„...JE ROLT VAN HET EEN IN HET ANDER...”

Arie Roos zat in het open venster van hun hotelkamer op de twaalfde etage van het Excelsior Hotel in Hollywood, Californië, en keek neer op de kleurige, woelige drukte van...Sunset Boulevard. Hij had zijn dikke benen opgetrokken, hield zich met een hand vast aan een raamstijl en leunde ver naar buiten, om beter naar iets te kunnen kijken dat vlak onder hem gebeurde.
„Arie!” zei Jan Prins, die aan een tafeltje met een potloodje een kolom cijfers had zitten optellen. „In vredesnaam, Arie... waarom zit je toch alsmaar in dat open raam?”
Bob Evers, die op bed weer een serie Amerikaanse stripverhalen lag door te lezen, keek op:
„Inderdaad,” zei hij. „Je beseft zeker niet hoeveel licht je ons beneemt met die kolossale omvang van je?” Jan Prins schurkte even met zijn schouders, of hij juist een koude rilling had gekregen.
„De manier waarop hij nu al een uur lang naar buiten hangt te balanceren, bezorgt me de sidderzenuwen. Zit je soms te studeren voor een rol in een griezelfilm, Arie? Het is hier de twaalfde etage... denk je eraan?”
„En wat zou dat?” informeerde Arie, zijn sproetig gezicht naar hem toewendend. „Een plof van de twaalfde étage is niet gevaarlijker dan van de zesde, lijkt me.”
„Jij praat er maar makkelijk over,” vond Bob, zich op zijn andere zijde wentelend. „Als je zo’n enorm gewicht hebt als jij, moet je er voorzichtig mee zijn. Als wij uit een raam vallen, is de schade te overzien. Als jíj vanuit de twaalfde verdieping naar beneden suist...”
„...staat de klap gelijk met de ontploffing van zevenhonderd ton trinitrotoluol oftewel TNT,” vulde Jan aan. Bob sloeg met de platte hand op zijn hoofdkussen. „Dat,” verklaarde hij, „is volgens mij één van de grote leemtes in de wet. Een log gevaarte als Roos hier mag zo maar in een trein of auto gaan zitten zonder dat het voertuig een blauw flikkerlicht moet dragen, of twee rode vlaggen voorop. Wat is ook weer de formule voor arbeidsvermogen van beweging?”
Dat soort dingen wist Jan Prins altijd op een prik: „De massa in kilogrammen maal het kwadraat van de snelheid in meters geeft het arbeidsvermogen in kilogrammeters.”
„Alsjeblief,” zei Bob, met een uitdrukkingsvol handgebaar. „Denk je de massa Roos eens in, met een snelheid van zeventig kilometer per uur in een tweedehands Fordje tegen een der pijlers van de Eiffeltoren in Parijs oprijdend. De verwoesting is niet te overzien.”
„Ik ben het met je eens,” zei Jan, „dat in unieke gevallen, zoals dat van Roos hier, een duidelijke waarschuwing behoort te worden aangebracht,evenals bij het transport van dynamiet of geprefabriceerde brugoverspanningen. Zoiets als:
„PAS OP! LOGGE MASSA IN BEWEGING!”
Arie hoorde dat alles aan met een vergenoegde uitdrukking op zijn sproetig vollemaansgelaat. Hij wurmde een mollige knuist in een broekzak, haalde er een Hershey-bar uit (een speciale Amerikaanse lekkernij, zoals bij ons gevulde repen) en pelde er het papiertje af. „Het grote verschil tussen mij en jullie is natuurlijk, verklaarde hij, zijn tanden in de staaf zettend, en met volle mond verder pratend, „dat ik zoveel mogelijk mijn hersens gebruik en zo weinig mogelijk mijn gewicht. Bij jullie is het omgekeerd. Ik voel, naarmate ik ouder word, hoe langer hoe meer de wijsheid aan van de Chinese filosofen. Dikheid en omvang zijn daar een teken van maatschappelijke belangrijkheid. Neem jullie nou. Jan is de hele dag bezig met rekenen en zich afvragen of hij de dag tevoren niet een kwartje meer had kunnen uitsparen. De rest van de tijd perst hij broeken op, poetst-ie schoenen die tóch de volgende dag weer smerig zijn, en vraagt-ie zich af of-ie geen extraatje zou kunnen verdienen als hij de eindjes van zijn afgeknipte nagels bij elkaar ging sparen.”
„Ik zal jou eens even wat vertellen...” begon Jan Prins, die warm liep.
Arie hief een machtige hand en ging voort:
„En die verwaten, aankomende Amerikaan daar op bed ver-slingert zijn tijd en verstand aan het lezen van stripverhalen, of het lezen van de baseball-uitslagen in de krant en...”
Bob Evers gaf een luide huil, keek op zijn horloge, dook van het bed af en stortte zich op het televisietoestel. „De Yankees zijn al een kwartier bezig! Hadden jullie me niet kunnen waarschuwen?”
Arie Roos keek Jan veelbetekenend aan en maakte een veelzeggend handgebaar naar Bob, die geknield voor het hotel-televisie-apparaat wanhopig afwachtte tot de lampen warm werden en het beeld van zijn geliefde baseballteam op het scherm zou verschijnen. Jan en Arie interesseerden zich maar matig voor baseball... de hartstocht daarvoor was een typisch Amerikaans verschijnsel dat hen betrekkelijk koel liet. De koortsachtig voortratelende stem van de verslaggever begon door de hotelkamer te tetteren. „Nee,” zei Arie. „Elke overtollige lichamelijke arbeid vind ik uit de boze. Ik doe het ànders. Ik denk. Ik denk veel, lang en intens. Als ik lang genoeg denk, vind ik iets dat de moeite waard is, gedaan te worden. Dan ga ik denken over de meest economische wijze om dat te doen en dan dóe ik het. Als ik nu een glas water had, bijvoorbeeld, zou ik je dat overtuigend kunnen bewijzen.”
Jan Prins legde zijn potlood neer.
„Hoe?” informeerde hij.
Arie strekte een arm uit en maakte met de vingers van de hand wriemelende bewegingen.
„Glas...” zei hij. „Glas water. Dan zul je het zien.” Jan stond op, zijn wenkbrauwen nadenkend gefronst, ging naar de aangrenzende badkamer en kwam even later terug met een glas water. Arie nam het aan, keek stomverbaasd en gaf het terug.
„Geen gewoon water, idioot! IJswater! Anders gaat het niet.”
(In bijna elk goed Amerikaans hotel is een aparte leiding waaruit men ijswater kan tappen. Amerikanen zijn overtuigd dat zij aan de rand van het graf wankelen als zij water moeten drinken dat warmer is dan vier graden Celsius, een tandenborstel moeten gebruiken die niet in luchtdicht cellofaan is afgeleverd, of een keer van tafel opstaan zonder zich helemaal rond te hebben gegeten.) Jan kwam terug met een glas ijswater dat van buiten al mistig begon te beslaan.
„Hier dan. Is dit goed?”
„Prima!” zei Arie tevreden, nam enkele dankbare slokken en hield het glas tussen hemzelf en Jan in. „Kijk, ik had trek in een glas ijswater. Met mijn hersens gebruiken en een beetje praten krijg ik ijswater door hier rustig te blijven zitten en...”
Jan Prins kneep de lippen opéén, zette de vuisten op zijn bekkenbotten, haalde even diep adem, bedacht zich dan, keerde zich op zijn hakken om en ging grimmig zitten optellen. Arie lachte luid.
„Dat gelach van jou,” zei Jan zuur, „doet me denken aan het korte geblaf van dikke zeehonden in een dierentuin.” Arie sloeg de ogen omhoog naar de strakblauwe Californische hemel, en strekte één arm met het glas erin, terzijde in een redenaarsgebaar.
„Dit alles bewijst slechts, geacht publiek, dat mensen steeds gaan bekvechten als zij zich vervelen. Hoewel het mij een raadsel is hoe iemand als Jan Prins zich kan vervelen, zolang hij wat te rekenen heeft.”
Jan Prins hief het hoofd op en zei heftig:
„VAL NIET UIT DAT RAAM! Dat is alles wat ik vraag. Ik krijg er de zenuwen van. Waarom zit je toch al maar in dat raam?”
„Omdat,” zei Arie, „ik niet geloof in het bestaan van toeval. Twee dagen geleden zat ik hier net zo. Bob lag op bed en las comics. Jij zette knoopjes aan je overhemden. Toen ging ik een krantje kopen en daarmee begon dat rare Hollywoodavontuur, bij ons nu bekend als „Het vreemde Krakeel in Californië”. En nu hoop ik maar dat er wéér iets gaat gebeuren.”
„Ga dan alsjeblieft een krant kopen,” ried Jan.
Er was even een luwte in de verhitte baseball-strijd. Bob Evers, die blijkbaar het laatste deel van hun gesprek had gevolgd, wendde z’n hoofd half om.
„Die Kelly zou ons hier toch komen opzoeken?”
„Man, die Kelly is ons bestaan al zowat vergeten. Uit het oog uit het hart; zo gaat het in dit harteloze Hollywood.” De telefoon naast het bed begon te rinkelen.
„Hallo?” zei Jan Prins. „Wat?... Laat maar boven komen.” Hij hield de hoorn even vast, en begon te lachen. „Kelly,” zei hij, „Is beneden. Komt naar boven.”
Bob zette het televisietoestel af en kwam overeind. „Kelly?... Ik ben benieuwd wat DIE op zijn lever heeft.” „Je weet nooit... ” zei dikke Arie. „Je weet nooit. Je rolt nu eenmaal in het leven van het een in het ander.” „Met een figuur als het jouwe rol je gemakkelijk, dat scheelt.”
Arie zuchtte:
„Een deze dagen begin ik aan een vermageringskuur. Dat zal een klap voor jullie zijn. Dan moet je een hele ris helemaal nieuwe moppen bedenken.”
„Zijn we allang mee klaar,” verklaarde Bob. „Niet, Jan?” Jan grinnikte breed:
„Reken maar.”
* * *

De chef van de studio-politie van Sonora Films, met wie zij kort tevoren zulke merkwaardige en lachwekkende avonturen hadden beleefd, gooide de deur van hun hotelkamer open, en bleef eventjes in de opening staan, zijn sigaar schuin omhoog wijzend uit één mondhoek en de handen met de duimen in de jaszakken gehaakt. „Welzo,” zei hij, en kwam langzaam naar binnen, de deur met een zetje van zijn voet achter zich in het slot werpend. „Hebben jullie niets beters te doen dan met dit fraaie weer hier binnen te hokken?”
„Nee,” zei Bob Evers. „Weet jij wat beters?”
Kelly trok een stoel naar zich toe, keerde het ding om en ging er schrijlings op zitten; zijn armen op de rugleuning en zijn kin weer op de armen. Zijn sigaar wees nog steeds schuin naar boven als een dreigend stuk afweergeschut. „Misschien, jongens. Misschien. Er is een enorm tekort aan arbeidskrachten op het ogenblik.”
Arie, nog steeds in het raam zittend, liet een kolossale zucht horen.
„Bewaar ons. De man wil ons strikken voor een baantje.” Kelly nam de sigaar uit zijn mond en bekeek het einde dat hij in zijn mond had gehad, aandachtig.
„Een gewoon baantje is het niet direct.”
„Daar hebben we ook ècht geen belangstelling voor,” verklaarde Bob, een pak stripverhalen met een smak op de vloer gooiend. „Wij hebben alleen belangstelling voor zéér ongewoon werk.”
„Waarbij ons periodiek de haren te berge rijzen,” vulde Arie aan.
„En waarbij de schatkist wél vaart,” besloot Jan Prins, die nog steeds achter het hoteltafeltje zat, met de onderkant van een vulpotlood op het blad tikkend. De drie jongens keken naar de studio-detective, die nu op zijn stoel heen en weer wiegde. Het was een stoel, vervaardigd uit stalen buizen en je kon er heel genoeglijk op schommelen. Dat deed Kelly dan ook.
„Aan al die voorwaarden kan worden voldaan,” verklaarde hij. „Kijk eens, dit klusje is mij aangeboden, maar ik ben niet zo jong meer. Ik heb een vrouw en een handjevol kinderen en ik kan me niet veroorloven om een koffertje te pakken, op avontuur uit te trekken en niet te weten of ik om acht uur terug zal zijn of over zes maanden.” Bob, Jan en Arie keken elkaar aan.
„Het begint al beter te klinken,” vond Bob.
„Als er maar financiële muziek in zit,” vond Jan. „Ik wil het gerinkel van geldstukken horen aan het einde van een avontuur. Ik moet muntjes zien. Nikkeltjes. De meeste avonturiers sterven arm. Daar zie ik niets in.”
„Waarom?” wilde Arie weten. „Als je doodgaat doet het er niets toe, of je arm of rijk bent. Of wou jij...
Jan viel hem ongeduldig in de rede:
„Zo bedoel ik het niet. Avontuurtje spelen gaat allemaal vreselijk leuk, zolang je jong bent. Maar word eens wat ouder... Je kunt geen judo-grepen toepassen met spit in je linkerarm.”
„Dan,” verklaarde Arie, „moet je onmiddellijk naar Holland terugkeren en ambtenaar worden bij de Pensioenraad of iets dergelijks.”
Dikke Arie werd verontwaardigd: „Als een rechtgeaard zeerover jou bezig hoorde, zou hij zich in zijn graf omdraaien. Heb jij wel eens gehoord van een piraat met een levensverzekering? Of een avonturier met een Drees-pensioen? Of van Drie Musketiers met kinderbijslag?” „Ja!” zei Jan koppig. „Al die verhalen die je leest van zeerovers en avonturiers... die eindigen allemaal met begraven schatten. Waarom begroeven ze die schatten? Om op hun ouwe dag rustig van te kunnen leven. Maar ze speelden het geen van allen klaar.”
„Dat zeg JIJ,” verklaarde Arie. „De avonturiers die hun schaapjes op het droge hadden, gingen juist rustig leven. Daarom hoorde je later niets mee van ze. Al die Hollandse avonturiers die naar Indië gingen en daar schatrijk werden, gingen later allemaal heel degelijk in Amsterdam in een paleis op een gracht wonen en jonge, jonge wat een nette burgers waren dat daarna.”
Kelly stond op, op zijn horloge kijkend.
„Als jullie klaar zijn, kom ik wel terug. Over een half uurtje of zo.”
Arie sprong uit het raamkozijn en Jan schoot van zijn stoel overeind.
„Stop!... Hoho... We zijn al klaar.”
„Fijn,” zei Bob, die op zijn rug op bed lag. „De eerstvolgende van jullie die voor zijn beurt praat, zwiep ik persoonlijk de gang op.”
Kelly knipte een aansteker aan en stak zijn sigaar opnieuw aan.„Het gaat over Mexico. Over een der meest woeste en onherbergzame gedeelten van het bergland daar. Daar is enkele maanden geleden uranium ontdekt, juist als in Canada. Een goede bekende van mij is bedrijfsleider over de ontginning.”
Bob kwam uit zijn liggende houding overeind. Jan zette beide ellebogen op de tafel en de kin in zijn handen. Arie blies zijn wangen bol en liet langzaam wat lucht ontsnappen. Kelly likte aan een losgelaten blaadje van zijn sigaar. „Je snapt natuurlijk wel, dat de vondst van uranium in een land als Mexico direct de belangstelling heeft van de regering daar. En die regering heeft een toestemming tot ontginning verleend aan twee maatschappijen: een Amerikaanse en een...”
„Britse?” opperde Jan.
„Nee,” zei Kelly. „Dat is juist het amusante. Een Mexicaanse.”
„Ligt eigenlijk voor de hand,” zei Bob.
Kelly knikte:
„De enige moeilijkheid voor die Mexicaanse maatschappij is alleen, dat ze niet genoeg experts hebben, dat ze geen snars van organisatie afweten en aan een uranium-ontginning op grote schaal zijn begonnen of ze een snoepwinkeltje moesten opzetten. Nu is het merkwaardige van de situatie dit: de Mexicaanse regering kan met dat uranium niets beginnen... ze hebben de mensen, de technische kennis en het geld niet om atoombommen te maken. Ze hebben daar ook geen zin in. Dat uranium is dus voor hen alleen van waarde, als zij het aan het buitenland verkopen. En dat schijnt ook de bedoeling te zijn.”
Bob onderbrak hem:
„Dus als ik het wèl heb, werken daar op het ogenblik twee maatschappijen in een soort van concurrentie?” „Precies, ja.”
„Maar die delven allebei uranium dat naar het buitenland gaat?”
„Ja. De Amerikaanse maatschappij zendt haar produkt naar de Verenigde Staten. De Mexicaanse maatschappij heeft eveneens een leveringscontract met de Verenigde Staten.”
Bob begon te lachen:
„Is dat om het ingewikkelder te maken?”
Kelly trok peinzend aan zijn sigaar.
„Kijk eens... hoe de vork precies in de steel zit, weet ik natuurlijk niet, maar mijn vriend heeft me er wel zoveel van verteld, dat ik snap dat het in Mexico niet allemaal zo vreselijk eenvoudig is. Van de ene kant had de Mexicaanse regering vermoedelijk graag de exploitatie van dat uranium geheel in eigen hand gehouden, maar toen gingen de United States op hun achterste poten staan en die hebben achter de schermen in Mexico heel wat in de melk te brokkelen. Dus de Amerikanen kregen een voorlopige concessie voor één maatschappij met de toezegging dat al het door die maatschappij gedolven uranium eigendom zou worden aan de Verenigde Staten. Van de andere kant moest de Mexicaanse regering er rekening mee houden, dat er groot kabaal kon ontstaan, als enkele Mexicaanse mijnbouwmaatschappijen niet een kansje zouden krijgen, ook wat te verdienen. Om nu de geit en de kool te sparen werd een even groot stuk grond ter ontginning toegewezen aan beide ondernemingen.”
De drie jongens zaten daar even over na te denken. Na een tijdje zei Jan Prins:
„Er kan best nog wel een hoop méér achter zitten. De bedoeling kan best zijn, dat de Mexicanen op hun gemak eerst eens willen afkijken, hoe de Amerikanen het doen om dan die methodes na te apen.”
Kelly knikte:
„En dat is heus niet het enige, zoals nu blijkt. Want jullie weten vermoedelijk wel,dat alle uranium dat op de wereldmarkt wordt aangeboden, wordt opgekocht door de regering van de Verenigde Staten. De totale produktie van de nieuw ontdekte uraniumgebieden in Canada, bijvoorbeeld, is voor de tijd van vijftig jaar per contract aan de USA overgedaan. Toen de Mexicaanse regering te kennen gaf, dat zij een eigen exploitatie-maatschappij aan het werk wilde zetten, gingen de United States daarmee akkoord, onder de conditie, dat al het gedolven uranium aan háár werd geleverd en niet aan een andere natie.”
„Dus... die beide maatschappijen werken naast elkaar... los van elkaar, maar leveren aan dezelfde afnemer?” „Precies.” Kelly nam de sigaar uit zijn mond en priemde ermee vooruit: „En nu komt de mop: beide maatschappijen zijn op dezelfde dag met hun werkzaamheden begonnen. Maar wij, Amerikanen, hebben kans gezien, een bergspoorweg aan te leggen die vanaf onze mijn een railverbinding geeft met de dichtstbijzijnde Mexicaanse spoorweg.”
„En de Mexicanen?”
„Doen het vervoer gedeeltelijk met muilezels, gedeeltelijk in trucks met rupsbanden en nu zitten ze,naar het schijnt te knoeien met een kabelbaan. De muildieren vervoeren zowat niets en zijn koppig. De trucks met rupsbanden raken constant defect en kunnen niet worden gerepareerd door gebrek aan geschoolde mecaniciens en de kabelbaan is volgens de laatste berichten pas tot de helft gevorderd en die overbrugt trouwens alleen maar een der diepste en breedste ravijnen... dus dat is op zijn best nog maar een lapmiddel, want de rest van het transport moet tóch op andere manier gebeuren.”
„Maar waarom leggen de Mexicanen ook geen railbaan aan?”
Kelly lachte:
„Omdat zij, bij het kiezen van hun claimpositie, niet verder hebben gekeken dan hun neus lang was. Dat is gebeurd door politici in Mexico-City, die erop uit waren dát gedeelte van het mijngebied toegewezen te krijgen, dat het rijkst was aan erts.Dat er geen makkelijke manier was om dat erts vanuit de bergen naar de kust te krijgen, merkten de ingenieurs pas later. Wij daarentegen bekeken dat probleem vanaf het eerste begin.”
„Allemaal duidelijk,” zei Jan. „Maar wat hebben wij nu mogelijkerwijze met die hele vertoning te maken?” Kelly grinnikte:
„Jullie lijken me nu echt een stel snaken dat houdt van een avontuurtje... right?”
„Right,” erkenden ze alle drie.
„Welnu, die vriend van mij die daar bedrijfsleider is — Bowers heet hij — heeft op het ogenblik de grootste last met zijn spoorweg. Om de haverklap worden de rails opgebroken, signalen onklaar gemaakt of bruggen beschadigd en...”
Bob zei:
„Sabotage.”
„Allicht. En wie daar nu precies achter zit, staat nog niet vast. Het kunnen bandieten zijn die proviandtreinen willen beroven,leden van de concurrerende maatschappij, die bang zijn om een àl te slecht figuur te slaan, of zelfs communisten,die de uraniumdelving willen saboteren. In ieder geval kreeg ik de vorige week een dringend brieftelegram van Bowers met het verzoek hem te komen helpen als chef van een speciale patrouille spoorwegbewaking. Het is eigenlijk méér dan een patrouille... Een soort van combinatie van rondrijdend detectivebureau, privé-knokploegje en technische staf.”
Arie zei, van bij het raam:
„Met een tweeledige taak, als ik het wel heb: zorgen dat de spoorweg blijft functioneren en in de tweede plaats: er achter zien te komen wie de saboteurs zijn en die onschadelijk maken?”
„Precies.” Kelly smeet het restje van zijn sigaar door het open raam naar buiten, met grandioze onverschilligheid voor de uiteindelijke plaats waar dat projectiel terecht zou komen. Hij stond op en keek de drie jongens om beurten aan:
„Voelen jullie er wat voor?”
„Haha,” zei Arie droog. „Vraag een eend of die wat voor water voelt.”
„Hoe komen we daar?” informeerde Jan, die vermoedelijk al in gedachten het goedkoopste vervoer zat te becijferen. Kelly dacht even na, de stoel waarop hij had gezeten bij de rugleuning houdend en het ding op één hoek rondzwierend.
„Je kunt een vliegtuig nemen naar Mexico-City en daar een auto naar de ontginning. Maar het is een machtig eind van de City af. We zitten hier in Californië...” Jan kwam tussenbeide:
„Kunnen we hier niet een tweedehands auto kopen en over land gaan? Dat kost ons alleen benzine en de auto blijft ons eigendom.”
Kelly gaf een knor:
„Natuurlijk. Jullie zijn met zijn drieën. Je kunt om beurten chaufferen en om beurten slapen. Je moet een beetje grote en comfortabele wagen nemen.”
„Station car,” zei Bob kort. „Kunnen twee man languit achterin maffen.”
„Dat is het. Hebben jullie hier nog veel te doen?” „Geen snars.”
„Dus jullie willen gaan?”
„Liever vanavond dan morgen.”
Kelly zette de stoel plat neer.
„Kom dan mee. Ik heb een vriendje hier die ook bij me in het leger heeft gezeten en in tweedehands auto’s doet. Als die mij wat verkoopt kun je ervan op aan, dat er geen verborgen gebreken in zitten.”
Bob sprong van het bed af en schopte de stapel stripverha-len eronder.
„Vaarwel!” zei hij. „Jullie heb ik voorlopig niet meer nodig. Wij gaan een eigen strip maken. In Mexico.”
Arie zuchtte en hees zijn broekriem wat op.
„Wéér een zonnig land. Wéér meer sproeten.”
Jan Prins stond al te fronsen... blijkbaar rekenend hoeveel liters benzine ze naar schatting nodig zouden hebben, hoeveel olie en hóeveel het zou schelen als ze eten in blik meenamen inplaats van onderweg in restaurants te eten. „Zo zie je,” zei Arie, terwijl ze op de express-lift stonden te wachten. „Je rolt van het een in het ander.”

AUTORIT NAAR MEXICO.

En zo rolden ze ook tegen de Lincoln Zephyr aan ... gedeeltelijk omdat nergens een behoorlijke tweedehands stationwagen te krijgen bleek.
„Een gesloten auto wil ik niet,” zei Bob, nadat zij hun vierde vergeefse bezoek hadden gebracht aan een automarkt. Het was met dat al kwart over drie in de middag geworden. „Als we geen stationwagen kunnen krijgen, dan een vier-onder-de-kap. Een Buick of een Cadillac convertible. Met een van die linnen kappen die electrisch omhoog en omlaag gaan.” Een splinternieuwe auto kopen lokte geen van de drie jongens aan.
„Doodzonde,” oordeelde Jan Prins. „De manier waarop wij met auto’s omgaan en rossen... Bovendien zouden we het ding dan nog eerst moeten inrijden.”
Ze werden het er alledrie over eens, dat een nieuwe wagen niet in aanmerking kwam. En toen, op de vijfde automarkt, zagen ze de Lincoln staan.
„Kijk daar eens een knaap van een slee!”
„Dat is een twoseater, jo!”
„Bestaat niet... daar is-ie te lang voor.”
De wagen had een merkwaardige geel-groene tint, niet ongelijk aan de kleur van de uniformen van het Duitse Afrika-Corps van generaal Rommel.
„Hij heeft een woestijn-camouflagetint ook.”
De lange wagen had banden met witte zijkanten en toen zij er dichter bij kwamen, gaf Bob een kreet.
„Dat is de grote twaalfcilinder! De Lincoln Zephyr!”
„Wat is daar voor bijzonders aan?”
Kelly wist daar — omdat hij ouder was — meer van dan Bob.
„De Fordfabrieken,” legde hij uit, „maakten tot en met 1939 in een speciale fabriek deze Lincolns. Die werden met de hand gefabriceerd en zij behoorden tot de mooiste wagens die voor geld te krijgen waren. Je moet ze niet verwarren met de na-oorlogse Lincoln, want dat is een gewone serie-wagen. In deze Lincolns reden de Amerikaanse presidenten zoals de Nazi’s in hun Mercedes-auto’s. De FBI gebruikte grote, gesloten zwarte Lincolns als overvalwagens. Zij waren onverwoestbaar sterk. Filmsterren waren er gek op. Deze zal ook wel van een of andere filmfiguur zijn geweest.”
Bob trok het voorportier open en staarde naar de met leer beklede voorzittingen.
„Moet je zien wat een ruimte...”
„En er zijn twee leren klapzittingen achter.”
„Dáárom is dat ding zo lang!”
De voorzittingen waren verstelbaar aangebracht op zware nikkelen rails. Achter die zittingen was een ruimte van meer dan een meter diep, en tegen de achterwand waren twee leren klapstoelen, die uit die wand naar beneden konden klappen. De staart van de wagen liep langzaam hellend naar beneden af, in een torpedovorm. De sleuteltjes zaten in het stuurslot. Arie haalde ze eraf en opende de achterbak.
„Haha... twee reservewielen die je naar buiten kunt klappen. En kijk... er zit een contact onder. Als je het wiel naar buiten klapt, gaat het lampje branden. Kun je tenminste je gereedschap vinden.”
Jan vroeg aan Kelly:
„Deze wagens zijn dus solide?”
„Oersolide. Als je daarmee tegen een na-oorlogse wagen opbotst, heeft je spatbord een deuk, maar de andere kun je voor oud roest verkopen. Elk spatbord ligt op twee U-balken.”
Arie bukte zich en controleerde dat. Het klopte. „Er zit een radio in, ook nog!”
„Tja, dit is de luxe uitvoering. Vandaar ook al dat leer.” „Zou het ding duur zijn?”
„Vast niet. Gebruikt te veel benzine.”
„Hoeveel denk je?”
Kelly aarzelde even: „Eén op vier denk ik, gemiddeld.” Jan Prins begon al te sputteren toen Arie hem aanstiet. „Benzine is hier veel goedkoper dan in Holland, man! Denk daaraan. En het ding is waarschijnlijk erg goedkoop. Alleen voor óns is dit een prachtwagen omdat het ding zo stevig is.”
„De vering van deze wagens is onverwoestbaar,” zei Kelly. „Ga er maar eens onder liggen. En dat is heel belangrijk op die gammele Mexicaanse wegen. En de banden zijn best.”
Zij scharrelden de verkoper op en vernamen dat deze Lincoln de laan uit mocht voor de kapitale somma van tweehonderdvijftig dollar. Ze lieten Jan handelen. Hij kreeg de wagen voor tweehonderdvijfentwintig, geheel gevuld met benzine en olie, onder voorwaarde dat hij er even een rondrit mee mocht maken om de motor te beluisteren. Daar was geen bezwaar tegen. Arie en Kelly bleven wachten en Jan was tien minuten later met Bob terug. „Klinkt O.K.” zei Jan. „Het gekke ding loopt nog honderdveertig op zijn sloffen en hij ligt op de weg als een tank. Wat weegt dat geval niet?”
„Achttienhonderd kilo, schat ik,” zei Kelly.
„Wat! Met een linnen kap?”
„O, ja. Het is alles zwaar staal wat er aan zit.”
„Mag ook wel,” zei Bob. „Arie Roos moet ermee vervoerd worden.”
Jan betaalde tweehonderdvijfentwintig dollars, terwijl Arie en Bob de kap naar beneden deden. Daarna reden zij met zijn vieren naar een service-station waar ze kaarten van Californië, Nieuw-Mexico en Mexico zelf kochten. In een cafetaria bestelden ze coke en Kelly kraste met een ballpoint de route aan.
„Je kunt beter zo lang mogelijk in de United States blijven. Kijk... je rijdt van hier naar Las Vegas... dan Texas binnen. Via Texarkana naar Laredo, dat is aan deze kans van de grens. Vlak over de grens, aan de Mexicaanse kant, ligt Nuevo Laredo. Vandaar rijd je naar Monterrey en dan schuins de bergen in. Dan kom je in de buurt en daar vraag je maar verder. Waar ik dit cirkeltje trek, liggen de uranium-ontginningen. Door Monterrey loopt een spoorlijn, zoals je ziet en het is diezelfde lijn waarop een heel eind verderop het dwarsspoor uitkomt. Het is daar een machtig woest en bijna onbegaanbaar bergland. Hoe je precies bij de ontginningen moet komen, zoek je zelf maar uit, dat kan ik je ook niet vertellen. Weten ze waarschijnlijk in Monterey wel, bij het station of een of ander vrachtdepot.” Kelly keek op. „Wilden jullie vanavond nog vertrekken?”
„Als het eventjes kan.”
Kelly knikte:
„Neem dan een raad van mij aan: koop een stelletje jerrycans of andere benzineblikken en neem die achterin mee. Ook twee jerry-cans water. Kijk goed uit of je genoeg gereedschap bij je hebt, je weet nooit wat er gebeuren kan. Er zijn hele einden op dit traject waar je in geen tientallen mijlen een garage of tankstation voorbijkomt. En verder... tja, als jullie geen jongens waren van wie ik verwachtte dat ze zichzelf kunnen redden, was ik niet met dit klusje komen aandragen. Ik weet jullie namen en over een half uur zend ik een telegram af aan Bowers met het bericht dat ik jullie naar hem toe heb gestuurd. Verder nog iets dat je weten moet?”
De jongens keken elkaar aan en schudden langzaam het hoofd.
„Niet dat ik weet,” zei Bob ten laatste.
Kelly stond op en stak een hand uit:
„Dan ga ik terug naar de studio. Ik wens jullie het allerbeste. Ga niet met al te vreemde mannen mee en kijk goed uit voor je een woestijn oversteekt. En trap niet in luchtspiegelingen. Adios!”
Hij smakte zijn hoed achter op het hoofd en liep naar de uitgang. Maar voor hij daar was, keerde hij zich nog eenmaal om:
„En laat me in een briefje weten hoe jullie het maken.” „Komt voor mekaar,” beloofden zij in koor.
Kelly knikte en verdween door de glazen deur.
* * *

„Wel,” zei Arie tien tellen later, „dat was wat je noemt kort en krachtig. Zó zit je je te vervelen en zó ben je op weg naar een woest bergland in Centraal Mexico.” „Wie van ons kent er eigenlijk Spaans?” informeerde Jan. Bob liet een minachtende snork horen:
„Je maag wrijven betekent: honger. Een drinkgebaar met je hoofd achterover is: dorst. Je rechterwang op je handpalm is: slapen. Een pistool op iemands middenrif richten betekent: handen omhoog. Woorden zijn daarbij overbodig.”
Jan werd ongedurig:
„Laten we nou gaan kopen wat we nodig hebben vóór het te laat wordt. Eerst blikken met benzine en water.” 

* * *
Om zes uur waren ze gereed met hun inkopen. Achterin de bagageruimte en in de open plaats achter de voorzittingen waren gestouwd: vier jerrycans met benzine, een jerrycan met dikke woestijn-olie, twee jerrycans met water, een extra zware autokrik, een kist met blikken worstjes, ananas, perziken, etc., een primusvergasser en een metalen koffiepot, wat eetgerei, twee stellen dikke wollen reisdekens, een tweedehands gekochte vierpersoons legertent, koffie, thee, extra batterijen voor twee grote staaflantarens en: een formidabele rol stevig manillatouw. Daarna stoven zij in de vallende schemering terug naar hun hotel om af te rekenen en uit hun bagage te halen wat zij nodig hadden. Dat ging allemaal in de twee plunjezakken waarmee Jan en Arie aan het begin van hun FBI-avontuur in Holland aan boord van het motorjacht waren gestapt. Terwijl Jan, in hun hotelkamer, uitzocht wat voor kleren hij het beste mee kon nemen, zat Arie peinzend toe te kijken.
„Zeg Jan, hoelang geleden zijn wij met deze twee plunjezakken uit Holland vertrokken?”
Jan hield even op met pakken en dacht even na. „Dat was... een week of drie geleden.”
„Grote Columbus in een straalkano! Het lijkt wel drie maanden!” Jan begon weer te pakken.
„Tja, er is intussen wel het een en ander gebeurd.” Op dat ogenblik kwam Bob opgewekt binnen.
„De rekening is betaald...” Hij keek naar Jans uitgestoken hand: „Wat moet je?”
„De kwitantie. Voor de boekhouding.”
Bob graaide in zijn zak en haalde er de betaalde rekening uit.
„Ha, krijgen we nu een officiële boekhouding?”
Jan vouwde het papiertje op en schoof het in een achterzak van zijn khaki shorts.
„Ja, wat dacht je? Alle onkosten gaan van het gemeenschappelijk kapitaal af en wat er overblijft wordt weer in drieën gedeeld en is elk zijn winstaandeel.”
„Ja, maar ho es effe... dan moeten we ook allemaal met hetzelfde bedrag beginnen.”
„Doen we ook. Die tweeduizend dollar de man die we met die filmstunt hebben verdiend.”
„Maar het geld dat we ieder vóór die tijd in onze zak hadden dan? Dat was voor elk van ons verschillend.” „Doe toch niet zo dom,” zei Jan ongeduldig. „Kan me niets schelen wat je daarmee doet. Boekhoudkundig beginnen we met ieder tweeduizend dollars. Voor mijn part koop jij dadelijk een gouden polshorloge van jouw eigen geld. Ik schrijf aan onkosten alleen op wat werkelijk voor echte onkosten wordt uitgegeven. Kan niet anders met de manier waarop jullie met geld smijten.”
„Dus die auto...”
„Heb ik al opgeschreven. Die betalen we met zijn drieën.” Bob staarde Arie aan.
„Dus we bezitten ieder één derde deel. Mooi. Ik het chassis, Arie de motor en Jan de carrosserie.”
„Ik de motor,” zei Jan.
„Laten we spiertjes trekken,” stelde Arie grinnikend voor. „Horen de veren nu bij de carrosserie of het chassis?” „Chassis natuurlijk,” zei Jan. „En maak geen gein.” Hij stond op en trok het koord van zijn plunjezak dicht. „Ben jij klaar, Arie?”
„Allicht,” zei de dikke. „Ik ben niet zo’n Pietje Secuur die elk hemd precies in de plooitjes vouwt. Kunnen we nou gaan?”
„Hebben we niks vergeten?”
„Natuurlijk wel. Maar dat ontdekken we wel als we midden in Texas zitten.”
Zij gaven hun overtollige bagage beneden af, voor opberging in de daarvoor bestemde hotelruimte, gooiden hun plunjezakken achter de voorzittingen en klommen in de wagen.
„Wie rijdt het eerst?”
„Laat mij maar,” zei Bob. „Ik voel me het beste thuis in dit Amerikaanse verkeer.”
Jan klom achterin en nam op een van de leren klapzittingen plaats.
„Jij maar vóórin, dikke. Daar is het meeste plaats.” Bob schakelde in en de twaalfcilinder Lincoln trok weg met een donkere zoef van zijn oude, maar nog steeds soepele motor.
„Brave Lincoln,” zei Arie en streelde de bovenkant van het rechterportier. „Ik heb zin om een avontuurlijk lied te zingen.”
„Wat voor lied?”
„Het lied van de Amerikaanse Mariniers of zoiets...” Bob begon rauw te brullen:

„ From the halls of Montezu... huma
to the shores of Tripolis...
we ’ll fight our nations ba-hattles
on the shores and on the seas...”

De stoplichten op Sunset Boulevard sprongen op rood. Bob trapte op de rem. Naast hem stopte een lange, open Studebaker. Vóórin zaten, naast elkaar, een jongeman met een slappe hoed en een meisje met zwarte krullen. Zij sperden allebei hun monden open en brulden het tweede couplet mee:

„ If the Army and the Na-ha-vy...”
Binnen tien tellen stonden zes kerels op het trottoir mee te brullen en achter hen hing een rood hoofd uit een portier. Het rauwe gezang bruiste Sunset Boulevard af. De stoplichten sprongen op groen. Het gezang hield op dezelfde seconde op en alle auto’s sprongen voorwaarts. „Vreemd volk,” vond Arie en zette de radio aan.
Het toestel had enkele tellen nodig om warm te worden. Dan spoot uit de luidspreker een rauwe zang te voorschijn:

„ From the Halls of Montezu-hu-ma…
to the shores of Tripolis...”
De drie jongens barstten in luid gelach uit. De Lincoln
zoefde Sunset Boulevard af met een gangetje van zestig
mijl. De trip naar Mexico was begonnen. Boven hun hoofden prikten de sterren scherp en helder.
* * *
Hun tocht naar Mexico was voorbestemd om een aaneenschakeling te worden van de meest uiteenlopende belevenissen en Bob Evers, aan het stuur, had daar misschien een voorgevoel van toen hij,op het punt staande, een reusachtige Dieseltruck in te halen, plotseling wat gas minderde en erachter bleef hangen, mompelend:
„Laten we beginnen met kalm aan te doen.”
Zij reden nu over een uit vier rijbanen bestaande hoofdweg die slingerend en golvend door het bergachtige gebied van de San Bernardino Mountains ten zuidoosten van Hollywood en Pasadena voerde. Er was geen zeewind die vanaf de Pacifische Oceaan pleegt binnen te komen en op deze avonden soms dikke, koude mistbanken voor zich uit drijft, welke het ook aan binnenkomende vliegtuigen vaak onmogelijk maken, op de normale vliegvelden van San Francisco en Los Angeles te landen. Het beetje wind dat er was, kwam aanwaaien over de nog hete bergen van Oost-Californië, nu en dan geuren van eucalyptusbomen of exotische bloemen met zich dragend. Als de hoofdweg over de kop van een heuvelrug dook, konden zij soms tientallen kilometers ver snoeren van gekleurde lichten zien hangen, nu eens uit de San Fernando Vallei, dan weer die van San Felipe en het effect van de kristallen sterren boven hen, van de warme avondlucht plus die duizenden kleurige lichten die soms boven hen tegen de berghellingen, dan weer onverwachts ergens beneden in zicht kwamen, was min of meer alsof de Staat Californië de studio’s van Walt Disney had afgehuurd om van dit landschap één groot filmdecor te maken. Auto’s suisden hen achterop of tegemoet in gestadige stromen; hun lichtbundels tegen de avondhemel zwiepend als zij tegen de berghellingen opzoefden of over de toppen heen doken. Het meest fantastisch was het tafereel als zijzelf na het beklimmen van een lange helling de top ervan bereikten en enkele kilometers verder een tweede hoogte zagen liggen, met de tussenliggende diepe lus van betonweg over de hele lengte gevuld met glanzende speelgoedautootjes die potlooddunne lichtbundeltjes voor zich uit stuwden. Maar terwijl zij met een vaart van zestig mijlen, oftewel bijna honderd kilometer per uur zuidoostwaarts voortronkten door de warme, geurige nacht stonden zij al in het middelpunt der belangstelling van verschillende personen.

En dat kwam uiteindelijk door het onschuldige telegram, verzonden door Kelly:

Ed Bowers Central American Mining Company
Care of Post Office Monterrey Mexico
Overeenkomstig jouw noodkreet spoorwegsabotage scharrelde ik drie handige knapen op Stop Deze vertrokken zonsondergang heden per Lincoln Zephyr naar Monterrey Stop Een Amerikaan en twee Hollanders wel jong maar niet op hun neus gevallen Stop Zie maar wat je ermee klaarstoomt Stop Stuur me een paar Mexicaanse laarzen maat 43.
Kelly.

* * *

Het Mexicaanse stadje Monterrey bestaat uit duizenden rode huizen, hoofdzakelijk vervaardigd uit adobe, in een zee van planten en bloemen. Het stadje ligt al halverwege in de bergen en het is er niet zo verzengend heet als in de plaatsen die beneden in de vlakte liggen te schroeien. Des avonds, als de eerste koelte van de nacht extra-verkwikking brengt, gaat de bevolking wandelen door de hoofdstraten en op de grote, open vlakte naast het spoorwegstation. Het komen en gaan der stoffige Mexicaanse treinen en het kijken naar de toeristen die er worden afgezet is van ouds een der hoofdamusementen van de inwoners.
De huizen hebben platte daken en lage, lange vensters en in de nachten hangt in de straten de moderne muziek van Amerikaanse juke-boxen die dreunend daveren en in stillere zijstraten het tinkelen van staalgesnaarde Spaanse gitaren. Overal hangen onverwachte geuren — van bakkende uien, van verwaarloosde hopen afval — en overal ook sluipen of vechten katten en honden.
De avondwacht in het telegraafkantoor van Monterrey werd, die dag, waargenomen door een zeker senor Jacinto, die zijn vak had geleerd gedurende de zeven jaren dat hij in dienst was geweest bij een Amerikaanse spoorwegmaatschappij. (Om precies te zijn: bij de „Atchison Topeka and Santa Fé”). Hij was als jongen van negentien jaar op een klein stationnetje in Texas, „Big Spring” geheten, aangenomen om het telegraafkantoor schoon te houden, voor de koffie te zorgen en af en toe in te vallen als pakjesdrager voor onverwacht binnenvallende reizigers. De telegrafist daar was een oudere man, die soms urenlang bij zijn toestel zat zonder dat er één morseteken doorkwam. Jacinto was een weetgierige en slimme knaap en het duurde niet lang, of in de lange, vervelende wachturen begon zijn baas hem de Morse-seinen te leren. Zes maanden daarna, nadat hij op een niet-aangesloten reserve-seinsleutel ijverig had zitten oefenen, speelde Jancinto het klaar, berichten uit te roffelen met een snelheid van 25 woorden per minuut, hetgeen voor een spoorweglijn ruimschoots voldoende kan zijn. Normaal rekent men met een snelheid van 30 woorden per minuut. Er was maar één probleem: Jacinto kon zeer behoorlijk Engels spreken, daar hij in Amerika geboren was, met als ouders een Amerikaanse vader en een Mexicaanse moeder... maar zijn spelling klopte maar zo nu en dan. Zolang hij dus berichten uit een krant moest overseinen, ging alles schitterend. Hij seinde feilloos de letters die hij voor zijn neus zag staan: „President Eisenhower Today Told Congress...”
Maar als men hem een mondelinge boodschap gaf, kwamen er de vreemdste verwarringen, omdat hij niet goed wist hoe de woordklanken in gespelde woorden om te zetten. Als men daarbij in aanmerking neemt, dat b.v. het plaatsje Chihuahua wordt uitgesproken als: „Tsjiwawa”, wordt het zonneklaar dat voor de jonge Jacinto het leven niet altijd even simpel was. Zijn baas bracht hem aan het verstand, dat hij nooit een diploma als telegrafist zou kunnen halen, als hij niet een minimum aan schoolopleiding kon aantonen... en daar had Jacinto geen zin in. Hij speelde voortreffelijk gitaar, was nu intussen bijna één en twintig en voelde er weinig voor, lange jaren avondschool te gaan volgen in een vreemde stad. En hoe had hij dat moeten doen? Hij was geboren en getogen in het plaatsje waar hij nu genoeg verdiende om van te leven...
maar in dat plaatsje wás geen avondschool. Een halfbloed Mexicaan kon in een grotere stad, waar wel zulk een school was, niet zo gemakkelijk een baan krijgen. En het enige wat Jacinto behoorlijk kende, was: koffie zetten en gitaarspelen en seinen op een Morse-sleutel. En toen bracht een passerend conducteur hem op het idee om het in Mexico te proberen. Dáár was behoefte aan telegrafisten en daar keek men zo nauw niet. Zolang de berichten maar begrijpelijk overkwamen en op tijd, was men in dat land al heel blij. Jacinto moest het maar eens in Monterrey proberen.
Jacinto probeerde het. Hij kocht van zijn spaarduiten een prachtig pak met nauwe pijpen, compleet met een geel zijden overhemd en een handbeschilderde das, draaide zijn dunne, zwarte snorretje op, kocht een retourtje de grens over en solliciteerde op het spoorwegkantoor van Monterrey. De spoorweg kon hem niet gebruiken, maar stuurde hem terstond door naar het postkantoor, waar men dringend verlegen zat om een telegrafist die bereid was om de vervelende nachtdienst op te knappen. Men was hoofdzakelijk geinteresseerd in zijn seinsnelheid... legde hem dus een stuk uit een Engelse en uit een Mexicaanse krant voor en liet hem dat seinen.
Jacinto seinde dat met een snelheid van een machinegeweer. Het opnemen ging even vlot: hij hoefde per slot van rekening alleen maar binnenkomende Morse-tekens als letters achter elkaar te rijgen en daarvoor hoefde men geen spellingsgenie te zijn. Hij werd op slag aangenomen, tegen een salaris dat hem in staat stelde, een klein kamertje te huren, af en toe een nieuwe snaar op zijn gitaar te kopen en er zelfs nog vrij geregeld van te eten. Bovendien had hij nu een officiële positie en in een Mexicaans stadje als Monterrey is een telegrafist, evenals elke man in dienst van de overheid, direct een persoon van enig gewicht. Jacinto hoopte er dan ook op, vroeger of later nog eens de dochter van een rijke winkelier te trouwen, maar dat werd moeilijk gemaakt door het feit, dat hij te weinig verdiende om werkelijk bij zulk een dochter een goed fi
guur te slaan. Hij had meer kleren nodig; hij moest wat bijverdienen...
En toen werd in Mexico uranium gevonden!
Monterrey is een belangrijk knooppunt van verbindingen in Noord-Mexico; niet alleen de voornaamste spoorweg loopt er langs, ook de wegen plus de telefoon- en telegraaflijnen komen daar tezamen. Het duurde niet lang, of een gestadige stroom van telegrammen en poststukken, bestemd voor de nieuwe ontginningen op de hoogvlakte begon op het postkantoor van Monterrey binnen te vloeien, op alle uren van de dag en nacht. En het duurde nog veel minder lang, vóór de jonge Jacinto, toen hij op een middag in een koele posada een kop koffie zat te drinken, werd aangesproken door een duur gekleed Mexicaan, die een hoffelijke buiging maakte en vroeg:
„Staat u mij toe, senor Jacinto, dat ik aan uw tafeltje plaats neem?”
Jacinto had daar geen bezwaren tegen. De vreemdeling bood Jacinto een koffie aan, bestelde zelf een glas tequila en begon een gesprek over koetjes, kalfjes en telegraaftoestellen. Dat duurde alles bij elkaar meer dan twee uur. Na die twee uur had hij zaken gedaan met Jacinto en niet eens zulke slechte. Alle telegrammen die bestemd waren voor de Amerikaanse ontginningsmaatschappij, genaamd Central American Mining, zouden door Jacinto worden overgeschreven en deze afschriften zou hij elke middag in een café aan deze vreemdeling ter hand stellen. In ruil daarvoor zou Jacinto per maand een extra salarisje krijgen, dat het dubbele bedroeg van wat hij bij de posterijen officieel verdiende. Jacinto kreeg één maand extra-inkomen, vooruit betaald. Hij kocht terstond drie nieuwe zijden overhemden, een nieuwe hoed en een paar glimmende schoenen en nog diezelfde avond begon hij, in de rustige veiligheid van het verlaten telegraafkantoor kopieën te maken van de binnenkomende en uitgaande telegrammen voor en van Central American Mining.
Na een maand, toen gebleken was, dat Jacinto prima werk leverde,ging de vreemde, duur geklede man hem wat meer vertrouwen. Als er een telegram binnenkwam, dat bijzonder dringend of belangrijk leek, mocht Jacinto dat per telefoon doorbellen naar een nummer dat de vreemde hem had opgegeven. En zo kwam het dat om kwart voor negen, enkele uren nadat Jan, Bob en Arie in hun Lincoln naar Mexico waren vertrokken, een telefoon begon te rinkelen in een hotelkamer ergens in Monterrey.
De man die in hemdsmouwen op bed een roman over stierenvechters lag te lezen, greep naar het toestel naast zich. „Hallo?”
„Jacinto hier.”
„Iets bijzonders?”
„Komt net een telegram binnen. Lijkt me belangrijk. Luister...”
Zodra de man op bed het woord „spoorwegsabotage” had gehoord, schoot hij overeind:
„Zeg dat nog eens... langzaam.”
Hij haalde een potlood te voorschijn, schreef zorgvuldig op wat Jacinto hem dicteerde en knorde kort:
„Prima. Dank je.”
De man in hemdsmouwen rolde zich van het bed af, trok haastig een jas aan, ging de trappen af naar de hal van het hotel, verdween in een der telefooncellen daar en draaide een nummer.
„Met Talavera. Ik heb een bericht dat me belangrijk lijkt.” Hij las het telegram voor. De andere kant zei:
„Dank je. Was inderdaad belangrijk.”
Daarmee was het gesprek afgelopen... en daarmee begonnen ook voor Jan, Bob en Arie de avonturen. Want vanuit Mexico ging tien minuten later een telefoontje de grens over... naar een adres in de meest westelijke uithoek van de staat Texas, op een punt waar Mexico zelf, Texas en de Amerikaanse staat Nieuw-Mexico elkaar ontmoeten.
* * *

Intussen zoefde de lange Lincoln zuidoostwaarts en was vrij spoedig de San Bernardino-Pas voorbij. In het begin waren de drie vrienden nogal spraakzaam geweest. Jan Prins had het debat geopend met de vraag op te werpen, bij welke snelheid een twaalfcilinder Lincoln-motor het zuinigst zou zijn in het benzineverbruik.
„Hangt van twee factoren af,” antwoordde Bob kort. „De temperatuur van de motor en de snelheid, die de windweerstand bepaalt.”
Aangezien Jan een jongen was die nogal wat van motoren afwist, duurde het zeker een half uur voor ze alle kanten van dat probleem hadden bekeken. Als een motor te koud is, verbrandt de benzine niet geheel en levert die brandstof dus niet zijn hoogste nuttige effect op. Wordt de motor te heet en de olie te dun, dan kan teveel van het gas, vooral bij een oude motor, tussen de cilinderwand en zuigerveren ontsnappen en is de compressie dus te klein. De windweerstand neemt toe evenredig met het kwadraat van de snelheid... om dus twee keer zo hard te rijden moet de motor een viermaal zo grote windweerstand overwinnen. Na een half uur naar dat gezwets te hebben geluisterd, merkte Arie Roos op:
„Als jullie àl die energie die je hebt besteed aan bekvechten over een liter meer of minder benzine, eens hadden besteed aan een manier om geld te verdienen, had je nu genoeg verdiend om een heel vat benzine te kopen. Dat is het domme van zuinige mensen. Die besteden zoveel tijd en moeite aan zuinig zijn, dat ze met diezelfde energie het dubbele hadden kunnen verdienen.”
Jan Prins keerde zich half om en zei heftig:
„Dat is het smoesje van alle slordige mensen. Die verbeelden zich altijd dat ze met hun inkomen kunnen uitkomen, zelfs al moeten ze geld lenen om dat vol te houden. Arie begon te lachten en zei:
„Ik heb vanmiddag een mooi boekje gekocht. Daar staan allerlei gekke dingen in die in de laatste jaren in de Verenigde Staten werkelijk zijn gebeurd. Terwijl jullie zaten te bekvechten, heb ik daar in zitten lezen en er staan een paar dingen in die jou heftig zullen interesseren, Jan. Luister maar:
„Nadat hij zes jaar lang geduldig had gewacht, tot een buurman van hem een oude schuld van vijftig cent zou komen betalen, werd een man in Orangeville zo kwaad, dat hij naar zijn buurman toe ging, hem om het geld vroeg, in een twistgesprek raakte, boos werd, hem een pak slaag gaf, door de politie werd gearresteerd en honderd dollars boete moest betalen.”
Jan vroeg geïrriteerd:
„En wat zou dat?”
„Hij had veel beter die twee kwartjes kunnen vergeten,” vond Arie. „Maar daar ben jij het natuurlijk niet mee eens. Overigens staan er in dit boekje prachtige tips voor jou, Jan. Hier is er een:
„Een achtjarige jongen uit Gevena in de staat New York, ontdekte dat hij het geld kwijt was dat zijn moeder hem had gegeven om zijn haar te laten knippen, maar ging dat terugverdienen door aan haastige klanten zijn plaats in de rij te verkopen voor telkens 10 cent. Hij had al twee keer zijn haarknipgeld binnen, maar zijn zaakje zakte in elkaar toen zijn moeder dodelijk ongerust binnen kwam stuiven om te kijken waar hij toch bleef en hem mee naar huis nam.” Jan knikte nadenkend:
„Handig bekeken van die jongen.”
„O zo,” zei Arie. „Je kunt uit de gekste boekjes nog wat leren. Als ik in een vreemde stad nog eens zonder geld zit, duik ik de allerdrukste kapperswinkel binnen en verkoop mijn plaats in de rij aan iemand die haast heeft. Dan ga ik aan het eind van de rij en schuif weer op en zo verder... Hoe laat is het, Bob?”
„Half twaalf,” antwoordde Bob. „Om middernacht moet een van jullie het stuur maar eens overnemen.” „Zal ik wel doen,” zei Jan. „Wat is dàt daar rechts?” Zij reden op dat ogenblik over een volkomen vlak en recht eind betonweg op een kleine hoogvlakte en een paar honderd meter voor hen uit begon een klein plaatsje, rechts van de weg stond een benzinepomp met een houten soort van winkel erachter. Een neonreclame in rood kondigde aan:
Volgende Honderd Kilometer
Geen Pomp Meer!
Die neonreclame zag eruit of die meer had gekost dan de rest van de nederzetting bij elkaar. Maar het was er een drukke boel. Een stuk of vier auto’s waren van de weg af gereden en naast het huis geparkeerd, zo geplaatst, dat hun lichtbundels alle naar één bepaalde plaats wezen, midden tussen de radiators in. Daar stond ook een groepje mensen, geknield of gebukt rond een plek op de grond. „Bijtanken,” zei Bob kort, reed de Lincoln naast de pomp en drukte op de hoorn. Een der mannen in het felle licht tussen de auto’s keek op en wuifde ongeduldig met één hand... iets ongewoons, want doorgaans komt er bij Amerikaanse benzinepompen meteen iemand aangerend zodra er maar een auto dreigt te gaan stoppen.
„Wat is daar toch aan de hand?” mompelde Jan en stapte uit. Bob en Arie klommen eveneens de wagen uit, blij hun benen eens te kunnen strekken. Zij wandelden naar de in een kring gegroepeerde auto’s toe en Bob vroeg aan een der mannen aan de buitenkant van het troepje: „Wat is hier voor bijzonders te zien?”
Deze man was blijkbaar een farmer, gekleed in een van die typisch Amerikaanse werkbroeken, die van achteren alleen maar een broek zijn, maar van voren een borststuk hebben, met banden over de schouder. Hij had een vuile en versleten strohoed achter op het hoofd en kauwde iets dat alras een pruim tabak bleek te zijn. Het donkere tabakssap sprietste tussen Jan en Arie door, precies op een leeg sigarettenpakje dat op enkele meters afstand lag. „Katje,” zei hij. „Er is daar een gat in de grond waar vroeger een pomp heeft gestaan en daar is een jong katje in gevallen. Maar het gat is te nauw om erbij te kunnen.” „Dan zal ik me er maar helemáál niet mee bemoeien,” vond Arie. „Ik heb al moeite om door de Simplon-tunnel heen te komen. Jan, dat is iets voor jou met je technisch inzicht.”
Na enig voorzichtig duwen en manoeuvreren speelden Jan en Bob het klaar door te dringen tot in de voorste gelederen. Arie bleef waar hij was en knoopte een gesprek aan met de pruimende man.
„Der is ánders geen mens hier die zich veel aantrekt van wat er met een jonge kat gebeurt,” zei de man met de strohoed peinzend. (Hij scheen een soort plattelands-filosoof te zijn). „Maar nu die kat in die put is gevallen en er niet uit kan, staan ze honderd middelen te verzinnen om het beest er toch uit te krijgen. En die moederkat loopt maar om dat gat heen. Ze hoort ’er jong mauwen natuurlijk.” Arie trok aan een oor.
„Hoe diep is dat gat?”
„Een meter of zeven. Der heeft een dikke ijzeren buis in gezeten, maar die is er kort geleden met een takel uit getrokken. Jeff had dat gat natuurlijk beter dicht kunnen gooien, maar hij is er niet aan toe gekomen.”
Een grote Buick kwam aanstuiven, stopte bij de pomp en begon ongeduldig te toeteren. Arie klom in de Lincoln en reed die een eind verder, zodat de Buick kon tanken. Jeff, blijkbaar de eigenaar van het tankstation, kwam knorrig aanlopen, blijkbaar nijdig dat hij uit zijn kattenpuzzle werd gehaald, pompte de tank van de Buick vol en ging terug naar het groepje kattenreddingsexperts.
„Ze hebben al van alles geprobeerd,” zei de man met de pruim, „Een man ken der niet in naar beneden. Zelfs een kind niet. We hebben een lat er in gezet met dwarsspijlen, als een soort laddertje, maar dat beest heeft niet genoeg benul om er tegenop te klimmen.”
Verhitte stemmen klonken op uit de kring van mannen rond het kattegat.
„Zo is het nou altijd,” zei de man met de strohoed. „Der is geen enkele manier om dat beest er uit te krijgen, maar al moeten ze hier de hele nacht blijven staan plannen maken...”
Jan kwam terug uit de kring van redenerende kerels en zei tegen Arie:
„Da’s ook een bak. De enige manier is: een stel schoppen halen en gewoon gaan graven. Zeven meter diep. Of anders dat beest op een of andere manier uit zijn lijden helpen.”
Een der mannen in de kring draaide zich om:
„Helemáál niet. We laten gewoon elke dag een blik met melk in die put zakken en dat beest wordt vanzelf groter en sterker tot het kracht genoeg heeft om er langs een lat met spijltjes uit te klimmen.”
„Dat is niet eens zo gek bekeken,” zei Arie nadenkend. „Hoe oud is dat beestje?”
„Een paar weken. Het drinkt al melk. We hebben een leeg blik laten zakken aan een touw, maar het beest klimt er niet op of in. Als het dat wel deed, konden we het ophalen.”
Het probleem ging Arie nu ook bezig houden. Samen met Jan werkte hij zich naar de rand van de put toe. Het gat was van boven wat wijder gemaakt, maar de put zelf was in doorsnede niet meer dan ongeveer dertig centimeter. Toen Arie vooraan stond, waren twee kerels juist bezig, plat op de grond liggend, met staaflantarens in het gat te schijnen om te kijken wat zij zagen.
„Als we nu eens een pollepel aan het eind van een lat bonden,” opperde een der omstanders, „en zo dat beest er uit probeerden de scheppen?”
„Krijg je niet gedaan,” zei een van de mannen die langs zijn lantaren lag te loeren. „Daar benedenin liggen stukken hout en stenen. Dat beest is tussen die stukken hout gezakt. Kun je met een blik of een pollepel niet bij.” Arie stond aan zijn oorlel te trekken en keek naar de moederkat, een rood-, zwart- en witgevlekt dier, dat klagend mauwend alsmaar rond de monding van de put sloop, angstig naar beneden kijkend en af en toe luisterend of het een levensteken van zijn jong opving.
„Die kat krijg je er nooit uit, of je moet het beest gaan uitgraven,” zei een dikke man met een ferme buik. Hij droeg een lichtgrijze flanellen broek zonder bretels en alleen een onderhemd. Zijn schouders liepen volkomen rond af, zoals bij een beer. Zijn hoofd was volmaakt kaal en donkerbruin verbrand door de zon. „Ik heb het van alle kanten bekeken, Jeff. Je kunt dat beest het best uit zijn lijden helpen.”
„Der is altijd een oplossing op elk probleem,” beweerde een mager mannetje met een ijle hangsnor heftig. „Als je maar lang genoeg doordenkt.”
„Haha!” lachte de dikke man spottend. „Wou jij die kat naar boven dènken?”
De mannen met de lantarens stonden op en krabden hun hoofden.
„As we nou es,” opperde een van hen, „zand in dat gat gooien? Met een schepje tegelijk. Zachtjes aan. Dan kan dat beest telkens wat hoger klimmen totdat het eruit is.” „Het is veel eenvoudiger,” zei dikke Arie.
Hoewel tot dusver niemand enige notitie van de jongens had genomen, keek nu iedereen op. Niemand vertrok een spier van zijn gezicht. Ze keken alleen maar. Ze keken een hele tijd. Toen zei de man met de dikke buik en de bretels: „Wéér zo iemand die altijd alles beter weet. En hoe wou jij het dan wel doen, wandelende rolmops?”
„Die moederkat aan een touw in de put laten zakken,” zei Arie. „Die pakt haar jong in de bek en zo hijs je ze allebei op.”
Iedereen stond onbeweeglijk. Op de weg, achter hen, zoefden twee auto’s vlak na elkaar voorbij. Dan begon een van de mannen met staaflantarens te lachen:
„En hij heeft het nog bij het rechte eind ook. Met al onze slimmigheid zijn we niet eens op dàt idee gekomen.” „Het lukt niet,” verklaarde de dikke man, koppig zijn hoofd schuddend.
Maar daar was niemand het mee eens.
„Dat is het enige wat wèl lukt!” zei de magere, met de hangsnor. „Alleen moeten we er zeker van zijn, dat die moederkat zich niet uit het touw wurmt. Da’s het lastigste wat eraan is.”
Er ontstond een enorme bedrijvigheid. Iemand ving de kat en hield het spartelende dier stevig vast. Twee andere mannen begonnen van dun touw een soort van dubbele broek te knopen, zo geconstrueerd, dat de twee voorpoten van de kat in twee lussen zouden rusten en de twee achterpoten ook. Boven op de rug van het dier kwamen die lussen bij elkaar en zaten daar vast aan een dikker touw waarmee gehesen zou worden. Toen de kat in dat mechanisme werd geplaatst, spartelde het dier als een dolle, maar het zag toch geen kans zich uit die broek te bevrijden.
„Laat nou zakken, Frank.”
De mannen met lantarens gingen weer plat op de grond liggen, de kat werd in het gat neergelaten en begon haar afdaling, van boven belicht door de lantarens.
„Ze spartelt nou niet meer,” rapporteerde een van hen. „Ze heeft natuurlijk al in de gaten dat ze naar d’r jong toe gaat... Nou is ze beneden. Kijken wat ze doet.”
„Ze is aan het scharrelen,” zei nummer twee. „Hoor je d’r mauwen?”
Even later kwam de kreet:
„Ze heeft d’r jong te pakken! Haal op!”
Een minuut later kwam de moederkat, met verwilderde ogen rondkijkend, boven de rand van het gat uit, met het kleine jong stevig in haar bek. Het touw werd losgemaakt en het beest verdween in gestrekte draf tussen twee houten bijgebouwtjes. En nu werd de volle aandacht van iedereen gevestigd op de dikke Arie, die met de handen op de rug en een bescheiden gezicht naar de monding van de put stond te staren.
„Kom mee naar binnen!” zei de man met een zandkleurige overall aan. „Daar gaan we wat op drinken!” Hij begon luid te lachen, met zijn hoofd achterover: „Daar staan een hele zwik grote, volwassen kerels hun kop te breken over een kwestie waar ze geen raad mee weten en daar komt me een dik sproetenwonder langs lopen en vertelt ons meteen hoe het moet. Hahaha! Hohoho...!” Hij nam Arie bij een van diens mollige armen en trok hem mee naar het houten gebouw achter de benzinepomp, dat van binnen helder verlicht was. Alle anderen volgden hen, grinnikend en lachend.
Het houten gebouwtje was een wonderlijke combinatie van cafetaria, winkel en bergplaats voor motoren-onderdelen. Rechts van de deur was een toonbank met een koffieketel, rekken met chocola, dozen sigaretten, kisten coke en prentbriefkaarten. Aan de andere kant reikten houten rekken tot het plafond toe, volgestouwd met ventilatorriemen, binnenbanden, gereedschap, glazen voor koplampen, losse ruitenwissers, autolampen en bussen speciale olie. Tegen de lange achterwand stond alles en nog wat: een ijskast met een radio er bovenop en daarop weer een elektrische klok (die rammelde terwijl hij liep) en een ventilator (die scheef omhoog naar het plafond stond te blazen). „Mij maar een blik bier,” zei nummer één.
De man in de overall, die blijkbaar de baas was van deze instelling, keek naar Jan, die achter Arie stond en dan naar Bob, die nu ook kwam binnenslenteren.
„Horen jullie bij elkaar?”
„Al jaren,” antwoordde Arie en trok een lelijk gezicht. „En wat zal het wezen?”
„Coke,” zeiden ze alle drie.
Een der andere mannen opende de ijskast en haalde er een stel blikken bier uit waar ze met een schroevendraaier gaten in staken. Glazen waren niet nodig. En op dat moment rinkelde schril en luid de telefoon, die in een der vakken achter de toonbank stond, tussen wat sloffen sigaretten en een doos met chocoladerepen. De man met de overall wandelde om de toonbank heen en nam de hoorn op, tegen het rek leunend.
„Benzinestation Thompson...”
Een stem aan de andere kant begon enkele vragen te stellen. Thompson zei enkele malen kort „ja”, onderwijl een sigaret uit een pakje friemelend. Hij stak die onaangestoken in zijn mond en fronste:
„Da’s me nogal een gezellig klusje... Wacht eens even.” Hij keek de winkelruimte rond en vroeg luid: „Heeft een van jullie zin om vannacht wat te verdienen?”
Het gepraat hield op. Na een tijdje vroeg een der mannen: „Waarmee Jeff?”
„Langs de weg de wacht houden en kijken of er een Lincoln Zephyr passeert met twee jonge Hollanders en een Amerikaan erin.”
„Twee jonge...”
Het werd doodstil in de ruimte. De elektrische klok rammelde luid. Bob Evers (die juist met het hoofd achterover bezig was, een flesje Coke leeg te drinken) bleef in die houding staan, langs het blik turend naar het van geel geverfde planken geconstrueerde plafond. Dan zei de magere man met de hangsnor:
„Is dat niet een Lincoln Zephyr, die daar bij de pomp staat?”
De telefoon begon ongeduldig te sputteren. Thompson zei kort in de hoorn:
„Hou even je kop dicht, jij. Wat?... Ik bel je dadelijk wel terug. Waar zit je?”
De telefoon antwoordde kort en Thompson hing de hoorn op. Bob zette het lege cokeflesje op de toonbank en ging prentbriefkaarten staan bewonderen. Arie schudde zijn eigen, halfvolle cokeflesje, tot de inhoud begon te schuimen, hield het dan tegen het licht van een elektrische lamp en informeerde, met één oog dicht:
„Was dat iemand die naar óns informeerde?”
Thompson leunde met één elleboog op een plank van het rek, naast de telefoon en keek de jongens om beurten aan. Tenslotte vroeg hij:
„Hebben jullie ergens iets uitgespookt?”
„Wij doen niet anders,” antwoordde Arie luchtig. „Wie was die meneer die zoveel belang in ons stelde?”
Thompson aarzelde even en antwoordde dan:
„Een klant van mij die in El Paso woont.”
„En wat wou die weten?”
Thompson dacht na vóór elk antwoord, als overwoog hij telkens of hij er antwoord op kon geven. Hij scheen hier geen bezwaar in te zien.
„Of ik wilde opletten of er een Lincoln Zephyr voorbij kwam met twee jonge Hollanders en een Amerikaan erin. Dat zijn jullie, hè?”
Arie dronk het flesje coke leeg en zette het naast dat van Bob op de bar.
„Dat zijn wij,” erkende hij. „Bel hem maar op en zeg gerust dat je ons gezien hebt. Dan kun je meteen vragen of hij soms wat tegen ons heeft.”
Thompson duwde zijn onderlip ver naar buiten, staarde Arie even scherp aan en nam dan de telefoon op: „Hallo... Centrale? Mag ik El Paso 4296... Thompson, ja.”
Arie leunde achterover tegen de muur en zei:
„En mij nog een coke voor mijn eigen rekening.” Jan Prins was naar de openstaande buitendeur gelopen en stond naar de Lincoln te kijken, als verwachtte hij half en half daar iemand rond te zien scharrelen. Alle mannen in de winkel stonden bier te slurpen uit hun blikken, aandachtig naar de drie jongens kijkend. Een van hen zette de radio aan, toen de stilte te hinderlijk werd.
„Grappige geschiedenis,” zei Arie in het Hollands, terwijl zij wachtten tot de lampen van het toestel warm werden. „Heel bijzonder grappig,” zei Jan vanuit de open deur. „Heb je dat nummer onthouden?”
„Ja, wat dacht je?”
De radio begon een plaatje te spelen, dat kennelijk uit een of ander verzoekprogramma afkomstig was: „The Yellow Rose of Texas”. Arie dronk coke en bestudeerde een reclame-wandbiljet van een luxueus hotel in Laredo. Door de laatste maat van de muziek heen schrilde de telefoon: „Met Thompsons benzinestation... Dank u, juffrouw.

Hallo?... O, ben jij het. Met Thompson... Zeg, luister eens, waarom heb jij die Lincoln Zephyr zo hard nodig? Hebben die knapen wat uitgehaald?... Wat zeg je...? Wat mij dat kan schelen? Kijk eens, als het jou niet kan schelen, kan het mij ook niet schelen. Maar als ik je daar een lol mee doe: ze zijn hier net voorbij gekomen. Hebben bij mij benzine getankt... Wat voor kleur die Lincoln had?... (de man bij de radio had die nu zacht gedraaid en iedereen luisterde ademloos. Thompson, die kennelijk neutraal wilde blijven tegenover twee van zijn klanten, keek naar Arie. Arie haalde de schouders op en dronk coke). Jan Prins keerde zich om en zei zacht:
„Lincoln is zandkleurig. Met witte zijbanden.”
Thompson herhaalde dat in de hoorn en besloot: „Verder niks bijzonders?... Tot kijk dan. Dit telefoongesprek schrijf ik wel op je rekening. Adie.”
Hij hing de telefoon op en veegde met beide handen over zijn haren.
„Ik mag een boon zijn, als ik daar wat van snap.” Arie schudde zijn tweede flesje coke en vroeg langs zijn neus weg:
„Wie was die vent die daarnet opbelde? Kennen wij hem?” „Een halfbloed Mexicaan uit El Paso. Montez heet hij, of zoiets. Komt hier vaak voorbij. Doet in auto-onderdelen. Maar hij had niks op jullie tegen en waarom hij dát nou speciaal moest weten...” Thompson haalde de schouders op. „Moeten jullie nog benzine hebben?”
„Tank vullen, ja. En olie nakijken. We weten niet hoeveel deze motor gebruikt.”
Thompson vulde persoonlijk de tank bij, checkte de olie, veegde het windscherm schoon, keek naar de spanning van de banden en vulde de radiator bij. Jan noteerde in een boekje wat hij betaalde, klom achter het stuur en reed weg. Thompson en enkele van de mannen uit de winkel stonden hen na te kijken.

* * Kort daarna passeerden zij de Colorado-rivier, reden door de stad Yuma en daarna begon de weg geleidelijk, maar merkbaar, te stijgen; zij klommen nu tegen de rotsketens op die Californië afscheiden van de rest van de United States. De nacht werd in snel tempo kouder. Enorme trucks, langs alle zijranden en op alle hoeken voorzien van lichtjes, om hun kolossale afmetingen in de nacht goed zichtbaar te maken, daverden hen tegemoet en af en toe haalde zij er een in. Bob was de eerste die het stilzwijgen verbrak.
„Jongens, we hebben een halfbloed Mexicaan, die Montez heet en in El Paso woont. Die belt mensen langs de hoofdwegen op en vraagt hen, tegen betaling uit te kijken naar een Lincoln Zephyr met ons aan boord. Wat wil die vent van ons?”
„Misschien een foto met opdracht,” opperde Arie. Jan knorde kort:
„Wie die kerel ook is: hij weet nu dat we langs deze weg naar Mexico rijden. We kunnen hem natuurlijk te leep af zijn, door een omweg te gaan volgen.”
„Waarom?” vroeg Bob. „Wij weten dat híj op ons let. Maar híj weet niet, dát wij dat weten. Hoe kan hij vermoeden dat wij er met onze neuzen bovenop stonden toen hij dat benzinestation opbelde?”
„Dat is te zeggen: als die Thompson hem tenminste niet voor de tweede keer heeft opgebeld om hem dat te vertellen, zo gauw we onze hielen hadden gelicht.”
„Tja... Maar dat brengt ons weer terug op de beginvraag: wat wil de vent van ons?”
Op dat moment liet Arie Roos een langgerekte zucht horen.
„Jullie zijn me toch ook een stel kalveren. Stop maar bij de eerstvolgende benzinepomp of nachtcafetaria waar een telefoon is.”
„En wat wou je dan?”
„Kien dat zelf maar uit.

” * * 

Om vijf uur die nacht waren zij bezig de eerste hoge gedeelten van het Rotsgebergte te passeren en het was toen zo kil, dat zij af en toe hun oren moesten wrijven en ook wat extra-kledingstukken aan gingen trekken. De lucht hier op de bergpas was ongelooflijk klaar en helder en de sterren die dicht en dik boven hun hoofden stonden, leken wel een haarscherpe foto van een grote stad, op afstand genomen, met de Melkweg als een soort van boulevard er dwars overheen. Vóór hen uit liep de weg hellend benedenwaarts, op sommige plaatsen door middel van dynamiet verbreed, waar er te weinig ruimte was geweest tussen bergwand en ravijn. Zij hadden gestopt op een plaats, waar borden waarschuwden dat er een verwijde parkeerplaats was, waar men kon stoppen zonder tegemoetkomend verkeer te hinderen. Dit was een soort van klein rotsplateau, met hier en daar wat kluitjes hard gras en enkele kromgewaaide boompjes die wortel hadden kunnen schieten in rotskloven. Een kille wind suisde nu en dan wervelend langs de rotshellingen.

„Dit is hèt aangewezen moment om hete koffie te brouwen,” vond Arie. „Geef me de sleuteltjes, Jan.”
Jan gooide die op en liep stampend heen en weer om zijn stijve benen wat losser te maken. Arie opende de bagageruimte en haalde een kartonnen doos te voorschijn die de primus plus blikken koffie en melk bevatte. Bob stond op hem neer te kijken, terwijl Arie een fles spiritus, een fles petroleum en lucifers uit de doos viste en de primus in elkaar schroefde.
„Dat heb je weer handig gedaan, dikke. Alles bij elkaar.” Arie knorde alleen. Op die urenlange nachtritten in auto’s werd je zwijgzaam. Het eerste halfuur werd er gekletst, maar na een half uur was je uitgekakeld. De man aan het stuur zat dan strak voor zich uit te staren, naar de weg, een tweede begon half en half in slaap te doezelen en de derde zat te denken. Dat kon een uur zo doorgaan tot er iets geks gebeurde, of iets gevaarlijks, of iets onverwachts. Dan was iedereen met een schok wakker... en een kwartier later was het weer een grimmig zwijgen. Arie goot spiritus in de voorverhittingskom van de primus en merkte op:
„Het gekke van avonturen is, dat er zo’n massa dingen bij gebeuren die eigenlijk helemaal niet zo lollig zijn.” Hij stak een lucifer aan en liet de spiritus blauw opvlammen. Bob hurkte neer en hield zijn handpalmen om de vlam heen, deels om die tegen de wind te beschutten en anderdeels om zijn handen te verwarmen.
„Daarom zijn ook maar zo weinig mensen geschikt om mee op avontuur te gaan. Zo gauw ze een keer of wat een maaltijd moeten overslaan, of dwars door struiken met doorns eraan kruipen, of een eind sjouwen door gloeiende hitte, met blaren op hun hielen, hebben ze er al tabak van.”
De spiritus was bijna uitgebrand. Arie gaf de luchtpomp een paar slagen en de primus begon te snorren. Jan kwam aanwandelen, hurkte eveneens neer en hield zijn handen boven de felle, blauwe vlam. Hij hoorde nog juist het einde van Bobs opmerking.
„Dat is zo,” zei hij. „En het gekke is, dat je van alles wat je vroeger beleefd hebt, alleen maar de gezellige dingen onthoudt. Je vergeet de kou, de hitte, de moeheid, de klappen die je hebt gekregen en naderhand zeg je alleen maar: „Weet je nog wat een schik we tóen hebben gehad?” Arie ging naar de Lincoln en kwam terug met een klein pannetje vol water, dat hij op de primus zette.
„Dus,” zei hij, „die prettige dingen moeten er toch ook zijn gewéést, anders kon je ze je naderhand niet herinneren.” Bob mepte een vuist in de palm van zijn andere hand: „Dà’s nou juist het zotte. Als je midden in een avontuur verstrikt zit, zie je helemaal niks grappigs. Je bent in spanning, of je denkt heel hard na, of je zit uren op iets te wachten, maar als we er later aan terugdenken, zeggen we alle drie: „Jongens, wat hebben we tóen toch een schik gehad.”
Na een tijdje zei Jan;
„En dat geldt voor àlles. In alles wat je beleefd hebt, zit naderhand iets leuks, als je er over nadenkt.”
„Dat is zo,” knikte Bob. „Ook onze tijd op school. Maar zolang je op school zit, zit je te zeuren dat je er zo graag àf zou willen.”
Arie boog zich voorover en tuurde in het pannetje water, of daar iets heel interessants in te vinden was. De grond onder hun voeten begon te dreunen toen een enorme Diesel-truck met aanhangwagen in een lage versnelling tegen de helling op daverde, hen even overstraalde met verblindend licht en dan het smalle parkeergebied passeerde... op weg naar Californië.
„Dus,” zei Arie, „in alles wat je meemaakt zit altijd iets leuks en steeds iets vervelends.”
„Dat kan dan niet anders,” erkende Jan Prins.
„Dus het hele geheim is dan ook,” vervolgde Arie, „om bij alles wat je in het leven doet, terwijl je het doet en meemaakt, die prettige dingen te zien, die andere mensen alleen maar zien als ze het al lang achter de rug hebben.” Bob mepte voor de tweede keer een vuist in een handpalm.
„Je slaat de spijker op de kop, dikke. Dat is ook óns hele geheim. Neem nou deze auto-tocht. We hebben kouwe tenen, we zien niks erg bijzonders en Jan heb ik drie keer in zijn ribben moeten stompen omdat-ie bijna achter stuur in slaap sufte. Hier zitten we bibberend een paar duizend meter boven de zeespiegel koffie te brouwen boven een primus in een blikken pannetje en we hadden evengoed in een centraal verwarmd hotel in een groot bed kunnen liggen. Waarom dóen we dat niet?”
„Omdat dit veel lolliger is,” zeiden Arie en Jan tegelijk en Jan ging door: „Voor avonturen zijn ook alleen maar mensen geschikt, die aan de ene kant niet bang zijn voor een keer honger, of een klap op hun schedel, of een nacht slaap overslaan en die van de andere kant óók kans zien, te snappen hoe machtig veel leuker dit is dan in een bed liggen.”
„Precies,” zei Arie tevreden, een blik Nescafé open wrikkend. „Wij lèven tenminste in plaats van acht uren bewusteloos in een bed door te brengen.”
„Wat gebruiken we voor kopjes?”
„Zitten in die doos daar. Plastic bekers.”
„Heb je suiker?”
„In een karton. Zit er ook in.”
„Lepeltjes?”
„Ben je nou helemaal gék geworden? Lepeltjes. Wat denk je dat het hier is? Een rijdend Carlton-hotel? Roer maar met een zakmes of een takje van een van die bomen daar. Trouwens, ik zou wel lepeltjes hebben gekocht als ik niet bang was geweest dat jij zou gaan schreeuwen over onnutte luxe uitgaven.”
Het water begon te koken. Arie mixte poederkoffie met suiker in een van de plastic bekers, roerde het met een dikke vinger goed door en mikte het hele zaakje in het kokende water. Het bruiste op... hij nam het pannetje er af en vulde drie bekers. Zij legden hun handpalmen om de bekers en zaten op hun hurken koffie te slurpen rond de snorrende primus. Bijna geruisloos kwam een lichtblauwe Chrysler langs de hellende bergweg naar beneden suizen. Een vliegtuig, met zijn boordlichten aan en uit wenkend kwam ongeveer een kilometer hoog boven hen voorbij; westwaarts vliegend.
„Koffie drinken bovenop het Rotsgebergte,” zei Jan. „Dat is nog eens iets anders dan een glas coke bij het Gouwe Hooft.”
Even later zei Bob:
„Het vervelende is natuurlijk, dat jongens als wij moeilijk meer aan een gewoon leven kunnen wennen.”
„Klets,” vond Jan, met een pijnlijk gezicht omdat hij zijn tong had gebrand aan de te hete koffie. „Na al die maanden die wij destijds wild hebben doorgebracht in de Stille Zuidzee, hebben we ook weer heel gewoon naar de HBS moeten tijgen, in de bank zitten en derdemachtsvergelijkingen oplossen.”
„Omdat het móest,” zei Bob. „Maar je was écht niet meer helemaal zoals je vóór die tijd was.”
„Klopt,” knikte Arie kort. „Als je eenmaal de smaak van het avontuur goed te pakken hebt, wen je niet meer helemaal aan zaterdagavond met een stuk taart en maandagavond met de familie Doorsnee en eens in de week een bioscoopje.”
„Kunst,” mompelde Jan. „Wij beléven die dingen die andere mensen alleen maar op de film zien.”
„Toch is het niet helemaal eerlijk wat wij zeggen, want is het nou onze eigen verdienste dat we dit allemaal hebben beleefd?”
„Hoezo?”
„Kijk eens, als we niet de man een smak geld hadden verdiend met het veroveren van dat goudschip in de Zuidzee, hadden we een hele hoop dingen later niet kunnen doen. Wíj hebben nu ons eigen geld. Dus wíj hebben makkelijk praten.”
Bob kwam daar heftig tegen op:
„Nou klets je als een kip zonder kop. Wáárom hebben we dat geld verdiend? Omdat we lef genoeg hadden om die muiters telkens weer te slim af te zijn. Omdat we de moed hadden, onze eigen nek te riskeren. Omdat we slim genoeg waren om enkele malen door het oog van een naald te kruipen. Als we minder leep waren geweest, of we hadden minder lef gehad, waren we gewoon naar Holland teruggestuurd, hadden we dat goud nooit veroverd en hadden we ook geen cent verdiend. Ik geef toe, dat we onverwacht in een avontuur terecht kwamen dat we niet zelf hadden uitgezocht, maar toen we er eenmaal middenin zaten, hebben we er uitgehaald wat er uit te halen viel. Je moet twee dingen hebben in het leven: een beetje geluk en genoeg lef en handigheid om er dan uit te halen wat er in zit.”
Na enig nadenken gaf Jan toe:
„Dat is zo. Maar neem nou dat avontuur waar we nu in zitten. Waarom zijn we op weg naar Mexico in plaats van gezellig de Verenigde Staten rond te toeren?”
Arie begon te grinniken over zijn dampende koffie. „Willen we jou bij het eerstvolgende station afzetten? Dan kun je een rondreisbiljet door de United States kopen.” Jan begon te lachen.
„Nee, dank je wel.”
Zij lachten alle drie.
„Is er nog koffie in die toverpan?”
Bob vroeg op nuchtere toon:
„Wat had jij voor plan, Arie, met die telefoon dadelijk?” Arie deelde de rest van de koffie rond. Jan gaf de primus een paar extra slagen.
„Kom op met je plan, dikke.”
Arie zei langzaam:
„We weten dat die knaap, die zoveel belang in ons stelt, Montez heet, in El Paso woont, handelt in auto-onderdelen en als telefoonnummer heeft: El Paso 4296. We bellen die knaap op.”
„O, ja. En wat zeggen we? Dat we hem een stofzuiger willen verkopen?”
„Dat iemand ons heeft gevraagd een boodschap over te brengen.”
„Kan. Wat voor boodschap?”
„Dat die Lincoln op een bepaalde plaats staat met een kapotte cardan, of zoiets. En dan afwachten wat hij zegt.” „En dan hèm uit de hoek laten komen, bedoel je?” „Allicht. We komen altijd iets meer te weten.”
Jan en Bob keken elkaar aan en begonnen tegelijkertijd hard te lachen. Bob gaf Arie een flinke klets op diens schouder.
„Jou dik, slim monster. Kom mee! Ik ben de ergste kou kwijtgeraakt. Laat mij nu maar weer rijden.”
Tien minuten later zwenkte de lange, open Lincoln, achter zijn lichtbundels aan weer de geleidelijk dalende bergweg op en rolde, meer dan hij reed, de Rocky Mountains af, naar de daarop volgende bergketen: die van de Sierra Madre en pas daarna zouden zij moeten beginnen aan de etappe naar El Paso, vlak over de grens met Texas.

* * *
De hemel in het oosten, recht voor hen uit, begon merkbaar lichter te worden en het zou niet lang meer duren, vóór de zon daar boven de horizon verscheen. Toen de hemel boven hun hoofden enkele vage vegen roze en bleekgroen begon te vertonen, zei Jan onverwacht:
„Zeg, die vent Montez heeft natuurlijk nog andere benzinestations langs deze weg opgebeld, denk je ook niet?” Bob dacht even en antwoordde:
„Dat is heel waarschijnlijk. Kan hij ook makkelijk doen, want als handelaar in auto-onderdelen kent hij natuurlijk al die kerels.”
„Juist,” zei Jan. „Maar dat moeten we toch kunnen merken?”
„Hoezo?”
„Aan de gezichten van die kerels. Kijk eens, als jij eigenaar bent van een tankstation en jou wordt gevraagd uit te kijken naar een Lincoln Zephyr met twee Hollanders en een Amerikaan erin, ben je natuurlijk nieuwsgierig geworden. Als die personen eindelijk opduiken, bekijk je ze van alle kanten. Waar of niet?”
„Heb je gelijk in. Je betuurt het zaakje in ieder geval een hoop nauwkeuriger dan je zou doen als het gewone wildvreemden waren.”
„Precies. En dáárom moeten we kunnen merken, welke tankstations op verzoek van hem op ons letten.” „En dan?” Bob schakelde terug om een vrij steile helling te beklimmen.
„Dan kan Arie aan die vent dat verhaal vastknopen dat hij in zijn hoofd had.”
Arie, die wat slaperig zat te suffen, knorde kortaf: „Niet ik. Bob. Je hebt altijd kans dat ze bij een van ons een licht Hollands accent horen over de telefoon. Bob is tenminste een geboren Amerikaan.”
„Poeh. Als die geen Hollands accent van ons heeft overgenomen.”
„En of er geen geïmmigreerde Amerikanen zijn, met accenten.”
„Goed een van ons belt op. Zo gauw de zon op is beginnen we te stoppen bij elk tankstation dat we tegenkomen.” „Met wat voor smoes? We kunnen niet eindeloos benzine tanken.”
„Kopen overal een blik olie. Kunnen we altijd gebruiken.” „O.K., dikke.”

* * *
Maar het werd half negen in de ochtend vóór zij duidelijk beet hadden. De zon begon al stekend op hen neer te branden en alle drie de jongens hadden dat gevoel van „hangende wenkbrauwen” en „prikkende wangen”, zoals Arie het noemde, dat het gevolg is van een lange nacht bijna zonder slaap. Zij hadden nu het woeste terrein van de Rocky Mountains achter zich, nog steeds naar het zuidoosten rijdend, waren de Sierra Madre gepasseerd en sinds een half uur bezig aan het doorkruisen van een golvend, woestijn-achtig gebied, waarin lange open gedeelten geel en roodachtig woestijnzand werden onderbroken door ten hemel wringende rotspieken of scherp gerande ravijnen, waardoor lang geleden eens rivieren zich hun baan hadden geschuurd. Zij waren nu in de staat Nieuw Mexico en op weg naar Texas, het fameuze gebied van enorme vlakten, woeste paarden en grote sombrero’s. Zij hadden kort tevoren een stadje, Benning geheten, achter zich gelaten (waar zij geen succes hadden gehad met de benzinepomp) en volgens de wegwijzers lag El Paso ongeveer 110 kilometer verderop. Het landschap links en rechts zag eruit als op de fantastische tekeningen van een raketlandingsplaats op de Maan.

„Wat een land!” zei Jan op een gegeven ogenblik. „Hoe wordt iemand er wijs uit?”
„Moet je Idaho zien,” antwoordde Bob kort, een der zonneschermen die aan het windscherm bevestigd waren, naar beneden klappend om beter tegen de zon in te kunnen kijken. „Dat is pas een wilde boel. Zo wild, dat je makkelijker een vliegtuig kunt gebruiken dan een auto.” „Nonsens,” zei Jan heftig. „En je vliegvelden dan?” „Nee, in ernst,” zei Bob tegen hem. „Vlak voor jullie vorige maand hierheen kwamen, zat mijn vader er nog over te praten met een man die kleine tweepersoonsvliegtuigen maakt. In Idaho is het nu zover, dat één man op de 700 een eigen vliegtuig heeft.”
„Eén man op de 700 mànnen of een op de 700 inwoners?” „Inwoners. In de laatste negen jaar hebben ze daar meer dan 117 vliegvelden gebouwd.”
„Maar wie betaalt dat allemaal? Een vliegveld kost een smak duiten.”
Bob lachte:
„Deze niet. Die leggen ze zelf aan. Daar bestaat een mooi verhaal over. In 1947 of 1948 - dat weet ik niet precies meer - reed president Harry Truman met een risje auto’s van Sun Valley naar Idaho Falls. De man die het mijn vader vertelde, was er zelf bij. Bij een of ander stom klein plaatsje, Carey, is een wegkruising en daar stonden een paar honderd mensen die hem tegenhielden. De president stak zijn hoofd naar buiten om te vragen wat er aan de hand was en toen legde een man uit, dat ze hem hadden tegengehouden om hem te vragen of hij hun nieuwe vliegveld wilde inwijden.”
„Frisse morgen!” zei Jan, onder de indruk. „Stel je voor dat wij de koningin in Nederland gingen kidnappen voor een prijsuitreiking op de RAI.”
Bob lachte:
„Elke president van de USA moet altijd vriendelijk doen tegen iedereen om geen stemmen te verliezen bij de volgende verkiezing. Truman lachte dus een beetje als een president die kiespijn heeft en de hele autokaravaan reed achter de president aan naar dat vliegveld. Maar toen ze het zagen, kwam er een reuze herrie, want dat nieuwe vliegveld was niets meer dan een startbaan van grint en gruis, in het oude stroombed van een droge rivier. Het gevolg van de president beweerde dat het geen manier van doen was het hele reisschema in de war te gooien en de kostbare tijd van de president te verknoeien aan een stuk woeste grond waarop alleen een sportvliegtuigje zou kunnen landen.”
„En wat zei de president zelf?”
„Die bleef al maar krampachtig lachen, knipte een lint door, schudde een paar honderd handen en ging verder.” „Maar wat is nou de mop van dat verhaal?”
Bob minderde gas, bleef achter een vrachtwagen hangen, er omheen loerend tot de weg vrij was om in te halen. Toen dat achter de rug was, zei hij:
„Die startbaan werd in één dag aangelegd door vrijwillige samenwerking van 200 man met bijna honderd stuks zware machines zoals bulldozers, tractoren, wegeffeners en vrachtwagens. Daarom waren ze er zo trots op. Boise is de hoofdstad van de staat Idaho en ten zuidoosten ervan is het land zo wild, dat de ranchers die er wonen, soms in geen maanden iets van de buitenwereld merken, behalve met hun batterij-radio’s.”
Arie vroeg op een toon van ongeloof:
„In deze moderne tijd nog?”
„Dat zul je gewaar worden. Als je „Amerika” zegt, denken de meeste mensen aan Hollywood en New York en prachtige wegen. Maar er zijn enorme stukken hier waar geen elektriciteit, gas of waterleiding is. Daar ook niet. En met die kleine vliegtuigjes kunnen ze nu in twee uren een rancher bereiken die ze anders pas te pakken kregen na een tocht van drie dagen per auto, of een volle week met een stoet muilezels.”
„Drie dagen... per auto?”
„Heus,” zei Bob. „Drie volle dagen. Het bergland is daar zo woest, dat ze soms een omweg van honderd kilometer moeten maken om één ravijn te passeren, dat 500 meter breed is. Hier in Nieuw-Mexico is er meer vlakke woestijn, maar als je werkelijk wilt gaan pionieren, moet je in Idaho gaan kijken.”
„Dat doen we dan nog eens een keer,” zei Jan.
Arie merkte droogjes op:
„Maar voorlopig hebben we in Mexico onze handen vol, lijkt me.” Hij keek omhoog. „Kijk, daar heb je zo’n ding.” Een klein rood tweezittertje kwam schuin naar beneden duiken,waggelde even groetend met zijn vleugels en schoot over hen heen. De Lincoln klom tegen een lichte helling op en bereikte de top ervan. Vóór hen uit lag een enorme vlakte, glinsterend in de zon, doorsneden door een dubbele spoorbaan waarover een lange goederentrein voortkroop. De betonweg kruiste de spoorbaan en op die plaats lag een stadje of een dorpje, wijd uit elkaar gebouwd, met als voornaamste en hoogste bouwwerk een wit-betonnen watertoren met een televisie-mast er bovenop. De Lincoln begon de helling naar de vlakte af te rollen, terwijl Arie opmerkte:
„Op de meest verbazingwekkende plaatsen vind je hier een stadje liggen. Waarom ligt dat ding midden in die zandvlakte?”
„Nogal glad,” zei Bob. „Omdat het de kruising is van de hoofdweg met de spoorbaan. Zie je die lange hekken daar verderop?”
„Langs de spoorbaan bedoel je?”
„Ja. Dat zijn vee-corrals. Hoe dacht je dat de veeboeren hier hun verkochte dieren moesten vervoeren? Die komen van twintigtallen mijlen in de omtrek naar dat stadje toe en gaan daar in veewagens. Zo’n stadje bestaat bijna uitsluitend van alle omliggende ranches en het spoorwegvervoer.”
„En er is een benzinetankstation!” zei Jan met voldoening in zijn stem.
„Behoorlijk groot ook,” knorde Arie. „Ik hoop dat ze er een plaats hebben, waar je je wat kunt wassen, want het zand zit tot in mijn oren.”
Het stadje heette Red Sands, zoals een groot bord aankondigde en de hoofdstraat was niets anders dan de hoofdweg zelf, met links en rechts hoofdzakelijk houten gebouwen. Een hotel was opgetrokken uit met cement aan elkaar gevoegde rotsblokken. Een bankgebouw, een bioscoop, een tweede hotel en het station waren van beton. Over alles heen lag een laagje stof en de zon, die nu met de minuut heter werd, overgoot alles met een dichte, trillende witte gloed, net als die van gesmolten ijzer als het uit een Bessemerpeer wordt gegoten. Het benzinestation stond in een open perceel grond dat aan de ene kant een soort autokerkhof was en aan de andere zijde een parkeerplaats. Maar het was betrekkelijk nieuw met een betonnen onderhelft, een houten opbouw en een dubbel dak, blijkbaar om het koel te houden. Aan de voorzijde stak het bovenste dak enkele meters uit en in de schaduw er onder zaten enkele mannen op lege kisten, met blikkerende messen schilfers snijdend van stukjes balk of stokken. Bob minderde gas en stuurde de Lincoln naar de open ruimte achter de drie pompen, uit een mondhoek mompelend: „Ben benieuwd of we hier wat merken. Die beide andere wisten kennelijk van niets.”
De lange, open wagen kwam tot stilstand. De mannen op de kisten hielden op met houtsnijden en keken zwijgend. „Goeiemorgen,” zei Bob, over de portierrand naar hen kijkend. „Kan ik wat benzine krijgen?”
„Zal wel lukken, denk ik,” zei een van hen.
Uit het donkere binnenste van het gebouw achter hen kwam een man te voorschijn met een dot poetskatoen in de handen, waaraan hij traag zijn vingers afveegde. Hij stond even naar de auto te kijken en kwam dan uit de schaduw de felle zon in wandelen, nog steeds zijn handen afvegend aan die dot katoen. Arie klom over het portier heen en sprong op de grond. De man van het tankstation keek hem van boven tot onder aan en keek dan naar Bob en Jan die nog voorin zaten. Hij deed een stap achteruit en keek naar de banden van de Lincoln.
„Kunnen we wat benzine krijgen?” vroeg Bob.
De man knikte langzaam en schoof de poetskatoen in een achterzak van de overall die hij droeg. Het was eens een gewone overal geweest, maar de mouwen waren er uit geknipt, blijkbaar voor de koelte. Zijn bovenarmen waren donkerbruin van de zon, zijn verward haar was zo uitgebleekt als oud boottouw en zijn onderarmen waren zwart van olie en smeer.
„Zal wel gaan, dacht ik,” zei hij en keek weer naar Arie, die naast de auto stond te wachten en nu vroeg: „Kan ik binnen ergens me wat wassen? We hebben de hele nacht doorgereden.”
De man keek nog steeds naar hem, met half dichtgeknepen ogen. In de hoeken van zijn ogen waren tientallen fijne lijntjes, waarschijnlijk van het eeuwig turen in een felle zon.
„Jouw stem klinkt óók niet of je uit Californië komt.” Arie begon met een pink in een van zijn oren te peuteren, zijn hoofd scheef houdend.
„Kom ik ook niet,” zei hij. „Uit Holland. Ben met vakantie hier. Kan ik me wat wassen binnen?”
De man knikte, keerde zich om en zei:
„Harvey... wijs hem effe waar hij zich wassen kan.” Een man in een geruit shirt en een verschoten blauwe broek, met opvallend kromme benen, stond langzaam op, wenkte Arie met zijn hoofd om mee te gaan en ging hem voor naar een aangebouwde ruimte naast het hoofdgebouwtje, opgetrokken uit hout en met alleen boven hoofdhoogte enkele open tuimelraampjes. Die ruimte was ongeveer twee bij drie meter. Het was er zo heet als in een oven en de houten wanden waren witgekalkt. Het rook er naar lysol of creosoot. Links was een toilet en rechts een tweetal wastafels met een Butagasgeysertje en een fles vloeibare zeep.
„Je ken de deur van binnen dicht doen,” wees hij. „Dank je,” zei Arie, sloot de deur achter hem, deed het haakje erop en smeet zijn kleren uit. Daarna begon hij zich verwoed te wassen zonder de geyser te gebruiken, want het was daarbinnen al heet genoeg. Intussen siste hij zacht tussen zijn tanden. Bij dit benzinestation was het wèl raak. Niet alleen door de manier waarop de man naar hem had staan kijken. Door iets anders. Want hij was uit
het donkere gebouw komen aanwandelen nadat de Lincoln bij zijn pompen was gestopt. Hij kwam van opzij naar de auto toe lopen en was daar blijven staan. Hij kon onmogelijk een van de Californische nummerborden hebben gezien. MAAR HOE WIST HIJ DAN DAT DE WAGEN UIT CALIFORNIE KWAM? Dat kon alleen als iemand hem had gevraagd, uit te kijken naar een Lincoln Zephyr met een Californisch nummerbord. Er werd op de deur gebonsd. Arie trok zijn hoofd onder de waterkraan uit.
„Wie is daar?”
„Ik ben het. Jan.”
Arie wipte het haakje van de deur. Jan kwam binnen en zei:
„Het lijkt hier wel een Turks bad, zo heet.” Hij begon zijn shirt lost te knopen en — van nature een ordelijke jongen zijnde — keek hij rond naar haken om zijn kleren aan op te hangen. Arie begon voor alle zekerheid Hollands te spreken.
„Hoorde je die opmerking over Californië?”
Jan hing zijn shirt aan een spijker en trok zijn onderhemd over zijn hoofd.
„Ik niet, maar Bob had het in de gaten.”
Arie proestte weer onder de waterkraan.
„Dit water lijkt wel lauwe thee. Hoe heet deze vent?” „Kon ik nergens ontdekken. Moeten we dadelijk maar in een telefoongids nakijken of zoiets.”
„Wat is Bob aan het doen?”
Jan zei ongeduldig:
„Ben je nou onderdehand klaar, daar? Als dat water werkelijk zo lauw is word je er tóch niet koeler van.” „O, verhip, nou heb ik geen handdoek.”
„Klets niet met je handdoek. Ga tien tellen buiten in de zon staan en je bent droog.”
Arie knorde wat, trok zijn kleren weer aan en ging het washok uit. Bob stond buiten te praten met de man van het tankstation, die de motorkap omhoog had en een blik olie in de motor goot. Arie keek even rond in het kantoortje, zag een telefoon staan, met een dunne gids ernaast. Hij ging naar de ingang, keek neer op de mannen die hout zaten te snijden en informeerde:

„Is dit het enige benzinestation hier?”
Na enkele tellen wachten gaf een van hen antwoord zonder met houtsnipperen op te houden.
„Yes.”
„Dank je,” zei Arie, deed enkele passen, nam de telefoongids en ging weer in de deuropening leunen, de gids doorbladerend.
„Hoe heet het hier?”
„Garage Peterson.”
Arie neusde onder de „P”. Daar vond hij:
Service Station G. Peterson, Mainstreet 79. Telefoon was: 381.
Arie gooide de gids weer neer en slenterde naar de Lincoln. Peterson was de radiator aan het bijvullen uit een gieter. Bob liep om de wagen heen en keek naar de spanning van de banden. Arie ging bij de radiator staan en vroeg aan Peterson:
„Kunnen we hier ook ergens een hapje eten?”
Peterson, al gietende, keek hem langzaam van onder tot boven aan, beginnend bij Arie’s stoffige schoenen en eindigend bij zijn dik, sproetig gezicht. Dan knikte hij met zijn hoofd in de richting waarheen hun wagen stond gericht:
„Cafetaria tweehonderd meter verder. Linkerkant. Moeten jullie nog ver?”
„Mexico,” zei Arie kort.
„Weten jullie de weg?”
Arie knikte.
„We hebben kaarten bij ons. Wij rijden over El Paso, Alpina, Del Rio, Uvalde en Laredo.”
De radiator was vol. Peterson knikte instemmend en schroefde de sluitdop erop. Alles aan de wagen wat van nikkel of chroom was, schitterde en flitste in de felle zon, zelfs onder het deklaagje van alom tegenwoordig stof. Arie vroeg:
„Hoe is de weg verderop?”
„Hoofdzakelijk woest land. Als je daar wat gebeurt, moet je een tegenligger aanhouden en vragen of die mij waarschuwt, want een garage of een telefoon kom je voorlopig niet tegen.”
Arie knikte. Bob zei kort:
„Banden zijn O.K. Nou ga ik me even wassen.”
„Heb je al betaald?”
„Doe jij dat intussen effe?”
Arie trok een rolletje dollars uit zijn achterzak, waar hij altijd zijn bankpapier los droeg, tot eeuwige afschuw van Jan Prins. Hij rekende af met Peterson en wandelde samen met hem terug het benzinestation binnen om wisselgeld te halen. Peterson trok een la open, telde het geld uit en vroeg achteloos:
„Aardig tochtje, zo helemaal naar Mexico.”
Arie stak het papiergeld in zijn achterzak en liet de munten in een zijzak glijden.
„Ik heb altijd Mexico eens willen bekijken,” verklaarde hij. „We zijn met vakantie hier.”
„Al lang hier?”
„Nee, dat niet.”
„Is er hier in de United States niet genoeg te zien? Of heb je het allemaal al gezien?”
Jan Prins kwam het washok uit en verklaarde:
„Zeg Arie, ik ga een short aantrekken. Het wordt met de minuut heter.”
„Dat is helemaal geen gek idee,” zei Arie. „Als ik dan tenminste mijn benen een beetje uit de zon houd.” Dat sloeg op de hebbelijkheid van de roodharige Arie om in felle zon niet bruin te worden, maar hinderlijk rood; een eigenaardigheid trouwens van bijna alle roodharige mensen, die ook nagenoeg allen kunnen bogen op een opvallend blanke huid. Jan Prins, die bruine haren had, kon ongestraft dagen in de zon rennen en werd alleen maar mahonierood. Maar Arie was gedwongen om terdege op te letten en in felle zon een shirt aan te houden, anders zag hij er na twee dagen uit als een gekookte kreeft. Jan was al in de Lincoln gedoken en kwam weer boven met een koffer, waar zij met door lange ervaring verkregen praktische zin die dingen in hielden, die zij onderweg bij-dehand moesten hebben, zoals lucifers, kaarten, kompas, paspoorten, truien, een paar extra hemden, zakdoeken en zo meer. Jan legde de koffer op de grond, gooide het ding open en haalde er een kort, khaki kampeerbroekje uit. Arie ruilde zijn vuile zakdoek voor twee schone. Jan viste er een T-shirt uit voor Bob en ook een kort broekje. Die laatste dingen gaf hij aan Arie die naast hem stond. „Breng dat effe aan Bob. Dan pak ik alles weer in. Als ik dat jou laat doen, vinden we er niks meer in terug.” Peterson was hen naar buiten gevolgd, nu met een sigaret in een mondhoek en stond met de handen in de hoeken van zijn overallzakken gehaakt op Jan neer te kijken. „Jullie zijn wel op alles ingericht, hè?”
„Je moet met alles rekening houden,” zei Jan kort en bleef bij de open koffer gehurkt zitten wachten tot Arie terugkwam met de kledingstukken die Bob door luchtiger had vervangen. Jan pakte alles in, sloot de koffer weer en zette het ding achter de voorste zitbanken op zijn plaats. Even later kwam Bob naar buiten.
„Alles O.K. Heb jij betaald, Arie? Vooruit dan maar weer.” Zij klommen in hun Lincoln, met pijnlijke gezichten als hun handen toevallig terecht kwamen op door de zon gloeiend geworden staal of leer. Arie wuifde tegen de houtsnijdende mannen. Bob startte de motor en zoevend reed de zware machine Mainstreet op.
„Ergens verderop links moet een cafetaria zijn.”

* * *
Deze cafetaria had opzij een parkeerterrein en een soort van overdekte veranda, zodat de bezoekers na enkele stappen uit hun auto’s aan tafeltjes in de open lucht konden eten. Twee mannen zaten aan het einde ervan koffie te drinken. Zij droegen rijbroeken en hadden cowboystetsonhoeden achter op hun verweerde hoofden. Hun stoffige laarzen lagen op twee andere stoelen. Een meisje in een gele jurk met blauwe bloemen kwam hun bestelling opnemen.

„Iets fris alsjeblieft,” zei Jan. „Vruchtensla met slagroom en een paar gekookte eieren.”
Arie voelde meer voor een bord yoghurt, geroosterd brood met een biefstuk en ananas met slagroom na. Jan keek hem aan met innige afschuw.
„Wat een maaltijd. Hoe kun je het in vredesnaam éten met deze hitte? Biefstuk om negen uur in de morgen.” Arie haalde de schouders op en Bob bestelde een groot glas sinaasappelsap, een complete koude kip en ijskoffie. Jan en Arie voelden meer voor coke. De juffrouw vertrok geen spier van haar gezicht en zwiepte naar binnen. Bob drentelde haar achterna en ontdekte binnen klaarblijkelijk een juke-box, want enkele tellen later kwam het geluid van een plaat van Big Bill Broonzy naar buiten daveren. Jan haalde zijn zwart boekje te voorschijn en vroeg:
„Hoeveel heb jij aan dat benzinestation betaald, Arie?” Arie krabde zijn neus.
„Wacht eens even...” Hij begon na te denken.
Jan keek ongelovig op.
„Wéét je dat niet eens?”
„Wacht nou even zeg ik toch... Ik betaalde met een biljet van tien dollar en ik kreeg terug...”
Jan hapte zowat naar lucht.
„Maar je weet toch zeker wel, hóeveel wisselgeld je moest terugkrijgen! Het is nog geen tien minuten geleden.” Arie zei korzelig:
„Dat dringt niet tot me door, man. Ik stond aan heel andere dingen te denken. Wacht nou even...” Arie stak een knuist in zijn rechterbroekzak, en viste er een half handjevol munten uit op: wat kwart dollars, nickels, en enkele centen. Bob kwam naar buiten:
„Wie heeft er nog nickels voor dat machien?”
Arie gaf hem er vier. Bob nam ze aan, keek op Jan neer en merkte op:
„Noteer dat even, Jan. Vijf nickels voor de juke-box. Eén van mij en vier van Arie.”
Jan schoot overeind:
„Ben je nou helemaal bezestigd! Wou je me dat op de algemene onkosten laten schrijven? Heb ík om muziek gevraagd?”
„Nee, dat niet. Maar je luistert er toch maar naar.” „Dat is een mooie manier van redeneren. Jij kunt dadelijk wel zo gek zijn om die Lincoln in te ruilen voor een nieuwe Cadillac. Dan rijd ik er in mee. Maar moet ik een aandeel in de Cadillac betalen?”
Arie ving een knipoogje van Bob op en zei ernstig: „Dat is bij ons in Holland ook zo, Jan. Niemand vraagt om iets anders dan af en toe een goed concert en de Arbeidsvitaminen. Maar evenzovrolijk moet je elke maand je luisterzegel plakken. Mijn vader heeft al in geen jaren naar iets anders geluisterd dan naar de BBC en Brussel. Hij heeft al zes lange brieven gezonden naar de PTT dat hij niet inziet waarom hij elke maand een gulden moet betalen. Jij luistert nu naar Big Bill Broonzy en je moet je aandeel betalen.”
Jan legde met een boze klap het potlood neer op de tafel en barstte uit:
„Het gaat niet om één derde van vijf nickels... het gaat om het principe. Als ik dadelijk een nieuwe fotocamera koop, is dat een privé-uitgave van mij. Ik ben niet zo gek om jullie daar een aandeel van op je rekening te schrijven.”
„Dat beweer jij nou wel zo vlot,” zei Bob, „maar wie controleert dat? Jij houdt de kas bij.”
Jan werd rood van woede en begon te sputteren. Bob kon zich niet meer goed houden en verdween brullend van het lachen naar binnen. Jan snapte nu, dat hij weer op de financiële kast was gejaagd en nam binnensmonds mompelend weer zijn potlood op:
„Wat heb jij nou in dat benzinestation betaald? Dat waren in ieder geval algemene uitgaven.”
Na vier minuten schuifelen met bankpapier en losse munten en doordat Jan op een prik wist wat een liter benzine kostte, konden ze reconstrueren wat Arie had betaald. Jan noteerde dat. Arie zat hem vol ontzag gade te slaan. Toen Jan het boekje dichtklapte vroeg hij:
„Maar... als ik dadelijk voor een kwartje méér opeet dan jij? Hoe moet dat dan?”
Jan opende zijn boekje weer en wees op drie smalle kolommen op de rechterhelft van elk blad.
„Maakt niets uit. Jij, Bob en ik hebben ieder een aparte kolom voor dergelijke dingen. Wat jij eet gaat in een ervan, Bob in de tweede en ik in de derde. Na het eind van de reis tel ik elk van die drie kolommen op en verreken ze onderling.”
Arie zag eruit of hij hard zou gaan lachen, maar eindigde met alleen verbijsterd het hoofd te schudden:
„Nog voor geen tien dollar per dag zou ik dat gezeur aan mijn hoofd willen hebben. Maar ieder zijn lol. Ha, daar is onze juffrouw.”
„Bob! Voedsel!”
Maar Bob had het al zien passeren en kwam er al aan.

* * *
Zodra Arie zijn laatste stukje biefstuk naar binnen had, veegde hij zijn mond af met het papieren servetje en kondigde aan:

„Jullie rijden dóór en ik blijf hier.”
Beide anderen gaapten hem aan.
„Heb je een zonnesteek opgelopen, dikke?”
Arie begon aan zijn ananas met slagroom.
„Nee. Luister. Je weet dat plan, dat ik zat uit te broeden?” „Jawel?”
„Na dit plaatsje komt nogal woest terrein met hele stukken zonder garage of telefoon. Krijg je daar een mankement, dan moet je een andere automobilist om een lift vragen, of hem een garage aan een der einden van dat stuk woestijn laten waarschuwen. Jullie rijden een kilometer of veertig verder en stoppen op een verlaten stuk langs de weg. Doe maar of er iets kapot is aan je wagen. Ik houd me hierbinnen gedekt en bel die snuiter in El Paso op. Laat het verhaal maar aan mij over.”
„Maar waarom moeten wij midden in die gloeiende woestijn gaan parkeren? Is er hier geen ruimte genoeg?” „Omdat,” zei Arie, „we met alle mogelijkheden rekening moeten houden. Hier kunnen we niet blijven, want de kans dat die vent van dat benzinestation ons ziet, is veel te groot. En ik moet hem misschien een minuut of tien lang daarvandaan lokken.”
„Maar hoe krijgen we jou dan weer te pakken?”
„Dat zien we wel nader. Hangt ervan af wat er uit de bus komt. Doe het nou precies zo. Rijd een kilometer of veertig verderop tot op een mooi duidelijk open stuk weg en wacht daar. Doe de motorkap open en ga staan frunniken.”
„Maar de helft van de auto’s die ons passeren stopt natuurlijk om te vragen of ze ons kunnen helpen.” „Die wimpel je maar af. Zeg maar dat het alleen maar de claxon is.”
„Okido, dikke. Maar...”
„Als het nodig is, kom ik wel met een taxi naar je toe.” Jan Prins sperde zijn mond alweer open. Arie voegde er haastig aan toe:
„...of ik pik een lift. Schiet nou op. En Jan, betaal hier voor je weggaat.”

* * *
Zodra Bob en Jan de hete zon in wandelden en in de Lincoln klommen, dook Arie de cafetaria zelf binnen en ging zitten in een donker hoekje, nam een krant op, prikte er

een gaatje in met één vinger en verschool zich erachter. Toen het meisje bij hem kwam, bestelde hij een coke en vroeg:
„Kan ik hier even opbellen?”
„Zeker mijnheer. In de cel daar. Hebt u een munt?” Arie graaide in zijn zak, ontdekte dat hij de nickels aan Bob had gegeven en kreeg er een van het meisje. „En zou u een nummer voor me willen aanvragen in El Paso?”
Zij nam haar blocnootje met een verveeld gezicht. „Nummer 4296.”
Zij ging de telefooncel binnen. Arie verschool zich weer achter zijn krant. Je wist nooit zeker, of iemand van de kerels bij dat tankstation niet zou komen binnenzwalken met een of andere boodschap. Vier minuten later schrilde de bel door de warme schemer van de cafetaria. „Uw aanvrage El Paso.”
Arie trok de deur van de cel goed achter zich dicht. Het was snikheet in dat kleine hok en de brandende elektrische lamp maakte dat niet beter. Arie mat zich zijn beste Amerikaanse accent aan.
„Hallo?... Met wie?”
Een ongeduldige stem antwoordde.
„Met Montez hier. Wie spreekt daar?”
„Neem me niet kwalijk, mijnheer Montez, maar u kent me niet. Ik moet u een boodschap overbrengen van mijnheer Peterson.”
„Peterson?”
„Van dat benzinestation in Red Sands.”
„O, die ja. Wat voor boodschap?”
„Hij zei dat u hem wel kende, meneer Montez.”
„Ja, ja, dat is ook zo. Wat voor boodschap? Ik heb hem een halfuur geleden nog zelf gesproken.”
„Hij heeft net een bericht gekregen van een vrachtautochauffeur die de woestijn uit kwam en die de Lincoln, u wist wel welke, zei hij...”
„Jaja, schiet op. Wat is ermee?”
„Die staat met een defect midden in de woestijn. Een kilometer of veertig van Red Sands. En meneer Peterson dacht dat u dat wel zou willen weten.”
„Waarom heeft-ie me zelf niet opgebeld?”
„Hij is er meteen op af gereden, meneer Montez. Met de reparatiewagen.”
Montez liet een ongeduldige uitroep horen.
„Wat drommel! Waar bemoeit de vent zich mee. Waar zit jezelf?”
„In Red Sands, meneer Montez.”
„Hoelang is Peterson al weg?”
„Hij is net vertrokken, meneer Montez.”
„Heb je een auto daar?”
„Nee, maar ik kan er wel een krijgen, mijnheer Montez.” „Anders huur je er maar een. Ik betaal wel, begrepen?” „Ja, mijnheer Montez.”
„Rijd hem meteen achterna en zie dat je hem inhaalt vóór hij bij de defecte auto is. En laat hij omkeren. Ik ga er zelf op af. Begrepen?”
„Ja, meneer Montez.”
„En vlug nu.”
„Direct, mijnheer Montez.”
Arie smakte haastig de hoorn neer en dook als een dikke haas de telefooncel uit, want het zweet droop hem van zijn sproetig hoofd. Hij haalde een zakdoek over zijn wangen en voorhoofd en bedacht dat hij geen bijzondere haast had, omdat Montez, als hij soms tòch naar Peterson zou willen opbellen, dat gesprek eerst zou moeten aanvragen. Telefoons in Amerika zijn nu eenmaal lang nog niet zo modern als in Holland, waar je vanuit bijna elke plaats elke andere automatisch kunt draaien. Montez had daarnet gezegd, dat Peterson hem ongeveer een half uur tevoren had opgebeld. Dat was natuurlijk om te melden, dat de Lincoln bij hem was geweest. Arie besloot, geen slapende honden wakker te maken en Peterson niet op te bellen. Er was geen enkele reden, waarom Montez zou gaan wachten op een telefoongesprek met een benzinestation waar Peterson (volgens zijn mening) tòch al was vertrokken. Arie knikte, sloot de celdeur, betaalde zijn coke en wandelde de deur uit Mainstreet afwandelend in de richting waarin de Lincoln was vertrokken. Af en toe kwam hem een auto achterop. Arie stond dan stil en maakte een duimend lift-gebaar. Maar veel geluk had hij daar niet mee. Niemand scheen genegen, een dikke, sproetige jongen mee te nemen. Na een tijdje ging Arie van tactiek veranderen. Hij haalde een biljet van vijf dollar uit zijn broekzak en wuifde daarmee naar vrachtauto’s. Dat hielp vrij snel. Zes minuten later werd hij opgepikt door een lange, met een lading stalen pijpen belaste truck en oplegger. „Wat sta jij daar met geld te wuiven?” vroeg de grinnikende chauffeur.
„Ik wil betalen voor een lift,” legde Arie uit.
„Doe niet zo gek,” zei de chauffeur.” Hoe lang sta je hier al?”
„Een klein halfuur,” zei Arie.
„Jij wordt ook gauw ongeduldig,” zei de chauffeur, wenkte Arie om naast hem te klimmen en schakelde in. De zon blikkerde op stukjes kiezel en silicon in de rotsblokken hier en daar langs de weg. In de verte stonden de cactussen als slangendansers te wriemelen door het trillen van de opstijgende hete lucht.

* * *
Bob Evers en Jan Prins hadden intussen volkomen volgens Arie’s instructies gehandeld en hun wagen stop gezet rechts van de betonweg, twee en veertig kilometer buiten het plaatsje Red Sands, in het hart van de meest volslagen wildernis van rotspieken en brandend heet zand die Jan zich ooit kon herinneren te hebben gezien, behalve misschien bij hun noodlanding met het KLM-vliegtuig in de

Kalahari-woestijn.
„Dit is het soort van landschap dat je vaak ziet op cowboyfilms,” zei Jan, met half dichtgeknepen ogen om zich heen starend.
„Niet zo gek,” antwoordde Bob droogjes, „als je nagaat dat de meeste cowboyfilms in dit soort streken wordt opgenomen. Maar de cowboys zijn helaas uitgestorven. In die staat waarvan ik je net vertelde, in Idaho, doen ze het met eenmotorige eendekkertjes in plaats van met paarden. En pistolen gebruiken ze alleen nog om op ratelslangen te paffen. De Indianen zitten bij elkaar in natuurreservaten en kijken naar de televisie.”
Jan ging op de voorbumper van de Lincoln zitten en maakte nog een knoopje van zijn shirt los.
„Hoe moeten ze die televisietoestellen betalen?”
Bob leunde met een elleboog op de radiator en grinnikte. „Dat is nou juist de kolossale mop. De Indianen werden langzaam maar zeker teruggedreven en alle stukken van de beste grond werden hun zo langzamerhand ontnomen, tot het langzamerhand àl te dol werd en de Regering in Washington hen bepaalde streken aanwees, reservaten, die dan ook verder definitief hun eigendom werden.” „En dat waren natuurlijk niet de beste stukken?” „Beslist niet. Maar dàt dat land aan de Indianen toebehoorde werd allemaal zwart op wit gezet en bij wet door het Huis van Afgevaardigden bekrachtigd. En nauwelijks was dat in kannen en kruiken of...”
„Of wat?”
„Ze ontdekten dat op enkele van die stukken olie kon worden aangeboord en in een mum van tijd waren die Indianen schatrijk! Die reden rond in Cadillacs met kolossale sigaren en gingen in dure hotels wonen.”
Jan begon te brullen van de lach.
„Dat wist ik niet eens... Dat is een van de mooiste moppen die ik ooit heb gehoord!”
Een Chevrolet kwam aansuizen, minderde vaart en stopte een meter of dertig verder. Een hoofd kwam uit het open raam en brulde:
„Heb je pech?”
Bob brulde terug:
„Nee, alles in orde. Rusten alleen wat uit.”
De Chevrolet stoof verder. Jan keek om zich heen, mond half open tegen de ontzaglijke hitte die nu overal van uit begon te stralen. Boven hen brandde de zon op hen neer en van het beton van de weg, vanaf het glinsterende zand en ook vanaf de stalen carrosserie van de Lincoln kaatste de hitte terug in trillende golven. Het was ook stil hier... zo ontstellend stil, dat men een bijna nieuwe auto op enkele kilometers afstand kon horen naderen door een zacht zoemen van de banden op het beton.
„Die Arie heeft wel een leuk klusje voor ons uitgezocht,” bromde Jan. „Die zit waarschijnlijk intussen alweer aan de biefstuk. Hoever is dat El Paso eigenlijk hier vandaan?” Bob dacht even na:
„Zeventig of tachtig kilometer, misschien.”
„Hoeveel hebben we eigenlijk gisteravond en vannacht afgerost?”
Bob zat even op zijn vingers te rekenen.
„Laat eens kijken... We hebben behoorlijk hard gereden. Pasadena naar Yuma is ongeveer vierhonderd. Yuma dwars door de staat Arizona zal zijn: ongeveer zevenhonderd. En vanaf de grens van deze staat Nieuw-Mexico tot waar we nu staan: een honderdtwintig of zoiets.” Jan had al opgeteld:
„Dat is twaalfhonderdtwintig kilometer. Met onze rusten meegerekend hebben we kans gezien om bijna honderd kilometer per uur af te rossen.;
„Vind je dat zo gek, in de nacht, als de wegen betrekkelijk vrij zijn en met een twaalfcilinder wagen als deze? En we hebben om beurten gereden; dat scheelt ook een massa!” „Ik wist niet dat het zo hard was gegaan.”
Bob lachte:
„Het scheelt ook een heel stuk of je zo’n toch moet maken in een Lincoln of in een Volkswagentje. In die blikken dingetjes word je doodmoe. Deze wagens zijn nu eenmaal gebouwd op het afleggen van lange afstanden. In de stad zijn ze te groot en te zwaar om er snel mee op te schieten. Dit zijn typische toer-auto’s.”
In de ontzaglijke stilte om hen heen werd het geronk van een vliegtuig hoorbaar. De jongens tuurden omhoog in de briljant blauwe lucht. Het toestel naderde uit het oosten, nogal laag.
„Het is een helikopter!” zei Jan, die zijn ogen met de hand beschutte.
„Hij vliegt laag over de weg heen...”
Beide jongens keken elkaar heel even aan en dachten blijkbaar allebei wat, maar zeiden niets. De hefschroefmachine, wolken van stof aan weerszijden van de weg opwervelend met zijn snorrende wieken, kwam inderdaad op honderd meter hoogte over de lengte-as van de weg gevlogen, dook even tot op twintig meter diepte boven de open auto, steeg weer en begon een bocht te beschrijven. Jan stond zich het opgestoven zand uit zijn tranende ogen te wrijven en riep haastig:
„Vlug, Bob, gooi de motorkap open. Die vent wil iets van ons. Door dat stof kan hij tòch niet goed zien.”
Bob reikte over de zijkant van de wagen, trok de knop uit die vanaf de bestuurdersplaats de motorkap inwendig zekerde, rende naar voren, zwaaide het ornament boven de radiator om en duwde de kap omhoog. Door een stel veren bleef de enorme motorkap open omhoog staan, als de muil van een nijlpaard. Bob stak zijn hoofd erin, onderwijl luisterend naar het snorrende hefschroefvliegtuig, dat nu weer nader leek te komen en begon aan de ontsteking te friemelen. Hij had onderweg, toen hij olie bij liet vullen, dat geval al staan bestuderen. De ontsteking van deze twaalfcilinder was vóór tegen de motor aangebracht en bestond uit twee bakelieten cilinders (telkens voor zes cilinders één) afgesloten door eveneens bakelieten doppen, met klembeugels, waaruit de bougiedraden te voorschijn sproten. Bob knipte de beugels van een der koppen los, draaide die een kwartslag, zodat de nokjes niet meer in de daarvoor bestemde sleuven vielen en duwde de klembeugels weer, zo goed en kwaad het ging, op hun plaats. Zes van de cilinders deden nu helemaal niet meer mee, (omdat de ronddraaiende verdelerarm de contactpunten niet meer raakte) of (als dat wel het geval was) was van die zes cilinders de ontsteking één halve krukaswenteling van slag af. En dan kon dat tot fraaie knal-effecten aanleiding geven. Bob richtte zich op, juist toen de helicopter over hem heen raasde, een wolk van hete lucht, stof en woestijnzand over de Lincoln heen blazend... en op vijftig meter afstand terzijde van de weg landde. Jan kwam naast Bob bij de motorkap staan, nog steeds zand uit zijn ogen wrijvend.
„Wedden dat daar die grapjas uit El Paso in zit?” „Is niet zeker,” zei Bob. „Het kan wel een nieuw soort Wegenwacht zijn, uitgerust met helicopters.”
„Je grootje,” zei Jan. „Wat heb je met de motor gedaan?” „Helft van de cilinders verkeerd afgesteld.”
„Daar komt-ie aan. Gokkie maken?”
„Mag niet gokken van me Amerikaanse moe.”
Door de wolk van stof die nog over de weg hing en waardoor nu een auto nijdig toeterend met slakkengang voortkroop, kwam een man door het woestijnzand aansjokken, gekleed in een gabardine broek en een geel shirt. Hij droeg een donkere, stofafsluitende vliegbril en onder die bril vielen het meest zijn hagelwitte tanden op, en een dun, zwart snorretje. Hij droeg handschoenen en zwaaide opgewekt met zijn armen terwijl hij de zwakke berm naar de betonweg op klauterde. Het stof begon nu wat te zakken. De toeterende auto passeerde hen en reed haastig verder. „Goeiemorgen!” wenste de man met de stofbril, bij de Lincoln stoppend. (Hij sprak zuiver Amerikaans, zonder hoorbaar vreemd accent). „Is er iets niet in orde?” „Motor wil niet trekken,” knorde Bob, terneergeslagen kijkend. „Begon onderweg raar te doen en ik probeerde te vinden wat er aan de hand was, maar nu is het nog veel erger.”
De man stond de open wagen van voor naar achteren op te nemen.
„Zal ik eens kijken of ik het vinden kan?”
Bob keek hem een tikje argwanend aan. (Niet, dat hij voor dat argwanend kijken veel moeite hoefde te doen): „Hebt u dan verstand van auto’s?”
De man uit de helicopter lachte en liet al zijn witte tanden zien.
„Ik ben handelaar in auto-onderdelen. Ik ben tussen auto’s opgegroeid. Weet je zeker dat je benzine hebt?” „Ik heb in Red Sands de hele tank bijgevuld.”
„Hm,” zei de man. „Ga eens achter het stuur zitten en start eens?”
Bob trapte een beetje op het gaspedaal en drukte op de startknop. De motor gaf één kuch, daarna een daverende knal, weer twee kuchten en stond stil. Jan moest moeite doen, niet te lachten. Bob had de ontsteking wèl grondig van slag af gebracht! Zes van de cilinders kregen hun ontstekingsvonk nu op het ogenblik dat de uitlaatklep openging, of iets dergelijks.
„Ontsteking!” zei de man uit de helicopter. „Heb je soms aan de ontsteking staan rommelneuzen?”
(Hoho, dacht Bob, deze vent weet me tèveel van motoren af. Zo meteen heeft-ie in de gaten dat ik met opzet het geval in de war heb gebracht). Bob kwam achter het stuur vandaan en boog zich eveneens over de motor, waar hij reusachtig schutterig begon te doen.
„Ja... ik... Is dàt niet de ontsteking; daar vooraan?” Jan Prins, die een hoop van motoren afwist, had allang in de gaten, waar de schoen ergens wrong en snapte dat er ijlings een afleidingsmanoeuvre moest worden bedacht, klom achter het stuur en zei in het Hollands:
„Bob, ga voor die wagen weg.”
Bob keek even vreemd op, want hij verstond langzamerhand vrij aardig Hollands, maar alleen als hij goed luisterde. Jan zei, duidelijk:
„Ga-voor-de-wagen-weg.”
De man met het snorretje had nu de zonnebril op zijn voorhoofd geschoven en keek nu ook op.
„Wat spreken jullie daar voor gekke taal?”
„Hollands,” zei Jan. „Twee van ons zijn Hollanders. Híj daar is Amerikaan. Maar hij verstaat ook Hollands.”

De man met het snorretje keek zoekend rond.
„Waar is dan nummer drie?”
„Met een auto meegelift om hulp te halen,” antwoordde Bob vlot.
„Hm!” zei de man, waarvan zij nu absoluut zeker wisten dat het Montez was. Hij scheen even onzeker, wat te doen en boog zich dan weer over de motor.
„Start nog eens even?”
Bob was nu op het spatbord gaan hangen, opzij van de wagen staande. Jan schakelde geruisloos de eerste versnelling in, liet het koppelingspedaal met rust en drukte even op de startknop. De Lincoln bokte vooruit met een schok en een luide knal. De bumper kwam tegen Montez zijn schenen terecht en met een luide kreet wankelde de man achterwaarts, zich vastgrijpend aan de radiator. Jan trapte snel op de rem. De wagen stopte met een schok... de zware openstaande motorkap zwiepte naar voren en kwam met een klap terecht boven op Montez’ polsen. Jan hield van schrik zijn adem in en terwijl Montez nog brulde van pijn, vloog Bob naar voren en tilde de stalen kap op. Montez danste rond over de betonweg, zijn handen aan beide zijden van zijn hoofd omhoog houdend. Jan en Bob keken elkaar geschrokken aan. Jan haalde even verontschuldigend zijn schouders op. Dat trucje om een auto ingeschakeld een zetje naar voren te laten geven, kènde hij. Als je wist hoe dat moest, bracht het niemand in levensgevaar. Maar hij had geen rekening gehouden met de constructie van deze Lincolns, waarbij de motorkap niet met een stang wordt vastgezet, maar met balansveren. Montez stond nu half dubbelgevouwen op enkele meters afstand, de polsen kruiselings onder zijn bovenarm geklemd, op zijn lippen bijtend. Bob ging op hem af.
„U hebt toch niets gebroken, hoop ik?”
„Niets gebróken!” gilde Montez, nu plotseling ontploffend. „Starnakelse idioten! Ik had daarginds kunnen liggen met een gebroken schedel!”
Hij liep een minuut lang razend en tierend de weg op en neer; zijn polsen betastend en zijn handen op en neer bewegend of ze af en toe los schuddend, tot het wel duidelijk was, dat er geen handwortelbeenderen waren gebroken. Jan en Bob stonden intussen tegen de radiator en het spatbord van hun auto geleund, want er was weinig anders wat ze konden doen.
„Prachtbak,” zei Bob na een minuut tegen Jan, uit een hoek van zijn mond. Jan grinnikte verstolen:
„Hij zal nou die ontsteking wel met rust laten, denk ik.” Montez kwam terugwandelen, nog steeds zijn handen al maar op de polsen draaiend om die weer soepel te krijgen. Hij stopte twee meter van hen af, en snauwde:
„Halen jullie eens even die verbandtrommel uit mijn machine.”
Jan en Bob keken elkaar aan. Ze waren er nooit bijster op gebrand, andermans orders op te volgen, zeker niet als die gesnauwd werden. Maar de gehele situatie was zó verschrikkelijk vreemd... Jan vroeg:
„Waar ligt die verbandtrommel?”
„In de cockpit is een stalen wandluik. Dat trek je eruit. Daar zit de trommel achter.”
Bob keerde zich om om de trommel te halen en Jan ging achter hem aan. Ze waren eigenlijk blij met deze kans om even rustig te kunnen praten. Bob begon:
„Wat moeten we nou met deze vent áán?”
Jan schopte wat zand omhoog.
„Ik wacht eigenlijk maar af tot HIJ wat gaat ondernemen. We mogen absoluut niet laten merken, dat we weten wie hij is. We moeten net doen of we denken dat hij inderdaad is gedaald om ons te helpen.”
„Maar wat wil de vent dan van ons?”
„Zullen we vanzelf merken.”
Zij bereikten de helicopter, waarvan de cockpitdeur nog openhing, klommen erin, zagen twee stalen wandluiken, met klemmen vastzitten, trokken het eerste open en zagen een collectie gereedschappen, in smalle bakjes. Achter het andere luik zaten een brandblusser en een verbandtrommel. Bob nam die onder de arm en zij sloften terug naar de Lincoln. Montez stond tegen de zijkant van de wagen geleund en staarde naar het dashboard. Toen zij hem naderden, keek hij knorrig op en stak zijn handen uit. „Draai wat verbandgaas om mijn polsen, dat er geen stof meer bijkomt. Dan ga ik er weer vandoor.”
Bob zette de trommel op de motorkap en begon erin te zoeken. Jan vroeg verbaasd:
„Gaat u dan weer weg?”
Montez grauwde hem toe:
„Ja, wat dacht je? Ik wil een dokter naar mijn handen laten kijken.”
Jan wilde het allemaal echt houden en zei, wat beteuterd: „En onze auto dan?”
„Laat daar maar een garage-vent naar kijken,” zei Montez en keek toe terwijl Bob de helft van een rol verbandgaas om elk van zijn polsen draaide, de einden inscheurde en ze met een knoopje vastbond.
„Zo,” zei Montez kort. „Dank je.”
Hij zei verder geen woord, liep met lange passen naar zijn helicopter en klom erin.
„Je verbandtrommel!” riep Jan hem achterna.
Montez startte en begon een stofwolk op te jagen zodra die wieken begonnen te snorren. Langzaam verrees de machine boven het wegwaaiend zand... kreeg dan wat voorwaartse snelheid en verwijderde zich in oostelijke richting. Jan en Bob stonden met hun ruggen naar de plaats waar het stuifzand vandaan kwam en stonden nog gebukt in hun ogen te wrijven, toen een luid getoeter hen deed opschrikken. Met tranende ogen keken zij door het stof... en zagen de radiator van een zware truck, die twintig meter achter hun eigen wagen was gestopt. Een bekende, dikke figuur kwam met gebogen hoofd door de zandmist naar hen toe draven.
„Daar heb je Arie!” zei Jan.
Bob veegde het mengsel van zand en tranen uit zijn ogen en gromde:
„Als dat dik monster soms nòg eens van die beste ideeën heeft.”
De truck, die kennelijk Arie had afgezet, schakelde in en daverde hen voorbij met luid gerinkel van zijn lading pijpen. Arie keek naar Jan en Bob met zijn helblauwe ogen bijna dichtgeknepen tegen de felle zon. Hij keek schuin omhoog naar de plek waar de helicopter nu nog slechts een soort meikever was tegen de knalblauwe lucht en vroeg opgetogen:
„Was dat Montez? Ik zag van verre een helikopter opstijgen.”
Bob klapte de motorkap op en zette de kap van de ontsteking weer in de juiste stand. Jan stond met de verbanddoos in zijn handen.
„Dat was Montez,” gaf hij grimmig toe. „Die kwam uit de lucht vallen met een vliegende windmolen plus een smoesje dat hij ons wilde helpen.
„Maar,” zei Jan, „toen hij aan de motor begon te knoeien viel de kap met een reuze klap op zijn handen. En toen is hij nijdig weer opgestegen. Maar hij heeft zijn verbandtrommel achtergelaten.”
Bob trok zijn hoofd uit de muil van de Lincoln en klapte de bek van het twaalcilindermonster dicht. Arie keek met halfopen mond om beurten zijn beide vrienden aan. „Willen jullie koolraapkanussen beweren dat je die vent gewoon hebt laten wegvliegen?”
Bob zette de handen in de zij.
„Hadden we soms onder aan zijn helicopter moeten gaan hangen?”
„En zijn jullie niks wijzer geworden?”
„O, jawel,” zei Jan sarcastisch. „De volgende keer dat jij een plan bedenkt om te gaan parkeren midden in een oven als dit, blijf ík achter bij de ijswafels en de coke. Dàt ben ik wijzer geworden!”
„Koeiekoppen met schuimrubbervulling!” riep Arie woedend. „Had je geen smoesje kunnen bedenken om die vent vast te houden?”
Bob en Jan keken elkaar aan.
„Drommels ja,” zei Bob, getroffen. „We hadden hem een kopje thee aan kunnen bieden.”
Jan knikte:
„Of een koel plaatsje in de schaduw onder onze auto.” „Of hem met zijn hoofd knel houden onder de motorkap.” Jan keerde zich naar Arie:
„Luister eens, stuk eigenwijze, gestolde reuzel. Die vent speelde de rol van een barmhartige helicopteur die ons kwam helpen. Wij lieten de motorkap op zijn handen vallen. Hoe wou je in zo’n situatie iemand nou beletten, boos weg te lopen?”
Arie rukte het portier van de Lincoln open, klom erin en riep nijdig:
„Als IK hier geweest was, had ik heus wel wat bedacht.” „Welja!” zei Jan en klom eveneens naar binnen. Bob volgde, trok het portier met een smak dicht en startte de motor, die nu weer feilloos liep. Hij schakelde in en zei filosofisch:
„Onze plannen kunnen ook niet allemáál van een leien dakje gaan. Er is eigenlijk niets gebeurd. En we weten nu tenminste hoe die meneer Montez eruit ziet, die zo nieuwsgierig naar ons is.”
„Dat wel,” mompelde Arie. „Maar we hadden misschien een hoop méér te weten kunnen komen. Enfin, zand er over.”
„Zand genoeg,” zei Jan. „Over een uur zijn we in El Paso. Dan kunnen we hem opbellen en vragen hoe het met zijn arme, bezeerde handjes gaat.”
De Lincoln gromde voort over de gloeiende betonweg met een vaart van honderdtwintig kilometer... en zij allen verwelkomden het waaien van de hete, droge wind langs hun wangen.

* * *
Maar het bereiken van El Paso zou toch wel op geheel andere wijze geschieden dan zij zich hadden ingedacht. Toen zij een verkeersbord passeerden, waarop aangegeven

stond „Las Crusas - Alomogordo” schoot Jan overeind: „Hei, Alomogordo! Is dat niet de plaats waar ze de eerste proef-atoombom hebben laten springen?”
„Jazeker,” zei Bob. „En ergens een kilometer of vierhonderd ten noorden van hier ligt ook Los Alamos. Daar maken ze die voetzoekers aan de lopende band. Wat zou dat?”
Zij reden op dat ogenblik het kruispunt voorbij, waar de weg naar Las Crusas en Alomogordo linksaf voerde en hen tegemoet kwam een lange, witte gesloten auto met een zwiepende antenne er boven op. Bob remde plotseling af. „Waarom rem je? Wou je gaan vragen of ze een afgekeurde atoombom ter overname hebben?”
„Nee, jô. Dat is een auto van de State Police.”
De wagen passeerde hen, terwijl de twee troopers die voorin zaten, scherp naar hen keken.
„Zie je?” zei Bob. „Als je hard rijdt heb je die snaken zó aan je nek.”
Jan keek achter zich.
„Ze draaien om, Bob.”
Bob loerde in het spiegeltje:
„Asjemenou... Ze zullen òns toch niet moeten hebben?” De wagen kwam hen in volle vaart achterna, nu met loeiende sirene. Bob trapte onmiddellijk op de rem en stopte rechts van de weg.
„Ze moeten ons wèl hebben. Zien wij er zo verdacht uit?” Jan opperde:
„Misschien is Arie te dik en hebben ze hier een maximum belasting voor luxe wagens.”
De prachtige witte wagen van de New-Mexico State Police suisde hen remmend voorbij, stopte vlak vóór hen. De portieren gingen open en twee troopers, met grote hoeden op en in uniformen met laarzen, blinkende koppels, revolvertassen en allerlei andere prachtige versierselen, kwamen op hun gemak op de Lincoln toe. Ook hier heerste die intense stilte en het geluid van hun hakken op het beton was scherp en helder. De agenten gingen uitéén toen zij de
Lincoln bereikten en gingen ieder bij een portier staan. Zij waren zowat even groot, met brede schouders en smalle heupen, lange smalle gezichten, grijze ogen en rechte neuzen. Zij hadden broers kunnen zijn. Zij bewogen geen spier van hun gezichten en keken alleen de drie jongens aan, één voor één. Daarna gingen hun ogen door de auto heen. Niemand zei iets. Bobs handen lagen op het stuurwiel. Stilte.
De jongens hadden al lang eerder van Masters gehoord, dat elke politieman erop uit is, de partij die hij van iets verdenkt het eerst te laten praten. Bob had daar geen bezwaar tegen... maar deze kerels waren zó duidelijk daar op uit, dat Bob het vertikte het eerst zijn mond open te doen. Hij keek vriendelijk naar de lange State Trooper aan zijn kant van het linker portier en liet zijn handen rustig op het wiel liggen. De stilte duurde zo idioot lang, dat Arie begon te neuriën:
„From the Halls of Montezu-hu-ma...”
„Papieren,” zei toen de agent aan de stuurzijde. Bob boog zich naar de linker portiertas en haalde er de autopapieren uit. Zijn rijbewijs zat er ook bij.
„Ben jij Robert Evers?” vroeg de agent, toen hij de paperassen zorgvuldig had bestudeerd.
„Natuurlijk niet,” zei Bob. „Ik ben Pandit Nehru in vermomming. Zie je toch zó aan mijn Boeddhistische oorlellen?”
De agent keek hem even scherp aan, maar vroeg dan op effen toon verder, met het pakje papieren naar Jan en Arie wijzend:
„En wie zijn dat daar? Huilende Derwischen?”
Bob was veel te slim om ruzie te gaan zoeken.
„Nee,” zei hij. „Twee Hollandse vrienden van me. Met vakantie hier.”
„Waar zijn hun papieren?”
Bob gaf Jan met zijn hoofd een seintje om de paspoorten te voorschijn te halen. En toen kwam de mop. Het was een reuzemop. Ze hadden in de koffer gezeten, die achter de voorbank lag. Maar ze waren er niet meer.
„Ik heb ze bij dat benzinestation nog gezien!” riep Jan wanhopig, samen met Arie in de koffer graaiend. „Maar ze zijn er niet meer.”
„Dàt dachten we al,” zei de trooper. „Dat komt hier meer voor. Jullie zijn niet de eersten die clandestien de Mexicaanse grens overpiepen. Daar zitten we hier vlakbij. Daar zitten we zo vlakbij, dat ik jullie er weer overheen zou kunnen schoppen zonder zelfs maar buiten adem te raken. Maar kom voorlopig maar even mee. Rijd voor ons uit. Wij zitten achter je. Politiebureau El Paso.”

* * *
De scène op het politiebureau in El Paso was werkelijk de moeite waard.

„Bel mijn vader op!” riep Bob Evers. „Ik ben een geboren Amerikaan en van mij kan niet worden verlangd dat ik met een paspoort in mijn zak rondrijd. U hebt niet het minste recht om mij hier vast te houden!”
De kleine, grimmige inspecteur lag achterover in de stoel achter het met inkt bevlekte bureau, de handen op zijn prachtige glimmende koppelriem gevouwen en een verbeten trekje om zijn lippen. Hij zag eruit als een man wiens humeur constant werd bedorven omdat hij last had van zijn maag, of iets dergelijks.
„Werkelijk?” zei hij. „En het feit dat je in één auto wordt aangetroffen met twee buitenlanders die vermoedelijk kort tevoren illegaal de Mexicaanse grens zijn overgekomen, betekent zeker óók niets?”
„Bel mijn vader op,” herhaalde Bob koppig. „Die kan getuigen dat deze jongens met ordentelijke paspoorten hier zijn binnengekomen.”
De inspecteur ging rechtop zitten en trok een blocnootje naar zich toe.
„Waar woont je vader?”
„Hij zit nu waarschijnlijk op de fabriek.” Bob gaf naam en te-lefoonnummer van zijn vaders motorenfabriek op. De inspecteur gaf een korte wenk met zijn hoofd. „Ga maar mee,” zeiden twee agenten, openden een tussendeur en duwden de drie jongens voor hen uit een lange betonnen gang door en bij elkaar in een cel. Het was een vrij keurige cel, met een eigen toiletje achter een houten schot, een wasbakje met kraan en boven tegen de wand een luidspreker waar op dat moment een programma van hillbilly-platen uit kwam gepijpt. Maar de deur was alles behalve luxe, die was van solide stalen spijlen, zodat zij vanuit de gang constant in de gaten konden worden gehouden, als dat nodig was. De cellen aan de overzijde van de gang waren leeg, maar ergens verderop zaten blijkbaar een paar negers opgesloten, want drie van hen zongen, prachtig driestemmig, met de luidsprekermuziek mee. „Steamboat Bill... steaming down the Mississippi; Steamboat Bill... a mighty man was he.”
Arie Roos ging naar de wasbak en begon een stelletje slokjes water te drinken. Bob Evers greep de stalen spijlen van de deur en maakte er een soort van vogelnestje aan. „Eigenlijk is dit om je helemaal een hoedje te lachen,” verklaarde Arie, het waterbekertje dat van plastic was, neerzettend. Bob hing met zijn hoofd naar beneden aan de deurspijlen als aan een wandrek en vroeg, met verstikte stem:
„Wat is er zo lollig aan, logge humorist?”
„Dat we nota bene wekenlang samen met de FBI bezig zijn geweest om een bende op te rollen, die illegaal buitenlanders de grenzen van de United States oversmokkelt en dat we nu zelf zijn opgepikt, verdacht van precies dàt misdrijf.”
Jan Prins zei:
„Ik mag toch vergloriepieperd zijn als ik snap wáár onze paspoorten zijn gebleven.”
Bob liet zijn voeten los en kwam weer overeind te staan. „Heb jij die er niet uit gelegd, toen je in die koffer zat te rommelen? Naast je op de grond neergelegd en ze over het hoofd gezien, toen je de koffer sloot en weer in de Lincoln gooide?”
Jan ging eveneens water drinken en stond na te denken, met het bekertje in de ene hand en zijn andere hand tegen de wand steunend De radio speelde nu een bekende, oude blues en de warme stemmen van de drie negers in hun cellen klonken prachtig vol en sonoor door de kale betonnen gangen.
Jan zette het bekertje met een klap neer:
„En ik zeg je dat het niet KAN! Het bestáát eenvoudig niet dat ik drie paspoorten uit een koffer leg en ze dan botweg vergeet in te pakken. En bovendien... als ze daar op de grond waren blijven liggen, hadden die kerels van dat benzinestation ze wel meteen gevonden en ons achterna gebracht. Die wisten dat we iets gingen eten in die cafetaria.”
„Poeh,” zei Bob. „Waren me nogal lekkere gasten. Als ze ze gevonden hebben, hebben ze ze vastgehouden.” „Waarom?”
Bob haalde de schouders op.
„Paspoorten kun je altijd gebruiken. Plak iemand anders zijn foto erop en je bent een heel eind. Moet ik dat jóu nog uitleggen?”
Arie wandelde onrustig door de cel heen en weer met de handen op zijn hippopotamusrug.
„Stel, dat ze inderdáád die paspoorten daar gevonden hebben... dat verklaart dan hoe we die politie zo meteen aan onze nek kregen... Vond je het niet gek dat die politieauto zo kaarsrecht op ons af kwam? Wat is er nou aan ons te zien dat twee agenten wantrouwig moet maken? We zien er uit als alle andere toerende Amerikanen.” „Hóe verklaar je het dan?” zei Jan Prins.
„Nogal glad, Jan. Ze hebben die paspoorten daar gevonden en meteen die Montez opgebeld en hem dat gezegd. Montez kwam ons bekijken, vloog weer weg en waarschuwde per telefoon de State Police dat er drie jongens in een auto vlak langs de grens reden zonder geldige papieren. Pang.” De drie jongens zonder geldige papieren keken elkaar aan. „Kan heel goed,” zei Bob.
Arie vervolgde:
„Dàt die Peterson Montez heeft opgebeld, staat vast. Toen ik hem aan de lijn kreeg, zei hij zelf al dat hij een tijdje tevoren Peterson had gesproken.”
Jan begon nu ook onrustig heen en weer te lopen. Er was iets dat hem kennelijk niet lekker zat.
„Zeg,” zei Bob korzelig, „als jullie allebei door dit hok heen en weer blijven lopen, word ik dadelijk duizelig. Kun je niet gaan zitten?”
De dikke Arie ging op een driepotig krukje zitten met zijn benen gestrekt een eind weg. Maar Jan bleef met gebogen hoofd drentelen, tot hij zich met een ruk omkeerde: „En tòch is het niet zo gegaan. Ik weet het nu zeker. Ik herinner me nu dat ik die drie paspoorten terug heb gelegd in de koffer. Onder een stapel zakdoeken. O, ja... geen twijfel aan. Nu ik het me herinner, zíe ik het me weer doen. Die Peterson stond naast me te kijken en Arie liep naar binnen om Bob een schoon T-shirt te brengen, datzelfde dat je daar nu aan hebt, Bob, plus dat shortje. Toen bleef ik op mijn hurken zitten bij de koffer met die Peterson naast me. Ik ordende de boel een beetje en ik legde die drie paspoorten onder een stapel zakdoeken helemaal in de linkerhoek. Ik hield een gat vrij voor Bobs vuile goed en daar kwam Arie even later mee terug. Ik deed de koffer dicht en zette hem in de auto. De paspoorten zaten toen in die koffer.”
Arie en Bob keken Jan perplex aan. Zij kenden de preciesheid van hun zuinige vriend en als Jan werkelijk eenmaal zei dat iets zo wàs, had het weinig zin om er nog aan te twijfelen.
„Maar hoe...? Hebben wij onderweg die koffer nog open gehad?”
„Niet dat ik weet. Jullie wel?”
Het wat Bob, die het eerst op het idee kwam:
„Jan... Wacht eens even.”
„Waarop?”
Bob knipte met de vingers.
„Wij hebben die Montez bij de auto gelaten toen we die verbandtrommel uit zijn helicopter gingen halen.” Jan keek hem getroffen aan.
„Toen we terugliepen stond hij tegen de achterkant van de wagen geleund.”
„Dat is zo, Jan.”
Arie vroeg:
„Hoelang hebben jullie hem bij die auto gelaten?” Jan en Bob keken elkaar aan.
„Nogal even. We moesten eerst door het losse zand naar die vliegmachine lopen, toen de cockpit in en die trommel zoeken...”
„Tijd genoeg om even de knippen van die koffer open te doen en die passen eruit te halen.”
„Maar waarom... Wáárom zou hij in DIE koffer zijn gaan neuzen?”
Jan riep opgewonden:
„Omdat hij WIST dat onze passen er in zaten. DAT kan die Peterson van het benzinestation hem verteld hebben. Die zag ze me inpakken.”
Bob vroeg haastig:
„Jan, toen jij in die koffer keek om onze passen eruit te halen, was de inhoud toen rommelig?”
„Nou je het zegt, ja. Maar ik dacht dat dat was gekomen door het schokken onder de rit. Ik heb daar niet zo speciaal op gelet en zeker niet, omdat ik meteen in de war raakte toen ik die passen niet vond waar ik dacht dat ze lagen.”
Arie knikte:
„Hou maar op met piekeren, jongens. Zó is het gebeurd en niet anders. Mop nummer twee. Eerst worden we aangezien voor illegale immigranten terwijl we er zelf jacht op hebben gemaakt. Daarna speelt die Montez ons de poets, die we zelf destijds een ander hebben gebakken. Weet je nog, Jan?”
Jan trok een beetje een scheef lachend gezicht: „In die D-trein naar Zürich, ja. Toen we jacht maakten op valse dollars en we die knaap aan de grens lieten vasthouden door een geintje uit te halen met zijn paspoort.” Bob merkte droogjes op:
„Alle gekke dingen in drieën. Nu wachten tot de historie zich voor de derde maal herhaalt.”
En dat gebeurde machtig snel. Een voetstap in de gang... een zes voet lange agent verscheen voor de traliedeur, opende die en zei:
„Evers... vóórkomen; bij de inspecteur.”

* * *
De inspecteur zat achter zijn bureau, met de telefoonhoorn in de hand en tekende met een potlood kruisjes en nulletjes op een blocnote. Toen Bob binnenkwam, zei hij: „Hier komt hij aan, sir...” en gaf de hoorn aan Bob. „Je vader.”

Bob nam de hoorn over.
„Met Bob Evers.”
Hij hoorde de stem van zijn vader.
„Ik had het kunnen weten,” zei zijn vader. „Ze hebben me gewaarschuwd.”
Bob keek verbaasd en een tikje ontsteld:
„Gewaarschuwd? U? Wie dan? Waarvoor?”
„De vaders van Jan en Arie. Die lekkere Hollandse vrienden van jou. Toen Jan en Arie naar de Verenigde Staten kwamen, kreeg ik van hun vaders een brief waarin ze me waarschuwden dat ik erop kon rekenen, minstens éénmaal per week te worden opgebeld door een of ander politiebureau, op de meest onverwachte uren van de dag of nacht.”
„Dan hebt u nog geboft,” zei Bob. „Het is nu nog midden op de dag.”
„Luister eens, filmheld. Waar zijn jullie paspoorten gebleven? Heb je niet eens genoeg gezond verstand om te zorgen dat je je passen niet kwijt raakt?”
„Ze zijn gestolen, vader.”
De inspecteur keek met een schok op van zijn blocnote. Bobs vader vroeg:
„Is het wéér zo? Is dit het begin van een nieuw, woest avontuur?”
„Dat loopt nogal los,” zei Bob ontwijkend. „We maken een autoritje naar Mexico.”
„Mexico? En daar zijn jullie pas geleden aan het pionieren geweest.”
„Dat was maar haastig en kort,” zei Bob. „We willen het nu eens op ons gemak bekijken.”
„Haha,” zei de oude Evers. „Op je gemak. Dat ken ik. Jullie zouden gemak niet eens herkennen al reed je er met de auto met een klap tegenop. Maar hoe moet het nu verder met die verdwenen papieren? Zonder passen komen jullie de Mexicaanse grens niet over. En dat is misschien voor jou, als Amerikaan, nog wel te fixen, maar voor Jan en Bob zie ik er geen gat in. Die moeten zich wenden tot een of ander Nederlands Consulaat, natuurlijk.”
„Och,” zei Bob ontwijkend. „Dat zien we dan wel. We kunnen altijd de FBI opbellen.”
„Je grootje,” zei de oude Evers. „De FBI kan een hoop, maar die gaat heus geen passen uitreiken aan Hollandse onderdanen. Schrijf dat idee maar op je buik, wilde avonturier.”
„Ik zal het erop laten tatoeëren,” beloofde Bob en keek de inspecteur vragend aan. Die wenkte hem, de telefoon over te geven en Bob deed dat. De politieman zei:
„Ja, mijnheer Evers, ik wil nu aannemen dat de zaak in orde is. Ik bedoel: dat die twee Hollandse jongens niet illegaal de grens zijn over gekomen...”
Bobs vader sprak een tijdje, blijkbaar met nadruk verzekerend dat daar geen sprake van was. De inspecteur ging door:
„...maar nieuwe reispapieren krijgen zal wel niet zo één, twee, drie gaan, natuurlijk... Ja, dat zal ik doen... Komt voor elkaar... Dank u wel voor de inlichtingen,”
Hij legde de hoorn op het toestel, liet zijn hand er nog even op rusten en zat een ogenblik uit het raam te kijken. Zijn bureau was aan de achterkant van het gebouw en keek uit op een soort binnenplaats met bomen en bloemen, waarin een grasveld werd gemaaid door twee negerarrestanten met een bewaker achter zich aan. Dan zei hij: „Je zei daarnet, dat je dacht dat die passen waren gestolen. Waar dan?”
Bob zat even na te denken. Hij kon natuurlijk wel zeggen dat hij Montez daar van verdacht... maar wat schoot hij daar mee op? Montez kon die dingen allang hebben verstopt, vernietigd of verbrand. Er was geen schijn van houdbaar bewijs tegen de vent. En dan zouden ze dat hele verhaal van wat zij in Mexico gingen doen waarschijnlijk uit de bus moeten doen... en Bob voorzag dan een eindeloze reeks verhoren( processen-verbaal en verdere rompslomp. Het was niet de romp waar Bob tegen opzag, maar de slomp.
„Ik zou niet weten waar of hoe,” zei hij ten laatste. „Misschien hebben we ze ook ergens laten liggen. We weten het niet.”
De inspecteur haalde de schouders op en trok vlot een la open. Het scheen hem eigenlijk wel zo welkom te zijn, dat hij van verder gezeur af was.
„Dan zal ik een proces-verbaal opmaken van het verliezen van jullie paspoorten.”
Hij liet Jan en Arie uit de cel halen, gaf hun ieder een stoel nam hun namen en woonplaatsen op, vroeg of ze de nummers van hun passen uit hun hoofd wisten (die wisten ze) en liet een agent een kort proces-verbaal tikken. Ze tekenden het. Hij tekende het zelf en gaf hen een carbondoorslag, die hij stempelde en tekende.
„Alsjeblief. Nu heb je een officieel bewijs dat je je passen verloren hebt. Dat is nodig als je nieuwe wilt aanvragen.” Hij keek op zijn horloge: „En wat mij betreft, kunnen jullie nu gaan. Ik heb nog een hoop te doen vandaag.”

* * *
Zij klommen in de Lincoln, keken of al hun bezittingen er nog in lagen en reden het terrein van de El Paso’se politie af, ietwat knorrig nagekeken door een paar agenten, die het blijkbaar triest vonden, niks spannends over te houden om gezellig een nachtje te gaan zitten verhoren. „En wat nu?” vroeg Bob, een brede boulevard opzwenkend.
Arie zei kort:
„Een of andere tent waar we wat kunnen eten, nadenken en overleggen. Want die Montez is nog niet van mij af. Zó gaat dat niet. Ik heb met die meneer nog een paar fikse kokosnoten te schillen.”

* * *
Zij vonden zonder veel moeite een restaurant dat door middel van ingeblazen gekoelde lucht constant op een prettige temperatuur werd gehouden en bestelde weer een van hun bekende fantastische maaltijden, waarbij Bob Evers meestal uitmuntte door het combineren van schalen groenvoer met gekookte eieren en bakken roomijs na. Jan Prins wilde ditmaal soep met broodjes en chocoladevla met slagroom na. Arie deed het compleet, met een huzarensla, een biefstuk met aardappelen, appelgebak en ananas met slagroom daar weer achter. Ze zeiden niet veel, want ze blaften van de honger. Bovendien hadden ze een hele hoop om over te denken. Het was Bob, die het eerst

hun aller gedachten in woorden uitte:
„Die Montez heeft geen vaag idee, dat wíj weten wie híj is, hè?”
„Nee,” zei Jan prompt, een bewijs dat die dat al lang voor zichzelf had zitten uitkienen.
„Dus,” ging Bob verder, „er is geen enkele reden om aan te nemen, dat hij bang is dat wij tegen de politie zijn naam hebben genoemd.”
„Om méér redenen niet. Hij acht de kans heel klein dat wij hèm verdenken van die paspoortendiefstal en rekent er op, dat de politie sowieso ons verhaal niet gelooft. En al zouden we hem wèl verdenken, dan weten we immers nòg zijn naam niet?”

„Denkt hij. Dus is er geen reden om aan te nemen, dat vriend Montez overhaast de plaat heeft gepoetst?” „Precies. Die zit zich vermoedelijk rustig thuis een puist te lachen over de poets die hij ons heeft gebakken.” De dikke Arie stond met een zucht op.
„Dàcht ik het niet. We gaan een bezoek brengen aan onze vriend Montez. Ik zag het al aankomen en daarom heb ik maar één portie ananas met slagroom na genomen, anders voel ik me vadsig. Jan, neem de bonnetjes mee en betaal.”
Jan keek zijn dikke vriend een tikje wantrouwend aan. „Wat ga jij dan doen?”
„In het telefoonboek nakijken waar Montez woont, uil.”

* * *
De cafetariajuffrouw had hen uitgelegd, waar het adres waar mijnheer Porfirio Montez woonde, ergens uithing. Helemaal aan de rand van de stad, zei ze, langs een slingerende weg die de bergen in liep. Zij vonden die weg zonder al te veel moeite, lieten het lichtbebouwde gedeelte van El Paso achter zich en bereikten weldra een soort van „voorstad”, waar de huizen ver uiteen lagen, met grote lappen halfwoest terrein ertussen. Zij passeerden een Clubgebouw, dan een grote villa, daarna een fabriek, vervolgens een golfterrein, dan een eind open woestijn met cactus en tenslotte een diepe insnijding in de grond waardoorheen een spoorbaan liep. De weg ging er met een betonnen brug overheen en het eerste huis links na die brug bleek het adres dat zij hebben moesten: een laag en lang gebouw, half van natuursteen en half van hout, breed en laag, met de meeste verf eraf gebladderd en de witgekalkte

delen grauw en vervuild.
„Lijkt wel een vroegere boerderij, of zoiets,” zei Bob, terwijl ze er langzaam voorbij reden. „Er staan nog twee loodsen bij ook.”
„Ja,” zei Jan. „En een Dodge staat voor de deur. Ziet er naar uit of onze vriend rustig aan de huiselijke haard vertoeft.”
„Hm,” bromde Bob. „Ik hoop niet dat hij deze Lincoln voorbij heeft zien rijden.”
Zij reden een paar honderd meter door, zwenkten de Lincoln een gruisweggetje in en klommen overboord. Het terrein begon hier heuvelachtig te worden, met hier en daar bulten rots boven de zandheuvels uitstekend en overal cactussen. De hitte was overweldigend. Door het smalle ravijn dat zij zojuist waren overgestoken, raasde denderend een trein voorbij met die langgerekte lage tóóééét van zijn fluit, die veel lijkt op het signaal van stoomboten. „Toch had ik er een lief ding voor over,” zei Jan Prins, „als ik nu een betrouwbaar pistool in mijn broekzak had. Het hoeft niet eens een groot ding te zijn. Ik ben gauw tevreden. Een .25 kalibertje desnoods.”
„Neem zo’n cactus mee,” ried Arie. Eén klap met zo’n ding en vriend Montez heeft de rest van zijn leven nachtstekelmerries.”
Bob begon het dal tussen twee zandheuvels door te sjokken, happend naar adem in de intense hitte en een koers volgend, min of meer evenwijdig met de hoofdweg, om zo ergens achter het huis van Montez uit te komen. Jan sjokte achter Bob aan en Arie was de derde. Jan keerde zich plotseling om:
„Zeg, Arie, toen wij die filmavonturen beleefden... een paar dagen geleden...”
Arie grinnikte:
„Dat Vreemde Krakeel in Californië, bedoel je?”
„Ja. Toen had jij toch een pistool?”
„Heus wel. Had ik in het dashboardkastje van de Chrysler gevonden. Een .38 kaliber Webley.”
„Waar heb je die dan gelaten, jandozie?”
„In de kamer van die filmmogol laten liggen. Toen wij die zesduizend dollar kregen.”
„Ezel!”
„Jawel, meneer. Als jij niet zo ontstellend had staan zeuren dat je weten wou waar de hele geschiedenis om draaide, had ik dat pistool niet vergeten.”
Jan bekte nijdig over zijn schouder terug:
„Ik vergeet heus geen pistool.”
„JIJ?” zei Arie, schamper. „Jij vergeet nog geen leeg schoenpoetsblikje. En hou nou je kop. Het is veel te heet om te bekvechten.”
Maar Jan bleef door lopen mopperen:
„Die Masters is ook een zeurpiet. Na elk wild avontuur dat we voor hem opknappen, moeten we telkens weer alle vuurwapens inleveren die we onder de bedrijven door hebben veroverd.”
„Tja,” zei Arie. „Wat wou je? Een vergunning voor een pistool of een revolver krijgen we natuurlijk voorlopig niet. Zou een mooie bak zijn. En als ze je hier in Amerika betrappen op het bezit van een pistool zonder vergunning ben je nog niet jarig, broer. Zelfs gangsters zijn er zo bang voor daarop te worden betrapt, dat ze iemand anders met hun wapen achter hen aan laten lopen.”
Jan wist dat net zo goed als Arie, maar hij had er nu eenmaal een bepaalde schik in om ergens over te lopen kankeren. Bob, voor hen uit, wenkte plotseling met de hand, stond stil, luisterde even en begon dan op handen en voeten tegen een zandhelling op te klauteren. Vlak onder de top hield hij halt, loerde even en wenkte hen dan om voorzichtig bij hem te komen. Een minuut later lagen ze alle drie, op een rijtje, op hun buiken in het gloeiend hete zand en keken neer op de achterzijde van het huis van Montez. Het was een idyllisch tafereel, want het huis bleek in een U-vorm te zijn gebouwd met de open zijde van de U naar achteren. Die U was overdekt met lange balken, zodat een overkapte soort van binnenplaats ontstond, beschaduwd door kamperfoelie en andere klimplanten die langs de binnenmuren omhoog groeiden en een bladerdak vormden door zich vast te klampen aan ruitvormig latwerk tussen de balken. Die planten werden blijkbaar geregeld besproeid, want het bladerdak zag er fris, dicht en helder groen uit. In het midden van die binnenplaats klaterde een kleine fontein en bij die fontein, in een luie heloranje ligstoel, lag mijnheer Montez een tijdschrift te lezen, met een lange dunne sigaar in de mond. De afstand van de heuvel tegen welke top zij lagen te loeren en het huis zelf, was op zijn hoogst honderd meter. Uit het huis kwam tinkelende gitaarmuziek en even scherp luisteren leerde de jongens dat die afkomstig was van een radio of grammofoon.
„Hoe steken we dat aan de steel?” fluisterde Bob, die in het midden lag. Een directe overval is uitgesloten over dat open terrein heen.”
Jan en Arie dachten na.
„Kijk eens,” zei Jan dan, nadenkend, „ik loop om en ga vanaf de weg recht op dat huis af. Ik trek aan de bel, als er een bel is, of bons op de deur, of roep. Dan gaat mijnheer Montez opendoen.”
„O, ja? En als hij een huishoudster heeft, of een vrouw of iets dergelijks, die op de bel let?”
„Dan vraag ik mijnheer Montez te spreken.”
„Wat wou je daarmee bereiken?”
„Alleen maar, dat-ie naar binnen gaat. Dat geeft jullie de kans om ongezien aan de achterkant binnen te dringen en dan hebben we ’m tussen twee vuren.”
„Is ’t niet veel makkelijker om zijn huis in de fik te steken? Dan vangen we ’m op als-ie naar de telefoon rent om de brandweer op te bellen.”
Maar nauwelijks was het woord „bellen” gefluisterd, of vanuit het huis schrilde het rinkelen van een telefoon. Montez legde loom zijn tijdschrift weg, zette zijn handen op de leuningen van zijn ligstoel, hees zich traag overeind en ging het huis binnen. De muziek stopte plotseling. „Dus hij is alléén thuis,” siste Jan. „Anders had hij wel iemand anders die boodschap laten aannemen. Kom mee!” De drie jongens schoven over de top van de heuvel en renden meteen schuin naar links om zoveel mogelijk uit het gezichtsveld van de achterramen van het huis te blijven. Zodra zij bijna terzijde van de achtergevel waren gekomen, maakten zij een hoek van negentig graden naar rechts en bleven tenslotte rechtop staan, naast elkaar, hun ruggen gedrukt tegen de achterwand van de meest linkse der beide U-poten. Door de hete middagstilte hoorden zij gedempt het geluid van Montez, in de telefoon sprekend, hoewel zij geen enkel woord duidelijk konden onderscheiden. Toen het gesprek eindigde, werd zijn stem iets luider. Het praten hield op... een deur piepte en dan sloften zijn voeten over de tegels van de binnenplaats. De ligstoel kraakte, toen Montez er met een zucht in ging zitten. Bob bracht zijn lippen naar Jans oor.
„Jan, voer dat plan van jou uit. Hij is vast en zeker alleen thuis.” Jan knikte, schoof om de hoek heen naar de voorzijde van het huis en Arie en Bob wachtten met wijdopen oren. Precies één minuut later weergalmde het rinkelen van een zware elektrische bel door het vertrek achter hen... vermoedelijk de keuken. Montez zei luid en duidelijk een Spaans woord dat nogal onnetjes klonk, kwam weer uit zijn stoel overeind en slofte het huis in. Bob en Arie loerden om de hoek de binnenplaats op, zagen dat die verlaten was en slopen door een openstaande deur naar binnen. Het huis was schemerig en aanmerkelijk minder heet dan zij verwacht hadden. Het was blijkbaar eens gebouwd door een man, die wist hoe men huizen in de subtropen koel kan laten blijven. Zij stonden even stil in een stenen dwarsgang en hoorden Montez’ voetstappen op de tegels... om een hoek aan de linkerkant. Bob en Arie doken op die kruising af, keken er omheen en zagen een tweede gang, die kaarsrecht naar de voordeur toeliep. Terwijl zij nog keken, zwaaide Montez die deur open. Een golf wit zonlicht spatte naar binnen... en tegen dat felle licht stond de figuur van Jan Prins scherp afgetekend. „Dag mijnheer Montez,” zei Jan, hard en duidelijk. Montez stond enkele tellen volslagen onbeweeglijk. Het was zeer wel mogelijk, dat hij Jan (die hij per slot van rekening die ochtend maar betrekkelijk kort had gezien) niet eens zo gauw herkende. En zelfs al wàs dat wel zo, dan nog was hij vermoedelijk stomverbluft, dat deze jongen wist hoe hij heette en waar hij woonde.
Bob en Arie begonnen aan het einde van de gang te sprinten, rennend op de punten van hun schoenen. Toen zij nog vier meter achter hem waren, riep Bob:
„Heidaar!”
Montez keerde zich met een ruk om, Jan haakte een schoen achter zijn been en gaf een machtige duw. Montez struikelde voorwaarts... precies in de armen van Bob en Arie. Bob nam Montez’ hoofd van achteren in een dubbele Nelson (de armen van achter onder de schouders dóór; de handen in de nek en dan maar drukken) terwijl Arie Montez’ benen klemvast nam. En als de dikke Arie eenmaal iets klemvast had, kon je beter een robbertje gaan worstelen met een jong nijlpaard. Jan deed snel de deur dicht, want Montez begon een liederlijk gebrul aan te heffen: „Hellep — Hellep!”
„Kalm, jongen,” vermaande Jan, haalde een zakdoek te voorschijn en probeerde die in Montez’ mond te frommelen. Maar Montez klemde zijn tanden op elkaar. Jan zette zijn duim in de hoek van de kaak van de Mexicaan en drukte. Toen kwam de zakdoek zonder veel moeite op zijn plaats. Een kapstok, even verder, bevatte enkele kleurige zijden sjaals. Die waren ideaal voor vastbind-doeleinden. Daarna sleepten zij de paspoortengoochelaar de lange gang door en zijn eigen keuken binnen. Ramen en deuren gingen dicht en Montez werd op de keukentafel neergelegd, vanwaar hij hen met zijn zwarte ogen beurtelings angstig lag te begluren.
Nu hadden onze drie vrienden in de loop van hun veelbewogen bestaan al heel wat keren gevangenen gemaakt en zelf ook aardig wat malen gevangen gezeten. Geen twee mensen reageerden eender in dergelijke gevallen. Sommigen deden stoer, anderen onverschillig, sommigen honend en enkelen bang. Montez was uitgesproken bang. Het was vrij duidelijk, dat hij wel een slimme, uitgekookte knaap was, maar niet bepaald gewend aan vechtpartijen en andere handtastelijkheden.
„Kijk, kijk,” zei Jan in het Hollands tegen Arie. „Onze vriend kijkt nogal schichtig. Zullen we een beetje handtastelijk worden? Ik denk dat hij dan wel gaat praten.” „Voettastelijk is misschien beter,” vond Arie. „Of neustastelijk. Zullen we hem een wasknijper op zijn Mexicaanse neus zetten? Dat klemt nogal aardig.”
Zij bleven Hollands praten, want zij zagen meteen aan de uitdrukking in Montez’ donkere ogen (die onrustig van de een naar de ander bleven gaan) dat de Mexicaan het maar een griezelig idee vond, dat hij niet kon verstaan wat er over hem werd gezegd. Jan en Arie maten zich bloeddorstige gezichten aan, stelden zich op aan weerskanten van de keukentafel, waarop Montez nog steeds lag opgebaard en begonnen met krachtdadige en veelzeggende gebaren een grimmig gesprek. Jan greep een keukenmes van het aanrecht en maakte er zagende gebaren mee. „De bezem, de bezem?” vroeg hij. „Wat doe je der mee, wat doe je der mee?” Arie lachte bloeddorstig.
„De vloer... de vloer!” riep hij, op Montez wijzend. Bob kon die Hollandse gein niet helemaal volgen, maar begreep de bedoeling. Hij viel meteen in de rol van de onverschillige, trok een kastdeur open, vond een stuk gebraden vlees, greep het mes van Jan, sneed een lap af en zei achteloos:
„Jullie zain gek. Alle eendjes zwemmen in het water. Okido.”
Jan begon luid en honend te lachen, met één duim naar Montez gebarend. Daarna pakte hij een elektrisch strijkijzer op dat in een hoek stond, zette het op Montez’ maag en maakte een opgetogen gebaar van: de stekker in een stopcontact steken. Daarna wreef hij geestdriftig over zijn eigen maagstreek.
„Spiegeltje, spiegeltje aan de wand,” zei hij. „Wie...?” Montez begon zijn hoofd wild heen en weer te rollen en met zijn aaneengebonden benen te schoppen.
„Hij wil wat zeggen, geloof ik.”
„Laten we eens proberen.”
Bob stond op een meter afstand stukken vlees af te snijden en die op te kauwen, terwijl Jan de zijden doek om Montez’ hoofd losknoopte en de zakdoek uit diens mond haalde.
„Doe me geen pijn,” hijgde de ontstelde Mexicaan in het Engels. „Wat willen jullie van me?”
„Onze paspoorten,” zei Bob kortaf, het mes twee meter in de lucht gooiend en het behendig weer opvangend. „En zo niet, dan...”
„Poeh!” riep Arie woest en verontwaardigd. „Ik zag twee beren broodjes smeren!”
„No, no!” kreet Montez. „Ik weet waar ze zijn. Ik heb ze begraven.”
„Aha, doortrapte vriend. Waar?”
Montez slikte zenuwachtig en struikelde zowat over zijn haastig gesproken woorden:
„Ik kan er niets aan doen. Ik deed het heus niet voor de lol, maar voor iemand anders.”
Bob en Arie wisselden een snelle blik. Bob ging op de rand van de tafel zitten, met het blinkende mes vlak naast Montez’ hoofd.
„Welke iemand anders?”
„De man voor wie ik werk. In Mexico.”
„Waar ergens in Mexico?”
„Monterrey. Talavera heet hij.”
„En heeft die je gezegd onze paspoorten te stelen?” „Hij belde me op en zei dat er een Lincoln Zephyr met drie man erin vanuit Californië onderweg was naar Mexico en dat ik die wagen ergens onderweg op moest sporen en kijken wat er voor mensen in zaten. En als het kon, zonder al te veel risico, zorgen dat die voorlopig niet in Mexico kwamen.”
„Kijk es aan,” zei Jan. „En dus leek het jou maar het slimste om onze paspoorten in te pikken?”
„J... Ja, eigenlijk wel. Dan werd er geen bloed vergoten.” „Tenminste het onze niet,” zei Bob dreigend. „En waarom is die meneer Talavera zo in ons geïnteresseerd, hè? Wie is die meneer Talavera? Voor de draad met je verhaal.” Montez gaf zich nu alle moeite om zo behulpzaam mogelijk te zijn.
„Ik ken hem nog van toen ik zelf in Mexico werkte. Hij heeft iets te maken met die nieuwe uranium-ontginningen daar. Nu en dan doe ik wel eens wat voor hem. Inlichtingen verzamelen of zo.”
„Betaalt hij je daarvoor?”
„Niet al te veel. Maar…. Ik bedoel: ik kan moeilijk weigeren, want hij weet wat van me. Van jaren geleden. En als ik niet met hem meespeel, kan hij die ouwe koe uit de sloot halen en me de gevangenis in draaien.”
„Dat zouden wíj wel voor hem kunnen opknappen,” opperde Arie. „Dan is hij van die zorg af, ook. Waar zijn onze paspoorten?”
„Zoals ik al zei. In een stuk pakpapier gewikkeld en begraven onder wat droog zand onder een stuk steen. In de woestijn.”

„En die steen,” zei Bob, met de punt van het mes mikkend op Montez’ zenuwachtig trillende neuspunt. „Kan iemand, zo slim als jij, natuurlijk héél gemakkelijk terugvinden, hè?...”
„Ik... ik denk het wel.”
„Ik denk het ook!” zei Jan grimmig. „Ik denk dat jij heel hard gaat piekeren en ons netjes de plaats wijst, waar die passen liggen. Kunnen we er met de auto komen?” „Ja... Tot vlakbij. Ik heb ze een meter of honderd van de hoofdweg af verstopt. Want het was altijd mogelijk dat jullie zouden snappen dat ik ze uit jullie koffer had gehaald en dat dan tegen de politie vertellen. In dat geval moest ik alles kunnen ontkennen, zeker die passen niet meer in huis hebben.”
„Het is ons volkomen duidelijk,” zei Bob. „Heb jij een auto hier?”
Jan zei spottend:
„Een Amerikaanse handelaar in auto-onderdelen zal géén eigen auto hebben.”
„Ik heb een Dodge. Die voor de deur staat.”
Jan knikte:
„Prachtig. Wij gaan met zijn vieren in jouw Dodge. Bob rijdt, Arie zit naast hem en jij achterin, met mij. Netjes gebonden. En wij raden je aan, onderweg geen schreeuwen te geven, of op andere manier alarm te gaan maken, of...”
„Heus niet,” beloofde Montez angstig. „Ik heb allang spijt dat ik aan deze geschiedenis ben begonnen. Heus. Ik zal blij zijn als ik weer rustig mijn auto-onderdelen kan gaan verkopen.”
„Hm,” zei Arie. „Er zijn nog twee kleinigheden vóór we aan dat snoepreisje beginnen. Wij willen het adres en het telefoonnummer van die lollige meneer Talavera in Monterrey.”
„Dat zal ik je geven. Schrijf maar op. Maar... zeg hem in vredesnaam niet dat je het van mij hebt...”
„Als alles goed loopt en jij waarschuwt hem niet, komt de knaap daar heus niet achter,” beloofde Arie. „Maar als je probeert hem te waarschuwen en de vogel is gevlogen als wij in Monterrey aankomen, weten wij dat jij hem hebt opgebeld en dan moet je eens kijken wat er met je gebeurt. Dat is het tweede ding.”
Montez putte zich uit in verzekeringen dat hij van dat uur af aan alleen nog maar denken zou aan auto-onderdelen en elk contact met Talavera vermijden.
„Denk eraan,” voegde Jan er aan toe, „dat je voor die meneer Talavera ook niet bijzonder bang hoeft te zijn. Laat meneer Talavera maar aan ons over.”
„Maar... als hij me nu morgen of zo opbelt?”
„Neem de eerste twee dagen maar geen telefoon aan. Dat is het veiligste. En nu gaan we rijden. Jij blijft vastgebonden. Waar zijn de sleuteltjes van je auto? Bob, jij rijdt de Dodge naar de achterkant van het huis, dan laden we deze snaak hier in. Dan loopt het niet in de gaten.” En die operatie verliep volkomen naar plan en zonder enige hapering. Het was gewoon een pleziertochtje. Ongeveer zeven kilometer buiten El Paso was een zonderlinge, rood-kleurige rotsformatie links van de weg.
„Stop,” zei Montez. „Hier vlakbij is het. Rij zachtjes door.” Een kleine honderd meter verder zei hij:
„Hier is het. Zie je die plek geel zand daar, bij die reuzencactus?”
De drie jongens tuurden met tranende ogen over het in de gloeiende middagzon trillende zand.
„Iets rechts van die telefoonpaal in de verte?”
„Daar, ja. Bij die cactus liggen wat losse stenen.” „Zien we, ja.”
„Tien centimeter onder de grootste van die stenen liggen jullie papieren.”
Jan knikte.
„Bob en Arie, blijven jullie in de wagen voor het geval een of andere nieuwsgierige grapjas voorbijkomt en stopt om te vragen of we soms pech hebben. Ik ga er op af.” Er passeerde alleen een open, vierpersoons Ford Mercury, waarvan de inzittenden niet eens naar de Dodge keken. Jan sjokte door het losse, hete zand naar de reuzencactus, bukte zich bij de stenen en was daar even bezig. Toen hij zich weer oprichtte, zwaaide hij kort met één arm en kwam teruglopen.
„Hij heeft ze,” zei Bob. „Gooi die knaap er maar uit, Arie.” Arie keek Bob verbaasd aan.
„Waarom?”
„Kan-ie terug lopen. Dat is goed voor hem.”
„Niet doen,” ried Arie zorgvuldig Hollands sprekend om het Bob te laten snappen. „Laten we aardig voor hem zijn. Als we hem nu nijdig gaan maken, heb je kans dat-ie weer gaat zitten broeden op een manier om ons een kool te stoven. Misschien waarschuwt-ie dan die Talavera wèl en duikt zelf onder. We moeten hem zoet houden.” Bob dacht even na en knikte.
„O.K. Ik zou hem met genoegen een eind de woestijn over schoppen, maar je hebt gelijk. Pappen en nathouden. Zullen we onderweg nog een ijsco voor hem kopen? Of een zakje toverballen?”
Jan stapte de weg op met een dun pakje, bestaande uit drie paspoorten, in zijn hand. Bob gooide de achterdeur van de Dodge open.
„O.K.” zei Jan. „En laten we nu als de hazen maken dat we in Mexico komen voor er wéér wat gebeurt.”
Bob startte de motor en zwenkte de Dodge in een U-bocht over de weg, terug naar El Paso.
„Wat kan ons nu nog gebeuren, kalf?”
„Een hele hoop,” zei Jan, weer in het Hollands. „Vermoedelijk geeft de politie de nummers van zoekgeraakte paspoorten door aan een centrale instantie en die zendt de lijsten met nummers van verdwenen passen weer aan de grenscontrole-posten. Daarom is het zo gevaarlijk om met een gestolen paspoort waarop een andere foto is geplakt de grens over te willen gaan. De nummers staan gesignaleerd.”
„Heden, ja,” zei Bob geschrokken. „Mogen we wel voortmaken, anders worden we nog aan de grens vastgehouden wegens verdacht bezit van onze eigen als gestolen te boek staande passen.”
„En dan wordt wéér jouw vader opgebeld,” zei Arie. Montez zat nerveus naar het Hollandse gesprek te luisteren.
„Wat gaan jullie nou met mij doen?” vroeg hij.
„Netjes in bed leggen,” zei Arie, in het Engels. „Met een radio naast je, die lief en zachtjes speelt. Als je je nu verder zoet gedraagt, zullen we je uit Mexico een hele mooie ansichtkaart sturen met fraaie kleuren plus onze handtekeningen. Maar jij je nu maar niet druk.”
En zij deden het precies zo. Zij reden de Dodge om het huis van Montez heen, droegen hem naar binnen en legden hem in een van zijn slaapkamers te bed. Zij zetten het radiootje naast hem aan, zetten een open flesje Cola bij hem neer en bogen alle drie vóór ze de slaapkamer verlieten.
„En nu mag u uzelf losmaken, mijnheer Montez,” zei Jan. „Dat is niet te veel gevergd voor alle lasten die u ons hebt bezorgd.”
„Nee,” zei Montez. „Dat is zo. Dank je wel, jongens.” „Tot uw dienst, mijnheer Montez,” zei Arie, voor hij de deur sloot. „Maar u moet echt niet denken dat wij zachte eitjes zijn en u moet het ook niet in uw hoofd halen om Talavera op te gaan bellen, want de volgende keer dat wij u dan te pakken krijgen loopt het minder goed met u af.” „Ik heb het begrepen,” zei Montez.
De radio barstte los met het op dat ogenblik bijzonder populaire lied: „The Yellow Rose of Texas.”
„Zo,” zei Bob, toen zij naar buiten liepen. „En wij óók naar Texas. Als de hazen. Als we stug doorrijden, kunnen we vannacht nog in Mexico zijn.”
„Het wordt tijd,” vond Jan.
De Lincoln stond braaf wachtend op de plaats waar zij die hadden achtergelaten en startte onmiddellijk. De laatste etappe van hun autotocht naar de Mexicaanse grens begon.

EERSTE DAG IN MEXICO.

De hele avond en de nacht ronkte de lange Lincoln naar het zuidoosten, ruwweg evenwijdig aan de Mexicaanse grens, die vanaf El Paso tot aan de Golf van Mexico in hoofdzaak wordt gevormd door de historische rivier, bekend als de Rio Grande del Norte, die in de loop der eeuwen menigmalen rood werd gekleurd door het rijkelijk vergoten bloed van Apache- en Comanchen-Indianen, Mexicanen en blanken. De eerste zes- tot zevenhonderd kilometer van hun trip liep de weg evenwijdig met het Apache gebergte, maar na middernacht, toen zij de brug over de Rio Pecos (een zijrivier van de Rio Grande) passeerden, op weg naar het plaatsje Del Rio, werd het terrein vlakker. Arie, die nu het stuur had overgenomen na de beurten van Bob en Jan, trapte het gaspedaal bijna tot op de bodem in en zat te luisteren naar het grammofoonplatenprogramma van een Texaanse disc-jockey, een van de zeer weinigen (zoals Arie tot zijn genoegen constateerde) die voldoende gezond verstand en bescheidenheid had om zo weinig mogelijk te spreken en zoveel mogelijk platen te draaien. Jan lag schuin tegen het rechterportier gezakt te slapen en Bob, achterin, zei soms kwartieren lang geen woord. Bob bleef wakker, want de jongens hadden al lang tevoren ontdekt dat op dergelijke lange, nachtelijke tochten het gevaar voor in slaap vallen, of suf staren, van de bestuurder zo groot was, dat er beter een tweede persoon mede wakker kon blijven om een stomp uit te delen of een waarschuwende kreet te laten horen als er iets gebeurde of stond te gebeuren.
Zij stopten toen ze de Rio Pecos een kwartier waren overgestoken en bakten eieren op de primus. Arie dronk sterke koffie en werd daarin bijgestaan door Bob. Jan hield het op coke. Om één uur ging de tocht weer verder. De motor zoemde eentonig en betrouwbaar, de banden weigerden lek te worden, de oliedruk en motortemperatuur bleven nagenoeg constant en het enige werkelijk hinderlijke was de lading stof die zich overal op afzette, heel dun, fijn en soms zout of bitter smakend stof, dat in kleren en haren ging zitten en knerste tussen de tanden. Hun wenkbrauwen waren ermee bezet, zoals fijne poedersneeuw zich vasthecht aan het oppervlak van ruwe baksteen en hun ogen traanden en werden langzamerhand bloedbelopen door het voortdurende wrijven en ingespannen turen.
„Dit is wèl een land waarin je nog uit de voeten kunt,” bromde Jan, toen hij weer eens een keer wakker werd. Hij keek op het dashboardklokje en zag dat het vier uur in de ochtend was. Bob zat naast hem aan het stuur. „Hoe laat moet ik het roer overnemen?”
„Nu,” zei Bob kortaf en stuurde naar de kant van de weg. We zitten hier honderddertig kilometer van de grens af.” „Laredo?” vroeg Jan, geeuwend.
„Yes. Daar gaan we de Rio Grande en de grens over. Aan de overkant van de grens ligt Nuevo Laredo, oftewel Nieuw Laredo en vandaar is het nog een paar honderd kilometer naar Monterrey.”
„Dan komen we daar zo tegen negen uur in de ochtend aan?”
„Precies.”
De Lincoln stond stil. Bob stapte uit. Jan gleed achter het stuur. Bob liep om en klom door het andere portier weer naar binnen.
„Man, wat heb ik een stijve benen.”
Van achter uit de wagen bromde Arie:
„Wie avonturen wil beleven moet niet malen om comfort.” Jan schakelde in en reed weg.
„Jij hebt makkelijk praten. Jij zit op kussens spek.”

 * * *
Niets of niemand legde hen moeilijkheden in de weg bij het passeren van de grens. Zij hadden dat ook nauwelijks verwacht, maar toch haalden zij wat verlichter adem toen zij, onder de fondant- en borstplaatkleuren van de vroege ochtendhemel de grote brug over de Rio Grande del Norte passeerden en Mexico binnenstoven.
„Het allereerste wat ik doe,” verzekerde Arie, „zo gauw we in Monterrey zijn...”
„...is een bad nemen,” vulde Jan Prins aan.
„Twee baden,” zei Arie. „Het tweede voor het meer fijne werk.”
Zij hadden in Laredo bij het benzinetanken wat broodjes, worstjes en harde eieren gekocht, plus een van die kartonnen bakken, waarin je gereedgemaakte koffie kunt kopen om mee te nemen. Dat alles aten zij onder het rijden door op, want zoals altijd bij dit soort van tochten: nu het einddoel eenmaal zo dichtbij was, hadden zij geen rust of duur meer, vóór zij het hadden bereikt en elke minuut oponthoud leek hen kwalijk verloren tijd. Zij joegen voort zo snel de nogal primitieve Mexicaanse weg hen wilde toestaan, nu en dan plotseling remmend voor Mexicanen met muilezels voor karretjes, vrouwen met kinderen die met manden midden op de weg liepen, of tweedehands auto’s die pas na lang toeteren bereid waren, op zij te gaan. Bobs schatting bleek te optimistisch te zijn geweest; de weg was veel te bochtig om de gemiddelde snelheid toe te staan die zij in de United States hadden kunnen handhaven. Bovendien reden zij nu overdag, met veel meer verkeer. Zij bereikten de eerste huizen van het schilderachtige Monterrey om kwart over tien in de ochtend, reden door tot het centrum en bleven alle drie even op hun plaatsen zitten toen de wagen stilstond en de motor stopte.
„Monterrey,” zei Bob, ietwat verdwaasd. Hij begon zijn ogen te wrijven met de bovenkant van zijn gekromde pols, op de manier waarop een beer langs zijn neus wrijft. Jan kwam moeizaam overeind, stapte uit en hield zich even aan de portierrand vast.
„Ik kan de eerste uren geen auto meer zíen!” verklaarde hij.
„Zoet maar,” zei Arie. „Je mag heel binnenkort met locomotieven gaan spelen. Is dat niet een hotel, daar?” Het was inderdaad een hotel en het zag er heel redelijk uit. Het droeg een roodgeletterde naam op de witte voorgevel:
Paradise Hotel
(American Service)
Het was vijf verdiepingen hoog en ervóór stond een machtige collectie stofoverdekte auto’s van de meest uiteenlopende merken. Er waren een paar Cadillacs, drie Jaguars, een MG en ook een Rolls Royce.
„Laten we dat maar proberen,” zei Bob. „Die Amerikaanse hotels hebben tenminste fatsoenlijke badkamers.” Arie lachte spottend:
„Dan mogen we die ouwe Lincoln van ons wel achteraf houden, anders laten ze ons er niet eens in.”
Jan keek verontwaardigd om:
„Die wagen van ons is duurder in gebruik dan een Cadillac. Als je dàt maar snapt. Ik heb precies bijgehouden wat we aan benzine hebben verbruikt, en...”
Arie stopte de vingers in de oren en wandelde op het Paradise Hotel af.
Bob brulde:
„Hei, lui kalf. Neem eens wat bagage mee!”
* * *
Bob deed het woord toen zij het hotel binnenstrompelden, verklaarde dat zij toeristen waren op doorreis en dat hun ouders volgden. Na enig geharrewar kregen zij twee tweepersoonskamers plus een badkamer, maar erg geestdriftig leek de Receptie er niet over. Twee Mexicaanse jongens in witte pakken met rode biezen droegen hun bagage naar boven.
Zij gaven die jongens elk een dollar en stonden elkaar in het midden van de eerste kamer even aan te kijken. „Wie gaat er het eerst in bad?”
„Als we daarover gaan bekvechten, kun je beter beginnen met het vast vol te laten lopen, ezel.”
Bob opende de tussendeur en draaide alle kranen wijd open. Met innig verlangen stond hij neer te kijken op het stroelende water. Jan verscheen achter hem:
„Wie het eerst?”
Arie brulde vanuit de kamers:
„Spiertje trekken!”
Jan nam drie lucifers, brak van twee ervan een ongelijk stuk af en legde ze tussen twee vingers, zodat even lange einden uitstaken.
„Kortste mag het eerst. Langste laatst.”
Arie sloot de ogen en trok het middelste der houtjes. Het was het langste. Jan lachte. De dikkerd zei niets, opende een koffer, nam er twee handdoeken uit en wat schone kleren en ging naar de deur.
„Wat nu?” informeerde Jan, die het kortste houtje had getrokken.
„Ik ga een gemeenschapsbadkamer zoeken,” informeerde de dikke. „Dan heb ik ook geen last van nummer twee die alsmaar op de deur staat te bonzen dat ik op moet schieten.”
Bob keek nadenkend, terwijl Jan in de badkamer verdween. Dan begon hij ook in een koffer te rommelen en drie minuten later was ook híj aan het dwalen door de gangen. op zoek naar een vrije badkamer. Het was een Amerikaans ingericht hotel en dus duurde het niet lang of onze vrienden zaten verrukt in drie verschillende badkuipen te plassen, op drie verschillende etages.
* * *

Om kwart voor twaalf was Jan als eerste beneden, geboend, gekamd, schoon aangekleed en met alleen een licht stijf gevoel in zijn dijen. Hij ging recht naar de Receptie toe:

„Wij moeten naar de CAMC, de Amerikaanse uraniumontginning. Per auto. Wat is de beste weg daarheen?” Een man in een heel dun licht grijs gabardine-pak, die rechts van hem aan de balie een enveloppe stond te adresseren, keek op.
„Ik werk bij CAMC. Wat moet u weten?”
Jan keek hem even van boven tot onder aan en antwoordde kort:
„Wij moeten ons daar melden bij Mr. Bowers. Zo spoedig mogelijk.”
De andere man, die typisch een Amerikaan was, te oordelen naar zijn kleren, zijn haar en zijn manier van spreken, keek Jan nu ook van boven tot onder aan en informeerde:
„Wie zijn: we?”
„Gaat u dat wat aan?”
De Amerikaan keek snel opzij naar de chef van de Receptie, die net deed of hij naar dat gesprek niet luisterde en post sorteerde, maar die ongetwijfeld zijn oren wijd open had. Hij maakte een kort gebaar met zijn hoofd en pakte de papieren op waarmee hij bezig was geweest:
„Kom eens even mee.”
De hal van dit hotel was vrij groot, met hier en daar palmen in potten en rieten stoelen bij kleine tafeltjes die een eind van elkaar stonden en waaraan men rustig kon praten. De Amerikaan ging zwaar zitten in een rieten stoel die kraakte onder zijn gewicht. Hij woog zeker tweehonderd pond en de gabardine van zijn jasje spande om zijn schouders. Zijn gezicht was roodbruin verbrand door de zon en zijn kortgeknipt, blond haar was in strepen verbleekt tot het de kleur had van oud touw. Zijn ogen hadden tientallen rimpeltjes in de hoeken en waren van een merkwaardig licht-grijs met groene vlekjes. Hij schoof het pakje paperassen met één hand in een zijzak van zijn jasje en vroeg kort:
„Koffie?”
„Dank u. Coke met ijs.”
De ander knipte kort en bevelend met de vingers. Een jongen in uniform schoot toe en nam de bestelling op: een coke met ijs en een ijskoffie.
„Zo,” zei de ander. „Mijn naam is Frank Phillips. Neem me niet kwalijk dat ik daarnet wat kortaf deed... maar er zijn hier zóveel gekke dingen gebeurd.”
Hij veegde even met de palm van zijn hand over zijn wenkbrauwen, of hij vermoeid was. Maar dat duurde maar enkele seconden; dan stonden zijn ogen weer helder en energiek. Hij herhaalde zijn vraag:
„Wie zijn die „we” waar je het net over had?”
„Arie Roos, Bob Evers en Jan Prins.”
De wenkbrauwen gingen even omhoog.
„Wacht even, daar heb ik iets van gehoord. Jullie”... Hij keek snel even om zich heen. „Jullie komen speciaal voor de spoorweg, niet?”
„Precies. U weet ervan?”
„Ik hoorde erover praten in het kantoor van Bowers. Maar... ben jij niet nog erg jong?”
Jan Prins had dat gezeur over zijn leeftijd al zo vaak gehoord, dat hij er meestal kribbig van werd als het weer eens naar voren kwam.
„Dat zijn we alle drie,” antwoordde hij kortaf. Op dat ogenblik verscheen de Mexicaanse jongen met de koffie en de coke. Phillips gaf hem een bankbiljet, wuifde ten teken dat hij het wisselgeld kon houden en vroeg: „Wat komen jullie eigenlijk precies doen?”
Jan nam een ontzaglijke slok van zijn coke en zette het glas behoedzaam neer.
„Luistert u eens... Kunt u zich legitimeren als employé van CAMC?”
„Zeker.”
Jan ging verder:
„En ik zie niet in wáárom ik u iets zou vertellen. Wij moeten ons bij Bowers melden en niet bij iemand, die wij toevallig tegenkomen in de hal van een Monterrey’s hotel. U zei daarnet, dat er hier rare dingen waren gebeurd. Wij hebben onderweg óók al het een en ander meegemaakt dat alle aanleiding geeft tot voorzichtigheid.”
De stem van Bob Evers zei achter hem:
„Hallo. Gaan we nu ergens wat eten?”
Bob droeg een schoon, kort khaki broekje, een groen-geel gestreept T-shirt en touwsandalen. Hij had de handen achter in de riem van zijn broek geschoven. Op dat moment kwam een van de Mexicaanse geuniformeerde jongens naar hun tafeltje toe:

„Telefoon voor Mr. Phillips...”
De Amerikaan schoot overeind, brommend:
„Ik ben benieuwd wat er NU weer aan de hand is.” Bob en Jan keken hem na terwijl hij verdween naar een rij van vier telefooncellen in een hoek van de hal. Bob voelde aan de manier waarop Jan keek, dat er iets aan de hand was.
„Iets bijzonders?”
„Ik vroeg de weg naar de Amerikaanse ontginning. Die knaap stond naast me te schrijven, keek op en zei dat hij bij CAMC werkte. Hij heet Frank Phillips. Hij begon meteen vragen te stellen en toen zei ik, dat ik niet inzag waarom ik een vreemde op zijn vragen zou antwoorden. We waren eigenlijk allebei even wantrouwend. Hij zei, dat er hier al heel wat rare dingen waren gebeurd.”
Bob ging zitten, trommelde met zijn vingers op de tafel en zei niets. Jan informeerde:
„Zouden we hier niet even op ons gemak wat eten voor de rest van de trip? Wie weet wanneer we daarvoor weer de kans krijgen?”
Bob trok half spottend één wenkbrauw op:
„Weet je zeker dat dat niet te duur wordt? Kunnen we niet beter een fles koffie kopen en een paar oudbakken pannekoeken?”
Jans antwoord daarop zou nooit bekend worden, want op dat moment kwam Phillips met haastige schreden de telefooncel uit, recht op hun tafeltje af.
„Bowers is aan de telefoon. Wil met jullie spreken.” Bob en Jan keken elkaar aan. Ze doken allebei de cel in. Bob nam de losliggende hoorn op en Jan luisterde mee, met zijn oor tegen de schelp gedrukt.
„Bob Evers hier...”
Een zware stem klonk van de andere kant, samen met wat gesis en gekraak.
„Dit is Bowers. Zijn jullie die knapen die Kelly me heeft gestuurd?”
„Yes, Mr. Bowers. We zijn zonet hier aangekomen. Maar...” „Rij dan achter Phillips aan hierheen. Hij zal jullie de weg wijzen. We hebben dringend een paar mensen hier nodig. Er is net weer een ongeluk gebeurd op de bergspoorweg.” „Yes, Mr. Bowers...”
De man aan de andere kant hoorde blijkbaar de aarzeling in de stem van Bob. Hij vroeg ongeduldig:
„Is er nog wat?”
„Yes... Hoe weet ik zeker dat u Bowers bent en Phillips Phillips? En dat Phillips van CAMC is?”
„Wàaat?...” De uitdrukking van de stem aan de andere kant was vervuld van stomme verbazing. „Of ik Bowers ben?...” De verbazing gleed weg en de stem zei kortaf: „Vraag maar even aan de chef de Receptie van het hotel of Phillips O.K. is of niet. Die zal je niet bedotten. Doen hotels niet.”
„O.K. Mr. Bowers. Maar...”
„Wat is er nu weer?”
„Kent u een zekere meneer Talavera in Monterrey?” Even stilte. Dan:
„Kan me niet herinneren. Waarom?”
„Er moet een lek zitten ergens in uw organisatie, want wij waren nauwelijks vertrokken of die mysterieuze Talavera wist dat wij op komst waren èn met wat voor auto. Wij werden onderweg al opgevangen. In de States.” Het bleef even stil op de lijn. Dan zei de zware stem nadenkend:
„Wisten ze in WAT VOOR AUTO jullie kwamen?” „Heel precies. En dat we met zijn drieën kwamen, ook.” „Dàt is sterk,” zei Bowers. „Dàt is knap... Luister nu. Ik heb het razend druk. Kom rechtstreeks hierheen en dan praten we wel verder. O.K.?”
„O.K.” zei Bob.
Jan ging rechtstreeks uit de cel terug naar Phillips, die aan het tafeltje zat te wachten, ongeduldig aan een sigaret trekkend. Bob ging naar de chef van de Receptie: „Wij moeten ons direct melden bij Mr. Bowers van CAMC. Die meneer Phillips daar... is die O.K.? Ik bedoel: is die er ook van?”
De Chef de Receptie keek een beetje bevreemd:
„Maar natuurlijk, mijnheer. Mr. Phillips is van het hoofdkantoor uit de United States. Hij logeert hier dikwijls.” „Thank you,” zei Bob, keerde zich om en zag de dikke Arie de trap af komen. Bob keerde zich weer om:
„Kunt u onze rekening opmaken? Wij moeten onmiddellijk weer weg.”
„Dat is dan een kort genoegen geweest,” zei de chef, nam een ballpoint, telefoneerde even met een andere afdeling en schoof een snel opgemaakte rekening over het gepolitoerde blad. Bob betaalde. Arie kwam naast hem staan: „Jan vraagt of we met Phillips meegaan.”
„Dat is O.K.” antwoordde Bob en streek het wisselgeld op. „Grijp een paar van die jongens en laat onze bagage naar beneden halen. Vlug.”
Tien minuten later zaten ze in hun Lincoln. Phillips kwam aanrijden in een roomkleurige Cadillac met linnen kap en stopte naast hen.
„Rijd maar achter mij aan.”
De Amerikaan, die nu een roomkleurige hoed iets achterover op het hoofd droeg, gaf gas. De Lincoln zwenkte achter hem aan.
„Om je een hoedje te lachen,” zei Jan. „Sta ik die vent te vragen of hij wel iets te maken heeft met CAMC en laat hij nou de big boss van het hele zaakje zijn.”
„Hm,” zei Arie. „Wat doet de hele grote baas hier in deze Mexicaanse stofboel? Die grote directeuren zitten meestal in elektrisch gekoelde kantoren op de bovenste etages van wolkenkrabbers en wagen zich nooit in het stof en de hitte. Daar zijn hun intelligente financiersbreinen te fijn voor gebouwd.”
„Behalve wanneer er iets ernstig in de war gaat lopen,” zei Bob. „Dan komen ze in beweging. Dat schijnt hier ook gebeurd te zijn. Phillips was kennelijk zenuwachtig.” „We zullen het gauw weten,” zei Arie. „Kijk eens wat een prachtig cactuswoud... je ziet hier van de cactussen het bos niet meer.”
Monterrey zelf ligt al in een heuvelachtig terrein, maar direct na dat typisch Mexicaanse stadje, dat pas in de laatste jaren definitief Noord-Amerikaanse karaktertrekken is gaan vertonen, slingert de weg het gebergte in. De streek is armoedig, met her en der verspreide huisjes en hutten, kale bergruggen en rotspieken, dan weer vlakten kale rots waarop wat verdroogde planten en soms boompjes groeien en hier en daar, in lage, vochtige gedeelten van het terrein, soms onverwacht groene, frisse plantengroei met miljoenen bloemen en exotische bomen. En overal cactussen... grote en kleine, bloeiende en half verdroogde cactussen met drie, vijf en zeven hoog oprijzende armen; als kandelabers ten hemel reikend. De weg slingerde verder, langs rotskloven en door nederzettingen waar in de schaduw mannen met strooien hoeden en tinkelende guitaren zacht voor zich uit zaten te zingen, onverschillig voor het stof dat werd opgeworpen door de in volle vaart voorbijrazende Amerikaanse wagens. Kinderen speelden overal... met elkaar en met de honden die in onbegrijpelijke hoeveelheden overal aanwezig bleken. Muilezels, met zware lasten over hun ruggen, sjokten geduldig voort, soms voortgetrokken door een vrouw en van achteren aangemoedigd door een man. De prachtige Cadillac van Phillips raakte hen soms op de zeldzame lange, rechte stukken weg een aardig eind vooruit, maar in de bochten, waar het verschil in aantal PK’s van de motoren weinig uitmaakte, liep Bob dikwijls het verschil weer in. Het stof dat zij in Arizona en Texas hadden geslikt was niets, vergeleken bij wat zij hier kregen opgedist. Het ritselde in kleine stroompjes van hun shirts af... lag in een laagje op de kokosmat die de vloer van de Lincoln bedekte en wervelde in een gestadige reeks wolken over en langs de voorruit.
Nog steeds klom de weg omhoog en in de verte rezen pastelblauwe rotspieken tegen een klare lucht.
„Frisse morgen,” zei Arie ten laatste. „De kerels die door dat terrein een bergspoorweg moesten aanleggen, hebben heus hun lol op gekund.” Zij waren het laatste Mexicaanse dorpje enkele minuten te voren gepasseerd en staken nu een dubbele spoorbaan over, die alleen maar werd aangekondigd door een scheefstaand bord.
„Dit moet de hoofdlijn zijn van Monterrey naar het zuiden,” merkte Bob op.
„Waar gaat die naar toe?”
„Zuidwaarts naar de hoofdstad van Mexico en noordwaarts via Monterrey naar de United States. De Rio Grande del Norte over.”
„O. En het uranium wordt dus hierover vervoerd?” „Kan haast niet anders. Rivieren die bevaarbaar zijn, heb je hier niet. Ze laden het erts ineens in wagons, natuurlijk en rijden die over het Mexicaanse spoorwegnet de grens over, ineens naar Los Alamos of een andere atoomfabriek. Dat is maar één keer laden en lossen.”
De weg slingerde nu over een soort van golvende hoogvlakte... aangegeven met zwarte en gele palen, want van een gewone verkeersweg was hier geen sprake meer. De grond bestond uit rots en hardgebakken aarde en overdag was het spoor best te volgen, omdat het gestadig voorbijrollen van auto’s en trucks een duidelijk spoor had nagelaten. Maar in de nacht, vooral bij een transport van meer
dere auto’s, die stof opwierpen, was het natuurlijk moeilijker te volgen en daarvoor waren vermoedelijk die palen geslagen. Geen spoor van leven viel hier meer te bekennen en vóór hen uit reed de Cadillac, het achterstuk ervan soms wild op en neer hotsend over het ongelijke terrein, zigzaggend op de bergen in de verte toe. Enkele honderden meters voor het uit kwam de eerste verhoging in het terrein: een rotsige heuvelrug van misschien honderd meter hoogte, die aan het ene einde plotseling eindigde, alsof een soort van reusachtig stenen brood in het vlakke terrein was geschoven. De staart van de Cadillac zwenkte om het einde van dat rotsblok heen... en verdween uit het gezicht.
Twintig tellen later zwaaide ook de Lincoln om het uiteinde heen...
„We zijn er!” riep Jan Prins, met een diepe zucht van opluchting en voldoening.

* * *
Vóór hen uit lag weer een rotsvlakte van enkele honderden meters lengte, doorsneden door een spoorwegbaan die in zicht kwam rondom een zware mop gebergte, verderop. Toen Jan en Arie mij later dit avontuur vertelden, zei Jan: „Wij moeten nu eerst even een schetskaartje tekenen van hoe het terrein daar er uit zag, mijnheer Van der Heide, anders snapt u er gewoonweg geen steek van. Het was daar zulk een wilde boel van klompen rots, stukken vlak hoogland, plotselinge ravijnen en hellingen, dat een kaartje absoluut onmisbaar is.”

Het kaartje dat ze het eerst voor mij tekenden staat op de pagina hiernaast. Van helemaal links boven kwamen de Lincoln en de Cadillac aanrijden en aan de overkant van de spoorbaan zagen ze dus die mop rots liggen waar de spoorbaan achter vandaan kronkelde. Het meest interessante was echter de wriemeling van mensen midden in dat stuk vlakte, rondom een ongelooflijke puinhoop van door en op elkaar geschoven wagons.
De Cadillac gaf een spurt gas, schoof hotsend en botsend over het hobbelige terrein tot vlakbij de plaats van het ongeluk en stopte in een stofwolk. De Lincoln kwam ernaast tot stilstand en de jongens stapten langzaam uit. Dat langzame in hun bewegingen werd veroorzaakt door de bijna spookachtige sfeer die er op dit stuk vlak terrein heerste. Het meest spookachtige was de ongelooflijke stilte, nu het grommen van de motoren niet meer klonk. De stemmen van de mensen die rondom de massa verwrongen staal en versplinterd hout stonden te kijken, waren kleine en ijle geluidjes onder de geweldige, strakblauwe hemel. Rondom hen lagen de kolossale klompen rots en over alles heen hingen die windloze, zware hitte en die ongelooflijke stilte. Zelfs geen vogel floot hier... geen windje suisde. De hemel, de zon, de rots en de cactussen stonden roerloos en schenen een andere kant uit te kijken, als was dat spoorwegongeluk zoiets onbelangrijks, dat zij er niet eens notitie van namen.
En zo zag het er inderdaad ook uit. Die stalen wagons... de locomotief, die op zijn kant dwars over de verbogen rails lag... de witgesplinterde grenenhouten resten van de houten wagons die tot de trein hadden behoord, leken verschrikkelijk klein en on-ernstig in deze woeste wildernis van uitgedoofd vulkaangebergte. In de nacht, bij het schijnsel van zaklantarens of schijnwerpers, kon het misschien indrukwekkend hebben geleken, maar in dit felle zonlicht, waarin je elk klein detail tot op kilometers afstand haarscherp zien kon, leken die wagens zo onmogelijk nietig, net of je, boven op het dak van een huis zittend, op straat een speelgoedautootje zag platrijden. Ook niet de moeite waard.
En geen der mannen die om de puinhoop heen liepen en onderling zacht praatten, scheen zich bovenmatig op te winden; of ze beseften dat opwinding hier toch niets baatte.
Phillips had zijn hoed afgenomen en liep op een groepje van drie mannen toe, dat bij de locomotief stond te overleggen, nu en dan met een gebaar iets aanwijzend. De middelste ervan was heel kort en breed gebouwd. Hij droeg bruine rijlaarzen en een bruine rijbroek met een khaki legershirt erboven en een Engels soort van pet. Hij stond met de benen wat uitéén, wat hem nog korter, zwaarder en solider deed lijken.
Jan, Bob en Arie liepen achter Phillips aan en luisterden naar het kort afgebroken gesprek. Phillips begon: „Zo Bowers. Het hoeveelste ongeluk is dat?”
Bowers keerde zich om en zei, kort maar beleefd. „Zesde, mijnheer Phillips. Deze keer hebben ze weer wat nieuws bedacht. Er lag een lading dynamietstaven onder de rails met een elektrisch contact, dat een vonk liet springen als het eerste wiel van de locomotief er overheen reed. Ziehier het resultaat. De locomotief werd opzij gegooid door de gasdruk van de explosie en de rest van de trein veranderde in deze massa oud roest en los uraniumerts.”
„En ik dacht dat je de lijn geregeld zou laten bewaken?” Bowers stak twee gebalde vuisten in de lucht, scheen even naar woorden te zoeken, woest genoeg om zijn gevoelens te uiten en zei dan op vlakke toon:
„Weet u hoeveel kilometers spoor we te bewaken hebben van boven af tot aan de hoofdlijn?”
Phillips nam zijn roomkleurige hoed af en sloeg er wild enkele malen achter elkaar mee tegen zijn been. Het stof vloog er in wolkjes uit. Hij gaf geen antwoord. Hij wist het antwoord waarschijnlijk maar al te goed. Bowers ging door:
„En overdag is dat misschien nog wel te doen. Maar wat moeten we des nachts? Ik kan geen patrouille neerzetten op elke honderd meter spoorlijn. Dan hou ik geen man meer over om uranium te delven en kunnen we evengoed naar huis gaan.”
Phillips barstte woest los:
„Dat kunnen we op deze manier óók!”
Door de hete stilte kwam de ijle dunne fluittoon van een locomotief die nog niet in zicht was, maar even later kwam aanrollen van achter de reusachtige mop rots waar de lijn omheen kronkelde. De machine trok een rij platte wagens achter zich aan, waarop onregelmatig gevormde voorwerpen stonden.
„Daar komt de opruimploeg,” zei Bowers. „Ze zullen de hele middag wel nodig hebben om alles van de lijn af te kieperen. Alleen een paar van de laatste wagons zijn nog bruikbaar. De rest kunnen we voor de sloop verkopen aan de hoogovens.” Hij begon de naderende werktrein tegemoet te lopen:
„Hoe is het afgelopen met de mensen op deze trein?” Bowers bleef staan en antwoordde over zijn schouder. „Deze keer vrij goed. Ze waren op alles voorbereid en stonden op de treeplanken van de machine. Stoker en machinist. De explosie slingerde hen van de machine af, maar ze waren weer overeind en een eind weg vóór de rest van de trein zich over de locomotief heen begon te stapelen. De machinist staat nu op de machine die daar aankomt.” De naderende trein was nu vlakbij en stopte bij de laatste, nog in de rails staande ertswagon van zijn verongelukte voorganger. Deze locomotief zag eruit als iets uit een ouderwetse prairiefilm.
„Waar hebben ze dát ding vandaan gehaald?” zei Jan Prins, die altijd een bijzondere belangstelling had voor motoren en machines. „Zo reden ze tientallen jaren geleden door de prairies van Noord-Amerika.”
De jongens wandelden erheen en stonden de locomotief te bekijken. Het was een helrood en groen gelakt geval met een koeienvanger schuin naar onderen voor de voorwielen gebouwd en een omgekeerde trechter aan de pijp om het uitvliegen van vonken tegen te gaan (destijds belangrijk in verband met het voorkòmen van prairiebranden). De machine was rijkelijk voorzien van koperen stangen en platen, die door de een of ander kort geleden waren opgepoetst en schitterend flonkerden in de felle zon. De groepen mannen die min of meer hulpeloos hadden staan kijken naar de tonnenzware massa’s verwrongen staal en de hopen in het rondgesmeten uranium-erts, kwamen nu doelbewust in beweging. Velen van hen hadden cilinderrevolvers in een holster op hun heup hangen. Enkelen hadden ook geweren gehad, die zij schuin tegen het onderstel van een der gekantelde wagons hadden gezet. Het waren voormalig legergeweren, bestemd voor een houder met vijf patronen en kogels met stalen mantel, negen millimeter kaliber. De mannen klommen op de eerste van de platte wagens en smeten er rollen staalkabel af. Op de tweede wagen stonden twee zware bulldozers, op de derde een rijdende kraan op rupsbanden. De vierde en vijfde wagens bevatten gewone zware tractoren. Deze mannen hadden dat soort karweitjes blijkbaar meer bij de hand gehad. Naast de bulldozers en rupstrekkers lagen zware stalen balken. Met koevoeten werden die blaken met één einde van de wagens af gewipt en daarna omgesjord tot twee ervan een helling vormden van de zijkant van een wagen af tot op de grond. De motor van de bulldozer sloeg aan en de machine begon voorzichtig te draaien tot zij gevaarlijk dwars op de platte wagen stond. Even de einden der balken tegenover de rupsbanden leggen, een beetje gas en de zware rupsbanden rolden op de balken, die onder het enorme gewicht òpwipten.
„STOP!”
De bulldozer, dreunend onder het daveren van zijn motor, had de op de wagen òpstekende einden balk platgedrukt tot de balken zelf horizontaal naast de wagon in de lucht zweefden. Touwen gingen om die einden en twee koppels mannen hielden de einden in bedwang terwijl de bulldozer verder reed... met balken en al voorover wipte en met een klap, een gedaver en een enorme stofwolk via de duikende balken het terrein op reed.
„Vakwerk,” zei Bob goedkeurend. „Meestal laten ze die dingen in de lengte eraf rijden en zo de spoorbaan op.” Hij had het nog niet gezegd, of de locomotief liet een fluittoon horen en trok de nu lege wagon een meter of dertig vooruit. De kraan stond nu aan het begin van de werktrein. Werklui waren al bezig lange staalbalken vanaf de korte kop van de wagon naar voren te sjorren, tot zij een helling vormden evenwijdig met de spoorrails.
„Allicht,” zei Jan, knikkend. „Dat zelfde grapje kunnen ze met deze kraan niet uithalen. Als díe met een klap voorover duikt, gaat-ie over de kop ook.”
Bob voegde eraan toe:
„En die rupsbanden van de kraan zijn ook te lang. Die kan niet dwars op de wagon komen te staan.”
Een machinist startte de motor van de kraantractor en de machine reed langzaam voorwaarts, rolde op de balken en dan voorzichtig over die balken de rails op, zwenkte af en rolde achter de bulldozer aan in een wolk van stof naar de verongelukte trein. Andere werklieden klauterden daar nu als klipgeiten op en onder de opeengestapelde wagons, staalkabels achter zich aan slepend.
„Deze moet er eerst af! Haak maar aan de bulldozer!” Er werd opvallend weinig geschreeuwd en gepraat. Ieder scheen onmiddellijk te zien wat er nodig was. Een duimdikke staalkabel werd om een as van de bovenste wagon gehaakt, het andere einde ging aan de trekhaak van de bulldozer, de machine gaf gas en de kabel spande zich; de rupsbanden daverden over de harde grond, de wagon bewoog knarsend, kantelde en rolde met oorverscheurend geknars en gekraak van de stapel af en daverde enkele meters naast de spoorbaan neer. Een kleine lawine van brokken uraniumerts regende in het rond.
„Trek dat ding een meter of vijftig weg!” riep Bouwers. „We moeten hier ruimte hebben voor de andere.” De bulldozer zette aan en slaagde er met veel moeite in de beschadigde stalen wagon over de harde grond weg te slepen. Stof begon nu in wolken overal op te stijgen en omdat er geen wind was, bleef het grootste deel ervan in de lucht hangen. De stalen trekkabel was bij het van de puinhoop af kantelen van de wagon hopeloos verward geraakt in het verbogen wielonderstel.

„Gooi die kabel los van de bulldozer en neem meteen een nieuwe,” gelasttte Bowers. „En laat twee man met een snijbrander intussen de vastgeraakte kabels losbranden. Eerst de lijn vrij krijgen.”
De rijdende kraan was nu ook in actie gekomen en was al bezig een klem geraakte wagon aan het ene einde los te tillen, terwijl de bulldozer met een kabel aan het wielstel werd gekoppeld.
„Alle twee tegelijk... Trekken!”
Gedaver van motoren, een stank van hete olie en Dieselgas en donderend vielen de laatste kubieke meters erts uit de wagen, die met oorverdovend geraas van splinterend hout werd losgetrokken uit de resten van wat eens een houten vrachtwagon was geweest. De andere bulldozers kwamen nu ook aanrijden. De locomotief kreeg een kabel vóór aan zijn trekhaak, zette aan en sleurde de laatste en onbeschadigde wagens achterwaarts, samen met nog twee die uit de rails waren gelopen en nu uit de puinhoop werden bevrijd. Een bulldozer kwam aandaveren, reed het vrijgekomen stuk spoorbaan op en begon het opgehoopte uraniumerts weg te schuiven. De lucht was nu vervuld van het dreunen van motoren, het sissen van stoom en het gierend knarsen van staal op staal. Het was een fantastisch tafereel en het duurde niet lang, of Jan en Bob hadden hun bovenkleren uitgegooid en waren gaan helpen waar zij zagen dat het nodig was. In het begin kregen zij af en toen enkele vreemde blikken toegeworpen, maar de werklieden, druipend van het zweet en stof, zagen al gauw dat deze jongens geen woord teveel zeiden en precies aanpakten waar het nodig was. Arie bekeek het geval even, ging naar de Lincoln, haalde er de primus uit plus een ketel en de watervoorraad en begon kalm koffie te brouwen. Hij deed urenlang niets dan koffie en thee brouwen. Hij liep af en aan met sterke koffie, lauwe thee en flesjes coke. Niemand vroeg wie hij was of waar hij ineens die spullen vandaan haalde. Iedereen gaf hem een korte, dankbare blik, dronk en viel weer aan op het uiteenscheuren van de staalmassa.

* * *
Om zeven uur in de avond, toen de zon onderging, warenn er nog twee wagons plus de locomotief die van de verbogen rails dienden te worden verwijderd en dat geschiedde bij de stralenbundels van de bulldozers, van de werktreinlocomotief en de koplichten van de aanwezige auto’s, die met hun radiatoren naar het terrein der vernieling stonden gewend. Aan eten dacht niemand en het resultaat van dit verbeten werken was, dat om half negen, met een zwak gejuich van uitgeputte mannen, het laatste karkas van de railbaan werd gesjord. Zoals altijd in bergstreken was het, dadelijk na het ondergaan van de zon, koeler geworden. De dikke Arie was begonnen stukken hout van de versplin-terde wagons bij elkaar te zoeken en ontstak nu een vuur dat al snel als een bosbrand oplaaide, gevoed door de harshoudende grenen resten van de kurkdroge planken en einden balk. Het bleek een heel goed idee van hem te zijn geweest, dat snel werd overgenomen om extra licht te maken om bij te werken. Want nu de spoorbaan zelf vrij lag, kwam de volgende fase van het herstelwerk aan de beurt: het weer berijdbaar maken van de baan. Snijbranders sneden de rails door; dwarsliggers die te erg beschadigd waren werden door nieuwe vervangen en intussen kwamen Bowers en Phillips naar de plek toe wandelen, waar Arie bezig was, nieuw hout op zijn vuur te gooien.

„Heb jij nog koffie?” informeerde Bowers, zijn smerige handen naar de vlammen strekkend.
„Yes, sir!” antwoordde Arie en nam een oude, blikken koffiepot (die hij intussen van een der mannen van de werktrein had gekregen) van een hoopje gloeiende houtsintels naast het eigenlijke vuur. „Juist vers gezet, mijnheer Bowers.”
Bowers gooide zijn hoed op de stapel stukken plank die Arie had verzameld en keek de dikke, sproetige jongen aan met een lichte twinkeling in zijn ogen.
„Jullie zijn toch door Kelly gestuurd, hè?”
„Ja, mijnheer Bowers.” Arie deed suiker in twee mokken en goot er hete, sterke koffie op. „Room, sir?”
„Nee, dank je. Geef maar sterk en zoet. Kelly heeft me in elk geval een paar snaken gestuurd die hun handen weten te gebruiken. Een goed idee van je om de kerels wat te drinken te brengen.”
Phillips, die zijn mooie gabardine jas al uren tevoren had uitgedaan en ook aan het werk was getogen, zag er nu alles behalve fraai uit. Zijn broek zat onder de olie en smeer, zijn gezicht vertoonde vuile vegen en een wond aan een van zijn handen was verbonden met een zijden zakdoek die vroeger op de dag zo bescheidenlijk uit zijn borstzak was komen kijken. Hij nam de tweede mok koffie van Arie over. Op zijn pols schitterde het vlammenlicht in een prachtig, gouden polshorloge.
„Het meeste viel mij op, Bowers, dat je die jongens niets hoefde te zeggen. Dat is altijd het moeilijkste met personeel... als ze geen orders krijgen, staan ze vaak met hun mond vol tanden.”
„Hm,” zei Bowers, koffie slurpend en een gezicht trekkend toen hij zich brandde. „Misschien komt dat, omdat twee ervan Hollanders zijn. Die hebben een machtig goeie reputatie. Ze werken hard, zijn zelfstandigheid gewend en kunnen hun hersens gebruiken.”
Phillips knikte kort en staarde somber, koffie drinkend, naar de ploegen werklieden die met einden nieuwe rail sleepten, filmachtig belicht door de stralen uit auto’s en bulldozers en de springende gloed van houtvuren. De houtrook steeg bijna loodrecht omhoog en trok een dun gordijn langs de kristalklare sterren. Een gedeelte der werklieden, nu niet meer nodig bij het repareren van de spoorbaan (een speciaal-karweitje voor geschoolde vaklui) klom op de werktrein. De locomotief gaf een lange stoot op zijn fluit en begon achterwaarts weg te rijden.
„Die gaan eten,” zei Bowers. „Hebben ze ook wel verdiend.” Jan en Bob kwamen langzaam naar het vuur toe drentelen. Ze zagen eruit of ze in een kolenmijn aan het sollen waren geweest: hun donkerbestofte bovenlichamen vol met lichtere strepen, waar het zweet het stof had weggespoeld.
„Ha, dikkerd. Is er nog koffie voor ons?”
„En nog wat te eten ook,” zei Arie. „Maar dàn is alles schoon op. Ik heb het voor je klaarstaan in een bak heet water vóórin de Lincoln.”
Zij keerden zich om, wandelden naar de Lincoln, die nog steeds met zijn felle koplichten een deel van de spoorbaan stond te bestralen en kwamen even later terug, elk met een geopend conservenblik en een vork, etende terwijl zij liepen. Het vuur waarom Arie en de anderen stonden, vormde zich automatisch tot een soort van hoofdkwartier waar nu ook een der vermoeide opzichters rapport kwam uitbrengen. Om elf uur zou de spoorbaan weer berijdbaar zijn, meldde hij.
„Dat is vlug werk,” zei Phillips.
„Komt omdat de dwarsliggers los op de rotsbodem liggen,” antwoordde Bowers. „In plaats van in zand en grind begraven, zoals meestal.”
„Fijn,” zei Phillips een tikje sarcastisch. „En hoelang duurt het nu voor de volgende trein in de lucht vliegt?” „Hangt er van af wanneer we hem laten vertrekken,” antwoordde de opzichter droog. „Als we al het personeel dat we hebben dag en nacht laten patrouilleren, hebben we een kans dat we onze spoorbaan veilig krijgen. Maar het vervelende is dat we dan geen man over houden om erts te delven.”
Phillips trok een stuk balk uit de stapel brandhout en ging er op zitten.
„Luister eens, Bowers... dit kàn zo niet. We móeten er iets op vinden.”

„Voor de drommel!” riep Bowers ongeduldig uit. „Ik ben een mijningenieur en geen getrainde aanvoerder in guerilla-oorlogen. Zoals de toestand nu is, kun je mij beter laten vervangen door een beroepssergeant van de Mariniers, met een paar jaar ervaring in het bevechten van Jappen in de jungles van Nieuw-Guinea.”Bob Evers begon voor zich uit te neuriën:
„From the Halls of Montezuma...
to the shores of Tripolis.
We’ll fight our nation’s battles...
on the shores and on the seas.”
Bowers smeet het restje koffie uit zijn mok, waarin hij wat koffiedik had aangetroffen, met een klets in het vuur en vervolgde kortaf:
„De mijnontginning is mijn werk. Daarvoor ben ik aangenomen. Een spoorweg erbij aanleggen heb ik gedaan.
De mijn werkt als een vakkundige machinerie. Als we nog één week doorgaan, ligt er zoveel uranium-erts daarboven op de bergen, dat er voor ons geen plaats meer is. Dan valt het vanzelf het ravijn in en kunnen we het daar met draglines opscheppen. Maar het probleem blijft: hoe krijgen we het vervoerd over een afstand van zestig kilometer tot aan de eerstvolgende lijn van de Mexicaanse Spoorwegen, zonder dat elke tweede locomotief in de lucht vliegt of
ontspoort? Weet u, wat ik nog aan locomotieven ter beschikking heb?”
„Hoeveel?” vroeg Phillips kort, met één voet op de stapel brandhout. Arie smeet enkele nieuwe stukken op het vuur. De hars kookte eruit en brandde op met een wierook-achtige geur.
„Twee stoomlocomotieven en drie Diesel-loks die alleen maar krachtig genoeg zijn voor rangeerdoeleinden. En hoe moet ik die bandieten bestrijden? Ik heb al vier telegrammen gezonden aan de Mexicaanse Regering. Maar wat willen die eraan doen? Om in dit woeste land een handjevol bandieten te vinden heb je een compleet regiment getrainde bergtroepen nodig.”
„Dan sturen ze die maar,” zei Phillips. „Anders nemen we diplomatieke maatregelen. Dan werken we via de Mexicaanse gezant in Washington.”
Bowers wierp zijn hoofd achterover en lachte tegen de Grote Beer.

„O, wel zeker. En hoe lang duurt dat allemaal? Hoelang duurt het voor die slome Mexicaanse Regering in actie komt? En vóór die troepen hierheen zijn overgebracht? En wie garandeert mij, dat die Mexicanen geen gemene zaak maken met die bandieten en net doen of ze niets kunnen vinden? Dacht je dat die hun eigen landgenoten gingen arresteren om een stel Yankees een plezier te doen? Het zijn me nogal lekkere jongens, die Mexicanen. Ze vinden ons reuze geschikt, zolang ze pakjes Camel van ons kunnen bietsen, of in harde dollars betaald worden. Maar voor de rest zien ze ons net zo lief morgen allemaal in een ravijn rollen.”
Arie Roos en Jan Prins keken elkaar aan. Het was weer de gewone klacht van Amerikanen in het buitenland. Die kwamen met veel geld, mooie kleren, prachtige machines en de beste bedoelingen. Ze deelden sigaretten en kauwgom uit en klopten de kinderen op hun hoofden. In ruil daarvoor verwachtten ze dat alle andere volkeren hen als bloedsbroeders zouden ontvangen. Pas na jaren ontdekten ze tot hun verbijstering en ontsteltenis, dat ze op een of andere manier van slag af waren en bleven. Dat een Engelsman, op een of andere gekke manier wèl met andere volkeren kan omgaan en een Hollander ook en een Italiaan; de meest rare volkeren wel... Alleen een Amerikaan blijft altijd onbegrepen.
„Maar...” begon Jan Prins toen aarzelend. „Er bestaat al jarenlang een boek over nét zo’n soort probleem.’ ’ Iedereen keek hem verbaasd aan. Phillips staarde naar de vuile jongen met het halflege conservenblik in de ene hand en een vork in de andere. Bowers, met de benen wijd uitéén, trok zijn ruige wenkbrauwen op. De opzichter, net op het punt, de peuk van zijn sigaret in het vuur te gooien, stopte die beweging met zijn arm half opgeheven. „Een bóek over zoiets?” vroeg Phillips. „Welk boek?” Arie hurkte neer en begon de halfverbrande einden hout naar het centrum van het vuur te schuiven. Bob at rustig verder uit zijn blik.
„Het heet: „The Seven Pillars of Wisdom”,” zei Jan. „En het is geschreven door een vent die eigenlijk Shaw heette en tijdens de eerste wereldoorlog voor de Engelsen samen met de Arabieren tegen de Turken vocht in de woestijnen van Arabië. Ze noemden hem „Lawrence of Arabia”.” Phillips knikte even.
„Daar heb ik eens van gehoord, ja. Maar wat wist die man nu van uranium af? In die tijd wisten ze nog niet eens dat je een atoom kunt splitsen.”
„Dat zal best,” antwoordde Jan, een hap uit zijn blik nemend. „Maar toen hadden ze al wèl locomotieven en dat is nu de hele mop.”
Bowers blafte ongeduldig:
„Wàt voor mop?”
„Die Lawrence werd door de Engelsen naar Arabië gestuurd om hem te laten proberen of hij van zwervende Arabieren een leger kon samenstellen dat tegen het Turkse leger kon vechten om zo Arabië te bevrijden. Maar hij kreeg al heel gauw in de gaten dat daar geen slag van terecht zou komen, want die Arabieren waren allemaal zwervers; nomaden, die in tenten woonden en hun hoofd niet langer dan een of twee weken bij een bepaald plan konden houden. Een normaal leger daaruit samenstellen was volslagen onmogelijk, want net als Lawrence na veel gepraat één Arabierenstam zo gek had gekregen, dat ze bij hem bleven, moest hij weer op zoek gaan naar een tweede en zo verder, om zijn strijdkracht te versterken. Maar tegen de tijd dat hij de tweede had overgehaald, was de eerste allang vergeten waar het om ging, of was zich gaan vervelen en weer de woestijn in getrokken. Het was net of je wou proberen een beeldje te bakken van droog, los zand.”
„Heel aardig,” zei Phillips. „We hebben hier in Mexico een hoop woestijn en een hoop los, droog zand. Maar wat heeft dat verhaal nou te maken met...”
„Daar kom ik nu aan toe,” ging Jan onverstoorbaar door. Arie Roos had dat verhaal nog nooit van hem gehoord en zat, bij het vuur gehurkt, ademloos te luisteren. Jan nam weer een hap uit het blik en keek onafgebroken in de dansende vlammen.
„En toen kreeg Lawrence koorts. Hij lag te ijlen. Dagenlang. En toen hij weer beter werd, zag hij heel helder ineens de oplossing van zijn problemen. Die Turken hadden geen manschappen door heel Arabië heen zitten... Dat Arabië is bijna helemaal heet zand en kale woestijn. De Turken hielden garnizoenen in steden als Mekka en Medina.”
Bowers knikte:
„Natuurlijk. En die Lawrence kon geen Arabische strijdmacht bijeen krijgen, sterk genoeg om die garnizoenen aan te vallen.”
„Nee,” zei Jan. „Maar die garnizoenen moesten voortdurend worden bevoorraad. Met voedsel, kleding, munitie. Dat werd allemaal aangevoerd per spoorweg. Vrachtvervoer per vliegtuig bestond toen nog niet en autokaravanen waren er nog niet in ’14-’18. Dus Lawrence snapte dat hij de spoorwegverbindingen moest afsnijden. Dáár waren zijn Arabieren voor geknipt. Die waren gewend aan het leven in de woestijn. Die konden als het ware uit de lucht komen vallen, een brug of een stuk spoorbaan opblazen en weer in het niet verdwijnen.”
Het vuur knetterde en een licht briesje dat even opsteeg, wuifde de harsachtige, geurige rook schuin over hen heen. Van de spoorweg af kwam het felle hameren waarmee men de zware nagels in de dwarsliggers dreef. Niemand maakte nu ongeduldige of spottende opmerkingen. Jans vork schraapte over de bodem van het blik.
„Maar dat ging óók niet goed. Af en toe verdween er een trein in een ravijn, of ontspoorde er een, maar de Turken zonden telkens nieuwe treinen en lieten de bruggen zwaar bewaken. Lawrence had eenvoudig niet genoeg mannen en kansen om het spoorwegverkeer geheel lam te leggen. En toch was dat wat hij wilde bereiken. Dus wat ging Lawrence doen?”
Stilte rond het vuur. Het hameren aan de spoorweg ging door.
„Hij snapte,” zei Jan langzaam, „dat het er geen snars toe deed of hij wagons vernielde of niet. Want de wagons waren waardeloos zonder de locomotieven. Het ging om de locomotieven. Een spoorbaan die opgeblazen is, kun je in een paar uur weer repareren. Een brug net zo. Je kunt jaren bezig blijven met einden spoorbaan vernielen en de treinen rijden rustig door. Maar concentreer al je aandacht op de locomotieven... en dan kom je er. Want in heel Arabië was geen enkele werkplaats waar je een kapotte locomotief kon laten repareren. En er is een grens aan het aantal beschikbare locomotieven. En toen begon Lawrence al zijn krachten te concentreren alléén op het vernielen van locomotieven. En binnen zes maanden moesten de Turken hun garnizoenen terugtrekken uit Mekka en Medina en later nog verder. Ze konden niets meer vervoeren.”
Arie had de mokken opnieuw met koffie gevuld. Phillips, Bowers en de opzichter namen ze zwijgend aan. Phillips nam een eerste teug en vroeg droogjes:
„Zeg, Bowers... denk je dat die bandieten per ongeluk dat boek van Lawrence hebben gelezen?”
„Je zou het wel zeggen,” antwoordde Bowers, zuurzoet. „Ik ben tenminste bij zes spoorwegongelukken vier goede locomotieven kwijt geraakt. De eerste viel met trein en al door de brug die we boven over het ravijn hebben gebouwd. Balken doorgezaagd. Daarna liet ik twee wachtposten van drie man elk, met schijnwerpers, dag en nacht staan aan beide einden van het ravijn. Gewapend met geweren. En er staan borden met in het Spaans en Engels de waarschuwing dat iedereen die op de eerste oproep niet halt houdt, wordt neergeschoten. We hebben daar niemand meer gezien. Daarna ontspoorde een trein op de wissel onderaan de helling. Volkomen ravage. Derde locomotief raakte ik
kwijt omdat de rails vijftien kilometer noordwaarts van hier over een lengte van twintig meter waren losgemaakt, maar precies op hun plaats weer neergelegd. De machinist merkte niet eens dat er iets niet in orde was vóór zijn locomotief over de dwarsliggers hobbelde en de hele trein achter hem ontspoorde. De zware ertswagens scheurden zijn machine gewoon aan stukken. Hij sprong er op tijd af, rolde als een bal over de grond en kwam juist op tijd weg. Het is een wonder dat ik nog mensen kan vinden die bereid zijn een locomotief te rijden. En deze, vanmiddag, was nummer vier. Die rijdt óók nooit meer.”
Phillips keerde zich tot Jan en vroeg sarcastisch: „Stond er in dat interessante boek soms ook, wat je zou moeten doen als je in een dergelijke situatie zat?” „Nee,” zei Jan. „Maar met mijn vader, die kolonel is, heb ik het er vaak over gehad. Er zijn dingen die de Turken hadden kunnen doen. Of moeten doen. Maar Lawrence werkte óók met elektrische ontstekingen die hij van een afstand kon bedienen. Dus hij kon een springlading altijd onder de locomotief laten ontploffen. Dat is hier niet. Tenminste nóg niet.”
„Wat hadden ze dan kunnen doen?”
„Ze hadden hun locomotieven achteraan de treinen kunnen zetten. Zodat de loc duwt in plaats van trekt. Als de eerste wagens op een bom lopen, kan de locomotief meteen remmen en een massa van de trein redden.” Phillips en Bowers keken elkaar aan.
„Tja...” zei de opzichter. „Dat is natuurlijk zo. Maar dat is voor ons óók al erg genoeg. Wij vervoeren erts niet met wagentjes tegelijk, maar met tien complete treinen per dag, als het goed is. Eèn ontsporing stagneert het vervoer voor bijna een complete dag, alles bij elkaar gerekend. En wagons kosten óók geld.”
„Dan kun je natuurlijk,” ging Jan kalm door, het nu lege blik op het vuur gooiend, „een proeftrein vooraf laten rijden.”
Iedereen stond hem nu aan te kijken.
„Welja,” zei Bowers. „Een zelfmoord-trein. En wie wil die rijden?”
Jan zei:
„Je kunt een losse Diesel-locomotief nemen, die langzaam rijdt. Gebeurt er dan wat, dan is er alleen een klein locomotiefje kapot. Doe je dat niet en er gebeurt wat, dan ligt er een complete trein in puin. Het is maar wat je het goedkoopst uitkomt.”
„En wie wil zo’n ding rijden? Die kleine Diesels slaan zijwaarts over de kop als er iets onder hun wielen ontploft. Je kunt nog beter vrachtwagens nitroglycerine gaan rijden.”
Jan wreef zijn neus, in de afgelopen twee dagen aardig verbrand door de felle zon en het snijdende woestijnstof. „Dan is er nog een derde manier en die is hier misschien de beste. Je neemt een lege wagon. Die verbind je door middel van een vijftien meter lange stalen balk met de voorkant van een Diesel-locomotief. Dat zaakje gaat met matige snelheid rijden, gevolgd door een ertstrein. Ontploft er wat, dan gaat de lege wagon eraan. De Diesel kan op tijd stoppen en de ertstrein ook.”
Phillips en Bowers keken elkaar aan. Dan begon Bowers te lachen. Even later begonnen ook de opzichter en Phillips zelf te lachen. Ze lachten hoe langer hoe harder en dan gaf Bowers Jan een klinkende klets op diens schouder.
„Vlerk van een jongen! Je hebt de spijker op de kop getikt! Nu snap ik, waarom Kelly jullie heeft gestuurd. Ik dacht even dat het hem in zijn bovenkamer mankeerde, maar nu zie ik dat ik me niet in hem vergist heb. Wie heeft er een stuk papier?”
* * *
En daar zaten ze met zijn zessen, met de koppen bij elkaar, naast het knetterende vuur, terwijl de nacht om hen heen langzaam kouder werd en de sterren hoog boven hen al helderder en scherper. Bowers had een vel papier gelegd
op een stuk plank op zijn knieën en tekende. Datzelfde kaartje tekenden Jan en Arie later voor mij, toen we zover met dit avontuur waren gevorderd.
„Kijk, mijnheer Van der Heide,” zei Jan Prins toen. „Dat vorige kaartje van ons toont het stuk spoorbaan waarop het ongeluk gebeurde, na die bocht om de rotsklomp heen. Vandaar liep de spoorbaan een eindweegs horizontaal en dan tegen een vrij lange en steile berghelling op, kwam dan uit op een vlak stuk rotsgrond, had daar een rangeerzijspoor en ging dan via een brug een ravijn over. Dat was die brug die al een keer was doorgezaagd en die nu bewaakt werd, dag en nacht. Aan de andere kant van dat ravijn lag de bergrug met de eigenlijke uraniumontginning en die ziet u op het kaartje dat we nu gaan tekenen. (In dit boek is het precies zoals Bowers het voor Jan tekende en Jan weer voor mij, hiernaast afgedrukt). „Kijk eens,” zei Bowers tegen Jan. „De bergrug waarin uranium is ontdekt, is vulkanisch gevormd. De vulkaantop is een oude krater en moeilijk te passeren. Die scheidt ook onze ontginning van die van de Mexicanen. Wij zijn CAMCy, oftewel Central American Mining Company; de Mexicanen heten CMMex, dat is zoiets als Compania Metallurgica Mexican of iets dergelijks. Als je het kaartje nu goed bekijkt, zie je benedenaan, bij de Mexicaanse afdeling, wat voor suffigheid ze hebben uitgehaald. Het erts is daar wat beter van kwaliteit... en die politieke snaken in de stad keken niet verder dan hun neus lang was; die hebben met transportproblemen totaal geen rekening gehouden. De bergrug daar, met hun ontginning erop, is doorsneden door een ravijn, zo breed en zo diep, dat er op korte termijn geen betrouwbare spoorbrug over kan worden gebouwd. Aan die kant zitten ze vast. Naar links is woest bergland, ongeschikt voor een spoorweg. Aan de overkant is een zeer steile helling en op het ogenblik brengen ze het erts via een stort-glijbaan naar beneden. Beneden komt het dus zonder veel moeite. Maar nu komt de mop: vanuit het dal is er geen redelijke verbinding te krijgen met de
spoorweg bij Monterrey, omdat er een bergrug tussen ligt, die als derde poot vanaf die vulkaankrater zijwaarts leidt. En daar zitten de heren. Erts genoeg, maar transport: ho maar. En nu zou het niemand van ons verbazen, als er niet een stelletje van die politieke bandieten achter dit hele spelletje zat. Kijk eens... als ze ons hier het leven onmogelijk kunnen maken, net zoals Lawrence dat deed met de Turken, zouden ze misschien onze concessie over kunnen nemen, of op zijn minst sloegen ze dan een minder stom figuur. Zíj geen erts leveren... wíj ook niet. Snap je?”
„Ik snap het,” zei Jan en wees naar de bovenste helft van de kaart. „Die blokjes hier boven op de bergrug? Zijn dat de gebouwen van ons?”
„Ja. Opslagplaatsen en mijnen. Vandaar ook beide spoorlijntakken, die ook gemaakt zijn voor makkelijk rangeren. Vandaar ook dat smalle stukje zijspoor vlakbij de brug. Nu zal ik een tweede kaart tekenen. (Bowers tekende nu de kaart die Jan Prins al eerder aan mij had laten zien en die hiervoor al is afgedrukt).
„Let goed op,” zei Bowers. „Links onderaan zie je dat zelfde ravijn weer met de brug eroverheen. Aan de andere zijde van de brug loopt de spoorbaan eerst over platte rots, met een zijspoortje voor het rangeren. Daarna duikt de lijn vrij steil naar beneden. Dat zat ons niet lekker, want stel je voor dat zo’n trein van zware ertswagens door zijn remmen heenschiet. De ramp is dan niet te overzien. Dat hebben we heel handig opgelost, want voorbij het laagste punt van de dalende baan hebben we het spoor voorbij een wissel gewoon recht doorgetrokken en daar loopt het weer tegen een helling omhoog. Als er nu een stel ertswagens zouden los breken en op hol slaan, zet de wisselwachter daar beneden gewoon de wissel op „rechtuit”. De wagens rollen rechtdoor, tegen de helling op, tot ze hun snelheid kwijt zijn en rollen weer terug. Net zolang tot ze vanzelf stilstaan.”
„Goed bekeken,” lachte Arie, die altijd grote bewondering had voor dergelijke lepe vindingen.
„Min of meer,” zei Bowers. „Nu hebben we ook nog twee uitkijk- en signaalposten. Dat is allemaal zo ontworpen vóór we deze spoorwegaanslagen op ons dak kregen. De eerste post is boven bij de ravijnbrug. De man daar kan aan de ene kant het hele terrein van de ontginning overzien, de brug in de gaten houden en kan tevens de signaalpost nummer twee zien, die is ingericht op de plaats waar ongeveer de steile helling naar beneden begint. En die man kan vandaar af de helling overzien, de uitloophelling aan de overzijde van het dal en een heel groot stuk van de vlakke spoorbaan tot die om een rotsklomp uit het gezicht verdwijnt. Dat is zo gedaan opdat hij precies weet of er vanuit Monterrey een lege ertstrein op komst is, zodat hij ze boven daarvoor kan waarschuwen. Het klopte allemaal als een bus, vóór we met deze bandieten te maken kregen. Gezien?”
De jongens knikten. Bowers vouwde de kaarten op en gaf ze aan Jan. Daarna begon hij nadenkend een pijp te stoppen. Hij bukte zich, nam een brandende spaander en stak zijn pijp aan.
„Heb jij zelf vertrouwen in dat plan van jou met die losse wagen die door een Diesel, met een balk vooruit wordt geduwd?”
„Natuurlijk,” zei Jan.
Bowers blies een rookwolk omhoog naar een groenig pinkende ster.
„Heb je dan zin om zelf die locomotief te besturen?” „Niks liever,” zei Jan. „Dat heb ik mijn hele leven al willen doen.”
Bowers stond op:
„Laten we maar naar boven gaan. Vannacht nog wordt dat zaakje in elkaar gezet en zo gauw het klaar is, kun je het gaan proberen. Ik móet mijn erts aan het rollen krijgen.”
Hij beende weg naar de spoorbaan, waar nog steeds de grote vuren vlamden, maar het hoofdwerk scheen nu achter de rug. Jan keek naar Bob en dan naar Arie. De dikkerd maakte een diepe buiging, die zijn buik deed rimpelen.
„Saluut o, Prins, Groot Bestuurder van Locomotieven. Zul je aan me denken als je de lucht in vliegt?”
„Jij kunt het dan van me overnemen,” zei Jan. „Er is geen lading dynamiet ter wereld die jou van de rails af krijgt. Hoogstens zakt de ravijnbrug onder je in.”
De opzichter, die tot dan toe heel weinig had gezegd, wendde zich nu tot hen met een scheve glimlach op zijn gezicht.
„Luister eens, grapneuzen, je kunt niet per auto naar boven,”
Bob, al op weg naar de Lincoln, keerde zich verbaasd om. „Waarom niet?”
„Omdat er geen verkeersbrug is. Alleen die spoorbrug.” „Maar hoe...?”
„Op een wagen. Rij je auto op een wagon en het hele zaakje gaat de brug over.”
„Hoe eenvoudig,” zei Arie. „Dat moeten ze bij ons in Holland ook gaan invoeren. Waarom autorijden als er spoorwegen zijn? Lost metéén alle verkeersproblemen op. Je rijdt je auto op een platte wagon en gaat rustig zitten slapen. Je wordt wakker en je bent in Groningen. Je rijd de wagen de trein af en zo naar het huis van je tante. Kost zowat geen benzine ook. Maar waar is de trein?” „Die komt eraan om het materiaal weer op te halen.” Inderdaad kwam de locomotief zacht puffend de rotsklomp om; een felle lichtbundel voor zich uit werpend. Een man zwaaide met een lantaren... langzaam reed de machine met de sleep platte wagens er achteraan over de pas gerepareerde rails. Alles ging prachtig.
„Bulldozers opladen!”
Arie greep de opzichter bij diens mouw:
„Waarom moeten onze auto’s mee naar boven? Kunnen ze niet hier blijven staan?”

„Daar zijn we in het begin onze beste wagens mee kwijtgeraakt. Je bent er nu toch wel van overtuigd dat er hier bandieten rondzwalken die ons niet al te best gezind zijn, wel? Dacht je dat die onze auto’s hier beneden ongemoeid lieten staan? Ze stelen ze, of steken ze in brand. En hier een complete nachtwacht achterlaten is ons veel te ingewikkeld. We komen al mensen tekort. Kunnen we beter alles mee naar boven nemen; naar ons eigen terrein.” Dat was natuurlijk zo klaar als een klont. Dus ook de Lincoln en de Cadillac reden over twee hellende V-balken een platte wagen op, trokken hun remmen aan, kregen wigvormige blokken voor en achter de wielen en rolden boven op de trein wég van de nog steeds vlammende vuren. De drie jongens zaten precies zo in de wagen als tijdens hun tocht vanuit Californië. Bob keek omhoog naar de tienduizenden sterren, Jan hing opzij tegen het portier aan en Arie leunde voorover, met zijn hoofd tussen hen in. De trein klik-klakte over de rails en krijste een scherpe bocht om.
„Richtingaanwijzer uit, Bob,” vermaande Arie.
Bob grinnikte even. Dan zei niemand iets, want ze reden nu door geheel nieuw terrein. De meeste tractoren en bulldozers hadden hun lichten aan en in de schijn van al die lampen zagen de jongens, dat zij door een vlak soort van dal reden, met links en rechts hellingen. Na een tijdje kwam een bocht naar rechts. Een man stond daar te zwaaien met een groene lantaren.
„Dit is de wissel,” wees Jan. „Kijk, daar links loopt de uitloopbaan omhoog tegen de helling op. Nu gaan we klimmen.”
Hoog boven hen glinsterde het licht van een signaal. „Dat is de signaalpost op de helling, natuurlijk.” De locomotief hijgde en stampte, de lange trein tegen de helling op sleurend.
„Maar goed dat we blokken achter de wielen hebben,” zei Bob, bedenkelijk overboord kijkend naar de helling van de wagonbodem. „Stel je voor dat de Lincoln door zijn handrem glijdt.”
„Zet je ’m in zijn versnelling, jô. Dat helpt.”
De trein bleef stampend klimmen, passeerde snuivend en kreunend het signaalhuisje, waar een man iets schreeuwde tegen de machinist, dook dan over een rand en meerderde vaart. Vóór hen uit lag een brug, helder verlicht door booglampen aan hoge palen. De remmen sloegen aan en langzaam daverde de trein over een enkele tientallen meters lange brug. De tweede signaalpost, rechts, ging voorbij... vóór hen uit lag een terrein dat even deed denken aan een wilde kermis. Tientallen enorme booglampen brandden aan palen: gele natriumlampen, blauwgroene kwikdampreflectoren en rode en groene signaallichten. Dieselmotoren die elektrische generatoren aandreven stonden te stampen in golfijzeren loodsen. Draglines zwaaiden hun aluminium geverfde, sierlijke armen door felle lichtbundels een en stortten de inhouden van hun bakken uit op reeds aanwezige ertshopen. Radiomuziek daverde van verschillende kanten uit luidsprekers aan de lichtpalen. Een veldkeuken stond op een betonnen platform. Mannen stonden zich te wassen in een halfopen, betonnen waslokaal. De trein remde af en stopte.
„Afladen! Direct alles afladen!”
De werklieden sprongen van de wagens en begonnen met de balken te sjorren. Jan Prins klom uit de Lincoln, stond even boven op de spoorwegwagon rond te kijken en zag dan Bowers haastig naar een soort kantoorgebouw toe lopen. Hij draafde hem achterna.
„Mijnheer Bowers!...”
Bowers keerde zich om en stopte.
„Wat is er?”
„Hebt u die bulldozers meteen nodig?”
Bowers keek hem onderzoekend aan.
„Nee. Bulldozers genoeg. Meer dan locomotieven. Waarom?”
„Waarom laat u dan al dat materiaal niet op de trein staan? Als er weer iets gebeurt, moet alles weer worden opgeladen.”
Bowers wreef met de rug van zijn hand langs een oor, snoof wat en grinnikte plotseling:
„Je hebt gelijk. Het is míjn materiaal, zie je. En de spoorwegploeg leent dat voor ongelukken. Maar je hebt gelijk. We zetten het hele geval gewoon op een zijspoor, gereed om uit te rukken. Speciale ongevallentrein.” Hij grinnikte ineens wat scheefjes. „Kunnen ze meteen in actie komen om jou uit je Diesel te bevrijden.”
Hij liep snel terug, gaf de betrokken orders en draafde zijn kantoor binnen. Niemand bemoeide zich met Jan, Bob of Arie. Iedereen had het te druk met de gangbare problemen of men verwachtte zonder meer dat ze zichzelf wel zouden redden. Nou, dat konden ze.

PROEFRIT VAN JAN PRINS

Het duurde niet lang, of ze hadden de opzichter die samen met hen bij het vuur had gestaan in de gaten en van hem kregen ze drie bedden toegewezen in een half betonnen, half houten gebouw dat als gemeenschappelijke slaapzaal dienst deed. Een radio stond aan het einde ervan Mexicaanse gitaarmuziek te tinkelen, die door middel van enkele opgehangen luidsprekers door de hele ruimte klonk. In sommige van de bedden lagen mannen te snorken; een viertal speelde poker rondom een tafel, met blikken bier bij hun ellebogen. Zij keken wat verbaasd op toen Bob, Jan en Arie met hun bagage langs marcheerden, op weg naar de bedden nummer 47, 48 en 49. „Wat krijgen we nou?” vroeg de kleinste van hen. „Een
jeugdherberg?”
Arie liet zijn koffer met een plof op zijn bed vallen en begon die open te maken. De vier mannen staarden vol aandacht naar de drie jongens, die nu op de bedden met hun bagage bezig waren.
„Die rooie daar is niet mis,” zei een tweede, vol bewondering. „Hoe hebben ze díe naar boven gekregen, tegen de helling op?”
„Gerold, wed ik,” zei nummer drie. „Anders een gevaarlijk bedrijf met zo’n knaap. As-tie komt te vallen, stort door de klap de helft van onze mijnschachten in.” Arie zei niets. Jan inspecteerde de kast die tussen zijn bed en dat van Bob stond en óók het nummer 48 droeg. Hij vond er wat verdroogde sinaasappelschillen en oude kran ten in en bracht die met een vies gezicht naar een papiermand tegen een der steunpalen van het dak.
„Die is vast en zeker bij de padvinders geweest,” kwam de volgende opmerking. Nummer vier vond, dat hij ook een duit in het zakje moest doen.
„Hei, dikke!” riep hij.
Arie keerde zich rustig om.
„Dat ben ik natuurlijk,” ried hij.
„Precies,” zei de kaartspeler. „Maar goed dat de spoorwegen niet per gewicht vervoeren, anders werd jij arm aan treingeld.”
„Hahahaha!” lachten de anderen.
„Nou,” zei Arie. „En jammer voor jou dat ze het niet volgens intelligentie doen, anders kreeg jij geld toe.” Er heerste even stilte en dan barstte een verschrikkelijk gelach los; niet alleen van de drie andere kaarters om de tafel, maar ook van enkele der kerels die op hun bedden lagen te lezen en het gesprek met de nieuwelingen natuurlijk hadden gevolgd. De vierde man, een middelgrote vent met een bos zwart haar, liep vuurrood aan, legde zijn kaarten neer, stond langzaam op en keek Arie dreigend aan. „Luister eens even, roodharige snotneus. Heeft niemand jou ooit geleerd om mensen die ouder zijn dan jij niet brutaal te antwoorden?”
„Nee,” antwoordde Arie. „Alleen mensen die ouder en wijzer zijn.”
Iemand, ergens achter in de zaal, proestlachte kort. Dan werd het heel stil. De zwartharige man schoof zijn stoel achteruit en kwam langzaam op Arie toe. De dikkerd stond rustig bij het voeteneinde van het bed, de handen los neerhangend en zijn kaken op en meer bewegend, alsof hij gum kauwende. De zwartharige man kwam nader, haalde plotseling uit en maaide met de linkerhand een slag naar Arie’s hoofd. Maar dat hoofd wàs er al niet meer... Arie dook ineen, greep de arm, keerde zich met een ruk om en bukte onderwijl diep voorover. De zwartharige man zwaaide met het gewicht van zijn eigen slag mee, slingerde over Arie’s gebogen rug heen en kwam vier meter verder op de houten vloer terecht met een klap dat de hele slaapzaal ervan dreunde.
„Ik zou dat niet wéér proberen, als ik jou was,” zei Arie en ging door met het uitpakken van zijn koffer, onderwijl uit één ooghoek de man in de gaten houdend, die nu moeizaam overeind krabbelde, zijn schouders bevoelde, binnensmonds woedend iets brabbelde en dan met een spurt opnieuw op Arie af dook. Het was een enorme spurt. Hij kwam gebukt aanrennen, met zijn armen tot grijpen gereed, blijkbaar van plan Arie om het middel te scheppen en toen hij de rode dikkerd bereikte had hij een snelheid die zowat zestig kilometer per uur leek. En die hield hij... Maar wat er precies gebeurde zag niemand eigenlijk goed. Arie zwenkte opzij tot hij ruggelings op bed viel en stak een dik been uit, met de linkerhand een ferme duw gevend. De zwarte man struikelde voorwaarts, plofte op de vloer en schoof in de volle lengte erover voorwaarts tot hij onder het lege bed naast dat van Arie verdween. „Hou nou op,” zei Arie, op verveelde toon. „Ik moet mijn koffer nog uitpakken.”
Een van de mannen bij de kaarttafel stond nu op en greep de zwarte man beet die met een ontvelde neus en een pijnlijke pols onder het bed uit kroop.
„Doe niet zo stom, Sam. Die jongen kent judo. Merk je dat niet? Die kan je maken en breken zonder zelf een schrammetje op te lopen.”
Zwarte Sam scheen razend genoeg om op de plaats te bezwijmen, maar niemand had enig medelijden met hem. „Jij wou met alle geweld die jongen te lijf en nou heb je je zin,” zei een van de kaartspelers. „Ga zitten en speel de partij uit of smeer hem, dan kan iemand anders het van je overnemen.”
Zwarte Sam gromde wat, ging op zijn plaats zitten, veegde binnensmonds mopperend zijn ontvelde neus af en nam zijn kaarten op. Vanaf dat moment waren de drie jongens zonder meer geaccepteerd als volwaardige nieuwe leden van de Central American Mining Company. Niemand vroeg hen wat en als zij zelf een inlichting vroegen, kregen ze die met een vanzelfsprekendheid alsof ze al maanden in die barak hadden gewoond. Men wees hen de weg naar het douchelokaal en vertelde hen waar zij te eten konden krijgen.
Zij namen een stortbad, trokken andere kleren aan, borgen hun eigendommen in hun kasten en waren daar juist mee klaar, toen een man door de deur schreeuwde: „Die drie nieuwelingen... bij Bowers komen! In de montageloods.”
* * *

Het was nu kwart over elf in de avond. De montageloods was een ruim gevaarte met een zware betonnen vloer, betonnen wanden en een golfijzeren dak, maar tussen het boveneinde van de wanden en het dak was een volle meter open gelaten voor luchtcirculatie. Er stonden allerlei soorten machinerieën, die kennelijk gerepareerd moesten worden: een stel bulldozers, twee vrachtauto’s en enkele kleinere stukken machinerie waarvan de jongens niet zo gauw konden zien, waarvoor zij dienden. Langs zware dwarsbalken voerden rijdende Westontakels en van links naar rechts door de loods liep enen spoorbaan, zodat complete wagons, al dan niet met lading, erin en eruit konden worden gereden. Op die spoorbaan waren enkele mannen bezig aan een platte stalen wagon. Bowers stond er bij; pratend met een man die vermoedelijk een opzichter was.

Toen de jongens binnenkwamen, wendde hij zich tot hen. „Kijk eens even hier; je ziet, dat we er geen gras over laten groeien.”
Hij keek Jan scherp aan: „Ben je nog steeds bereid, dat plan van jou uit te voeren?”
„Natuurlijk,” antwoordde Jan. „Ik klets wel eens, maar nooit uit mijn nekharen. Ik ben ervan overtuigd dat dat plan van mij werkt.”
Bowers knikte en wees naar een rolwagentje, waarop nu enkele stukken zware staalplaat naderbij werden gereden. Hij zei:
„Je moet er wel rekening mee houden, dat een dynamietontploffing onder de wielen van deze platte wagen stukken staal en steen in het rond slingert. Die Diesel-locomotieven zijn niet zo vreselijk stevig gebouwd. We zullen daarom de Diesel die het zaakje voortduwt, van voren voorzien van een paar stevig vastgelaste pantserplaten. En de verbindingsbalk moet natuurlijk draaibaar voorop de loc en achteraan de wagen zijn bevestigd.”
„Allicht,” knikte Jan. „Anders krijg ik het zaakje niet de bochten door.”
Bowers knikte:
„Ga je gang maar, jongens. Las een zware stalen pen op de eindbalk van de platte wagon en boor een gat in de balk. Neem een U-balk. Gebruik die met de platte kant naar onderen, en boor in beide einden een gat. De gaten vallen over de gelaste pennen op wagen en locomotief. De balk zal wel wat doorzakken onder zijn eigen gewicht, maar dat is zo erg niet, want hij rijdt toch niet te hard. Zakt de balk àl te ver door, snijd er dan een paar meter af. Waar is die locomotief?”
„Die kan elk ogenblik hier zijn. We hebben de kleinste maar genomen.”
Bowers knikte instemmend.
„Monteer die platen erop. Eén van voren en twee aan de zijkanten, van onderen vastgelast en op de hoeken aan elkaar. Dat is stevig genoeg. En laat me weten als de boel klaar is. Ik ben op kantoor of in de eerste mijn.” „O.K., mister Bowers.”
Bowers keerde zich tot Jan:
„Blijf jij erbij terwijl ze het maken? Want je zult er per slot van rekening ook zelf mee moeten rijden.”
Jan knikte. Bowers verdween door een deur aan het einde, op hetzelfde ogenblik dat een kleine Diesel-rangeerlocomotief met helrode en blauwe kleuren daverend door de spooringang kwam binnenrollen. Het ding stopte, de machinist klom eruit en meteen spatten er twee lasbranders aan.
„Wat gaan we nou krijgen?” informeerde de bestuurder, zijn handen afvegend aan een dot poetskatoen.
„We gaan hier een soort pantserwagen van maken,” zei een der plaatwerkers en nam de maat van de voorbreedte van het staalframe van de loc.
„Welja,” zei de machinist. „Waar ben ik hier eigenlijk terecht gekomen? Ik dacht dat ik werkte voor CAMC, maar ik geloof dat ik per vergissing getekend heb voor de gemotoriseerde strijdkrachten. Zijn we aan een geheime invasie van Mexico bezig of zoiets?”
„Wij zijn een Vijfde Colonne,” vertelde een der lassers op een samenzweerderstoon. „Bowers wordt de nieuwe President van Mexico.”
„Val in het ravijn,” zei de machinist, de dot poetskatoen in zijn overall frommelend. „Ik ga een glas bier drinken in de cantine.”
Arie zei niets, maar bij het horen van het woord „cantine” kwam er een helder licht in zijn blauwe ogen. Hij volgde de machinist, vond de cantine en deed een reeks inkopen; vanaf plakken chocola tot en met bananen en flesjes coke. Arie voelde er niets voor, in het midden van een nacht plotseling zonder calorieën te zitten om zijn enorme energie aan te vullen.

* * *
Maar Bowers had gelijk gehad, toen hij waarschuwde dat vijftien meter U-balk waarschijnlijk te ver zou doorbuigen. De balk vertoonde bij die lengte zulk een neiging tot doorzwiepen, dat men genoodzaakt was, er vier meter af te snijden. Elf meter balk vertoonde juist genoeg stugheid om als verbindingsboom betrouwbaar te zijn. En ook het vastlassen van de dikke staalplaten ging niet in één, twee, drie. Alles bij elkaar werd het drie uur in de ochtend vóór het geval bedrijfsgereed was en Bowers werd gewaarschuwd. Een uur tevoren al was Jan Prins, samen met de machinist, in de kleine cabine van de Dieselloc geklommen om zich de werking van de verschillende hefbomen te laten uitleggen. Het was nogal eenvoudig: een handle voor het geven van meer gas; een grotere hefboom waarmee de koppeling werd ingeschakeld die de kracht van de motor overbracht op de drijfwielen en een remhefboom. Jan reed enkele malen met het hele geval open en neer, de loods in en uit. Daarna klom hij eruit en knikte: „Ik zal er heus niet mee op hol slaan. Ik moet trouwens wel langzaam rijden.”

Bowers kwam nu aanlopen, inspecteerde het zaakje en knikte. Daarna keek hij Jan aan:
„Bereid ermee te gaan rijden?”
„Ja, natuurlijk. Ik weet hoe het geval werkt.”
Bowers beende naar de deur:
„Dan eerst de brug over ermee. Intussen laat ik een ertstrein in elkaar zetten. De locomotief staat al onder stoom.” Bob en Arie stonden toe te kijken, terwijl Jan in de cabine van de Dieselloc klom, die stond te schudden door het stationnair lopen van zijn oliemotor.
„Ga ik mee, Jan?” vroeg Bob.
Jan schudde het hoofd. Dan stak hij zijn hoofd naar buiten:

„Weet je wat jullie moeten doen, als je verstandig bent?” „Ik ben zelden verstandig,” zei Arie. „Dus ik zou het niet weten.”
Jan antwoordde:
„Op je bed een tukje gaan doen. Als ik van deze tocht terug kom, moet een jullie het overnemen en dan moet ik slapen. Ploegenwerk; net als in de Lincoln, toen we om beurten reden.”
„Hij heeft nog gelijk ook,” bromde Bob en wuifde toen Jan de koppelhefboom overhaalde, een machtige „TOOETT!” liet horen op de luchtdrukhoorn en het hele geval de loods uit reed, waarvan het beton dreunde toen zeker honderdduizend kilo staal over de rails naar buiten rolde.

* * *

De signaalwachter bij de brug was van het plan op de hoogte gesteld en die had, via de telefonische verbinding, zijn maat aan de overzijde van de brug gewaarschuwd. Jans vreemde proeftrein rolde de brug over, naderde het begin van de helling en drukte op de hoorn. Het signaal dat vóór hem uit in het donker gloeide, sprong van rood op groen. Jan minderde gas maar liet de koppeling ingeschakeld om de locomotief mede op zijn motor te laten remmen. Het geval naderde langzaam het begin van de helling en de platte wagen dook over de rand. Jan hield één seconde zijn hart vast, toen hij de balk die zijn loc met de wagon verbond, over de dwarsliggers zag schaven; één ogenblik verwachtend, dat de balk uit een van zijn pennen zou worden gelicht... dan dook ook de locomotief de helling af en lag de zaak weer recht. Stampend rolde het gewicht van al die tientallen tonnen staal de helling af en kreeg meer vaart, tot Jan ging bijremmen. De signaalwachter brulde hem een groet toe. Jan schreeuwde wat terug en tuurde vooruit in het felle schijnsel van zijn koplampen. De helling was, alles bij elkaar, ongeveer een kilometer lang, maar de afdaling ging perfect. Dan doemde een gezwaaide lantaren op. Jan trok de remmen aan en het geval stopte knarsend enkele meters voor die lantaren. De wisselwachter kwam op hem af; een pistool in zijn vrije hand en een geweer over de rug.
„Vlak achter mij komt een ertstrein,” riep Jan.
„Ik weet ervan!” riep de man terug. „Rijd maar door; de wissel staat al om.”
Jan wuifde, rolde de rest van de helling af en via de wissel het vlakke spoor op, waar de vrijwel vlakke baan begon die over een lengte van tientallen kilometers naar de Mexicaanse hoofdlijn vanuit Monterrey voerde. Jan gooide zijn remmen geheel los en reed een meter of tweehonderd dus. Dan stopte hij en keek om... juist op tijd om te zien hoe het felle lichtschijnsel van de stoomlocomotief langzaam de ravijnbrug over kroop... enkele honderden meters schuin achter en boven hem. Het zuchten van de locomotief stopte. Dan gleed de lichtschijn weer achteruit. „Wat doen ze nu?” zei Jan, ongeduldig.
Het duurde zeker vijf minuten, voor hij uit het zuchten van de stoomloc en het tegen elkaar klateren van stalen buffers concludeerde dat men aan het rangeren was... met de bedoeling de locomotief achter de ertswagens te plaatsen.
„Dus die raad van mij hebben ze ook opgevolgd,” mompelde Jan. „Zoveel te beter.”
Hij wachtte tot hij de eerste ertswagens de brug over hoorde denderen en daarna tot hij ook het schijnsel van de locomotief weer kon zien. Het zaakje was nu definitief op weg. Jan knorde, gooide zijn remmen los en gaf wat gas. De diesel, de lege wagon voor zich uit duwend, rolde over de in het elektrisch licht glinsterende rails. Jans tocht was begonnen!

* * *
Jan Prins was genoeg technisch aangelegd om te snappen, dat een elektrisch ontstoken bom toch altijd nog even tijd nodig heeft om te gaan ontploffen. Als er een bom onder de rails was gelegd... (rik-klik... rik-klak... rik-klik... rik-klak. Was dat een lichtpuntje daar? Nee, de schittering van zijn koplampen in een stuk mica of zoiets... rikklik... rik-klak...) Het elektrisch contact werd gesloten op het ogenblik dat het eerste wiel van de lorry die hij voor zich uit dreef, over het op de rails aangebracht veertje reed. Dan sprong in de detonator een vonk over en de lading dynamiet vloog in de lucht. Maar dat betekende niet, dat de locomotief niet gevaar liep. Ten eerste had Jan natuurlijk tijd nodig om de remhandle over te halen. Al was het maar een fractie van een seconde... er was altijd enige vertraging. In die tijd reed de locomotief natuurlijk verder. Bovendien: hoe lang kostte het om af te remmen? Vanaf het ogenblik dat de remmen aansloegen, verminderde de vaart. Maar de snelheid mocht niet zo groot zijn, dat de diesel doorglijdend terecht kwam in het gat,

door de explosie geslagen... (rik-klik... rik-klak... Als het nu heldere maan was, kon je een heleboel méér zien... rik-klik... rik-klak... Och, onzin. Een begraven pakje dynamiet zag je overdag nòg niet... rik-klik) Hoeveel reed een trein per seconde bij een snelheid van 10 kilometer per uur? Jan keek op zijn kilometerteller. Hij reed nu 10 kilometer per uur. Dat was 10.000 meter per 60 x 60 dat was 3600 seconden, oftewel 100 meter per 36 seconden. Dat was ruwweg 3 meter per seconde. Vanaf de voorwielen van de platte wagen tot aan de voorwielen van de Dieselloc was ongeveer 20 meter. Jan bromde wat stukken melodie.

„Een karretje langs een rotsweg reed... het licht was helder; het spoor niet breed; De voerman heette Pri-hins.”

Jan keek om. Vierhonderd meter achter hem schitterde het licht van de ouderwetse locomotief die de ertstrein duwde en een veilige afstand tussen zich zelf en de dieselloc bewaarde. Dat móest ook, want het was geen kleinigheid om een trein van dertig volgeladen ertswagons tot stilstand te brengen. Jan passeerde de plaats waar de middag tevoren het laatste ongeluk was geschied. Het ritme van de rails onder de Dieselwielen veranderde weinig. De reparatie was vakkundig geschied. Het felle elektrisch licht gleed over de karkassen van de opzijgesleurde wagons, met hun verwrongen wielstellen opzij of omhoog liggend. Jan liet geen oog af van de railbaan voor zich uit en bleef zingen:

Wie rijdt er zo laat door nacht en wind? ’t Is kolonel Prins zijn enigst kind.”

Jan stond dat lied een tijdlang uit te galmen, met vermoedelijk als enig gevolg dat de befaamde dichter van de „Erlkönig” zich als een ventilator lag te wentelen in zijn graf. Daarna ging hij over op een vrolijker nonsenslied:

Oh, mijn papa,
dat was een stoere kolonel!
Oh, mijn papa,
dat was zo’n ijzervreter.
’s Nachts kwam hij thuis,
bespat met platteneuzenbloed,
en ’s morgens vroeg,
dan at hij schroot met sam-bal...
De snelheidsmeter bleef schommelen om de 10.000 meter per uur en de ertstrein volgde op steeds gelijke afstand. Jan keek op zijn horloge. Kwart over vier in de ochtend. Dadelijk zou de hemel in het oosten lichter gaan worden. Hij reed nu al een uur... tien kilometer had hij dus afgelegd. De kans dat er niets meer zou gebeuren werd hoe langer hoe groter... Rik-klik... rik-klak. En toen kwam de knal.
Het was een pracht van een knal. Jan zag hoe de vuurflits aan de rails vóór hem zeker honderd meter ver een oranje tint gaf en hij haalde de remhefboom naar beneden of zijn leven ervan af hing. Misschien was dat ook wel het geval. Zijn andere hand smeet de koppeling los... het ging allemaal in een onderdeel van een halve seconde. Hij hoorde de Dieselwielen onder zich gieren toen ze over de rails gleden en hij dacht nog bliksemsnel: Dat is verkeerd!... als de wielen glijden, remmen ze minder goed. Dan ratelden enkele voorwerpen met daverende slagen op het staal van de locomotief. Een enorme schok en de machine stond stil; nog rechtop. De Dieselmotor daverde door Jan trok de luchtklep van de fluit open en begon te seinen. Dan zette hij de klep vast, greep een elektrische lantaren, sprong naar buiten en rende de railbaan op, de lantaren in kringen draaiend om de ertstrein te waarschuwen. Maar meteen hoorde hij al de korte, felle stoten van de fluit. Zij hadden gezien wat er gebeurd was. Remmen krijsten... vonken spatten onder de stalen drijfwielen uit en langzaam nam de snelheid van de naderende, logge staalmassa af.
Jan bleef niet langer naar de volgtrein kijken, maar draafde naar voren om te zien hoe zijn eigen machinerie er was afgekomen. Het was een fraai gezicht. De platte wagen was door de ontploffing half opgetild en meteen uit de rails gelopen, daarna een eindje doorgerold en had zich dan vastgebeten met de wielen tussen de dwarsliggers. Een flink eind van de rails was vernield en als het onder de locomotief van een geladen trein was gebeurd, had niets ter wereld de trein voor bijna totale vernieling kunnen behoeden... de enorme zware massa van volgende wagons vol erts zou zijn blijven doorduwen en doorduwen tot de voorste wagons op en over de locomotief tot een puinhoop inéén waren gedrukt. De U-balk was met zijn gaten in de pennen blijven zitten en toen de platte wagon vastliep, was de Diesel eveneens met een schok tot staan gekomen.
„Hm...” zei Jan, het geval in ogenschouw nemend. „Al ziende leer je. Dit hebben ze in een paar uur tijd gerepareerd.”
De remmer van de ertstrein kwam aanhollen met een lantaren in de hand; even later gevolgd door de ademloze machinist en stoker, die helemaal van het achtereinde van de trein hadden moeten komen.
„Stel je voor dat wíj dat hadden getroffen,” zei de machinist; met zijn lantaren op de uitééngebogen rails schijnend.
„Machtig goed idee van jou, jongen,” zei de stoker dankbaar en sloeg Jan op de schouder.
„Zo,” knorde de remmer. „En nu maar eerst bericht sturen wat er gebeurd is. Vóór dat daar gerepareerd is, kunnen we niks doen.”
„Doe ik wel,” zei de machinist. „Een van de redenen waarom ze de locomotief achteraan zetten was juist voor een geval als dit. Nu kan ik tenminste gauw terug.”
De remmer grijnsde:
„As ze tenminste intussen niet wéér een bom hebben gelegd nadat wij gepasseerd waren.”
„Dat merken we dan wel,” antwoordde de machinist filosofisch. Hij streek een waslucifer aan op de zijkant van zijn schoen, stak een sigaret aan en wenkte de stoker: „Kom mee, Bud. Zonder geluk vaart niemand wel.” Zij hoorden even later het muzikale tinkelen van de koppeling toen de machine werd losgemaakt. Een machtige zucht stoom... en de losse locomotief stoof in volle vaart terug naar het terrein van CAMCy om alarm te maken en de reparatietrein op te halen. De remmer ging op het treeplankje van de Diesel zitten en stak een sigaret op. Jan zette de oliemotor af. De invallende stilte was ontzagwekkend.

„De volgende keer moeten ze maar metéén een reparatietrein aan de ertswagens koppelen,” vond de remmer. „Da’s wel zo eenvoudig. Of ze leggen gewoon zestien verschillende spoorbanen naast mekaar aan. Der is er dan altijd wel eentje van die bruikbaar blijft.”
„Een mooi land,” zei hij en spuwde op het eind van een dwarsligger. „Een pracht land. Om je in te begraven dan altijd. Heb jij trek in koffie? Ik heb spullen om koffie te zetten in mijn remhokkie.”
„Nou graag,” zei Jan en zij wandelden langs de spoorweg naar de stilstaande massa van de ertstrein.
„Vertel es,” vroeg de remmer nieuwsgierig. „Was jij nou niet bang toen je met dat rare in mekaar gelaste machien voor ons uit reed? Weet jij veel wat er ken gebeuren?” „Och,” zei Jan vaag en zweeg verder.
„Hier zijn we er, zei de remmer, hees zich tegen een treeplank op en dook het remhokje van de voorlaatste ertswagen in. „Effe mijn oliekachel aansteken.”

* * *
Het was allang licht en de zon stond al vlammend boven het lagere heuvelterrein aan de oosterhorizon, toen de locomotief terugkeerde; de ratelende werktrein achter zich aan sleurend. Met een voorhamer werd de klem zittende U-balk losgetimmerd van de stalen pen op de scheefgekantelde wagon. Daarna kiepte men de platte wagon met twee dommekrachten van de lijn af. Intussen waren nieuwe einden rail en dwarsliggers naar voren vervoerd en het repareren van het beschadigde stuk baan kon onmiddellijk beginnen. De voorman die toezicht had gehouden op het herstelwerk na het vorige ongeluk, was ook nu weer meegekomen en bracht van Bowers een bericht voor Jan

mee.
„Je hebt nu geen lege wagen meer om vóór je uit te duwen. Deze daar heeft een beschadigd wielstel. Die rijdt niet meer. En Bowers heeft me uitdrukkelijk gezegd dat hij niet zal toestaan dat je met die Diesel alléén voor de ertstrein uitrijdt. Dat is zelfmoord, zegt hij.”
„Dat is allemaal goed en wel,” protesteerde Jan. „Maar wat dan? Moeten we deze Diesel van de rails af kieperen en de ertstrein laten doorrijden?”
„Nee,” zei de opzichter. „We hebben een extra platte wagen achteraan onze reparatietrein meegenomen. Die lichten we even van de rails af en met twee bulldozers trekken we die makkelijk over deze rotsbodem naar voren. We zetten hem hier in de rails, lassen er een pen op net als bij die andere wagen en je kunt weer voort.”
„Okido,” zei Jan.
En precies zo gebeurde het. Het ging nog verrassend snel ook en er ging weinig tijd verloren, want het repareren van de rails kon intussen rustig verder gaan. Twee bulldozers sjorden de platte wagon in een boog om de kapotte plaats in de spoorbaan heen en enkele tientallen meters daarvoorbij werd de wagon weer in de rails gezet. Toen waren de nieuwe rails nog niet geheel weer op de dwarsliggers vastgespijkerd en terwijl dat gebeurde, laste men een stuk staalstaaf als pen op een der eindbalken. Zo gauw de nieuwe rails bedrijfsklaar waren, reed de Diesel erover naar de wagon toe, de U-balk ging met het gat over de pen heen en het zaakje kon verder rijden. De opzichter keek op zijn horloge en grinnikte.
„Iets meer dan anderhalf uur. We leren het wel. En rijden maar! Wij blijven met de reparatietrein achter de locomotief gekoppeld. Dan zijn wij bij de hand as-ter weer wat gebeurt. Spaart allemaal tijd.”
Het werd nu met de minuut heter. In golven steeg de gloeiende lucht op van de hier en daar bijna kale rotsbodem. Jan wuifde, klom in zijn Diesel, startte de motor met wild gesis van samengeperste lucht, gaf drie stoten op zijn fluit en reed weg... met hetzelfde gangetje van tien kilometer per uur.

* * *
Om iets over half twaalf bereikte Jan de plaats, waar de spoorweg van CAMCy aansloot op de sinds tientallen jaren bestaande Mexicaanse lijn. Er was daar natuurlijk een wissel, plus een pasgebouwd wachthuisje dat door middel van uit CAMC-fondsen betaalde kortegolfzenders was verbonden met de twee aan weerszijden gelegen Mexicaanse stations, zodat de bewakers daar altijd konden nagaan of het stuk lijn waarop de ertstrein zou worden toegelaten, al dan niet vrij was. De Mexicaanse spoorwegen hadden ook als voorwaarde van vervoer gesteld, dat de ertswagens zouden worden vervoerd door Mexicaanse locomotieven. Dat was een heel redelijke voorwaarde en het noodzakelijk gevolg daarvan was, dat men op die plaats een zijspoor had moeten aanleggen plus een watertank en een kolenopslagplaats, want er moesten steeds locomotieven beschikbaar zijn om de ertstreinen weg te halen zodra zij op de hoofdlijn arriveerden, wilde tenminste het Mexicaanse verkeer daar niet hopeloos vastlopen. Maar dat was allemaal vrij goed geregeld, zag Jan. Het zijspoor was lang genoeg om twee complete ertstreinen zolang te bergen, tot er een Mexicaanse trein was gepasseerd. Maar als gevolg van het feit dat er in zeker 24 uur geen ertswagons waren aangekomen, stonden er op dat zijspoor drie zware locomotieven onder stoom ongeduldig te sissen terwijl hun machinisten en stokers met berustende gezichten kaart zaten te spelen in de schaduw van de watertoren. Er volgde een enorm debat in het Spaans, waarvan Jan geen klap verstond, maar waaruit hij toch kon opmaken, dat het er om ging, wíe met zijn locomotief voor deze trein aan de beurt was. Intussen zat de wisselwachter naar links en rechts te seinen om te vragen of de baan vrij was. Dat scheen het geval te zijn mits men opschoot. Hij rende naar buiten, greep een machinist in zijn kraag, schold hem uit in vloeiend en ratelend Spaans en duwde hem naar zijn machine. Jan reed met zijn Dieselstel de hoofdbaan op en rangeerde zichzelf voorbij de wissel uit de weg. Daarna kwam de Mexicaanse loc aansnuiven, haakte de ertstrein aan en sleurde die van het zijspoor af. Jan reed daar weer op. De wissel ging weer om. De ertswagens daverden in

volle vaart weg naar het noorden.
„Vaarwel,” zei de remmer, die ze stond na te kijken. „Die zijn veilig uit de weg. Nu moeten we nog zien dat we terugkomen. Benieuwd of we nog verrassingen beleven op de terugtocht.
De twee locomotieven stonden nu opgesteld zoals ze waren gekomen. Alleen de ertswagens waren ertussen uit. Jan keek naar de ouderwetse prairie-machine met zijn trechterpijp en veeverdrijver.
„Ik kan niet omdraaien,” zei hij. „Ik kan wèl aan de andere kant van jullie locomotief terecht komen, maar dan rijdt ik voorop met mijn lege wagen achter me aan. Om om te keren heb je een driehoeksspoor nodig met drie wissels, of een draaischijf.”
„Hoef je mij niet te vertellen,” zei de machinist droog, weer op zijn loc klimmend. „Ik rijd pas twee en twintig jaar bij de spoorwegen. Maar dat hoef je ook niet. Ik duw immers die reparatietrein voor me uit. Als er dan wat gebeurt, liggen al die bulldozers meteen op de grond en kunnen we met repareren beginnen zonder de boel af te laden.”
De reparatieploeg, die op de heenreis gezellig op de platte wagens had gezeten, kwam naar achteren en klom op de wagon die Jan nu achter zich ging aantrekken en die dus de achterste wagen werd van de hele trein. Een fluit van de stoomloc... en daar ging het zaakje. Op de terugtocht gebeurde er totaal niets. De bandieten schenen er niet op gesteld te zijn, zich bij vol daglicht op dat vlakke, open rotsterrein te wagen. Zij verwachtten blijkbaar, dat de Amerikanen op het idee zouden komen, langs de lijn enkele hinderlagen in te richten. Overigens een goed idee, bedacht Jan. Bij zonsondergang een stel sterke patrouilles op verschillende plaatsen langs de lijn verstoppen en dan maar afwachten...
Nu er geen dood gewicht van erts werd meegevoerd, reed de machinist van de stoomloc veel harder en vijf kwartier na hun vertrek vanaf de Mexicaanse lijn daverden zij de ravijnbrug over, waar Bowers al, wijdbeens grijnzend, gereed stond om hen te verwelkomen. Jan klom, trillend van moeheid, maar hoogst vergenoegd kijkend, van zijn Diesel af. De opzichter van de werktrein en de machinist brachten een geestdriftig rapport uit. Bob kwam aanrennen met Arie vlak achter hem.
„Man!” riep Bob. „Wat had ik er voor over gehad om dát mee te maken!”
„Fijn,” zei Jan. „Dan is nou je kans. Je kunt er zeker van zijn dat er meteen wéér een trein op weg gaat. Nou mag jij rijden.”
„Dan ga IK mee!” kreet Arie, die op een of andere manier een legergeweer te pakken had gekregen.
„Graag,” zei Jan moe. „Ik ga slapen. Je hebt er geen idee van, hoe ongelooflijk suf je wordt in die hitte, met dat eentonige turen op die rechte rails en dat dreunende gerikketak van de wielen. Ik kan mijn ogen zowat niet meer open houden.”
Bob en Arie liepen met hem mee en vroegen hem wat er precies gebeurd was. Jan ging op de rand van zijn bed zitten, begon zijn schoenen uit te trekken en gaf hen enkele nodige tips. Over de snelheid... over de afstand van de ertstrein... over de snelste manier van reparatie als er wat gebeurde en over de kracht van de springladingen die onder de rails werden gelegd. Arie en Bob luisterden met grote aandacht.
„Ik geloof niet dat ze overdag aan de rails knoeien,” besloot Jan, een handdoek uit zijn kast nemend en zich gereedmakend om een stortbad te gaan nemen. „Maar je weet natuurlijk nóóit wat ze kunnen bedenken. Als ik jullie was, ging ik metéén op weg. Zo snel mogelijk. Gewoon patrouille-rijden, een flink eind vóór de ertstrein uit. Dat geeft ze zo weinig mogelijk kans om wat uit te stukken.”
De logica daarvan zagen Bob en Arie onmiddellijk in. Zij vertrokken in draf, spraken even met Bowers, sprongen op de Dieselloc, keken naar hun voorraad olie, kregen wat bijgetankt en rolden de brug over. De vorige avond, samen met Jan, hadden zij les gekregen in de bediening van de machine... dus dat leverde ook geen vertraging meer op. Bowers stond hen grinnikend na te kijken terwijl zij de brug over rolden.
„Handige jongens,” zei hij tegen zijn opzichter. „We hadden zelf wel op een paar van die ideeën kunnen komen, waar zij mee aan kwamen zetten.”
De opzichter knikte nadenkend en zei dan:
„Dat heb je nou altijd. Wij zijn mijnmensen. Wij denken aan mijnen en aan erts. Die jongens kijken er fris tegenaan en zien metéén iets, dat wij niet in de gaten hadden. Maar ze hebben lef óók; dat moet ik toegeven. Als die bandieten een zwaardere springlading leggen, wordt het een levensgevaarlijk grapje, met die Diesel.”
Bowers knikte en liep terug naar zijn kantoor.
„Het merkwaardige is... ze nemen risico’s, maar gek zijn ze ook weer niet. Ze denken heel goed na voor ze aan iets beginnen. Vreemd eigenlijk; voor zulke jonge knapen.” Maar Bowers wist natuurlijk ook niet, met wat voor vreem de bijltjes deze drie jonge knapen al hadden gehakt!

* * *
Intussen hadden Bob en Arie de lol van hun leven. Arie zat eerst vóór op de Diesel, met het geweer in de handen en zijn voeten schrap op de pantserplaat die op de loc was vastgelast. Maar toen Bob harder ging rijden en met een gangetje van een kilometer of veertig over de rechte railbaan raasde, werd het voor Arie onmogelijk, zijn ogen open te houden tegen de stoffige wind, want de wagen die zij vóór zich uit duwden, zoog stof en gruis in wolken op. Arie kwam naar achteren en klom in de cabine. Daar stond hij uit een zijraam geleund, het geweer schietgereed, de vlakte afspiedend. Het was nu bijna half drie in de middag.

„Ik wou dat ik zo’n bandieten-nozem onder schot kreeg,” verklaarde hij.
„Kijk maar uit dat je niet de verkeerde neerpaft,” waarschuwde Bob droog. „Driekwart van de fatsoenlijke Mexicanen ziet er in onze ogen uit als eerste klas bandietennozems.”
Na verloop van tijd, nadat Arie een magazijn leeg had geschoten op cactussen, voorbijschietende stukken rots en een leeg conservenblik, begon dat getuur over een lege vlakte hem te vervelen. Hij rommelde in een kartonnen doos die hij mee aan boord had genomen en haalde er flesjes coke uit.
„Goed zo,” knorde Bob, een blik aanpakkend en met de andere hand de remhefboom vasthoudend, zoals Jan hem had aangeraden. „We zullen nou zowat halverwege zijn, denk je ook niet?”
„Yep,” zei Arie, coke naar binnen klokkend met een op en neer wippende adamsappel. „Dit is nou waar ik mijn hele leven van heb gedroomd: om nog eens met een locomotief over een spoorbaan te mogen rossen. Zeg nou zelf, waar krijg je daar óóit de kans voor?”
„Rik-klik... rik-klak,” zeiden de wielen onder hen. Onder het praten en coke drinken dóór hielden de jongens de spoorbaan voor hen terdege in de gaten.
„We rijden nog een kilometer of vijf door,” besliste Bob. „En dan sjezen we in volle vaart terug, tot we de ertstrein zien aankomen. Ik geloof nooit dat die bandieten veel kunnen uitstukken zolang wij hier heen en weer snorren.” „Maak je maar niet bang,” stelde Arie hem gerust. „Die bedenken heus wel weer wat nieuws. Moet je eens opletten waar ze morgenvroeg mee uit de bus komen. We mogen morgenochtend wel spiertje trekken wie het eerst dit ding gaat rijden, want die krijgt vast en zeker een surprise waar hij helemaal niet op verdacht is!”
Bob stond daar even over na te denken, smeet het lege cokeflesje overboord en vroeg:
„Als jij nou de leider van die bandieten was, dikke... wat zou jíj dan als volgende stunt uithalen?”
Arie fronste en name zijn geweer weer op.
„Daar heb ik al over zitten nadenken. Een elektrische afstandsontsteking, denk ik. Ik bedoel: een draadleiding leggen naar een bom, met een contact op flinke afstand, zodat je de bom kunt laten klappen juist als de locomotief erboven is. Dan maakt het geen snars uit, al laten ze er drie proeftreinen aan vooraf rijden.”
Bob knikte.
„Dat is één manier. En daarna? Zwaardere springladingen?”
„Dat maakt hier weinig uit. Hóe groot het gat in de grond ook is... je gooit het met bulldozers in een mum van tijd dicht. Bovendien hebben we hier rotsbodem, waar je hoogstens een klein deukje in slaat. Dat heeft geen zin. De grootste verwoesting ontstaan niet door de explosie zelf, maar door het opéén lopen van al die zwaargeladen ertswagens, zo gauw er één ontspoord is.”
„Dat klopt, ja. En dat schijnen die kerels ook heel goed in de gaten te hebben. Zeg...”
„Wat?”
„Komt daar in de verte wat áán, of heb ik koorts?” Arie tuurde door een der kijkruiten van de Diesel en gaf een krijs dat de staalplaten ervan rinkelden.
„Stop man... STOP!”
Bob sloeg de brandstoftoevoer dicht en ging aan de rem hangen. De wielen knoersten over de rails en de Diesel stond stil; zijn motor stationair doordenderend. Nu de machine stilstond konden de jongens beter kijken; met hun hoofden buiten de cabine.

„Er komt een trein aan, man!”
„Tenminste een locomotief.”
„Nee, een complete trein! Hij ging een flauwe bocht door en toen zag ik een stel wagens erachter hangen.” „Maar dit is enkel spoor!”
„Dat weet mijn grootje ook, kaffer.”
„En ze rijden hard, ook!
„Het is een stoomlocomotief.”
„Wat maakte dát nou uit!”
Bob greep de luchtfluit en begon er woest mee te seinen. Maar de naderende trein hoorde of zag niets. Er was tenminste geen mindering van snelheid op te merken. „Stop eens met dat lawaai... Ik kan niet horen of ze terugseinen.”
De luchthoorn zweeg.
„Ze seinen helemaal niet.”
„Zitten ze nou te suffen op die machine?”
„Het is geen echte trein, jô.
„Wat dan?”
„Een luchtspiegeling.”
„Je neus is een luchtspiegeling. Hoe komt dat ding op onze rails?”
„Het zal nieuw materiaal zijn voor CAMC.”
„Wist dan niemand dat dat op komst was?”
„Bob... RIJ ACHTERUIT! Dat ding heeft een moordgang!”
Bob had dat op hetzelfde moment ook al geconstateerd en gooide de koppeling op „achteruit”. De Diesel begon achterwaarts te rollen.
„Vlugger, jô... Je verkijkt je op de afstand. Dat ding rijdt minstens zeventig kilometer!”
Bob trok de brandstofhefboom open. De Diesel antwoordde met een verschrikte snork en schoot achterwaarts als een losgelaten speelgoedlocomotiefje. De wielen daverden nu zo luid over de rails, dat de jongens moesten schreeuwen om elkaar te kunnen verstaan. Zij geloofden nu ook niet helemaal meer dat de trein nog stoppen zou. Bob trok de luchtfluit weer open en zette de handle ervan vast. Met gillende fluit raasde de Diesel achterwaarts, de lege slingerende wagon meetrekkend. De U-balk zwiepte woest heen en weer.
„Als die lege wagon ontspoort, zijn we jarig, man!” „Dan knapt een van die stalen pennen wel af door de schok. Daarom hebben ze juist gelaste pennen genomen.” Bob keek nu eens naar de voortrazende trein, die nu ongeveer op dezelfde afstand van hen bleef en dan weer in de richting waaruit de ertstrein op weg was.
„Zeg dikke. Dit is een beste situatie!” (Bob moest gillen omdat de loeiende fluit een hels lawaai veroorzaakte). „We zitten nu tussen twee treinen in.”
Arie vond het ook geen gezellig idee, maar grijnslachte toch even:
„Dit wordt een historische klap, Bob! Het mooiste spoorwegongeluk van het westelijk halfrond.”
Arie had Bob nog nooit echt zenuwachtig gezien, maar nu ging het er verdacht veel op lijken.
„Als ze nog iets van ons terugvinden na die klap,” zei Bob, „is het een zuiver toeval.”
Toen kreeg Arie zijn eerste helder idee. Zijn hersens waren even in de war geweest, maar nu werkten ze weer. „Bob! Rem langzaam af. Dan komt die trein gevaarloos dichterbij! Misschien worden de kerels aan boord dán wakker.”
„Natuurlijk!” zei Bob, opgelucht.
Hij minderde wat gas, al maar naar voren loerend en meteen begon de locomotief naderbij te komen. Bob hield de hand aan het gas, alsmaar afstand en snelheid van nadering schattend. Nog driehonderd meter... nog tweehonderd... honderd... Hij gaf wat gas bij. Arie riep verbijsterd in Bobs oor:
„Snap je nou dat daar nog niemand wat in de gaten heeft?”
„De machinist kan wel flauwgevallen zijn.”
„En de stoker dan?”
Arie opende een zijdeur van de Diesel, klemde zich stevig vast en begon langs de zijloopgang van de machine naar voren te schuiven. Zijn rode haren fladderden woest in de zeventig kilometer-wind. De lichte machine, die eigenlijk niet op dergelijke snelheden was gebouwd, maar alleen voor rangeerdoeleinden, schudde woest onder hem. De stoomlocomotief was nu nog maar dertig meter weg en Bob had de snelheden van beide machines nu zowat gelijk. Arie bereikte de voorzijde van de Diesel, klemde zich vast aan de bovenrand van de daar gelaste staalplaten en stond naar beneden te turen. Tussen hem en de platte wagon lag twaalf meter stalen U-balk die slingerde en zwiepte als een latje. Bovendien wrong de balk op een schrikwekkende manier op zijn pennen. Bob begreep, dat Arie van zins was, via de balk op de platte wagon te klimmen en vandaar weer op de naderende locomotief, zodra deze tegen de platte wagon aan drukte. Maar toen zag hij Arie met één hand afwijzend wuiven en haastig terugklimmen. Een ogenblik later kwam de dikkerd de cabine in. De stalen deur sloeg dreunend achter hem dicht. De locomotief van de spooktrein vervolgde hen nu op een afstand van nog geen twintig meter. Arie sloeg de klep van de luchtfluit dicht en schreeuwde:
„Ik ga die balk niet over. Dat is je reinste zelfmoord! Elk ogenblik kunnen die pennen afbreken. Die zitten maar vastgelast. Dat ding zwiept nu al als een hangmat en als dat gewicht van mij erbij komt...”
Het was de eerste maal in de geschiedenis van al hun avonturen dat er géén mop werd getapt over Arie’s dikte. Bob knikte. Arie was heus niet bang en als die het niet aandurfde, hoefde geen mens het te proberen. Arie schreeuwde verder.
„En laten we ons niks wijsmaken. Er zit niemand daar op die machine. Die trein is op hol!”
Bob staarde Arie ontsteld aan en keek dan om. Vóór hen uit schitterden de blank gereden rails waarover zij nu met zeventig kilometer vaart de ertstrein tegemoet stoven. Arie greep Bobs arm:
„Er is maar één ding dat we doen kunnen: zo hard mogelijk die ertstrein tegemoet rijden, met gillende fluit en proberen of we die kunnen laten omdraaien. Maar schiet alsjeblieft op!”
Bob rukte met twee gelijktijdige bewegingen luchtfluit en gasklep open. De Diesel snorkte luider en de afstand tussen de platte wagen en de locomotief werd groter... groter...
„Ik hoop niet dat die ertstrein te hard rijdt,” riep Bob. „Ik krijg de zenuwen als ik eraan denk hoeveel tijd en afstand die nodig heeft om te stoppen en weer achterwaarts op snelheid te komen.”
Zij letten nu nauwelijks meer op de voortrazende trein, die in vrij snel tempo terrein verloor. De Diesel bereikte een vaart van negentig kilometer. Alles slingerde en dreunde. Het lawaai was ontzettend. Arie grinnikte scheefjes met één mondhoek.
„Nou hebben we onze zin. We wilden immers zo graag met een losse locomotief rijden?”
„Als we dit overleven, dikke, ga ik een maand rust nemen in een land, waar ze nog nooit van locomotieven hebben gehoord.”
„Ik zal je...”
Wat Arie zou, werd nimmer bekend, want de dikkerd moest zich plotseling vastgrijpen om niet tegen de wand te worden gesmeten. Een luid geratel... een klap, nóg een... weer een woeste slingering en dan raasde de Diesel weer voort; alleen wat sneller en rustiger dan even tevoren. Beide jongens keken elkaar wat verwilderd aan. „Wat is er gebeurd?”
„We zijn ergens overheen gereden.”
„Die pas gerepareerde plaats?”
Arie knikte door de kijkruit en gaf een brul:
„Bob! We zijn onze wagen kwijt! Daar rolt-ie alléén over de baan.”
„Maar de balk is eraf!”
„Net wat ik gezegd heb. De pen is van de sleepwagen afgebroken... en lag toen even los over de dwarsliggers te slingeren. Toen brak de pen van onze locomotief ook af.” „Waar is die balk?” Waar is die balk gebleven? Ligt die op de spoorbaan?”
Arie loerde:
„Ik zie hem. O, nee. Een heel eind opzij. Bij die stofwolk.” Bob loerde door het andere kijkraam. Zij konden niet veel zien, want op die plaats waar het losse eind balk even over de baan had liggen kwispelen hing een dichte wolk stof. De losse, platte wagen bevond zich aan hun kant van de wolk - natuurlijk zijn vaart uitrollend. Maar de locomotief was er half achter verscholen... naderde hem nu... sloeg de stofwolk uit één... en werd weer duidelijk zichtbaar. „De trein loopt op die wagen, man!”
„Misschien het beste wat er gebeuren kan.”
„Maar ze schelen niet zóveel in vaart.”
„Toch genoeg om een beste klap te veroorzaken.” Tien tellen later kwám de klap. Bob had, om beter te kunnen zien, wat gas geminderd zodat ze, toch nog op veilige afstand blijvend, konden volgen wat er gebeurde. En dat was werkelijk fantastisch. De stoomlocomotief raakte de wagen, die nu nog maar een gedeelte van zijn oorspronkelijke snelheid over had, tilde de wagen gewoonweg op aan het einde waar die werd geraakt, schoot er half onder, raakte nog één keer het wielstel aan de achteronderkant en smeet het ding zijwaarts van de baan af, waar het uit het gezicht verdween; om en om wentelend tot een stofwolk als bij een bomexplosie het ding geheel uit het gezicht deed verdwijnen. De zware locomotief rolde verder. Beide jongens keken elkaar aan; een tikje wit om hun neus.
Bob trok de gasklep resoluut helemaal open.
„Dat was dat,” zei hij.
Arie krabde zenuwachtig zijn hoofd. Het zweet, dat de hele dag al op zijn rug en voorhoofd had gestaan, begon hem nu van alle kanten uit te breken. Er lag zoiets afschuwelijks dreigends in die alsmaar voortjagende locomotief...
„Vlugger, Bob, vlugger! We moeten ruimte en tijd winnen.”
Nu tot het uiterste gespannen tuurden de jongens de baan af in de richting van CAMCy. De Diesel liep veel lichter, nu die slingerende balk er niet meer aan zwiepte en natuurlijk ook sneller.
„Misschien redden we het nog, dikke.”
Arie tapte mechanisch weer een mopje:
„Zolang er Dieselolie is, is er hoop.”
Die opmerking scheen hem weer op een idee te brengen. „Bob, hoe zwaar weegt deze locomotief?
„Wat doet dàt er toe?” Bob loerde de baan af.
„Wat weegt een zware legertank?”
Bob keek snel even terzijde, Arie aan. De dikkerd stelde zelden dat soort vragen zonder een bedoeling.
„Zestig ton.”
„Zestigduizend kilo. Hm. Maar dit weegt méér, hè?” „Denk ik wel. Hoewel bij een tank de pantsering... Wat klets je toch?”
„Als die locomotief eens op deze liep? Wat dan?” Bob staarde Arie aan, knipperde even met zijn ogen, keek weer door de ruit en gaf een schreeuw:
„Is dat een rookpluim of niet?”
Arie tuurde en zag de rookpluim van de ertstrein in de verte.
„Man!” zei Bob. „Als we tussen die twee treinen terechtkomen... ik wil je niet bang maken, dikke...”
„Aardig van je,” zei Arie en werd ineens actief. „Dat redden we nóóit meer. Stoppen, Bob! Keer dit ding om en we springen eraf. Het is de enige kans. Die ertstrein kan nooit meer stoppen en weer achteruit op gang komen. STOPPEN!”
Wat Arie wilde was intussen al tot Bobs Brein doorgedrongen. Het was inderdaad de enige kans. Hij sloot gas af en ging aan de remhefboom hangen. Zij voelden de Diesel gierend en vonkenspattend met geblokkeerde wielen afremmen, steigerend en bokkend als een koppig dier. In enkele tellen stond de machine stil.
„Gooi ’m in zijn vóóruit!”
Bob drukte de koppeling in en trok de gasklep open. Op hetzelfde ogenblik gilde Arie:
„Springen en rennen!”
De Diesel kwam met een snork op gang en stoof de naderende trein tegemoet, terwijl beide jongens in het stof naast de spoorbaan belandden en begonnen te rennen... tot zij beseften dat zoiets helemaal niet nodig was. De botsing zou ergens verderop plaats vinden.
Zij hoefden er niet lang op te wachten. Héél uit de verte, achter hen, kwam het geagiteerde getoeter van de ertstrein waarvan de waakzame machinist en stoker al hadden gezien, dat de spoorbaan verderop niet vrij was.
„Die zijn gewaarschuwd...” mompelde Bob, zonder zijn ogen te kunnen afhouden van de nu met grote snelheid wegrazende Diesel. Arie stond wijdbeens en met grote ogen te kijken. Hij trachtte zich in te denken wat dàt voor een klap zou worden.
De klap, tóen die kwam, overtrof zijn stoutste verwachtingen. Het eerste wat hij zag was een stofwolk en wat rondvliegend ijzer. Hij hoorde niets. Dan trilde de grond onder hun voeten... en blééf trillen. Dan kwam pas het geluid van de klap... en ook dat bleef doorgaan. De beide locomotieven waren als vechtende voorhistorische monsters tegen elkaar opgetorend tot zij elkaar met hun wielstellen schenen te bevechten en kantelden dan, recht tegen elkaar opstaande, zijwaarts van de baan af. En langs en over hen tuimelde een lawine van vrachtwagons; regens van stukken staal en houtsplinters in het rond slingerend. Het meest verbazingwekkende ervan, zei Arie later, was dat het zolang bleef doorgaan. Je verwachtte één enorme klap en dan stilte. Maar dat was niet zo. Door de grote snelheid en hun gewicht bleven de wagons van de trein natuurlijk
dóórzetten over de al reeds gestrande heen, de puinhoop steeds vaster in elkaar rammend en de voorste wagens opstuwend, de één over de ander heen, tot zij krakend van de stapel afrolden, of schuin naar de blauwe hemel wijzend bleven hangen. En al maar ging dat krakend, schurend lawaai door... Dan werd het eindelijk stil en zij zagen niets meer dan een ontzaglijke wolk van stof, stoom en rook die langzaam oprees en alle details aan het gezicht onttrok.
„En dàt was dàt,” zei Bob voor de tweede maal en keerde zich om.
De ertstrein stond stil op een afstand van bijna een kilometer. Bob en Arie begonnen over de railbaan er naar toe te lopen, wuivend met hun armen.
„Ik denk wèl, dat ze in de gaten hebben dat er iets gebeurd is,” meende Arie.
„Dàt wel,” beaamde Bob. „Wil je geloven dat mijn knieën nòg trillen?”
„Trillen!?” riep Arie. „Mijn kuiten voelen aan of ze van rilpudding zijn. Ik heb voor zeven maanden schrik in mijn benen! Zoiets heb ik nog nooit meegemaakt. Achterna te worden gezeten door een complete trein!”

NACHTRIT MET NIEUWE VERRASSINGEN

Deze keer was het allemaal niet zo vreselijk een voudig. Het was een geluk bij dit zoveelste ongeluk, dat de werktrein achter de locomotief gekoppeld zat, met als gevolg, dat men meteen kon beginnen het eerste opruimingsmateriaal af te laden.
„Vooruit maar weer!” zei de voorman. „Als het uranium
erts hier ooit uitgeput raakt, kunnen we gaan beginnen het oud ijzer van ons spoorwegmateriaal bijeen te zamelen. Als we zo doorgaan, houden we hier geen uraniumontginning, maar een paar ijzermijnen over.”
De bulldozers, tractoren en de rijdende kraan werden afgeladen, nadat de hele trein zo dicht mogelijk bij de plaats van het ongeval was gereden. Daarna trok de locomotief de ertswagens een paar honderd meter weg, om ruimte te maken en koppelde ze af.
„Gaan jullie maar mee terug naar Bowers,” ried de voorman Arie en Bob aan. „Dan kun je hem rapport uitbrengen en meteen vertellen dat de baan met wat geluk tegen middernacht weer is hersteld. Maar zorg wèl dat ons warm eten en een hoop koffie wordt gebracht.”
„Komt allemaal voor elkaar,” beloofde Bob.
„De jongens klommen op een der nu lege, platte wagens van de werktrein; de locomotief gaf een toet en de trein, door de locomotief geduwd, begon terug te rijden naar het terrein van CAMCy.
* * *

Een uur later zaten ze tegenover Bowers aan de grote tekentafel in diens kantoor.

„De Mexicaanse locomotief was onbemand,” rapporteerde Bob aan de bedrijfsleider. „Iemand moet die trein op gang hebben gebracht, de wissel omgezet en daarna van de machine af zijn gesprongen. Overigens niet zo’n moeilijk karwei. Het is een kleine kunst voor een paar bandieten om een Mexicaanse vrachttrein tegemoet te lopen en tot stoppen te brengen door zwaaien met een rode vlag. Dan dwing je machinist en stoker met een pistool om eruit te komen en klim je zelf op de machine. De trein gaat weer rijden. Intussen houdt een tweede bandiet de wisselwachter in bedwang en zet de wissel om. De trein rijdt het spoor van CAMCy op. De bestuurder remt af, zet de stoomklep open en springt van de machine af. Klaar is Kees. Wij komen die spooktrein tegen en schrikken ons zowat een puist.”
Bowers zat met gebogen hoofd, alsmaar met het einde van een potlood op de tekentafel tikkend.
„Wéér een locomotief in de poeier!” barstte hij ten laatste uit, het potlood neersmijtend. Maar hij haastte zich eraan toe te voegen: „Begrijp me niet verkeerd, jongens... Jullie hebben fantastisch knap werk gedaan; waar ik mijn pet voor afneem. Je hebt het beste gedaan wat je kon doen. In elk ander geval had het me een stoomlocomotief gekost, mijn eigen wagens en vermoedelijk nog een paar doden. Maar al met al is er wéér een ongeluk, is mijn ertsafvoer wéér gestremd en ben ik wéér een machine kwijt. Dat kán zo eenvoudig niet verder.” Hij stond op en kondigde kortaf aan: „Ik zal contact opnemen met de spoorwegautoriteiten in Monterrey. Die zullen me wel kunnen vertellen hoe een van HUN treinen op hol geslagen op mijn spoor terecht komt. In elk geval zijn zij voor de schade aansprakelijk; dat staat vast. Dat is één troost. Ik zal order geven een nieuw Dieselstel met platte wagen in elkaar te lassen. Ze weten nu in elk geval hoe dat moet. Mijn ertsvervoer móet eenvoudig doorgaan, koste wat het kost. Zodra de lijn vrij is, middernacht, gaat het nieuwe Dieselstel er overheen om de lijn te testen. Een ertstrein er achteraan.”
„Nog steeds bereid om dat stel te rijden?”
Hun aarzeling was maar heel kort.
„Ja,” zeiden Bob en Jan dan.
Bowers knikte, als had hij geen ander antwoord verwacht. „Denk niet dat ik niet op prijs stel wat jullie doen, jongens. Voor elke trip die jullie maken, heen of terug, betaal ik je per man, honderd dollar. Dus die derde jongen... hoe heet hij ook weer?...”
„Jan Prins”
Juist. Die heeft al tweehonderd dollars verdiend. Jullie ook een tocht heen en terug. En wat voor een. Vierhonderd dollar met zijn tweeën. Kost en inwoning gratis en verder je gewone salaris.”
„Wat is dat gewone salaris?” informeerde Bob.
„Wat de gewone mannen krijgen. Laten we zeggen... voor jullie honderd dollar in de week omdat je een massa overwerkt. Akkoord?”
„Akkoord,” zeiden Bob en Arie.
Bowers knikte.
„Je kunt uit de locomotievenloods zolang Nummer 387 nemen. Dat is een Diesel. Haak er een wagen achter en rij tien man versterking naar de reparatieploeg. Neem meteen vanuit de keuken eten, drinken, sigaretten en koffie voor iedereen mee. Kan ik dat aan jullie overlaten?” „Pico bello,” verzekerde Arie.
„Gelukkig,” zei Bowers. „Ik heb mijn handen al meer dan vol. Ik kwam al personeel te kort en ik heb er niet op gerekend, dag en nacht complete ploegen te moeten afstaan voor ravijnbewaking en spoorwegreparatie. Ze hadden een paar gepensioneerde generaals bij deze ontginning moeten indelen.”

* * *
Jan Prins lag als een blok te slapen op zijn bed, maar Bob maakte hem wakker, terwijl Arie naar de keuken en de kantine draafde.

„Lâme slapen!” knorde Jan.
Maar Bob bleef schudden tot hij wakker was.
„Luister wat er gebeurd is!”
Na de eerste paar regels zat Jan recht overeind en hij luisterde met groeiende verbijstering naar Bobs verhaal. Toen dat klaar was, was hij zo wakker dat het leek of hij nooit meer zou slapen.
„Grote gloeiende Philistijnen! Die knapen staan voor niets! Wát ik ook verwacht had, zo’n stunt niet.” „Die knapen zijn slim,” verklaarde Bob. „Ze hebben fantasie. Hun stunts zijn eenvoudig en met weinig mensen uit te voeren. Ze vervallen niet in herhalingen. Zo gauw je een van hun trucjes dóór hebt en daar maatregelen tegen neemt, beginnen ze met een andere. Ze zijn ons telkens een zet op het spoorschaakbord vóór.”
„Leuk idee is dat,” mompelde Jan, zijn slaapverwarde haren achterover strijkend. „De zon gaat zowat onder, hé?” „Ja.”
„Dus het wordt weer avond ook. Mooi. Ik ben benieuwd, waar ze vannacht mee uit de bus komen...” Hij dacht even na, balde dan zijn vuist en riep uit: „Maar er is toch een grens aan het aantal stunts dat je met een spoorweg uit kunt halen, Bob!”
„Misschien wel,” zei Bob. „Maar ik heb het idee dat die snaken een vrij aardig repertoire hebben. En tegen dat we hun laatste kunst gezien hebben, beginnen ze weer van voren af aan, of in wilde volgorde.”
Jan liet zich resoluut terugvallen in de kussens en trok de dekens omhoog.
„In elk geval is er vóór middernacht niks te beleven. Wek me als jullie weer op pad gaan, wil je?”
„Reken maar,” zei Bob en wandelde de slaapbarak uit.

* * *
Jan en Arie hadden - de omstandigheden in aanmerking genomen - een rustige avond. Zij koppelden een wagon aan en laadden tien man plus een voorraad voedsel, flessen en koffie met nog enkele rollen staalkabel. Daarmee reden zij, in het laatste zonlicht, op volle snelheid naar de plaats van het ongeluk en laadden af. De rest van de tijd bleven zij patrouilleren... zo snel mogelijk heen en weer rijdend als mogelijk was, zonder ergens op te botsen. „Dàt is waar we voor uit moeten kijken,” zei Bob tegen Arie, zodra het donker was. „Ze hebben de tijd niet, lijkt mij, om een elektrische bom te installeren zolang we hier heen en weer rijden. Maar ze zouden bijvoorbeeld een onverlichte vrachtauto met stenen geladen, op de rails kunnen rijden en haastig verdwijnen. Dat zou ik tenminste doen in een geval als dit.”

Maar de bandieten kwamen niet op dat idee, of waren ergens anders bezig, of beschikten niet over een vrachtauto. Slechts de dubbele, glinsterende streep der rails verscheen in de koplichten van de denderende Dieselloc. Tegen elf uur zei Arie tegen Bob:
„Ze zien er natuurlijk geen voordeel in, een nieuw ongeluk te veroorzaken, zolang de lijn nog gestremd is. Dat is energie verknoeien. Ze worden pas weer gevaarlijk, zo gauw de eerstvolgende ertstrein gaat lopen.”
„Best mogelijk,” zei Bob kort, scherp naar de opdoemende railbaan turend en op zijn lip bijtend. „Maar ik houd me op alles voorbereid.”
Om kwart voor twaalf, toen ze, heen en weer rijdend, weer in de buurt van de reparatieplaats kwamen, kregen ze een sein van een zwaaiende lantaren en het bericht dat ze langzamerhand wel terug konden rijden, want de werktrein stond op vertrekken. Alles was sneller gegaan dan ze gedacht hadden, want de Mexicaanse vrachtwagens waren bijna alle van hout geweest, op ijzeren onderstellen en makkelijker uit de weg te sjorren. Ook de rails waren weer gerepareerd. Arie en Bob gingen op de terugweg... kalmaan.

* * *
Met hun Diesellocomotief dreunden zij de ravijnbrug over te kwart na middernacht en zij reden recht naar de montageloods. Daar stond de reserve-Diesel, een van het laatste koppel dat nog over was, al te wachten achter zijn balk en lorry. De man die erbij de wacht hield, had voor hen een boodschap van Bowers.

„Zo gauw de werktrein binnen is, gaan jullie hiermee de helling af. Je wacht beneden tot de eerste tien ertswagens naar beneden rollen.”
„De eerste tien?” informeerde Bob verbaasd. „Er zijn er toch dertig in elke trein?”
„Dat komt omdat we nu de stoomlocomotief even moeten vervangen door de andere. Die is wat lichter en die vertrouwen we niet met dertig wagons tegelijk op een helling.”
„O, ja. Dus er rollen tien wagons aaneengekoppeld los de helling af?”
„Precies. Die rollen hun vaart uit tegen de helling aan de overkant en rollen terug tegen deze helling op; dan zet de wisselwachter de hefboom om en ze schuiven de vlakke baan op. Jullie trekken ze een eind vooruit. Dan komt het tweede stel en tenslotte het laatste met de locomotief, die de werktrein trekt. Zo gauw de locomotief beneden is, worden de wagenstellen aan elkaar gekoppeld en dan kunnen jullie vertrekken.”
Bob knikte:
„Ik snap het. Maar waarom moet die zware locomotief door een lichtere worden vervangen? Een locomotief kan toch dagen achter elkaar in bedrijf blijven?”
De man keek Bob aan of het die in zijn bovenkamer mankeerde.
„En kolen laden dan? En water bijtanken? Dacht je dat dat net zo vlug ging als bij een auto?
„O, heden... ja natuurlijk.”
„En Bowers wil geen minuut verliezen, om de bandieten zo weinig mogelijk kans te geven aan de rails te knoeien. Daar komt de werktrein al de brug over... Schiet op. Direct eroverheen met dit Dieselstel.”
Arie was intussen weggegaan om Jan Prins te halen en kwam met hem terug. Jan liep nog wat slaperig te kijken, maar hij kon niet zeggen dat hij niet voldoende rust had gehad.
Hij beklom deze nieuwe Diesel en bekeek de hefbomen. Het was allemaal in hoofdzaak eender als bij de loc die hij vorige nacht had gereden. Alleen was deze machine van een wat zwaarder type. Hij zei:
„Je kunt het best met zijn tweeën zijn, geloof ik. Al is het alleen maar om elkaar wakker te houden, door wat te kletsen. Ik had gisternacht de grootste moeite om mijn ogen open te houden en dat kan funest zijn.”
Arie en Bob keken elkaar aan.
„O.K.” zei Bob. „Jij of ik, Arie?”
Arie haalde de schouders op.
„Spiertje trekken?”
„Best.”
Arie trok het kortste spiertje en ging met Jan mee. „Schiet nou op!” brulde een man die met een lantaren stond te zwaaien. De Dieselmotor startte met sissende samengeperste lucht. Arie riep hen toe:
„Ik zal jullie wel wat uit de kantine na brengen.” „Graag!” riep Jan dankbaar.
Dan verdween de machine in de richting van de brug en Arie draafde weg naar de kantine. Sissend rolde een locomotief achterwaarts voorbij een wissel. Toen Arie uit de kantine terug kwam, een kartonnen doos met chocola, sigaretten, kauwgom, flesjes limonade en broodjes kaas torsend, rolde diezelfde locomotief al naar de brug toe, een rij van tien geladen wagons voor zich uit duwend. Arie riep de machinist aan, zette zijn doos in de cabine, greep de steunstang en hees zich op de machine.
„Ik moet naar beneden. Mag ik mee?”
„Dan moet je op een van die ertswagens gaan zitten,” grinnikte de machinist. „Maar het wordt wel een woeste rit. Ze rollen los de helling af.”
„Mijn een biet,” zei Arie. „Ik ben na vanmiddag voor niets meer bang.”
„Wacht dan tot we de brug over zijn. Daar rem ik even en jij klimt dan op een van die wagons.”
Zij rolden de brug over. De trein minderde vaart, Arie sprong met zijn kostbare last van de stoomloc af en draafde naar de eerste ertswagen. Toen hij op de rand bij de buffers stond, kon hij precies over de kant van de laadbak kijken. Hij zette de doos veiligheidshalve in een kuil van het uraniumerts en hield zich stevig aan de laadbakrand vast. De snuivende locomotief overgoot hem met een woest-fel licht uit zijn een frontlantaren, duwde het stel van tien wagens tot waar de helling begon en remde. De wagens rolden even door... tot de eersten over de hellingrand doken en bleven daarna vaart meerderen; steeds meer, tot Arie het uraniumgruis om de oren suisde en de wind in zijn haren stroelde. Het lawaai van de ratelende wielen was oorverdovend.
„Nou moeten we toch beneden aan de helling zijn?” dacht Arie. Maar neen... nog steeds meerderde het wagonstel vaart. Het leek Arie toe, kijkend naar het voorbijschieten van donkere massa’s steen, dat zij al zowat tweehonderd kilometer per uur reden. En waarom ook niet? Een trein kon makkelijk tweehonderd kilometer per uur rijden, mits het gebeurde op een solide railbaan, die geen scherpe bochten vertoonde.
Een wild geratel, toen de wielstellen de wissel passeerden. De signaallamp van de wisselwachter flitste voorbij als een vuurvliegje... dan minderden de wagons vaart; tegen de helling aan de overzijde oplopend, steeds meer vertragend, tot zij stil stonden en dan weer terugkwamen.
Opnieuw passeerden zij de wissel en Arie begreep dat nu het moment was aangebroken waarop de wisselwachter zijn hefboom om zou zetten. De wagens hadden nu vaart genoeg verloren om veilig door een wissel te gaan. En dat gebeurde ook inderdaad. Weliswaar reden zij naar Arie’s idee nog duizelingwekkend hard toen zij plotseling afbogen en het linkerspoor opschoten, maar het gebeurde zonder ongelukken. De wagons rolden hun vaart uit op het hoofdspoor en kwamen tot stilstand. Een schelle fluit... Arie sprong van de wagon af en zag Jans Dieselmachine achterwaarts op de tien wagons toerijden.
„Ik zal wel vastkoppelen!” riep Arie.
Jan hing uit de machine:
„Ha, dikke! Hoe kom jij ineens hier?”
De buffers klakten tegen elkaar. Arie haakte de koppeling in.
„Ik heb wat eten voor jullie meegenomen.”
„Goeie, brave Arie. Als je jarig bent, krijg je van ons een spoortrein.”
Arie gaf hen de doos met eetwaren, tapte nog enkele moppen over het maken van testamenten en zo, maar wandelde haastig terug naar de wissel, toen de tweede zending van tien wagons rommelend over de brug kwam aanzetten. Hij wilde graag het moment meemaken, dat die wagons in volle snelheid voorbij de wissel flitsten. De Diesel trok de eerste tien een eindweegs verder, om ruimte te maken voor het tweede wagenstel. Arie stond nu bij de wisselwachter en de grond trilde onder zijn voeten toen de wagens met steeds toenemende snelheid naar beneden kwamen denderen... als een razend onweer voorbij de wissel schoten en rommelend tegen de helling aan de overzijde oprolden. Een minuut later kwamen ze terugdaveren, wéér de wissel voorbij en nu legde de wachter de hefboom om.
„Ik zal ze wel aankoppelen,” zei Arie. De man knikte. Dat bespaarde hem weer heen-en-weer-gedraaf en hij was al bekaf, want hij had al enkele halve nachten zijn slaap gemist, zoals bijna iedereen op de terreinen van CAMC. Arie sjokte door het donker langs de zijlijn en hoorde achter zich de wagons weer naar beneden komen, krijsend en gierend de bocht langs de wissel maken en hem dan inhalen. Zij rolden hem een meter of twintig voorbij en stopten op nagenoeg dezelfde plaats waar het eerste stel tot stilstand was gekomen. Arie zette de handen aan de mond en riep: „Kom maar op! Ik haak wel aan!”
De Diesel kwam terugrollen met de eerste tien wagens, die het tweede stel raakten met een ferme klap. Na enig geharrewar lagen eindelijk de buffers van wagen tien en elf tegen elkaar en Arie haakte in.
„Trek maar op!”
Een verwijderd gerommel kondigde aan dat het derde stel reeds onderweg was. De Dieselloc trok de twintig nu aangehaakte wagons een tweehonderdtal meters vooruit; weer om ruimte te maken. Arie bleef op de plaats staan, zag de tien laatste wagons voorbij de wissel denderen, hoorde ze links tegen de helling tot stilstand komen... terugrollen, dan ratelend de wissel passeren en wist dat ze nu kruisend op zijn hoofdspoor terecht moesten komen. Maar dat gebeurde niet. Zij schoten weer rechtdoor, een kleiner eind de uitloophelling op, kwamen weer terug... en bleven tot Arie’s verbazing heen en weer rollen tot zij precies even voor de wissel stilstonden. Arie begon te draven. Blijkbaar was de wisselwachter van slag af: of er was iets met de wissel niet in orde. Wachtte hij soms op een seintje van Arie om hem te melden dat het zijspoor vrij was? Snuivend kwam nu ook de stoomlocomotief met de reparatietrein achter zich de helling af, maar de machine remde ijlings, toen de machinist de tien ertswagens op zijn spoor zag staan. Hij gaf enkele stoten op de fluit en brulde:
„Heidaar!... Hola!”
Geen wisselwachter antwoordde. Arie begon het nu griezelig te vinden. Was de man iets overkomen? Hij rende naar de locomotief en hijgde:
„De wisselwachter was er nèt nog. Nu zie ik hem niet meer.”
„Gooi als de drommel die wissel om. Dan duw ik ze het hoofdspoor op. Ik vertrouw het hier niks.”
Arie begon ook te vrezen dat de wisselwachter iets was overkomen, rende naar de wisselhefboom en gooide die om. „Rijen maar!”
De stoomlocomotief duwde de tien wagens voorbij de wissel, zelf volgend met de platte wagons met bulldozers en tractoren achter zich. In het voorbijgaan riep de machinist tegen Arie:
„Zeg tegen die Diesel dat-ie vast gaat rijden. Ik vertrouw het hier niet meer.”
Arie voelde zich een tikje veiliger nu alle wagens de wissel waren gepasseerd, maar toch verwachtte hij elk ogenblik een stel van de wagens of een locomotief met een klap en een vuurflits in de lucht te zien vliegen. Hij draafde zo snel hij kon naar de Diesel en brulde:
„De wisselwachter is spoorloos verdwenen! Rij op, Bob!” „Frisse morgen,” zei Bob en gooide meteen de koppeling in. De Diesel schoot naar voren. Arie brulde:
„Hé! Wacht even! Je zit nog aan de ertswagens vast.” Bob remde en schold terug:
„Jij brult toch over rijden, dikke tor.”
„Even achteruit, want ik kan de haak er niet uittillen... Zo.” De ketting viel rinkelend los neer en de Diesel rolde dreunend weg, met zijn elektrische lampen een felle waaier van licht werpend over de railbaan en het dorre, vlakke terrein aan weerszijden ervan. Arie draafde terug naar de laatste van de los staande ertswagens en riep met de handen aan de mond: „Kom maar op!”
De stoomlocomotief zette meteen aan. De wagens botsten tegen elkaar met een klap. Arie wachtte tot ze uitgeveerd waren en haakte de koppeling in. Daarna sprong hij tussen de wagens uit, haakte de locomotief vast aan de dertigste en schreeuwde:
„Alles vast! Rijden maar! Duwen!”
Hetzelfde moment blief de locomotief een wolk stoom uit en het zaakje begon te rollen.
„Dàt is dàt,” zei Arie, die zich werkelijk opgelucht voelde dat het hele spul verdwenen was van de plek waar de wisselwachter zo mysterieus was verdwenen. Daarna liet hij zich op handen en voeten vallen en sloop enkele tientallen meters zijwaarts tot hij een plaats voelde waar een inzinking kwam in het terrein. Daar ging hij plat liggen; scherp luisterend.
Door het staren in de felle lichten van de locomotieven duurde het nogal even voor zijn ogen aan het duister waren gewend. Intussen luisterde hij scherp. In het begin was er weinig anders te horen dan het maar langzaam uitstervend gerommel van het wegrijdende treinmaterieel, maar dat werd op de duur toch zo zwak, dat het niet hinderlijk meer was. Alles bleef rustig. De seinlamp bij de wissel, een paar honderd meter verder, bleef stil branden. Arie hield die lamp in de gaten. Als er iemand tussen hem en die lamp door wilde lopen of sluipen, zou hij dat móeten zien. Maar geen enkele flikkering of schaduw onderbrak de gestadige schijn van die lamp.
„Misschien is de vent flauw gevallen,” overwoog Arie. „Het kàn per slot van rekening. Of hij is gestruikeld in het donker over een losse steen en bewusteloos gevallen met zijn hoofd op een rail.” Hij kroop uit de terreininzinking en begon op handen en voeten voorwaarts te kruipen, scherp luisterend naar eventuele geluiden en steeds maar dat wissellicht in de gaten houdend. Ten laatste bereikte hij de plaats waar de beide spoorbanen elkaar ontmoetten. Tien meter aan de overkant was het wissellicht, dat vlak naast de hefboom brandde. Het geluid van de treinen was nu nauwelijks meer hoorbaar. Van de mijnontginning, boven op de berg, kwam het geklinkklang van stalen machinerieën, een flard radiomuziek en af en toe het felle dreunen van een aanzettende tractormotor. Maar geen enkel geluid en geen spoor van beweging was in het gehele donkere gebied rondom het wissellicht merkbaar.
„Ze weten natuurlijk dat ik óók hier ben,” bedacht Arie. „Als er bandieten hier verstopt zaten hebben ze mij heus wel gezien en gehoord. Of zouden ze denken dat ik met de trein mee ben gereden?”
Dat laatste leek hem niet waarschijnlijk. Hij wachtte nog vijf lange minuten, maar toen er nog steeds niets gebeurde, stond hij brutaalweg op en stak de railbaan over. Hij herinnerde zich, dat er een eind van de signaallamp af een houten huisje stond, dat de wisselwachter tot beschutting diende tegen de nachtelijke kou. Hij wandelde die richting uit en vond alras het ding dat hij zocht. Er brandde geen licht in. Arie dook inéén en bestudeerde het geval, dat zich zwart en log tegen de nachthemel aftekende. Plotseling drong een geur van kolendamp in zijn neus. Er brandde dus een kachel in dat huisje? Arie zag nu ook het stukje pijp tegen de sterren gesilhouetteerd. Hij sloop dichterbij en bespeurde even later, dat de voordeur van het huisje wijd open stond. Toen de dikkerd zijn positie even veranderde, keek hij plotseling vlak tegen de gloed van brandende kolen achter een micaatje van de kachel. Arie sprong op, nam een spurt, dook het huisje binnen en plofte meteen plat op de grond. De hete lucht die omhoog zoog in de schoorsteen, ronkte zacht. Maar er was nóg een geluid in het huisje: het zachte tikken van een horloge. Toen Arie zijn aandacht op dat tikken concentreerde scheen het hoe langer hoe duidelijker te worden. Het kwam van een plaats ergens dichtbij hem... en laag. Zowat even laag als zijn eigen hoofd. Lág daar iemand? Arie stak voorzichtig een hand uit en raakte een stoel. Hij sloot zijn vuist om een poot, gooide de stoel naar de plaats waar hij het tikken had vermoed en rolde meteen zelf zijwaarts weg. De stoel kwam met een gedempte plof neer en kletterde dan luid op de planken vloer. Maar verder gebeurde er niets. Arie kreeg een plotseling vermoeden en kroop snel naar de plek waar de stoel was neergekomen. Daar lag een man; bewusteloos, zacht ademhalend en met een tikkend horloge aan. Arie streek een lucifer af. Het was de wisselwachter en zijn hoofd vertoonde een ferme bult. Arie sprong op, smeet de open deur dicht en schoof de grendel erop. Hij zocht even, bij het licht van een lucifer en vond aan een spijker tegen de muur een reservestaaflantaren. Er naast hing aan een koord een .38 kaliber automatisch pistool.
„Ziezo,” zei Arie en hing het pistool met het koord om zijn hals. Daarna putte hij met een stenen kan wat water uit een ton en smeet dat de wisselwachter in het gezicht. De man schrok, hapte naar lucht en begon zijn hoofd te bewegen. Arie maakte een doek vochtig en veegde er zijn gezicht mee af.
In tegenstelling met de vraag die, volgens de kletsboeken, altijd wordt gesteld als iemand uit bewusteloosheid ontwaakt, vroeg deze man helemaal niet: „Waar ben ik.” Arie had dat trouwens van alle mensen die hij in zijn leven had zien bijkomen, maar één keer horen zeggen en dat was door een juffrouw die in een hotel van een trap was gevallen en bijkwam midden tussen honderdtwintig nieuwsgierige gasten in. Het eerste wat deze man zei, toen hij zijn ogen opendeed en Arie’s gezicht boven zich zag, was: „Hoe laat is het?”
„Die klap heb je een kwartier geleden gekregen,” antwoordde Arie.
De man knipperde met zijn ogen en probeerde overeind te gaan zitten, de bult op zijn hoofd bevoelend. Zijn tweede vraag was:
„Is er iets met de trein gebeurd?”
„Hier niet,” zei Arie. „Heb jij niets of niemand gezien?” De wisselwachter werd ineens geagiteerd en probeerde op te gaan staan. Arie hielp hem. ’s Mans hartslag en bloedcirculatie moesten natuurlijk eerst weer op normale toeren komen. Toen hij eenmaal overeind stond, zei hij opgewonden:
„Er waren twee kerels bij de trein bezig!”
Arie hield de straal van de zaklantaren naar het plafond gericht, zodat zij beiden in een soort indirect, spookachtig schemerlicht stonden. Hij vroeg:
„Welke trein?”
Het hoofd van de wisselwachter werd nu snel helderder. Hij liep naar een plank op de muur en goot uit een kannetje wat koude koffie in een mok.
„Dat tweede stel van tien wagens. Ik zag een vent eronder kruipen en vlak daarop koppelde jij ze vast en reed het zaakje weg. Jij zat aan de linkerkant van dat zijspoor en ik aan de andere kant. Ik sloop, terwijl de wagens wegrolden, naar die plaats toe om die vent te pakken zodra de wagens boven hem verdwenen waren, maar vóór ik iets kon doen, kreeg ik van achteren een klap op mijn schedel!” Hij keek rond: „Ze moeten me hier naar binnen hebben gesleept.”
„Maar wat wou die vent onder de wagens?”
„Heb jij niets meer gehoord?”
„Niets gezien of gehoord. Ik merkte alleen dat jij verdwenen was en toen leek het ons het beste die treinen maar zo snel mogelijk op pad te sturen. Ik was bang dat ze ze hier in de lucht wilden laten vliegen.”
„Of onderweg,” zei de wisselwachter, over de koffiemok heen Arie aankijkend. „Wat moest die vent anders onder de trein doen?”
Arie greep zijn arm:
„Weet je de plaats nog waar je die vent onder de trein zag kruipen?”
„Ongeveer wel, ja. Natuurlijk niet op de meter precies.” Arie keek onderzoekend rond.
„Ik heb hier het pistool dat daar aan de muur hing. Heb je geen wapens meer?”
De wisselwachter schudde het hoofd.
„Ik had een geweer. Maar dat is niet hier. Zullen ze wel meegenomen hebben.”
Arie schudde ongeduldig het hoofd:
„Kom toch maar.”
Zij namen elk een elektrische lantaren en draafden de spoorbaan langs tot op een plaats waar de wisselwachter staan bleef.
„Hier was het ergens.”
Zij begonnen te zoeken. Geen spoor van een springlading was er te ontdekken. Zij richtten zich op en keken elkaar aan.
„Ik heb ook helemaal niemand gezien of gehoord...” herhaalde Arie peinzend. De wisselwachter knikte somber: „Ze zijn op de assen van de trein gaan zitten of zoiets, of hebben een springlading snel aan een as vastgebonden.

Snap je?”
Arie snapte het. Hij schold zichzelf uit dat het hij niet veel eerder had gesnapt.
„Vlug, heb je een telefoon in dat huisje?”
„Nee. Wel een signaallamp om Morse naar boven te seinen.”
„Als de drommel. Sein dat ze die andere Diesel-locomotief naar beneden sturen. Ik moet achter die trein aan voor het te laat is. Laat ze geen tijd verknoeien met het vragen waaróm. Meteen een locomotief.”
De wisselwachter rende terug naar zijn huisje en was al weer buiten voor Arie daar aankwam. Hij richtte zijn lamp naar boven en begon op de knop te drukken: het oproepsignaal in Morse. Het duurde vijftien seconden voor er antwoord kwam... ook in lichtflitsen. Daarna spelde de wisselwachter met grote snelheid zijn boodschap uit. Direct kwam het „begrepen”-teken terug.
„Hij heeft daar een telefoon,” zei de wisselwachter. „Als ze nou maar opschieten.”
En ze schoten op. Dat kwam natuurlijk mede, omdat een Diesel niet op stoom hoeft te worden gebracht, maar meteen kan worden gestart. Arie ijsbeerde intussen heen en weer langs de wissellamp, af en toen zenuwachtig een stuk steen opzij schoppend en alsmaar rekenend. De vertrokken trein reed niet harder dan tien kilometer. Die was nu ongeveer een twintig minuten weg. Nee, het kon wel een half uur zijn. De Diesel liep gemakkelijk negentig of honderd, op zijn eentje. De bandieten zouden wel snappen dat het voor hen gunstiger was, een explosie zover mogelijk van CAMC af te laten gebeuren... dat deed meer tijd verloren gaan.
Een lichtbundel gleed langs de bovenkant van de helling: de Diesel kwam aanrollen. Verblindend wit spoot het licht over de rotsrand en even later kwam de machine haastig de helling af denderen en remde krijsend vlak voor de wissel. De machinist stak zijn hoofd naar buiten. „Wat is er aan de hand?”
Het was dezelfde man die zij de eerste avond hadden gezien en die hen geleerd had, hoe deze machines te besturen.
„Er is zo goed als zeker een tijdbom aan een van de assen van de trein gebonden,” riep Arie. „We moeten er achteraan om ze te waarschuwen.”
„Hm,” zei de machinist. „Klim er maar op. Zullen we eens kijken wat we eraan doen kunnen.”
Hij verknoeide geen tijd. Terwijl Arie op de treeplank stapte reed de machine alweer, rolde de wissel over en daverde weg over het hoofdspoor. Verbazingwekkend, hoe snel deze zware machines konden optrekken... ze scheurden weg als een Chrysler, als je ineens gas gaf. De machinist tuurde scherp naar voren.
„Wat is er precies gebeurd?”
Arie vertelde het hem, met één oog op de railbaan en een ander oog op de snelheidsmeter. Honderd en vijf kilometer! Maar dit was ook een veel zwaarder type loc dan de machine die Bob en hij hadden gebruikt.
„En zij rijden niet harder dan tien kilometer, zeg je?” „Dat kunnen ze niet, anders wordt het risico te groot.” „Dan zullen we ze gauw te pakken hebben.”
Onverwacht verscheen een dunne, rode maansikkel boven de bergen rechts van hen, in het oosten. Maar dat sikkeltje gaf niet merkbaar licht. De Diesel daverde door de nacht.
„Dit stuk baan is waarschijnlijk veilig,” bromde de machinist, alsof hij Arie’s gedachten kon raden. „Ze kunnen nauwelijks de tijd gehad hebben een elektrische lading hier neer te leggen. Trouwens, waarom zouden ze, met een bom onder een al rijdende trein?”
Vier minuten later zie hij:
„Ik zie ze al. Het licht van de locomotief. Het cabinelicht tenminste, want we lopen van achteren op hem in.” Arie zag het nu ook: een zwakke, bleke schijn, die nu plotseling een rosse gloed werd, omdat op dat moment de stoker de vuurdeur los gooide om nieuwe kolen op te scheppen. De machinist naast Arie greep naar de luchtklep en liet zijn hoorn snel en kort een reeks van staccato toeten door de nacht scheuren. Drie seconden later verdween de vuurgloed,
„Hebben me al gehoord,” zei de machinist en spuwde overboord. Het enige dat Arie van hem als teken van spanning kon merken was dat telkens over de open bovenkant van de zijdeur spuwen. Hij greep weer de luchtklep en zond een speciaal signaal. Zwak hoorde Arie het antwoord van de stoomlocomotief, die zij nu met razende snelheid begonnen in te halen. Zij minderden zelf vaart.
„Als hij eerst maar vast stilstaat,” zei de man naast Arie. „Als er dan iets onder zo’n wagen klapt, is er weinig aan de hand.”
Dertig seconden later hadden zij de trein vóór hen ingehaald. Hij rolde zijn laatste vaart uit en kwam tot stilstand. Zij stopten zelf ook. Arie was al op de grond gesprongen en rende naar de arbeiders op de platte werktrein, die allen waren opgestaan en vroegen wat er aan de hand was.
„Kom van die trein af. Er ligt minstens één tijdbom onder een van de assen.”
Arie had nog nooit een trein zo snel zien ontruimen. Hij draafde dóór naar de locomotief:
„Er ligt zo goed als zeker een tijdbom onder een van de wagens.”
De machinist staarde op Arie neer. „Waarom blijven we dan hier staan?”
„Niet op de rails, man! Aan een van de assen gebonden.” „Is ’t ’m dat!” zei de machinist. „Koppel dan effe los, wil je? Dan rijd ik deze machine voor alle zekerheid wat achteruit. Wagons hebben we genoeg, maar locomotieven, ho maar.”
Arie haakte de koppeling los. De fluit gaf twee korte stoten. De Diesel rolde achterwaarts, gevolgd door de werktrein met de stoomloc.
Arie was intussen een beetje opzij gelopen, het vlakke veld in en tuurde noordwaarts. Een paar kilometer verder ontwaarde hij de zwakke schijn der lichten van de Diesel van Jan en Bob, die nog steeds kalm naar het noorden reden. Maar die zouden gauw genoeg merken, dat de ertstrein niet meer volgde en dan ook stoppen. Beide machinisten kwamen nu naar Arie toe:
„Waar mot die tijdbom ergens liggen?”
„Volgens het verhaal van de wisselwachter ergens in het tweede tiental wagens.”
„Dan maar rustig afwachten,” zei de machinist van de stoomlocomotief. „Als dat ding ontploft, gebeurt er niks anders dan dat er een as breekt, of een wiel eraf vliegt. We kieperen die wagen van de baan af, koppelen de rest weer aan elkaar en het spul rijdt verder.”
„Zolang een trein stilstaat, geeft dat weinig,” zei de andere machinist. „Maar het is minder leuk als het gebeurt terwijl je rijdt.”
„Dat wel,” zei de ander.
En toen klapte de bom, zo onverwacht dat ze zich allemaal een hoedje schrokken. Een rossig-paarse vuurflits ergens midden onder de trein. Een der donkere wagons schudde heen en weer en zakte dan inéén met een knerpend kraken van verwringend staal, toen het volle gewicht van de ertslading door het gebroken wielstel zakte. Een wolk van rook en stof en een scherpe geur van explosief bleef in het rond hangen.
„Zo,” zei de voorman van de werktrein, toen het weer rustig was. „En denken de heren dat er maar één bom was? Of zijn er meer van die verrassingen?”
Men dacht even na.
„Dat zou geen zin hebben,” zei dan de ene machinist. „Zodra de eerste bom is ontploft, ligt alles wat erachter reed, voor het grootste deel in puin. Je trein staat grondig stil. Wat heeft het voor nut om twee bommen aan te brengen? Die tweede kan klappen tijdens het opruimingswerk en het is die bandieten er kennelijk niet om te doen onnodig doden te maken, anders gebruikten ze wel veel zwaardere ladingen, of schoten ze ons met geweren hier neer, vanuit het donker. Maar dat doen ze nooit.”
Dat loste een van de problemen op, die Arie bezig hadden gehouden. De bandieten schenen inderdaad er niet speciaal op uit te zijn, dat er gedood of gemoord werd. „Huup met twee bulldozers!” riep de voorman. „Dat is genoeg om die wrakke wagen van de rails af te kantelen. En de zaak kan weer verder rollen.”
Alles bij elkaar was het een karweitje van een dik uur. Twee bulldozers werden met staalkabels aan de bovenkant van de scheefgezakte wagon gehaakt. Zijkleppen werden losgeslagen en het zware erts rolde er voor het grootste deel uit. De bulldozers zetten aan... de wagen kantelde zijwaarts van de railbaan af. Een bulldozer schoof het losse erts opzij en de voorman inspecteerde de rails. „Niks aan de hand,” rapporteerde hij. „Rij er maar rustig over heen. Wat splinters van de dwarsliggers af. Dat is alles.”
Arie was al vrij gauw naar de machinist van de Diesel toegegaan.
„Ik ga even naar mijn beide vriendjes toe. Die komen nu teruggereden om te kijken wat er aan de hand is. Rijd jij alleen terug?”
„Dank je,” zei de machinist. „Ik blijf hier rustig staan tot het zaakje terug komt rollen. Dan heb ik tenminste gezelschap als er wat gebeurt.”
Arie knikte en wandelde haastig langs de spoorlijn voorwaarts, want hij zag het Dieselstel van Jan en Bob terugkomen. Hij zwaaide met zijn lantaren en zij stopten bij hem.
„Arie! Wat doe jíj hier? En wat was die knal die we hoorden?”
Arie klom bij hen in de cabine en vertelde het hen. Bob zei zorgelijk:
„Nu dàt weer. Elke keer wat anders.”
Jan schudde bedenkelijk het hoofd:
„Dat kan zo niet doorgaan. Met heel veel pijn en moeite komt er één of anderhalve trein per dag door.”
„Precies,” zei dikke Arie, zich bukkend naar de kartonnen provianddoos en een banaan eruit zoekend. Hij smeet de schillen overboord. „Op deze manier lopen we achter de feiten aan. Ik stel voor om iets geheel anders te gaan doen.”
„Zo. En wat is dat? Die wagons met paarden voorttrekken of iets dergelijks? Of rails aanleggen van rubber die na een ontploffing weer terugveren?”
„Nee,” antwoordde de dikkerd rustig, met een mond vol banaan. „We gaan die meneer Talavera opzoeken. Ik ben er heilig van overtuigd dat die er meer van weet. Dat kun je op je vingers uitrekenen. En je kunt óók op je vingers uittellen, dat deze spoorwegsabotage van een centraal punt uit wordt geleid. Het is allemaal deksels goed berekend en uitgedacht. Daar zitten hersens achter.” Jan knikte:
„Arie heeft gelijk, Bob. Deze aanslagen zijn het gevolg van een berekend systeem. De leider van het zaakje schiet telkens een strafschop tegen ons af. Wat wij hier doen is: in het doel staan en proberen de ballen uit het doel te houden. Wat we móeten doen is de man te pakken krijgen die de strafschoppen afschiet.”
„En die Talavera weet er meer van,” hield Arie vol. „Die wist precies wat voor telegram Kelly aan Bowers had gezonden. Hij woont in Monterrey; dat is vlakbij. Híj gaf Montez de opdracht in de Verenigde Staten naar ons uit te kijken. En zou die meneer Talavera er niet een heleboel méér van weten?”
Bob knikte:
„„Weet je wat wíj doen? Deze locomotief kan iemand anders wel terugrijden. Wij gaan, op de plaats waar de ertstrein op het Mexicaanse spoor komt, metéén mee door naar Monterrey.”
„Ik heb een goed pistool,” zei Arie trots.
Jan greep een geweer uit een hoek van de cabine. „En ik dit.”
Bob grinnikte:
„Zullen we proberen met deze Diesel ineens door te rijden naar Monterrey? Zul je Mexicanen horen huilen als ze een vreemde locomotief op hun spoorwegnet vinden.” Jan zei droogjes:
„Zul je óns horen huilen als we onverwacht een Mexicaanse sneltrein tegenkomen.”
Arie rilde:
„Maak er geen geintjes over, wil je? Dat hebben Bob en ik pas bij de hand gehad. Nee, wij laten die wisselwachter een trein aanhouden en liften mee naar Monterrey.” Bob ging uit zijn machine hangen en mopperde ongeduldig:
„Zijn ze nou onderhand klaar, daar achter?”
Een half uur later waren ze daar klaar. De stoomlocomotief stond weer achter een rij ertswagens en gaf een stoot op zijn fluit. Bob haalde de koppelingshefboom over. De Diesel rolde noordwaarts achter zijn lichtbundels aan... met het bekende vaartje van tien kilometer.

* * *
Blijkbaar hadden de bandieten verwacht dat die bom onder een wagen het treinverkeer voor die nacht afdoende zou blokkeren, want men bereikte het hoofdspoor van en naar Monterrey tegen zonsopgang en zonder verdere explosies, ontsporingen, botsingen of andere hinderlagen. Bob sprong meteen van zijn Diesel en liep naar de wisselwachter: een vage figuur in het lichtgrijs van de aanbrekende dag. Bob confereerde wat en kwam vrij snel terug:

„We moeten tóch wachten met die ertswagens, want er is een vrachttrein naar Monterrey op komst. Hij zal hem laten stoppen en als we de machinist de man een dollar geven, mogen we mee naar Monterrey.”
„Jaja,” zei Arie. „Een paar dollar de man. Als Jan dat maar goed vindt, anders moet die maar over de dwarsliggers gaan wandelen. Dat komt goedkoper.”
Jan beweerde verhit:
„Het enige wat ik op jullie tegen heb, is dat je altijd begint met geld aan te bieden. Bob daarnet natuurlijk óók weer. Al zijn leven had die machinist ons zo wel meegenomen. Maar nee, Bob moest natuurlijk weer de gulle Amerikaan uithangen. Wij geven de man wel een paar dollars. U óók een paar dollar? Pak maar aan. Ik ben Bob Evers; het kan niet op. Nog een slof sigaretten erbij? Graag... Jullie snappen één ding niet: als mensen eenmaal in de gaten hebben dat je gul bent met geld is niemand je daar dankbaar voor. Ze gaan denken dat het je toch niets kan schelen en ze plukken je van alle kanten. Dat is alles wat je ermee bereikt.”
„Levenswijsheid van ome Jan,” zei Arie. „Op enkele punten mag jij dan gelijk hebben, Jan, maar het feit blijft dat je héél dikwijls een heleboel dingen makkelijk gedaan krijgt als je wat geld laat ruiken. En jij hebt het soort zuinigheid, dat je eigen wijsheid bedriegt. Jij bent het soort van vent om één schakelbordstop tegelijk te kopen omdat je nooit weet of je misschien niet gaat verhuizen en dan een hele nacht in het donker te moeten zitten omdat je laatste stop is doorgeslagen.”
Jan pelde papier van een reep chocolade uit de provianddoos.
„O, nee. Dan doe ik een stukje van dit zilverpapier in de stop.”
Daar stopte het gesprek mee, want vanuit westelijke richting kwam een Mexicaanse vrachttrein aanrollen. De wisselwachter ging op de rails staan zwaaien met een vlag en een lantaren, want het was nog half nacht en pas half dag. De trein antwoordde met een fluitsein en zette de remmen aan.
De machinist van de stoomlocomotief was door Arie al van hun plannen op de hoogte stelde en zijn stoker kwam aanlopen om met het Dieselstel te rangeren. De opzichter hadden zij een boodschap voor Bowers meegegeven. Arie, met de provianddoos onder de arm, liep als eerste naar de grote, Mexicaanse machine toe. De wisselwachter stond al met de machinist ervan te praten. Arie grabbelde in de doos en gaf hen elk een pakje Chesterfield. De Mexicaanse gelaten veranderden op slag. De wisselwachter gaf de doos door en de machinist hees Arie tegen de hoge machine op. Jan en Bob volgden. Bob gaf de wisselwachter een paar dollarbiljetten en de man boog en wuifde alsof er een vorstelijk persoon bij hem was ingestapt.
„Zie je nou,” zei Jan, toen de stoom sissend in de cilinders spoot en de machine aantrok. „Waarvoor waren die extra pakjes sigaretten nou weer nodig?”
„Klets toch niet,” zei Bob ongeduldig. „Ik zie nu eenmaal graag blijde gezichten om me heen.”
Arie begon te lachen en warmde zijn handen bij de vuurdeur:
„Moet je de volgende keer een taxichauffeur net precies genoeg tip geven. Dan zie je Jan met een blij gezicht.” De stoker die op de tender iets aan het doen was geweest, kwam naar voren klauteren, hen toelachend met witte tanden. Jan stond een tijdlang nijdig naar het voorbijrollende landschap te kijken, haalde dan ineens de schouders op, grabbelde in de doos en gaf de stoker een pakje sigaretten. De man keek verbaasd naar het pakje, naar Jan en lachte hem dan blij toe. Jan lachte terug, maar trok er zo’n vreemd gezicht bij dat Arie en Bob op hun lippen moesten bijten om niet in brullend gegier uit te barsten. En zo reden ze wéér eens op de vuurplaat van een locomotief... maar nu naar Monterrey en zonder vrees dat de rails plotseling onder hen uit zouden verdwijnen.

TRACTATIE VOOR TALAVERA

De vrachttrein bereikte het in helder ochtendzonlicht badende station van Monterrey om half negen in de ochtend. De doos van Arie was toen zo goed als leeg en de machinist, die nog van ieder een paar goede Amerikaanse dollars kreeg, nam afscheid van hen of ze zijn eigen teder beminde broers waren.
„Zo,” zei Jan knorrig, terwijl ze gedrieën dwars over de railbanen van het vrachtemplacement stapten, naar de laadplaatsen toe. „We hebben dat adres en telefoonnummer van die Talavera toch bij ons, hoop ik? Anders kan een van jullie een paar honderd dollar cadeau geven aan de chauffeur van een ouwe vrachtauto, in de hoop een gratis lift te krijgen de kant van CAMCy uit.”
„Weet ik uit mijn hoofd,” antwoordde Bob kort. „En wees niet lollig, want je weet het zelf uit je hoofd. Ik ken jou jongetje Prins.”
Jongetje Prins zei niets en even later stapten ze op het verhoogde stenen laad- en losemplacement. Een arbeider met een wijde strooien sombrero op, die van bruin papier een sigaret stond te rollen, duidde hen in gebrekkig Engels uit, waar zij een telefooncel konden vinden: in de hoofdingang van het station.
De telefooncel stond er inderdaad, maar er zat in vrouw in te slapen, met een kind op de arm.
„Wat doe je in zo’n geval?” mompelde Bob, verbijsterd, terwijl hij zijn hoofd krabde. „We hadden een boek moeten kopen: Hoe hoort het in Mexico? Laten we die vrouw nu slapen, of doen we de deur open en trachten we over haar heen te bellen zonder haar wakker te maken?” „We gaan naar een cafetaria of zoiets en bellen vandaar op,” besliste Arie. Hij wachtte verder niet af, maar liep de stationshal uit en begon het grote, stoffige plein over te steken. Zij vonden alras een redelijk modern uitziend eethuis, staken hun hoofden naar binnen en vroegen of de eigenaar prat kon gaan op een telefooncel. Daar hadden ze wat mee ontketend! Zij bleken de eerste klanten van die dag te zijn, zoals de man hen in wonderlijk Engels vertelde en verder was er niets ter wereld waar hij trotser op was dan zijn telefooncel. Dat mocht ook wel, constateerden de jongens alras, want het was ongetwijfeld de grootste en meest comfortabele telefooncel van bewesten de Atlantische Oceaan. Het ding was zo groot als een normale kamer en uitgerust met een rustbank, twee versleten fauteuils, zeventien asbakken en overal kleurige aanplakbiljetten van vakantieoorden over de hele wereld; allemaal met zongebruinde meisjes met helblond haar. De telefoon stond midden op een ronde, glimmende tafel en was met een ketting en een hangslot daaraan vastgezet; vermoedelijk om te zorgen dat niemand het toestel lossneed en ermee door een raam verdween. Arie, als de beste verhalen-uit-duimen-zuiger, zou opbellen. Jan zou met hem meegaan en Bob zou drie glazen ijsthee bestellen en in de zaak zelf blijven zitten, als onderpand.
De telefooncentrale in Mexico werkt nog met juffrouwen die de verbinding tot stand moeten brengen. De eerste twee die Arie probeerde, verstonden alleen maar Spaans, of deden alsof. Toen kreeg hij een derde en die verbond hem met het goede nummer, zoals snel bleek toen een norse stem in de hoorn zei:
„Talavera? Quien?”
Arie sprak gewoon Engels:
„Excuse me, mister Talavera... Ik ben hierheen gestuurd door mister Montez.’ ’
Korte stilte. Dan zei de stem, voorzichtig:
„Montez?... Welke Montez?”
„Uit Las Vegas. Ik heb een boodschap voor u van hem.” „Wel, wel. Eindelijk.” (Talavera scheen niet precies te weten wat hij nu moest zeggen). Na een tijdje kwam zijn stem weer: „Is het erg dringend?”
Jan, die mee luisterde, kneep één oog dicht tegen Arie, die antwoordde:
„Ik eh... ik geloof van wel. Maar ik mocht u de boodschap niet over de telefoon zeggen.”
Dat scheen mijnheer Talavera niet in het minst te verbazen. Hij dacht even na. Het bleek nu al, dat Montez hem inderdaad niet had gewaarschuwd.
„Ben je hier met de auto?”
„Nee, mijnheer. Ik ben met de trein gekomen. Ik sta bij het station. Kunt u me... kunnen we elkaar niet ergens buiten de stad treffen?”
Talavera ging daar zó meteen op in, dat Arie met dat voorstel midden in de roos scheen te hebben geschoten. „Dat is niet zo gek. Ik kom dan zelf per auto. Heb je geld bij je?”
„Ja, mijnheer Talavera.”
„Mooi. Neem de weg naar de grens. Naar het noorden dus. Als je per taxi die op rijdt, kom je voorbij een rij alleenstaande villa’s. Daar moet je voorbij. Na een tijdje komt er rechts een vrij steile rots, waar de weg om heen zwenkt. Neem een bos bloemen mee, die kun je overal kopen en de taxichauffeur zal denken dat je daar een afspraak hebt met een meisje. Dat gebeurt daar veel.”
Arie verslikte zich zowat en Jan Prins sloeg beide handen voor zijn gezicht om het niet uit te proesten.
„Om... Op dit uur van de morgen?”
„Dat gebeurt hier op alle uren van de dag of nacht,” zei Talavera ongeduldig. „We zijn hier in Mexico. Betaal de chauffeur en wacht bij die rots met je bloemen. Ik kom in een helrode, gesloten vierdeurs Ford met een geel dak.” „Ik zal er zonder mankeren zijn, mijnheer Talavera.” Jan en Arie wandelden met strakke gezichten de enorme telefooncel uit en gingen bij Bob aan het tafeltje zitten. Hun glazen ijsgekoelde thee stonden al klaar. Bob keek hen nieuwsgierig aan.
„Nou, en?”
Arie keek Jan aan:
„Doe jij het maar. Ik ga daar niet voor gek staan met een bos blommen in mijn handen. Er zijn grenzen.” Bob keek verwilderd van de een naar de ander.
„Wat is dit voor wartaal?”
Jan barstte in een gillend gelach uit en probeerde Bob, tussen de lachbuien door, zacht in diens oor te vertellen wat Arie moest gaan doen. De dikkerd zat er met een stuurs gezicht bij, maar het duurde niet lang, of Bob snapte wat de mop was, keek met een hoopvol gelaat van Jan naar Arie en vroeg met een trek van satanische vreugde op zijn gelaat: „Moet híj...?”
Jan knikte met een hoogrood gelachen gezicht.
„Ja, man. Bij de Liefdesrots of zoiets. Met een bos bloemen.”
Nu was het Bobs beurt om zowat onder te tafel te rollen van het lachen.
„Ik lach me gek...”
„Als hij daar staat...”
„Met zijn sproeten...”
„Boven een bos margrieten...”
„En er komt... hahahaha...”
„Een dikke pop op hem af, die hem om zijn nek valt. Hahahaha!”
Ze lachten nu allebei zo hard, dat de ruiten ervan rinkelden.
„Vergeet het maar rustig,” zei Arie. „Ik staak. Laat Jan het maar doen. Dat is toch zo’n modepop. Die staat uren voor de spiegel zijn das te strikken en zijn haren te permanenten.”
Maar het gelach was voorlopig niet te stuiten.
„Romeo Roos,” hikte Jan.
„Tweehonderd pond vlammende liefde,” hijgde Bob. Jan stonden de tranen in de ogen:
„Waar werd opregter spek... ter waereld ooit gevonden.” Bob hapte tweemaal lucht en begon hees te zingen: „The Yellow Roos of Texas...”
Zij vielen nu om elkaars schouders en snikten het uit. De eigenaar kwam onrustig naderbij. Arie stond op en dronk zijn thee op.
„Als jullie uitgegeind zijn, tref je me wel buiten,” kondigde hij waardig aan en liep het zonnige plein op. Drie minuten later kwamen Jan en Bob naar buiten; de tranen nog uit hun ogen vegende, maar verder ietwat gekalmeerd. „We moeten een taxi nemen,” zei Jan. „Hahaha... Maar eerst bloemen kopen. Zoet maar, ik zal het wel doen.” Bob opperde:
„Is het niet gek als we met zijn drieën in één taxi gaan voor een afspraakje van een van ons?”
Daar had Jan een smoes op klaar:
„We zeggen dat ik haar ten huwelijk ga vragen en dat jullie mijn getuigen moeten zijn. Of zoiets.”
„Oh, best,” zei Bob. „Wat hofmakerijen betreft zijn alle Spanjaarden en Mexicanen gek.”
Jan ging naar een bloemenstalletje en kocht een enorme bos vuurrode bloemen, waarvan hij de naam niet kende. Maar ze roken heerlijk. Hij liep er eerst mee over zijn schouder en toen onder zijn arm, maar de bos bleef even groot.
„Hoe moet je die dingen in vredesnaam dragen?” vroeg hij ten laatste gramstorig. „Dat is nou het idiote van bloemen. Iedereen snapt meteen hoe hij een hamer moet dragen, of een geweer, of een schop, of een ragebol, of een boekentas. Maar met bloemen loop je altijd voor gek, hoe je ze ook vasthoudt.”
„Zoet maar,” zei Bob, stak een hand op en hield een taxi aan. Ze klommen erin en Jan begon, met opzet in verward Engels, een verhaal over waar ze heen moesten. Hij deed heel verward om lastige vragen en geklets te voorkomen. Maar hij had zich de moeite kunnen sparen. De chauffeur was een dikke, glimmende Mexicaan die op ontstellende wijze naar bier en uien rook, over zijn stuur gekromd zat en de hele weg reed als een razende Sancho Panchez, zonder één mond open te doen. Hij remde voor de eerste maal bij de betrokken rots, gooide zijn portieren open en hield de hand op.
„Pesos,” zei Arie tegen Jan. „Sijmen, betaal.”
Het fantastische was weer, dat Jan op een of andere manier kans had gezien om de Spaanse telwoorden te leren. Alles wat met rekenen en geldzaken te maken had, kwam hem gewoonweg aangewaaid. Hij rekende af, kreeg natuurlijk weer een of ander twistgesprek, maar tenslotte zwenkte de taxi toch af en verdween. Arie en Bob hadden intussen het terrein verkend. De grond aan weerszijden van de slingerende weg was oneffen en overdekt met kleine boompjes, cactussen en een massa rotsblokken van alle mogelijke maten en soorten. Een ideaal terrein om verstoppertje in te spelen en met je meisje in te gaan wandelen... als je tenminste een beetje uit de buurt van de cactussen bleef.
„Ga jij dáár staan,” wees Bob Jan aan. „Met je rug tegen dat puntige rotsblok. Links en rechts ervan zijn nog een paar blokken. Daar zitten wij achter. Als hij op je af komt, laat je hem naderen en vóór hij weet wat er aan de hand is, hebben wij hem te pakken.”
„Okido,” zei Jan, fronsend naar de enorme bos bloemen in zijn hand. „Ik zal hem met genoegen met deze ondingen om zijn Mexicaanse oren slaan.”
* * *

Twintig minuten later kwam de knalrode Ford met het gele dak langzaam aanrollen. Jan leunde achterover tegen de rots, de armen gekruist en de bloemen lusteloos in één afhangende vuist. Talavera stapte uit, drukte het rode portier dicht, bleef even staan om een sigaret aan te steken en keek onderwijl de weg op en af. Hij droeg een spierwit linnen pak, met bruin-en-witte schoenen, een strooien Panama-hoed, een tabaksbruin shirt en een das in de

kleur van zijn auto. Toen hij zag dat de weg vrij was (hoewel Jan niet snapte wat hem dát kon schelen), kwam hij met snelle passen op het rotsblok af. Jan bleef landerig tegen de rots leunen. Het ging allemaal prachtig. Talavera naderde Jan tot op twee passen en deed juist zijn mond open om iets te zeggen, toen Bob en Arie te voorschijn sprongen. Op hetzelfde moment veerde ook Jan op. Hij greep Talavera bij diens fraaie rode das, draaide die een slag om en drukte met de andere hand de helft van de bos rode bloemen in de mond die de Mexicaan wijd open sperde.
„Achter de rots met hem!” hijgde Bob.
Zij sleurden hem haastig om de rots heen, uit het gezicht van de straatweg, bonden zijn handen achter de rug met de das, trokken de fraaie handbewerkte leren riem uit de lusjes van zijn broek en sloegen die tweemaal om zijn enkels. Gesp erop. De pen viel weer precies in het gaatje dat Talavera altijd voor zijn broek gebruikte.
„Now keep your mouth shut!” gelastte Arie, om hem heen lopend met het pistool in de vuist. „Understand?” Talavera keek naar het pistool, naar Arie’s sproetig gezicht en werd een tikje groen onder zijn bruine huid. Hij spuwde een handvol bloemen uit en struikelde zowat over zijn woorden in de haast om te verklaren dat hij het allemaal heel goed begreep.
„Dan gaan we nu gezellig een ritje maken,” zei Arie. „Keer je om. Mars!”
Jan keek verbaasd.
„Dan hadden we hem die riem niet om zijn voeten moeten doen, uil.”
„Ik kreeg daarnet een volkomen briljant idee,” verklaarde Arie. „Zó ontstellend, monumentaal mooi, dat het in brons verdient te worden gegoten. Haal die riem van zijn benen af.”
Jan bukte zich en maakte de riem los.
„Mars!” beval Arie en porde het pistool in Talavera’s ribben. Zij hoorden een auto aankomen, wachtten even tot de weg weer rustig was, marcheerden haastig naar de auto, duwden hun gevangene achterin en trokken de portieren dicht. Bob zat aan het stuur.
„Waarheen, dikke?”
„Naar CAMCy.”
Talavera maakte een onwillekeurige beweging. Resten van de bloemen die Jan in het begin in zijn mond had gefrommeld, hingen nog in zijn klein, zwart snorretje. Bob keerde de wagen en zei over zijn schouder:
„Jij houdt hem zeker wel rustig, terwijl we door Monterrey heen rijden, hè?”
„Reken maar!” beloofde Arie grimmig. „Als hij grappig wil zijn, mep ik hem meteen buiten westen.”
De rode Ford schoof terug naar de stad. Talavera zei niets, maar hij slikte vaak en was nog steeds groen. Hij zat heel rustig. Jan keek Arie even aan. De dikkerd kneep één oog dicht. Ze begrepen elkaar. Talavera was net zo’n soort snuiter als Montez. Een grote mond zolang hij orders kon geven door een telefoon, maar onder een heel klein hoedje te vangen als hij klem kwam te zitten. De tocht door de stad verliep zonder moeite. Eenmaal, toen zij stopten voor een verkeersagent, wuifde zelfs iemand, die de auto blijkbaar herkende, tegen Talavera, die achterin zat. Arie duwde het pistool wat vaster in ’s mans ribben. Talavera knikte vriendelijk terug, maar zijn glimlach was een beetje slapjes. Vlak daarop kon de auto doorrijden. Arie keek om. De man op de stoep scheen niets ongewoons te hebben opgemerkt en liep door. De weg naar het zuiden stoven zij op met een vaart van negentig kilometer. De zon was al fel en heet en zij draaiden alle raampjes open.

* * *
Zij volgden, in de rode Ford, dezelfde route die Phillips hen met zijn Cadillac had gewezen. Toen de eerste cactussen in zicht kwamen, keek Jan plotseling op:

„Heizeg, ik heb helemaal niets meer van Phillips gehoord of gezien! Die is toch niet per ongeluk in een ravijn gevallen?”
„Nee,” zei Bob. „Dat heb ik met al die deining vergeten te vertellen. Die is een paar uur na onze aankomst weggereden om herrie te gaan maken bij de Amerikaanse gezant. Dus die zal nu wel in een smoking aan de champagne zitten of zoiets.”
Arie lachte spottend.
„Ik vermoed dat wij iets sneller resultaten zullen bereiken dan hij, zij het dan ook op iets minder officiële wijze.” Het was even stil binnen in de Ford, tot Jan zich niet langer meer kon bedwingen. Hij vroeg, in het Hollands, zodat Talavera het niet kon verstaan:
„Kom voor de draad, dikke, wat heb jij voor plan?” „Dan moet je hier wat naar rechts afslaan tot we onze spoorlijn tegenkomen en die dan volgen.”
„Hm. Eh waarom?”
„Om onze gevangene wat aanschouwelijk onderwijs te geven. Denk je dat er een ertstrein onderweg is? Zodat we er een tegen kunnen komen?”
„Tja... óók een vraag. Als ze geen as hebben doorgezaagd of de wielen vierkant gevijld of andere grollen. Waarom?” Maar dikke Arie zat voor zich uit te grijnzen en keek mysterieus. De sproetenkoning had nu eenmaal de eigenaardigheid dat hij pas op het laatste moment met zijn plannen of ideeën voor de dag kwam... het was een soort theater-instinct van hem: de verrassing zolang mogelijk bewaren. Jan gaf Bob enkele aanwijzingen. De Ford zwenkte wat naar het westen en het duurde niet lang, of zij naderden de CAMCy spoorbaan, die de vlakte dwars doorsneed.
„En nu maar volgen,” zei Arie.
Talavera had intussen de tijd gehad, zijn zenuwen wat te boven te komen en na te denken. Bovendien gedroegen de jongens zich bijzonder vreedzaam en dat scheen hem weer moed te geven. Hij was vermoedelijk bevreesd geweest dat zij hem ergens midden in de woestijn wilden gaan afrossen. Hij vroeg, op nogal arrogante toon:
„Mag ik misschien informeren waarom ik op zulk een gangsterachtige manier in deze auto ben geduwd?” „O, best,” antwoordde Bob, die met halfdichtgeknepen ogen de Ford over de dorre vlakte stuurde, af en toe tussen enkele reuzencactussen door zwenkend. „Wij dachten dat u manieren van gangsters het best zou begrijpen.” „Ik?” Talavera deed oprecht beledigd. „De manieren van gangsters begrijpen?”
Bob zei verbaasd:
„Allicht. Bent u er zelf niet een?”
Talavera schoot overeind in zijn zitting.
„Ik? Een gangster? Hoe komen jullie aan dat monsterlijk idee? Ik zag júllie aan voor een stel jonge bandieten dat een losgeldje wilde verdienen.”
Bob begon luid te lachten. Jan schudde het hoofd en keek verwijtend naar Talavera om als wilde hij zeggen: „Tjonge, tjonge, wat een dwaze smoes.”
Arie zei droog:
„Luister eens, vriend Talavera. Dacht je nou dat wij gek waren? Snap je niet dat Montez ons alles heeft verteld? Geef me eerst eens antwoord op één simpele vraag: hoe wist jij dat wij drieën in een auto van Californië hierheen op weg waren?”
Talavera keek van opzij recht in het gezicht van de dikke Arie, die terugkeek, zonder een onsje vet van zijn rond gelaat te bewegen. Talavera werd langzaam een tikje bleker. Ten laatste vroeg hij, hees:
„Hoe kom je erbij dat ik dat wist? Wat zou dat mij kunnen schelen?”
Arie haalde de schouders op. Hij voelde er bitter weinig voor om vragen te gaan beantwoorden. Hij deed liever blufzetten op het schaakbord... dan moest de andere partij de tegenzetten doen.
„Kijk eens, Mexicaanse bloemenkoning, iemand geeft de orders aan die troep bandieten die onze spoorweg saboteren. En jíj weet daarvan. Jij weet er hele hoop van! En dat ga je ons dadelijk allemaal netjes vertellen.” Talavera opende juist zijn mond, vermoedelijk om aan het protesteren te slaan, toen Jan zei:
„Nu weet ik waar we zijn... Hier is de eerste puinhoop.” Het was de plaats, waar de op hol gebrachte Mexicaanse vrachttrein op de Diesel-locomotief was gelopen. „Ha!” zei Arie verheugd. „Rij erheen, Bob, dan gaan we dat eens even bekijken. En Talavera mag mee. Hij zal het wel fijn vinden, van zo dichtbij te kunnen zien hoe die botsing is afgelopen.”
Bob koerste de Ford tot op enkele tientallen meters afstand van de grandioze puinhoop naast de weer gerepareerde rails. Arie gaf Talavera een duw, als om hem aan te moedigen.
„Kom, senor... niet zo schuchter. Loop er maar omheen. Schop maar tegen een wieltje. Je kunt er weinig meer aan kapot maken...”
De Mexicaan stond, met de handen nog op de rug gebonden, met grote ogen te staren naar de massa verwrongen staalbalken, bergen versplinterd hout en de twee volkomen in elkaar gereden locomotieven.
„Leuk hè?” zei Arie. „Vonden wij ook.”
„Vreselijk,” vond Talavera.
„Hij vindt het vreselijk,” zei Jan tegen Bob, met een duim naar de Mexicaan wijzend.
„Stond er een signaal verkeerd?” vroeg Talavera. Bob zei tegen Arie:
„Hij vraagt of er een signaal verkeerd stond.”
„Belangstellend van hem,” vond Arie. „Toch aardig van hem, dat hij wil weten hoe het gekomen is.”
Jan klakte met zijn tong.
„Tsk tsk... Hoe zou dàt nou gekomen zijn?”
Bob kreeg een idee:
„Misschien kan hij ons zeggen hoe het volgende ongeluk gebeurd is. Laten we maar verder rijden.”
Zij duwden Talavera in de Ford en reden zwijgend verder tot de plaats in zicht kwam waar de ertswagen (waaronder de bom aan de as was aangebracht) ondersteboven langs de rails lag gekieperd. Ditmaal hoefden zij niet uit te stappen. Bob reed de Ford vlak naast de vernielde wagon. „Kijk,” zei hij, op het vernielde wielstel wijzend. „Iemand had een bom tegen de as gebonden. Hoe zou dat nou gekomen zijn?”
„Vreselijk,” zei Talavera. Hij had nog steeds zijn hoed op, maar enkele straaltjes zweet begonnen er onder vandaan te druppelen en biggelden langs zijn donkere wangen naar beneden. Heel erg.”
„Hoe zou dàt nou gekomen zijn?” herhaalde Bob, het stuur een beetje heen en weer draaiend.
„Er stond een signaal verkeerd,” opperde Arie.
Bob zat nog steeds naar de kapotte wagon te kijken. „Als er bij ons thuis zoiets gebeurt en je vraagt hoe dat gekomen is, zegt mijn broertje altijd: „O, dat wàs al”.” Jan sloeg met de hand op de portierrand.
„Natuurlijk. Dat wàs al. We hebben het alleen niet gemerkt.”
Bob schakelde in en reed verder.
„Misschien komen we verderop wat aan de weet.” Arie zat uit het zijraam naar de spoorbaan te kijken, met een felle glinstering in zijn blauwe ogen. Zijn rode haren wapperden in de wind die naar binnen wervelde door de open portierraampjes. Bob reed hard over dit vlakke terrein en het duurde niet bijzonder lang voor chaos nummer drie in zicht kwam. Deze was al van verre te bespeuren; het was de keurcollectie oud roest die zij gezien hadden toen zij voor de eerste maal, samen met Phillips, dit terrein over reden, op weg naar CAMCy. Ditmaal klommen zij wel uit de Ford, namen Talavera bij de arm en wandelden met hem langs de reeks wagonwrakken.
„Hier stonden een heleboel signalen verkeerd,” zei Jan. Talavera begon wat men noemt: „nattigheid” te voelen. Het zweet druppelde nu van zijn wenkbrauwen en neuspunt af. Hij slikte vrij snel en keek met grote ogen naar de schier eindeloze reeks kapotte wagens.
„Geen idee hoe dat gekomen is?” vroeg Bob hem, toen zij halverwege waren. „Je bent zo goed met ideeën opperen.” „Een... een heet gelopen as?” hakkelde de Mexicaan. De drie jongens keken elkaar aan.
„Slim van hem,” knikte Jan. „Je bindt een bom onder alle assen en wacht tot er een heet loopt. Heb je ook geen ontsteking nodig. Denkt die transpirerende otter nou dat wij helemáál gek zijn?”
Bob bukte, nam een eind versplinterd hout op van ongeveer een meter lengte en woog het in de hand.
„We kunnen,” opperde hij, Talavera van boven tot onder taxerend bekijkend, „hem een beetje in puin slaan...” Jan keek geestdriftig op.
„Reuze idee. En als we hem thuis afleveren, zeggen we dat er een signaal verkeerd stond.”
„Nee... dat wàs al,” zei Arie.
„D...drie tegen één,” stotterde de Mexicaan. „D... durven jullie wel? En ik met mijn handen gebonden?”
„Tja...” zei Bob, nog steeds het eind hout wegend. Een dun, ijl gefluit klonk uit de verte. Zij keken alle vier op. Een rookpluim, laag langs de horizon, was het eerste zichtbare teken van de naderende trein.
„Daar komt een ertstrein aan.”
Arie knikte opgewekt.
„Dat dacht ik al. Rij op, Bob... Daar heb ik op zitten wachten.”
Bob keek Arie even van opzij aan, zei niets en wandelde terug naar de Ford, door de drie anderen gevolgd. Zij duwden de Mexicaan haastig achterin en stoven de ertstrein tegemoet. Het zaakje rolde voort met de bekende gang van een kilometer of tien per uur en reeds op enkele honderden meters afstand begon Bob op de claxon te toeteren. Het duurde niet lang, of de Diesel die de lege wagon voortduwde, gaf antwoord en begon vaart te minderen. Dertig seconden later trapte Bob op de rem en de Ford kwam tot stilstand naast de snorkende, dreunende Diesellocomotief. Een grijnzende machinist keek op hen neer. „Waar hebben jullie uitgehangen sinds vanmorgen?” „Bloemen gekocht,” zei Jan Prins kort. „En een afspraakje gemaakt met deze snuiter hier.”
„Deruit met hem!” zei Arie. Hij was nu helemaal niet geheimzinnig meer. Hij duwde Talavera de Ford uit en keek omhoog naar de machinist.
„Heb je een ferm stuk touw ergens in je machine?” „In de gereedschapsbak. Maar niet veel. Waar is het voor?”
„Om deze knaap stevig vast te binden. Heb je geen ijzerdraad?”
Dat was er wel. Een hele rol zelfs, en van solide kwaliteit. De ertstrein was, na enig gefluit, enkele honderden meters achter de Diesel tot stilstand gekomen en de machinist en de stoker ervan kwamen aandraven om te kijken waarom de Diesel was gestopt. Zij kwamen juist op tijd om verbaasd toe te zien, terwijl Bob, Jan en Arie hun gevangene vastbonden, eerst met enkele windingen ijzerdraad om zijn polsen, dan rond zijn enkels en tenslotte met polsen en enkels apart aan weerszijden van de platte wagon. Talavera lag op zijn rug naar de blauwe lucht te staren, met zijn hoed naast zich, dwars over de voorkant van de wagon en netjes boven het eerste wielstel.
„Zo,” zei Arie tevreden. „En nu maar rijden. Zullen we gauw merken...”
Op dat moment begon Talavera, die óf verdoofd was geweest, óf nog steeds de bedoeling niet had kunnen of willen begrijpen, vervaarlijk te brullen.
„Maak me los... maak me los! Dit is móórd!”
Bob sprong van de wagon af:
„Waarom, beste kerel? Je ligt daar zo ontzettend veilig. Het geval rijdt niet harder dan tien kilometer. Je zult er heus niet af bibberen, want je ligt stevig vast.”
„Langzaam, veilig en voordelig,” zei Jan en sprong eveneens van de wagon af. „Maar je moet het niet erg vinden, als we je alleen laten.”
„Er mocht eens een signaal verkeerd staan,” zei Arie en wuifde naar de man onder hem. „Dag Talavera. Denk maar flink aan die mooie puinhoopjes die we je onderweg hebben laten zien.”
Arie sprong naar beneden en de grond dreunde toen hij neerkwam.
„Rijden!” brulde hij.
Maar Talavera brulde nog veel harder. Hij brulde zó hard dat hij het daveren van de Diesel overstemde, toen de machine gas kreeg en in beweging kwam, de wagon voor zich uit duwend.
„Stop!” brulde Talavera. „Hou op! Wacht... Ik zal alles vertellen! Rij niet door, dat is moord! Stop!”
De jongens keken elkaar even aan, knikten en gaven de machinist een seintje. De Diesel remde af. Zij klommen weer op de wagen. Talavera lag zowat een potje te huilen van pure angst en ellende. Zijn ogen waren groot en verwilderd en zijn gezicht grauw onder de bruine huid. „Maak me los... ik zal alles vertellen.”
„Howat, zeg. Eerst vertellen. Dan los maken. Waarom ben je zo bang?”
„Er is... Ik weet...”
Jan veegde de Mexicaan teder over een van diens schouders.
„Zoet maar, zoet maar. Vertel het maar aan ome Jan. Wat hebben jullie voor stouts gedaan? En waar?”
„Er vliegen twee contactbommen vijfhonderd meter achter elkaar. De eerste kraakt deze wagen en de tweede vangt de ertstrein.”
„Foei!” zei Bob. „Zo jong en al zo verdorven. Heeft je moeder je niet geleerd dat je geen treinen op mag blazen? En wie zijn je vriendjes?”
Maar Talavera was nu definitief over zijn toeren heen. Hij was finaal afgeknapt door urenlange angst en spanning. Het bleek nu ook, dat hij vanaf het eerste begin had vermoed, wat ze met hem uit wilden gaan halen en het zien van die opeenvolging van prachtige puinhopen had er weinig toe bijgedragen om hem een grote mate van zielerust te verschaffen. Hij wilde eerst worden vrijgemaakt. De jongens maakten toen de beide draden los die hem aan de wagon vasthielden en zetten hem in zittende houding, maar met polsen en enkels nog gebonden.
„Zo. En nu is het uit met de pret. Wie zijn die bandieten? Waar zitten ze?”
Talavera had helemaal geen babbels meer en antwoordde mat op alle vragen:
„In een rotskloof vijfentwintig kilometer naar het oosten. Zij hebben een zendertje en er staat een zender bij mij in de tuin. Daarmee geef ik ze hun orders.”
„Zitten ze daar nu?”
„Ze komen er alleen maar uit om iets aan de spoorweg te doen. Ikzelf breng ze eens in de twee dagen alles wat ze nodig hebben.
„Jij geeft ze hun order, hè?”
„Ja, dat doe ik. Ik kien het allemaal uit.”
„Hoeveel van die bandieten zijn er?”
„Vijf man. Op paarden.”
„En van wie krijg jij je orders?”
„Ik krijg geen orders. Ik werk zelfstandig. Een paar weken geleden kwamen twee kerels van de Mexicaanse maatschappij bij mij met een bom geld. Vroegen of ik kans zag een serie spoorwegongelukken te veroorzaken en zo meer.” „Om het ertsvervoer van CAMCy te saboteren?”
„Ja. En ook te weten te komen wat voor telegrammen ze kregen. Daarvoor heb ik een jonge vent omgekocht die op het telegraafkantoor werkt in Monterrey. Jacinto heet hij. Zo wist ik ook dat jullie zouden komen. Maar als er iets van uitlekte, ontkennen ze op de Mexicaanse maatschappij dat zij er iets mee te maken hebben. Ze betaalden me dik, maar als er iets zou mislopen, stond ik in mijn hemd en steken ze geen poot voor me uit.”
„Kun je ons wijzen waar die bommen liggen?”
„Precies natuurlijk niet. Maar als je stapvoets rijdt met die locomotief en iemand loopt er voor uit, kun je contactplaatjes op de rails zien liggen.”
„Juist. En kun je ons de kloof wijzen waar die gezellige bende van jou uithangt?”
„Ja, die weet ik.”
Arie stond op en knikte Jan toe.
„Pak aan, Jan. In de auto met die vent. We brengen hem meteen naar Bowers.”
De treinmannen die ademloos hadden staan luisteren, kwamen geestdriftig in actie. Twee van hen zouden vóór de Diesel met de wagon uitlopen en de rails afspeuren. De rest van de trein volgde.
„Tof werk, jongens!” riep de machinist, terwijl de Diesel en Ford tegelijk in beweging kwamen, maar in verschillende richtingen. „Bowers zal dik in zijn sas zijn, als hij dit verhaal hoort.”

* * *
Bowers was meer dan in zijn sas. Hij maakte een luchtsprong van zuivere vreugde, omhelsde hen bijna en had binnen tien minuten, door gebruik van de luidsprekerinstallatie, een ploeg van twintig man bij elkaar, gewapend met geweren, pistolen en traangasbommen om de bandieten uit te roken.

„Je zult weinig last met ze hebben,” zei Talavera mismoedig. „Ze liggen vast en zeker te slapen, omdat ze meestal ’s nachts werken.”
„Zoveel te beter voor jou,” beet Bowers hem grimmig toe. „Want als een van mijn mannen iets overkomt, laat ik jou in beton gieten en op het graf zetten als Mexicaans monument.”
„Ik... ik wil zoveel mogelijk goed maken,” bood Talavera aan. „Als je mij naar binnen laat gaan, kom ik met ze naar buiten en dan kun je de hele troep ineens omsingelen.” „Best,” knikte Bowers, de cilinder van zijn Coltrevolver draaiend om te kijken of het wapen soepel functioneerde. „En als je grappen uithaalt, is de eerste kogel voor jou. Gaan jullie mee, jongens?”
Zij keken elkaar aan:
„Och, nee. Wij vallen om van de slaap en de dorst. Die kerels halen is niet zo spannend.”
Bowers knikte en brulde om twee vrachtauto’s. Talavera ging in de eerste met Bowers en tien man. De tien anderen gingen in de tweede. Het hele zaakje reed over U-balken op twee platte wagens en werd door een locomotief de brug over gerold. De drie jongens stonden het geval na te kijken, terwijl het over de rand van de helling uit het gezicht verdween.
„En dat,” zei Jan, „was weer dàt. Lotgevallen rond een locomotief. Ik ben benieuwd wat de toekomst voor ons NU weer in petto heeft.”
Arie keerde zich om en begon weg te wandelen. De anderen volgden hem. Zij vroegen niet eens waar hij heen ging. Natuurlijk de kantine.

* * *
In de kantine wuifden grote ventilatoren die aan het plafond waren opgehangen. In een mum van tijd stonden er zestien kerels om hen heen die wilden weten hoe alle vorken in alle stelen zaten. Arie vertelde. Bob begon hot dogs te eten. Jan werd een beetje stil. Na een tijdje keek Arie scheef naar hem:

„Ben jij vast je boekhouding aan het bijwerken?” Jan draaide een glas tussen zijn vingers en zei, aarzelend, in het Hollands:
„Die Talavera... Zei die niet, dat hij een bom duiten had gekregen voor dit werk?”
„Dat zei hij, ja.”
Arie snapte wat Jan bedoelde.
„Denk je... dat hij daar misschien nog een smak van thuis heeft?”
„Allicht.”
Jan en Arie keken elkaar aan.
„Zouden we daar eens gaan neuzen?”
„...en dat zendertje buit maken?”
Arie sloeg op zijn broekzak.
„Nu is er eens één keer géén Masters in de buurt om ons netjes alle pistolen te laten inleveren. Dit ding is rechtmatig verkregen oorlogsbuit en ik hou het.”
„En die eventuele ping-ping...?”
Arie keek in het rond. Bob stond luidkeels met een mond vol hot dog te vertellen. Een luid gelach ging op. Arie zei in het Hollands:
„Niets aan die kerels laten merken. Dadelijk Bob apart nemen. We stappen in de Lincoln, snorren naar Monterrey en gaan in het huis van Talavera neuzen of we daar wat wijzer kunnen worden. Vóór Bowers op dat snugger denkbeeld komt.”
„Denk je niet, dat...”
„Poeh. Het eerst komt, het eerst maalt. Oorlogsbuit. Wij hebben onze halzen ervoor geriskeerd.”
Jan dronk zijn glas leeg en grinnikte.
„Stel je voor dat eh...”
„Dat wat?”
„Die Talavera getrouwd is. Dan is het huis niet leeg.” „Hoei!...” Arie’s gezicht klaarde op. „Weet je wat we dàn doen?”
„Wat?”
„Dan sturen we er jou op af met een bos rode bloemen in je hand om het hof te maken. En intussen sluipen wij achter naar binnen.”
Arie lachte zich zowat slap. Iemand stopte een nickel in de jukebox en de muziekmachine begon dreunend te loeien:

„From the halls of Montezuma...

to the shores of Tripolis...”

Zij namen Bob apart en vertrokken een kwartier later. De verdere Avonturen van: Jan Prins, Arie Roos en Bob Evers leest u in:

„PYJAMAREL IN PANAMA”

van dezelfde schrijver: Willy van der Heide.