeur, en stak een sigaret op. „Het is hier Chicago niet. Je kunt midden in Alkmaar geen mensen kidnappen.” „Kom mee,” vervolgde hij ineens. „Ik weet wat.”
Jeffries stond te praten, met de rug naar hem toe. Zij schoten het smalle steegje uit en langs de huizen terug. – Wat nu weer? dacht Arie, maar de chauffeur scheen precies te weten, wat hij wilde. Hij liep snel langs de huizenrij verder, af en toe naar Jeffries omkijkend, en schoot onverwacht een café binnen. De chauffeur
kende de man achter de tapkast, en leunde over het zinken blad heen. „Sjaak, luister! Daar buiten langs de walkant loopt een Engelsman met een licht-grijze hoed op. Je bent je Engels nog niet vergeten, hè?”
De jonge man die juist het zinken blad afveegde, grinnikte. „Dat zit er nog best in.”
„Ga naar hem toe en vraag of hij zoekt naar een stuurman, met een Engelse vrouw getrouwd, die twee koperen kanonnetjes in huis heeft. Hij zal „ja” zeggen. Vertel hem, dat je die stuurman kent en dat hij aan de weg, naar Hoorn woont, in de bocht voorbij de eerste brug. Da’s alles. Als hij verder begint te vragen, haal je je schouders op, maar als hij vraagt, waar de weg naar Hoorn is, wijs je hem die. Gesnapt?”
„I get it,” zei de jonge man, legde zijn sigaret op de zinken rand van de tapkast en ging de deur uit.
Door het brede caféraam zagen Arie en de chauffeur hem recht op Jeffries afstevenen, Jeffries op de schouder tikken en een kort gesprek beginnen. Jeffries werd ineens actief. Er volgden gebaren met armen en gewuif en Jeffries begon zo snel hij kon weg te wandelen langs de kade. De jongeman kwam terug.
„Hij is al aan de ren. En wat heeft dat nou allemaal te betekenen?” „Zal ik je later wel eens vertellen,” zei de chauffeur.
Hij en Arie begonnen Jeffries op een veilige afstand te volgen, zoveel mogelijk achter karren en bomen blijvend voor het geval de man om zou kijken. Maar Jeffries keek niet om. Hij ging recht op de houten brug over het Noordhollands kanaal af. Aan de andere kant begint de weg naar Hoorn.
„Wat is de bedoeling?” informeerde Arie.
„Wij laten Jeffries rustig lopen, want voor hij in de gaten heeft, dat er daarginds helemaal geen stuurlui wonen, is er al minstens een half uur verstreken en dan moet hij weer wat anders bedenken...” Arie lachte:
„... en hij durft dan natuurlijk geen enkele aanwijzing meer te vertrouwen. Goed plan. Nu moeten we wel even kijken of hij braaf doortippelt.”
De chauffeur knikte:
„Goed, dan parkeer ik de auto bij de brug. Jij blijft zolang in de auto zitten. Als hij doortippelt is alles O.K.”
Hij reed tot aan de brug, stapte uit en begon omzichtig Jeffries te volgen.

* * *
De Alkmaarse taxi, met kolonel Prins er in, stoof naar de Sparta-garage. Zij reden bijna een groentekar in puin en bezorgden een dikke dame een doodschrik op het lijf, door hoeken van straten om te stuiven met een zeventig-kilometer-vaart.
De Sparta-garage was vroeger een rijtuig-verhuurbedrijf geweest. Twee oude autowrakken stonden op de binnenplaats te roesten. In de garage zelf zaten in de muur nog de ringen, waaraan vroeger de paarden werden vastgezet. In de hoek was met hout een kantoortje afgeschoten met een telefoon, reclameplaten van benzine en olie en een grote plattegrond van Alkmaar. Een man zat te schrijven in een groot boek met rode lijnen. Hij droeg een oud, rood poloshirt. „Freek,” begon de chauffeur. „Waar is Toetenel?”
„Bossiusweg,” zei de man, zonder op te zien.
„Hij is op de Bloemfonteinstraat geweest, hè?”
„Uh-huh. Dat is afgewerkt.”
„Waar heeft-ie zijn vrachtje gelaten?”
De man in het poloshirt keek langzaam op. Hij had bruine ogen met groene vlekjes.
„Is er wat mee?”
„Deze mijnheer moet hem dringend hebben.”
De bruine ogen gingen even naar kolonel Prins en terug naar de chauffeur.
„Hij vertelde er wat van. Gekke geschiedenis. Hij had twee koperen kanonnen bij zich en die liet hij bij een smid in de Wagenstraat kapot zagen.”
„Welke smid? Waar?” blafte de oude Prins.
„Robben. In de Wagenstraat.”
De kleine kolonel rende de deur al uit. „Naar de Wagenstraat!”

* * *

De smid zat in zijn donkere, zwarte smidse op een kist vol bouten en moeren, omgeven door grasmaaimachines, kachels met scheuren en een vliegende Hollander met één kapot wiel. De zon viel naar binnen door vuile, bestofte ramen. Aan zijn voeten stonden twee koperen kanonnetjes, met hun achterstukken er af gezaagd.
„Is er een Engelsman hier geweest?” hijgde kolonel Prins. „Dat zou ik wèl zeggen,” zei de smid, die bezig was een glas vol te schenken uit een flesje Bockbier.
„Hoelang is hij al weg? Ik moet hem dringend hebben.” „Tien minuten, denk ik,” zei de smid, en zette het flesje op een roestig kacheldeksel.
„Welke kant is hij opgegaan?”
„Naar het station.”
„Ah... Heeft hij in een van die kanonnetjes een papiertje gevonden?” De smid gooide zijn hoofd voorover, stak zijn neus in het schuim en dronk, zijn hoofd langzaam achterovergooiend, zijn ogen op Prins gericht. Het glas kwam naar beneden en een rand schuim bleef op zijn vuile gezicht achter.
„Dat heeft-ie. En hij scheen er machtig blij mee te zijn, ook.” „Moest hij met de trein mee?”
„De eerste trein naar Amsterdam.”
Prins’ ogen vlogen naar zijn polshorloge.
„Hoe laat gaat de eerstvolgende trein naar Amsterdam?” „Over twee minuten. Ik heb voor hem opgebeld.”
De chauffeur en Prins vlogen de deur uit. Zij stoven de bochtige straat door, stopten voor het kleine station met gierende banden, stormden de hall in en voorbij
de kaartjes-controleur, zonder te stoppen. Achter hen ontstond een luid geschreeuw.
„Klets niet, man!” hijgde kolonel Prins. „Ik heb geen tijd.” Er stond een electrische trein gereed voor vertrek. Vrouwen schudden de handen van mannen, die uit de raampjes hingen. De chef met zijn rode pet zwaaide met zijn seinstok. De trein trok meteen aan. „Is dat de trein naar Amsterdam?” hijgde kolonel Prins. Achter hem klonk een geschreeuw... Twee woedende spoorwegbeambten kwamen aanstuiven, maar hun pad werd geblokkeerd door een electrisch wagentje vol koffers.
„Hee! Ik blijf hier,” riep de chauffeur. „Mijn geld. Ik heb mijn geld nog niet!”’
„Dat kom ik je wel brengen,” riep Prins terug. Hij begon te draven, wrong een portier open. De chauffeur rende met de trein mee, protesterend:
„Hee! Hó!... Ik weet niet eens hoe u heet!”
Prins had het portier open en wrong zich naar binnen. Hij brulde: „Pik me maar op in Amsterdam aan het station! Ga naar dat café hier en haal een Amerikaanse jongen op. Ik betaal alles. Rij met hem direct naar Amsterdam en wacht daar op de trein!”
De twee spoorwegbeambten kwamen aanstormen, maar ze waren te laat. De trein reed al onder de overkapping uit. Toen besefte kolonel Prins, dat een tweede persoon op de treeplank van de volgende wagen was gesprongen en nu ook een portier openrukte en naar binnen glipte.
„Hallo, vader!” riep Jan Prins, door het portierraam.
„Dekselse aap!” grauwde de oude kolonel. „Waar kom jij zo ineens vandaan?”
Hij begon de wagen door te lopen, maar zijn zoon kwam hem al tegemoet met een brede grijns. Zij gingen samen terug naar het balcon, dat geheel leeg was. Over het gedender van de wielen heen konden ze onafgeluisterd praten.
„Ik was nèt op het stationsplein aan het neuzen, toen u als een cycloon kwam aanstuiven,” ratelde Jan. „Ik dacht, dat u wel op een gloeiend heet spoor zou zijn, anders maakte u niet zo’n kabaal.” „Het spoor is gloeiend heet,” bromde zijn vader. „Barnett heeft het kanon gevonden, het papiertje er uit gehaald en hij zit in deze trein.” „Goed!” zei Jan. „Alles is dan nog niet verloren.”
„Nee,” antwoordde zijn vader, zijn voorhoofd afvegend met een vochtige zakdoek, „alles is nog niet verloren. Maar ik heb minstens vijftien processen-verbaal en boetes aan mijn broek hangen. Ik maak me zorgen over de volgende halte. Die kerels van de stationscontrôle telefoneren natuurlijk mijn signalement naar het volgende station en dan zijn de poppen aan het dansen.”
„Blijft u nu rustig hier staan,” zei Jan. „Dan loop ik de trein door om te kijken of ik Barnett kan ontdekken. Ik heb geen rust voor ik weet of hij er in zit of niet.”
„Ken jij Barnett dan?”
„Jeffries zei: lang, mager en helemaal in het donker gekleed. Kan niet missen. Deze trein is niet zo vol. Blaast u nu even uit, dan ga ik verspieden. Hij kent mij niet; dat is een reusachtig voordeel.” Jan Prins stak zijn handen in zijn broekzakken, floot een deuntje en begon nonchalant de lange, slingerende gang door te wandelen, uit zijn ooghoeken loerend naar iemand, die aan het signalement van Barnett beantwoordde.

* * *

Intussen volgde de chauffeur nog steeds Jeffries met grote omzichtigheid. Vlak over de Kanaalbrug gaat de weg naar Hoorn rechtsaf, langs het kanaal. Links liggen wat huizen, maar al heel gauw splitst de weg zich in tweeën; één deel gaat verder langs het water, maar de eigenlijke landweg naar Hoorn slingert het weiland in. Er staan daar geen huizen meer; hier en daar slechts wat verspreide struiken en bomen. Jeffries stapte flink
door en keek niet op of om. Hij had slechts eenmaal, bij de tweede splitsing, de weg naar Hoorn gevraagd. Nu beende hij voort over de verlaten landweg, zonder zelfs maar eenmaal een blik naar achteren te werpen. Waar de landweg begon bleef de chauffeur staan. Van die plaats af kon hij Jeffries honderden meters ver zien. Jeffries zou blijven doorhollen, dat was duidelijk, tot hij aan die vermeende brug kwam, waar die beroemde stuurman Jansen moest wonen. De chauffeur grinnikte, stak een sigaret op en liep snel terug naar de brug, waar hij Arie’s rode hoofd al van verre uit het portierraam zag steken.
„Is ’t O.K.?”
De chauffeur kroop achter het stuur:
„Die rent als een opgedraaid speelgoedmannetje. Ik ben anders machtig benieuwd, wat de anderen intussen hebben uitgevoerd!”

Daar hoefde hij niet lang over na te denken. Zij reden in vliegende vaart naar het café om te informeren of daar soms telefoonboodschappen voor hen waren afgegeven. Vóór de deur, bij een taxi, stond een geagiteerde en half woedende chauffeur in gesprek met Bob Evers, die wanhopig probeerde, zich in het Engels verstaanbaar te maken. Er stond een kluitje mensen omheen ook.
„Wat is hier aan de hand?” vroeg Arie en wrong zich door de troep heen.
„Art!” juichte Bob. „For heaven’s sake! Where have you been?” „Waar ik geweest ben? Als je dat eens wist,” zei Arie, grinnikend. „What’s all this noise about?”
„Luister,” begon de Alkmaarse chauffeur. „Ik heb een vent met een witte snor Alkmaar vier keer rondgereden en zes processen-verbaal geriskeerd. Ik ben met ’m van hot naar haar gereden en heb mijn banden en mijn remmen half opgesleten. Ik rijd ’m naar het station. Hij springt op een trein die al rijdt, ik vraag
om mijn geld en hij roept: „Pik me in Amsterdam maar op,” en …” „Stop!” riep Arie. „Een heer met een witte snor? Oud? Met een blaffende manier van spreken?”
„Dat is ’m.”
„Wat deed die op de trein naar Amsterdam?”
„Daar zat een Engelse vent in die hij hebben moest. Barnett of zoiets. Wat is het eigenlijk hier? Een nieuwe Engelse invasie? Deze snotaap spreekt ook al niks dan Engels en...”
„Naar Amsterdam!” brulde Arie. „Vlug! Waar is je wagen?” „Wat?” gilde de Alkmaarse chauffeur. „An me nooit niet! Eerst geld! Dáár trap ik niet meer in!”
„Stil!” riep Arie. „We hebben geld genoeg! Dubbel tarief als je in Amsterdam bent vóór die trein!”
Maar toen begon zijn eigen Amsterdamse chauffeur te schreeuwen: „Hei wat! Ho wat! Hoe staat het met mij? Ben ik niet goed genoeg? En word ik niet betaald?”
„Wat?” riep de Alkmaarse chauffeur. „Hebben ze jou óók al te grazen? Mooie bende is dat!”
De omstanders begonnen te mompelen en verontwaardigde kreten stegen op.
„Zo jong en al zo doortrapt!” zei een moeder met een mand prei aan haar arm.
„En die rooie heeft geeneens zo’n boevig gezicht,” klaagde een tweede.
„Die Amerikaanse vlegel vertrouw ik niet,” gnuifde de eerste weer, met een knik naar Bob Evers. „Die deugen geen van allen, die Amerikanen.”
„Money!” zei hij. „Money first, you gangster!”
Bob keek Arie aan. Zijn ogen vroegen duidelijk: „Zal ik hem scheppen of niet?”
„Easy,” zei Arie, en haalde zijn portefeuille te voorschijn. „Hoeveel krijg je?”
„Dertien pop,” zei de Alkmaarse chauffeur.
„Maar als je soms denkt…”
„Hier,” zei Arie, en gaf hem twee briefjes van tien. „En ruk nou maar uit ook. Jij bent de klandizie kwijt. Ik heb mijn eigen chauffeur.”
Hij keerde zich naar zijn eigen chauffeur.
„Wat heb jij te goed?”
De Amsterdamse chauffeur lichtte zijn pet op, veegde zich over zijn haren en zette de pet weer neer. Hij liet geen blik af van de bankbiljetten die nog in Arie’s portefeuille gluurden.
„Laat maar,” zei hij zwakjes. „Je bent er goed voor.”
Arie grinnikte en trok Bob mee naar de taxi waarmee zij Jeffries hadden gevolgd. Niemand van de omstanders scheen er iets van te snappen. De chauffeur, die de klandizie kwijt was, staarde naar de briefjes van tien in zijn hand, naar de twee jongens die achter in de andere taxi kropen en weer naar het geld. Zijn collega kroop grinnikend achter het stuur, en schakelde in. Zij stoven weg alsof ze straalaandrijving aan boord hadden, inplaats van een benzinemotor. „Hoelang geleden is die trein vertrokken?” informeerde Arie. De chauffeur keek op het dashboardklokje.
„Tussen de acht en tien minuten geleden. Ze gaan op een vaste tijd.” „Is het een sneltrein?”
„Electrische boemel. Stopt overal.”
„Dan kunnen we ’m kloppen naar Amsterdam.”
Zij stoven de hoek om, een brug over en langs het kanaal de weg naar Amsterdam op.
„We kunnen ’m al veel eerder te pakken hebben. In Uitgeest of Wormerveer. Wat doen we? Inééns naar Amsterdam rijden en daar opwachten of proberen hem onderweg al op te pikken?” „Hoe eerder hoe liever.”
„Okido,” zei de chauffeur en trapte het gaspedaal nog een centimeter verder in. „Dan gok ik op Uitgeest. We maken een beste kans.” En zo begon de eindspurt.

… EN WEER EEN JACHT... EN WEER EEN POLITIEBUREAU

Jan Prins was één keer in de lengte de electrische trein doorgelopen; links en rechts de gezichten van de passagiers opnemend, maar hij had niemand kunnen ontdekken, die leek op een lange, magere, donker geklede Engelsman. Hij stond stil op het voorste balcon van de trein, terwijl die stopte op het stationnetje van Heiloo. Hij hing uit het raampje en hield het perron terdege in de gaten, want hij had geen zin om Barnett uit de trein te laten ontsnappen. Drie man stegen uit: twee boeren en een vrouw met een klein kind op de arm. Twee mannen, roodhoofdig en slepend met koffers, klommen er in. De trein begon weer te rijden.
„Nog maar eens neuzen,” zei Jan Prins tegen zichzelf. „Misschien zit hij helemaal achterin. Daar ben ik per slot van rekening nog niet geweest.”
Hij liep langzaam de hele trein door, knipoogde tegen zijn vader die zat uit te blazen, halverwege de tweede wagen en hij was juist helemaal achteraan, toen de trein het station van Castricum binnendaverde. De remmen piepten en de lucht siste. Eén man met een rieten mand plus een jankende hond steeg uit en twee nonnen gingen er in. Verder geen nieuws. De conducteur bleef buiten het portier hangen, tot het vertreksein kwam, zwaaide zich toen binnenboord en sloeg het portier dicht.
„Kaartje, mijnheer?” vroeg hij aan Jan.
Met een schok bedacht Jan, dat hij geen spoorkaartje had. Hij was zo beziggehouden door het probleem om Barnett te vinden, dat hij totaal vergeten had, dat hij de trein was ingesprongen zonder kaartje.
„O lieve help! Ik heb het helemaal vergeten... Ik ben op de trein gesprongen zonder kaartje. Dat kost me een boete, natuurlijk?” De conducteur keek hem wantrouwend aan, haalde een opschrijfboekje te voorschijn en begon een biljet in te vullen. Jan Prins haalde een rijksdaalderbiljet te voorschijn, onderwijl denkend: - Als we dat papiertje van meneer Barnett niet te pakken krijgen, hebben we een aardige cent verloren met deze sport... We kunnen Lois en John moeilijk verzoeken, onze onkosten te betalen van een erfenis, die wij hun hebben helpen verliezen.
„U krijgt geld terug,” zei de conducteur ijzig.
„Hou maar,” zei Jan. „Ik zoek een Engelsman die in deze trein moet zitten. Hebt u er een gevonden bij de kaartjescontrôle?” De conducteur keek verbaasd naar de rijksdaalder. Hij was niet gewend fooien te krijgen, als hij mensen boetes gaf.
„Lang en donker? Met een uilebril op?”
Jan Prins wist niets van een uilebril, maar Jeffries kon die vergeten hebben of misschien had Barnett er intussen een opgezet „Dat kan wel. Waar zit hij?”
„De tweede wagen. Rechts. Hij spreekt geen woord Hollands.” „Wat gek,” zei Jan ongerust. „Ik ben twee keer de trein doorgelopen, maar ik heb hem niet gezien!”
„Hij zit er toch,” zei de conducteur. „Als hij tenminste niet onderweg al is uitgestapt.”
„Ik heb in Heiloo en in Castricum gekeken,” zei Jan. „Dan had ik hem moeten zien.”
„We zullen eens zien,” zei de conducteur, die nu inééns één en al hulpvaardigheid was. Jan probeerde hem nog tegen te houden, maar het was al te laat.
De conducteur liep de corridor in, en van verre zag Jan, in de doorgang van de volgende wagen, een lange, donkere figuur staan met een uilebril op. Barnett! Hij was natuurlijk op het toilet geweest. Nu stond hij op het balcon een sigaar te roken. De conducteur zwaaide met zijn arm en Barnett zag hem. Hij liet zijn sigaar zakken en zijn brilleglazen flitsten. De conducteur stevende recht op hem af. Jan dacht snel na. Wat nu doen? Gewoon gaan zitten? Tien tegen één dat die bemoeial van een conducteur terugkwam met Barnett bij zich en dan zou het een nog veel gekkere indruk maken. Deze conducteur tegenhouden had óók geen zin. Hij was véél te blij zich behulpzaam te kunnen maken en misschien ook blij, zijn Engelse kennis te kunnen luchten.
Toen had hij Barnett al bij zijn kladden.
„This young gentleman here is looking for you,” begon hij. Barnett keek naar Jan met een ijzige blik.
„Don’t know him,” sprak hij afgemeten.
„Hij kent u niet,” zei de conducteur tegen Jan, uit het veld geslagen. „Neem me alsjeblieft niet kwalijk,” zei Jan Prins. „Ik heb me vergist. Ik bedoelde een heel andere Engelsman.” Hij zei tegen Barnett: „I am very sorry sir... I mistook you for someone else.”
„Don’t mention it,” zei Barnett, aan zijn sigaar trekkend en uit het venster kijkend naar het water en de koeien.
Jan Prins maakte dat hij wegkwam. zocht zijn vader op en rapporteerde wat er gebeurd was.
„Ik hoop niet, dat hij lont ruikt,” bromde de oude Prins. „Waarom zou hij? Hoe kan hij nu vermoeden, dat een wildvreemde jongen, die hij nooit eerder gezien heeft, op de hoogte is van alles wat hij doet?” Hij had het nog niet gezegd, of door de corridor kwam Barnett zelf aanwandelen met de handen op zijn rug. Hij wierp hun één snelle blik toe en kuierde door, maar dat was voor beide Prinsen voldoende.
„Hij heeft ons in de gaten,” zei de kolonel.
„En hij vertrouwt ons helemaal niet,” bevestigde Jan. De trein remde af voor het station Uitgeest.
„Hou ’m in de gaten!” waarschuwde de kolonel.
Jan liep de corridor in. Zijn weg was echter geblokkeerd, doordat verschillende mensen, die hier moesten uit- of overstappen, met koffers en zakken in de corridor stonden te wachten. Jan begon zich een weg door hen heen te wringen, maar werd in zijn kraag gepakt door een dikke man met een rood hoofd.
„Drommelse aap! Kun je niet je beurt afwachten!”
Jan Prins, de kraag van zijn jas gevangen in de rode knuist van de stevige vent, keek de ander een ogenblik aan en deed twee snelle grepen. De man liet los met een schreeuw van pijn.
„Raak me nou nog één keer aan en kijk wat er dan gebeurt!” zei Jan, en vervolgde zijn weg naar voren, grinnikend, ondanks zijn haast. Een paar simpele Jiu Jitsu-grepen waren altijd van onschatbare waarde. De trein stond nu al stil; de mensen in de gangen drongen naar de uitgangen en nog steeds had Jan zijn Barnett niet in het vizier. Hij wrong zich vooruit met armen en ellebogen, vocht zich naar de uitgang en sprong op het perron. Geen Barnett. Zou hij in de trein zijn gebleven? Jan wrong zich haastig door de mensen, die gereed stonden om in te stappen... juist op tijd om Barnett in vliegende vaart, met wapperende jasslippen, aan het eind van het perron te zien verdwijnen. Jan zette zijn achtervolging in, toen hij een luide schreeuw hoorde:
„Jan! Jan!”
Arie en Bob kwamen op hem toestormen.
’Wat doen jullie hier? Hoe komen jullie hier?„
Arie hijgde:
„Met een taxi de trein vooruitgereden. Net op het nippertje. Waar is Barnett?”
Jan was al weg. Hij brulde over zijn schouders:
„Die is vlak langs jullie heengeglipt, sufferds! Daar gaat-ie!” Barnett had zich niet druk gemaakt om de kaartjescontrôle, die hem veel te lang zou ophouden. Hij was dwars over de rails gerend, ondanks de veel te late protesten van twee spoorwegbeambten; over het lage afsluithek geklommen en aan de andere kant uit het gezicht verdwenen. De drie jongens, in volle vaart aanstormend, vonden hun weg versperd door de twee spoorwegbeambten, die nu gewaarschuwd waren en hen met uitgespreide armen trachtten tegen te houden. Bob, Jan en Arie kenden dat spelletje echter. Bob en Arie stoven naar links en Jan vloog rechts uit de flank op het hek toe, en voor de verbouwereerde beambten hadden uitgekiend wat ze doen moesten, zaten de jongens al als katten op het hek en de volgende seconde ploften ze neer op het kleine plein. Voor het station stonden twee vrachtauto’s plus de taxi, waarin Arie en Bob hun wilde rit uit Alkmaar hadden gemaakt.
„Waar is die boef heen?” gilde Arie.
„Die heeft een taxi gestolen!” brulde Bobs chauffeur terug. „Daar gaatje!”
Arie zag nog juist de figuur van een woedende chauffeur staan, die, met zijn vuist schuddend, een in razende vaart over de betonweg stuivende taxi nakeek. Arie en de twee anderen doken al in hun eigen taxi. De bestolen chauffeur kwam er ook bij, en hun wagen brulde al weg toen de portieren nog half open hingen.
„Honderd pop als we hem vangen!” loeide Arie.
„Ik doe er honderd bij!” schreeuwde Jan. „Plus honderd van mijn vader!”
„Oh boy, oh boy!” kreunde Bob. „I hope we get him!”
„Hoe is jouw wagen?” vroeg hun eigen chauffeur aan de bestolene. „Zozo,” zei de ander. „Een geluk is, dat er nog maar vijf liter in de tank zit... Heb jij genoeg?”
„Half vol”, zei hun eigen chauffeur. „We vangen hem altijd!” „Als we maar aan zijn staart blijven hangen,” zei Arie.
„Ja! We winnen op hem! We lopen in!”
„Hij is een Engelsman,” zei Jan. „En die is natuurlijk linkse sturing gewend... Kijk eens! Hij denkt er niet eens aan in de opwinding! Hij rijdt als een gek vlak links van de weg! Als die geen brokken maakt, ben ik een boon!”
Er was vrij veel verkeer op de hoofdweg naar het Zuiden en Barnett scheen ineens in de gaten te krijgen, dat het hier in Holland rechts verkeer was, want hij gooide het stuur om en dook naar de rechterkant van de weg... een manoeuvre, die hem bijna zijn nek kostte, want juist op dat ogenblik kwam er van de andere kant een nieuwe, Amerikaanse wagen aan met veel lak en chroomstaal. De bestuurder daarvan dacht blijkbaar, dat hij met een krankzinnige te doen had, die persé links van de weg wilde rijden en schoot óók naar de andere weghelft. De twee wagens gierden langs elkaar heen met een vaart van zeker honderd kilometer elk. De Amerikaanse wagen slingerde nog na, toen hun taxi hem passeerde.
„Dat scheelde een haar,” zuchtte Arie.
„Inderdaad een héél dunne haar,” zei Jan droog. „Hij houdt nu krampachtig rechts... maar dat zal wat worden als hij een dorp of een stad dóór moet met die vaart ...”
„Hij haalt de volgende plaats niet eens,” zei de chauffeur. „We halen hem snel in ...”
Hij had het nog niet gezegd of uit een zijweg rechts kwam een vrachtauto de weg opdraaien. Die auto had aan Barnett voorrang moeten verlenen, maar deed het niet. De wagen kwam van rechts en Barnett stuurde instinctief metéén naar links. Dat bracht hem weer op de linkerhelft van het wegdek, vóór een wagen die van Amsterdam af kwam. Die auto haalde krampachtig uit naar de overkant van de weg, zwaaide in een S-bocht vlak vóór de radiator van de vrachtauto langs en kwam slingerend teruggieren naar de verkeerde kant van de weg, juist recht op hun eigen taxi af.
„Hola!” gilde Jan.
Hun taxichauffeur deed een haal aan het stuur en gooide het om of hij aan het wiel van een motorboot stond, maar het was juist te laat. De voorspatborden raakten elkaar met een krakende slag. De wagens slierden rond en hun eigen taxi ploegde zich een weg door wat struiken en boompjes en kwam met een klap tot stilstand tegen een betonnen paaltje. Verder was er weinig gebeurd. Tweehonderd meter verder stond de andere auto stil, met een opgefrommeld spatbord en een losse bumper. De wagen met Barnett er in verdween om de verre bocht van de weg. De vrachtauto had gestopt.
„Het is jouw schuld, idioot,” brulden de twee taxichauffeurs tegen de vrachtautorijder, die uit zijn raampje hing. Zij renden op hem af. „Het is hier een voorrangsweg!”
Met sirenegehuil kwam een auto van de motorpolitie aangevlogen. Het werd een ontzettende ruzie. De vrachtautochauffeur ontkende dat hij de hoofdweg had willen oprijden. De derde man, uit de Amsterdamse auto, die er bij betrokken was, maakte het niet eenvoudiger, daar hij alle schuld op de taxichauffeur wilde gooien. Natuurlijk trokken de drie jongens partij voor hun eigen chauffeur, want de enigen, die aan het ongeval in het geheel geen schuld hadden, waren zij zelf. Zij waren toch al nijdig en kort aangebonden, omdat zij Barnett hadden zien ontsnappen, en gaven zowel de beide andere bestuurders als de twee politiemannen zo hun vet, dat die op een ogenblik zeiden:
„En nou is het uit! Klim in onze auto en mee naar het politiebureau. Jullie allemaal! Dat zullen we daar wel eens uitzoeken.” Het kon de drie jongens weinig meer schelen. Hun kansen om Barnett nog te grijpen vóór die in Amsterdam was, waren nu praktisch nihil. Zij klommen in de politie-auto en lieten zich somber naar het bureau rijden.
„En mond houden!” zei de politieagent, toen er achterin weer krakeel ontstond. „Geen herrie hier in mijn wagen of ik leg jullie allemaal de handboeien aan! Op het
bureau kun je keet maken zoveel je wilt, als je er dan nog zin in hebt, tenminste.”

* * *
Het kon de drie jongens zo weinig meer schelen, dat zij niet eens opletten, naar welke plaats zij werden gebracht. Het liet hun steenkoud of het nu Alkmaar, Uitgeest of Tietjerksteradeel was. Zij reden ongeveer een kwartier; toen stopte de wagen op het plein van een groot dorp of een kleine stad. Het politiebureau was een bakstenen gebouw, en er stond een politiejeep voor.
„Ga maar naar binnen,” gelastte de agent.
Jan Prins was nummer één van de lange rij die naar binnen schoof. „Eerste deur links,” zei de agent.
Jan opende de eerste deur links... en bleef op de drempel onbeweeglijk staan. Achter een eenvoudig, houten bureau zat een brigadier van politie in een boek te schrijven. Langs de wand waren houten stoelen en vóór het bureau stond een lange man tussen twee agenten. De lange man had een bloedende schram op zijn linkerwang. Hij sprak in het Engels en de brigadier luisterde met gefronste wenkbrauwen.
„Barnett!” riep Jan.
Barnett keerde zich om en maakte een snel gebaar van schrik. „Jongens,” zei Jan tot de anderen, die naar binnen kwamen schuifelen, „kijk eens...”
De chauffeurs zagen niets bijzonders en begonnen meteen met de agenten te praten, die hen wel schenen te kennen. Maar de drie jongens staarden naar Barnett of hij een geest was.
„Is dat ... ?”, vroeg Arie.
„Barnett en géén ander,” zei Jan Prins.
Barnett keerde zich met een ruk van hen af en begon wanhopig in het Engels tegen de brigadier te praten. Jan deed een snelle stap vooruit.
„Brigadier! Hou die vent vast! Hij is de oorzaak van
alles wat er gebeurd is! Die boef hield links en daardoor hebben wíj dat ongeluk gekregen! Vraag maar aan die vrachtwagenchauffeur hier.”
„Is dát die boef?” schreeuwde de bestolen chauffeur. „Die heeft mijn auto gestolen!”
De vrachtwagenbestuurder werd ineens klaar wakker, want hij zag een kans om de schuld van zich af te gooien.
„Wat voor kleur had die gestolen auto, die bijna tegen jou opbotste op de kruising?” vroeg Jan hem.
„Donkerblauw met gele draadspaakwielen,” was het prompte antwoord.
De brigadier keek een der agenten aan die bij Barnett stonden. „Klopt dat, Van Krevelen?”
„Als een bus,” zei Van Krevelen. „En dat-ie links van de weg zat klopt óók, want daardoor kreeg hij die aanrijding met die bloemenkar.”
„Dat is mijn gestolen taxi!” riep de tweede chauffeur.
„Ik geloof,” zei de brigadier, tevreden achterover in zijn stoel leunend, „dat we nu ergens komen. Breng die Engelse gek eerst even weg en sluit hem zolang op en we zullen eerst eens horen wat er met deze mensen is gebeurd.”
Barnett werd protesterend weggevoerd en het hele verhaal van de autodiefstal en de gecompliceerde autoaanrijding kwam uit de bus. Het klopte allemaal precies, met dit verschil, dat de vrachtautochauffeur niet toegaf dat hij de voorrangsweg was opgedraaid, maar alleen zei dat hij Barnett links van de weg had zien rijden. De anderen kon het weinig vertikken en zeiden dus dat het ongeveer zo was. De jongens wilden in elk geval Barnett voorlopig veilig achter slot houden en deden er nog een schepje op. Het duurde alles bij elkaar een halfuur. Toen stonden de processen-verbaal op papier en alles kon vertrekken. De twee vreemde bestuurders vertrokken en Arie en Jan betaalden hun chauffeur die ook dik tevreden wegging, met zijn zeer
ontevreden maat. Arie had zijn vrienden een knipoog gegeven, maar ook zonder dat hadden ze geen van drieën aanstalten gemaakt, Barnetts buurt te verlaten.
„Is er nog iets?” vroeg de brigadier, toen ze bleven hangen. Het was Arie weer, die met een smoes op de proppen kwam. „Wanneer laat u Barnett los, brigadier?”
De brigadier keek hem even aan met opgetrokken wenkbrauwen. „Je schijnt nogal bezorgd over hem te zijn.”
„Dat nu niet bepaald,” zei Arie. „Maar we moeten hem zéér dringend spreken. Wij willen iets van hem kopen, ziet u...”
Hij liet zijn stem wegsterven. De brigadier keek van Arie naar Bob en van de Amerikaanse jongen naar Jan Prins.
„Kopen? Wat willen jullie kopen? En heeft dat zo’n haast?” Arie had zijn verhaal al pasklaar. Als de nood aan de man kwam, had Arie Roos met zijn dikke gezicht en zijn rode haar meestal de snelst denkende hersens. En hij kon zeker de meest fantastische verhalen verzinnen.
„Een zeilboot, brigadier. Hij heeft een zeilboot in Engeland liggen, die we al een tijdje op het oog hebben en we hebben met zijn allen geld er voor opgespaard... en ...”
„Nou,” zei de brigadier, zijn duimen in zijn koppel hakend. „Ik denk niet, dat meneer Barnett in het goede humeur is om met jullie over verkoop van een zeilboot te praten.”
„Kunt u ons niet toestaan het te proberen?” vroeg Jan Prins. „Nee hebben we en ja kunnen we krijgen.”
De brigadier schudde vaderlijk het hoofd.
„Jongens... wees nou verstandig! Neem een raad van mij aan! Wacht nou een betere tijd af, want dat loopt op niets uit zo.”
„Maar wij hebben geen tijd!” riep Arie wanhopig.
„Daarom reden we zo hard achter hem aan! Hij is op weg naar Amsterdam om die boot aan iemand anders te verkopen en we willen hem vóór zijn!”
„Nou, als hij al met iemand anders in onderhandeling is, hebben jullie helemáál geen schijn van kans,” zei de brigadier.
Jan Prins schudde het hoofd.
„Nee, brigadier. Wij weten dat er iemand in Amsterdam zit te wachten om van hem die zeilboot te kopen, maar dat weet Barnett niet, ziet u. Die weet helemaal niet dat er een gegadigde is. Als wij hem nu te pakken kunnen krijgen vóór hij in Amsterdam komt, dan hebben we de kust vrij.”
„Aha... zit dat zó,” zei de brigadier.
Arie en Jan keken hem met zulke open, onschuldige jongensogen aan, dat hij er niet aan dacht hun verhaal in twijfel te trekken. Het klonk wel een tikje onwaarschijnlijk, maar dat was juist van drie zulke jongens te verwachten.
„Tja... veel hoop dat hij gauw wordt losgelaten kan ik jullie niet geven... Hij heeft een auto gestolen en een bloemenkar in de prak gereden.”
„Och, brigadier,” zei Arie. „Waarom mogen we niet even met hem praten in zijn cel? Dat is wèl zo goed, want hij is natuurlijk in dat hok dolblij, dat hij iemand ziet en meer genegen om rustig te praten dan als hij vrij zou zijn.”
De brigadier dacht even na, met een potlood tegen zijn tanden tikkend.
Hij begon ineens te grinniken.
„Ik moet zeggen: jullie geven het niet gauw op. Ik mag dat wel. Accoord. Praat met hem zolang je wilt en als je klaar bent druk je maar op de bel... Peters,” – hij wenkte een agent, die bij de deur stond te wachten – „..laat deze jongens bij Barnett.” Hij vroeg aan Arie: „Hebben jullie nog een wacht nodig?”
„Bent u bang dat-ie misschien gevaarlijk wordt”” lachte Arie. „Nou, met zijn drieën kunnen we nog
héél andere knapen aan, hoor. Dat zit wel goed.”
„Best,” knikte de brigadier.
Zij gingen de hall in en een lage, bakstenen gang door. Aan het einde was een vierkante ruimte met een cementen vloer en enkele betegelde wasbakken. Rondom waren met ijzer beslagen deuren. Het zag er allemaal schoon en keurig uit. In het midden van de deuren waren kleine, ijzeren luikjes en daarboven kijkgaatjes. De agent Peters opende deur nummer 3 met een grote sleutel. De cel was groter dan de jongens gedacht hadden: vijf bij drie meter. Er stonden een houten brits met een paar dekens er op, een schoongeschuurde houten tafel en één stoel. Achter een traliewerk in de bakstenen muur brandde een electrische lamp. Barnett stond midden in de cel, de handen onder de slippen van zijn jas achter in zijn broeksband gestoken en keek hen nors aan.
„Bezoek voor je,” zei de agent in het Hollands en liet de jongens binnen. „Jullie bellen wel als je klaar bent, hè?”
De deur werd gesloten en het slot klikte dicht.
„Hello, mister Barnett,” zei Bob, die als Amerikaan het woord nam. Barnett keek hem verrast aan. Het verschil tussen een geboren Amerikaan, die Engels sprak en het Engels van Arie en Jan Prins, hoe goed ook, was duidelijk te horen.
„What do you want?” vroeg Barnett nors.
Hij stond hen om beurten aan te kijken, en wist niet goed wat hij van dit vreemde bezoek van drie jongens moest denken.
„Can’t you leave me in peace?” vroeg hij.
„Je met rust laten?” zei Arie. „Integendeel.” Hij zei in het Hollands, dat Barnett toch niet kon verstaan: „Zorg dat hij geen kik geeft, Jan. Als ik „Kassie Vier” zeg, op hem los!” In het Engels ging Arie door, op Barnett toelopend:
„Look here, meneer Barnett. Wij willen u even in ver
trouwen nemen en het is te hopen, dat U niet Kassie Vier!!...” Jan Prins had aan de muur de elektrische lamp staan bekijken en Barnett had niet op hem gelet. Jan wervelde rond, greep Barnett bij zijn hals en kneep zijn luchtpijp afdoende dicht. Arie tackelde meteen Barnetts benen en lichtte die van de grond zodat er geen gestommel kon ontstaan. Bob Evers hield zijn armen omstrengeld. „Hou zijn hals dicht tot hij koest wordt,” hijgde Arie, want Barnett schopte en sloeg en wurmde om los te komen. Maar dat duurde niet lang. Na vijftien tellen werd hij kalm. Zijn gezicht was nogal rood. „Kop houden of je hals gaat wéér dicht,” waarschuwde Bob hem. Barnett knikte zwakjes. Jan Prins liet voorzichtig zijn vingers verslappen. Barnett haalde piepend adem, maar gaf niets wat op een kik of een schreeuw leek.
„Vastbinden,” zei Arie. „In elk geval zijn benen. Een deken om zijn voeten.”
„Ben je nou gek, man? Als die agent terugkomt?”
„Dan zweren we, dat Barnett ons te lijf wou. Drie kleine jongens hebben uit noodweer gehandeld. En we hebben hem toch zeker geen letsel toegebracht?”
Jan Prins greep een deken, wikkelde die om Barnetts schoenen en snoerde er zijn broekriem omheen. Ze legden Barnett op de krib en Jan legde zijn vingers om Barnetts magere nek, met zijn duimen dreigend aan weerskanten van de adamsappel, terwijl Bob nog steeds de polsen vasthield. Barnett lag keurig stil en keek naar het plafond, terwijl Arie met vlugge vingers de zakken nazocht. „We mogen van geluk spreken dat ze hem nog niet officieel hebben opgesloten,” zei hij. „Anders hadden ze alles al van hem afgenomen...”
„Schiet op,” zei Jan, „en klets niet. Elk ogenblik kan de brigadier zin krijgen om Barnett verder te verhoren en dan zitten we met de gebakken meloenen.”
Arie rende door Barnetts zakken heen: brieven, portefeuille, paspoort, pakje sigaretten, vulpen, sleutels, visitekaartjes, notitieboekje... zakdoek, boordeknoop, doosje lucifers. Niets wat op een briefje leek.
„Hier,” zei Arie. „Kijk die rommel na, Bob.”
Bob begon in de enveloppen van de brieven te neuzen, schudde de lucifers uit het doosje, keek of het notitieboekje soms een bergplaats had in de leren band, neusde de naden van de portefeuille na. Arie begon de kleren van het slachtoffer centimeter voor centimeter na te voelen.
„Maar goed, dat-ie tegen kietelen kan,” grijnsde Jan. „Anders zou je eens een deining beleven.”
„Maak geen gijntjes,” beet Arie gespannen. „Waar kan die boef dat papiertje gelaten hebben?”
Barnett lag doodstil op zijn rug naar het plafond te kijken en leek totaal onverschillig betreffende wat er met hem gebeurde. Die onverschilligheid was ongewoon.
„De vent heeft het niet bij zich,” gromde Jan, over Barnett heen, in het Hollands tegen Arie. „Anders zou hij vast niet zo kalm liggen. Hij heeft het ergens anders, wat ík je brom!”
Arie staarde hem aan.
„Hoe kán dat nou? Ben je nou helemaal mal? Hij was in volle ren op weg naar Engeland! Jij verraste hem in de trein. Hij vloog hals over kop de trein uit en het station af, met ons op zijn hielen, stal die taxi en reed zich te pletter tegen een bloemenkar. Wil jij me nou eens vertellen waar hij de tijd heeft gehad te stoppen om dat papiertje te verbergen?”
Jan Prins keek peinzend.
„Zo mallotig om het in het dashboardkastje van de gestolen taxi te leggen, is hij natuurlijk óók niet geweest.”
„Allicht niet. Wat had dat nou voor zin?”
Ze keken elkaar perplex aan.
„Tòch heeft hij het op een of andere manier wegge
werkt,” hield Jan vol. „De kwestie is alleen: wáár?”
Arie keerde zich naar Bob, die door Barnetts bezittingen snuffelde. „Found anything?”
„Geen snipper. Hier zit het niet in.”
„In zijn zakken heeft hij het óók niet.”
„Hier ergens in de cel verstopt, natuurlijk.”
„Dat is het sufste wat hij kon doen! Als ze hem dadelijk na de fouillering in een andere cel zetten, kan hij er nooit weer bijkomen.” „Misschien rekende hij daar niet op.”
„Zo’n uitgekookte boef als deze Barnett!”
„Laten we nou géén tijd verliezen met kletsen. Vráág het hem.” „Dat ik dáár niet eerder aan gedacht heb,” zei Arie sarcastisch. „Vraag jij het hem. Maar doe het beleefd, anders zegt hij het misschien niet.”
Bob Evers ging op de rand van de krib zitten.
„Mister Barnett, u zult wel gesnapt hebben, dat wij dat papiertje willen hebben, uit het koperen kanon.”
Barnett bleef even strak naar het plafond kijken, wendde toen langzaam zijn ijsgrijze ogen naar Bob en zei:
„So what?”
„Wat dat zou? Wíj moeten het hebben.”
„Well, see you get it. Ik heb het vernietigd.”
Er viel een doodse stilte in de cel.
„Verdraaid!” zei Jan verslagen. „Dat we dáár niet aan gedacht hebben! Dat is de meest voor de hand liggende oplossing! Natuurlijk. Waarom zou de boef risico’s lopen ?... Hij hoeft alleen maar te zorgen, dat Lois en John het niet kregen. Dus wat deed hij? Hij verscheurde het, toen hij...”
„O.K.,” zei Arie. „Laten we hem losmaken en maken dat we hier wegkomen.”
Zij maakten de riem om Barnetts benen los en Jan drukte op de bel. Barnett ging rechtop op de rand van de krib zitten.
„Vaarwel, mister Barnett,” zei Arie.
Barnett zei niets. Een sleutel morrelde in de deur. Barnett keek hen somber na, maar zei niets. Het zou hem niets baten of hij al vertelde wat ze gedaan hadden: het kon alleen nog grotere complicaties maken. En Barnett hield altijd zijn hersens bij elkaar. Mogelijk kookte hij inwendig van woede, maar zo op het uiterlijk was daar niets van te bemerken.
Jan keek nog eenmaal naar binnen vóór de deur dichtknipte. Barnett zat op de rand van zijn krib en keek hen na met een scheve, slimme grijnslach op zijn gezicht.
„Wel?” vroeg de brigadier belangstellend. „Succes gehad?” „Geen spaan,” zei Arie somber. „Er viel niet met hem te praten.” „Heb ik je wel voorspeld,” zei de brigadier, zijn handen wrijvend. „Heb ik wel voorspeld, jongens, maar ja, de jeugd is eigenwijs. Jullie wisten het weer beter, en nu heb je metéén je kansen voor later verprutst ook, want iemand die eenmaal nee gezegd heeft, zegt niet zo gauw meer ja.”
„Dank u voor uw goede raad,” zei Jan droog. „Wij gaan maar weg als u het goed vindt.”
„Saluutjes,” zei de brigadier.

* * *

Buiten scheen de zon op het marktplein. De school was vroeg uitgegaan die dag en hele troepen kinderen joelden en renden rond. „Hier staan we nou,” zei Jan. „Zou je ons geen cent geven? Die vent heeft dat papiertje verscheurd. Zoek de snippers bij elkaar door half Noord-Holland.”
„Jij bent helemaal suf vandaag,” spotte Arie. „Sukkel! Slikte je dat verhaal? Heb je dan helemaal geen hersens meer? Je weet toch wat de termen van het testament zijn: Als een der papiertjes vernietigd is en niet meer bestaat wordt dat als overmacht beschouwd.” Jan Prins staarde hem met wijdopen ogen aan en gaf toen een luide schreeuw.
„Lieve help! Dan hebben we tòch nog gewonnen!”
Hij gaf Arie en Bob een mep op hun schouders dat het kletste. „Ongelooflijk rund!” zei Arie. „Hou je gezicht. Dacht je dat zo’n slimme vos als Barnett die testament-formulering niet kende? Dacht je nou heus dat hij dat papiertje vernietigen zou? De enige manier waarop hij het geld van die professor kan krijgen is, door zelf, persoonlijk, dat papiertje in héél goede staat, aan de notaris over te leggen. Als hij komt vertellen, dat het vernietigd is, ook al heeft hij het zèlf vernietigd, is hij metéén de sigaar!”
Jan staarde hem aan en zijn mond zakte halfopen.
„Ah,” zei Arie. „Het dringt door mijnheers betonnen hoofd heen.” Zij hadden Engels gesproken, wat zij altijd deden als zij met zijn drieën waren, want Bob Evers kon nog steeds weinig meer Hollands dan: „sigaret” en „tabak” en nog wat van dat soort uitdrukkingen. „Right,” zei Bob. „Arie heeft gelijk. Natúúrlijk is het niet vernietigd. Integendeel. Barnett heeft het ergens zeer safe opgeborgen. Maar op welk tijdstip en waar?”
„Laten we op dat terras daar gaan zitten en een glas Cola drinken, ” stelde Arie voor. „Ik ben bèk-af en achter koude Cola kan ik misschien beter denken. Als ik nog vijf minuten hier tot mijn knieën in de gillende kinderen sta ben ik net zo suf als Jan.”
Jan Prins mikte een schop naar zijn rode strijdmakker, maar die had dat zien aankomen, ontweek de zwaaiende voet handig en zat het eerst achter een wit gelakt tafeltje in de schaduw. De Cola kwam snel.
„Luister,” zei Bob, zijn glas halfleeg neerzettend. „Eén ding staat vast: als Barnett in de trein dat papiertje al niet meer bij zich had, was er voor hem niet de minste reden om als een gek aan de haal te gaan. Dan was hij
even kalm blijven zitten als hij op die krib in het politiebureau lag.” „Allicht. Dan konden we hem toch niets maken.”
„Juist. Dus zolang Barnett als een gek voor ons aan de haal ging...” „Goed, héél goed!” knikte Arie. „Dit is combineren en deduceren van de eerste rang. Zolang Barnett als een haas wegholde, weten wij zeker, dat hij het papiertje nog bij zich had.”
„Dat is in de trein...”
„Dat was toen hij het station afholde...”
„Toen hij die taxi stal...”
„Toen hij er vandoor ging de hoofdweg op... ”
„En in die auto, in een honderd kilometer-vaart, kon hij het lastig laten verdwijnen ...”
„Althans niet veilig verstoppen...”
„Dus toen wij onze taxi in puin reden, hád Barnett dat papiertje nog bij zich.”
„En hij is in één run doorgestoven tot hij die bloemenkar schepte...” „Dus op dát ogenblik had hij het papiertje nog in zijn zak.” „Dus...”
„Dus: het is door hem op een veilige plaats opgeborgen tùssen het moment van die bloemenkaraanrijding en zijn opsluiting in de cel. Verdraaid veilig. Zó veilig, dat het hem koud laat in welke cel hij terechtkomt... Het schijnt hem zelfs helemaal koud te laten, of hij er om zes uur vanavond of over een maand uit komt...”
„Laten we ons eens in zijn positie verplaatsen. Bob, jij bent vreemd hier in Holland. Jij rijdt met een honderd kilometer-vaart een weg af, met in je zak een belangrijk papier. Je achtervolgers zitten je op de hielen. Je ziet aankomen dat je naar een politiebureau zult worden gebracht, waar je paperassen je waarschijnlijk zullen worden afgenomen... Wat doe je?”
„In dat geval,” zei Bob, na enig denken, „zou ik er allereerst helemaal niets voor voelen, me dat papier op het
politiebureau te laten afnemen. Sinds de oorlog is het hier in Holland helemaal niet zo pluis met de eerlijkheid, en een vodje papier, dat er op het oog waardeloos uitziet, ook bij eerlijke agenten, kan maar al te gemakkelijk zoekraken. Ik zou zeker een middel trachten te vinden om het te verstoppen en dan op een plaats waar ik het later weer op kon halen. Ik zou bijvoorbeeld naar de kant van de wegberm stappen, me bukken om een schoenveter vast te maken en het papiertje, in mijn sigarettenkoker, in de losse grond schuiven, aan de voet van een struik, bij een verkeersbord of een kilometerpaal, waar ik het later direct zou kunnen...”
„Dat is geen gek idee,” zei Arie, „maar...” Hij fronste zijn rode wenkbrauwen.
„Maar we kunnen lastig met zijn drieën de wegberm gaan omspitten,” wierp Jan Prins tegen.
„Zullen we een wichelroede huren?”
„Geen gijntjes. Het is bittere ernst.”
Na enig peinzen zei Bob:
„Het beste is om die agent te pakken te krijgen, die Barnett heeft gearresteerd. Die weet precies wat er gebeurd is.”
Arie stond meteen op.
„Dát is het idee. Ober! Afrekenen!”

* * *

De brigadier keek verbaasd van achter zijn bureau op.
„Zijn jullie nou alwéér hier?”
„We hebben nog één dienst te vragen,” zei Arie. „Heus, brigadier, we willen het u niet lastig maken, maar we zouden graag even die agent spreken die Barnett heeft gearresteerd.”
„Waar nú weer voor? Wou je die agent aan Barnett laten vragen of hij die boot wil verkopen? Hahaha! Ik zou me geen slechtere tussenpersoon kunnen voorstellen dan juist...”
„Nee, brigadier. We hebben een weddenschap over de
manier hoe het ongeluk is gebeurd en we wilden aan die agent vragen...”
„Van Krevelen heet hij.” Hij keerde zich om en keek op een rooster achter zich tegen de muur. „Hij heeft dienst op het kruispunt bij het Shell-station aan de grote weg. Vlakbij waar dat ongeluk met die bloemenkar gebeurde.”
„Okido,” zeiden de drie jongens en waren al weg. De brigadier staarde hen ietwat verbijsterd na.

* * *
Agent Van Krevelen was jong en had zwart haar, dat juist zichtbaar was onder zijn nieuwe pet. Hij was erg trots op zijn uniform en het stond hem ook goed. Hij stond langs de weg bij z’n patrouillejeep, honderd meter van het Shell-station af, en hield de passerende wagens in de gaten. De drie jongens hadden hem eerst wat vleiende dingen gezegd over zijn uniform en hem sigaretten aangeboden, die Van Krevelen in zijn borstzak had gestoken. Nu was hij in een best humeur. De drie jongens zaten op de treeplank van de jeep en Van Krevelen had zijn smetteloze laars op de wieldop.
„Wat er precies gebeurd is?”
Arie had hem voor een deel in vertrouwen genomen en hem gezegd, dat zij vermoedden, dat Barnett een heel belangrijk papier had verstopt.
„Wat spelen jullie toch voor een raar spel?” informeerde de agent, hen onderzoekend aankijkend. „Detectiefje of zoiets?”
„Zoiets,” zei Jan droog.
De agent haalde de schouders op.
„O, best. Zolang het niets strafbaars is, zal het me een biet zijn. Maar ik kan me heus niet herinneren, dat hij zelfs maar de kans heeft gehad, iets te verstoppen. Ik had hem meteen in zijn nekvel. Hij stond tussen een troep mensen in en hij is bij me gebleven tot we naar het bureau reden.”
„In de politieauto verstopt?” opperde Arie halfluid.
„Veel te riskant,” zei Jan en dat vond Arie zelf ook.
De agent dacht na.
„Luister. Kan hij het niet aan een of ander vrindje van hem hebben doorgegeven? Er stonden nogal wat mensen omheen.”
Zij schudden het hoofd.
„Hij heeft hier geen vrindjes. En een vreemde zou hij het zeker niet toevertrouwen.”
De agent schoof zijn pet op zijn hoofd heen en weer.
„Maar tòch zeggen jullie, dat hij iets heeft laten verdwijnen...” Hij gaf een schreeuw en kletste met één hand op zijn knie. „Natuurlijk! Ik heb een brief voor hem gepost!”
Jan en Arie gaven tegelijk een schreeuw.
„Wát’? Waarhéén?”
„Waarom zou ik geen brief voor hem posten? Ik heb hem in de bus gegooid vlakbij het politiebureau.”
„Waarheen? Welk adres?”
„Barnett, poste restante in een of ander plaatsje in Cheshire, Engeland.”
„Welk plaatsje?”
De agent dacht na, terwijl de twee jongens stonden te tandakken van ongeduld.
„Brombough of Bronmouth of...”
„Bromborough!” riep Jan.
„Dát is het!”
„Weet je het zeker?”
„Jongen, ik heb er zelf de postzegel opgeplakt, want hij had geen Hollandse zegels bij zich.”
Jan begon zacht te fluiten.
„Wel,” zei Arie. „En hier begint een nieuwe en laatste jacht.” Bob Evers, die er heel weinig van had verstaan, wilde nu eerst weten wat er aan de hand was. Ze vertelden het hem in telegramstijl. „Well,” zei Bob filosofisch, „that gives us time.”
„Dat geeft ons tijd,” herhaalde Arie. „Maar niet veel.”
Hij zei tegen de agent:
„Kunnen jullie die Barnett niet nog een dag of wat vasthouden? Dan zijn wij gered.”
De agent keek hen nieuwsgierig aan.
„Hoe willen jullie dat briefje dan te pakken krijgen? Het postkantoor in Bromborough overvallen, soms?”
„Wie weet,” zei Jan mysterieus. „Tot ziens, agent en dank voor de tip. We moeten als de weerga terug naar Amsterdam.”
„Jullie zijn stápelgek, als je het mij vraagt,” besliste de agent. „Daar komt net een vrachtwagen van Mulders aan. Ik zal hem aanhouden en kruip maar achterin. Ik ken de chauffeur. Geef hem een pakje sigaretten in Amsterdam en de zaak is O.K.”
Hij stak de hand op. De vrachtwagen, hoog opgeladen met kratten bloemkool, stopte.
„Lift voor Amsterdam. Altijd goed voor een glas bier.”
„Okido,” zei de chauffeur. „Klim maar op, jongens, maar val er niet af en pas op voor de Coloradokever.”
De jongens nestelden zich tussen de bloemkolen en de wagen trok aan, met zwaar gegrom van zijn motor. De lucht werd langzaam donkerder – diepblauw en dan violet. Een paar sterren pinkten helder.
„Stel je voor,” zei Arie, „dat die brief alléén maar een gewone brief is en dat er géén briefje in zit...”
Jan Prins trok een gezicht of hij een steek kreeg in een kies. „Zit ik net over te denken. We moeten gokken. Eén of twee van ons moeten naar Bromborough om het postkantoor in de gaten te houden en de anderen blijven hier en hangen als bulldoggen aan het spoor van Barnett.”
„Wéér een nieuw avontuur!” grinnikte Arie. „We mogen eerst wel een serie telegrammen sturen aan Lois en John. Die weten nog van niets.”

Jan nestelde zich tussen twee kratten en sloot zijn ogen. „Ik ga een tuk doen. Ik heb zó’n voorgevoel dat ik vanavond nog met een vliegtuig naar Londen vertrek.”
„Jij?” riep Arie verontwaardigd. „Jij blijft hier! Ik ga naar Engeland!”
Jan werd van verontwaardiging klaar wakker.
„Jij bent veel te dik voor een vliegtuig! Dat komt te duur aan vracht.”
De stem van Bob Evers, met zijn Amerikaans accent, onderbrak hen. Bob lag, tussen kratten in, naar de sterren te kijken.
„Als ik oud ben,” zei hij, langzaam en lijzig, „als ik oud ben en een lange, witte baard heb, en met een wandelstok plus rheumatiek inen-uit hobbel, ben ik nóg steeds op jacht naar dat laatste papiertje... Ik voel het aankomen... Grrrh!”
Hij proestte en spuwde, want Arie had hem een struik bloemkool in zijn mond gestopt.
En zo, op de bloemkoolauto, op weg naar Amsterdam, eindigde de tweede ronde van de Jacht op het Laatste Papiertje.

De verdere avonturen van Arie Roos, Jan Prins en Bob Evers leest U in het boek:

„SENSATIE OP EEN ENGELSE VRACHTBOOT”