Die stryd

om die goudskip

deur Willy van der Heide

In Afrikaans verwerk deur Leon Rousseau

Tekeninge deur Frans Mettes

AFRIKAANSE PERS BOEKHANDEL

JOHANNESBURG

INVAL IN ’N EILAND

Oor die fluweelswart, rustig golwende water van die Stille Suidsee gly ’n sloep. Dit is beman deur drie seuns — twee Hollandse knape wat besig is om te roei, en ’n Amerikaanse seun wat by die roer sit.

Die nag is maanloos, maar die sterre is kristalhelder.

„Haai, Bob,” sê een van die Hollandse seuns skielik. „Hou jy rekening met die wind? Moenie dat ons van koers af dryf nie.”

Bob Evers brom verontwaardig en sê: „Wie dink jy is ek? Mal Hendrik die Skewe Seevaarder?”

„Jy lyk ’n bietjie daarna,” lag nommer een, ’n dik kêrel met ’n bos rooierige hare. „Hoe lank is ons nou op pad?”

Die derde seun hou op met roei en kyk in die flou sterlig op sy polshorlosie.

„Tien voor nege. Ons moet omtrent halfpad wees.” Die seun met die rooi hare, Arie Roos, glimlag: „Sou jy ’n jaar gelede kon dink dat ons met pistole en gewere sou vertrek om ’n eiland in die Stille Suidsee te gaan binneval?”

Agter uit die sloep kom Bob Evers se stem: „Roei gelyk, julje . . . Ja, wat sou ons families dink — wat het van ons geword?”

„Hoe lank is dit nou dat hulle niks van ons gehoor het nie?”

„Seker omtrent ses maande . . .”

Hulle swyg al drie en peins oor die fantastiese omstandighede waarin hulle hulle bevind. Hul ongelooflike avonture het heel onskuldig begin. As beloning vir goeie eksamenuitslae het die seuns se ouers hulle die vorige jaar toegelaat om op een van die vragskepe in die redery van Arie Roos se vader na Suid-Amerika te reis. Arie, sy vriend Jan Prins, albei uit Amsterdam, en hul Amerikaanse kennis, Bob Evers, het opgewek en opgewonde vertrek, maar hulle het niks sensasioneels verwag nie. Hulle het wel baie gekry wat sensasioneel was. Nie ver van Buenos Aires nie, het ’n storm opgesteek. In die middel van die nag het die skip op ’n drywende wrak geloop en begin sink.

Almal op die skip het in reddingsbote gevlug, en saam met hulle die seuns. Kort daarna het hulle op ’n geheimsinnige stoomskip afgekom, wat blykbaar daar naby was toe die skipbreuk plaatsgevind het. Toe het iets ongehoords gebeur. Die vreemde skip, die Frisco, het stilgehou en die drie seuns opgelaai, maar toe skielik volstoom weggevaar en die res van die Hollandse skipbreukelinge in die sloepe aan hulle lot oorgelaat. [Hierdie gebeurtenisse word beskryf in Deel I van die Bob Evers-reeks, Avonture in die Stille Suidsee.]

Die seuns het gou die rede vir hierdie vreemde optrede agtergekom. ’n Muitery het kort tevore op die Frisco uitgebreek, en nadat die kaptein en die meeste offisiere oorboord gesit is, het die muiterkaptein, Braggart, na die Stille Suidsee gevaar om daar te gaan skuil. Maar ongelukkig was daar spoedig ’n tekort aan bemanning, kos en water. Die seuns is opgelaai en as kajuitjonge, koksmaat en leerling-masjinis aan die werk gesit.

Toe die Frisco om Kaap Hoorn gevaar het en in die Stille Suidsee aankom, het hulle op ’n Amerikaanse seiljag afgekom, dit voorgekeer en die eienaars gevra of dié hulle met ’n bietjie water kon help. Die drie manne in die seiljag, die Willy Waw, het geen kwaad vermoed niet en ingestem, maar toe die muiters eers aan dek was, het hulle die drie mans oorweldig en die jag se voorrade na die Frisco begin oorplaas. Tot hul verbasing het hulle ook enkele kissies gevind waarin ’n miljoen dollar se goud en juwele was, ’n skat wat die drie mans van die jag opgespoor en opgegrawe het.

Die drie seuns, wat toe al weke lank hul kans afgewag het om die muiters te uitoorlê, het die drie mans vrygestel en hulle gehelp om ’n paar muiters wat op die jag agtergebly het, vas te bind. Onder dié was ook die muiterkaptein, Braggart. Al die goud was toe al op die Frisco en die ander muiters het hul kornuite wat op die jag gevange gehou is, in die steek gelaat en weggevaar.

„Ek het al dikwels gewonder,” sê Bob Evers terwyl hy in die duister oor die oseaan tuur en die roerstok ’n bietjie na bakboord draai, „waarheen die Frisco tog gegaan het. Ons het hom nooit weer gesien of van hom gehoor nie.”

„Hy is waarskynlik deur die Amerikaanse Vloot aangekeer en na ’n hawe gebring,” meen Arie. Hy roei met lang hale en die sweet blink op sy voorkop en neus.

„Dit lyk my onwaarskynlik,” sê Jan. „As die muiters in die tronk gegooi is, sou hulle alles beken het — ook van hul aanval op die seiljag. En ook dat hulle ons drie naby Buenos Aires opgepik het. En dan sou die polisie of wie ook al mos die hele Stille Suidsee na ons en die seiljag deurgesoek het.”

„Dis reg,” sê Bob Evers, die Amerikaner, trots. „As een vliegtuig wegraak, soek hulle met bomwerpers oor die hele oseaan daarna.”

„Dis iets anders,” roep Arie vererg uit. „As ’n vliegtuig wegraak, moet hulle gou maak, anders verdrink die bemanning. In ons geval was daar glad geen haas nie. Ons het op ’n uitstekend toegeruste luukse-seiljag gesit en daar was geen rede vir ’n haastige soektog met vlote en bomwerpers nie.”

„En buitendien,” voeg Jan Prins droog by, „het ons maande lank op ons eiland gewoon, waar geen skip of vliegtuig ons sou gesien het nie.”

Bob Evers draai om, en al drie die seuns staar na die smal strepie land, wat nou nog net as ’n swart lyn in die nagtelike duister sigbaar is.

Die lang verblyf op die eiland was die tweede deel van hul avontuur.

Nadat die muiters op die Frisco weggestoom het, het die seiljag in ’n ander rigting gevaar om na ’n eiland met water en kos te soek. Op die jag was nou die drie eienaars, die seuns en vier muiters wat nog benededeks opgesluit was.

Spoedig het hulle ook so ’n eiland gevind. Maar kort nadat die drie seuns die Willy Waw verlaat het om aan wal te stap, het die muiters daarin geslaag om los te breek en hulle te volg. In die skermutselinge wat gevolg het, het die muiterkaptein en een van sy handlangers mekaar doodgeskiet. Die eiland het in die drie seuns se hande gebly, maar die oorblywende muiters — met die drie Amerikaanse skatgrawers, Jack, Joe en Hennessey, as gevangenes aan boord — het op die jag weggevaar om elders kos en water te gaan soek. Die seuns het alleen agtergebly, en ná ’n paar terugslae baie goed op die eiland begin klaarkom. Maar enkele maande later het die muiters onverwags teruggekeer om die eiland weer te probeer verower. Die seuns het agtergekom dat die muiters intussen op ’n naburige eiland gebly het, maar dat die kos daar vinnig aan die opraak was.

’n Tweede veldslag om die eiland het dus gevolg. Die muiters was ouer en sterker, maar die drie seuns was slimmer. Hulle het ook hierdie tweede stryd gewen — en die Willy Waw moes ’n tweede keer die aftog blaas.

Nou wil die seuns self tot die aanval oorgaan. Op die eiland waarheen die muiters teruggevlug het, moet die seuns se drie wapenbroers, Jack, Joe en Hennessey, nog altyd gevange gehou word.

Die doel van die nagtelike vaart waarmee hulle nou besig is, is om hul makkers te bevry en die eiland plus die jag te verower.

„Daar lê ons doel,” roep Bob skielik. „Ek sien palmbome.”

Jan en Arie hou op met roei, draai om en tuur oor die gladde oseaan na die horison.

„Jy’s reg,” beaam Jan. „Ons het baie goed koers gehou.”

„Roei, kêrels,” spoor Bob hulle aan. „As die maan eers opkom, sal ons nie so maklik ongemerk aan land kom nie.”

Byna geluidloos beweeg die lang spane weer in die dolle. Die seuns het die spane en die dolle deeglik met varkvet ingesmeer sodat hul aanwesigheid nie deur die gepiep van die roeispane verraai moet word as hulle naby die eiland kom nie.

„Kom ons gaan ons aksieplan nog ’n slag na,” sê Bob. „Eers: ek spring uit die sloep, swem land toe en kruip by die strand op.”

„Ek hoop net hier lê nie nog Japanse myne uit die laaste oorlog rond nie,” grinnik Arie.

„Ek dink nie hulle het hier geveg nie,” stel Jan hom gerus, „anders sou ons op ons eie eiland spore daarvan gevind het.”

Bob haal sy skouers op. „Nou goed. As ek eers op die strand is, sluip ek so vinnig as moontlik onder die struike in. As alles veilig is, sein ek dan drie maal met my flits die letter L in Morsekode.”

„Punt — streep — punt — punt,” mompel Arie.

„Waarom L?” wil Jan weet.

„L vir landing.”

„L vir luilak,” stel Arie voor. „Ek dink Bob kan gerus ’n slag ’n beurt neem om te roei.”

Bob Evers grinnik, gee vir Arie die roer en vat die lang roeispaan by hom . . .

’n Uur later ry die sloep op die lang, ronde rûe van golwe wat onder die druk van ’n opstekende bries voortgly. Reg voor hulle staan die krone van palmbome inkswart teen die sterrehemel afgeteken. Die golwe breek suisend en ruisend op die strand.

„Dan is ons eindelik hier,” mompel Jan, wat besig is om die boot se kop met ’n roeispaan in die golwe te hou. „Die langverwagte bevrydingsvloot lê voor anker.”

„Landingsbote gereed,” mompel Arie. Hulle praat fluisterend en hou hulle laag in die skip gebuk.

„Waar is my bondeltjie?” vra Bob.

’n Pistool en ’n flits, albei deeglik met vet ingesmeer en daarna toegedraai in ’n lap wat ook met vet en tou diggemaak is, word op Bob se kop vasgebind.

„Die varkvet druip al by my ore af,” knor Bob. „Reg, weg is ek. Let goed op vir my ligseine.”

„Sterkte,” roep Jan en Arie sag terwyl hulle die boot met die roeispane teen die bries in op sy plek hou. Tussen al die palmboomsilhoeëtte staan een boom hoër as die ander uit. Dit sal ’n goeie manier wees om die plek te bepaal.

Nou begin die gespanne gewag op Bob se kodeteken.

DIE INVAL GELUK!

Bob se landing verloop vlot. Hy swem stadig en rustig. Die belangrikste is dat sy kop nie te veel onder duik nie, anders kan die pistool en flits tóg nat word.

Presies tien minute ná sy vertrek voel hy grond onder hom. Hy swem verder totdat hy gebukkend uit die water kan loop. Die golwe breek hier byna ewewydig met die kus en daar is dus nie ’n sterk branding nie. Terwyl hy hande-viervoet in die water hurk, bestudeer hy die strand. Volkome verlate Geen vuur, geen lig, geen geluid nie.

„Nou ja, hier gaan ek,” mompel hy. „Alles van die beste, Bobbie.”

Hy kruip vinnig uit die water, sluip dan op sy maag oor die strand na die eerste bome en slaak ’n sug van verligting toe hy onder die struike inseil.

„Mooi,” sê hy.

Hy haal sy flits en pistool uit die lap, vee die meeste vet daarvan af, skuif die skerm oor die flits se kop en sein stadig en nadruklik, met kort tussenposes, ’n paar keer die letter L. Toe neem hy die flits in sy linkerhand, die pistool in sy regterhand, verlaat die struike en kyk skerp langs die strand op en af. Al wat hy sien, is die strook seewier en dryfhout op die hoogwatermerk. Teen die horison dui ’n dowwe skynsel aan waar die maan binnekort moet opkom.

Bob gaan staan tussen die bome en wag dat die sloep moet nader kom. Hy voel sy hart in sy keel klop. Die nat spane glinster in die sterlig en by elke riemslag maak hulle ’n sagte, tintelende geplas. Nou is die boot by die strand. Jan en Arie spring haastig uit en trek dit verder op. Deur sy flits enkele kere vinnig aan en af te skakel, wys Bob hulle waar hy skuil. Sy vriende hardloop gebuk oor die vlak strand en plof langs hom tussen die struike neer.

„Sonder verlies aan land gekom,” hyg Jan.

Arie tuur links en regs in die duister rond. „Het jy die vyand ontdek?” vra hy.

„Niks te sien nie,” fluister Bob terug. „Wat gaan ons met die boot maak? Ek sien geen inham of baai nie. Dis net alles gelyk strand.”

Weer kyk hulle langs die strand op en af. Die maan verrys goudgeel bo die see en die wit sand blink in die lig.

„Nee, hier is geen bêreplek vir die boot nie,” sê Jan Prins. „Sal ons nie liewer weer in die skip klim en langs die kus vaar tot ons ’n plek kry nie?”

Bob skud sy kop beslis. „Glad te gevaarlik. Die maan kom op. As iemand ons van die eiland af raaksien, is dit klaarpraat.”

Op daardie oomblik steek Arie sy neus in die lug en snuif. „Verkoue?” vra Bob.

„Ek ruik houtrook,” sê Arie beslis. „Daar brand êrens ’n vuur.”

Bob en Jan spring op en tuur rond. „Ek sien nie eens ’n vonkie nie,” sê Jan Prins ná ’n paar oomblikke.

„Jy hoef ook nie,” sê Arie sarkasties. „Dit hoef nie ’n vreugdevuur van agt by tien voet te wees nie. Maar daar brand beslis êrens op die eiland ’n vuur. Aan die windkant, natuurlik.”

„Vergis jy jou nie?” vra Bob.

„Aag,” sê Arie. „My neus bedrieg my nooit.”

Jan Prins dink hardop na: „Waar sou die jag tog lê? Dit moet êrens wees.”

„Daarvan kan jy seker wees. Maar die hele kuns van hierdie speletjie is om agter te kom waar die vyand sit sonder om self gesien te word. Dan het jy ’n geweldige voorsprong. Maar as hy jou sien voor jy hom sien, is jy klaar aan die verloorkant. Ons het ongesien aan land gekom. Dit is al heelwat. Nou moet ons dit nie bederf deur in die maanlig roekeloos langs die kus te gaan roei nie.”

„Reg,” beaam Jan Prins. „Wat dan?”

„Baie eenvoudig,” sê Arie. „Varke of skilpaaie maak nie vuur nie. Waar daar vuur is, moet daar muiters wees. En waar daar muiters is, daar moet ons ook wees. Ons stap in die rigting van die rook.”

Bob staan op. „Arie is reg. Ek hoop net sy neus het hom nie bedrieg nie. Kom.”

Arie loop voor, langs die bosrand, teen die wind in en met die groot, rond maan agter hom. Die ander twee volg hom, gewere in die hand, pistole in hul gordels. Hulle stap geruisloos. Links lê die bos en regs die strand.

Nadat hulle ongeveer ’n kwartier voortgeploeter het, sê Arie skielik: „Sjuut.”

Al drie val gelyk plat neer.

„Wat is dit?” sis Bob.

„Houtrook. Ruik jy dit nie? Dis nou baie skerper. Gaan staan net ’n bietjie en snuif.”

Bob gaan staan en steek sy neus in die wind. Hy ruik niks. Toe draai die wind skielik . . . en daar is dit. Arie het hom nie misgis nie. Dit is die geur van brandende hout. Jan Prins het dit nou blykbaar ook geruik, want hy fluister: „Maar waarom sien ons dan geen gloed of vlamme nie?”

„Dis miskien ’n smeulende vuur,” mompel Bob. „Ons kan nou nie meer so ver daarvandaan wees nie. Dit lyk my die vuur lê in die rigting waaruit die wind waai. Al wat ons moet doen. is om die windrigting te volg.”

„Arie en ek sal gaan soek,” sê Bob. „Hou jy hier wag. Jan. Solank jy niks hoor nie, is alles goed. As jy skote hoor, moet jy ons kom help.”

Jan Prins knik en gaan met sy rug teen ’n palmstam sit. Hy berei hom vir ’n lang wag voor.

* *

*

Arie en Bob vorder snel na die binneland. Die grond styg langsaam hoër, en geeneen twyfel daaraan dat hulle op die regte spoor is nie, want die geur van brandende hout word steeds sterker. Skielik gryp Bob sy maat se elmboog vas en fluister: „Ons moet nou baie naby wees, man. Ons loop nou al ’n hele ent, en só ver kan ’n mens ’n vuur nie ruik nie. Kyk goed rond Sien jy iets?”

Arie staan stil. Die maan skyn nou met ’n rustige, silweragtige lig deur die waaierkruine van die palmbome. Toe — vir die eerste keer — hoor hulle ’n geluid: die metaalagtige klank van yster op yster, die soort geluid wat net deur mense veroorsaak kan word.

„Ons word warm,” sê Bob sag in Arie se oor. „Kom . . . hande-viervoet.”

Hulle sluip omsigtig in die rigting waaruit hulle die geluid gehoor het. Toe hoor hulle skielik reg voor hulle ’n swaar manstem. ’n Oomblik later is daar weer die gerinkel van yster.

Die twee seuns steek vas en wag roerloos. Hulle lê op hul stywe arms, byna soos kwaai honde. Het iemand hulle gesien of gehoor? . . . Maar daar is geen enkele ander geluid nie. Bob stamp met sy skouer teen Arie en fluister: „Hulle is êrens vlak voor ons. Ek verstaan net nie hoekom ons niks sien nie. Gaan jy met ’n boog regs, dan gaan ek links.”

Arie knik en Bob sluip links weg, in ’n omsingelende beweging, so geluidloos soos ’n kat. Sy oë ondersoek elke skaduwee, sy ore bly gespits. Hy kruip om ’n digte groep struike, toe om ’n boomstam . . . en daar sien hy die vuur.

Hy verstaan nou waarom hy dit nie vroeër raakgesien het nie. Vlak voor hom is ’n diep insinking in die grond, ’n soort dal met ’n taamlik steil wal aan die duskant. Teen hier die wal staan ’n primitiewe houthut. Dit is eintlik meer ’n soort afdak van pale, boomstompe en takke, met mure van gras. Voor die hut, onder ’n driepoot van takke, brand ’n helder vuur. Aan ’n gevlegte ysterdraad hang ’n groot ketel. Bob lag onhoorbaar. Hy ken die ketel. Dit het vroeër in die seiljag se kombuis gestaan en is daar gebruik om wasgoed in te kook.

Hy ken ook die man wat met opgetrekte knieë voor die vuur sit: Hennessey. Geen wind bereik die dal nie, want dit is deur bome en struike omring. Die vuur se vlamme brand helder en stil en lek rustig aan die roeterige kante van die groot ketel.

Bob snuif die geur van kokende vleis op. Hennessey is besig om sop te kook. Maar waar is sy vriende, Jack en Joe? En waar is die muiters? Bob is nie van plan om sy aanwesigheid op die eiland aan wie ook al bekend te maak voor dit nodig of in elk geval veilig word nie. Op die oomblik is die groot vraag: is Hennessey alleen daar? En indien wel, waar is die muiters dan? Voor daardie brandende vraagstuk opgelos is, wil Bob hom heeltemal verskuil hou. En dit lyk of Arie, wat nou seker êrens skuin oorkant hom aan die rand van die dal lê, ook so daaroor dink.

Die nag bly stil. Slegs af en toe bars ’n stomp in die vuur uitmekaar.

Tien minute kruip verby, toe ’n kwartier . . . Bob word deksels ongeduldig, maar hy bly sit waar hy is. Hy het al vroeër in sy lewe ondervind dat dit dikwels beter is om ’n uur te wag as om alles deur een oorhaastige minuut te bederf.

Op daardie oomblik word Bob se aandag getrek deur ’n skielike beweging in die sandkuil onder hom. Hennessey het opgestaan. Nou gryp hy enkele takke uit ’n stapel langs hom en skuif hulle met deskundige sorg dwars op die vuur onder die ketel. Die vlamme lek gretig aan die nuwe hout en verlig die omtrekke van die kuil helderder.

Bob kyk op en tuur oor die vuur na die oorkant van die dal. Van Arie is daar natuurlik niks te sien nie…Waar sou hy lê?

Weer word sy aandag getrek deur Hennessey, wat nou opgestaan het en by die hut instap. ’n Rukkie later kom hy weer te voorskyn. In sy linkerhand hou hy drie leë inmaakblikke en in sy regterhand ’n blikbeker. Aan die blikke is draadhandvatsels vasgemaak sodat warm sop daaruit gedrink kan word. Bob voel hoe hy warm word van verontwaardiging. Was dit dan vir die muiters nodig om hul gevangenes met sulke primitiewe goed op die eiland af te sit? Daar is maar drie muiters op die hele weelderige jag en hulle het seker twee keer soveel bekers, koppies, potte, panne en eetgerei as wat hulle ooit kan nodig kry.

Skielik hoor Bob ’n gekraak in die struikgewas regs van hom. Iemand is besig om deur die bos te stap. Hennessey kyk luisterend op, steek dan die beker in die pot en skep twee van die drie blikke vol dampende sop.

Die man wat deur die bos aankom, beweeg blykbaar nie so maklik nie, want enkele kere hoor Bob ’n kort uitroep, asof hy teen iets skram of stamp. Bob herken die stem. Dit is Jack. ’n Rukkie later kom Jack uit die struike te voorskyn. Hy plof langs Hennessey op die grond neer.

„Wat te erg is, is te erg, Hennessey,” bars hy nydig uit. „Dit kan hier nie meer so voortgaan nie. Is die kêrels nou heeltemal van lotjie getik om te dink hulle kan ons gedurig soos hulle voetvelle behandel? Ons . . .”

„Sjuut,” kom Hennessey se waarskuwende stem. „Om so te kere te gaan, help ons g’n steek nie. Ons kan nou eenmaal niks daaraan doen nie. En hoe meer ons daaroor raas, hoe meer laat hulle ons die vuilwerk doen.”

Hy kyk versigtig om hom rond asof hy half verwag dat ’n muiter agter elke boom staan en luister.

Bob kan die gesprek woord vir woord verstaan. Vandat hy Jack gesien het, begin sy vae planne vaster vorm aanneem. As hy veronderstel dat Joe deur die muiters bewaak word, maar dat Jack en Hennessey ten minste by die seuns kan aansluit, beteken dit dat daar vyf van hulle teen drie muiters sal wees, van wie een boonop gewond is. Bob begin sterk vermoed dat die muiters op die jag woon. As dit so is, sal hulle hulle nie in die donker onnodig op die eiland waag nie.

Jack se opgewonde stem bars weer los. „Ek sê vir jou, Hennessey, ek verseg om môre weer soontoe te gaan. Hulle kan vir my part gaan doppies blaas. Ek is nou siek en sat daarvan om die jag vir die skurke skoon te maak en vir hulle kos te kook.”

„Dit sal ook nie meer nodig wees nie,” klink ’n stem uit die struike.

Jack en Hennessey skrik asof ’n kanon afgevuur is. Terwyl hulle nog verbysterd na die tropiese plantegroei staar, word die takke en blare skuins bo hulle opsygeskuif. Toe kom Bob Evers se kop te voorskyn.

„Goeienaand,” sê hy. „Is daar koffie in die kan?”

„Waar . . . waar . . . waar kom jy vandaan?” hyg Jack en snak na asem. Bob spring in die dal af. Sy glimlag verdwyn. „Ek sal later alles presies vertel. Daar is nou geen tyd voor nie. Antwoord net gou: Waar is die drie muiters?”

„Op die jag.”

„Uitstekend. En Joe? Hou hulle hom as gyselaar daar?”

„Nee, nee. Hy is siek. Hy lê daar in die hut.”

„Ernstig siek?”

„Al ’n paar dae koorsig. Ons het geen medisyne nie.”

„Waar lê die jag met die boewe?”

„’n Paar honderd tree hiervandaan, aan die suidekant. Dit lê net anderkant ’n effense bog in die kus.”

Bob praat vinnig verder: „Is die gewonde boef in staat om te loop?”

Hennessey vra gretig: „Hoe weet jy daarvan? Was dit julle wat die boewe so lekker opgekeil het?”

„Dit was. Ons woon al maande lank op die eiland langs hierdie een. Die boewe wou ons eiland verower, maar dit het nie so maklik gegaan nie.”

Jack en Hennessey kyk mekaar verbaas aan. Toe sê Jack: „Ons sit al maande hier en ons word soos ape behandel . . . en die seuns sien kans om die boewe se sitvlakke by wyse van spreke vir hulle warm te looi. Hoe kry julle dit reg, Bob?”

„Verstand gebruik,” antwoord Bob kort. „Het die rampokkers ’n sloep?”

„Nee, hulle het nie.”

„Hoe kom hulle dan van die jag na die eiland?”

„Hulle het ‘n tou tussen die jag se mas en ’n palmboom op die kus gespan. Daarna het hulle ons gedwing om ’n vlot van dryfhout te bou en dit sleep hulle dan langs die lyn heen en weer. Verstaan? Maar snags lê die vlot natuurlik by die jag. Wil jy ’n bietjie sop hê?”

„Graag,” antwoord Bob en neem die derde blik by Hennessey. Daarna skep Hennessey nog ’n beker vol en dra dit na die hut. Van agter die grasmure hoor Bob ’n gemompel.

Toe onthou hy skielik dat Arie nog nie te voorskyn gekom het nie. Waarom nie?

„Arie!” riep hy gedemp. „Jy kan maar uitkom.” Enkele voëls kwetter skielik in ’n boom, maar dit is die enigste antwoord. Jack kyk hom verwonderd aan.

„Is Arie ook hier?”

„Hy behoort hier te wees,” brom Bob en tuur na die plantegroei aan die ander kant van die kuil. „Ons was saam. Ons het saam vertrek en elkeen in ’n ander rigting om hierdie dal gesluip. Dis natuurlik moontlik dat Arie die plek heeltemal misgeloop het en nou op heeltemal ’n ander deel van die eiland rondsluip . . . Nee, dit kan tog ook nie wees nie, want hy het op die geur van die houtrook afgekom.”

Hy stap oor die kuil en roep ’n paar keer na Arie, elke keer harder. Daar is geen antwoord nie.

„Hy het seker aan die slaap geval,” lag Jack.

Bob skud sy kop. Hy ken Arie beter. Die rooikop is wel ’n groot slaper, maar hy sal nooit aan die slaap raak as daar werk te doen is nie. Nou ja, oor Arie hoef hy hom seker nie te bekommer nie. Hy sal wel opdaag. Miskien het hy ’n entjie verder op gaan rondsnuffel.

Bob draai weer na die vuur en sien hoe Joe uit die hut gestrompel kom. Hy steun op Hennessey se skouer. Sy oë is onnatuurlik blink, en sy gesig is maer, maar daar is ’n blye glimlag op sy lippe.

„Naand ou seun,” groet hy Bob met ’n skor fluisterstem. „Bly om jou te sien. Het jy wapens by jou?”

„Daarop kan jy reken,” sê Bob en skud die siek man se warm, droë hand. „Ek het goeie nuus vir julle. Ons het ’n ou wrak ontdek en ’n hele groot medisynekis daar gekry. Daar is kinine- en sulfatablette ook in.”

„Maar dis wonderlik, ou kêrel,” roep Hennessey opgetoë. „Waar is die kis? As Joe ’n bietjie daarvan kan sluk, is hy binne ’n paar dae weer pure perd.”

Bob haak die pistool uit sy lyfband en gee dit aan Jack, wat dit liefkosend bekyk voor hy dit in ’n broeksak steek. Twee vol patroonplaatjies gaan in ’n ander sak.

„Hennessey en ek gaan nou eers die verbandtrommel in die boot haal,” sê Bob. „Bly jy hier by Joe en kyk of Arie terugkom. As hy dan sy pistool aan Joe gee, is ons almal gewapen. Ons het gewere. Ons sal so gou moontlik terugkom en vir Jan saambring. Dan hou ons krygsraad. Kom, Hennessey.”

ARIE OP PATROLLIE

Een moontlikheid waaraan Bob gedink het om Arie se afwesigheid te verklaar, was dat die vet seun die hele dal misgeloop het en nou elders in die bos ronddwaal. Dit sou baie verstaanbaar wees, want die twee seuns het ’n tangvormige beweging gemaak, en aangesien Bob links was en reg op die dal afgekom het, was dit byna onvermydelik dat Arie dit moes misgeloop het.

Dit is ook wat gebeur het. Arie het ’n minuut of tien omsigtig tussen die struike en bome deur gesluip en kort-kort sy neus in die wind gesteek. Die laaste twee kere het hy glad nie meer ’n spoor van houtrook gekry nie. Hy was dus op die verkeerde pad.

Nou staan hy gebuk stil. Hy dink diep. Hy is seker dat die see êrens regs van hom is en Bob links, want hy het baie goed gesorg dat hy die maan agter hom hou om in die regte rigting te bly. Die wind waai reg van voor, en tog ruik hy glad nie meer die houtrook nie.

Eerste moontlikheid: Arie is al verby die plek van die vuur.

Tweede moontlikheid: Die vuur het intussen skoon gebrand, sodat dit nie meer rook afgee nie. In elk geval moet hy terug — waarskynlik skuins links terug.

Arie draai om tot die maan reg voor hom is, slaan ’n koers van vyf-en-veertig grade regs in en begin weer voortsluip. Na ’n volle minuut bereik hy ’n pad.

Dankie Vader, dink hy. Toe gaan hy in die skaduwee van ’n boom staan en kyk in die pad op en af. „As ’n mens op ’n eiland ’n pad kry, moet daar tog 5n kamp in die buurt wees.”

Die sogenaamde pad is egter meer ’n soort tonnel deur die digte plantegroei, asof mense en diere gereeld hier deurgaan.

Arie begin opgewek daarin aanstap, terwyl hy sy ore goed spits. Na twintig tree skrik hy hom lam . . . die grond onder sy voete het padgegee en hy stort krakend in ’n diep gat af. Toe hy die bodem tref, skiet ’n steekpyn deur sy linkerknie.

’n Mens kan partykeer ongelooflik vinnig dink. Terwyl hy nog aan die val was, het die verskriklike vrees Arie getref dat hy in ’n valkuil beland het waarin skerpgemaakte pale regop staan.

Sy verligting toe hy met ’n plof op ’n harde sandbodem land, is so groot dat die pyn in sy knie hom byna nie bekommer nie. Vlugtig ondersoek hy die besering. Niks is gebreek nie, maar die knie is waarskynlik verswik of ingeskeur. Dit sal my ’n hele paar dae las gee, dink Arie. Watter malmens bou in die middel van ’n pad ’n valkuil? Is dit bedoel om mense te vang? En as dit is, het die muiters dit dan teen ons vriende gegrawe, of ons vriende teen die muiters?

Peinsend kyk Arie op. Takke het aan die rante bly sit en steek gitswart teen die skemerige maanlig af. Arie klem sy tande op mekaar, probeer die pyn in sy knie vergeet en begin pogings aanwend om uit die kuil te kom.

Maar dit is makliker gesê as gedaan. Die wande bestaan uit harde, stewige koraalsand en loop loodreg ondertoe. Die kuil is ’n goeie tien voet diep.

Net toe Arie ná enkele tevergeefse pogings gaan staan om na te dink, hoor hy ’n vreemde, snuiwende geluid bo sy kop. Die volgende oomblik sien hy die omtrekke van ’n vark se kop teen die sterrehemel.

Arie staar na die vark en die vark staar terug.

„Naand,” sê hy ná ’n pouse. „Kom af, ou vriend. Hoe meer siele hoe meer vreugde.”

Die vark snuffel langs die rand van die kuil en kyk Arie weer aan.

„Dis baie gesellig hier,” nooi Arie hom uit. „Kom af, dan skinder ons ’n bietjie.”

Die vark bly staan. Skielik word die seun getref deur die skandaligheid van die toestand dat hy, die slim Arie Roos, in ’n valkuil getrap het en nie kan uitkom nie, terwyl ’n stomme vark hom van bo staan en uitlag. Hy buk, gryp ’n tak en gooi dit na die vark se kop.

Die dier gee ’n verskrikte knor, spring wild weg en draf in die pad af. Die gekraak van brekende takkies en die geritsel van blare verstom. Arie is weer alleen.

„Natuurlik,” grom Arie by homself. „Ons vriende het geen vuurwapens nie en hulle moet valkuile gebruik om af en toe ’n vark te vang. Nou het hulle vir my gevang. Hulle kan darem gerus waarskuwingsbordjies opsit. Maar hoe kom ek hier uit?”

Hy spring een of twee keer reguit in die lug op om te probeer vasgryp aan takke wat nog dwars in die kuil bly lê het, maar dit help nie. Met sy beseerde knie kan hy net een keer hoog genoeg spring, en daar die keer breek die tak waaraan hy gryp.

„Dan maar grawe,” grom hy. Hy begin op die bodem van die kuil rondsoek, kry twee stukke skerp afgebreekte boomtak en begin aan die een wand van die kuil werk. Dit gaan heeltemal goed. Elke seun weet dat dit baie makliker is om sand uit die kante van ’n kuil weg te steek as om ’n kuil uit te grawe. Die sand wat afval, vorm op die bodem ’n hoop wat Arie met sy voete styf trap. Die gat word groter en groter en dieper en dieper. Af en toe val groot brokke uit die bokant van die groeiende gat met ’n dowwe dreun ondertoe. Na ongeveer twintig minute gebeur wat hy gehoop het: die hele gewelf van die gat stort inmekaar, en ’n massa los sand plof oor Arie se voete. Daarna is dit maklik. Binne ’n halfminuut is hy by die kuil uit en op vrye voete.

„En dis die laaste tree wat ek vannag op ’n pad neem,” grom Arie nydig en kyk na die maan. Hy skat dat hy omtrent twee uur verloor het. Bob Evers moet al bekommerd raak. Maar waar gaan hy Bob nou soek? Arie dink vinnig na en besluit dat daar een vaste byeenkomplek is: die sloep waar Jan waghou.

„Miskien moet ek maar langs die strand stap,” besluit hy. Hy reken uit hoe ver die maan intussen aan die hemel voortbeweeg het, bepaal sy koers by benadering en begin weer deur die bos sluip, in die rigting van die see.

* *

*

’n Kwartier later sien hy deur die slank, swart palmboomstamme die wit baan van die strand en seeskuim. Die kuslyn loop egter nie van oos na wes soos hy verwag het nie, maar meer van noord na suid. „Haai,” sê Arie gedemp. „Ons kon dié stuk strand nie sien van die plek waar ons geland het nie.”

Hy tel sy linkerbeen op en laat die onderbeen los heen en weer swaai. Sy knie is nog seer. Arie ken die gevoel. Solank hy versigtig voortstap, is die knie nog net bruikbaar. As hy rus, sal dit styf en pynlik word. Die oseaan voor hom is rustig en verlate. Arie begin langs die struike op die strand afloop.

’n Kwartier later ontdek hy dat die strand verder aan weer ’n bog maak.

Dit is juis waarvoor hy soek. As ’n mens ’n jag by ’n eiland wil vasmeer, doen jy dit in ’n inham of ’n baai, liefs nie aan ’n oop strand waar dit aan die volle woede van ’n storm blootgestel is nie. Hy hink tot by die eilandpunt, duik toe agter die bome weg en loer na die toneel voor hom.

Hy staan op ’n taamlike skerp landtong wat die een kant van ’n halfsirkel-vormige baai begrens. Vlak by die basis van die baai, en hoogstens vyftig tree van die strand af, lê die wit seiljag voor anker. Hy sien niks op dek nie. Al die seile is gestryk en agter die patryspoorte glim die goudgeel lig van ’n olielamp.

„Nou ja,” sê Arie tevrede. „Dít weet ons dan.”

Sy gestalte smelt weer in die donker slagskaduwees van bome en struikgewasse weg soos hy begin terugstap, teen die maanlig in. Hy moet meer as ’n uur loop voor hy ver voor hom op die blink strand die sloep soos ’n swart tor sien lê. Daar is menslike figuurtjies by. Arie stap in die skaduwee langs die bos voort en maak geen geluid tot hy gelyk met die sloep gekom het nie. Die strand is hier hoogstens vyftig tree breed, en hy kan elke woord verstaan wat Jan en Bob met mekaar praat. Daar is nog ’n derde persoon aanwesig wat op die rand van die boot sit.

„Steek julle hande in die lug!” roep Arie skielik nadat hy ’n stuk boomtak in sy mond gesteek het om sy stem te vermom.

Bob en Jan skrik asof iemand hulle ’n skop gegee het, kyk vlugtig na die plantegroei en duik binne in die sloep. Die man wat op die rand van die sloep sit, val agteroor. ’n Oomblik later steek twee glimmende geweerlope in die maanlig oordie rand. Arie skrik hom ’n papie en spoeg sy stuk tak vinnig uit.

„Moenie skiet nie, swape. Dis ek, Arie.”

Hulle herken sy stem dadelik. Toe hy tot by hulle gestap het, begin hulle hom uitskel soos Arie nog maar selde uitgeskel is.

„Jou arme, ellendige sot,” raas Hennessey. „My vinger was al op die sneller. As ek jou net gesien het, sou ek gewis en seker geskiet het ook.”

Arie sit sy hande op sy heupe en sputter van opregte verontwaardiging: „Het julle al so iets gehoor . . . Wie van ons is so danig dom — julle of ek? Om darem hardop op die strand te sit en klets . . . In die volle maanlig.”

Jan en Bob kyk Arie van bo tot onder aan. „Hy kan ook nooit leer om sy groot mond te hou nie,” merk Jan op.

„Hy is maar so,” beaam Bob. „Luister, diksak. Waar was jy die hele tyd?”

„Op verkenning,” snou Arie terug. „Ek het ontdek waar die muiters se jag lê.”

Hennessey sit sy geweer in die sloep, gaan weer op die rand van die sloep sit en begin met ’n lepel uit ’n blik boontjies eet.

„Het jy so lank daarvoor nodig gehad? Ons weet dit al maande. Dit lê in ’n baai aan die weskus, sestig tree van die kus af.”

Arie staar hom verontwaardig aan, neem die blik boontjies doodluiters uit sy hand en begin dit verder eet. Hennessey aarsel ’n oomblik of hy sal kwaad word, bedink hom, haal ’n ander blik te voorskyn en begin dit oopsny.

„Waar kry jy die hinkpoot van jou?” vra Bob en wys na Arie se been.

„Van die honger natuurlik,” antwoord Jan. „Arie is die enigste kêrel wat ek ken by wie alles deur sy maag werk. ’n Ligte graad van honger maak hom verkoue. ’n Erger graad gee hom rumatiek in die neus, skarlakenkoors, ’n kinkel in die derm of malaria.”

Arie besluit om die onderwerp nie verder te voer nie, en terwyl hulle eet, vertel hulle mekaar van die aand se ondervindings. Al wat Arie verswyg, is sy avontuur in die valkuil. As hy dit doen, weet hy maar te goed, sal hy tot aan die einde van sy lewe grappies daaroor moet aanhoor.

„Mooi,” besluit Jan, en gooi sy blik met ’n hoë boog in die see. „Ons is dus ses.”

„Vyf,” verbeter Bob. „Joe tel nie; hy ’s siek.”

„Goed, vyf. Hoe kry ons die jag in die hande?”

„Deur dit te verower, domkop.”

„En hoe doen ons dit?”

„Dis tog seker nie so moeilik nie. Die boewe weet nog glad nie dat ons hier is nie. Hulle is daaraan gewoond dat Hennessey of Jack elke oggend op die strand vir hulle staan en wag en dan met die vlot tot by die jag ry om alles vir hulle skoon te maak. Môreoggend gaan niemand daarheen nie. Wat gebeur dan?”

„Hulle wag ’n halfuur of wat, word kwaad en gaan aan land om te kyk wat aan die gang is. Minstens twee van hulle.”

„Presies. Op die strand wag ons vir hulle agter die struike. Die boewe stap niksvermoedend tussen die struike in . . . ons oorrompel hulle, wat geen moeite behoort te gee nie, en dan is dit kinderspeletjies om die een vent wat op die jag agterbly, klein te kry.”

Hennessey sê stadig: „Daar is nog ’n ander manier. As dit lig word, kom die boewe een vir een op dek. Ons wag in die struike tot hulle al drie op dek is, en kap hulle dan een vir een met ons gewere om. Maar dié plan is ’n bietjie koelbloedig. Ek dink nie julle sal daarvan hou nie.”

„Ja-nee,” sê Bob. „Dis te veel soos sluipmoord.”

Hennessey knik. „Ek het gedink julle sal so sê. Nou goed. Wat doen ons nou? Ek stel die volgende voor. Een van ons gaan terug hut toe om vir Joe die kinine en ’n paar blikkies kondensmelk te neem. Die een wat teruggaan, moet dan sommer by Joe waghou ook.”

Die drie seuns kyk mekaar aan. Eindelik haak Arie die knoop deur. „Ek . . . e . . . my knie is nie heeltemal lekker nie.”

„Dit het ons al gemerk,” sê Bob droog. „En hy sal môre seerder wees as vandag.”

„Sal ek by Joe waghou?” vra Arie.

Die ander aanvaar die voorstel gretig, want niemand was lus vir die vervelende werkie nie. Daarna word die ammunisie en wapens verdeel. Arie, wat moet waghou, kry ’n pistool. Hennessey, Jan en Bob, wat moontlik oor lang afstande sal moet skiet, neem elkeen ’n geweer. Arie tel die medisynekis op en sit dit onder sy arm.

„Wat maak ons met die sloep?”

„Die beste sal wees om soveel kos as wat ons kan dra, daaruit te haal en dit te laat lê. Dit sal nie maklik wegspoel nie, want ons het met hoogwater op die strand geloop.”

Almal begin blikkies kos uit die boot haal. Hennessey, wat elke vierkante tree van die eiland ken, loop voor en Arie kom hinkend agterna. Eers gaan almal na die baai waarin die Willy Waw lê.

’n Uur voor sonop bereik die vyftal hul bestemming. Hulle neem met tussenruimtes van vyftig tree langs die ronding van die baai stelling in. Van die plek waar die vlot se sleeptou die strand bereik, na die gordel struike, loop ’n duidelik sigbare spoor wat oorgaan in ’n pad tussen die palms deur.

„Daar is ’n vaste pad van die landingsplek na die bos,” lê Hennessey uit. „Hulle stap altyd daarlangs.”

„Dan moet ons aan weerskante daarvan wegsteek,” besluit Bob. Jack, wat ook by hulle aangesluit het, stem saam. „Ons moet ’n tree of twintig uitmekaar lê, kêrels. Die eerste twee gaan aan weerskante van die pad sit en die ander twee twintig tree agtertoe. Die eerste twee laat die boewe verbygaan en spring dan van agter op hulle. En as iets dan nog verkeerd loop, is die ander twee ook nog daar om hulle te bespring as hulle omdraai.”

Hulle kyk vir oulaas na die jag wat vreedsaam op die kalme deining lê en slinger, en soek hul skuilplekke uit. Toe gaan sit hulle agter die struike en wag dat die dag moet breek.

Agter die kajuit se patryspoorte glim die goudgeel lig van die olielamp nog steeds.

INBOORLINGE VAL DIE FRISCO AAN

Die Amerikaanse stoomskip Frisco, wat enkele maande tevore van die wit seiljag weggestoom het, het nie, soos Jan Prins gedink het, in die hande van ’n patrollerende Amerikaanse torpedojaer geval nie. Die skip Frisco lê in werklikheid enkele honderde myle verder na die suide. Die skamele oorblyfsels van die muiters is nog aan boord — asook goud ter waarde van ’n miljoen dollar.

Die skip lê binne die barrièrerif van ’n atoleiland voor anker. Die swaar golwe wat oor duisende myle aanrol, breek in fonteine wit skuim op die rif, maar tussen die beskermde eiland en die rif self is daar ’n ringvormige lagune van kalmer water waarop die vuil stoomskip soos ’n smerige eend op ’n helder waterstroom lê.

Binne die skip is ’n hewige rusie aan die gang. Maar die inboorlinge wat die skip van agter die struike en palmbome van die eiland bespied, weet niks daarvan nie. By die honderde sit die Negers en loer. Party sit met hul rûe teen palmboomstamme, ander lê plat op hul mae onder digte kreupelhout. Hul spere en spiese lê langs hulle.

Die Frisco het daardie oggend vroeg-vroeg aangekom. Hy het stadig deur een van die openinge in die rif gestoom en sy twee ankerkettings rammelend laat val. Die lawaai het elke Neger op die hele eiland laat opspring en na die wapens laat gryp. Die Wêreldoorlog het aan hierdie klein eilandjie verbygegaan, want dit was as basis onbruikbaar, en die gewoontes van hul voorvaders het by hierdie Negers bewaar gebly. Van oudsher het skepe wat onverwags binnekom, ’n aardige bron van inkomste vir die eiland se bewoners gevorm. En hierdie skip — ongeveer sewehonderd ton — lyk belowend.

Die voorvaders van die eilandbewoners het meestal met seilskepe te doen gehad. Sodra ’n skip aankom, het hulle in tientalle oorlogskano’s uitgevaar, die skip omsingel en aan boord probeer kom deur dit van alle kante gelyk aan te val. Maar die seuns van hierdie roemryke krygers het uit ervaring geleer dat dié metode by stoomskepe nie so goed werk nie. Hulle hou hulle dus voorlopig uit die oë, sodat niemand op die Frisco hulle strydlustige aanwesigheid vermoed nie.

In die stoomskip se eetsaal, waar die muiters byeen is, slaan O’Connor met sy swaar vuis op die tafel en skreeu: „Nou is ek aan die woord. Hou julle monde.”

In die eetsaal het vroeër skeepsoffisiere geëet, maar nou lyk dit na die verwaarloosde matrosevooronder van ’n derderangse kusvaarder. Die gepoleerde mahonietafel is vol kosvlekke. Oral op die mooi houtblad sien ’n mens die ringe van nat drinkglase en snymerke waar vandale hul brood gesny het. Die warm sonlig wat deur die ronde patryspoorte stroom, verlig die muiters se vuil gesigte en stoppelbaarde. O’Connor, die rooiharige Ier wat in bevel is, lê agteroor in sy stoel. Sy natgeswete hemp is tot onder oopgeknoop en sy rooi borshare steek na alle kante uit. Sy linkerhand rus op sy breë leergordel, en sy vingers sweef bo die kolf van ’n swaar ouderwetse Colt-45-rewolwer wat uit sy broeksak steek. Sy regterhand lê op die tafel. en omklem ’n glas whisky. Na O’Connor se gebrul het dit stil geword. MacGarrigle, die ou Skotse masjinis met sy maer gesig en swaar wenkbroue, trek die bottel nader en skink sy glas half vol. Die vyf ander muiters om die tafel lyk vermoeid. In die afgelope paar maande het hulle heel wat maerder geword, en almal se gesigte is ontevrede.

„Daar sal drommels gou iets moet gebeur, O’Connor,” grom die kok. „Die skip kan só nie verder vaar nie.”

O’Connor vlieg uit sy stoel op en skreeu. „Alles is moontlik as julle net wil! Dis die luilak van ’n Skot daar wat die hele spul na die honde laat gaan het . . .” Hy swaai sy gebalde vuis in die rigting van die ou Skot, maar die masjinis bly onverstoorbaar kalm sit.

Hy draai sy glas tussen sy vingers heen en weer en sê vermoeid: „As jy dink jy kan ’n paar uitgeputte stokers met skel en raas dwing om ’n skip van hier die grootte aan die gang te hou . . . As jy so dink, gaan dan maar jou gang, maar jy sal net nog verder in die moeilikheid beland. Hulle het hele dae en halwe nagte gestook en geswoeg . . . en nou gaan dit nie meer nie.” Hy word skielik kwaad en sy klein, grys ogies word skerp en deurborend. „Ek het jou destyds gewaarsku teen die kranksinnige gedagte om met ’n vragskip soos dié op die hoë see te gaan as jy net vyf manskappe en drie stokers het. Dis blote geluk dat ons nog so ver gekom het.”

O’Connor tel weer sy vuis op, maar MacGarrigle maak ’n kwaai gebaar met die een hand, waarin hy ’n ou, afgeslete pyp vasklem.

„Raas en skel bring ’n mens nêrens nie, O’Connor.”

O’Connor staar dreigend na MacGarrigle, maar die klein Skot stop sy pyp in die sak van sy vetterige, loshangende blou masjienpak en gaan onverstoorbaar voort: „Jy kan natuurlik slaan of skiet, maar dit sal jy wees wat daaronder gaan ly, want net ek kan met die masjiene werk.” Hy leun skielik vooroor en druk met sy wysvinger op die tafel om sy woorde te beklemtoon. „Jy wou destyds met alle geweld hê ons moet ons vriende op die ellendige seiljag in die steek laat en met ’n handjievol mense op hierdie skip wegvaar Ek het jou toe al probeer oortuig dat so iets onsinnig is, maar jy het jou nie daaraan gesteur nie — en hier sit ons nou. Een van die drie stokers het al lepel in die dak gesteek en die twee ander lê so te sê op ape-gape. Ons het self die vuur probeer stook, en binne twaalf uur was ons kapot. Dit is nou eenmaal ’n werk wat ’n blanke nie in hierdie hitte kan doen nie. Ons kan nou tussen twee dinge kies.” Hy tel op sy vingers af. „Een: Ons kan die skip laat sink, want ons kan tog nie daarmee vaar nie.”

Daar is ’n geskokte gemompel onder die muiters, maar die masjinis vervolg: „Ons het ’n skip van buitengewoon groot tonnemaat vir hierdie streek. Ons is hier so opvallend soos ’n lokomotief op die Himalajas. Al wat hier verbyvaar, is die gereelde pakketbote, oorlogsbodems en klein eilandvaarders. Dis selfmoord om hier te bly lê. Vroeër of later sal hulle ons aankeer.”

Die kok begin lag. „Moenie gek wees nie, man. Jy is nie hier in ’n seilbootjie op ’n dam nie. Jy is in die mees verlate deel van die Stille Suidsee. Wie gaan ons miskien hier aankeer?”

Niemand lag saam met hom nie, en O’Connor sê bitsig. „Moenie soos ’n sot praat nie, kok. Al waarvan jy weet, is potte en panne. Ons kan nie hier bly lê nie. Vroeër of later sal ’n oorlogskip of ’n vliegtuig ons sien.” Hy kyk die kok betekenisvol aan. Dié kyk terug en begin op sy naels byt. MacGarrigle sien dit. Dit lyk baie of die twee ’n geheim het. Maar wat? Wat kan dit wees? Die Skot laat egter niks merk nie en vervolg kalm. „Dan het ons nog die tweede moontlikheid: Om hierdie skip bevaarbaar te maak.”

O’Connor vee die sweet van sy voorkop met sy arm af en grom: „Wat klets jy nou weer? Hoe wil jy die skip laat vaar? Met atoomkrag? Ons het dan nie eens stokers nie.”

„Ons moet vir ons stokers gaan haal,” antwoord die Skot droog. „Die eilande sit hier stampvol inboorlinge. ’n Stuk of tien van hulle en ons kan weg wees. Al staan hulle hande nog so verkeerd . . . selfs die stomste mensvreter kan steenkool in ’n oond laai.”

O’Connor lyk verbaas en begin toe lag. „As dit nie ’n goeie plan is nie, wil ek my naam nie hê nie. Ja, al wat ons nodig het, is ’n klompie swartes. Maar waar kry ons hulle?”

Die masjinis wys met sy vuil duim deur die ronde patryspoorte, waaragter die eiland in die blou see lê. „Ek wens ek het ’n bottel whisky gehad vir elke onsigbare kroeskop op daardie eiland.”

O’Connor spring uit sy stoel op en begin opgewonde heen en weer stap. „Waarvoor wag ons?” roep hy. „Kom, ons moet dadelik ’n boot neerlaat en land toe ry. Binne ’n paar uur kan ons al ’n mooi klompie vang!”

„Vang?” vra MacGarrigle verbaas. „Dit kan nogal heelwat moeite afgee — en dan vergeet ek nog van bepaalde morele besware wat ’n mens teen dwangarbeid kan inbring. Sou dit nie beter wees om hulle ’n loon aan te bied nie?”

„Waar kry ons op dié ellendige skip geld vandaan?” blaf O’Connor. „En wat sal ’n handvol dollarnote in elk geval vir hulle beteken?”

„Ek het nie aan geld gedink nie. Ons het nou wel nie krale of so iets nie, maar daar is oorgenoeg ysterstawe op die skip. Hulle kan spiese en goed daarvan maak. ’n Stuk yster is vir ’n inboorling in hierdie wêreld ’n fortuin werd.”

„En dink jy ons gaan ’n hoop ysters met ons saamkarwei eiland toe?”

„Nie noodwendig nie. Ons kan die inboorlinge skip toe nooi om te kom kyk.”

„Reg!” skreeu O’Connor en beduie met sy pistool na die uitgang. „Kom, opskud.”

Die ander, minder geesdriftig as die Ier, staan aarselend op. Die gedagte om deur die tropiese hitte na die eiland te roei en daar in die sand en bosse na inboorlinge te gaan soek, staan hulle nie aan nie. Maar daar is geen keer aan O’Connor nie. „Kom, opskud,” brul hy weer, ruk die deur oop en hardloop op die dek uit. Op die stil, blou water by die agterstewe dryf ’n groot sloep. Dae lank sleep die sloep al agter die skip aan. Op die hoë see is dit ’n belaglike reëling, maar in hul uitgeputte toestand was die bemanning nie lus om die swaar boot weer in die davits te hys nie.

O’Connor staan ’n oomblik by die reling stil en kyk na MacGarrigle, wat stadiger aankom. „Ja, ons sal gaan onderhandel,” sê hy, en voeg met ’n sluwe laggie by: „En as hulle ons vreedsame vertoë verwerp, kan ons altyd wapens gebruik om ons argumente ’n bietjie meer krag te gee.”

„Watter wapens?” vra MacGarrigle kalm.

Daar is ’n ongemaklike stilte. O’Connor dink vinnig. Hy het altyd gesorg dat al die wapens in sy eie kajuit opgesluit bly, want hy vertrou sy medemuiters nie in die minste nie, maar nou kan hy moeilik anders. Hy grom iets en spoeg ’n straal twaksop oor die reling.

„Kom saam na my kajuit toe.”

Sy kornuite bly in die deur van O’Connor se hut staan terwyl hy ’n lang kiaathoutkis oopsluit. Hy haal enkele gewere, ’n paar rewolwers en ’n vyftal bandeliere uit. O’Connor betrag die bewapening van sy medemuiters met skewe oë, maar hy self steek in elke broeksak nog een gelaaide pistool. Met drie skietysters by hom voel hy blykbaar meer opgewasse teen moontlike aanvalle deur sy kornuite. Toe gaan hulle weer op dek.

Die toue waaraan die boot vas is, word ingehaal totdat die sloep onder die agterstewe dobber. Daarna gly hulle een vir een daarin af en begin kus toe roei. Dit gaan stadig, en almal sweet soos otters, maar hulle besef dat hulle van die inboorlinge moet gaan haal want sonder hulle kan die vure nie gestook word nie . . . en sonder vure vaar geen stoomskip nie.

* *

*

Toe die Frisco se sloep stadig na die skynbaar rustige eiland begin aankom, ontstaan ’n groot bedrywigheid agter die skerm van struike en bome. Die grootste deel van die loerende inboorlinge hardloop na die middel van die eiland. Slegs ’n paar dosyn bly waar hulle is. Vir O’Connor, wat met aandagtige oë na die eiland tuur, bly hulle onsigbaar. Telkens roep hy uit: „Opskud! Trek aan die spane. Voor dit donker is, moet ons hulle aan boord hê.” Maar geeneen van sy kornuite is blykbaar lus om hulle meer as gewoonlik in te span nie. Hulle roei kalm voort totdat hulle ’n geruime tyd later die strand bereik. Die boot word ’n entjie by die sand opgesleep. Toe bly die groepie staan.

Daar heers ’n doodse stilte. Geen mens is te sien of te hoor nie. Alles is verlate.

„Vooruit,” beveel O’Connor. „Leef hier iets of leef hier niks? As hier inboorlinge is, moet ons hulle kry. Kom.”

Hy stap met groot treë vooruit, in die rigting van die bos. Die ander volg hom gedwee. Die enigste wat bly staan is MacGarrigle. Vreemd genoeg merk niemand dit nie.

Waarom MacGarrigle agterbly, is selfs vir die hoofmasjinis nie duidelik nie. Daar is iets in die lug waarvan hy nie hou nie. MacGarrigle is ’n ervare ou seerot en hy het heelparty jare in die Suidsee deurgebring.

Daarby kom dat hy die vreemde eienskap van baie Skotte het: ’n soort sesde sintuig wat hom skyn te waarsku as alles nie pluis is nie. Dis ’n soort neus vir onraad. En die ou Skot se neus dwing hom nou om by die boot te bly staan terwyl die ander land-in trek. Hy het nie juis besluit om daar te wag totdat die ander terugkom nie . . . hy wil maar net ’n bietjie agterbly. Hy buk en vroetel aan sy geweer se skouerriem om ’n verklaring te gee vir sy agterblyery, maar niemand kyk eens om nie. Die ou Skot was nooit juist spraaksaam nie en het weinig vriende onder die muiters. Daar is dus niemand wat eintlik na sy geselskap verlang nie, en so verdwyn die groep in die struike terwyl MacGarrigle nog steeds by die boot staan.

Hulle is nou uit sig. Die slim ou Skot sug, haal ’n rooi sakdoek te voorskyn, vee sy kop daarmee af en waad deur die water na die sloep. Toe gaan sit hy in die sloep en maak hom so gerieflik as moontlik, dit wil sê hy trek sy skoene uit en laat sy kaal voete in die koel water hang. Tien minute later val hy aan die slaap.

Die geluid van rammelende geweerskote laat die masjinis wakker skrik. Toe hy ingedommel het, was daar geen geluid behalwe die gekwetter van voëls en die geruis van die verre branding op die wit rif nie. Nou knal die een skoot na die ander. Die ou Skot kyk nie op nie. Hy knik maar net stadig en peinsend, luister na die knalle van gewere en rewolwers en sê aan die see: „Nou ja . . . dit het jy daarvan.” Toe klim hy kalm oorboord, trek met alle mag totdat die sloep van die sand losgaan, en spring daarin.

Skommelend gly die boot op die blou water uit. Die Skot gryp ’n stel spane en begin rustig roei tot hy ’n paar honderd tree van die kus af sit, halfpad tussen die boot en die strand. Hy laat die spane in die water sleep, knyp sy oë half toe in die sonlig en bly so sit en tuur. Die gewere knal voort.

„Is dit hoe hulle inboorlinge vir diens as stokers werf?” brom MacGarrigle. „Dit klink meer na ’n nuwe oorlog met Japan.” Vol afsku oor sulke bloeddorstige werwingsmetodes buig MacGarrigle oor die dolboord om in die see te spoeg, maar hy voltooi die beweging nie. Hy bly stokstyf sit en staar in die verte. Van agter die eiland kom ’n lang ry kano’s te voorskyn. Hulle is meer as ’n halfmyl daarvandaan. Maar daar is geen twyfel aan nie. Dit is kano’s . . . beman deur inboorlinge.

„Ek kon dit gedink het,” grom die ou Skot. Hy kyk haastig oor sy skouer en skat die afstand wat hom nog van die Frisco skei. Toe gryp hy woes na twee roeispane en begin roei soos nog nooit tevore in sy lewe nie. Maar dit is een ding om met ’n kano op ’n rivier te roei en heeltemal ’n ander ding om man-alleen ’n swaar sloep te probeer voortbeweeg.

MacGarrigle is vol berou oor die kosbare tyd wat hy in die sloep verslaap het. Hy trek wanhopig aan die spane en hou sy oë gedurig op die naderende ry kano’s in die verte. Die sloep skuif traag deur die water. Dit is bedoel om deur agt man geroei te word, en nou sit een en trek aan spane wat glad te lank is. Die kano’s is darem nog ’n hele entjie weg, maar die eilandbewoners het MacGarrigle in die oog, en ’n verwoede gehuil wat met tussenposes opstyg, dui daarop dat hulle hul uiterste bes gaan doen om hom in die hande te kry.

Langsaam kom die masjinis nader aan sy stoomskip. Die kano’s, wat nou waaiervormig oor die water begin uitsprei, kom al nader. Elke minuut kyk MacGarrigle om, maar hy kan nie sê of hy die stryd gaan wen of nie. Hy dink haastig. Sal dit vinniger gaan as hy oorboord spring en begin swem? Bepaald nie, want hy kan nie swem nie.

Die ou Skot swoeg soos ’n besetene. Af en toe steek hy die twee spane te hoog in die water. Dan val hy half agteroor, haal die vel van sy kneukels af en verloor kosbare tyd en vaart. Kruipend langsaam nader hy die skip . . . maar langsaam kom die kano’s ook aan, ondanks die aanmoedigende gegil van die roeiers. Maar . . . as MacGarrigle daarin kan slaag om aan boord van die stoomskip te klouter, sal hy dan veilig wees? Hoe moet een man ’n verlate skip van seweduisend ton verdedig?

Nog net honderd tree. Die sweet drup in straaltjies by MacGarrigle se rug en arms af en sy asem hyg. Toe skeer die regterspaan oor die oppervlakte van die water en werp ’n waaier van vonkelende druppels op. Die Skot val agteroor, krabbel met een bloeiende arm orent en haal weer aan die spane. Die boot is nie op koers nie! Die soutwater loop deur sy wenkbroue in sy oë . . . maar hy haal dit. Hy haal dit! Toe die boeg van die skip teen die Frisco se agterstewe bots, is die eerste kano’s nog honderd tree daarvandaan. Die aanvalsvloot kom in ’n halwe maan na die skip aan, die twee punte ver aan weerskante van die Frisco. MacGarrigle gryp die touleer wat van die reling afhang, vurig dankbaar dat dit ’n leer is en nie ’n tou nie, want in sy uitgeputte toestand sou hy waarskynlik nie die krag gehad het om hom aan die tou op te trek nie. Hy klim soos ’n ou aap boontoe, haal die touleer soos ’n besetene agter hom op, laat hom plat op die dek val en bly hygend lê. Die kano’s is nou vyftig tree van die staal-skeepswand.

Hoe moeg en uitasem hy ook is, het die ou Skot nog genoeg gees oor om op te staan en met twee hande ’n lang neus te trek. Die Negers verstaan hierdie gebaretaal blykbaar uitstekend, want ’n gehuil van woede styg op. ’n Spies vlieg deur die lug, maar oorbrug nie die groot afstand nie, val ondertoe, raak skrams aan die skeepswand en plons in die water.

Twee ander volg. ’n Vierde, wat deur ’n inboorling in die boeg van die naaste kano gewerp word, snor tussen die eerste en tweede stange van die reling deur en bly trillend in die dek steek.

MacGarrigle besluit dat dit tyd geword het om op te tree. Hy buk laag, hardloop so gou moontlik na die kombuis, gryp ’n byl, hardloop daarmee na O’Connor se kajuit en slaan die wapenkis se deksel daarmee oop. Met een hand gryp hy ’n moderne Garand-repeteergeweer en met die ander ’n linnesakkie vol patrone. Hy laai die geweer terwyl hy weer deur die gang hardloop. Hierdie keer hardloop hy nie weer oor die dek nie. Hy hardloop deur die gang na boontoe en beland in wat vroeër die matrosevooronder was. Dit is daar ondraaglik warm en bedompig, maar MacGarrigle steur hom nie daaraan nie. Hy hardloop na een van die kooie, klim daarin en draai die patryspoort se koper-vleuelmoere blitsvinnig los. ’n Soel wind waai in sy gesig. Vyftien tree voor hom sien MacGarrigle enkele kano’s vol krysende inboorlinge met spiese in die hand. Hulle babbel opgewonde onder mekaar, kyk na die dek en probeer blykbaar maniere vind om op die skip te kom. Daarvoor het hulle egter toue nodig, en dié ontbreek blykbaar.

„Ek sal hulle wys,” grom MacGarrigle, rig sy geweer, mik sorgvuldig op die regterbeen van die grootste en voorste van die manne in die naaste kano en trek die sneller. Die slag van die koeël laat die inboorling agteroor tussen sy kornuite neerslaan. Nog twee skote volg vinnig opmekaar. Die repeteergeweer werk ewe outomaties as ’n rewolwer. Elke skoot wat afgevuur word, bring ’n nuwe patroon in die kamer. ’n Groot opskudding heers nou in die kano. Drie inboorlinge slaan neer, in die been gewond, en belemmer die ander se bewegings. Nog ’n skoot. Die inboorlinge spring met wilde gebare orent . . . en die kano slaan om.

MacGarrigle is oud, slim en verstandig. Toe die eerste kano buite aksie is, hardloop hy na die ander kant van die vooronder, duik by nog ’n kooi in, skroef ook daar ’n patryspoort oop en begin weer knal.

„Ha ha! Dis ’n bietjie soos ’n prysskiet op ’n kermis,” lag die masjinis. „Wie tien maal raakskiet, kry tien gratis skote!”

Dat die skietpret hom niks kos nie, is vir die Skot natuurlik ’n bron van groot vreugde. Hy skiet telkens sy geweer in ’n kano leeg, hardloop na die ander kant van die voor onder, herlaai terwyl hy hardloop en trek weer los. Sy stelsel is baie doeltreffend. Die inboorlinge sien niks om hul spiese na te slinger behalwe die staalwand van die skip nie . . . maar ná tien minute soek die meeste nie eens meer iets om aan te val nie: hulle roei van daardie vuurspuwende skip af weg so vinnig as hulle stewige arms die spane kan hanteer.

Enkele van die mees roekeloses wil bly om dit uit te veg. MacGarrigle lag toe hy die bote sien agterbly. Hy loer oor die rand van ’n patryspoort en wag geduldig tot een van die kano’s nader aan die skip kom. Enkele skote . . . en ook daardie kano blaas die aftog. By dit alles het MacGarrigle natuurlik een groot voordeel: die patryspoorte lê so hoog in die skeepswand dat ’n inboorling wat regop in die kano staan, nie daarby kan inkyk nie. Anders sou ons slim Skot ook al lankal oor die wal gewees het.

Terwyl hy nou ’n oomblik in die vooronder stilstaan, hoor hy skielik ’n nuwe, verontrustende geluid: die geskuur van ’n boot teen die skeepswand. Die masjinis staan gespanne stil, die warm geskote geweer in sy vereelte hande. Hy luister aandagtig. Hy weet wat die geluid beteken. Een of meer van die kano’s het om die skip heen gevaar, en lê nou vlak onder die patryspoorte. Daar sal hy hulle slegs kan raakskiet deur sy geweer by een van die ronde venstertjies uit te steek . . . en om sy kop of enige ander liggaamsdeel onder hierdie omstandighede te ontbloot, is iets wat MacGarrigle tot elke prys wil vermy.

MacGarrigle storm by die vooronder uit en hardloop deur die gange na die dek. Onder die skiet het hy al sy harsings gepynig om te onthou of daar nie êrens ’n tou of ’n kabel oorboord hang waarlangs van die eilandbewoners sal kan opklouter nie. Hy kon nie mooi onthou nie. Die lyn waaraan die sloep vas was, het hy ingetrek toe hy hygend plat op die dek neergeval het, maar hy het nie tyd gehad om langs die hele reling te stap nie. Toe hy nou op dek kom, kyk hy gou van voor tot agter. Dank die Vader. Die hele dek is verlate.

„My geluk,” mompel hy. „Stel jou voor dat ’n dosyn van die kêrels op dek geklouter het.”

MacGarrigle loop op sy tone na die reling en grinnik toe hy vlak langs die skip twee bemande kano’s sien lê. Die inboorlinge sit gedemp met mekaar en praat. Blykbaar wonder hulle wat hulle nou moet doen. Binne ’n omtrek van honderd tree om die skip is daar verder geen bemande boot te sien nie. Binne hierdie kring dobber slegs ’n paar omgeslaande kano’s en ’n paar strooimatte, kleurige lappe en houtspaanders. Veel verder daarvandaan lê die oorblyfsels van die swart oorlogsvloot, erg gehawend en blykbaar gereed om by die eerste teken nog verder weg te vlug. Enkele van die eilandbewoners in die verte gewaar MacGarrigle by die reling. Hulle swaai hul spiese krygshaftig in die lug en begin waarskuwend gil terwyl hulle na die stoomskip wys.

Die ou Skot besluit om geen tyd vir waarskuwings toe te staan nie. Hy buig oor die reling, mik reg onder hom op een van die donker dybene en trek die sneller. Toe skiet hy weer. By die tweede skoot hoor hy ’n groot geskree onder hom. Inboorlinge roep „Au-au-au!”, inboorlinge duik oorboord, en inboorlinge probeer soos besetenes wegroei. MacGarrigle begin langs die reling op en af hardloop, brul woes en los gedurig skote op bene en arms.

Ons merkwaardige Skot is ’n Christelike man en glo dat dit nie geoorloof is om ’n medemens selfs in selfverdediging dood te maak solank ’n mens jouself kan red deur jou teenstander op ’n ander manier buite aksie te stel nie. Tot dusver is talle eilandbewoners al gekwes, maar nog nie een gedood nie.

Een kano word haastig weggeroei, die ander slaan om en die bemanning begin na die land swem.

MacGarrigle se oorwinning in hierdie eerste ronde is volkome en oortuigend. Sy Skotse vegtersbloed ontwaak nou eers. Te lank het hy vreedsaam in sy masjienkamer die septer geswaai. In die afgelope halfuur het hy tien jaar jonger geword. Sy sandkleurige hare staan soos ’n kwaai hond s’n orent, en sy oë glinster. ’n Paar oomblikke staan hy nog met die geweer in sy hand na die see en tuur op soek na iets wat binne skietafstand kom, maar daar is niks. Die eilandbewoners in hul kano’s sien die kort gestalte van die brullende blanke wat sy gevreesde snelvuurgeweer in die lug rondswaai . . . en op daardie oomblik kry MacGarrigle die bynaam „Hati Maui iata” — die brullende blanke duiwel. En van daardie oomblik begin een van die vreemdste beleërings in die geskiedenis van die Suidsee: die beleg van die stoomskip Frisco deur die eilandbevolking.

Wat van die res van die muiterbende geword het, bly vir MacGarrigle voorlopig ’n raaisel. Ná die wilde geknal van skote vroeg in die middag het hy niks weer gehoor nie. Hy neem aan dat die muiters êrens in die binneste van die eiland ’n swaar stryd geveg het, en hy hou terdeë daarmee rekening dat hulle miskien almal bokveld toe is. En ook as hulle nie is nie, kan hulle MacGarrigle vermoedelik min hulp gee, want te oordeel na al die vuursalvo’s het dit geklink asof hulle hul ammunisie tot die laaste patroon opgeskiet het. Buitendien, hoe sou hulle in elk geval by die stoomskip kom?

Die masjinis oorweeg die saak sorgvuldig. Hy sit op ’n groot skip waarmee hy nie kan vaar nie. Hy het die eerste aanval roemryk afgeslaan, maar hy moet tog af en toe slaap. En hoe weet hy of die inboorlinge nie in die nag na die skip kan kom, toue met hake teen die reling vasgooi en daarby opklouter terwyl hy slaap nie?

Wat hom die ergste bekommer, is die ankerkettings wat skeef uit die water opstyg. Die groot kettingskakels vorm pragtige sporte — soos dié van ’n leer — waarby ’n mens sonder veel moeite kan op klim. Dan is daar nog ’n vraagstuk. Hy sal net betreklik veilig bly solank hy patrone vir sy geweer en pistole het. Maar die voorraad is ver van onuitputlik. Toe die muiterkaptein Braggart sy muiterplanne in stilte voorberei het, het hy heelwat ammunisie bymekaar gekry, maar in die loop van die laaste maande is heelwat ook opgeskiet. Elke muiter wat van die skip af verdwyn het, was gewapen en van ’n voorraad patrone voorsien.

MacGarrigle sug en stap in die skip af, waar die twee stokers, die Neger en die Chinees, êrens verblyf moet hou. Vroeër was daar twee Negerstokers, en hulle het in die nouste en benoudste slaapplekkies op die skip gewoon. Maar toe die bemanning ál meer uitgedun is en kajuite begin leegloop het, het die oorblywende Negerstoker êrens in ’n beter oord gaan loseer. Maar waar?

Tot sy verrassing en blydskap ontmoet MacGarrigle hom onverwags in een van die dwarsgange benededeks. Die muiters het die Neger glad nie die beste behandeling gegee nie, maar MacGarrigle het die man nog altyd goed behandel.

„Waar is die Chinees?” vra die Skot.

„In sy kajuit,” stamel die Neger en wys na ’n naburige deur. Die masjinis stoot die deur oop en ontdek die Chinees, wat met halfoop oë uit die onderste kooi na hom lê en kyk.

„Luister,” sê Mac, „ek kom jou nie haal om te stook nie. Ek wil net weet of jy kan kook kos. Eet-eet.”

Na ’n rukkie kom dit uit die Chinees enkele jare as kok gewerk het.

„Luister,” beveel Mac. „Ek is nou baas hier. As jy vir ons kos sorg, sal dit goed met jou gaan. Opskud, gaan maak vir ons koffie en bak ’n klompie beskuitbolle.”

Die Chinees kruip uit die kooi. MacGarrigle merk dat sowel hy as die Neger heeltemal gesond is. ’n Kwartier later hoor MacGarrigle die Chinees in die kombuis met potte en panne werskaf terwyl hy saggies ’n eentonige Chinese deuntjie sing.

* *

*

Toe die aand daal, is MacGarrigle besig om in die laaste strale van die rooi aandson op die brug te eet. Sy hele lewe was dit een van sy begeertes om vir hom ’n maaltyd te laat bedien bo-op die brug van ’n skip waarvan hy heer en meester is.

Nou is die droom verwesenlik. Die Chinees draf trap op, trap af met geurige koffie, dampende beskuitbolle, ’n skottel sousbone en ’n stuk ou kaas. Op die tafel voor MacGarrigle staan een van die laaste bottels whisky wat die onttroonde kaptein oorgelaat het. Die ou Skot geniet sy maaltyd tot die laaste krummeltjie toe.

Op ’n eerbiedige afstand van die skip lê die ry kano’s nog steeds, maar voor hom, langs die oorblyfsels van die kaas, lê sy Garand-repeteergeweer. Die Skot voel sielsgelukkig en tevrede.

Hy roep die Neger op die brug. „Het jy al geëet?”

„Ja, meneer.”

„Dan neem jy die wag oor. Verstaan? Al wat jy moet doen is om die see rondom die skip dop te hou. Ek slaap in die kapteinshut hier onder. As jy iets verdags sien of hoor, maak jy my wakker.”

„Ja, meneer.”

MacGarrigle skud ’n vuis onder sy neus en voeg by, sonder om dit te bedoel, maar baie oortuigend: „En as jy aan die slaap val, en ek betrap jou, hang ek jou by jou ore aan die skoorsteen op en slag jou lewendig af. Verstaan?”

„Ja, kaptein.”

Die Neger begin dadelik oor die see rondkyk.

„Maak my om middernag wakker,” beveel die Skot en stap by die trap af.

Voor hy aan die slaap raak, knipoog hy vir die sterre buite die oop patryspoort. Sy Garand-geweer staan langs hom teen die kooi.

Die eerste dag van die beleg van die Frisco is verby.

DIE BRULLENDE BLANKE DUIWEL

In die dae wat daarop volg, verander die situasie in en om die Frisco baie min. Die kring kano’s om die stoomskip word van dag tot dag kleiner. In die begin het ’n enkele jeugdige heethoof wat ’n reputasie van dapperheid wou verwerf, nog probeer om by die skip te kom. Een of twee nagte het enkeles dit selfs reggekry, maar behalwe die ankerketting was daar geen manier om aan boord te klouter nie, en dié is afdoende bewaak deur ’n ry doodgewone tafelklokkies wat aan verskillende skakels hang. Toe die eerste inboorling die ankerketting beetgegryp het en daarby wou begin opklouter, het hy die skakels laat skud en ’n lawaai veroorsaak wat hy nog nooit tevore gehoor het nie. Lank nadat hy verskrik weer in die see geplons het, het die klokkies nog steeds gerinkel.

Een aand word die Skot weer deur die Neger gewek, wat hom kom vertel dat nog ’n kano langs die skip lê. Skielik skiet ’n plan MacGarrigle te binne. „Gaan na die masjienkamer,” beveel hy. „In die hoek lê die stukke van ’n gebreekte dryfstang. Soek die swaarste een uit en bring dit hier.”

Tien minute later kom die Neger hygend by die brugtrap op. In sy hande het hy ’n brok staal wat minstens vyftig pond weeg. Die Skot neem dit, sit dit op die brugreling en hou dit daar gebalanseer. Die oop vleuels van ’n stoomskip se brug loop aan die bak- en stuurboord ’n hele ent oor die kant uit. MacGarrigle wag kalm. Die skreeuende inboorling slaan nou uitdagend met sy speer teen die skeepswand. Toe roei die man verder. Op die oomblik toe die kano onder hom verbygaan, mik die Skot netjies en laat die stuk staal ondertoe suis. Die staal gaan deur die bodem van die kano soos ’n klip deur ’n glasvenster. Die kano loop binne ’n paar tellings vol en die inboorling word genoodsaak om met sy kletsnat pluime driehonderd tree na die naaste boot te swem.

Dit is die laaste poging wat onderneem word.

Daarna kom ’n tydperk waarin glad niks gebeur nie. Die ry kano’s word al yler. Die inboorlinge is min lus om slaags te raak met ’n skip soos ’n krimpvarkie, wat wel kan slaan, maar nie geslaan kan word nie. Ná veertien dae lê daar bedags nog maar ’n paar kano’s in die omgewing rond.

So gaan die dae verby. MacGarrigle se dwergleër van een Neger en een Chinees het volkome van hul uitputting herstel. Die Chinees werk as kok en persoonlike bediende. Die Neger doen al die swaarder werk en snags waak hulle om die beurt. Al waarop MacGarrigle baie gesteld is, is die instandhouding van die masjienkamer. ’n Klein donkiemasjien word onder stoom gehou om die pompe en ’n elektriese dinamo aan te dryf. Om die masjien se keteltjie te stook, verg egter betreklik min moeite.

En so sou MacGarrigle waarskynlik volkome gelukkig verder geleef het as ’n dreigende spook nie op sy gelukshorison verskyn het nie: die spook van voedseltekort.

Weke lank het die Chinees heerlike maaltye berei om sy heer en meester in ’n goeie bui te hou. Eers toe sy voorraad lekkernye vinnig begin opraak, klim hy een middag by die trap na die brug op en begin die situasie aan sy baas verduidelik. MacGarrigle, wat op daardie oomblik luier en meer tevrede as ooit agteroor in sy dekstoel lê, verstaan eers nie mooi nie. Met hoflike buigings en glimlaggies steek die kok sy verhaal drie keer af voor dit tot die Skot deurdring dat daar iets aan die gang is wat ernstige aandag verg. Die tevrede uitdrukking verdwyn van sy gerimpelde songebrande gelaat en hy kom uit sy dekstoel orent.

„Wat? Bedoel jy die kaas is op? Op? En die koffie, en . . .”

Hy staan nou regop, en ook die hare op sy skedel begin regop staan. Die Chinees deins terug en begin haastig uitlê. MacGarrigle, wat hom nooit met die kombuis bemoei het nie, onthou nou skielik dat daar sedert die begin van die muitery nog altyd praatjies oor moontlike voedselgebrek was. Maar kan alles dan nou al byna op wees? Het die drie van hulle dit so gou skoongevee?

Onwaarskynlik, maar nie onmoontlik nie. Baie weke het verloop sedert die Frisco se voorrade uit die wit seiljag aangevul is.

MacGarrigle stamp die Chinees uit die pad, jaag na die kombuis en begin die kiste en kaste deurkyk. Ja-nee, veel is daar nie meer oor nie. Die meel is omtrent op. Blikkieskos vir nog enkele dae. Maar . . . kan dit werklik nog al voorraad wees? Hy draai om. Die Chinees staan agter hom, met sy skouers deemoedig verborge agter ’n stapel leë kiste en leë meelsakke. „Wat is agter daardie deur? Dis tog die voorraderuim.”

„Weet nie, meneer . . .”

„Ag, domkop,” mompel hy met ’n groot gevoel van verligting. „Natuurlik is dit.”

Hy skop die leë meelsakke opsy en begin aan die deur ruk. Dit is gesluit. En nie alleen gesluit nie, maar stewig toegemaak met ’n aantal planke wat met dik spykers teen die style vasgetimmer is.

MacGarrigle gee homself geen tyd om te wonder waarom die voorradehok nou juis so deeglik afgeseël is nie. Hy kyk rond, sien ’n breekyster teen die een wand lê, tel dit vinnig op, steek dit onder ’n plank in en trek . . . die plank vlieg splinterend los. Die ander volg een vir een, maar toe al die planke eers weg is, is die deursleutel nog nêrens te vind nie. Nou ja, wat maak dit saak? Die Skot steek die breekyster in die sponning en ruk hard daaraan. ’n Groot spaander breek krakend uit die deurstyl. Die toegang is vry. Binne is dit stikdonker. Nadat hy die lig aangeskakel het, sien MacGarrigle dat die boligte met soliede eikeplanke toegetimmer is.

„Die kok moet heelwat waarde aan sy voorraadjie geheg het. Ek wonder of hy ’n geheime kis whisky hier gebêre het?”

Die gedagte besiel hom met ’n heilige vuur. Hy draai om, sien die Chinees nog nuuskierig in die deuropening staan en beveel: „Maak dat jy wegkom. Opskud.”

Die Chinees maak hom soos ’n verskrikte haas uit die voete. Mac sluit die kombuisdeur en wy sy volle aandag aan die voorradekamer. Die vertrek is kennelik in geen weke gelug nie, en daar hang ’n warm, bedompige atmosfeer waarin hy slegs met moeite asemhaal. Met sy breekyster trek die Skot enkele planke voor die bolig los sodat ’n fris luggie inwaai. Daarna begin hy die kiste ondersoek. Op die eerste staan: „Condensed Milk in Cans”. Die kis is ongeveer drie voet lank, drie voet breed en iets minder as drie voet hoog, en dit lyk asof dit vroeër oop was en toe weer toegespyker is. So iets is natuurlik vreemd. Hy probeer die gevaarte optel, maar dit is loodswaar. Waarom sou iemand ’n kis met blikkies kondensmelk oopmaak en dan weer toespyker? Die Skot maak weer van die breekyster gebruik en die deksel gaan krakend oop. Tot sy verwondering kyk die masjinis af op sakkies wit meelblom, blikkies melk en selfs ’n paar blikke pynappels en pruime, alles skeef deurmekaar gepak.

„Watter kranksinnige gek was hier aan die werk?” vra Mac. „Watter soorte kos sou daar nog in wees?”

Hy pak ’n ry blikkies en sakkies uit en sien tot sy stygende verbasing die deksel van ’n kis; ’n vuil, baie oud houtdeksel met ’n verroeste ysterbeslag.

„Wat het ons nou?” grom die masjinis en begin die hele kis leegpak.

* *

*

Dit is drie uur later. Die ou Skot sit nog steeds in die voorradekamer. Sy gesig en arms is natgesweet en vol wit meel. Om hom lê sakkies meel, blikke melk, blikke botter, blikke koffie. In die middel van die kamertjie staan ’n ry ouderwetse skeepskiste. Hul deksels lê op die grond. Die kiste is stampvol goud en juwele.

Maar in hierdie situasie, waarin menige normale mens dol sou geword het, is die ou masjinis opvallend kalm. Hy gaan op ’n leë kis sit, trek peinsend aan sy krom pyp en staar na die inhoud van die kiste. Hy het reeds enkele voorwerpe teenoor hom op ’n ruwe plank uitgestal: ’n goue Boeddha-beeldjie, enkele stawe goud en ’n drinkbeker wat met robyne ingelê is.

Watter gedagtes maal deur die ou Skot se kop? Wonder hy waar al die goud vandaan kom? Waarskynlik het hy lankal besef dat daar maar een verklaring is: dit kom van die wit seiljag en dit is aan boord van die Frisco gebring in die voorradekiste wat uit die jag gesteel is. Hoe belaglik, dink die ou masjinis, dat hy met al die skatte hier sit en geen manier het om die skip en die fortuin na die beskaafde wêreld terug te bring nie.

Skielik word daar aan die kombuisdeur gebons: „Kaptein MacGarrigle! Kaptein MacGarrigle! Kom gou.” Dit is die Chinees se opgewonde stem. Die Skot spring regop, knip die lig uit, storm by die voorradekamer uit en stamp byna teen die opgewonde kok.

„’n Skip . . . ’n skip . . .” Twee tellings staar die Skot hom verbaas aan . . . toe hardloop hy buitentoe. Buite die koraalrif, waarop die wit branding van die golwe breek, lê ’n klein skoener bygedraai. Sy seile is vuilwit en staan strak in die ligte bries. Op dek staan ’n blanke met ’n kortmouhempie en ’n kakie-kortbroek.

„Ahoy daar,” skree MacGarrigle.

„Ahoy,” kom ’n kreet teen die bries, flou maar verstaanbaar. MacGarrigle stap by die stuurhuis in, gryp die megafoon en begin terugskreeu: „Ahoy. Ons skip het teenspoed gehad. Lê by my aan. As jy my verstaan, swaai dan terug.”

Die ander gesagvoerder swaai sy arms. Toe hoor MacGarrigle enkele kort bevele. Gespierde bruin gestaltes begin oor die dek heen en weer spring. Hulle is Polinesiese Kanakas, die beste van alle inboorlingmatrose in die Stille Suidsee. Die ranke seilskip draai vinnig deur die wind en kry koers na die blou streep water wat aandui waar die deurvaart deur die koraalrif lê. ’n Kwartier later lê die skoener voor anker; slegs honderd tree van die Frisco se ly. Intussen het MacGarrigle na die voorradekamer teruggehardloop. Hy sleep ’n voorraad kos by die kombuis in, spyker die voorradekamer weer toe en stap daarna fluitend op dek. Hiervandaan sien hy hoe ’n sloep, deur vier Kanaka-roeiers beman, van die skoener onderweg na die Frisco vertrek. Die seilskip is klein en verweerd en lyk of dit menige geveg met die wind en golwe agter die rug het. Op sy boeg pryk die naam Annie Laurie. So ’n oeroue Skotse naam kan slegs een ding beteken. MacGarrigle buig oor die reling, haal die krom pyp uit sy mond en kyk af m die sloep, wat nou langsaan die skip lê.

„Ahoy, kaptein. Is jy van Skotse afkoms?”

Die lang maer man wat aan die sloep se roer sit, kyk op en antwoord kalm: „In Glasgow gebore en getoë.”

„Goei hemel,” skreeu die masjinis. „Kom op. Ek het nog ’n bottel van die beste whisky wat jy in jare gedrink het.”

Vyf minute later sit die twee Skotte op die brug. Tussen hulle op die vloer staan ’n bottel whisky. Hulle rook albei pyp, en MacGarrigle is besig met ’n uitgebreide relaas van die gebeurtenisse wat gelei het tot die onmoontlike situasie waarin hy hom tans bevind. Maar hy rep geen stomme woord oor die goud wat hy pas ontdek het nie.

„Nou ja, hier lê ek nou,” eindig hy. „Heer en meester oor ’n goeie stoomskip waarvan die radio-installasie lankal verniel is. As ek die skip onbeskadig na ’n hawe kan bring, sal daar ’n ordentlike beloning wees vir die een wat my daarmee gehelp het.”

Die ander Skot haal sy pyp uit sy mond, trek aan sy maer neus en lyk ’n bietjie twyfelagtig. „Ja-a, dit wil sê . . . as hulle jou nie dadelik in die tronk smyt weens medepligtigheid aan ’n muitery nie . . . of ten minste weens hulpverlening aan die muiters ná die muitery.”

MacGarrigle knip sy slim ogies. „Luister, tot dusver kon ek natuurlik nog met niemand daaroor praat nie, want ek kon niemand vertrou nie, maar ek het aan boord gebly omdat ek en die kaptein, die regte kaptein van die skip, dit so afgespreek het.”

„A-ha . . .”

„Hy ken my al tien jaar en het my volkome vertrou. Toe hy deur die muiters van die skip afgesit is, het hy my gevra om te bly, sodat ek later alles sou kon rapporteer.”

„Dit verander die saak,” sê die kaptein van die Annie Laurie. „Dit verander die saak heeltemal.”

MacGarrigle wys met sy pypsteel na hom. „Maar hoe moet ek my skip sonder bemanning na ’n hawe bring? Ek kan skaars een ketel op stoom hou as ek stil lê, laat staan nog om te probeer vaar. Ek kan miskien met jou skoener na Sydney of Hawaii gaan en daar ’n klompie matrose werf . . . maar ek kan die skip nie hier alleen laat lê nie, anders plunder die inboorlinge dit kaal.”

Die ander Skot blaas ’n digte rookwolk uit en vra: „Maar waarom kan ons dit nie vaarklaar maak nie?”

Mac kyk skeef na die ander: „Met jou Kanaka-bemanning bedoel jy?”

Die ander haal sy skouers op. „Ja, aangevul deur inboorlinge van die eiland.”

Die ou masjinis bars van die lag uit. „Eilandbewoners! Ha, ha, ha! Ek het jou mos vertel wat met die muiters gebeur het toe hulle van die eilandbewoners wou gaan huur. Die enigste manier om met die mense te praat is op ’n afstand van honderd tree, en dan net deur die visier van ’n betroubare geweer. Kyk ‘n bietjie daar . . . hulle lê nog steeds in hulle kano’s vir my op die loer.”

Die ander klop sy pyp bedaard leeg. „My naam is Abercrombie en op hierdie eiland het die naam van kaptein Abercrombie ’n goeie klank. Ek dryf al jare met hulle handel. Ek kom goed met hulle oor die weg.”

„Maar goed genoeg daarvoor? Sal jy ’n stuk of tien, twaalf van hulle kan oorreed om met ons saam te gaan na ’n wêrelddeel wat hulle glad nie ken nie?”

„Ons kan hulle mos betaal sodra ons die skip afgelewer het,” sê Abercrombie. „of hoe?”

„Natuurlik,” sê MacGarrigle. „Maar het geld vir hulle enige waarde?”

„Nee, maar dink jy ek sal vir hulle geld aanbied? Ek sê eenvoudig vir die opperhoof dat sy manne vir elke dag se werk ’n string krale kry, of elke week ’n staal-jagmes, of elke maand ’n draagbare radio’tjie. Vir hulle is dit rykdom, en vir ons sal dat veel minder kos as die loon van ’n gewone stoker. Natuurlik sal die opperhoof waarskynlik die helfte van die vergoeding vir homself vat, maar dis nie ons saak nie. Solank hy maar die manne vir ons kry.”

MacGarrigle kyk met nuwe bewondering na Abercrombie. „Uitstekend,” sê hy. „Maar wat maak jy met jou eie skoener.”

„Jy neem my op sleeptou,” antwoord die ander lakoniek. „As die weer so mooi bly soos nou, is dit maklik genoeg.”

„Ek is jammer om soveel bedenkings te hê,” sê MacGarrigle, „maar is daar genoeg kos en water vir ’n dosyn ekstra inboorlinge?”

Abercrombie haal sy skouers op. „Die opperhoof sal ons gee wat ons nodig het. Varke, meel gedroogde kopra en vis.”

„Sal jy dit werklik alles kan reël?”

Abercrombie slaan met sy hand op sy knie „Op my woord. Op een voorwaarde: as die enigste oorblywendc offisier op hier dit skip is jy op die oomblik die gesagvoerder. In daardie hoedanigheid waarborg jy swart op wit dat ek vyf persent van die skip se waarde as sleeploon kry.”

„Akkoord,” sê Mac, „dis baie redelik.” Op daardie oomblik word hulle gesprek onderbreek deur die Negerstoker wat van die dek af skree: „Meneer Garrigle . . . swartes!”

Die twee Skotte spring orent. Sowaar. ’n Oorlogskano het heel slim van die skoener se aanwesigheid gebruik gemaak. Dit het agter die seilskip nadergekom, vinnig daarom gevaar, en het al byna onopgemerk agter die Frisco se stewe gelê voor die Neger se skerp ore die geplas van die roeispane gehoor het. Abercrombie gryp MacGarrigle se geweer uit sy hand en los ’n skoot.

„Ata mapua kiri kiri!” brul hy en skiet weer. Die koeëls plof langs die kano in die see. Die swart roeiers hef ’n klaaglike gehuil aan en roei weg asof hulle betaal word.

Die skoenerkaptein gee die geweer aan sy kollega terug en sak tevrede in sy dekstoel agteroor.

„Hulle sal nie met my grappies uithaal nie,” grinnik hy. Mac sit sy geweer teen die brug neer en krap sy grys kop. „Bring die geskiet van jou nie ’n verkoeling in jou verhouding tot die eilandbewoners te weeg nie?”

„Nee wat,” sê die ander lugtig. „Ek het al vroeër ’n paar koeëls om hulle ore gestuur as hulle vervelig raak. Ons kom nog altyd goed klaar. Ek bring vir hulle glad te baie mooi dinge, man. Grammofoonplate met dieregeluide vir die opperhoof, om nie te praat van fantastiese towerdinge soos draagbare radio’s, musiekdose, kaleidoskope, elektriese flitsligte en ’n kis vol klappers en vuurpyle vir die toordokter nie.”

„Dan het hulle ’n toordokter ook?” vra MacGarrigle.

„O, ja. ’n Baie belangrike man. Hy het ’n onberekenbare mag oor die hele stam, en dié mag is hy gedeeltelik aan my te danke.”

„Hoe so?”

„Hy gebruik wat ek hom gee baie goed — soos ’n towerlantern waarmee hy mooi prentjies teen die hutmure kan gooi, ’n tweedehandse rolprentprojektor met ’n paar films, en ’n elektriese klokkie. Daarby nog ’n paar flessies wonderolie en ’n paar slaapmiddels. Met dié dinge verrig hy wondere. Hy sal hom duisend maal bedink voor hy ’n versoek van my weier. Ek waarborg dat jy môre twaalf stewige knape hier aan boord gaan hê. Ons sorg intussen dat ons die stoom opkry en as ons eers op pad is, sal hulle wel gou genoeg regkom.”

„Dis miskien ’n goeie plan,” stem MacGarrigle in, „maar wie stook die vure voor die inboorlinge aan boord kom?”

„Jou Neger en die helfte van my Kanakas,” is die antwoord. „Ons begin stook sodra dit donker is, en môre is ons weg.”

* *

*

Toe die son ondergaan, word die soeklig aangeskakel. Elke vyf minute draai die straal oor die omringende water. Nêrens is daar ’n teken van oorlogskano’s nie.

’n Deel van die Annie Laurie se bemanning — tien groot bruin Kanakas — klim aan boord. Abercrombie verduidelik vir sy bootsman wat gedoen moet word, en tien minute later is hulle besig. Vele hande maak ligte werk.

Die Chinees slof heen en weer met koffie en warm beskuitbolle. Teen middernag brand die vure al sterk, en om eenuur die oggend begin die ketels stoom opkry. MacGarrigle hardloop soos ’n rats aap by die trappe op en af; in die een hand het hy sy oliekan, in die ander sy ewige lappie poetskatoen. Die olie op die warm pype en stange rook en sputter. Die stoom tril in die ketels.

In die hoek van die masjienkamer draai die groot dinamo, aangedryf deur ’n klein stoomturbine. Al die ligte in die skip brand weer.

Die eilandbewoners, wat die skouspel van ’n veilige afstand ademloos bewonder, sien die rye ligte een vir een aangaan, tot die vragskip soos ’n Kersboom lyk.

„Dek die vure af,” beveel MacGarrigle.

Die stoom blaas deur die veiligheidskleppe weg. As proef word die skroef agteruitgedraai. Die koper-tafelklokkies wat aan die ankerketting hang, rammel wild toe die Frisco agteruit aan die ketting begin ruk.

„Alles in orde,” brom die ou Skot tevrede. Hy is ’n blywende bron van verbasing en eerbiedige vrees vir die matrose van die Annie Laurie wat om hom werk. Hulle was uit die staanspoor effens senuweeagtig in die vreemde omgewing, en toe die krukasse begin draai en die hele masjinerie sissend en blasend aan die gang gekom het, het daar byna ’n paniek losgebreek. Slegs Abercrombie se geblaf het hulle in bedwang gehou, en nou raak hulle stadig aan die duiwelse lawaai gewoond.

Dit is ’n fantastiese skouspel. Die rooi gloed van die vure val op die donkerbruin of swart lywe van die Kanakas en Neger. Groot glydende skaduwees dans in die hoeke van die masjienkamer. Die glans van elektriese peerlampe vonkel teen die gepoleerde staalstange en buise.

Dit is maklik om die ketels op stoom te hou terwyl die skip voor anker lê. Twee Kanakas is genoeg daarvoor. Abercrombie stuur die res van sy bemanning na die Annie Laurie terug om uit te rus en te slaap. Hy en MacGarrigle bly op die Frisco se brug. Hulle praat maar min.

Na ’n rukkie gaan MacGarrigle op ’n paar komberse lê om te slaap, maar niks kan Abercrombie sover kry nie.

„Niks is ongesonder as om onder die blote hemel te slaap nie,” sê hy. Hy fluit skel op sy vingers, en ’n rukkie later roei vier van sy eie matrose met ’n sloep na die Frisco om hom te kom haal.

„Tot môreoggend vroeg,” sê hy.

„Reg,” antwoord sy kollega.

* *

*

Om sewe-uur die volgende oggend vertrek ’n sloep van die Annie Laurie in die rigting van die eiland. In die boeg sit kaptein Abercrombie. Op sy knieë is daar ’n draagbare radio waaruit luide musiek kom.

Op die strand word hy ingewag deur ’n gepluimde en gespeerde geleide wat hom plegtig na die stat bring. Hier wag die opperhoof en die toordokter hom vol spanning tussen die oorblyfsels van enkele afgebrande hutte in.

Die hele atmosfeer is uitermate vriendelik. Toe begin die opperhoof praat. Hy wil namens sy hele stam van Abercrombie weet wat hulle moet aanvang met die staalskip wat nou al ’n paar weke lank in die baai lê. Die skip het hom al enkele dapper krygers gekos en hom nog geen sent se buit opgelewer nie.

Daarna luister Abercrombie na ’n uitvoerige relaas van wat gebeur het nadat O’Connor en sy groep muiters so roekeloos aan wal gegaan het om stokers te gaan soek. Die volgende het gebeur:

O’Connor en die ander het reguit by die bos ingestap, maar niks gesien wat na inboorlinge lyk nie. Al wat hulle kon hoor, was die verre geluid van ’n tam-tam, en hulle kon nie weet dat die doel daarvan was om hulle verder te lok nie. Die woud het stadigaan digter geword en die muiters was kennelik verheug toe hulle op ’n smal maar begaanbare paadjie af kom wat in die rigting van die eentonige tam-tam-geluide lei. Haastig het hulle in die paadjie voortgestap, volkome onbewus van die feit dat eilandbewoners aan alle kante agter die skerm van digte tropiese struike met hulle saamloop.

Vir mense wat arbeiders gaan werf, het die muiters bepaald ondiplomaties opgetree. Toe hulle om ’n draai in die pad gaan, lê ’n klein oop ruimte waarin vier grashutte staan, onverwags voor hulle.

Die hutte word deursoek, maar dit lewer weinig op: hulle is verlate. Een van die muiters is so vererg dat hy die kole van ’n vuur wat nog voor een van die hutte gloei, baldadig teen die grasmuur van die hut vasskop. O’Connor wil eers keer, maar dit is reeds te laat. Binne ’n sekonde staan die hut in ligte laaie, en binnekort slaan al drie die ander hutte spontaan van die hitte aan die brand.

„Vooruit,” skreeu O’Connor. „Ons het nie tyd om te mors nie. Verderaan sal daar wel nog van die byekorwe wees.”

Die muiters verlaat die brandende oopte en slaan ’n ander pad in, maar hulle het skaars honderd tree gevorder toe O’Connor ’n swart gestalte deur die struike sien wegglip.

„’n Inboorling!” skreeu hy, „en hy’s gewapen! Nét so’n lang spies!”

Op dieselfde oomblik roer die takke aan die ander kant van die pad. Een van die muiters swaai om en sien nog ’n swart lyf deur die blare beweeg.

„Ons is omsingel!” skreeu hy senuweeagtig. „Hulle wil ons vermoor!” ’n Oomblik later trek hy sy sneller af. ’n Koeël vlieg deur die bosse.

O’Connor is wel ’n bullebak en ’n misdadiger, maar hy is nie ’n idioot nie. Die feit dat gewapende inboorlinge hulle volg, beteken nie noodwendig dat die inboorlinge moordlustige bedoelinge het nie. As die blankes eerste begin skiet, sal alle kanse op vreedsame onderhandelinge verlore wees en kan dit hom en sy makkers selfs hul lewens kos. Hy gryp die muiter wat geskiet het aan die arm en ruk hom hard heen en weer.

„Is jy heeltemal gek —” gil hy, maar die sin is nog nie koud nie of drie kort werpspiese suis uit verskillende rigtings oor die muiters se koppe. Een tref ’n muiter se kaal arm. Dit is ’n skrams hou, maar bloed loop uit die wond.

Die muiters staan botstil. ’n Oomblik later fluit nog ’n spies uit die bosse. Dit gaan skaars ’n duim van O’Connor se linkeroor verby. O’Connor kan die wind teen sy oor voel. Hy twyfel nie meer daaraan dat die inboorlinge hulle wil vermoor nie. Tien tree van hulle ritsel die blare weer. Byna sonder om te mik, lê O’Connor aan en trek die sneller. ’n Rou kreet dui aan dat hy sy doel getref het.

’n Oomblik later weerklink nog ’n kreet. O’Connor gooi sy arms in die lug, laat sy geweer val, wankel en sak inmekaar. Uit sy bors, op die hoogte van die hart, steek een van die kort werpspiese.

O’Connor se kornuite staan ’n oomblik verlam stil, maar bars toe in ’n wraaksugtige geskreeu uit. Daar is egter min wat hulle kan doen. Aan weerskante van die smal paadjie staan die digte tropiese struike waaruit nou geen menslike geluid tot hulle deurdring nie . . . net af en toe die geskreeu van ’n aap of die gekwetter van voëls. Vinnig verander die muiters se woede in vrees. Met hulle gewere in aanslag, tuur hulle gespanne na die lowermure, waaruit elke oomblik nuwe spiese te voorskyn kan kom. Een van hulle los ’n wilde skoot in die digte struike. Geen antwoord nie. ’n Geritsel êrens na links. Hulle swaai om en skote dawer deur die bos. ’n Geritsel bo hulle. Was dit ’n aap? Of het een van die inboorlinge sy arm agtertoe gehaal om nog ’n spies te gooi? ’n Nuwe salvo knal. Die enigste resultaat is die geritsel van afgerukte blare en takkies wat op die grond val.

„Kom saam!” brul een van die twee oorblywendes. „As ons hier bly, is dit klaar met ons. Ons sit in die val!”

Hulle begin hardloop. Na vyftig tree bereik hulle ’n tweede, groter oopte waar minstens vyf-en-twintig hutte in ’n groot kring staan. Die kampvure rook nog, en op party vure damp die kookpotte nog in die helder sonlig.

Aan die rand van die oopte staan die twee muiters stil: die agterste een loer senuweeagtig oor sy skouer na die oerwoud agter hom.

„Kom ons gaan sit in een van die hutte daar,” hyg hy, „dan sien hulle ons ten minste nie so maklik raak as hier nie.”

Hulle draf swetend oor die oopte, gaan verby enkele hutte en gaan staan in die middel van die dorpie. Die middagson blaker op hul koppe. Geen windjie versteur die loodregte rooksuile van die koolvure nie. Dit is so stil dat die gegons van insekte en die geborrel van water in een van die kookpotte onnatuurlik hard klink.

Die voorste muiter kom na een van die middelste hutte aan, steek sy geweer deur die opening en roep: „Is daar iemand?”

Daar is geen antwoord op hierdie dwase vraag nie. Hy buk . . . die hut is leeg. Die volgende oomblik het hy en sy maat daarin verdwyn. Die dorp in die oopte lê vreedsaam en verlate . . . maar die vreedsaamheid duur nie baie lank nie. Geruisloos sluip ’n swart gestalte hande-viervoet uit die bosrand te voorskyn. ’n Tweede volg . . . ’n derde . . . ’n tiende. Van alle kante kruip swart gedaantes nou deur die gras.

Soos ’n wraakgestalte kom ’n lang inboorling skielik uit die gras orent. In sy een hand hou hy ’n vlammende tak uit een van die vure, in die ander ’n werpspies. Die brandende tak dwarrel deur die lug en land op die gras dak van die hut waarin die muiters skuil. Die spies deurklief die rietwand. Twee skote knal gelyk. Die inboorling plof in die hoë gras neer, maar niemand kan sien dat hy getref is nie. Van alle kante spring swartes nou uit die gras te voorskyn. Party slinger brandende takke, ander werp spiese of skiet pyle. Uit die grasdak van die muiters se hut lek ’n vlammetjie . . . die plek waar die smeulende tak lê word eers bruin, toe swart. ’n Rookwolk begin opstyg.

Uit die hut klink nou ’n wanhopige geskiet. Die muiters besef dat hulle hul skuilplek binne enkele tellings sal moet verlaat en probeer hul vyande met ’n koeëlreën die skrik op die lyf jaag.

In die hut hang ’n bytende, gelerige rook en die twee swetende manne kan die korrels op hul geweerlope nie meer goed onderskei nie, laat staan nog die swart inboorlinge in die hoë gras. Steeds venyniger suis die spere deur die rook op die hut af.

„Ons . . . moet . . . hier uitkom,” hyg die kleinste van die twee en snak na lug. „Nou dadelik . . . ons . . . kan nie meer wag nie.” Die ander muiter vee sy brandende oë uit en fluister: „Ons . . . moet . . . uitstorm . . . en deur die kring probeer breek . . . deur aanhoudend te skiet.”

Hulle staan proesend op, hul oë toegeknyp teen die bytende rook. Die laaste patroonhouers word in hul pistole geskuif.

„Reg?”

„Ja,” kom die gehygde antwoord.

Hulle kom nie ver nie. Hul oë, vol rook en trane, verhinder hulle om suiwer te mik. En al sou hulle sekuur kon skiet, sou dit hulle nog nie veel gehelp het nie. Toe hulle kom, is daar geen swarte te sien nie. Al die inboorlinge lê in die lang gras of agter bome en struike. Die twee mans strompel uitasem na die bosrand. Agter hulle en tussen die hutte rys die swart gedaantes by die dosyn op. Geluidloos suis hul spere . . .

Die twee muiters bereik nie die bosrand nie. Hulle lê roerloos in die hoë gras tussen twee hutte, met enkele kort spiese in hul rug. Hulle moes met ’n bitter dood vir hul lang lys van wandade boet.

Eintlik kan ’n mens dit die inboorlinge nie juis kwalik neem nie. Drie gewapende misdadigers het op hul eiland geland, hutte aan die brand gesteek en eerste geskiet. Dis ook verklaarbaar dat hulle die stoomskip Frisco, wat in die lagune voor anker lê, nie besonder goedgesind is nie. Is die drie roofsugtige blankes dan nie van die skip afkomstig nie?

Dat die enigste oorblywende aan boord van die skip ’n ou hoofmasjinis was wat nie in die minste lus gehad het om in ’n geveg betrokke te raak nie, kon selfs die toordokter nie weet nie.

* *

*

Tog het die toordokter en die opperhoof ’n kwellende skuldgevoel ná alles wat gebeur het. ’n Mens vermoor eenvoudig nie blankes nie, watter goeie redes jy ook al daarvoor het. Soos sommige voëls in verskillende lande deur die wet beskerm word, so word die vreemde voëls, die blankes, al eeue lank in die Stille Suidsee deur ’n ongeskrewe wet beskerm.

Om al hierdie redes het die eilandbevolking die koms van die bekende Annie Laurie hierdie keer met gemengde gevoelens tegemoetgesien. Sou die blankes die hele eiland nou kom uitroei? Of sou hulle eers wegseil om versterkings te gaan haal?

Die eerste middag het geen antwoord gebring nie. Die eerste definitiewe nuus was sleg: kaptein Abercrombie en die brullende blanke duiwel was besig om bo-op die brug van die stoomskip te eet en hul bulderende gelag kon tot op die eiland gehoor word.

Van al die bekommernis het die opperhoof daardie aand met ’n skeelhoofpyn gaan slaap, en sy vrouens moes om hom sit om hom koel te waai. Die opperhoof het diep nagedink, en hoe meer hy nadink, hoe seerder het sy kop geword. Nie alleen kon hy van die Annie Laurie blykbaar niks goed verwag nie, maar sy ou en uiters winsgewende handelsbetrekking met die skoener sou waarskynlik ook verdwyn.

Angstig en onstuimig het die opperhoof se hart dus geklop toe hy die volgende oggend om sewe-uur die berig kry dat kaptein Abercrombie met ’n sloep van die Annie Laurie na die eiland op pad is.

Toe die sloep op die strand loop, klim Abercrombie stadig uit. Hy laat die vier Kanaka-matrose soos ’n erewag aan weerskante van hom stelling inneem, sit die radio duidelik sigbaar op die voorpleg en skakel in op Honolulu. Bulderend skal ’n mars van Philip Sousa oor die strand. Dit is ’n indrukwekkende en tradisionele begin, wat daarop bereken is om die eilandbewoners te laat verstaan dat alles nog reg is tussen hulle en Abercrombie.

Die besoek verloop inderdaad seepglad. Abercrombie word met allerlei buigings na die opperhoof se hut gebring terwyl sy eerste stuurman, wat al die hele storie ken, ’n kis by die toordokter se hut gaan aflewer. Behalwe die gewone handelsware wat deur die Kanakas gedra word, het Abercrombie die allerheerlikste lekkernye en nuwighede by hom: ’n pakkie Virginiese pruimtabak, twee groot stukke sjokolade, ’n groot blik soet kondensmelk en ’n tamaai damespoeierdoos vol krytwit poeier. In sy binnesak het hy bowendien ’n bottel met ’n drankmengsel waarop die opperhoof versot is: twee dele whisky, twee dele likeur en een deel rum. Vir Abercrombie self is dit ’n ondrinkbare duiwelsbrousel. Maar dit is immers nie hy wat dit sal moet drink nie.

Nadat die eerste ys op hierdie manier weer gebreek is, begin Abercrombie en die opperhoof onderhandel. Die swartman is aanvanklik onwillig, maar hoe meer van die drankmengsel hy inkry, hoe toegeefliker word hy, en toe hy eers hoor wat hy en sy manne alles in ruil vir hulle diens sal kry, aarsel hy nie meer nie. Toe Abercrombie vertrek, is die helfte van die bottel leeg. Die opperhoof klap sy vet hande, ontbied twaalf van sy volgelinge en verduidelik die situasie vir hulle.

In hierdie stadium trek die geslepe Abercrombie ’n kleiner botteltjie met dieselfde drank uit sy heupsak, en laat elkeen van die twaalf daaraan proe. Die inboorlingkapitein se oortuigende woorde en die weldadige uitwerking van die drank laat hul besware soos mis voor die son verdwyn.

’n Kwartier later plof die twaalf opgewek deur die los sand na die sloep. Hulle is belaai met gedroogde vis, ’n paar varke en ’n hoeveelheid kopra, of gedroogde klappervleis.

* *

*

Om vyf oor een daardie middag begin die Frisco se groot stoomlier rammelend draai. Die ankerketting word opgehys en die Neger sny die tafelklokkies een vir een daarvan af, onder die bewonderende en belangstellende oë van die bruin Kanakas en die swart eilandbewoners.

Presies om halftwee gaan die tweede anker los en trek MacGarrigle die stoomklep oop. Op die brug staan kaptein Abercrombie. Hy is miskien meer aan seilskepe gewoond, maar ’n stuurwiel kan hy soos ’n meester hanteer.

Om vyf oor twee gaan die Frisco met bruisende boeggolf en loeiende stoomfluit deur die opening in die rif en kry na die naaste klein eilandgroep koers. Die Annie Laurie is op sleeptou agterna, en hulle kan dit dus nie waag om op die oop see in ’n storm te beland nie. Bowendien is daar te min kos aan boord. Die twee kapteins het besluit om van eiland tot eiland te vaar, sodat hulle altyd betreklik naby land sal wees.

NUWE VERWIKKELINGE MET MUITERS

En wat het intussen op die eiland gebeur wat so suksesvol deur Arie, Jan en Bob binnegeval was? Aan boord van die Willi Waw, die wit seiljag wat deur die muiters beset is, breek die nuwe dag in stilte. Die drie muiters, Mickey Mouse, Harry en Barney — wat nog steeds aan die gevolge van sy skermutseling met die seuns [Hierdie voorval word beskryf in Drie Seuns op ’n Onbewoonde Eiland, die vorige boek in hierdie reeks.] — het die vorige aand laat gaan slaap, sonder die geringste vermoede dat die drie vermetele seuns hul eiland vroeër daardie selfde aand binnegeval het.

Hulle het Jack land toe gestuur met die gewone opdrag om teen sonop terug te kom. Daarna het hulle die vlot na die jag teruggetrek en so veilig gevoel dat hulle nie eens die moeite gedoen het om die touleer in te trek wat van die onderste stang van die reling hang nie.

Die onderlinge rusies tussen die drie muiters het in die laaste tyd baie verminder. Sedert hul getalsterkte deur die loop van gebeurtenisse met die helfte uitgedun is en een van die drie gewond is, het hul saamhorigheidsgevoel sterk toegeneem. Elk van die drie boewe weet dat minstens drie gesonde kêrels nodig is om die jag behoorlik op see te hanteer. Elkeen weet dat hy die ander twee nodig het, en hulle omring mekaar dus met byna ontroerende sorg. Veral Barney word liefdevol verpleeg. Twee maal per dag word sy wond met ontsmettingsmiddels uitgewas en met ’n nuwe skoon reep laken verbind.

Die dag breek vinnig, soos altyd in die trope. Die skaduwees wat die olielamp teen die kajuit se plafon werp, begin vervaag. Agter die oop deur en agter die patryspoorte gaan die duisternis in ’n bleek skemer oor. In die kajuit waarin die drie muiters slaap, word dit vinnig lig. Harry en Barney lê op matrasse op die vloer, met hul koppe na die oop deur. Hulle het dae laas geskeer. Waarom sou hulle ook? Hul gewere staan regop teen die bank. Die klein Mickey Mouse slaap op ’n bank tussen die kaartekas en die linkerkajuitwand. Sy arms lê oor sy bors en sy rooi hemp, waarvan die boonste knope oop is, toon die swart kroeshare op sy bors. Onder sy hemp is ook die hef van sy berugte mes sigbaar . . . die mes wat hy elke dag opnuut slyp.

Hy dra dit vlak onder sy linkerskouer in ’n leerskede. Sy metgeselle weet hoe behendig hy met die wapen is, en hulle vrees hom daarvoor.

Die eerste vurige stukkie van die son verrys bo die gladde, blougroen horison van die oseaan en werp sy horisontale strale oor die dek. Die strale kruip vinnig verder en bereik Mickey Mouse se rustig slapende gestalte.

Die son is ewe doeltreffend as ’n wekker. Nouliks val die warm strale van die son op die klein muiter se gesig, of hy ontwaak knorrend, strek sy krom bene uit, tel sy arms bo sy kop op en stamp sy kneukels aan die kaartkas bo hom.

„Vervlaks,” snou hy, gaan op die rand van die bank sit en kyk na die twee ander, wat nog rustig op hul matrasse lê en slaap.

„Luilakke! Word nou ’n slag wakker . . .”

Sy regtervoet por Harry tussen die ribbes. Harry kom met ’n verwilderde gesig orent en gryp na sy geweer.

„Wa . . . wat is aan die gang?”

„Word jy dan nooit wakker nie? Ek sit al ’n halfuur hier en skreeu.”

Nou ontwaak Barney ook.

„Hoe gaan dit met jou poot?” vra Mickey Mouse.

„Grote berekloue,” grom Barney, sonder om die vraag te beantwoord. „Ek is so dors soos ’n kameel. Gee daar ’n bietjie water, Mickey.”

Die klein muiter kyk verontwaardig op hom af en spoeg bo-oor hom. „Van nou af sal ek vir jou elke oggend met ’n soentjie en ’n koppie tee en beskuit wakker maak,” sê hy spottend. „Waar dink jy is jy? Miskien in ’n rushuis vir bejaarde muiters?”

Harry begin sy skoene swyend aantrek en klim toe gapend by die trap na die dek op. Sy swaar skoene beweeg in die rigting van die kombuis. Intussen ondersoek Mickey die wond aan Barney se dybeen.

„Dit lyk mooi,” knor hy tevrede. „Binne ’n paar dae is alles verby.”

Hy skeur nog ’n reep uit ’n laken, drenk dit in ’n bakkie waarin hy van die ontsmettingsmiddel en water gegooi het en verbind die wond. Barney se spierweefsels het in die loop van die nag styf geword, en hy begin sugtend rondhink. Mickey klim ook nou op dek.

„Die ellendige vent is al weer laat,” grom Harry, wat oor die reling na die eiland kyk en Jack nog nie op die strand gewaar nie. „Ons het hom mos al baie gesê hy moet sonop hier wees en nie ’n uur of twee later nie.”

Mickey snou: „Waarom is hy nie hier nie? Dink hy ons gaan self koffie maak en kos kook? Ons moet die kêrels hulle rykmansmaniere so stadigaan begin afleer.” Hy spoeg oor die reling in die see om sy verontwaardiging te toon.

Hinkend en pinkend kom Barney nou ook by die trap op en kom agter hulle staan. Hy steek sy pyp op. Die dag het windstil begin, en die rook kringel blou om sy stoppelbaard.

Harry staar nog steeds wraaksugtig na die kus van die eiland en stryk met sy vingers deur sy rooi hare. Hy word elke oomblik nydiger, tot hy skielik uitbars. „Allamagtig. Ek is nou sat vir dié laatkommery. Kom, Mickey, ons gaan haal die vent en gee hom sommer ’n paar flukse klappe daarby. Dan kom hy ten minste môreoggend betyds. Bly jy maar hier, Barney.”

„Reg,” knik Barney, „maar moenie lank wegbly nie. Dis bra vervelig hier.”

„Hoekom gaan fliek jy nie ’n slag nie,” spot Harry, wat by die kajuitdeur ingebuig het om sy geweer op te tel. Mickey neem sy eie geweer, en ’n rukkie later klouter die twee boewe met die touleer na die vlot af. Versigtig, sodat die klein platform nie onder hulle gewig kantel nie, begin hulle aan die jou trek wat na die oewer lei. Barney staan bo hulle by die relings en laat die tou wat hulle gebruik om die vlot saans na die jag terug te trek, deur sy vingers gly.

Die vlot is ongeveer halfpad strand toe toe die twee muiters, wat al hulle aandag gebruik om hul ewewig te bewaar, skielik deur ’n onverwagte geluid verskrik word. Hulle staar mekaar aan en kyk daarna na die jag.

„Goeie hemel,” mompel Mickey en kyk weer na Harry. „Het jy gehoor wat . . .”

„Dit klink na ’n stoomfluit,” begin Harry en verbleek. Toe skal Barney se opgewonde stem oor die water en sy arm wys na die oseaan.

„Daar kom twee skepe, ’n stoomskip en ’n seilskoener.”

Mickey en Harry begin skel en trek hulle so haastig as wat hulle kan na die jag terug, want die Willi Waw se romp lê tussen hulle en die see, sodat hulle niks kan sien solank hulle op die vlot sit nie. ’n Paar minute later staan hulle op dek. Hulle hou hul hande bo hul oë en tuur oor die see, waarop die strale van die son reeds fel blink.

Voor hulle, ’n hele ent daarvandaan, is inderdaad twee skepe. Uit die skoorsteen van die voorste skip styg groot swart rookwolke wat ’n uitgerekte donker streep in die windstil lug agterlaat. In die stoomskip se vaarwater, ’n hele entjie agtertoe, volg ’n veel kleiner skippie, ’n skoener sonder seile. Die twee skepe vaar skuins na die plek waar die jag voor anker lê.

„Nou is daar moeilikheid,” sê Barney ongerus. „Wat kom hulle hier soek?”

„Vir jou natuurlik,” snou Mickey. „Gebruik jou verstand. Sien jy nie die skoener is op sleeptou nie? Hulle het natuurlik in ’n storm teenspoed gekry en nou word dit hierheen gesleep om herstel te word.”

„Goed. Heel moontlik. Maar wat gaan ons vir hulle vertel as hulle hierheen kom?”

„Dis nie so moeilik nie. Luister: die eienaars van hierdie jag het ons gevra om dit van Sydney na Hawaii te bring. Al die papiere lê in die kajuit en hulle is in orde. In die laaste storm het ons ook teenspoed gehad, daarom lê ons hier sonder sloepe. Buitendien is ons kaptein in die laaste storm deur ’n brander oorboord geslaan. Verstaan?”

Die twee ander knik en brom instemmend. Toe kyk al drie weer na die twee skepe wat nog vinnig na hulle aankom. Die skerp son, wat nog laag op die horison staan, maak dit vir hulle moeilik om mooi te sien.

„As die ellendige son net nie so in my oë geskyn het nie . . .” brom Harry. „Daardie skip lyk vir my so baie na . . .”

Asof hy die sluimerende gedagte van die ander twee uitgespreek het, kom die antwoord: „Dit lyk op twee druppels water na die Frisco.”

„Dit ís die Frisco,” sê Mickey kortaf. „Julle sien mos die snaakse skoorsteen — ons het nog ’n stuk daarvan afgesny. O’Connor en die ander is natuurlik daarop. Die skurke!”

Daar is ’n kort pouse waarin die drie skurke se harsings blitsvinnig werk. Mickey is die eerste wat weer praat. „En hulle het die ander skip, die skoener, natuurlik ook . . .”

„Ook buitgemaak, nes ons met die Willi Waw gedoen het,” voltooi Barney die sin. „As ons so voortgaan, sal ons later ’n skip vir elke man hê.”

Maar Harry, wat nog steeds tussen sy vingers deurtuur, skud sy kop. „Ek vertrou die vrede nie. As dit tog net nie andersom is nie.”

„Hoe andersom, domkop? Wil jy sê die seilskip sleep nou skielik die Frisco?”

„Moenie laf wees nie. Ek bedoel dat die skoener ons kamerade oorweldig het en nou hul eie skip agterna sleep. As julle my vra, moet ons liewer eers die kat uit die boom kyk.”

Die roetswart wolke bo die Frisco se skoorsteen word al geruime tyd dunner. Saggies gly die skip voort, sonder stoom. Die kabel wat die twee skepe verbind, verslap in die water. Die muiters kan nou die skoener se naam ontsyfer: Anne Laurie.

„Nog nooit daarvan gehoor nie,” mompel Barney.

Op die dekke van die twee skepe loop bruin en swart inboorlinge heen en weer.

„Ek sien nie ’n blanke nie,” sê Harry. „Hoe is, dit moontlik? Seker die Salomonseilande se nuwe oorlogsvloot.”

„Moenie kaf praat nie,” snou Mickey, wat nog nooit tekens van ’n humorsin getoon het nie. „Die swartes kan nie ’n stoomskip bestuur nie. Daar moet ’n ervare seeman op die brug wees. Dit kan jy dadelik sien.”

Die twee skepe is nou maar enkele honderde tree daarvandaan. Toe rammel die Frisco se ankerkettings deur die kluisgate.

* *

*

Bob Evers en die drie ander het alles wat sedert sonop op die jag en op see gebeur het, gespanne dopgehou. Eers net hulle hul aandag so op die twee muiters op die vlot toegespits dat ook hulle die naderende skepe nie gesien het voor die stoomfluit se dowwe geloei hul aandag daarop gevestig het nie. Ook hulle het die Frisco spoedig herken.

„Dis die Frisco, Jan. Waar sou dit skielik vandaan kom — en wat maak die snaakse skuitjie agterna.”

Jan grinnik en sê stadig: „Ek dink ons gaan nou weer ’n bietjie aksie sien, kêrels.”

„Daarvan kan jy seker wees,” beloof Hennessey. „Al ons goud is ook nog daar aan boord.”

Jack trek aan sy neus en sê droog: „Daarop sou ek liewer nie te erg staatmaak nie.”

Skielik lag Jan en sê: „Ek dink nou net aan Arie, wat nog daar by die kamp sit en wag. Wat sal hy sê as ons terugkom en hom drie skepe gee in plaas van een.”

„Ja-nee,” voeg Bob by. „Drie pragtige kombuise! Hy sal sweer hy is in die paradys.”

Hennessey maak ’n ongeduldige gebaar. „Dis nie nou tyd vir grappies nie, kêrels. Wat moet ons doen?”

Bob kyk hom verbaas aan: „Doen? Hoegenaamd niks. Ons moet sit en wag en kyk wat gebeur. En ek dink daar sal genoeg gebeur. Bowendien . . .”

’n Harde gerammel onderbreek hom. „Daar gaan die ankerkettings,” sê hy. „Nou kan die fliek maar begin.”

* *

*

MacGarrigle staan voor een van die Frisco se patryspoorte en tuur gespanne oor die water na die Willi Waw, die jag wat vir hom so bekend is. Toe hy eindelik van die patryspoort wegstap, is daar ’n besorgde uitdrukking op sy bruin, gerimpelde gesig. MacGarrigle het alle rede om besorg te lyk, want hy het die drie muiters wat oor die reling van die jag na die twee skepe staan en tuur het, sonder moeite herken. En die drie skurke weet sonder twyfel iets van die goudskat op die Frisco! Dit moet so wees, want hulle was besig om die Willi Waw te plunder toe die geveg daar aan boord begin het.

MacGarrigle is nou meer verheug as ooit dat hy Abercrombie niks van die goud vertel het nie. Daar is al komplikasies genoeg. Gouddors is iets wat selfs ’n besadigde Skotse skoenerkaptein binne twee dae in ’n gevaarlike gek kan verander. Waarom, o waarom moes hulle van al die duisende eilandjies in die Suidsee nou juis by hierdie een uitkom en binne skietafstand van die muitende skurke anker gooi?

En tog was daar niks aan te doen nie. Die Frisco het in die loop van die nag stadig na die eilandgroep aangekom, en toe die son opgaan, het Abercrombie skielik die jag sien lê en op die stoomfluit geblaas. Toe MacGarrigle kort daarna uit ’n patryspoort loer, was dit al te laat om nog iets daaraan te doen.

In sy gedagtes is die masjinis verheug oor die inval wat hy enkele dae gelede gekry het. Toe die skip met sy inboorlingbemanning eers goed op pad was, het Abercrombie weer op sy eie skoener gaan slaap, en daarvan het Mac gebruik gemaak om ’n diep gat tussen die steenkool in die voorste ruim te laat grawe. Vier van die eilandbewoners het twee dae daaraan gewerk sonder om enigsins te weet wat hulle doen. Om te voorkom dat die steenkool weer in die gat terugloop, het die masjinis dit met balke en houte geskoor. Toe die gat sowat agt voet diep was, het hy die inboorlinge weggestuur. Die volgende nag het die Skot eers gesorg dat geeneen van die inboorlinge moontlik op hom kan afkom nie en toe enkele ure daaraan bestee om sy skat na die steenkoolruim oor te bring. Nadat hy ’n seil in die gat gesit het, het hy al die goud daarin gegooi. Toe het hy die houte weggeslaan en sodoende ’n steenkoolstorting veroorsaak waardeur alles onder ’n dik laag steenkool begrawe is.

Terwyl hy weer hieroor nadink, klim MacGarrigle stadig na die sloepdek. Hy gaan staan agter ’n reddingsboot en begin rondloer. Die brug, skuins bo hom, is verlate. Onder hom, op die grootdek, is enkele Kanakas besig by ’n sloep wat in sy davits hang. Abercrombie hou toesig. Toe klim hy in die sloep en gee ’n teken. Gierend daal die sloep af en plof in die see. Die twee roeiers seil met ’n tou af, sit hul spane in die dolle en begin na die Willi Waw roei. Die drie muiters bly by die reling staan, staar na die naderende sloep en sê geen woord nie.

Agter die struike op die strand lê Bob, Jan en die twee Amerikaners die gebeurtenisse aandagtig en dophou. Toe die sloep die jag bereik het en die laaste paar tree na die touleer aflê wat na die eilandkant uithang, merk Jack droog op: „Nou sal die poppe begin dans.”

Op die Frisco se dek staan MacGarrigle se eensame figuur. Hy brom min of meer dieselfde. „Nou sal ons ’n ding sien.”

Op die Annie Laurie se dek hang die bruin Kanaka-matrose oor die reling om te probeer agterkom wat dit alles beteken. Instinktief voel almal dat iets aan die broei is . . . Hulle wag net vir die eerste ontploffing.

SLIMSTREKE EN SKERMUTSELINGE

Abercrombie, wat by die sloep se roer sit, staar na die Willi Waw se dek op en sien die drie boewe na hom afkyk. Hul ses elmboë rus op die reling en hul houding lyk vir hom allesbehalwe vriendelik. Naby die touleer lê ’n vlot van dryfhout en takke. Hy dink vinnig: Hoe nou? Waarom ’n vlot? Het hulle dan niet meer sloepe nie? Toe waai hy vir die drie, wys na die vlot en roep: „Dit gaan nie so goed nie, nè?”

Een van die drie manne draai om, spoeg agter hom op die dek en antwoord: „Dis nes jy sê.”

Die ander twee sê niks. Die Kanakas trek hul roeispane in en gryp die vlot vas. Abercrombie stap daarop uit en begin rats by die touleer opklim. Hy swaai hom oor die reling, sien die drie manne nou in die middel van die dek staan, en steek effens onseker vas. „Goeiemôre,” sê hy ná ’n paar oomblikke. „Ek is kaptein Abercrombie van die Annie Laurie daar oorkant. Het jullie moeilikheid?”

Die volgende oomblik kyk hy in die bek van ’n swaar pistool wat deur die kleinste van die drie manne op hom gerig word.

„Wat kom maak jy hier?” grom Mickey Mouse. „Ons vertrou geen mens meer nie.”

Abercrombie staar hulle stom verbaas aan: „Wat makeer julle? Ek kom vra of julle miskien hulp nodig het.”

„Jy lieg. Waarom bemoei jy jou nie met jou eie sake nie?”

Abercrombie begin hom langsaam vererg. In sy loopbaan as Suidsee-kaptein het hy al heelwat meegemaak, maar dit span tog die kroon. Om met die beste bedoelinge ’n beleefdheidsbesoek te bring aan ’n jag wat blykbaar in die moeilikheid verkeer en om dan so ontvang te word!

Die are op sy bruingebrande voorkop swel op. Toe bars hy uit: „Is julle nou heeltemal van lotjie getik? Waar is julle kaptein?”

„Daar is nie ’n kaptein nie,” antwoord die een met die plat neus, wat blykbaar ook ’n stuiwer in die armbeurs wil gooi. Maar dit is nie die regte antwoord nie. Die een met die pistool beduie hom om stil te bly, maar dit is te laat. Abercrombie trek sy winkbroue op: „Watter waansin is dit? Daar is altyd ’n kaptein. Wie is hier in bevel?”

„Ek is in bevel as jy wíl weet,” snou die kleintjie met die krom bene. Die pistool in sy linkerhand bly onwrikbaar op Abercrombie gerig.

Toe ontplof die Skot.

„So, dan is jy die gesagvoerder!” brul hy met ’n stem wat tot op die eiland gehoor kan word. „Jy is vir jou ’n mooi kaptein. Is dit hoe jy maak, om iemand wat ’n beleefdheidsbesoek aflê met ’n oorgehaalde pistool te ontvang?”

Nog steeds woedend, so woedend dat hy af en toe na asem snak, verduidelik Abercrombie daarna met ’n brullende stem die doel van sy besoek. Hy vertel dit so duidelik en so hard dat ons vier vriende wat in die struike op die strand lê, elke woorde kan hoor . . . genoeg om ’n duidelike beeld van die situasie te kry. Abercrombie beëindig sy tirade met die slotsin: „ . . .en as een van julle hierna nog lus voel om onbeskofte streke uit te haal met ’n ervare skoenerkaptein wat weet hoe om hom te gedra, bring ek netnou ’n klompie van my Kanakas hierheen om julle vir goed maniere te leer.”

Die drie mans is sigbaar onder die indruk van hierdie uitbarsting deur ’n man wat hom blykbaar niks aan ’n dreigende pistool steur nie. Buitendien is hulle baie verlig. Dit is nou duidelik dat die skoenerkaptein geen agterdog koester en niks van hul muiteryverlede weet nie. Die res kan hulle weinig skeel. Al wat hulle nou moet doen, is om so gou as moontlik goeie maats met hom te maak. Met ’n vasberade gebaar steek Mickey Mouse die pistool in sy broeksak.

„Jammer, Kaptein,” sê hy, „maar tot ons seker van ons saak is, vertrou ons niemand meer nie. Ná alles wat ons deurgemaak het . . .”

Met ’n aantal vlot, oortuigende leuens dis die klein matroos met sy krom bene daarna ’n wonderlike storie op, wat egter glad nie so ongelooflik klink nie, want op see gebeur baie vreemde dinge. „Ná ons kaptein oorboord geval het, het net ons drie toe oorgebly,” eindig Mickey sy storie. „Ons kan van geluk praat dat ons nog lewendig daarvan afgekom het. Ons sloepe het ook oorboord gespoel en twee dae gelede het ons toe hier kom lê om die skade ’n bietjie te herstel en ’n bietjie by te kom.”

Abercrombie knik. „Kan ek julle met iets help?”

Die drie muiters kyk mekaar aan. „As u ons . . . met ’n bietjie voorrade oor die weg kan help. Ons het dit maar baie skraps, sien u . . .”

Abercrombie krap sy kop. „Ja, dit sal maar moeilik gaan. Ons het dit self nie te breed nie. Maar ek dink darem ons kan iets bymekaarskraap. Ek sal met MacGarrigle daaroor praat . . .”

Hy merk nie watter verrassing die noem van hierdie naam vir die drie manne is nie. Hulle wissel vinnig ’n blik van verstandhouding. Die Skotse masjinis is dus wel nog aan boord van die Frisco. Die drie muiters skep nuwe moed. As MacGarrigle nog steeds op die Frisco is, het daar blykbaar nie veel verander nie. Heel moontlik is die goud dan ook nog aan boord. Toe speel Abercrombie presies in hulle hande: „Weet julle wat, kêrels, kom saam met my, dan kan ons dit bespreek. Ek het nog ’n lekker bottel whisky ook daar. Ná wat julle in die laaste weke beleef het, sal ’n dop julle seker goed doen.”

Vyf minute later roei die twee Kanakas die sloep na die Frisco terug. Abercrombie en die drie muiters ry saam.

* *

*

Van agter die struike langs die kus kyk Bob Evers en sy drie medestryders die sloep agterna. Op die Frisco is enkele lede van die Kanaka-bemanning juis besig om ’n touleer te laat afsak. Bob stamp Hennessey in die ribbes. „Wat sê jy daarvan? Dis nou ons kans.”

Daar is ’n kort stilte. Al vier staar strak na die verlate jag. Die son skitter op die harde vernis en glinster op die koperwerk.

„Sou dit verstandig wees om nou al na die jag te gaan?” vra Jack aarselend. „Moet ons nie liewer eers wag nie?”

„Nee,” sê Hennessey beslis. „Ons moet vat wat ons kan kry. As ons eers op die jag is, sal die muiters hulle werk moet ken om ons weer daarvan af te kry. Die grap het nou lank genoeg geduur. Kom.”

Met die wapens in hul hand sluip hulle deur die struike tot hulle ’n plek bereik waar die Willi Waw tussen hulle en die Frisco lê, sodat hulle nie gesien kan word nie.

„Ons hoef nie almal na die jag toe te swem nie,” sê Bob. „As julle wil, kan ek dit doen en die vlot terugbring.”

Die ander het geen beswaar nie. Bob gee sy wapens vir Jan, gly in die water en swem stadig na die vlot. Hy klim druipend teen die touleer op, maak die trektou van die reling af los en swem toe terug terwyl hy die vlot voor hom uitstoot. Jack en Jan waad ongeduldig deur die vlak water en hou die vlot vas toe hy hulle bereik.

„Nou ry ons twee-twee oor,” hyg Bob. „Waar is my geweer?”

Hennessey gee sy opdragte aan Jan en Jack, wat die eerste oorgaan: „Onthou, dit moet ’n verrassing bly. Sluip op jul mae oor die dek en verdwyn dan dadelik in ’n kajuit.”

„Reg,” brom Jack.

’n Kwartier later is al vier aan boord. Daar is geen aanduiding dat iemand op die Frisco iets van die nuwe besetting gemerk het nie. Hennessey loop grommend deur die kajuit en bêre ’n paar voorwerpe wat daar rondlê, in die kaste.

„Kyk net,” kla hy suur. „’n Varkhok is nog ’n paleis in vergelyking met hierdie gemors.”

Hy wys na die vloer voor die kaartkas. „Mickey Mouse het hierdie plek uitgesoek om van sy pruimpies ontslae te raak.” Die ander kyk, en sien dat die vloer vol bruin twaksop-vlekke is wat nie meer uit die hout verwyder kan word nie. Stukkies brood lê oral rond.

„Ek ruim dit elke dag op,” brom Jack, „en elke oggend is dit weer so.”

Bob kniel voor een van die patryspoorte en hou die twee ander skepe dop.

„Sien jy niks?” vra Jan, wat nadergekom het.

Bob skud sy kop, maar ’n oomblik later word die stilte van die sonnige oggend verskeur deur die droë knal van ’n pistoolskoot. Dit kom uit die rigting van die skepe. Hennessey en Jack spring ook elkeen na ’n patryspoort. Op die Frisco is daar bepaald iets aan die gang. Die twee Kanaka-roeiers wat die muiters na die skip gebring het, sit nog in die sloep en wag, maar hulle praat opgewonde, met swaaiende arms, en telkens wys hulle boontoe. Weer is daar ’n skoot. Dit is gedemp, asof dit êrens binne in die skip afgevuur was.

Skielik gebeur iets heeltemal onverwags. Uit die luike, uit die kajuitopeninge en deure van die Frisco kom die een inboorling na die ander genael. Hulle vlieg skreeuend na die touleer en klim halsoorkop daarby af. Die twee Kanakas, wat die stormvloed van opgewonde swartes van onder in die sloep gesien het, staan verbysterd en kyk. Toe word hulle blykbaar deur ’n soort paniek beetgegryp, want hulle spring oorboord en begin met lang hale na die Annie Laurie swem. Party inboorlinge is so haastig om van die skip weg te kom, dat hulle die touleer half pad laat los en daarvandaan in die see afplof. Daarna begin hulle een vir een met malende arms en skoppende bene na die eiland swem.

„Nege . . . tien . . . elf . . .” tel Bob. „Elf in die eerste besending. Nou wag ons vir die ander.”

Maar geen ander volg nie. Die elf inboorlinge bereik die strand die een ná die ander, hardloop daaroor en duik tussen die struike in.

’n SKIETGEVEG EN SY GEVOLGE

Die hele bemanning van die Annie Laurie staan op die voorskip en kyk na die twee naderende swemmers, wat nou die touleer bereik het en vinnig boontoe klim. Hulle staan skaars hygend en druipend op dek, of die ander drom om hulle saam. Die skoener se eerste stuurman, ’n groot halfbloed met ’n taamlik ligte velkleur, ’n bors soos ’n biervat en ’n paar hande soos skopgrawe, stamp ’n paar matrose opsy en bulder: „Saja pua! Bly stil.”

Die opgewonde gebabbel verstom. „Wat het gebeur? Waarom het julle gevlug?”

Die jongste van die twee roeiers wys na die stoomskip en hyg: „Witman maak dood. Die skip pang-pang een . . . twee . . .”

Hy steek twee bruin vingers in die lug. Die eerste stuurman sit sy hande in sy sy en bulder: „Wie het geskiet? Het kaptein Abercrombie op een van die ander geskiet of het hulle na hom geskiet?”

„Ek nie weet nie, stuurman . . . ons . . .” Hy word onderbreek deur ’n kreet van een van die omstanders. „Stuurman . . . kyk!”

Die drie blankes wat kort tevore saam met Abercrombie na die Frisco geroei is, stap nou haastig oor die skip se dek. Hulle seil by die touleer af en spring in die leë sloep. ’n Mes flikker in die kleinste se hand. Toe word die meertou deurgesny. Die twee ander gryp elkeen ’n roeispaan, en begin haastig na die Willie Waw terugroei.

Enkele tellings heers daar ’n dreigende swye op die Annie Laurie se dek, maar almal wag op ’n bevel van die stuurman. Die ligbruin reus staar somber na die voortglyende sloep. As halfbloed en waarnemende gesagvoerder is hy bewus van sy verantwoordelikheid. Hy weet uit ervaring hoe gevaarlik dit vir nie-blanke matrose is om hulle met rusies tussen hul blanke meesters te bemoei. Maar ’n bemanning het ook ’n plig van trou aan sy kaptein. En die blote gedagte dat sy geliefde kaptein iets kon oorgekom het, maak die stuurman rasend. Met ’n skielike ruk draai hy na sy manne: „Stryk ’n sloep aan stuurboord. Vier man.”

Vier Kanakas vlieg na die oorkant van die dek en begin die sloep haastig gereed maak. Hulle dra slegs kort seilbroekies met ’n leergordel waarin ’n kort seemansmes steek. Die stuurman staan in die middel van die dek en kyk soekend rond.

„Modas,” roep hy skielik. „Kom hier.”

’n Jong, soepelgeboude Kanaka spring nader. „Terwyl ek weg is, is jy baas hier aan boord. Sorg dat alles rustig bly. As iemand moeilikheid maak, maak jy korte mette met hom. Duidelik?”

Dit is heeltemal duidelik, en almal aan boord het dit gehoor.

Die sloep daal met piepende takels op die see af. Die stuurman laat hom langs een van die takeltoue insak en beveel: „Na die Frisco!”

Die lang spane skeer oor die water.

„Jop-ho . . . jop-ho,” vuur die stuurman hulle met ritmiese krete aan van waar hy by die roer sit.

* *

*

„Waarom kom die skurke nou weer terug?” vra Bob verbaas en tuur deur die patryspoort na die naderende muiters.

„Wat kan dit ons skeel?” brom Hennessey terwyl hy sy pistool nagaan. „Hulle speel in ons hande. Ons laat hulle aan boord kom, wag hier in die kajuit en . . . oorrompel hulle.”

Maar Bob het die soort verstand wat nie met onopgeloste probleme tevrede is nie. „Hulle het daar op die Frisco geveg,” sê hy. „Waarskynlik het hulle Abercrombie, of hoe hy ook al heet, buite aksie gestel. Al die inboorlinge het gevlug. ’n Mens sou dink dat dit ’n gulde geleentheid was om die skip op hul gemak deur te soek.”

Jack sê ongeduldig: „Wie sê hulle het dit nie klaar gedoen nie? Hulle het gekyk of die goud nog daar is, dit gevind, en nou kom hulle terug.”

„Maar waarom? Hulle het tog alle rede om by hulle goud te bly. Waarom verlaat hulle nou die skip?”

Hennessey waarsku: „Moenie so hard praat nie, kêrels, hulle is al baie naby. Oor water trek klanke baie ver . . .” Hy peuter aan sy pistool om die patroonplaatjie wat hy daar uitgehaal het, weer in te skuif.

„Klik,” sê die plaatjie en skuif op sy plek. „Whoem,” sê die rewolwer soos dit afgaan. Die swaar loodkoeël in sy staalmantel boor deur die kajuitwand, tref die water en werp ’n fonteintjie op. Enkele houtsplinters reën in die see, tussen die Willie Waw en die naderende sloep.

’n Paar sekondes is alles bewegingloos. Bob, Jan, Jack en Hennessey self staan doodstil van ontsteltenis en skrik. Die drie muiters in die sloep, nou omtrent vyftig tree van die jag, staar die Willie Waw met halfoop monde aan . . . maar hul verbystering is gou verby.

„Dis ’n lokval!” brul Mickey Mouse. „Roei terug.” Hy lig sy geweer op, mik na die stervormige gaatjie in die jag se witgelakte wand waar die koeël deurgegaan het en trek die sneller.

Die Winchesterkoeël boor vlak langs ’n patryspoort deur die wand, fluit by Bob se oor verby, stamp ’n konfytblik van die tafel af en tref die kaartekas. Die twee muiters wat roei, swoeg soos besetenes om hul sloep omgedraai te kry. Terwyl hulle daarmee besig is, vuur Mickey weer. Hy het nou gesien dat gesigte by die patryspoorte uitloer, en sy tweede koeël tref die koperrand van die middelste patryspoort, verpletter die dik ruitglas en slaan die skarnier stukkend. Jack spring van die venster weg, laat sy pistool val en druk sy hand teen sy voorkop. Bob kyk ontsteld oor hom. „Tog seker nie jou oog nie?”

Jack skud sy kop. Die bloed sypel deur sy vingers. Bob trek een van sy vingers weg. Twee vlieënde glasskerwe het Jack getref, bo ’n wenkbrou en op sy regterwang. Albei wonde is tot op die been, van die soort wat geweldig hewig kan bloei. Hennessey stamp die vernielde patryspoort met sy geweerkolf uit die sponnings en wil net deur die opening begin skiet toe Mickey Mouse se koeël aangefluit kom . . . te laat. Twee voet onder die patryspoortlyn skeur die staalkoeël splinters uit die wande en kooie.

„Kèng!” Dit is Hennessey se Garand-repeteergeweer wat losgebars het. „Kèng! kèng! kèng!”

Maar deurdat hulle almal so wild in die kajuit heen en weer begin hardloop en spring het, het die betreklik klein jag begin skommel, en op ’n skip maak die geringste deining dit al baie moeilik om op ’n afstand van vyf-en-sewentig tree suiwer te mik. Die koeëls tref die water vlak voor en vlak langs die muiters se sloep. Mickey duik af en gaan gehurk in die boeg sit.

„Pats!”

Die muiters trek soos besetenes aan die spane. Die sloep skommel en Mickey se skoot beland langs die jag in die see. Die koeël kaats teen die water en slaan huilend êrens by die boeg teen die skeepswand vas.

„Kèng! kèng!”

’n Roeispaan word getref en versplinter. Die hewige skok gaan deur die roeier se hand en laat hom vloek van die pyn. Sy maat brul iets en roei voort. Bob spring na ’n tweede patryspoort en begin die spanskroewe losdraai.

„Bly tog kalm,” skreeu Hennessey. „As jy soos ’n malmens heen en weer hardloop, sal die jag aanhou skommel. Hoe kan ek nou reg mik?”

Bob vererg hom, want hoe durf Hennessey, al is hy nou duisend keer ouer as Bob, so met hom raas nadat hy self so dom was om per ongeluk ’n pistoolskoot te laat afgaan. Dit het in sy hele lewe nog nooit met Bob gebeur nie. Maar hy besef dat Hennessey self danig sleg daaroor voel . . . en dan is ’n man nooit in ’n goeie bui nie. Hy sê dus niks, skroef sy patryspoort los, steek sy pistool daardeur en trek los. Die sloep is seker nou ’n honderd tree daarvandaan, en om op dié afstand met ’n pistool raak te skiet, sou suiwer geluk wees.

„Pèts! Pèts! Kèng! Pats!”

Twee pistole en ’n geweer rammel nou uit drie van die Willi Waw se patryspoorte.

„Gooi liewer die pistool weg en vat my geweer,” roep Jack na Jan. Hy sit op een van die banke met ’n handdoek teen die regterhelfte van sy gesig.

„Flèng!” – ’n Mens kan van Mickey Mouse sê wat jy wil . . . maar skiet kan hy. Die Winchesterkoeël fluit vlak langs Jan se patryspoort na binne en skeur ’n splinter van minstens tien duim uit die kajuitwand. Die skerp splinter, wat teen ’n groot snelheid binnetoe skiet, haal Jan se regterarm van ’n entjie bo die pols tot by die elmboog oop. Dit is nie ’n ernstige wond nie, maar dit is so pynlik dat Jan onwillekeurig „Eina!” roep en sy pistool laat val.

„Jy ook!” roep Bob onsteld. „Is die been geraak?”

Hy is nie verniet ontsteld nie. ’n Geweerkoeël wat die been onder hierdie omstandighede verbrysel, sou byna seker die verlies van die hele onderarm beteken.

„Net ’n skeurwond,” sê Jan tussen sy tande.

„Kèng! Kèng!” blaf Hennessey se repeteergeweer. Die rokende koperdoppies spat oor die kajuitvloer.

„Dong!” — die swaar Winchesterkoeël raak die olielamp. Glasskerwe spat oral rond. Die lamp slinger wild aan sy haak en die olie plas op die tafel.

„Kèng! kèng!” — Hennessey skiet weer twee keer en grom:

„Ons kan van geluk spreek dat die skurk nie ’n repeteergeweer het soos ek nie, anders was een van ons al lankal bokveld toe. Die vent skiet vir my smaak glad te goed.”

„Kèng! Kèng!”

Die muiters is nou al digby die Frisco, en Hennessey hoor sy laaste twee koeëls dreunend teen die vragskip se staalwande vasslaan.

„Hou op, man,” roep Jack, wat deur die patryspoort loer waar Bob nog kort tevore was. „Hulle is al glad te ver weg. Om nou nog te skiet, is net vermorsing van ammunisie, en ons kan ons koeëls nog baie nodig kry.”

Hennessey besef dat Jack reg is, en laat sy rokende geweer teensinnig sak. ’n Paar oomblikke later verdwyn die sloep agter die Frisco se boeg.

„Ek moet sê, ons het ons wonderlik van ons taak gekwyt,” sê Jack bitter. „Nie een skoot raak nie.”

Hennessey byt op sy lippe van woede. „Daar is iets met my geweer verkeerd. Die korrel sit nie reg nie. Dit skiet glad te hoog.”

Jack hou die bebloede handdoek teen sy gesig en snou: „As jy skiet, merk jy tog na ’n paar skote of ’n vreemde geweer te hoog dra of te laag. Dan kan jy daarmee rekening hou.”

Hennessey antwoord nie. Oor sy stommiteit met die ongelukskoot praat niemand nie, maar hul stilswye daaroor is erger as uitskellery.

„Om met ’n vreemde geweer te skiet kan verbrands lastig wees,” sê Bob, wat ’n laken in repe skeur. „Ek dink die wond is skoongebloei, Jan. Dit is ook nie diep nie. ’n Stywe verband daarom, dan is jy gou genoeg weer reg.”

Jan het nou heelwat minder pyn. Skielik lag hy. „Nou is ons presies waar ons ses maande gelede was. Ons is baas op die Willie Waw en die muiters is baas op die Frisco. En hulle het die goud.”

* *

*

Maar die muiters is nog nie baas op die Frisco nie. So eenvoudig is dit nie. Hulle was geweldig gelukkig om tydig deur Hennessey se ongelukskoot gewaarsku te word teen die val wat vir hulle gewag het. Maar hul opwinding oor die skoot en wat daarop gevolg het, het veroorsaak dat hulle glad nie gesien het hoe die sloep met die stuurman en die vier Kanakas van die Annie Laurie na die Frisco vertrek het nie.

Toe hulle uitgeput om die hoë boeg van die Frisco gly, is die Kanakas al aan boord. Die muiters laat die spane slip en sit ’n oomblik hygend en swetend stil. „Ek het . . . gedink . . . ons haal dit nooit,” kry Barney dit eindelik hygend uit.

Mickey knor tevrede en voel aan die loop van sy Winchester. Die staalloop is gloeiend warm van die skietery. „Dis ons geluk dat die vent met die geweer so sleg geskiet het. Maar ons moes die jag nooit in die eerste plek sonder bewaking agtergelaat het nie. Jack en Hennessey het natuurlik aan boord geklim toe hulle ons sien wegry het.”

„O ja? Maar waar het hulle dan ’n geweer en twee pistole gekry? Buitendien was daar minstens drie mense in die kajuit.”

„Dan was Joe seker ook by.”

„Maar hy was dan doodsiek.”

„Miskien het hy gemaak of hy siek is. En ’n mens moet baie siek wees as jy nie teen ’n kajuitwand kan lê en by ’n patryspoort kan uitskiet nie.”

Harry spuug nadenkend in die water. „Nou ja . . . so erg is dit nie. Hulle het die jag, maar ons het die Frisco, en ek sal liewer een Frisco met goud hê as tien Willi Waws met niks.”

Hulle kyk na die reling van die stoomskip en toe na ’n sloep wat aan ’n tou vasgebind langs die skip dryf.

„Was die sloep netnou hier?”

„Hoe moet ek weet?” grom Mickey. „Ons het netnou aan die anderkant van die skip aangekom en vertrek. Dink jy ek het ’n X-straal-masjien in my kop dat ek deur ’n stoomskip kan sien?”

Barney trek die roeispane in en sê: „Kom ons maak dat ons bo kom. Met dié stywe poot van my kan ek nie baie goed klim nie.”

Mickey slinger sy geweer aan die riem oor sy skouer en gryp na die leë sloep wat vasgebind is aan ’n tou wat van die reling afhang. Die tou het elke drie of vier voet ’n knoop daarin, soos seelui dikwels gebruik wanneer hulle geen touleer byderhand het nie.

„Ons sal eerste opklim,” sê Mickey aan Barney. „Dan moet jy die tou onder jou arms deursteek en dan trek ons jou op.”

Hy klim in die leë, skommelende sloep, spring na die tou en begin met groot gemak van knoop na knoop daarby opklim.

* *

*

Maar ook op die Frisco het daar intussen heelwat gebeur. Terwyl die muiters na die Willi Waw op pad was, het die Kanaka-stuurman en sy vier roeiers van die skoener na die Frisco vertrek.

Vreemd genoeg heet die Kanaka-stuurman Muriloff. Sy pa was ’n Russiese matroos op ’n walvisvaarder. Ná ’n buitengewoon swaar seisoen in die Suidpoolstreek het hy in Melbourne van sy skip af gedros. Later het hy matroos op ’n kusvaarder geword, en eindelik het hy in Ternate beland, waar hy met ’n Polinesiese vrou getrou het. Hul eerste kind was die halfbloed Muriloff.

Muriloff het die krag, intelligensie en moed van sy vader en die luiheid en trou van sy inlandse moeder. Hy word eers aktief as hy op see is en as hy kan veg. Alle ander dinge laat hom koud. Hy drink nooit sterk drank nie, bemoei hom min met vroue en gee sy geld eintlik ewe graag weg as wat hy dit verdien. Al waarin hy belang stel, is om te vaar en te veg. En solank hy dit kan doen, is hy tevrede. Hy is al nege jaar lank eerste stuurman op die Annie Laurie en hy is van die Galapagos-eilande tot in Nieu-Guinea ’n bekende en vermaarde figuur.

Toe die geknetter van skote tussen die Willi Waw en die sloep losgebars het, het hy so gelukkig gevoel soos ’n terriër wat agt weke in die huis gebly het, nou weer op straat kom en vier ander honde sien veg. Maar sy eerste taak was om vas te stel of sy kaptein, wat die Frisco nie verlaat het nie, nog leef.

„Jo-hop, jo-hop,” dryf hy sy roeiers aan. Twee koeëls van die Willi Waw fluit vlak oor hulle heen voor sy sloep veilig om die stoomskip se boeg gly. Die geknetter van gewere en pistole word geleidelik hewiger en die Kanaka besef baie goed dat die drie blankes in die sloep binnekort weer na die Frisco sal terugkeer. En nòg hy nòg sy manne het vuurwapens. Dit is ook nie snaaks nie, want een van die groot ongeskrewe wette van die Suidsee was nog altyd dat inlanders en halfbloede, hoe betroubaar hulle origens ook al is, nooit met vuurwapens vertrou word nie.

Die stuurman aarsel nie lank nie.

„Sudai mua!” beveel hy, plons oorboord en swem vinnig na die Frisco se ankerketting. Om daarby op te klouter, is vir ’n man van sy liggaamlike ontwikkeling ewe maklik as wat dit vir ’n New Yorkse huisvrou is om in ’n hyser te ry. Terwyl hy klim, volg hy die stryd wat tussen die Frisco en die Willie Waw woed. Die muiters se sloep is nou halfpad tussen die twee skepe en die spane beweeg vinnig. Daar is nie veel tyd nie. Muriloff swaai hom oor die reling en kyk terselfdertyd haastig na die sloep om vas te stel of een van die boewe hom gesien het. Maar die boewe het net tyd vir hul eie vraagstukke. Die Kanaka koes agter die veilige massa van die skip se bobou weg. Links en regs lê rolle toue. Een van hulle het elke paar voet ’n knoop. Hy gryp die tou, spring na die reling, roep „Ariki!” en smyt die tou na onder.

Vinnig bind een van sy manne die punt aan die sloep vas en twee tellings later klim die twee bruin matrose hand oor hand daarby op. Muriloff gee vlugtig sy bevele: „Soek kaptein voor die drie witmans terugkom. Kaptein êrens op skip. Kry hom. Baki baki.”

Die vier matrose kyk om hulle rond om hierdie vreemde en veel groter skip te oriënteer en duik toe soos twee jaghonde deur die ingange wat na die binnekant van die skip lei.

Muriloff bly ’n oomblik staan. Hy besef dat die drie boewe by die geknoopte tou sal kan opklim, maar as hy dit optrek, sal sy sloep wegdryf, en in sy senuweeagtige ywer om sy meester op te spoor, dink hy nie daaraan dat hy die geknoopte tou kan vervang deur ’n dun kabel waarteen niemand sal kan opklim nie. Al het hy daaraan gedink, sou daar nie tyd voor gewees het nie, want die sloep is nou maar ’n paar dosyn tree van die skip af. Muriloff duik deur ’n staaldeur en hardloop deur die warm, skemerige gang.

* *

*

Maar wat het intussen van MacGarrigle geword? En waar is die Neger en die Chinees wat tog ook by die Frisco se oorspronklike bemanning behoort het en nie saam met die elf inboorlinge oorboord gespring het nie?

Al drie sit in die masjienkamer, waarvan al die staaldeure gesluit is. Dit was die ou Skot se plan. Hy was maande lank slimmer as al die ander. Hy het ja en amen gesê op alles wat die muiters hom vertel het, hy het slegs gesorg dat sy masjiene in ’n goeie toestand bly en hy het net gewag vir die dag wanneer hy heer en meester van die skip sou word. Hy het dit selfs sover gebring dat hy later die enigste man op die skip was wat van die goud geweet het. En toe is sy hele spelletjie in die war gegooi deurdat die Frisco bloot toevallig op ’n deel van die ou muiterbemanning afgekom het. Hy het daarteen opgesien om Abercrombie teen die muiters te waarsku, want dit sou hy nie kon doen sonder om ook iets van die goudskat te moet sê nie. ’n Mens kan altyd nog byyertel, maar as jy eenmaal te veel vertel het, is dit onherroeplik.

Van waar hy agter een van die masjienkamer se patryspoorte gestaan het, kon Mac die drie muiters en Abercrombie sien aankom, en hy het werklik nie geweet wat om te doen nie. Hy het slegs ’n vae gedagte gehad dat hy die saak maar tussen die muiters en Abercrombie moes laat uitveg. Hy het dus haastig teen die trappe opgehardloop, ’n geweer met patrone en ’n pistool met ’n patroonplaatjie gegryp, na die kombuis gestorm, die Chinees beveel om saam te kom, en weer met die staaltrappe na die masjienkamer afgehardloop.

Daar onder was die Neger nog steeds vreedsaam besig om steenkool in die klein donkie-stoommasjien te laai, wat dag en nag op stoom gehou is vir die pompe en die dinamo. Die Neger het verbaas opgekyk toe die staaldeur bo-aan die trap hard toegegooi is. Die masjinis het die swaar grendels toegeskuif, by die trap afgekom, na die masjienkamer se ander deur gegaan en dit ook afgegrendel.

Toe beveel hy: „Skakel die ventilators aan.”

„Ja, Kaptein,” roep die Neger, wat voel dat iets aan die gang is. Hy spring na die skakelbord en druk die swaar skakelaars af. Zoemend begin twee elektriese windsuiers draai. Onder in die masjienkamer is dit gloeiend warm, want die son bak op die skip se wande, die donkiemasjien staan nog onder stoom, die twee hoogdruk-ketels het nog nie afgekoel nie en die skip lê stil.

Die Chinees staan roerloos onderaan die staaltrap. Hy dra slegs ’n blou linnebroek en ’n kort geel katoenhempie waaronder ’n paar duim van sy maag sigbaar is. Sy oë verraai nie wat in sy gedagtes omgaan nie, maar hy sien alles wat MacGarrigle doen.

„Krrranng . . .!” Dit is die geskuur van ’n sloep teen die skeepswand.

Die geluid van stemme word hoorbaar toe Abercrombie, gevolg deur die drie muiters, by die touleer opklim. Toe is daar die dowwe gebons van voetstappe op die dek. Daarna word alles stil. Op die oomblik is die hele noodbemanning van twaalf eilandbewoners nog aan boord, maar hulle is almal in die vooronder, waar hulle òf slaap òf besig is om pyltjies na ’n bord te gooi — ’n speletjie wat hulle hier op die skip kom leer het en wat hulle geweldig bekoor. ’n Halfuur tevore het hulle kos gekry, en die meeste van hulle slaap op komberse op die grond, rondom die groot ysterpot waarin hul sop gebring is. Dosyne kooie in die bemanning se woonkwartiere staan leeg, maar die inboorlinge slaap nog hul hele lewe lank op die grond. Waarom sou hulle nou verander?

Die hele skip is dus vreedsaam toe die drie muiters agter Abercrombie na die klein salon stap, waar daar nog enkele bottels whisky agter slot en grendel staan. Mickey Mouse en Harry bly ’n paar tree agter.

„Haai,” fluister Harry. „Die vent het mos gesê MacGarrigle is hier masjinis. Maar waar is die res van die oorspronklike bemanning dan? Waar is O’Connor?”

Mickey sis uit die hoek van sy mond terug: „Daar is twee moontlikhede: MacGarrigle het hulle bokveld toe gestuur of laat stuur en ’n ooreenkoms met Abercrombie aangegaan . . .”

„Of hulle skuil êrens op die skip en hou hulle uit die oog. Is dit wat jy bedoel?”

„Presies. Hou my mooi dop. Ek sal julle wel wys wat ons moet doen.”

Abercrombie maak die deur van die klein salon oop, die salon wat die muiters so goed ken. Dit is ’n situasie met ’n soort grimmige humor.

„Dit is ons klein salon,” kondig die Skot aan, en stap opsy om sy drie gaste te laat inkom. Die drie gaste trek belangstellende en verheugde gesigte. Dit is hul eie skip en by dieselfde tafel het die muiters weke lank sit en kaart speel, bier drink en rusie maak.

„Dis lekker, nè?” sê Mickey belangstellend.

„Baie lekkerder as die nou ruimte op so ’n klein jag soos ons s’n,” beaam Harry met ’n skynheilige gesig en hink na ’n leunstoel.

„Drink julle jul whisky skoon of met sodawater?” vra Abercrombie terwyl hy met ’n sleutel in sy hand na die kassie afbuk.

„Liewer nie te veel water nie,” antwoord Mickey met ’n gryns.

Hy trek sy mes uit die skede, kry dit versigtig maar stewig aan die stomp kant van die lem beet en gee Abercrombie met die hef ’n harde, droë hou agter die oor.

Die kaptein gee ’n uitgerekte kreun, val in sy gehurkte houding vooroor en bly met sy kop teen die whiskykassie lê.

„Tel hom op en bind hom in ’n stoel vas,” beveel Mickey. „Opskud!”

Die ander twee werk koorsagtig haastig. Hulle sny die koorde van die salongordyne af en skeur die tafeldoek aan repe. Binne ’n paar minute is die bewustelose man soos ’n mummie in ’n swaar leunstoel vasgebind. ’n Paar doekproppe in sy mond, met ’n stuk van die tafeldoek daaroor gebind, sal hom verhinder om om hulp te roep as hy bykom.

Mickey Mouse het intussen na die deur gesluip en loer nou in die gang op en af. „Niks te sien nie,” sê hy. „Haai, Harry . . . die goud is mos in die spens gesit?”

„Dis reg,” antwoord Harry. „Ons het dit in groot kiste gegooi en blikkies en sakkies meel bo-op gepak. Die kok het dit alles in die spens gebêre sonder om te weet wat daarin is.”

„Moet jou nie dom hou nie,” sê Barney. „Jy dink tog seker nie hulle het dit nie intussen gekry nie. Namate hulle die kos opgeëet het, moet hulle vanself op die ou kiste afgekom het.”

„Kom ons gaan kyk,” grom Mickey, haal die swaar pistool uit sy sak en ontseker dit.

Met Mickey Mouse vooraan sluip hulle in die gang af, deur die dwarsgang, by die kombuis in . . . Hier is dit warm. Die venster staan wyd oop, en op die stoof staan ’n ketel koffie en twee groot potte water. Die stoom blaas daaruit.

„Genugtig,” brom Harry senuweeagtig. „Hier was ’n kok besig, maar waar is hy nou?”

Mickey Mouse stap deur toe en loer in die gang op en af. „Ek sal hier wag hou. Kyk julle in die spens.”

Die spensdeur is oop, want nadat MacGarrigle die skatte onder die steenkool weggesteek het, het hy die deur nie weer toegespyker nie.

Terwyl hy die gang dophou, luister Mickey na sy twee kornuite se gesprek in die spens.

„Die een is vol sakkies meel . . .”

„En die een is heeltemal leeg . . .”

Mickey Mouse hoor hom nydig teen ’n leë kis skop.

„Haai . . . kyk ’n bietjie hier. Dit lyk na ’n splinter van ’n ou eikekis. Genugtig ja, dis hout wat jare lank onder die grond gelê het. Kom ons soek verder.”

’n Rukkie later kom daar nog ’n kreet. „Hier! Ons hoef nie verder te soek nie. Dis een van die ou geroeste hangslotte.” Hulle kom na die kombuis terug. „Die kiste wás daar, Mickey, maar hulle ís nie meer daar nie. Hier is ’n oopgebreekte hangslot om dit te bewys.”

Mickey los enkele sappige verwensings. „As hulle nog lewe, skuil die ellendelinge êrens op die skip. Ons sal hulle gaan uitrook en hulle vra wat van die kiste geword het.”

„Stadig, maat. Ons het maar een pistool en een geweer.”

„Daar sal wel nog êrens ’n geweer wees. Draf jy gou na die kaptein se kajuit en gaan kyk.”

Barney, wat nog las van sy been het, bly by Mickey. Twee minute later kom Harry terug met ’n ou Winchester-geweer en ’n bandelier vol patrone.

„Dis al wat daar was.”

„Reg. Neem jy die pistool en gee my die geweer.”

„Wat wil jy maak?”

„Ek sal jou met die geweer dek. Jy stap oor die voordek na die vooronder en kyk of daar iemand is. Opskud.”

Harry knik, neem die pistool en begin hande-viervoet oor die dek sluip, wat in die warm son lê en bak. Mickey gaan lê plat op sy maag in die opening van die staaldeur wat na die voordek lei. Barney bereik sonder vertraging die toegang tot die vooronder . . . en staar af in ’n skemerige ruimte vol slapende eilandbewoners.

„Ajai!” skreeu hy. „Voertsek! Maak dat julle hier wegkom!” ’n Skoot uit sy pistool dawer deur die klein ruimte.

’n Oomblik later is die donker, warm vooronder vol skreeuende, vlugtende inboorlinge wat dink dat hul berugte, brullende blanke duiwel skielik weer mal geword het. Barney spring by die trap af en hardloop by die vooronder in.

„Ajai, voertsek.”

’n Tweede skoot weerklink. Een van die patryspoorte word aan skerwe geskiet. ’n Derde skoot is nie nodig nie. Die twaalf inboorlinge, met ’n wit gek agter hulle en ’n oop deur voor hulle, vlieg soos verskrikte hase by die trap op, nael oor die dek en bereik die touleer. Nie een oorweeg dit om êrens binne die skip te skuil nie. Binne dertig sekondes is die water tussen die Frisco en die eiland oortrek met swemmende swart koppe.

Barney verskyn in die vooronder se oop deur en steek sy duim in die lug as teken vir Mickey dat alles veilig is. Toe gaan hy terug om verder ondersoek in te stel.

In byna elke moderne vragskip loop daar uit die vooronder ’n binnegang regstreeks na die masjienkamer. As dit nie so was nie, sou die oliemanne in stormweer altyd oor die dek moes stap om hul werk te bereik, wat natuurlik laf sou wees.

Barney maak die ysterdeur oop, loer by die smal gang in, merk geen onraad nie en stap tot by die masjienkamer se ysterdeur. Dit is van binne gesluit. Hy rammel aan die slot en skop teen die deur. „Haai, maak oop.”

Toe sit hy sy oor teen die staaldeur en luister. Dof maar onmiskenbaar hoor hy die geknetter van die vuur en die gesis van die stoom, die gezoem van ventilators en die hoë, singende geluid van die dinamo. Hy skop weer aan die deur. „Haai, maak oop.”

Niemand antwoord nie. Harry vererg hom, begin vloek en hardloop weer deur die vooronder terug, oor die warm dek, na die plek waar Mickey nog steeds met sy geweer lê.

„Die masjienkamerdeur is toegesluit en hulle verseg om dit oop te maak.”

Mickey gryns en staan op.

„So? Ons sal hulle leer. Hulle sal nog hulle druiwe teenkom.”

* *

*

MacGarrigle, onder in die masjienkamer, het die twee pistoolskote gehoor en die inboorlinge oorboord sien plons. Hy het sonder meer aangeneem dat een van hierdie skote kaptein Abercrombie se lewe beëindig het.

Nou wag hy op die volgende stap. Toe hy kort daarna die geskop teen die onderste masjienkamerdeur hoor, was dit net wat hy verwag het. Hy kan ook die volgende stap presies voorspel. Elke masjienkamer op ’n stoomskip het ventilasieroosters. Bo in die staaldak is daar altyd op verskillende plekke groot roosters van staalstawe wat taamlik na aan mekaar lê en waaroor ’n mens kan loop asof dit ’n vaste vloer is. Deur die roosters is die hele masjienkamer sigbaar. ’n Gewapende man wat op sy maag by een van die roosters lê, kan skiet na byna alles wat daar in die masjienkamer is. Slegs die uithoeke is natuurlik onbereikbaar.

Maar daar is nog geen einde aan die Skot se slim planne nie. Die vuur onder die donkiemasjien gloei wit . . . Dit sal eers weer oor ’n paar uur versorg hoef te word. Nou moet ’n mens verduidelik dat die donkiemasjien die hulp-stoommasjien is waarop al die weelde-masjinerie van ’n skip aansluit. Dit is logies genoeg. As die skip in ’n hawe lê, is dit erg onvoordelig om een van die groot stoomketels op spanning te hou vir sulke kleinighede soos die aandrywing van ’n stoomlier en die verskaffing van elektrisiteit vir ligte en warm water. Die klein donkie kan dit ewe goed doen. Bowendien kan die groot masjiene dan gerieflik nagesien en skoongemaak word. Op moderne skepe kan die donkie se stoomleiding op die hulpstoomleiding van die hele skip omgeskakel word. Die stoomverwarming kan van die hoofstoomleiding af kom, maar kan ook deur die donkie versorg word. MacGarrigle voel al lank dat die swak punt van sy masjienkamer-fort die oop staalroosters bo hom is. Nou wil hy iets daaraan doen. Hy rol twee lang waterslange oop en skroef die koper-koppelinge aan die krane van die verwarmingstoomleiding vas. Daarna wink hy vir die Chinees en Neger en wys na die rooster.

„Die skurke . . . hulle sal deur die gate probeer skiet . . . verstaan?”

Die twee knik ywerig. Hulle verstaan dit maar te goed, soos uit hul angstige blikke blyk. Mac wys na die Neger: „Staan jy by die krane. Verstaan? Ons staan in die hoek van die masjienkamer met die slang. Die Chinees daar en ek daar. Verstaan?”

Die slim Chinees se gesig verhelder skielik. In sy hoë, sangerige spreektrant sê hy: „Kraan oopmaak en warm stoom in die roosters spuit.”

„Jy is ’n baie slim Chinees,” sê Mac. „Jy neem die slang en bind die punt van die slang aan ’n lang yster. Jy hou die ander kant van die yster vas. Dan kan jy op ’n plek staan waar die boewe jou nie kan sien nie en die stoom in die rooster spuit.”

„Ai! My okay,” grinnik die Chinees. Vir stoom is hy nie bang nie. As kok gaan hy daagliks met stoom om. Hy ken al die eienskappe van stoom en al die gevaarlike aspekte van stoom. Hy hardloop na die rak waaraan die lang staal-vuurhake hang, bind die koperbek van die slang aan die punt van ’n vuurhaak vas en neem agter ’n lenspomp aan die einde van die masjienkamer stelling in. Mac het intussen dieselfde gedoen, en die Neger, wat blink van die sweet by die twee stoomkrane staan, met sy hande op die koperkraanwiele, kyk met sy wit oë na die swaar roosters op.

Hulle hoef nie lank te wag nie. Bo hulle koppe hoor hulle die geskraap van skoene op staal. ’n Deel van ’n gesig word om die hoek van ’n vloerplaat sigbaar. Die gesig kyk in die masjienkamer rond. Hy kan net die Neger sien.

„Haai,” kom Mickey Mouse se rou stem. „Haai, maak oop die deur.”

Dit is die rooster aan die Chinees se kant. Sowel die Neger as die Chinees het baie onder hierdie muiters gely. Hulle het te veel skoppe en te min kos gekry en heimlik het albei gedroom van die dag waarop hulle sou kon wraak neem. Nou het die dag aangebreek. Die Chinees gee vir die Neger ’n teken. Die linkerkraan gaan oop. Toe die warm stoom uit die pyp begin spuit, swaai die Chinees die vuurhaak met die slang daaraan in die rigting van die rooster.

’n Hees gebrul weerklink bo hulle koppe. Die rooster, die gang daarbo en ’n deel van die masjienkamer daaronder is die ene wit, ondeursigtige warm stoom. Nie alleen kan die muiter daarbo niks sien nie . . . hy kan hom nie eens naby die rooster waag sonder om te brand nie.

„Ander kraan,” beveel MacGarrigle.

Die tweede afsluiter gaan oop, en sissend spuit ’n stoomwolk na die tweede rooster op.

„Bind jou vuurhaak maar aan die trap vas,” beveel Mac. „As dit nodig is, laat ek die stoom dag en nag spuit.”

Hulle bind hul hake aan die yster-trapleuning vas en Mac trek hom na die oorloopbrug bo die masjiene terug om ’n vreedsame pypie te gaan rook. Hy is heeltemal op sy gemak. Al wat hulle nou nog uit die masjienkamer sal kan verdryf, is die keldering van die hele Frisco of ’n paar traangasbomme. Hy weet dat die boewe die skip nie sal laat sink nie, en traangasbomme het hulle nie. Hulle kan ook nie sommer ’n paar honderd skote deur die stoomwolk bo die roosters in die masjienkamer skiet nie, want daarvoor is daar te min ammunisie oor.

„Ek sweer die skurk van ’n MacGarrigle het van O’Connor en die ander ontslae geraak en die goud in die masjienkamer weggesteek,” brom Barney. „Dis so duidelik soos daglig. Maar hoe kry ons hom uit die masjienkamer uit?”

Harry het ’n wilde voorstel: „Sê nou ons skroef die waterdigte deure toe en maak onder die waterlyn ’n gat in die masjienkamer. Dan loop die masjienkamer vol.”

Mickey Mouse kyk hom medelyend aan. „Hoe wil jy ’n gat in die skeepswand kry? Met ’n naelvyl? Onder water? Of wil jy ’n swaardvis vang en hom vra om dit vir jou te doen?”

Harry bloos. Mickey Mouse staan ’n paar oomblikke stil en sê toe stadig: „Daar is maar een ding wat ons kan probeer.”

„En dit is?”

Mickey vryf sy neus met sy vinger. „Onthou jy nog die kis rookbomme wat in die Willi Waw se ruim staan . . .”

„O . . . die bomme waarmee hulle noodseine gee?”

„Ja, ou rookbomme van die Amerikaanse leër. Een so ’n bom maak genoeg rook om ses slagskepe te bedek. Ons gaan haal die kis . . .”

„ . . . en laat ’n rookbom deur die rooster in die masjienkamer val? . . .”

„Nee, dit is onmoontlik. Die ruimtes tussen die stawe is nie groot genoeg nie.”

„Hulle hoef nie te wees nie. Ons skiet ’n patryspoort stukkend en gooi een van die bomme uit die sloep binnetoe.”

„Hulle sal dit met water blus.”

„Ek dink nie jy kan hulle blus nie. En al kan jy, kan ons nog ses of tien deur die patryspoort gooi. So ’n klomp stinkende rook sal die knape gou genoeg uit hulle hooi verdryf. Kom saam.”

En so het dit gekom dat die drie muiters ná slegs twee pistoolskote die Frisco weer verlaat het om na die Willi Waw terug te vaar. En daar, soos ons reeds gehoor het, is hulle met vuurwerk en ’n gekners van tande ontvang.

* *

*

Dit kos Muriloff nie lank om sy kaptein te vind nie. Sy vier roeiers hardloop in die skip rond en kyk by elke kajuit in, sonder om te weet waar hulle moet soek. Maar die stuurman ken die blankes baie beter en hy weet dat Abercrombie sy drie passasiers òf op die brug òf in ’n kajuit naby die brug sou ontvang het. Hy maak ’n paar deure tevergeefs oop . . . sien verlate kajuite, ’n dokterskamer, ’n voorraadruimte . . . maar sy vyfde poging is suksesvol. Sy kaptein sit regop in ’n leunstoel vasgebind. Abercrombie se gesig is pers, strale sweet tap hom af en sy oë begin effens uitpeul. Die muiters het te veel doeke in sy mond geprop; die doeke het teen sy sagte verhemelte begin druk en sy asemhaling begin belemmer.

Die stuurman trek sy mes. Drie vinnige snye . . . en Abercrombie ruk die doeke uit sy mond. Hy hyg na asem en kan eers geen verstaanbare woord uitkry nie.

„Waar is . . . die boewe?” vra hy eindelik. Sy stuurman wys na ’n patryspoort.

„In ’n sloep. Hulle is aan die skiet. Pang-pang.”

Abercrombie vryf sy polse en luister. Die geknal van skote, wat die afgelope vyf minute onophoudelik voortgeduur het, het nou skielik bedaar.

„Maar waarna skiet hulle?”

„Na die jag. Die seiljag.”

Abercrombie staar hom verbysterd aan. „Hulle skiet na hulle eie jag? Jy is gek, man.”

Hy wil na die deur hardloop, blykbaar om op dek te gaan, maar die stuurman gryp sy arm beet. „Wag, kaptein. Die drie manne is nou langs die skip.”

„Wat? Hier?”

„Ja. Hulle het na die jag gegaan, maar die mans op die jag het hulle weggeskiet. Nou is hulle weer terug. Seker al op dek. Pas op.”

Asof die muiters die waarskuwing wil bevestig, hoor Abercrombie en Muriloff op daardie oomblik swaar voetstappe op die dek nie ver van die salon af nie.

„Genugtig,” brom Abercrombie. Toe sluip hy na ’n patryspoort en loer omsigtig daardeur. Hy is net betyds om een van sy drie onvriendelike gaste om die hoek van die bobou te sien verdwyn.

„Waar is die ellendige MacGarrigle?” raas Abercrombie. „Waar is my geweer?”

Hy sluip deur die gang, kyk rond, hardloop met die binnetrap na die brugdek en daarvandaan na die kapteinskajuit. MacGarrigle se Garand-geweer, wat daar gestaan het, is weg, en ook die Winchester-geweer wat as reserwe aan die wand gehang het, is verwyder. „Het die swaap van ’n masjinis dit nou, of het die troep skurke dit?” brom Abercrombie.

Hy verlaat die kapteinskajuit om die brugdek weer oor te steek.

„Flèng! Koeng!”

Soos ’n sweep knal die Winchester, en op byna dieselfde oomblik dreun die swaar koeël teen die hout van die kaartekamer. Abercrombie val op sy maag neer. Iemand het van die hoofdek af op hom geskiet — met ’n Winchester. Rasend van woede lê die gesagvoerder van die Annie Laurie op die gloeiende brugdek. Hy sou twee volle jaar se inkomste gegee het om op daardie oomblik ’n goeie pistool of ’n bruikbare geweer by hom te hê. Wat ’n toestand!

Hy weet dat daar slegs drie maniere is om van die brugdek onder te kom. Die eerste twee is die buitetrappe aan bakboord en stuurboord, maar hulle lê oop en bloot, en terwyl drie gewapende boewe êrens op die dek skuil, sou dit selfmoord wees om by een van hierdie trappe af te klim. Dan is daar nog die binnewerktrap, wat langs die kapteinskajuit ondertoe lei, maar dit gaan verby ’n kruispunt van gange bo die masjienkamer . . . en daardie punt kan van vier kante onder vuur gehou word.

„Die masjienkamer!”

Toe Abercrombie uit die salon boontoe gehardloop het, het hy natuurlik gemerk dat die gange vol nat stoom hang, maar hy het hom nie daaraan gesteur nie. Terwyl hy nou plat op sy maag op die gloeiende dek lê, begin hy nadink. Hy weet nie wat alles presies op die skip gebeur het vandat hy vasgebind is nie. Is MacGarrigle nog in die masjienkamer? Het hy hom daar verskans? Of beteken die nat stoom wat deur die gange dryf dat die masjinis en sy Negerstoker doodgeskiet is . . . en dat die donkiemasjien nou buite beheer is, sodat die stoom uit al die veiligheidskleppe sis? Daar is maar een manier om dit uit te vind.

Sonder aarseling begin Abercrombie plat op sy maag oor die dek na die oop deur van die kapteinskajuit kruip. Van die dek af is hy hier bepaald onsigbaar, solank hy maar plat bly. Soos ’n slang seil hy oor die drumpel en kruip toe hande-viervoet by die trappe op wat van die kapteinskajuit na die hoogste gedeelte van die skip, die brug, lei. Hier voel hy baie veiliger. Die brug van ’n stoomskip is geweldig solied gebou, want in stormweer moet dit die aanslae van wind en reuse-branders weerstaan. Hy moet hom net nie agter een van die patryspoorte laat sien nie. Versigtig seil hy na die skeepstelegraaf wat in die middel van die brug staan. Hy steek sy arm uit en haak die telefoon los. Alle skepe het ’n spreekbuis na die masjienkamer, maar die nuweres het ’n telefoon. Hy druk op ’n knoppie en hoor die zoemer onder in die masjienkamer.

Daar is ’n klikgeluid en toe vra MacGarrigle se stem wantrouend:

„Wie is dit?”

„Abercrombie hier. Hoe gaan dit daaronder?”

Ná ’n kort pouse: „Hoe weet ek dat jy Abercrombie is?”

„Goeie genade. Herken jy dan nie my stem nie?”

MacGarrigle dink ’n oomblik na en sê toe: „Wat is die tweede reël van Loch Lomond?”

„Where the sun shines bright on Ben Lomond,” antwoord Abercrombie sonder aarseling en met ’n onvervalste Skotse aksent.

„Reg,” sê die masjinis. „Hier gaan alles goed. Al die deure is toe. Die Neger en die Chinees is by my en die boewe kan nie by die roosters kom om na ons te skiet nie, want ek hou strale gloeiende stoom daarop gerig.”

„A-ha,” sê Abercrombie. „Baie slim. Maar sê my, wat wil die boewe in hemelsnaam hê? Wil hulle die skip verower? Wat kan dit hulle in die sak bring? Hulle sal tog nie daarop kan vaar nie.”

Na ’n kort pouse antwoord MacGarrigle: „Ek verstaan ook niks daarvan nie. As jy my vra, is hulle die muitende bemanning van die jag wat daar anderkant lê. Heel moontlik het hulle hul kaptein vermoor en nou is hulle bang ons verraai of arresteer hulle dalk.”

„Natuurlik!” roep Abercrombie. „Dit verduidelik alles. Dis waarom hulle my met pistole ingewag het toe ek hulle gaan besoek het. Goed. Maar ek sit hier op die brug sonder ’n pistool of ’n geweer, want die Winchester wat in die hut was is weg.”

„Is jy alleen aan boord?” vra MacGarrigle.

„My stuurman en ’n paar roeiers is hier. Maar ek weet nie waar hulle is nie. Hulle het ook nie vuurwapens nie. Wat kan ons nou maak?”

Êrens uit die skip klink ’n tweetal pistoolskote.

„Ek hoor skote,” sê die stem uit die masjienkamer.

„Ek ook,” sê Abercrombie. „Êrens op die skip sit die boewe en my Kanakas mekaar agterna, deur jou stoomwolke heen.”

„Luister,” begin MacGarrigle. „Ek het my Garand-repeteergeweer hier, plus twee pistole. Sal dit jou help?”

Abercrombie bars los. „Natuurlik sal dit my help, jou ou esel, maar hoe kry ek hulle hier? Wil jy hulle per pos stuur?”

So stadig en traag soos altyd antwoord die masjinis: „Het jy jou log-lyn daar?”

Abercrombie kan sy ore nie glo nie. „Maak jy nou grappies? Wat moet ek met ’n log-lyn doen?”

„Kruip plat op jou maag oor die brugdek en gooi die een end by ’n ventilator af. Dan . . .”

„A, ek verstaan. Hou jou gereed.”

Die log-lyn hang opgerol teen die wand. ’n Skip se log is ’n baie eenvoudige instrument. Dit bestaan uit ’n wurmskroef aan die einde van ’n lang tou. Dit word oorboord gegooi en die vaart van die skip trek die wurm deur die water en laat dit draai. Hoe vinniger die skip vaar, hoe meer omwentelinge maak die log-draad en hierdie snelheid word op die brug afgelees op ’n ronde instrument wat na die snelheidsmeter van ’n motor lyk.

Abercrombie besef al lank dat die muiters, êrens onder hom, nie seker is of hy vuurwapens het nie. Anders sou hulle die brug lankal bestorm het. Maar ewe gevaarlik as wat dit vir hom is om by die brugdek af te kom, is dit vir een van die muiters om sy kop bo die dek te kom uitsteek.

Terwyl hy vererg mompel — want hy vind dit skandelik dat ’n skoenerkaptein op sy maag oor die brugdek moet seil — sluip Abercrombie haastig voort. Hy kan ook nie anders as om haastig te beweeg nie, want as hy sy hande te lank op die gloeiende dek druk, brand hy hom gaar. Aan die stuurboord- en bakboord-kant steek twee hoë gekromde ventilators uit. Elke vragskip het sulkes: dit is pype, drie of vier voet hoog, wat van bo omgebuig is en in die rondte gedraai kan word. As die opening vorentoe gedraai word, vang die ventilator die wind op en blaas fris lug in die ruime en die masjienkamer. Word die opening agtertoe gedraai, suig die ventilator die bedompige lug uit. Op die oomblik staan hulle vorentoe gedraai, en dit pas Abercrombie goed. Hy bereik die ventilator aan stuurboord, kom ’n entjie orent en gooi die log se wurmwiel by die opening in. Rammelend sak die swaar wiel deur die buis. Die lyn skiet deur sy hande. Kort daarna kan hy die gewig nie meer voel trek nie. Uit die bek van die ventilator hoor hy ’n flou kreet. ’n Rukkie later voel hy hoe iemand drie keer aan die lyn trek. Toe is daar weer ’n kreet: „Trek maar.”

Hy haal die lyn op. Toe hoor hy die gerammel van metaal soos iets in die boonste stuk van die pyp opstyg. Versigtig trek hy verder . . . en toe kom ’n outomatise Smith & Wesson-pistool te voorskyn. Aan die pistool is ook nog ’n ekstra patroonplaatjie vasgebind.

Abercrombie voel ’n nuwe mens. Hy ondersoek die wapen en kyk vlugtig of daar ’n patroon in die kamer is. Hy skuif die veiligheidsknip af, weeg die pistool in sy hand en seil na die rand van die brugdek waar die stuurboordtrap begin.

ARIE ROOS AS INBOORLINGOPPERHOOF

Ná hul kamerade se vertrek het Arie en Joe in die kamp in die sandkuil agtergebly. Joe het ’n goeie dosis kinienpille weggesluk en het daarna in ’n beswyming geraak waaruit hy maar af en toe ontwaak het. Sulke tye het hy dan gewoonlik ’n bietjie water gevra.

Intussen het die son àl hoër gestyg, en nou verskyn dit bo die bome wat die sandkuil omring. Arie soek ’n plekkie in die skaduwee, met sy rug teen die primitiewe hut, en begin die nuttigste werk doen waaraan hy kan dink: hy sien sy geweer en pistool na en maak hulle skoon. Eers sit hy ’n paar takkies oorkruis op ’n gladgevryfde stuk sand, sprei die vetterige lap wat hy altyd vir die doel by hom dra daarop uit en begin die geweer se bewegende dele uitmekaar haal.

„Opskud, kêrel,” spoor hy homself aan. „Stel jou voor dat ’n paar loslopende muiters op jou afkom terwyl jy so hier sit.”

Hy grinnik en hou sy pistool maar binne bereik. Terwyl hy van tyd tot tyd opkyk, haal hy die geweer vinnig uitmekaar. ’n Paar sandkorrels wat daarin beland het, word vlugtig verwyder. Ook die patrone word terdeë nagesien. Toe begin hy die dele weer inmekaarsit. Net toe die grendel die eerste patroon met ’n ratel en ’n klik in die kamer skuif, laat ’n dowwe geluid hom opkyk. ’n Skoot . . . Die pret het dus begin.

Arie kan nie help om ’n lelike gesig te trek nie. Waarom moes hy dan juis nou sy knie beseer en hier die rol van ’n soort sieketrooster speel terwyl Jan en Bob die lekker werk doen?

Arie leun agteroor teen die hut, vee die sweet van sy voorkop af en luister met geslote oë. Uit die geknal van die skote, uit hul klank en uit die tussenposes tussen elke skoot, probeer hy uitmaak wat presies aan die gang is. Al wat hy kan aflei, is dat die hoofstryd gevoer word tussen ’n Garand-repeteergeweer en ’n swaar Winchester. Dan is daar nog een of twee pistole. Maar verder kom hy nie.

„Arie . . . Arie . . .” klink ’n swak kreet uit die hut. Haastig kruip Arie by die opening in. Joe lê op sy grasbed, staar na die dak en beweeg sy oë eers toe Arie inkom. „Luister, is dit skote? . . .Ek verheel my dit miskien . . . my ore suis so vreeslik.”

„Dit kom van die kinien, Joe, maar dit is regtig skote. Ek dink ons vriende is besig om met die boewe op die jag te baklei.”

„Maar wou hulle die muiters dan nie verras nie?”

Arie neem ’n lap, doop dit in ’n pot water en sit die lap op Joe se voorkop. „Moet jou nie daaroor bekommer nie. Hulle sal wel weet wat hulle doen.”

Joe knor ’n bietjie, rol sy kop opsy en maak sy oë toe. Arie sluip geruisloos by die hut uit, steek die pistool in sy verslete lyfband en laat die geweer in sy geboë linkerarm rus. As hy eerlik moet wees, is hy self nie heeltemal gerus oor die wilde geskiet nie. Dit duur nog steeds voort. Die gebruik van gewere dui daarop dat die geveg oor ’n langerige afstand plaasvind en dat die twee partye mekaar taamlik goed kan sien. As mense byvoorbeeld in ’n bos op mekaar skiet, kom daar maar elke paar minute ’n skoot . . . sodra jy iets sien of dink jy sien iets. Hierdie soort snelvuur met gewere kry jy net as twee groepe wat mekaar goed kan sien op mekaar losbrand.

Skielik hou die skote op. Alles is nou stil. Daar is geen krete en geen los skote wat agternakom nie.

„Ek sal seker vroeër of later hoor wat gebeur het,” brom Arie nydig en begin ongeduldig in die sandkuil heen en weer loop. Hy brand om na die strand te draf en self te gaan kyk wat aan die gang is, maar dit kan hy nie doen nie want sy opdrag was om by Joe te bly en bowendien: as hy van die afgespreekte plek weggaan en Bob of Jan laat hom haal omdat hulle versterking nodig het, sal hulle hom nie kry nie, en uit ervaring weet Arie hoe rampsalig so iets in geval van nood kan wees. Hy is te rusteloos om stil te sit, maar na ’n ruk word sy knie weer seer van die heen en weer stap en weldra gaan hy met ’n kreun teen die hut sit.

Dit word middag. Die son word àl warmer. Stadig sluimer Arie in, met die geweer reg tussen sy knieë. Toe skrik hy skielik wakker. Iemand het hom van agter in sy rug gestoot. Arie kom verskrik regop en swaai toe om. Joe se maer hand steek deur die hut se los graswand.

„Arie,” hoor hy hom fluister. „Jy moet wegkruip. Ons is omsingel deur inboorlinge.”

„O aarde,” dink Arie. „Hy lê en yl.” Met ’n sug staan hy op om by die hut in te gaan, maar op dieselfde oomblik hoor hy ’n geritsel op die rand van die kuil bo hom. Blitsvinnig swaai hy om, met die geweer reg. Tussen twee skewe palmbome beweeg die blare van ’n struik nog steeds.

„Grote Griet.” Arie skrik hom ’n papie en besef dat hy hier onder in die kuil geen dekking het nie, hoewel die vyand agter die skerm van struike en bome op sy gemak kan rondbeweeg.

„Arie,” hoor hy Joe se gedempte stem weer. „Jy moet êrens skuil . . . ek het nou net twee inboorlinge agter die struike gesien.”

Arie se harsings werk vinnig. „Sê my Joe, . . . is daar inboorlinge op hierdie eiland?”

„Nee,” kom die swak stem terug. „Ek weet nie mooi hoe om dit te verklaar nie.”

Arie se kop draai. Dit is duidelik dat Joe nie yl nie, maar as daar werklik vroeër geen inboorlinge op die eiland was nie, waar kom hulle dan nou skielik vandaan? Nou ja, die belangrikste is dat inboorlinge hulle in die omgewing bevind. Hy moet versigtig wees.

Arie besluit dat hy een van twee dinge kan doen: hy kan by Joe in die hut gaan sit, of hy kan die kuil verlaat en die bosse gaan verken. Om in die hut te gaan sit, is ’n volstruisbeleid, want hoewel hy daar onsigbaar sal wees, sal ’n vyand hom en Joe daarbinne sonder moeite vol koeëls kan skiet.

„Wag hier,” fluister hy. „Hier is ’n pistool.” Hy druk die swaar pistool tussen Joe se maer vingers vas. „Ek gaan die wêreld ’n bietjie verken. Ek is nou terug.”

Hy gryp sy geweer vas, soek ’n plek waar die helling van die kuil nie so steil is nie en hardloop daarby uit. Sy hart klop in sy keel, want as hy ooit ’n spies of ’n koeël kan verwag, is dit nou.

Maar niks gebeur nie. Hy bereik die digte struike van die bos, val neer, probeer sy hygende asemhaling so gou moontlik weer normaal te kry, en seil toe ’n paar tree verder van die kuil af deur die struike. Hier lê hy stil.

Hy voel heelwat gelukkiger. Hy het sy posisie aansienlik verbeter. Van waar hy lê, kan hy nie alleen die hele kuil by die vuurmaakplek en die hut sien nie, maar hy het bowendien ’n pragtige uitsig op die bome en struike wat die hele insinking omring. Een bewegende tak . . . en hy sal kan skiet.

Arie laat sy kop sak, skuif sy geweer vorentoe, laat sy regterwang teen die kolf rus en bring die visier en die korrel in een lyn. Oor die korrel sien Arie vlak bo die rand van die kuil ’n oop driehoek tussen twee waaiervormige struike. Toe, hoewel hy dit half verwag het, skrik hy tog. In die driehoek verskyn die gesig van ’n inboorling. Dit is ’n gerimpelde swart gesig met ’n enorme plat neus en skerp-gevylde tande. Deur die neus is ’n groot wit beenring. Arie se geweerloop wys presies op die ring. Die afstand tussen hom en die inboorling aan die oorkant is waarskynlik so ’n honderd tree: die deursnee van die kuil.

Arie is nie van plan om te skiet voordat hy daarvan oortuig is dat die inboorling gewapen is en kwade bedoelings het nie. En twee tellings later is hy baie bly dat hy gewag het, want die inboorling se twee hande verskyn tussen die struike deur . . . sonder enige wapen daarin. Sy kop beweeg van links na regs soos hy in die kuil onder hom rondkyk. Toe ritsel die struike skielik regs van Arie self.

„Goeie land,” dink hy, „hier is meer van dié knape om my as motte om ’n kers.”

Hy bly stil lê en is glad nie verbaas toe ’n derde inboorlingkop ’n rukkie later aan die oorkant van die kuil te voorskyn kom nie, omtrent sewentig tree van die eerste af. Toe begin nommer een en nommer drie in ’n onverstaanbare taal met mekaar praat. Regs van Arie is daar weer ’n geritsel. Blykbaar het ’n vierde inboorling by die tweede gaan lê.

„Hier word dit vir my ’n bietjie warm,” dink Arie. „As die mense wil baklei, sal ek my in hierdie digte struike met ’n lang geweer glad nie so goed kan verdedig soos met ’n kort pistool nie. Ek moet ’n bietjie agteruit kruip.”

Plat op sy maag begin hy agteruitskuif, terwyl hy luister na moontlike geluide regs van hom. Op daardie oomblik gaan die pistool in die hut af met ’n knal wat vir Arie laat ruk van die skrik. Die swaar koeël slaan in die kuilwand vas, ’n tree of ses van die plek waar die eerste inboorling sit.

„O die domkop,” dink Arie vererg. „Waarvoor begin hy dan nou skiet? Nou ja, miskien is hy net senuweeagtig.”

Maar die skoot lewer onmiddellike resultate op. Die twee swartes aan die oorkant skiet soos twee rotte weg. Die inboorlinge regs van Arie doen dieselfde en begin hande-viervoet agteruitkruip . . . sodat die stomverbaasde Arie skielik twee swart agterstewes op hom sien afkom. Hy spring op, rig sy geweer op hulle en gee ’n geweldige skreeu:

„Ajaaaaaiii!”

Die twee inboorlinge versteen in hul kruiphouding . . . bly so sit en kyk toe verskrik om. Hulle is heeltemal opgewapen en dra slegs katoen-lendedoek. Dit is vir Arie duidelik dat hulle op die oomblik geen vlieg sal kwaad doen nie.

„Do you speak English?” vra Arie op krom Engels.

Een van die twee, wie se arms van bo tot onder met ivoor- en silwer-armbande versier is, wys na homself en babbel verheug: „Ek, mister. My praat Engels bietjie-bietjie. My praat pidgeon bull-bull.” Hy wys na sy metgeselle. „Hom nie praat nie, hom baie dom-dom.”

Arie knik. „Jy is swart man. Hoe kom jy hier? Jy kom nie van die eiland nie.”

„Nee nie van die eiland, nee,” sê die inboorling haastig. „Ons van die groot skip af kom. Witman daar skiet boem-boem en ons swart man spring in die water. Ons baie swart man in die water en ons swem-swem hier. Ons baie bang almal.”

Arie dink ’n oomblik na. Die stoomfluit wat hy daardie oggend uit die rigting van die see gehoor het, het dus van ’n skip gekom. Hy verstaan nog nie waarom die inboorlinge van die skip afgespring het nie, maar dit sal hy seker later hoor. Intussen moet hy vasstel waar die ander is. Al is hulle ongewapen, is hulle klaarblyklik primitief en hulle kan nog lastig word.

„Jy en hom hier,” sê Arie. „Waar die ander?”

Die man wys na die suidooste. „Ander swart manne nog op strand by boot.”

Arie skrik hom ’n papie. „Die groot boot of die roeiboot op die strand.”

„Ai-ai, die roeiboot op die sand.”

„Genugtig,” brul Arie. In sy gedagtes sien hy ’n trop inboorlinge soos ’n swerm sprinkane besig om al die voorrade uit die sloep buit te maak. Hy rig sy geweer weer op die inboorlinge en beveel. „Roep die ander hierheen.” Toe swaai hy met sy arm. „Ek jou nie doodskiet nie. Ek julle baie kos baiemaal gee. Jy my help siek man.”

Die twee inboorlinge lyk twyfelagtig. Hul vorige ondervinding met blankes — en veral met rooiharige, gewapende blankes was nie van die genoeglikste nie.

Maar Arie is nie lus vir baie praat nie. „Jy roep swart manne anders ek skiet.”

Die Engelssprekende inboorling praat vinnig met sy metgesel. Arie lei daaruit af dat hy baie van die oerwoudgewoontes van sy stam verleer het. Die ander sit sy hande voor sy mond en gee enkele vreemde, aapagtige krete. Van twee kante kom antwoord. Die tweede inboorling laat sy hande sak en wag. ’n Rukkie later kom nog twee inboorlinge versigtig en skoorvoetend deur die bome aangesluip. Arie wend hom tot die tolk.

„Jy sê ek gee baie kos baiekeer. Hulle my help met siek man.”

Die boodskap word oorgedra, en toe die inboorlinge bereid lyk om saam te speel, swaai Arie sy geweer oor sy skouer. Hy vertrou die vrede nog nie heeltemal nie, gaan aan die rand van die kuil staan en roep:

„Haai, Joe.”

„Is dit jy, Arie?”

„Alles in orde. Ek het hier op ’n paar inboorlinge afgekom. Ek kom nou ondertoe. Moet tog net nie begin skiet nie.”

Die gesprek en die sieke se swak geluide uit die hut skyn die inboorlinge te oortuig dat hulle niks te vrees het nie. Arie beduie vir hulle om langs die sandhelling af te klim. Hy het ’n plan in sy kop gekry wat hy nou wil uitvoer.

In die dal teruggekom, maak hy vuur onder die sopketel en verduidelik vir die tolk dat hulle soveel kan eet as wat hulle wil, mits hulle vir Joe ’n draagbaar maak en verder as draers diens doen. Die inboorlinge lyk inskiklik.

Arie sit op ’n omgevalle boomstomp en sien hoe stammetjies, takke en twye ongelooflik vinnig saam vloei tot die ligste, gemaklikste draagbaar wat hy nog ooit buite ’n hospitaal gesien net. En die inboorlinge sien nog kans om die sopketel al werkende leeg te eet ook. Hulle was blykbaar so honger soos wolwe, en die kos maak hulle humeur vinnig beter. Arie neem die pistool by Joe en skuif dit deur sy eie lyfband. Hy is bang dat Joe dalk tydens ’n koorsaanval wild aan die skiet kan gaan.

Toe die draagbaar byna klaar is, hoor Arie iemand ’n bekende deuntjie in die bos fluit: „Yankee Doodle Dandy.”

„Haai, Bob,” roep Arie. „Kom maar hierheen. Alles is in orde. Welkom in opperhoof Roos se kraal.”

Arie verduidelik vlugtig wat gebeur het. Bob knik net — dit lyk of hy verskriklik haastig is — en vertel toe wat gebeur het sedert hulle van mekaar af weg is.

„Ons sit dus nou op die Willi Waw, en sover ons weet is alles op die Frisco in ’n deurmekaarspul. MacGarrigle is daar — jou onthou mos nog, die masjinis; ek het hom op die Frisco in die masjienkamer gehelp. Dan is daar Abercrombie, die kaptein van die skoener, vyf van sy Kanaka-matrose en drie muiters. Sover ons kan sien, veg almal teen almal. Wat gaan jy nou maak?”

„Die inboorlinge moet Joe op ’n draagbaar na ons sloep bring. Ek kan nie vir Joe alleen laat nie en ek moet by die sloep kom voor die inboorlinge dit leeg steel.”

Bob knik. „Nee, dis goed. Ons het voorlopig geen hulp op die Willi Waw nodig nie, en as jy dalk hulp nodig kry, moet jy maar net een van die inboorlinge met ’n briefie na die jag stuur.”

So word dit afgespreek. Bob vertrek haastig deur die bos na die Willi Waw en Arie volg met die vier inboorlinge en die draagbaar waarop Joe lê. Dit is nou ongeveer drie-uur in die middag.

NUWE MOLESTE OP DIE VRAGSKIP

Noudat kaptein Abercrombie so netjies ’n gelaaide pistool uit die ventilasiekoker gekry het, voel hy heel wat beter. Hy klem die wapen veglustig in sy regtervuis vas, kom op sy elmboë orent en loer op die brugdek af. Maar op die hele dek is niks te sien nie.

Die brugdek van ’n vragskip is van agter oop en kyk uit oor die agterdek. Na vore word dit afgesluit deur die brug self, wat die hele breedte van die skip bedek. Iemand wat op sy maag plat op die brugdek lê, is dus van onder onsigbaar, maar hy kan almal wat dit in hul koppe kry om boontoe te klouter, raaksien en platskiet voor die klimmer tyd gehad het om hom te verdedig.

Andersyds is dit ’n ewe haglike onderneming om van die brugdek af te wil gaan . . . dan kan jy uit sewe-en-twintig rigtings deur ’n blouboontjie getref word. Abercrombie weet nie of die muiters vermoed dat hy op die brug ’n voorraad wapens het nie, maar dit is heeltemal duidelik dat hulle glad nie lus voel om hulle aan ’n lewensgevaarlike klimparty na die brugdek te waag nie.

Presies dieselfde dooie punt heers tussen die sentrum van die skip en die masjienkamer. Die muiters kan nie in die kamer kom nie en solank die stoom deur die roosters sis, kan hulle niks van bo af bereik nie. Andersyds is MacGarrigle glad nie van plan om hom buite sy staalfort te waag nie. Dit is dus dit.

Midskeeps bly daar dus maar twee groepe vegters oor wat mekaar na hartelus te lyf kan gaan: die drie muiters teen die vyf Kanakas. Die muiters het vuurwapens en die Kanakas het messe. En daar begin die pret . . .

Dadelik nadat hulle op die vragskip aangekom het, het die vier Kanaka-roeiers uitgetrek om hul kaptein te gaan soek, en soos dit goeie soekers betaam, het elkeen ’n ander rigting ingeslaan. Van die uitleg van ’n stoomskip van seweduisend ton het hulle niks geweet nie, en hulle het dus deur kajuite, by trappe op en af, en oor berge steenkool gehardloop en geklouter en op die mees onverwagte plekke op mekaar afgekom.

Intussen het Muriloff, hul stuurman, sy kaptein opgespoor en in die klein salon agtergebly toe dié na die brug vertrek het.

Hy het die muiters se swaar voetstappe in die gang gehoor, ’n oomblik rondgekyk en deur ’n smal deur aan die ander kant weggeglip . . . en hom in die kombuis bevind.

Nou hou hy sy asem in en luister aandagtig. Hy hoor die muiters by die salon inkom . . . en vloekend ontdek dat Abercrombie verdwyn het.

„Wat nou weer?” brom Harry. „Hoekom het ons nie iemand hier gelaat om wag te hou nie?”

„Moenie so babbel nie,” snou Mickey Mouse.

Die waarheid is dat geeneen van die drie muiters baie lus was om stoksielalleen op die groot vragskip agter te bly nie. ’n Hele rits inboorlinge het oorboord gespring, en MacGarrigle sit weliswaar in die masjienkamer, maar hulle het geen tyd gehad om die hele skip te deursoek nie en daar kan maklik nog agt of tien man êrens skuil, manne wat net wag om ’n skoot deur een van die drie se lyf te jaag.

Die blonde Barney, wat baie las van sy gewonde been begin ondervind, kyk senuweeagtig rond. Hy hou sy pistool reg. „Die kaptein sluip hier êrens rond. En hoeveel van die lang bruin moordenaars van hom het aan boord gekom? Hè?”

„Moenie so seur nie,” snou Mickey weer. „Ons gaan eers ’n bietjie skoonskip maak. Ek stap vooruit met my geweer en julle loop agteruit agter my aan. Verstaan.” Dan kan niemand ons van agter aanval nie. En in dié formasie gaan ons die hele skip deur,”

Die ander twee besef dadelik dat dit ’n eenvoudige en vernuftige plan is.

„Reg,” knik Harry. „Stap jy maar voor.”

„Dan eers na die agterdek,” beveel Mickey. Hy marsjeer deur die gang en deur ’n sydeur buitentoe. Daar is niemand te sien nie. Die tred van sy swaar skoene weerklink oor die dek. Die son bak ongenadig op die staalplate.

Mickey het nog skaars dertig tree oor die agterdek beweeg of ’n skoot knal agter hom. Hy swaai soos ’n kat om, met sy geweer reg. Barney wys opgewonde na die brug.

„Die vark van ’n kaptein sit daarbo. Ek het hom nou net uit die kapteinskajuit sien kom.”

Die drie mans staan stil en kyk stip na die brug, maar Abercrombie laat hom nie weer sien nie.

„Hou die brug in die oog,” waarsku Mickey. „Heel moontlik was daar nog wapens in die kajuit, en as ons nie mooiloop nie, is dit klaarpraat met ons.” Hy draai weer na die stewe en stap tot by die agteronder. Die ander twee volg hom nog steeds agteruit.

By baie moderne vragskepe word ook die agterste deel van die skip deesdae as verblyfplek vir die manskappe gebruik, en Mickey is van plan om dié deel die eerste te deursoek. Dit neem nie baie lank nie: die agterskip is leeg. Behalwe die trap na die dek, lei nog een deur uit daardie verblyfplek na die midskeeps. Mickey Mouse soek tot hy ’n hamer en spykers vind, timmer die deur met vyf spykers toe, klim daarna op dek, spyker ook die dektoegang van die agteronder toe en laat die hamer en die res van die spykers in sy sak gly.

„Mooi,” grinnik hy. „Daar was niemand nie, en nou sal daar ook niemand kan inkom nie. Terug na die midskeeps.”

Sy twee kornuite stap nou aan stuurboord en bakboord vooruit, met Mickey agter hulle. Mickey kyk nie eens om nie, want aangesien hy die agteronder toegespyker het, kan hy nie meer uit daardie oord oorval word nie. Die afleiding is korrek, en tog misgis hy hom . . . want geluidloos soos ’n bruin slang glip ’n lenige Kanaka-matroos ’n oomblik later deur die reling tot op die dek. Hy buk agter die dubbele stoomliere weg wat aan weerskante van die laaimaste staan. Daar sou vyf Kanakas kon geskuil het sonder om gesien te word. Hierdie man is die eerste van die vier roeiers. Terwyl die muiters die salon deurgesoek het, het hy hom aan die geknoopte tou wat nog steeds oor die kant hang, in die see laat sak. Daarna het hy rats teen die strak ankerketting opgeklim en halfpad in die kluisgat gekruip tot hy die muiters hoor terugstap het. Daarna het hy met sy vlymskerp mes tussen sy tande oor die dekrand na die laaimas gegly.

Die drie muiters ruk nou vorentoe op. Mickey beveel: „Nou die vooronder. Onthou om om te draai as ons verby die brug is.”

Maar Abercrombie, wat nog steeds plat op sy maag op die brugdek lê, slaap ook nie. Toe die gehamer op die agter dek begin het, het hy baie nuuskierig geword. Hy het oor die dek gekruip tot hy ’n plekkie gevind het waar hy tussen ’n rol seildoek en ’n leë kis kon deurkyk. Daarvandaan kon hy sien waarmee Mickey besig is sonder om self gesien te word.

„Die skurk timmer die deure toe,” het die kaptein gebrom. „Glad nie so dom nie. Dan kan hy die een kajuit ná die ander deursoek.”

Toe, nadat hy ’n rukkie na die voetstappe geluister het, hoor hy Mickey se bevel om die vooronder te deursnuffel. Abercrombie trek sy skoene uit, gryns, wag tot hy die voetstappe onder hom hoor en sluip vinnig op sy sokkies na die brug. In sy linkerhand hou hy die leë kis waaragter hy hom pas versteek het. Die kis moet vroeër hardhandig behandel gewees het, want ’n groot skreef is uit een van die planke in die bodem geslaan.

Haastig sit hy die kis op die brug se oop stuurboordvleuel, gaan lê plat op sy maag daaragter en mik met sy pistool deur die skreef. Hy lê skaars reg of hy sien Mickey Mouse onder hom op die voordek te voorskyn kom . . . met sy geweer in aanslag. Toe hy tien tree gevorder het, kom sy twee kornuite in sig. Hulle hou hul pistole reg en laat die brugvleuel bo hulle geen oomblik uit die oog nie.

„A-ha,” dink Abercrombie agter sy kis. „Dit sal nou mooi wees. As ek goed mik, kan ek een omkap voor die ander besef waar die skoot vandaan gekom het, en teen dié tyd lê ek al plat op my maag ’n paar voet agter die kis en buite skoot . . .”

Dit is natuurlik ’n wonderlike plan. Agter sy kis beweeg Abercrombie sy kop ’n bietjie heen en weer om die beste en breedste plek in die opening te vind.

Toe knal ’n skoot van onder. Hy gee ’n kreet van pyn. ’n Tweede skoot huil by hom verby en slaan die kis onder hom weg. Hy het nog net genoeg teenwoordigheid van gees om plat neer te val en ’n paar tree agteruit te rol . . . tot hy die staalsywand van die geslote brug kan bereik waar die muiters hom nie kan sien nie. Die pistoolkoeël het deur die kis gedring asof dit van bordpapier is en die vlesige gedeelte van Abercrombie se bo-arm deurboor. Die bloed stroom nou uit die wond. Onder hom, op die voordek, hoor hy die muiters opgewonde met mekaar gesels. Hy klem sy tande op mekaar, want die koeël het blykbaar skrams aan sy boarmbeen geraak en die verdowing van die skok begin reeds verdwyn, sodat die wond ellendig seer is.

Abercrombie lê roerloos in die hoek tussen die brughuis en die brugvleuel, in die byna ondraaglik brandende son, maar hy durf nie weer roer nie. Hoe was dit moontlik dat hulle hom gesien het?

Sy pistool lê enkele treë daarvandaan. Van die plek waar hy lê, loop ’n bloedspoor tot by die plek waar die pistool uit sy vingers geglip het. Nie dat dit hom veel kan skeel nie . . .

Vaag hoor hy enkele sinne van wat die muiters aan mekaar roep en uit die flardes van die gesprek word dit vir hom duidelik watter vergissing hy begaan het. Die son staan bo die skip se agterdek. Toe hy die kis op die brugvleuel gesit het, was die voorkant van die kis dus in die skaduwee . . . Die kis het tussen die muiters en die son gestaan en van waar Mickey en sy maats was, was die groot skreef in die kis ’n helder ligstreep in ’n donker houtwand. Terwyl Abercrombie roerloos agter die kis gelê het, het niks nog gebeur nie, maar toe hy begin beweeg het, kon die rampokkers die spel van lig en skaduwee in die skreef eenvoudig nie miskyk nie. Abercrombie was nog gelukkig dat net sy arm getref is . . . ’n beter skut sou op so ’n kort afstand ’n koeël in sy kop, nek of bors kon geplant het.

Vir Abercrombie is dit voorlopig die einde van die stryd om die Frisco. Hy lê tien minute lank bewegingloos in die warm son voor hy weer durf roer. Gelukkig het hy die deur na die brughuis self laat oopstaan, en toe die wêreld vir hom veilig lyk begin hy duim vir duim daarby inkruip. Daar, beskut deur die swaar betimmering, gaan hy regop sit. Hy skeur sy hemp van sy lyf af, byt en trek dit aan repe en verbind sy o-arm so styf as moontlik. As die bloed net eers in die verband begin stol, sal die bloeding stadig ophou. Maar in die afgelope tien minute het hy heelwat bloed verloor. Hy voel ’n ligte duiseling in sy kop. Sy pistool lê daarbuite, en in sy verswakte toestand durf hy dit nie gaan haal solank die muiters nog op dek is nie.

Toe zoem die brugtelefoon drie keer. Abercrombie val vooroor om sy kop nie deur die patryspoorte te vertoon nie, kruip na die stuurwiel en haak die hoorbuis af.

„Brug hier. Is dit jy, Mac?”

„Dis ek,” kom die hoofmasjinis se stem. „Ek het skote daarbo gehoor. Hoe gaan dit?”

„Sleg,” sê Abercrombie. „Hulle het my in die boarm getref en ek het ’n bietjie bloed verloor voordat ek my kon verbind. Nou is ek nogal slap in my knieë. En ek kan nog nie by my pistool kom nie.”

Daar is ’n paar oomblikke stilte. Toe kom MacGarrigle se rustige stem: „Bly kalm. Ek sal wel hulp kry.”

Abercrombie kyk na die hoorbuis asof dit ’n lewende wese is. „Hulp kry? Hoe . . .”

„Ek sal in elk geval probeer. Van die Willi Waw af. Jou skoener is seker vir ons niks werd nie, nè?”

„Hoegenaamd nie,” sê Abercrombie stadig. „Dis ’n klomp flink kêrels wat daar aan boord is, maar hulle het geen vuurwapens nie, en teen drie mans met pistole sal my Kanakas niks kan uitvoer nie.”

„Ek wens ek kon jou help, ou kêrel.”

„Maak nie saak nie. Ek sal wel self regkom.”

Abercrombie voel ’n bietjie opgebeur deur hierdie aanraking met ’n bondgenoot êrens in die skip. Hy verstaan baie goed dat MacGarrigle nie verwag kan word om die masjienkamer te verlaat nie. Die Skot sit daar in die hart van die skip en hou die belangrikste deel van die Frisco beset. Dit moet so bly. Maar watter plan sou die ou masjinis hê om hulp te kry?

* *

*

MacGarrigle is oud, maar met sy kop is daar niks verkeerd nie. Uit een van die patryspoorte van die masjienkamer het hy met duiwelse genoeë gesien hoe die drie muiters op die Willie Waw ontvang is. Ongelukkig het hy geen verkyker nie, maar sy ou grys oë is glad nie sleg nie. Ook nadat die muiters teruggekeer het, het hy die Willi Waw nog steeds dopgehou. Dit was eers ’n lang ruk later dat die geheimsinnige skutters op die Willi Waw se dek verskyn het.

Dit het lank geduur omdat Bob en die ander aanvanklik in die kajuit gebly het. Jack en Jan se wonde moes verbind word. Buitendien kon hulle die gebeurtenisse aan boord van die Frisco ewe goed deur ’n patryspoort dophou as van die dek af.

Maar op die ou end klim hulle tog op dek, omdat dit in die warm kajuit ’n bietjie benoud begin word. Toe die twee mans en twee seuns op dek verskyn het, duur dit nie lank of MacGarrigle herken in die twee seuns twee van die drie wat weke lank saam met hom op die Frisco gevaar het nie.

„Ek wou mos sê,” brom hy. „Dit is Jan en Bob, die twee seuns wat saam met ons was. Die twee ander is seker twee van die oorspronklike opvarendes van die jag. Hulle is dus al vier doodsvyande van die muiters. Dis al wat ek wou weet.”

Die ou masjinis is nou oortuig dat die Willi Waw, wat so vreedsaam ’n paar honderd tree daarvandaan voor anker lê, in die hande van betroubare mense is. Maar hoe moet hy die vier bondgenote se hulp kry om die Frisco te herower? Hy het geen megafoon nie, en selfs met ’n megafoon sou die afstand te groot gewees het. Radio? Nee, die muiters het die Frisco se radio s en senders lankal verniel. Buitendien sou Mac die radiokamer nie kon bereik het nie.

Toe flits ’n gedagte skielik deur sy kop: ligseine! Miskien verstaan een van die vier mense op die Willi Waw se dek die Morsekode.

Maar die son is skerp . . . dit is nou al halfvyf in die middag. Hy sal ’n buitengewoon sterk lamp moet hê.

MacGarrigle draai van die patryspoort weg en begin die masjienkamer deursoek. Hy vind dadelik enkele elektriese looplampe met rubberkabels, maar die gloeilampe van vyftig tot honderd-en-vyftig watt is glad te swak. Hy moet iets soos ’n soeklig hê. Maar die enigste soeklig aan boord is op die brug.

Die plafonlampe? Hy klim op die staalbrug wat oor die masjiene lei en ondersoek hulle. Hulle is beter. Tweehonderd-en-vyftig watt elk. Maar wat is dit in vergelyking met die intense felheid van tropiese sonlig op seewater? Minder as ’n kersie. Nee . . . MacGarrigle skarrel rond, krap sy kop en suig peinsend aan sy pyp.

En skielik weet hy wat hy moet gebruik! Die vlam van ’n asetileen-sweisapparaat. Hy hardloop na die hoek, waar die suurstof- en asetileensilinders op ’n rak lê.

„Kom hier,” roep hy vir die Neger. Hy gooi ’n rol slange na die Neger en beveel hom om dit na die middelste patryspoort uit te rol. Toe laat hy ’n tafel nader sleep wat by die ronde patryspoort gesit word. Hy skroef ’n kopermondstuk op die spuitstuk waarin die suurstof en die asetileengas saamkom en sit ’n blou bril op. Hy onthou hoe hy meermale in die felste sonlig mense aan die sweis gesien het. Die intense blougroen lig van die vlam was honderde treë daarvandaan sigbaar.

MacGarrigle maak die krane oop, laat die gas goed deurstroom om die lug uit die slange te blaas en hou daarna ’n vuurhoutjie by die bek. Die mengsel ontbrand met ’n knal en ’n lang steekvlam spring uit die mondstuk. ’n Groenblou gloed val teen die mure van die masjienkamer.

„Moenie in die vlam kyk nie,” waarsku MacGarrigle die Neger en die Chinees, wat hom wantrouend en ’n bietjie angstig gadeslaan. Hy is nie lus om te verduidelik dat die vlam van ’n sweisapparaat ryk is aan ultra-violet strale wat die oogweefsel beskadig en selfs kan verniel nie. Toe hy merk dat die verbod nie help nie, beveel hy hulle botweg om met hul rûe na hom te gaan sit en so te bly. Daarna soek hy ’n stuk plaatyster, ’n bietjie groter as die deursnee van ’n patryspoort. Toe klim hy met die plaat en die snorrende brander op die tafel.

* *

*

Op die Willi Waw heers natuurlik groot belangstelling vir alles wat aan boord van die Frisco gebeur . . . maar dit is deksels moeilik om oor ’n afstand van enkele honderd tree presies te sien wat nou eintlik aan die gang is. Nadat Hennessey op dek verskyn het, het hy meer as ’n halfuur deur ’n verkyker na die Frisco sit en loer, maar sonder om iets wys te word. Hy gee die verkyker aan Bob en vryf sy vermoeide oë.

„Kyk of jy iets kan uitmaak. Al wat ek kan sien, is dat die drie muiters gewapend oor die dek loop, blykbaar op soek na vyande. Een van die Kanakas het nou pas teen die ankerketting opgeklouter. Hy sit agter die agterste laaimas en skuil. Die kaptein is op die brugdek. Maar wat al die stoom moet beteken . . . kyk maar self.”

Tien minute later aanskou Bob Abercrombie se poging om agter ’n kis te skuil en die noodlottige afloop van dié avontuur.

„Dis ’n mooi spul,” brom Jan. „Nou is die muiters baas van die hele bo-skip . . . ons sal iets daaraan moet doen, kêrels.”

„Wat wil jy maak, slimmerd?” vra Bob nydig. „Net so min as wat die boewe kans gesien het om hier aan boord te kom terwyl ons nog ammunisie het, sien ek kans om op die Frisco te kom.”

Hulle staar nog ’n rukkie woordeloos na die stoomskip. Toe roep Bob skielik: „Wat is die blou skynsel daar voor een van die patryspoorte?”

„Daar midskeeps, bedoel jy? Ek het nou juis daarna sit en kyk.”

„Dit is die vlam van ’n asetileenbrander,” sê Jan beslis. „Sou iemand besig wees om ’n gat in die skeepswand te brand?”

Hennessey slaan met sy plat hand teen die mas en loer tussen sy vingers oor die see, wat fel in die son skitter.

„Natuurlik. Daar is mense in die masjienkamer opgesluit. Hulle kan nie oor die dek uit nie, en nou sny hulle ’n patryspoort in die skeepswand. Dan kan hulle daardeur in die see spring.”

Al vier kyk gespanne. Ná ’n paar oomblikke sê Jack: „Ek dink nie dis ’n sweisvlam nie. Dit gaan maar gedurig aan en af. ’n Sweisvlam maak nie so nie.”

Die vlam verskyn en verdwyn met vinnige, onreëlmatige tussenposes. Skielik roep Bob opgewonde uit: „Dis ligseine! Dis die Morsekode!”

Hy spring op, hardloop kombuis toe, kom met ’n groot doek terug en begin dit heen en weer swaai. Die blou vlam word hierdie keer nie weer onderbreek nie. Dertig tellings skyn dit fel en blougroen deur die patryspoort. Toe verdwyn dit skielik. Bob roep: „Nou verstaan ek dit. Iemand dek die vlam met ’n metaalplaat af. Daar is dit weer . . . punt - streep - punt - punt . . . punt - streep . . .”

MacGarrigle sein stadig, want hy is natuurlik nie ’n geoefende marconis nie, maar baie duidelik. Na elke letter wag hy ’n paar tellings en sonder moeite lees Bob en Jan, wat albei die Morsekode ken, die volgende boodskap:

„Swaai arms as julle Morsekode ken.”

„Dit kon hy tog seker korter gesê het,” lag Jan. Bob staan op en swaai met sy arms bo sy kop. Onmiddellik daarna, en ’n bietjie vinniger, asof die seiner verheug is dat die ander hom verstaan het, kom die internasionale sein: „Begryp!”

Toe, na ’n paar tellings, volg die boodskap self: „Ek beheers masjienkamer met Neger en Chinees, maar is vasgekeer. Het pistool en geweer. Aan boord is paar Kanakas van Annie Laurie sonder vuurwapens. Kaptein gewond op brug. Toestand sleg. Hoe kan julle help? Swaai arms as boodskap verstaan is.”

Bob en Hennessey swaai hulle arms en begin die situasie haastig bespreek.

„Wat op aarde kan ons doen?”

Bob kyk na die son. „Die son moet teen sesuur se kant ondergaan. Die maan is vanaand laat. Ons kan eers iets begin doen as dit donker is.”

Jack voel aan die verband om sy gesig. „Ek wonder . . . wat verhinder ons om die anker te lig, die seil te hys en met ’n ligte briesie na die ander skip toe te vaar?”

Hennessey frons. „En dan?”

„Dan bly ons in die kajuit sonder om ons te laat sien. Van daar af kan ons die hele Frisco se dek onder vuur hou.”

„Dis heeltemal moontlik. Maar hoe kom ons aan boord? Ons kan miskien dae lank vlak langs mekaar bly lê, sonder om . . .”

Bob sê droog: „Voor ons die seile gehys en bygesit het, is die son al onder, en hoe sal ons dan kan skiet?”

„Hy’s reg, kêrels. Die groot moeilikheid is hoe om daar aan boord te kom. As die boewe agter patryspoorte of op die brugdek skuil, kan hulle ons platskiet voor ons oor die reling kan klim.”

„Goeie genugtig . . .” dit is Jan wat roep. Hy wys met uitgestrekte linkerarm na die eiland. „Kyk net daar.”

Langs die kus kom ’n sloep nader. Ses swetende inboorlinge roei dit. In die boeg staan ’n seun met rooi hare.

„Dis Arie. Waar de drommel kry hy die swartes vandaan?”

* *

*

Tien minute later klim Arie met die touleer aan boord. Ondanks sy stywe en pynlike knie, glimlag hy. Die bakboord roeiers in die sloep hou aan die vlot vas. Terwyl hy klim, kyk Arie na die afwagtende en nuuskierige gesigte bo die reling en roep: „Laat ’n tou afsak. Joe het so baie kinien in sy lyf dat hy nie by die leer sal kan opklim nie.”

Toe sien Arie die verband aan Jack se gesig en die draagbaar van tou waarin Jan se beseerde arm hang.

„Wat het hier aangegaan? Dit lyk byna na ’n hospitaalskip.”

„As Joe nou ook bykom, kan ons ’n paar mooi rooi kruise op die skip verf,” brom Hennessey terwyl hy ’n lang tou begin afrol sodat dit bo die verskansing na die sloep afdaal.

„Wie gaan af om vir Joe te help?”

Bob klim met die touleer af. In die sloep steek hy ’n lus onder Joe se arms deur en help hom daarna orent. Bo-op die dek trek Hennessey, Arie en Jack met alle mag aan die tou, terwyl Bob sy voete sekuur op die sporte van die touleer sit. Toe hy bo is, word Joe haastig na die kajuit gebring en in ’n kooi gesit.

Intussen vertel hulle vir Arie wat alles gebeur het.

„Jy sien dus,” sluit Hennessey somber af, terwyl hy na die Frisco wys, „dat ons geen idee het hoe ons daar aan boord kan kom nie. Behalwe as ons vannag daarheen swem en met die ankerkettings opklouter. Maar daaraan sal die muiters seker ook dink. Hulle sal op die wag bly.”

Arie staan aan sy rooi, natgeswete hare en krap.

„Die vent daar anderkant sein met ’n sweisbrander sê julle.”

„Daar is geen twyfel aan nie,” knik Jack.

„Dan is dit tog baie eenvoudig.”

Almal op die dek staar Arie aan asof hy skielik ’n olifantslurp in plaas van ’n neus gekry het.

„O ja, doodeenvoudig,” spot Bob. „Ons breek ons koppe al ’n halfuur saam daaroor, maar vir Arie, wat pas aan boord gekom het, is dit baie eenvoudig. Wat is so eenvoudig, slimmerd?”

„Laat hom ’n ronde gat in die masjienkamer sny, vlak bo die waterlyn. Ons roei vanaand tot by die skip en klim deur die gat tot in die masjienkamer. Daarvandaan kan ons dan ’n uitval doen.”

Daar val ’n diep stilte. Bob draai stadig om en staar na die son. Die vuurrooi bal hang nog maar ’n handbreedte bo die westelike kim. Jack begin grinnik. Hennessey steek skielik sy hand spontaan uit en gee Arie, wat nie daarop bedug was nie, so ’n harde hou op sy skouer dat die vet seun byna oorboord val.

„Skitterend!” sê hy. „Maar ek dink nie ons moet daarheen roei nie.”

„Hoe dan anders?” wil Arie weet.

„Ons vaar met die jag soontoe. Die muiters sal ons natuurlik hoor kom. Hulle sal op dek wag om ons met koeëls te ontvang. Sodra ons vlak langs die stoomskip lê, sak drie van ons met ’n tou in die water af, swem die paar tree na die gat en . . .”

Bob het reeds die wit doek gegryp en dit begin swaai. Dertig tellings later spring die blou vlam te voorskyn en flikker ’n paar keer.

„Hy sien ons,” knor Bob. „Nou sal ek met die lap moet sein. Ek hoop hy verstaan dit.”

Om met ’n doek te sein, is baie eenvoudig. Bob hou die doek bo sy kop. Vir ’n streep swaai hy dit heeltemal ondertoe, en vir ’n punt tot skouerhoogte.

„Verstaan jy?”

Hy is nog nie met die y klaar nie toe sein die blou vlam al „Begryp”.

Bob kyk vlugtig na die horison. Die son raak reeds aan die see. Binne tien minute sal dit donker wees. Hy begin so vinnig sein as wat hy kan: „Brand gat in wand vlak bo waterlyn . . .”

Hy is nog met die n besig toe die vlam weer „Begryp” uitspel. Toe sein MacGarrigle haastig: „Dadelik.”

„Hy sal dadelik moet begin,” brom Jan Prins. „As dit eers goed donker is, sal die boewe natuurlik die vlam in die water sien skyn as hy deur die plaat sny.”

Hennessey staan fronsend en nadink. „Maar so ’n snybrander maak ’n geweldige lawaai. Die boewe sal dit mos hoor.”

Sy woorde is nog nie koud nie of hulle hoor ’n dowwe, brullende geluid uit die rigting van die Frisco, soos die uitgerekte gebulk van ’n bul.

„’n Stukkende stoompyp,” roep Bob ontsteld. Maar Hennessey is nie so seker nie.

„As ek my nie misgis nie, het die vent in die masjienkamer die veiligheidsklep opgedraai om die geraas van die snybrander uit te doof. Aan die werk, kêrels. Hys die seile, en hang die sloep met die ses inboorlinge stewig aan bakboord. Ek draai met die wind na stuurboord, gyp deur die wind heen, en kom so terug dat hulle van die skip af nooit sal kan sien wie in die sloep sit nie.”

„Wat is gyp?” vra Bob.

„Dis as die seil omslaan,” verduidelik Hennessey bondig. Hy begin toue losgooi en gee vinnige bevele. „Sny die vlot los en maak die sloep aan die tou vas, omtrent midskeeps. Stewig, Laat die inboorlinge aan boord kom. Dit sal die boewe se aandag van die sloep aflei, want hulle het dit natuurlik hierheen sien vaar. Hys die fokseil.”

Tien minute later staan die fokseil wit en strak teen die sterrehemel, wat al donkerder blou word. Die flou aandbriesie laat dit stadig uitbol. Bob, Jack en Hennessey staan by die grootseil se valle. Een anker is al gehys, en die tweede staan so kort dat die geringste bykomende winddruk op ’n seil dit sal laat slip. Die inboorlinge, wat goed besef dat daar weer iets besonders aan die gang is, staan op die agterpleg, reg om die anker verder op te wen sodra hulle die bevel kry.

„Hys die grootseil,” roep Hennessey, en ses arms trek die groot doek omhoog. Die wind, wat uit die rigting van die eiland waai, blaas die giek na stuurboord . . . die jag hel oor en trek sy anker los . . .

„Haal die anker op!” brul Hennessey, hardloop na die inboorlinge en wys hulle hoe om die windas te draai. Die Willi Waw is al onderweg. Sag murmel die kielsog onder sy agterstewe en ’n breë waaier van kabbelende water brei agter hom uit. Die son is onder, en in die ooste is die son nou pienk en geel, met groen vlamme.

„Dis nog nie donker genoeg nie,” waarsku Jan.

„Dit maak nie saak nie,” antwoord Hennessey kalm van waar hy nou met sy hand op die stuurwiel staan. „Ek vaar desnoods ’n myl op hierdie koers verder, en as dit donker genoeg is gaan ek deur die wind en terug.”

Bob en Arie hang oor die stuurboordreling en tuur na die Frisco. Vlak bo die waterlyn, ongeveer midskeeps, skitter ’n klein, blougroen puntjie op die donker skeepswand: die klein, intens hete vlam van die snybrander, wat deur staal kan sny soos ’n mes deur botter. ’n Paar honderd tree weswaarts lê die Annie Laurie voor anker. Sy takelwerk en maswerk is haarfyn teen die kleurige hemel gesilhoeëtteer. Enkele Kanakas staan soos bronsbeelde langs die reling.

Met ’n sag kabbelende boeggolf sit die Willi Waw sy tog voort. Die snybrander gly stadig verder deur die Frisco se wand.

Wat het intussen op die Frisco gebeur? Ná die skoot wat kaptein Abercrombie buite aksie gestel het, het die muiters eers die agteronder deurgesoek en daar, sonder om dit te besef, twee van die Kanakaroeiers toegesluit. Mickey Mouse het die donker ruimte versigtig binnegegaan en daar rondgekyk, maar toe hy niks sien of hoor nie, het hy die ongeventileerde, snikhete plek haastig verlaat en die deur van buite toegespyker. In dié ruimte het egter twee Kanakas geskuil wat deeglik bewus was van die muiters se aankoms, en angstig onder twee kooie gekruip het. Hulle het nou wel met hulle lewens daarvan afgekom, maar hulle is opgesluit. Die enigste ander deur uit die vooronder is ’n staaldeur wat na die masjienkamer lei, maar dié is van die ander kant af gegrendel, en die twee inlanders is glad nie lus om daarop te begin bons nie. Al wat hulle voorlopig wil hê, is om met rus gelaat te word totdat hulle vroeër of later ’n kans kry om na hul eie skoener terug te keer.

Die derde Kanaka lê intussen nog steeds agter die agterste laaimas, sodat slegs die vierde Kanaka-roeier en Muriloff, die halfbloed-stuurman, nog aktief bly. Muriloff het kalm in die kombuis bly sit. Terwyl die muiters die agteronder deurgesoek het, het hy skielik een van sy roeiers verby die half-oop deur sien sluip.

„Sjuut,” het hy gesis en die verskrikte roeier binnetoe getrek. „Waar is die ander?”

Die man het sy drie kamerade lankal kwytgeraak en wis nie waar hulle is nie. Vir die stuurman was dit ’n lelike situasie. Hy had geen vuurwapens nie, en hy het nie geweet wie sy moontlike bondgenote aan boord is nie. Wat moes hy doen? Toe die muiters in hul driehoekige slagorde oor die dek teruggekom het, was dit gou duidelik dat hulle van plan is om die hele skip stelselmatig te deursoek.

Muriloff het vinnig op verkenning uitgegaan en in die voorraderuimte die groot leë kiste gevind waarin die ou goudkoffers nog kort tevore gebêre was. Hy het twee groot kiste met hul oop kante na die wand neergesit, sy roeier in die een laat klim, die kis teen die wand geskuif, en self in die ander geklim, nadat hy dit skeef in ’n hoek gesit het. As lenige inlanders het hulle die vermoë om ure lank in opgevoue houdings deur te bring, en hierdie gawe kom hulle nou goed te pas . . .

Toe die muiters uit die agteronder teruggekeer het, het hulle ook deur die kombuis en spenshok gesoek, maar die kiste met rus gelaat. As hulle daarmee wou begin, sou hulle elke kas in elke kajuit moes deursoek. Mickey het die kombuisdeur egter nie toegespyker nie, want die muiters was van plan om binnekort iets te gaan eet of in elk geval koffie te gaan drink. Dit het hulle nog ’n halfuur gekos om al die woonruimtes midskeeps te ondersoek.

„Dit is nou vir jou ’n snaakse spul,” grom Harry eindelik, terwyl hy sy kop met sy pistoolloop krap. „Waar kan die bruin rakkers wees?”

Mickey Mouse stap na die reling en kyk af. Hulle eie sloep en dié van die Annie Laurie lê nog steeds daar.

„Hulle het bepaald nie weggeroei nie. Ek het gedink hulle het miskien met die toue ondertoe gegly en na die Annie Laurie teruggeroeid’ Hy kyk op na die brug, waar dit nou al meer as ’n halfuur volkome stil is.

„Ek dink ek gaan ’n bietjie daar kyk, kêrels. Ons laaste skoot was blykbaar behoorlik raak. Bly ’n entjie agter my en dek my.”

Mickey is moedig, maar nie roekeloos nie. Hy klim by die brugtrap op, sover hy dit durf doen, steek toe sy kop blitsvinnig in die lug sodat hy oor die brugdek kan sien, en duik weer terug.

„Die dek is dolleeg.”

Tien minute later staan hy in die deur van die brug en kyk neer op kaptein Abercrombie, wat teen die wand sit. Sy oë is toe en sy skouer en bo-arm is met ’n bloedige doek verbind. Die muiter gryns en fluit skel deur sy tande. Sy twee kornuite verskyn in die deur.

„Dit kon nie beter gewees het nie,” grinnik Mickey. „Nou is ons baas op byna die hele skip. Nou nog net die masjienkamer uitrook en alles is weer reg. Haai . . . wat is dit?”

Die ander twee kyk oor die see en sien hoe Arie Roos, deur ses inboorlinge geroei, in die sloep by die Willi Waw aankom. Tandeknersend sien hulle daarna hoe Joe aan boord gehys word en hoe Bob Evers met ’n doek na die Frisco begin sein.

„Hy sein natuurlik na die ou vent in die masjienkamer onder ons,” grom Harry. „Ken julle vlagseine?”

Geeneen van die matrose ken vlagseine of die Morsekode nie. Hulle word dus nie veel wyser nie en bly op die brug staan en kyk tot die son ondergaan. Hulle sien ook hoe die Willi Waw sy ankers lig en wegseil.

„Hulle vlug,” juig Harry. „Dan is ons nou heeltemal in bevel.”

„Daarvan is ek nog nie so seker nie,” grom Barney. „Hou hulle maar goed dop.”

* *

*

’n Kwartier later is dit heeltemal donker, en die kalm oppervlakte van die see, waaroor ’n swak briesie stryk, weerkaats die lig van duisende sterre wat soos fyngestampte kristal teen die hemel gestrooi lê. En uit die duister aan die verre horison kom die seile van die Willi Waw aangegly . . . geruisloos en dreigend. Die enigste geluid in die omgewing van die Frisco is al ure lank die gesis van ontsnappende stoom.

„Genugtig,” grom Barney. „Daar kom hulle weer terug.”

Mickey haal ’n patroonhouer uit sy geweer en voel of dit vol patrone is. Die grendel van die geweer klap met ’n metaalagtige geluid toe.

„As hulle aan boord probeer kom, sal ons hulle ’n warm ontvangs gee,” sê hy. „Barney — gaan staan jy voor by die boeg. Harry — jy moet op die agterstewe bly. Ek staan hier op die brug.”

„Ha-ha-ha. Dink jy hulle sal tot langs die skip seil en dan op dek probeer spring?”

„Presies. Wat anders?”

„Nou ja . . . as hulle dit probeer, sal hulle maar bedroë daarvan afkom.”

Drie minute later het die muiters stelling ingeneem. Al drie staar ingespanne en kyk hoe die Willi Waw rustig nader gly, ’n bietjie skeef onder die druk van die ligte bries in sy seile. Toe gebeur iets onverwags.

Die Kanaka-roeier lê al enkele ure roerloos agter die stoomliere op die agterdek en wag vir ’n kans om iets nuttigs te doen. En nou sien hy skielik hoe ’n enkele muiter uit die duister opdoem en tien tree van hom af by die reling gaan staan. Die Kanaka neem sy mes in sy regterhand, staan gebuk op en begin na sy vyand aansluip. Hy gee twee vinnige katagtige passe. Toe stamp sy voet teen een van die skakels van ’n ketting wat slordig op die dek lê. Die ketting rinkel. Harry swaai om, sien ’n bruin gestalte in die donker oor die dek spring en los blitsvinnig drie skote. Die vuurstrale spuit oranjerooi deur die duister. Die bruin gestalte is weg . . .

Harry buk en tuur in die donker voor hom uit. Hy sien niks. Het hy die bruin aap nou geraak of nie? Van die brug af hoor hy Mickey Mouse skreeu. „Haai, is jy nog daar, Harry?”

Harry byt op sy tande, maar hy sê niks. Hy is nie van plan om sy posisie deur ’n kreet te verraai nie. Maar toe Mickey aanhou brul, moet hy tog antwoord. Hy maak hom reg om weg te spring as hy dalk weer aangeval word, en roep: „Alles reg.”

Toe spring hy enkele tree na regs. Om die agterste laaimas en stoomliere lê daar donker slagskaduwees waarin ’n goeie ses Kanakas kan skuil sonder om gesien te word. Harry is glad nie lus om hom daar in dié buurt te waag nie. Andersyds is hy ’n verskriklik sigbare doelwit vir ’n mesgooier waar hy by die smal staalreling sit.

Hy kyk skerp voor hom uit, spring toe weg en hardloop oor die donker dek terug midskeeps. Hy nael deur die gange en spring by die trap na die bodek op, waar hy hygend aankom.

„Daar is . . . van die bruin ape . . . met messe . . . daar op die agterdek . . . te gevaarlik vir my.”

Mickey vloek. „Hoe is dit moontlik? Ons het die hele skip deurgesoek.”

„Dan het ons nie goed genoeg gesoek nie . . . ek sou netnou ’n lyk gewees het as die aap nie oor ’n ketting gestruikel het nie. Daar laat ek my nie weer sien nie.”

Mickey het nie tyd om daaroor te argumenteer nie.

„Kyk ’n bietjie daar. Die jag is digby.”

In doodse stilte gly die Willi Waw nader. Nog vyftig tree . . . nog veertig . . . Die geruis van sy boeggolf en die silwerige gekabbel onder sy kiel oorstem die gesis van die stoom uit die masjienkamerroosters.

„Daar is geen sterfling op dek te sien nie,” fluister Harry. Mickey tuur voor hom in die duister uit, sy geweer skietvaardig. „Daar moet tog iemand by die roer staan,” brom hy.

Maar daar staan niemand by die roer nie. As die muiters tot by die roer kon gesien het, sou hulle gemerk het dat twee toue aan die twee speke van die stuurwiel vasgebind is. Hiervandaan lei die toue deur die verskansing en terug na die deur van die kajuit. En in die kajuit sit Jack, wat die stuurwiel kan beweeg deur aan die toue te trek. Die jag lê suiwer op koers en deur af en toe effens aan die bak- of stuurboordtou te trek, gly dit reg op die Frisco af sonder dat iemand op dek te sien is.

Barney, voor by die boeg, word nou ook al senuweeagtig en skreeu: „Haai Mickey . . . ek sien niemand nie . . . ek kom ook brug toe . . .”

Mickey hang oor die brugreling en tuur in die donkerte uit.

„Kop hou, kêrel, en kyk uit.”

Die jag se groot seile doem uit die duister op. Die giek, wat aan ly uitsteek, skuur teen die stoomskip se wand met ’n krassende geluid wat die hele skip laat tril. En nog steeds is daar niemand te sien nie.

Mickey en Harry, wat van die brug af op die veel kleiner jag se dek kan af kyk, sien dat dit volkome verlate is.

„Watter gekheid is dit nou?” sê Harry senuweeagtig.

Mickey Mouse grom iets onverstaanbaars. Toe sien hulle hoe die jag by die stoomskip verbygaan. In die stilte hoor hulle skielik ’n harde geplons, gevolg deur ’n gesmoorde kreet.

„Wat was dit?” Barney het sy pos op die boeg verlaat en staan nou by die ander op die brug.

Mickey staan roerloos en luister.

„Daar het iets in die water geval.”

Al drie muiters leun oor die brug en tuur in die donkerte af. Harry stap na die oop brugvleuel. ’n Rukkie later hoor hulle hom roep: „Haai, Mickey! Daar lê ’n sloep langs ons, aan bakboord.”

Die muiters hardloop daarheen, buig so ver hulle kan oor die bakboordreling van die brugvleuel en kyk langs die steil skeepswand af. Byna reg onder hulle dobber ’n leë sloep. Hulle luister met gespitste ore, maar hoor niks. Toe mik Mickey sy geweer na onder en trek die sneller. Die pers vuurstraal verlig die boot se sitbanke ’n oomblik. Die koeël boor deur die bootjie se bodem. Verder gebeur daar niks.

„Wat moet dit nou beteken?”

„Hulle het uit die sloep oorboord gespring en swem nou om die skip rond. Hardloop na die ander kant en trek die toue op. Sorg dat niemand aan boord kan klim nie.”

Harry hardloop by die brugtrap af.

Die muiters het nog steeds geen vermoede dat daar ’n gat in die sywand van hul skip is nie . . .

DIE EINDSTRYD OM DIE GOUD

Van Arie Roos kan ’n mens altyd die onvoorspelbaarste dinge verwag. Partykeer het hy geweldige slim planne, en dan doen hy weer iets wat vreeslik dom is. Dit was sy plan om ’n gat in die Frisco se wand te brand. En die hele plan het skitterend gewerk totdat . . . Arie van die sloep af deur die gat wou klim, sy ewewig verloor en plonsend in die see geval het.

Toe dit donker genoeg geword het, het Jack die jag se stuurwiel oorgeneem. Hy het die twee toue aan die speke gebind en in die kajuit gaan skuil. Die sloep waarin Arie vir Joe na die jag gebring het, is deur die Willi Waw gesleep. In die sloep het Arie Roos, Hennessey en Bob Evers gesit. Hennessey het in die boeg stelling ingeneem en aan die een punt van die tou vasgehou wat aan die Willi Waw vas was. Jack, met sy beseerde gesig, Joe wat doodsiek in die bed lê, en Jan, wie se gewonde arm hom baie las gegee het, het op die Willi Waw gebly, want beseerde mense deug nie in ’n inval nie. Die ses inboorlinge is in die ruim gesit. Hennessey het vir hulle ’n klompie pruimtabak gegee om hulle gelukkig te hou.

Toe die Willi Waw langs die Frisco aangekom het, het Hennessey die tou laat los. Die jag het kalm verder beweeg, terwyl die sloep sy vaart uitgeseil het. Bob, aan die roer, het die bootjie rakelings verby die hoë wand van die vragskip tot by die gapende opening gestuur.

„Die vent daarbinne het sy verstand gebruik,” fluister Hennessey in Jan se oor. „Hy het al die ligte in die masjienkamer afgeskakel.”

„Nogal slim,” dink Arie, „anders sou die lig dwarsoor die donker see geskyn het.”

Hy en Hennessey gryp die ruwe rand van die gapende opening versigtig vas. Voor hulle doem MacGarrigle, die ou masjinis, se gesig op.

„A, die olieduiwel,” fluister Arie.

„Naand, rooiharige satansknaap,” fluister die Skot terug. „Maak nou net gou. Julle moet binne wees voor die boewe bo-op die skip iets merk.”

Arie hou die sloep beleefd vas terwyl Hennessey en Bob Evers ná mekaar inklim.

Daarna is dit Arie se beurt, maar daar is natuurlik nou niemand meer om die sloep vas te hou nie, en die vet seun het maar ’n swak houvas aan die ru-afgesnyde rand van die staalplaat.

Toe die boot onder sy voete weggly, kan hy hom nie aan sy handpalms optrek nie en kan hy ook geen kreet gee om die ander te waarsku nie. Hy hang dus ’n paar tellings lank wanhopig aan sy hande. Toe dwing die pyn hom om die skerp staalrand te laat los.

Plons!

Hennessey en Bob, wat reeds binne is, skrik hulle ’n papie. Toe hulle deur die gat kyk, sien hulle Arie se kop weer bo die water verskyn.

„Haai,” hyg Arie fluisterend. „Trek my op. Gou.”

Hulle gooi ’n tou af en trek hom so gou op dat Arie se bors en bene pynlik hard teen die rand van die opening skuur, maar hy is reeds binne toe die muiters op die brugdek besef dat daar ’n sloep langs die skip lê.

„Daar dryf ons boot,” sê Bob spytig terwyl hy deur die gat oor die donker water loer.

„Ons moet dit liewer vasgebind het.”

„Is jy laf?” hyg Arie terwyl hy die water uit sy hare knyp. „Dan kan die muiters mos presies sien waar die gat is. Buitendien kan hulle dan in die sloep afsak en ons daarvandaan bestook.”

„Maar ons kan die sloep miskien nog baie nodig kry.”

Hennessey brom vasberade: „Ons moet die hele skip in die hande kry. Dan kan ons vir my part sonder al die sloepe in die wêreld klaarkom. Hoe is die toestand hier?”

Die Skotse masjinis verduidelik vinnig.

„Het jy wapens?” wil Hennessey weet toe hy klaar vertel het.

„Ek het ’n geweer. My pistool het ek deur die ventilasiekoker aan die kaptein op die brug gegee. Maar die muiters het hom blykbaar kapot geskiet.”

„Ons is dus vier,” sê Hennessey. „Almal gewapen. Deur watter deure kan ons in die skip kom?”

„Deur die gewone deur bo-aan die trap en deur die stokerstonnel na die vooronder. Maar die deur van die vooronder na die dek is toegespyker. Hulle het dit met driekwart van al die deure op die skip gedoen.”

„Daar is tog seker gereedskap in die masjienkamer?”

„Soveel soos jy wil hê.”

„’n Toegespykerde deur kan ons met voorhamers flenters slaan.”

„En terwyl jy besig is, skiet hulle jou van anderkant af flenters.”

„Hm.”

Deur die gesis van die stoom hoor hulle Bob se stem: „Kom ons gaan kyk maar eers in die vooronder. Daarvandaan kan ons die hele voordek onder vuur hou, en dit is die belangrikste. Ons moet eers êrens op dek kom, dan kom ons wel verder ook. Wie gaan saam?”

MacGarrigle vroetel ’n rukkie tussen ’n klompie gereedskap op ’n bank rond en kom met twee donker voorwerpe terug.

„Hier is twee flitse. Ons moet hulle eers aanskakel as ons in die tonnel is.”

„Reg.”

Die donkiemasjien se vuurdeur word rinkelend oopgegooi en ’n rooi gloed verlig die masjienkamer. Die swetende Neger begin kole op die gloed skep en die lig word minder.

„Haai,” waarsku Arie. „Die lig skyn deur die gat oor die see.”

„Dit maak nie meer saak nie,” brom die Skot. „Ons is nou veilig binne en die muiters sal hulle werk moet ken as hulle soos vlieë langs die wand wil af klim om hier in te kom. Ek kan maar ewe goed die lig aanskakel ook.” Hy waggel na die wand en druk ’n skakelaar. Vier sterk lampe werp hul skel wit lig oor die masjienruim. Arie stap na die gat in die wand en kyk uit. ’n Bundel fel wit lig straal honderde treë oor die see uit.

Bob lag. „Ek wonder wat die boewe daarvan sal dink.”

Die masjinis gee bondige bevele. Die Neger en die Chinees luister.

„Sorg dat die stoom aanhou blaas.”

„Ja, meneer.”

„Waarsku my by die geringste teken van onraad.”

„Ja, meneer.”

Sonder om onnodig baie te raas, maak die Skot die staaldeur oop wat na die tonnel lei, skakel sy flits aan en stap voor. Hul eerste ontdekking is die twee Kanakas.

Die twee inlanders het bang en bewend onder die benoude kooi gele totdat hul angs en bewing begin wyk het. Hulle het goed besef dat die deur na die dek toegespyker was en dat hulle van daardie kant af dus niks meer te vrees gehad het nie. Toe dit donker geword het, het hulle uitgekruip en na iets eetbaars begin soek. Met hul katoë het hulle in die duister die een kooi en die een kas ná die ander deursnuffel en op ’n paar blikkies kos afgekom. Hoewel hulle nie kan lees nie, het die afbeeldings van vrugte en worsies hulle genoeg gesê. Hulle ken blikkieskos. Hul kok op die Annie Laurie het honderd blikkies in sy spens. Die probleem was hoe om die goed oop te kry. Daar was omtrent geen gereedskap in die ruim nie. Op die ou end het hulle op ’n hamer afgekom, en hulle het juis begin om die deksel met die hamer te probeer inslaan — onder ’n kombers, om die geluid te demp — toe ’n ligstraal deur die vooronder geflits en vier mans binnegestap het.

„Wat is dit nou?” vra Hennessey en skakel sy flits ook aan.

Die Kanakas vlieg op, laat die blik val en steek hul hande in die lug. „Moenie skiet nie, meneer . . . moenie skiet nie.”

„Ek sal nie skiet nie,” antwoord Hennessey. „Ek is ’n vriend. Ek wil julle help om die slegte mense dood te skiet. Hoe kom julle hier?”

Die Kanakas vertel vlugtig wat gebeur het.

„Nog twee aan ons kant,” merk Bob op. „Maar ek dink nie hulle sal ons sonder vuurwapens veel kan help nie. Laat hulle opsy staan sodat ons die deur kan bekyk.”

Arie beduie vir die Kanakas wat om te doen, want hy het die blikkies dadelik raakgesien. Hy bekyk hulle vlugtig. ’n Blik perskes, ’n blik pynappels, twee blikkies worsies, ’n blik pyptabak. Vreemd dat hulle in hier die afgeleë ruim so lank bly staan het. Miskien is hulle êrens in die hoek van ’n kas oor die hoof gesien. Hy voel in sy sak, haal ’n bliksnyer te voorskyn en maak een van die worsblikkies oop terwyl die Kanakas hom bewonderend aanskou.

„Ons is bondgenote, sien julle,” mompel Arie. „Ons bevrydingsleër bring selfs bliksnyers vir julle saam. Maar vir my aandeel kry ek drie van die worsies.”

Intussen het Bob die situasie in oënskou geneem. Die vooronder is omhoog gebou; dit lê hoër as die dek, en aan weerskante langs die deur is daar enkele klein venstertjies waardeur ’n mens oor die hele voordek kan kyk.

„As ons nou . . .” begin Bob, maar op daardie oomblik spat die ruit vier voet regs van hom aan skerwe. Die koeël fluit deur die vooronder en boor in die houtwand. Almal gooi hulle op die grond neer en die Kanakas skiet soos konyne onder die twee kooie weg.

„Die skurke op die brug het ons flitse se lig gesien,” waarsku Hennessey. „Hulle weet nou dat hier iemand is.”

„Ons moet die deur in elk geval so gou moontlik los kry, sodat ons op dek kan gaan as dit nodig word.”

Bob staan versigtig op en gaan op sy knieë agter een van die vensters sit.

„Sien jy iets?”

„Geen snars nie. Ek kan die brug teen die sterre sien afsteek, maar daar beweeg niks op nie.”

„Die muiters skuil waarskynlik êrens. Hoe gaan ons die deur oopkry sonder om omgekap te word?”

Arie, wat rustig op ’n kooi sit terwyl hy in die donker die een blik ná die ander oopsny, sê stadig: „Waarom gebruik jullie nie die snybrander nie? Een van ons kan plat op sy maag agter ’n staalplaat lê, die brander aan die kant uithou en die deur afbrand.”

„Presies,” lag Bob. „As jy deur staal kan brand, sal ’n houtdeur nie veel moeite gee nie.”

„Maar die deur sal aan die brand slaan,” waarsku die masjinis.

„Wat daarvan? Ons hou ’n skuimblusser byderhand.”

Daar word nie meer baie gepraat nie. Hennessey en Bob stap terug om die swaar apparaat te gaan haal. Arie gee vir die twee Kanakas elkeen ’n blik, haal ’n paar worsies uit en gaan by die stukkende venster sit om wag te hou. Hy is seker dat die muiters êrens op die brug sit of anders op die brugdek plat op hulle maag lê. Daarvandaan kan hulle die hele skip sien. Sy kake beweeg reëlmatig terwyl hy die worsies kou, en sy oë tuur stip voor hom uit. Dit duur nie baie lank nie of hy sien iets beweeg. Iemand sluip gebuk oor die brugdek!

Arie skiet nie. In die eerste plek is dit glad te donker vir ’n goeie skoot en ten tweede wil hy nie die muiters onnodig laat weet dat daar vuurwapens in die vooronder aanwesig is nie. As die snybrander begin werk, sal die boewe genoeg hê om aan te dink.

Dit duur nie lank nie. Hygend en steunend kom die drie blankes, bygestaan deur die Neger en die Chinees, met ’n suurstof- en asetileensilinder daar aangesit. MacGarrigle stap na die twee Kanakas en beveel hulle om saam terug te gaan.

„Julle moet dra,” verduidelik hy vir hulle. „Ek kan nie alleen dra nie. Te swaar.”

Vyf minute later kom die hele klomp hygend en swetend met enkele dik staalplate terug. „Ek moet my silinders ook beskerm,” verduidelik die masjinis. „As ’n koeël so ’n hoogdruk-silinder tref, vlieg ons almal in die lug.”

Arie voel hoe sy hart vinniger klop. Goeie genugtig! Vir koeëls is hy nie bang nie . . . maar hy voel min lus om in die beperkte ruimte van die vooronder te wees as ’n hoogdruksilinder ontplof! Hy word skielik geweldig aktief en help om die staalplate regop langs die sywande te sit. Agter een van die plate kom die twee silinders, deur die masjinis bedien. Die ander neem twee-twee agter elk van die ander plate stelling in. Hennessey en Bob sit met hul rüe teen die plaat en Arie leun met sy rug teen Bob se knieë. Hy sit stilletjies en lag, asof hy aan iets baie snaaks dink, tot Bob hom geïrriteerd vra: „Wat sit jy so en skud, Arie, kry jy koud?”

„Ek lag,” sê Arie met ’n vol mond.

„Is jy al weer aan die eet? Wat het jy dié slag beetgekry?”

„’n Klompie worsies.”

„Worsies? Is daar nog?”

„Net op,” antwoord Arie spytig. „Maar ek kan nog ’n blik oopmaak.” MacGarrigle was intussen besig om sy rubberpype ordelik agter die pantserplaat te rangskik. As ’n koeël ’n rubberslang raak, sal dit ook nie ’n grap wees nie.

Bob begin weer: „Maar waarvoor het jy gelag?”

„Dis vir my so snaaks dat julle met jul rüe teen die staalplaat sit. Ha-ha.”

„Jy wil self hier sit, nè? Is my knieë nie gemaklik genoeg nie?”

Arie wil net antwoord toe hulle ’n gesis hoor en ’n vuurhoutjie sien opvlam.

„Wie het die skuimblusser?” vra die masjinis.

„Hier,” antwoord Hennessey saaklik.

„Reg. Daar gaan ons.”

Met ’n knal wat die twee Kanakas laat ruk van die skrik, ontbrand die gasmengsel. Die fel blou vlam werp ’n spookagtige lig in die vooronder. Die masjinis draai aan die krane om die hitte van die vlam te reguleer.

„Hier gaan ons,” sê hy. „Kyk mooi.”

Die lang koperbrander swaai opsy en die intens hete vlam lek teen die verf van die deur. Binne drie tellings brand die verf. ’n Verstikkende rook versprei. Nog drie tellings later lek die vlam omhoog uit ’n groot gat wat reeds in die deur gebrand is. Arie hou sy asem teen die stinkende rook in en kyk om.

„Flàng!”

Die skoot is blykbaar reguit na die vlam gemik, want die koeël slaan ’n groot stuk brandende hout uit die deur.

„Hulle skiet van die brug af,” brom Bob. „Die koeël het skuins van bo af gekom.”

„Goeie breinwerk, Sherlock Holmes,” spot Arie. „As hulle nog ’n paar keer skiet, skiet hulle die hele deur vir ons uit.”

„Pèng! Ping!”

„Zoeng!” . . . „Au!” gil Bob, en Hennessey vloek gedemp. Arie brul van die lag toe hy Bob se knieë teen sy rug voel op wip.

„Daarvoor het ek sit en wag,” sê hy. „Ha-ha. As ’n koeël die staalplaat tref, bibber dit deur jou hele ribbekas.”

„Flèng!”

’n Groot stuk brandende hout word deur die vooronder gesmyt en lê rokend aan die ander kant.

„Haai, Mac, jy moet opskud,” vermaan Arie, hees van die rook. „Jy sal ons almal nog hier uitrook.”

„Nog net . . . hierdie middelste balk . . .” hyg Mac.

Die rooi lig van die brandende deur dans deur die vooronder.

„Hou maar op,” raai Hennessey aan. „Die deur sal vanself verder uitbrand.”

Die masjinis sluit die krane en die steekvlam gaan met ’n knal uit. Die enigste geluid is nou die gesputter en geknetter van die brandende hout. Die hitte in die vooronder word byna ondraaglik. Bob sit en hoes en Arie druk sy vuiste in sy oë, wat brand van die bytende houtrook.

„Is die deur nog nie ver genoeg kapot nie?”

„Ek dink so. Een van julle moet ’n paar staalstawe gaan haal om die oorblyfsels uit te slaan.”

Hennessey steier orent, slaan sy vuurblusser teen die vloer om dit aan te skakel, en spuit een van die Kanakas van bo tot onder vol wit skuim voordat hy sy toestel op die deur gerig kry.

„Haai . . . pas op vir ’n koeël,” waarsku Arie.

„Geen gevaar nie,” hyg Hennessey. „Die hele voordek is toe onder ’n rookgordyn.”

Wat Hennessey sê is waar. MacGarrigle het die vlam meestal deur die gate in die deur gerig, sodat die meeste rook buitentoe getrek het. Van hierdie omstandighede maak die ander gebruik om die silinders en slange weg te sleep tot in die beskutting van die tonnel. Die brandende deur is nou geblus en ’n paar vinnige hale blus ook die stukkies deur wat regs daarvan lê en smeul. Die masjinis en die Neger kom teruggedraf. By hulle het hulle ’n vuurhaak en ’n ysterstaaf.

„Slaan die deur stukkend,” hyg die Skot.

Hennessey smyt sy leë brandblusser weg, neem die ysterstaaf by die ou masjinis en dam die deur by sodat die stukke om hul ore vlieg. Binne ’n minuut gaap ’n reghoekige, hoewel splinterige gat op die plek waar ’n soliede deur nog kort tevore die pad versper het.

„Pas op,” waarsku Arie. „Die bries het die rook laat wegdryf.”

MacGarrigle, die Neger en Hennessey plof agter die tweede staalplaat neer en hou dit met hul hande regop. Arie loer versigtig om die hoek van sy eie plaat. Die laaste slierte rook word van die voordek af weggewaai en die sterre en die silhoeët van die brug word weer sigbaar.

Hulle wag vyf minute. Daar kom geen skoot nie.

„Hulle het lankal besef dat dit sinneloos is om te skiet, en nou spaar hulle hul ammunisie,” sê Bob. „Jy kan seker wees dat hulle nou soos valke sit en loer om te sien of hulle iets hier sien beweeg. Ons het nou wel die deur oopgekry, maar hoe de drommel kom ons op dek?”

„Kom ons toets hulle ’n bietjie,” sê Arie. Hy krap in ’n kooi rond, spoor ’n ou seemansjas en ’n pet op, neem die leë skuimblusser, hang die jas daarom en sit die pet bo-op. Toe sê hy: „Kyk wat gebeur nou.”

Hy steek die lang vuurhaak in een van die jas se moue en skuif die hele affêre stadig oor die grond deur die opening. Eers gebeur niks. Maar toe gaan die voëlverskrikker deur die opening en verskyn in die flou lig van die sterre op die oop dek.

„Kàng!”

Die koeël slaan minder as ’n voet langs die skuimblusser in die dek vas.

„Koeng!” Hierdie keer is dit raak. Die koeël wip deur die leë blusser met ’n geluid asof iemand dit met ’n hamer geslaan het. Die skuimblusser gee ’n spring, vlieg van die vuurhaak af, rol ’n ent oor die dek en lê stil.

„Daai vent is dood,” sê die Skot droog.

„Arme, arme kêrel,” sê Bob. „Wat ’n afskuwelike dood vir so ’n dapper vuurblusser.”

Arie begin sag snik. „Ek het hom tog so gewaarsku . . . maar hy het soos ’n held gesterf.”

Hennessey het nooit baie tyd vir grappies nie. „Ons weet nou ons hoef nie oor die dek te probeer sluip nie,” sê hy. „Ons is dus nog niks verder as wat ons was nie.”

„Oor ’n kwartier gaan die maan op,” sê Arie. „Dan is die hele dek so helder verlig dat geen muis hom daarop sal kan waag sonder dat die skeepskat hom sien nie. Wat doen ons daaraan?”

MacGarrigle praat gedemp met die Neger en stuur hom met die twee Kanakas na die masjienkamer terug. Arie gaan plat op die vloer lê en sê dromerig:

„Toe ek nog gedwonge koksmaat op hierdie selfde skip was, het ons in die masjienkamer twee yster-steekwaentjies gehad.”

„Wat sê jy?” vra die masjinis en draai sy kop om.

„Wat is steekwaentjies?” vra Bob.

Arie kyk deur die swartgeblakerde deurgat na die sterre en gaan stadig voort:

„’n Steekwaentjie is ’n lae waentjie met twee ysterwiele en twee handvatsels waarop ’n mens kiste en vate kan rol en . . .”

„Die goed wat hulle altyd op die kaaie gebruik . . .”

„Reg,” sê die masjinis. „Hulle is nog daar. Wat wil jy maak?”

„Ek sou dink,” vervolg Arie stadig, „dat ’n mens een van die pragtige dik staalplate binne tien minute op so ’n staalwaentjie moet kan vassweis. Agteraan die plaat sweis jy ook nog ’n staalstaaf vas om dit te steun. En dan . . .”

Die masjinis knor. „Jy is ’n vet smulpaap, dit het ek nog altyd gesê, maar jy het goeie idees. Een van ons moet hier bly om wag te hou en die ander moet saamgaan om te help.”

Hennessey bied aan om met sy geweer wag te hou. Die ander gaan met die masjinis saam.

* *

*

Dit kos hulle ’n uur om een pantserwaentjie reg te maak. Hulle doen dit presies soos Arie gesê het, behalwe dat hulle aan weerskante van die plaat ’n staaf vassweis wat dit stut. Die plaat is meer as vier voet breed en sal voldoende dekking gee.

„Wat gaan ons nou presies doen?” vra Bob toe die eerste waentjie klaar is. Mac sit ingespanne aan die tweede en sweis.

„Dis tog eenvoudig,” sê Arie. „Jy hurk agter die plaat, laat jou bene oor die agterkant van die waentjie hang en stoot dit stadig vooruit.”

Bob kyk hom peinsend aan. „’n Baie goeie plan. Ek is vir een ding net baie bang.”

„Ek is glad nie bang nie.”

„Ek wel,” antwoord Bob. „Ek wel. Vreeslik bang. Vir iets waaraan ek nou pas gedink het.”

„En dit is?”

„Dat hierdie pragtige pantserwa van jou nie deur die gat van die vooronder sal kan gaan nie . . . want die deuropening is bepaald nie meer as drie voet ses breed nie en hierdie plaat is oor die vier voet.”

Dit is dit. Mac hou op met sweis en begin só skel dat die verf van die masjienkamerwande begin afdop. Hy skel veral omdat hy nie kan verstaan waarom hy self nie eerder daaraan gedink het nie. ’n Rukkie later gaan Bob boontoe om die deur te meet. Weens onreëlmatighede in die reste van die afgebrande deur is die smalste deurgang drie voet twee duim.

„As ons die plaat so smal moet afsny, kan ons ewe goed ons testament maak,” sê Bob snuiwend. „As een van die boewe aan bakboord en die ander aan stuurboord op die brug gaan staan, sal hulle enigiemand agter so ’n smal plaatjie wegskiet, al lê jy met jou ken daarteen.”

Hulle stap na die vooronder terug en sien tot hul ontsteltenis dat die maan nou so hoog gerys het dat sy lig skuins oor die dek val.

„Ons sal aan iets anders moet dink,” grom Hennessey. „Ons moet iets soos traangas of rookbomme hê om die kêrels uit te rook — net soos ’n byenes.”

„Ek het al aan stoom gedink,” brom die masjinis, „maar dit sal nie help nie. Ek sal nie stoom tot by die brug kan lei nie en buitendien koel stoom onmiddellik in die oop lug af.”

Hennessey is koppig.

„Maar is daar dan glad niks aan boord waarmee ons dampe of stinkende rook of gas kan maak nie?”

Bob gee die masjinis skielik ’n hou op sy skouer — op dieselfde oomblik as waarop MacGarrigle sy vingers klap. Die ou Skot en die jong Amerikaner kyk mekaar aan.

„Ek het gedink . . .”

„Ek weet . . .”

„Waaraan het jy gedink?”

„Seker dieselfde as jy.”

„Die ysmasjien?”

„Die tenk met . . .”

Die masjinis knik en verduidelik aan die ander: „Die Frisco is ’n ouderwetse skip wat in die oorlog gedeeltelik gemoderniseer is. Dis ’n jaar of wat ook gebruik om vleis te vervoer en toe is ’n groot ysmasjien ingebou wat met . . .”

„ . . . met ammoniakgas werk.”

„Presies.”

„Waaroor klets ons dan nog? Ons pomp die brug vol ammoniakgas en daarmee basta.”

Hennessey bly weer op sy pos, met sy geweer op die brug gerig, terwyl die seuns ongeduldig na die masjienkamer terughardloop. MacGarrigle verduidelik:

„Die ammoniakgas is in hierdie tenk. Dit is in water opgelos. As ons die tenk ’n bietjie verwarm, ontsnap die gas uit die water — sommer ’n klomp.”

„Loop die verkoelingspype dan dwarsdeur die skip?”

„O nee. Net een ruim is vir verkoeling ingerig. Dit is die agteronder-laairuim. Ek moet die gas bo van die tenk aftap en met ’n slang in die gange hierbo bring. Daar sal natuurlik baie verlore gaan . . .”

„Maar dit is tog swaarder as lug?”

Die masjinis krap sy kop. „Ek het nou net daaraan staan en dink. As dit deur die roosters waardeur ek nou stoom blaas, in die masjienkamer afsak, kan ons ewe goed dadelik oorboord spring. Dit mag nie in die gange kom waarop die boonste roosters ventileer nie.”

„Ventileer!” roep Bob skielik. „Kan ons die gas dan nie deur die ventilasiekokers op dek blaas nie? Hulle loop op die brugdek uit en . . .”

Die Skot gee hom ’n dreunende klap op sy skouers. „Dis reg, ou seun. Vat jy een van die pype daar.”

Nou volg ’n koorsagtige bedrywigheid. Die groot ventilasiepype is van onder oop en het ’n deursnee van byna twee voet. Die opening moet lugdig afgesluit word, met net genoeg ruimte vir die gas om deur te gaan. As ammoniakgas dan daarin gespuit word, sal dit in die koker opstyg totdat dit bo uitloop. Daarvandaan sal dit soos ’n swaar golf oor die brugdek vloei. Omdat die brugdek in die buitelug lê, sal die ligte briesie heelwat wegwaai, maar ammoniakgas is ’n gemene ding. Net ’n bietjie in jou oë is genoeg om jou tien minute lank jou oë te laat sit en vryf . . . een asemtog daarvan in jou longe en jou asem slaan skoon weg.

„Die beste sal wees om ’n plaat met ’n skroeftap aan die bek van die koker vas te sweis,” brom die masjinis. „Gee die plaatyster aan en meet die deursnee van die koker.”

Bob meet een van die kokers en roep: „Presies drie-en-twintig duim.”

Die masjinis neem ’n staalpasser, stel dit op die duimstok in, swaai dit in die rondte en knip met ’n swaar skêr ’n sirkel uit die plaat. Met ’n swaar pons-pen slaan hy toe ’n opening in die middel van die sirkelvormige plaatjie. Deur die gat steek hy ’n koperskroefmof vir ’n waterslang, met twee flensplate.

„En nou moet ons die spul net so haastig vassweis soos wat ons kan,” sê die Skot. „Julle moet die plaat met lappe vasdruk, want dit gaan gloeiend warm word.”

Hulle klim by ’n staaldeur op en staan tien minute lank met afgewende gesigte langs ’n vonkereën terwyl die Skot die plaat teen die bek van die ventilator vassweis. Die hitte van die vlam laat die sweet by hul rüe aftap.

„Die ellendige muiters sit natuurlik heerlik koel op die brug, en ons werk ons kapot,” brom Arie.

„Oor ’n kwartier lag ons ons kapot,” hyg Bob terug.

„Klaar,” kondig MacGarrigle aan en doof die vlam uit. „Ek het nog nooit in my lewe op een dag so baie gesweis soos vandag nie.”

Hy skroef die koppeling van ’n slang op die ammoniaktenk se kraan, draai die ander punt onder die ventilator vas en vee sy hande aan ’n stuk poetskatoen af.

„Nou ja. Ons spuit ’n mondjievol stoom op die tenk om die inhoud so ’n bietjie te verwarm, en die fees kan begin.”

Sy woorde is nog nie koud nie of ’n dawerende knal weerklink deur die masjienkamer. Die slang wat pas aan die ventilator vasgeheg is, kronkel soos ’n wurm oor die vloer. Aan die pas vasgesweiste staalplaat hang daar nou ’n vreemde reep.

„Die boewe het in die ventilasiekoker afgeskiet,” roep Arie.

„Ons kan bly wees dat hulle dit nie ’n minuut vroeër gedoen het nie.”

Die masjinis en die twee seuns kyk mekaar aan. „Genugtig . . . hulle kon ons natuurlik daar van bo af hoor werk.”

„As hulle nie deur die koker presies gehoor het wat ons sê nie. Ons het vlak daaronder gestaan, en deur so ’n koker trek die geluid helder en ver.”

„Wat maak ons nou? Moet ons dit weer vassweis?”

„Die skeur? Dit sal jy nie kan sweis nie. Ons moet ’n nuwe plaat opsit.”

„En gevaar loop dat ons dié keer ’n koeël in ons bas kry? Nee dankie.”

Geeneen van hulle is lus om hulle onder die koker te waag nie. ’n Muiter hoef maar net sy pistool daarin af te steek, die loop loodreg na onder te hou en af te trek.

„Die tweede mooi plan na die maan,” sê Bob. „Wat nou?”

Arie grinnik. Hy grinnik altyd as dinge verkeerd loop.

„Ons sal maar net moet wag totdat daar ’n orkaan kom wat die muiters van die brug af waai.”

Uit die tonnel na die vooronder klink ’n ongeduldige kreet. „Haai julle. Is julle byna klaar of gaan dit nog baie lank duur? Die muiters stap ewe parmantig op die brug heen en weer, en ek wil nie skiet voor julle klaar is met die gas nie.”

„Liewe land . . . as hy maar wel geskiet het . . .” sê MacGarrigle. Hy roep by die tonnel in: „Haai, Hennessey. Kan jy die kêrels van die ventilasiekoker af weghou?”

„Nie maklik nie . . . ek moet dwarsdeur die brugvensters skiet. Maar ek kan natuurlik iets doen. Veral aan die bokant.”

„Doen dit dan, man, en deeglik asseblief. Hulle het ’n skoot afgeskiet in die koker waaraan ons besig was.”

Hennessey raas. „En julle sê my niks! Nou goed. Begin maar weer. Ek sal hulle wel van die kokers weghou.”

Hy hardloop terug, by die vooronder in, en ’n paar tellings later dawer die skoot van sy Winchester oor sy dek.

„Wèèèng!”

Sy koeël gaan dwarsdeur die kap van ’n ventilasiekoker met ’n klap wat deur die masjienkamer weerklink. MacGarrigle sug en tel sy snybrander weer op.

„Sny julle asseblief ’n nuwe plaat van dieselfde grootte terwyl ek die oue losbrand. En gou, asseblief.”

* *

*

Merkwaardig genoeg sou die stryd om die skip deur die Kanaka-stuurman Muriloff beslis word.

Hy en Maupoi, een van die Kanaka-roeiers, het agter hul kiste in die groot voorradekamer sit en skuil totdat dit donker geword het, soos hulle maklik deur die skrefies in die kis aan die bolig kon sien. Die blou van die lig wat deur die bolig sigbaar was, het in rooi-goud en toe stadigaan in ’n diep donkerblou verander.

Soos elke seeman, is die stuurman terdeë bewus van die uur waarop die maan moet opkom. Hy het sy metgesel beveel om te bly waar hy is, deur die kombuis gesluip en deur ’n patryspoort geloer. Aan hierdie kant was niks te sien as oop see met die sterrehemel daarbo nie. Hy het by die donker verbindingsgang ingeglip en die kajuite aan die ander kant versigtig probeer oopmaak. Hy het nie een gevind wat nie toegespyker was nie. Maar die deur na die dek het oopgestaan. Hy het op die vloer gaan lê en na die deur gesluip wat oor die agterdek uitkyk. Daar het hy net betyds aangekom om te sien hoe Harry aangeval word deur die Kanaka-matroos wat by die liere geskuil het. Die stuurman het hom nie met die geveg bemoei nie. Solank dit nog dag was, het hy geen hoop gehad om hom teen die gewapende muiters te handhaaf nie . . . maar noudat dit donker geword het, het die situasie heeltemal verander. Nie alleen kan hy, soos die volbloed-Kanakas, in die donker ses maal beter sien as enige blanke nie . . . hy is ook so lenig soos ’n tier en hy kan spring en sluip soos ’n kat. Die hoofsaak is dat die vyand nie mag weet waar hy skuil nie. Hy bly dus roerloos staan, en ’n rukkie later sien hy Harry senuweeagtig na die brug terugvlug. Muriloff wag.

Een van sy Kanaka-matrose is daar agter op die dek. Maar het Harry se rewolwerskote hom gedood?

Die gesis van die stoom deur die masjienkamer-roosters maak dit vir hom onmoontlik om enige geluid waar te neem . . . maar sy oë gee hom die inligting wat hy wil hê. Vaag maar onmiskenbaar sien hy die donker gestalte van ’n Kanaka uit die donker skaduwee van ’n lier wegsluip, oor die dek gly en onder die reling deur verdwyn. Toe volg daar ’n plons. Hang daar dan ’n tou?

Die stuurman gly vinnig en lenig langs die wand van die midskeepsopbou na bakboord . . . en hier kom hy af op sy matroos, wat met sy vingers aan die gangboord gehang en hand oor hand na die midskeeps „gewandel” het terwyl hy telkens angstig omkyk na ’n spookagtige jag wat geruisloos naderkom asof dit van plan is om in die Frisco vas te ry.

„Hasti Mauo-beniki!” sis die stuurman, hys sy matroos onder die reling deur en trek hom by die donker gang in. Uit die duister sien hulle die Willi Waw naderkom. Hulle hoor sy giek teen die skeepsromp skuur, en daarna niks meer nie. Die gebeurtenisse is vir hulle ewe raaiselagtig as vir die muiters bo-op die brug.

Maar in die ure wat volg, word een ding vir hulle stadigaan glashelder. Die muiters sit bo hulle, op die brug, en die res van die skip is in die hande van manne, wat, om watter rede ook al, die muiters beveg.

’n Mens kan Muriloff nie kwalik neem dat hy ure nodig gehad het om tot hierdie oortuiging te kom nie. Die ontsag vir die blankes was so grondig by hom tuisgebring dat hy dit nie wil waag om hom te vergis nie. Vir ’n seeman wat in sy lewe maar min anders as seilskoeners gesien het en bowendien van die hele voorgeskiedenis en van die goud op die Frisco niks weet nie, was dit baie moeilik om te begryp waarom alles gebeur en wat presies gebeur.

Die skynsel van vlamme wat op die water en teen die maste weerkaats, het hom laat besef dat daar êrens op die voordek ’n brand is. Terwyl die brand aanhou, knal skote. Toe, net so skielik as wat dit begin het, word die brand gedoof en hou die skote op.

Muriloff sluip terug, gaan sy tweede oorblywende matroos uit die voorradekamer haal en begin oorleg pleeg. Die kort besprekinkie is byna klaar toe hulle ’n enkele skoot uit die binnekant van die skip hoor. Toe is daar ’n paar krete en nog ’n harde geweerskoot. Dit is die skoot wat Hennessey deur die ventilasiekoker geskiet het.

Krete en voetstappe bo-op die brug bewys weer eens dat die skurke wat Abercrombie oorrompel het, daar skuil.

Muriloff se besluit staan nou vas. Hy verduidelik vir sy twee manne dat daar baie maniere is om op die brugdek te kom as ’n mens net goed kan klim. In die eerste plek langs die twee trappe, en verder met stange en opboue aan die stuur- en bakboord.

„Ek neem een van die stange aan die buitekant,” sluit Muriloff af. „Sluip julle boontoe waar dit vir julle die beste lyk en gebruik julle messe. As julle op een van die boewe se rug kan spring, is dit goed. Daar is maar drie van hulle. Opskud.”

Die volgende oomblik verdwyn die drie donker gestaltes in die slagskaduwees. Die maan hang skuins bo die oosterkim. Waar sy strale die dek of die wand raak, is alles helder verlig, maar juis omdat die strale so skuins val, lê daar oral lang swart slagskaduwees waarin die donker liggaam van ’n Kanaka byna onsigbaar versmelt.

Die muiters op die brugdek was intussen allesbehalwe rustig, Mickey Mouse self het op die brug gebly en die oopgebrande deur van die vooronder dopgehou. Hy het baie goed besef dat sy vyande net daar wag op ’n kans om die maanverligte voordek oor te steek en sodoende die midskeeps te bereik, en hy is vasbeslote om hulle dié kans nie te gun nie. Barney en Harry het van die een ventilasiekoker na die ander gehardloop, laag gebuk, sodat Hennessey hulle nie kon tref nie. Hulle het wel deeglik iets gehoor van wat onder in die masjienkamer bespreek is en enkele woorde soos „ammoniak” en „uitrook” was vir ervare seeliede soos hulle genoeg om te verstaan wat aan die gang was. Hulle het met die skoot in die koker gewag tot die werk na hul skatting afgehandel was, want hulle wou so veel moontlik van die werk ongedaan maak. Hulle is nou besig om te probeer vasstel of die mense daar onder besig is om die skade te herstel.

„Ja, hulle werk al weer daar,” berig Barney. „Ek voel weer warm lug opkom, en ek hoor ’n sweistoestel.”

Harry stap van die ander koker af terug. „Dis reg. Wat maak ons nou? Nog ’n loodpil daarin dryf?”

Barney kyk skigtig om. „Dit kan ons nou nie meer doen nie.” Hy wys na die breë glasvenster van die brug. „As ek nou op jou skouers gaan staan soos die laaste keer, skiet hulle my uit die vooronder uit kapot.”

„Ag, jy’s gek man.”

„Wil jy dit miskien waag? Ek gee nie om nie.”

Sy kornuit brom iets, maar aanvaar nie die uitnodiging nie. Mickey roep uit die rigting van die brug. „Is hulle weer by die koker aan die knoei?”

„Ja, hulle sweis al weer daar.”

„Gooi dan soveel stukke yster in die koker af as wat julle kan kry. Hier lê miskien êrens ’n stuk ketting.”

Harry gaan aan die stuurboord soek en Barney aan die bakboord.

En dit is die einde van Harry.

Diep gebuk waag hy hom in die buurt van die stuurboordtrap. Skielik sluit twee hande om sy keel. Hy probeer skree, maar kan nie. Sy knieë word slap toe sy bloedsomloop gestrem word en twee tellings later word hy op die gespierde rug van ’n Kanaka by die trap afgedra, so slap soos ’n halfleë meelsak.

Die ander muiter is nog ongelukkiger. Al soekend kom hy nader aan ’n donker hoek naby die kaartkamer. Die inlander wat daar sit en skuil, het geen keuse nie . . . flitsend sis ’n staalmes uit die donker deur die maanlig. Dit tref die rampokker in die keel. ’n Sekonde later het die Kanaka op hom gespring. Toe bly net een liggaam in die maanlig lê. Die Kanaka het verdwyn en hurk nou agter die oop deur van die brug.

’n Minuut of wat bly dit stil. Van onder kom net die eentonige gesis van die stoom wat nog steeds deur die roosters blaas. Uit een van die ventilasiekokers is die sagte gesnor van ’n sweistoestel hoorbaar.

Skielik weerklink Mickey se stem van die brug af:

„Het julle al iets gekry?”

Geen antwoord.

„Haai! Harry! Het julle al iets gekry?”

Die stoom sis sag. Mickey vloek gedemp en sluip na die oop deur van die brug. Voor hom lê die brugdek leeg en helder verlig in die gloed van die maan.

„Harry!”

Stilte.

„Barney!”

Geen antwoord nie.

Mickey skrik. Hy spring agteruit en trek die deur toe. Maar voor dit kan toegaan, vlieg ’n bruin gestalte deur die maanlig, gryp die deurknop van buite af en ruk terug. Mickey vloek, gryp die knop met albei hande vas en trap teen die wand om die deur toe te hou.

Die muiter sit in ’n moeilike parket, en Muriloff besef dit. Mickey hou sy geweer nog in die vingers van sy een hand vas, maar om dit op te tel en te mik, sal hy eers die deur moet laat los . . . en dan sal die mes wat tussen die stuurman se tande blink, hom tref.

„Mauoi! Bau bau riki mapala!” roep Muriloff.

Die tweede Kanaka lig sy mes, slaan die glas van een van die groot ruite rinkelend aan spaanders, tik die puntige skerwe uit die onderkant van die raam en begin deurklim. Mickey sien dat die situasie nou wanhopig word. Hy neem sy voet onverwags van die wand af weg, sit dit teen die deur en trap hard. Die deur vlieg oop en Muriloff, wat buite staan en trek, val dreunend agteroor op die dek.

Mickey swaai om, lig sy geweer en skiet die Kanaka wat juis besig is om deur die stukkende venster in te klim. Die man sug, kry ’n verbaasde trek op sy gesig en bly dood oor die vensterrand hang. Maar die enkele sekondes wat nodig was om die skoot te kan vuur, was vir die stuurman en die derde Kanaka genoeg. Die stuurman het opsygespring. Toe neem hy sy lang, vlymskerp mes aan die punt en wag sy kans af.

Die derde van die lenige Kanakas het gesien wat met sy kameraad gebeur het. Hy klim bo-op die dak van die brug en slaan een van die ruite aan die voorkant van die brug met sy mes se hef stukkend. Toe die glas agter hom neerrinkel, swaai Mickey om en hou sy geweer vuurgereed.

Twee tellings later vlieg die stuurman deur die deur. Hy trap met een van sy knieë in die skurk se rug, slaan sy magtige voorarms om die man se nek, en druk . . .

Die geweer kletter op die vloer . . . en die stryd op die brug is verby.

* *

*

Tien tellings later kniel die stuurman langs sy kaptein se liggaam. Abercrombie lê in ’n hoek; die verband om sy skouer is een ingedroogde koek donker bloed. Hy is bewusteloos, maar sy hart klop flou en reëlmatig. Die stuurman kyk vinnig na die matroos wat nog deur die oop raam hang. Een blik is genoeg: geen eerstehulpbehandeling sal hier die troue inlander meer kan help nie. Die stuurman begin op ’n bepaalde, vreemde manier langs sy kaptein se voorkop en wange stryk. Nie te lank nie of die gewonde man sug, sug ’n tweede keer en maak sy oë ’n oomblik oop.

„Dis ek, kaptein, Muriloff.”

Abercrombie glimlag. „Ek het geweet . . . jy sou kom . . .”

Hy maak sy oë toe, maar die glimlag bly om sy lippe.

„Luister kaptein . . . hoe moet ek die ander laat weet dat ons die brug verower het?”

Abercrombie knik traag, maak sy oë oop en kyk na die telefoon wat bo die skeepstelegraaf hang. „Telefoon . . . en . . . op wit knoppie druk . . . dan vir die man sê.”

Die stuurman knik. Hy was meermale met sy kaptein aan wal en hy het al telefoons gebruik. Hy haal die hoorbuis onhandig van die haak af, bekyk die ding, druk die wit knoppie en luister beurtelings aan albei kante om agter te kom deur watter kant hy moet praat en aan watter hy moet luister.

„Hallo . . . wat wil jy hê?”

Die ou masjinis dink blykbaar dat dit die muiters is wat opbel.

„Dis Muriloff hier . . .” Die stuurman kies sy Engelse woorde stadig en met moeite. „Ek is kaptein Abercrombie se stuurman. Ons het die skip nou . . . moenie op ons skiet nie . . .”

Daar volg ’n lang stilte, so lank dat die stuurman dink daar moet ’n fout met die telefoon wees. Op die ou end vra die stem van onder af: „Waar is die kaptein?”

„Kaptein hier . . . hy is gewond.”

„Kan hy praat?”

„Ja, maar nie hard nie.”

„Hou die hoorbuis by kaptein Abercrombie se kop.”

Die gewonde kaptein, wat die gesprek met spanning gevolg het, verstaan blykbaar al wat aan die gang is. Die stuurman neem hom onder die arms en skuif hom versigtig tot by die hoorbuis, wat aan die koord bengel. Die stuurman bring die ding na sy kop.

„Naand, ou vriend,” sê Abercrombie swakkies.

„Was dit jou stuurman wat gepraat het, of ’n set van die boewe?”

„Moet jou nie bekommer nie. Die boewe is onskadelik. Jy kan die stoom . . . nou maar afsluit . . . en hier ’n koppie koffie kom drink . . . en ’n slukkie whisky.”

TERUG HOLLAND TOE

Die terugreis na Amerika en Holland gaan geweldig vinnig. Dit is ook geen wonder nie, want oral waar ons drie avonturiers kom, is hulle die helde van die dag.

Voor hulle in die hawe van San Francisco aan wal kon lê, was daar al drie motorbote vol fotograwe, verslaggewers en mense met rolprentkameras langsaan. Die verhaal van drie seuns wat op ’n muitende skip gevaar, etlike skermutselinge met die muiters oorleef en kans gesien het om maande lank heel aangenaam op ’n verlate eiland te woon, het ’n groot op skudding in die hele Amerikaanse pers gewek, en almal is dol van nuuskierigheid om die wonderseuns te sien en met hulle te praat.

Nadat die muiters op die Frisco deur die Kanakas oorweldig was, is die verwarring spoedig opgelos. Mickey Mouse en die ander muiter wat nog êrens bewusteloos gele het, is vinnig vasgebind (en hierdie keer baie sekuur) en in ’n kajuit opgesluit, waar die Neger hulle bewaak het. Die Neger het soveel van die muiters te verduur gehad dat die drie seuns daarvan seker was dat hy hulle gedurig waaksaam sou dophou.

MacGarrigle het die stoom af geskakel en die masjienkamerdeure oopgesluit. Die Frisco se ligte is weer aangeskakel en die Willi Waw het teruggekeer en vlak langs die stoomskip geanker.

„En nou die goud,” het Hennessey geblaf. „Ek en Jack wil ons goud hê. Waar is dit?”

MacGarrigle het nou geen rede meer gehad om te swyg nie, want die eienaars van die skat was nou self aan boord. Maar Hennessey wou byna van woede ontplof toe hy hoor dat sy miljoen dollars onder ses voet steenkool begrawe lê.

„Kom . . . moet nou nie onredelik wees nie, kêrel,” het Jack hom vermaan. „Ons sal wel die steenkool afskep namate dit opgebrand word en dan kom die goud vanself te voorskyn.”

Abercrombie het wel skeef opgekyk toe hy hoor dat hy so lank ’n fortuin se goud onder sy voete gehad het sonder dat MacGarrigle hom iets daarvan vertel het, en hy het die ou hoofmasjinis taamlik vuil aangekyk, maar dié het maar net sy grys ogies digter toegeknyp en aan sy kromsteelpyp gesuig.

Die Annie Laurie was nou nie meer nodig nie, want Jack en Joe, wat vinnig herstel het, Hennessey, die drie seuns, die Chinees en MacGarrigle was heeltemal genoeg om die ketels te stook en die skip beman. Die seiljag, die Willi Waw, is met ’n sleeptou agter die vragskip gekoppel en kaptein Abercrombie, wat gevrees het dat hy sy aardige bergloon sou verloor, het ’n tjek van tienduisend dollar op die bank in Honolulu gekry om hom skadeloos te stel. Daarmee was hy doodtevrede. Op die oggend van die tweede dag na die herowering van die Frisco het hy sy seile gehys en laat vat.

Daarna het die trapmeule vir die muiters begin. Hennessey het daarop gestaan dat hulle hul deel van die swaarste werk moes doen, en daar was niemand wat gestry het nie.

„Wat!” roep Jack. „Hulle het maande lank op ons jag gesit, hul buike vol geëet en geen steek gedoen behalwe om boewestreke uit te dink nie, terwyl ons met knorrende mae hulle vuil werk moes opknap. Ek sê laat hulle werk, maar onder strenge toesig.”

Van die oomblik dat die Frisco in die rigting van die oop see vertrek het, moes die muiters dus elke dag kole skep, tien uur lank. Daar het altyd iemand met ’n pistool agter hulle gestaan, en Hennessey het die grootste plesier daarin gevind om hulle die laag steenkool skep vir skep bo die goud te laat weghaal.

„En as die goud bloot lê, vryf ek hulle neuse daarin,” het hy die ander verseker.

* *

*

In die begin het die seuns die koerante se geweldige belangstelling in die hawe van San Fransisco natuurlik aangenaam gevind. Vir wie sou dit nie lekker wees om sulke avonture aan die pers te vertel nie?

Maar ná ’n dag of wat was dit glad nie meer so lekker nie. Arie Roos was die eerste wat hom vir al die bohaai begin vererg het. Toe hy sy hotel in San Francisco verlaat (waarin hy twee dae lank aanhoudend dieselfde storie moes opdis vir mense wat hy nie geken en wat hom geensins geïnteresseer het nie), het hy hom vasgeloop in die arms van ’n skare gillende skooldogters wat sy handtekening wou hê.

Hulle het blykbaar die hele oggend daar staan en wag. Arie, wat al op die punt gestaan het om van woede te ontplof, het suursoet gelag en sy naam in die een boekie na die ander begin krap . . . tot hy iets aan sy hare voel trek. Toe hy na sy kop gryp, ontdek hy dat twee van die dogters besig is om haarlokke by sy kroon as aandenking af te knip.

Arie krys van woede: „Is julle nou heeltemal stapelgek? Dit lyk my julle leef nog almal in die dae van die Rooihuide, om ’n mens se kopvel so te wil afsny.”

Daarna vlug hy na ’n bioskoop, en die res van die tyd bring hy hardnekkig in bioskope en kafeterias deur tot die dag dat hulle per vliegtuig na Europa vertrek.

Die vertrek was eers ’n paar dae later, want allerlei dinge moes eers in orde gebring word, dinge waarvan die seuns min verstaan het en wat hulle nie eintlik veel kon skeel nie . . . behalwe een ding: elkeen het ’n tjekboek op ’n bank in San Francisco gekry, met ’n bankbalans van 33,333 dollars.

Hul Amerikaanse strydmakkers, die skatgrawers, was so dankbaar vir die kosbare hulp wat die seuns hulle verleen het dat hulle vir die drie saam 100,000 dollar present gegee het.

„En ek wil g’n woord van beswaar hoor nie,” grom Hennessey toe hy die tjekboekies oorhandig. „Julle het dit dubbeld en dwars verdien, en nog meer as dit.”

Maar Jan Prins protesteer wel, hoewel die dik Arie, wat hoog in sy skik is met die 33,333 dollars, hom onder die tafel teen die been skop om hom te laat stilbly.

„Maar dit was tog niks meer as ons plig nie,” begin Jan. „As julle geen sent gehad het nie, sou ons nog dieselfde gedoen het . . .”

Hennessey sit sy hoed op en stap deur toe. „Ek weet, ja. Maar al aanvaar julle die geld nie, sal dit ons nog niks help nie. Die belastings is by ons so hoog dat ’n lelike stuk van die miljoen dollars afgetrek sal word. Maar as ek julle 100,000 dollars betaal vir dienste wat julle gelewer het, mag ek dit van my inkomste aftrek, en dan val ek presies in ’n laer inkomstegroep. Verstaan? Julle papiere word vanmiddag in orde gebring en vanaand haal julle die vliegtuig na New York en daarvandaan na Amsterdam. Ek sal julle wel weer sien voor julle vertrek.”

Skaars het hulle daardie aand om agtuur met ’n Convair van American Airways na New York vertrek, of al drie val aan die slaap. Dit is natuurlik glad nie na die sin van hul medepassasiers nie, maar Jan, Arie en Bob weier hardnekkig om die verhaal van hul avonture nog ’n slag op te dis. Hulle maak dus maar of hulle moeg is, gaan met toe oë sit, en slaap tot in Pittsburgh. Daar moet Bob uitklim om by sy trotse vader aan te sluit.

Die seuns se afskeid is kort. Tydens al die gevaarlike avonture van al die maande was hulle nooit sentimenteel nie, en hulle is bepaald nie van plan om dit nou te word nie. Bob staan op, neem sy koffertjie en skud hul hande.

„Tot siens, ou kêrel,” sê Jan.

„Tot siens, jou slegte Amerikaner,” lag Arie.

„As julle weer in die vakansie ’n entjie met ’n skip gaan reis, laat my tog weer weet,” sê Bob. „Miskien bly ons dié keer twee jaar weg.”

„Dan vat ons jou beslis nie weer saam nie,” lag Jan. „Ek het byna al my Hollands verleer.”

Hulle klop mekaar op die skouers. Bob klim by die trap na die lughawe af en val onmiddellik in die arms van twee susters en ’n broer wat op hom staan en wag het.

„Ag, Arie,” sê Jan meesmuilend, „Dit staan ons ook nog te wagte, en oor ’n paar dae sit ons weer mooi soet op die skoolbankies.”

„As die skool ons verveel,” sê Arie skielik in Jan se oor, „kan ons ’n muitery op tou sit. Ons weet nou hoe.”

„Ons weet nou hoe nié,” verbeter Jan oor sy skouer. „Al die muiters is óf dood óf in die tronk.”

* *

*

Maar oubaas Roos en kolonel Prins, Arie en Jan se vaders, is verstandige ouers. Hulle besef baie goed dat die oorgang van sulke avonture na die skoolbanke te skielik sou wees. Hulle is ook nie lus vir amptelike verwelkoming van hul seuns nie. Toe die vliegtuig in Ierland neerstryk, staan albei vaders op die beton van die landingsbaan.

Die twee avonturiers klim uit. Hulle is baie dankbaar dat hul pa’s dié manier gevind het om die stroperigheid van ’n helde-ontmoeting in Holland te vermy. Die vier van hulle gaan in die lughawe-restaurant koffie drink.

„Luister,” begin meneer Roos. „Is julle koppe nou heeltemal vol muisneste, of is julle van plan om weer ordentlik skool te gaan?”

Arie en Jan kyk mekaar aan. „Natuurlik Pa. Hoekom nie? Ons moet tog klaar leer.”

Die twee pa’s kyk mekaar verlig aan.

„Dan kry julle eers ’n maand of twee privaatlesse by kolonel Prins se huis om weer ’n bietjie tot verhaal te kom,” sê meneer Roos.

„Dis ’n pragtige idee, Pa,” roep Jan. „Ek is doodsiek van al die uitvraery en geklets.”

Arie knik tevrede en klop sy pa op die skouer.

„Dankie, Pa. Baie dankie. Daarvoor kry Pa ’n geskenkie van my.”

Oubaas Roos lyk ingenome. „’n Doos egte Amerikaanse pyptabak?”

„Beter,” sê Arie.

„’n Paar mooi Amerikaanse hemde?”

„Beter.”

Oubaas Roos begin nadink.

„Tog nie ’n horlosie of so iets nie?”

„Beter.”

„Beter as ’n horlosie? ’n Amerikaanse radio!”

„Beter!”

Oubaas Roos kyk sy seun verbysterd aan en sê: „Ek gee op.”

„Drie-en-dertigduisend, driehonderd drie-en-dertig dollars en drie-en-dertig sent wat u vir my kan bewaar tot ek mondig is.”

„Wat?” gil oubaas Roos. „Drie-en . . .”

Arie oorhandig sy tjekboek. Nadat hy enkele sekondes daarna gestaar het, kyk kolonel Prins onseker na sy seun. „Het jy...”

Jan knik. Die kolonel snak na lug. „Het jy ook 333 . . .”

„Beter,” sê Jan. „Ek het 33338 dollars vir u.”

Arie vlieg orent. „Dis bedrog! Waarom het jy vyf dollars meer?”

Jan grinnik: „Ek het dit verdien.”

„Van wie?”

„Van Bob. Dit was ’n weddenskap.”

„Wat was die weddenskap?”

„Ek het hom gewed dat ek ’n lok van jou hare sal kan afknip as jy slaap en dit vir tien dollar aan een van die gek meisietjies verkoop.”

Arie word bleek, voel aan sy kroon en storm op Jan af.

„En het jy . . .?”

„Bob en ek saam. In jou slaap. Ha-ha-ha.”

Jan Prins vlieg brullend van die lag tussen stoele en tafels deur na die uitgang van die restaurant, met Arie woedend agterna. Hul vaders kyk hul kopskuddend agterna.

„Nie slegte seuns wat ons het nie,” sê oubaas Roos en kyk waarderend na die tjekboek.

„Hulle kon slegter gewees het,” brom die kolonel. „Veel, veel slegter.”