PUZZEL IN PITTSBURGH

Aan de westrand van de Amerikaanse stad Pittsburgh in de staat Pennsylvania, zijn enkele heuvels van verschillende hoogte en al vele jaren geleden was alle grond daar opgekocht door enkele van de inwoners die het best in hun contanten zaten en vervolgens hadden zij er huizen laten zetten. Het huis van de vader van Bob Evers was niet het grootste, of het gekste, maar wel het mooist gelegen, want het lag precies boven op de top van de hoogste heuvel, met een enorme garage onder het huis, terrassen aan drie kanten, een plat dak met een soort scheepsverschansing er omheen en een eigen zwembad, dat des nachts verlicht werd door onderwaterlampen. Maar die terrassen, dat zwembad en het platte dak waren op de dag dat de „puzzel in Pittsburgh” op de proppen kwam, volkomen verlaten, want er stond een loeiende storm en dikke regenvlagen zwiepten scheef over het landschap. De rook uit de enorme fabrieksschoorstenen van de belangrijkste staalstad van de United States woei horizontaal van de pijpen in rafelige flarden en de bossen waarop je vanuit de brede uitkijkramen van het Evers-huis neerzag, deinden onder de stormwind als velden klaver.
Binnen in het huis werd er óók geloeid . . . door de grammofoon en er was niemand in het kolossale huis om daar tegen te protesteren, want Bobs vader was naar de fabriek en Bobs moeder zat sinds een volle week in Florida, waar de zon scheen en de regen, àls die er viel, lekker lauw bleek. Bob Evers, de zoon des huizes, zat een draad te solderen aan een tape -recorder; Jan Prins hing dwars in een goudgele fauteuil (met zijn benen over de ene leuning en zijn rug tegen de andere) en werkte zich geleidelijk door een stapel tijdschriften heen. De derde jongen, een dik rond geval met rood haar en een onwaarschijnlijke hoe veelheid sproeten, stond voor een der brede ramen, met de handen balorig diep in de broekzakken. De langspeelplaat die het halve huis had laten dreunen op zijn betonnen grondvesten, hield plotseling op.
„Weldadige stilte”, zei Jan Prins, opkijkend van een tijdschrift. „Van dit soort muziek word je op de duur óók gek.” „Je wordt op de duur van alles gek”, verklaarde Bob Evers, aan het pas gesoldeerde draadje rukkend om te proberen of het wel goed vast zat. „En zeker van binnen zitten.” De dikke jongen, die soms luisterde naar de naam Arie Roos, maar meestal naar een hele hoop andere kreten die allemaal betrekking hadden op zijn omvang, zijn gewicht, zijn rood haar of zijn sproetenaantal, keerde zich met de rug naar het ve nster en verklaarde, de handen nog dieper in zijn broekzakken duwend:
„Der mot es wat gebeuren, jandokie! We leven hier net of we al aan ons pensioen toe zijn.”
Jan, bladerend in een tijdschrift, keerde het hoofd halfom en opperde:
„Kunnen we geen advertentie, zetten, Bob? Ik denk bijvoorbeeld aan iets als. . .” (hij liet het hoofd achterover vallen, staarde naar het plafond en dreunde op):

AVONTUUR GEVRAAGD

Wie helpt drie zich vervelende jongelieden aan een aannemelijk avontuur? Voor direct. Op mogelijkheden tot lachen zal meer worden gelet dan op hoog loon. Enig levensgevaar geen bezwaar, mits vooruitzichten tot overleven aanwezig. Brieven onder letters P.A.N.G. bureau van dit blad.”
Bob liet zijn soldeerbout zakken en begon ineens te lachen: „Dat doet me denken aan die mop van de twee soldaten, die voor het eerst aan het front kwamen. Links en rechts begonnen er granaten te ontploffen. Ze doken haastig in een gat en zaten daar een tijdje te schrikken. Toen zei de een tegen de ander: „Jack, ik heb niks tegen oorlog, maar hier ben je je leven niet zeker.”
De dikke jongen begon over het vaste tapijt heen en weer te lopen, met lange passen, de handen nu zo ver in zijn broekzakken dat zijn armen van de schouders af recht naar beneden waren gestrekt.

„En ik heb niks tegen een rustig leven, maar als dit nòg langer zo doorgaat, ben ik zenuwpatient.”

Het rinkelen van de telefoon klonk gedempt vanuit de hall, waar de hoofd-alarmbel hing. In bijna alle kamers was een toestel. Bob ging op het woonkamer-apparaat af, dat bij de open haard op een tafeltje stond, maar voor hij de hoorn had opgenomen, stopte de schel.
„Dat heb je nou altijd in dit verhipte huis”, zei Bob. „Iedereen denkt dat een ander de telefoon wel zal aannemen, met als gevolg dat het ding een minuut lang door blijft rinkelen, of iedereen stuift er tegelijk op af: mijn moeder in haar kamer boven, de meid in de hall, mijn vader in de garage en ik hier.” De deur ging open en de betrokken meid stak haar hoofd met een wit mutsje erop naar binnen.
„Uw vader voor u, mister Bob.”
„Dank je, Sarah.” Bob nam de hoorn op. „Ja, met Bob . . . Wat zegt u?. . . En moet dat meteen? . . . Ik snap het. . .” (Hij luisterde een hele tijd en zei toen weer): „Nee, dat hoef ik niet op te schrijven, dat onthoud ik wel . . . Ja, ik zal het meteen doen. Komt voor mekaar . . . Adios.” „Wat bijzonders?” vroeg Jan.
„Niet erg. Mijn vader moet onverwacht op zakenreis naar Brazilië. Hij gaat met het vliegtuig van vanavond zeven uur. Maar nu heeft hij een paar dagen geleden zijn horloge in reparatie gegeven. Of ik dat nu even op wil gaan halen, als het tenminste klaar is. Gaan jullie mee?” Jan liet het tijdschrift waar hij aan bezig was, op de grond fladderen en hees zich op uit de stoel.
„Waarom niet? Zien we tenminste eens wat anders”. Arie merkte op:
„Behalve onze gezichten dan altijd; die blijven dezelfde.” Jan bood vriendelijk aan:
„Ik wil wel een paar ingrijpende wijzigingen in het jouwe aanbrengen.”
„Ai!” spotte Arie, „dat zou voor mij erg zijn. Maar elke wijziging, hoe ingrijpend ook, kan dat gelaat van jou alleen maar verbeteren.”
Bob was even naar de keuken geweest om tegen Sarah te zeggen, dat zijn vader op reis ging. Hij kwam binnen, een lange regenjas aanschietend.
„Zijn jullie weer aan het bekvechten?”
„Kom mee. We nemen de Buick.”

* * *
De horlogewinkel die Bobs vader had uitgeduid, bleek te zijn gelegen in een nogal smalle en vrij drukke straat, schuin tegenover de achterzijde van het grootste warenhuis van Pittsburgh, „The Galleries” geheten. Er stond een rij bestelauto’s voor, alle geschilderd in hardgeel met een bruine bovenkant en in helgroene letters de naam van het warenhuis. Nu en dan reed een van die auto’s een soort van overwelfde poort binnen, die blijkbaar naar de expe ditie leidde en kort daarna kwam dezelfde of een andere er weer uit om bestellingen te gaan rondbrengen. De wilde wind wervelde in de lengte door de straat en joeg vlagen regen kletterend tegen de twee ramen van de horlogewinkel, waarin Bob haastig was verdwenen, de Buick met Jan en Arie erin langs het trottoir achterlatend.

„Zeg, dikke, kunnen we niet iets geks uithalen?”
„Makkelijk”, antwoordde Arie luchtig. „Twee zonnebrillen kopen en op een terras in de regen gaan zitten.”
„Hier in Pittsburgh hebben ze geen café-terrassen, uil.” „Dat weet ik. Anders zou het ook niet gek zijn.”
„Jij bent melig.”
„Kunst, als ik de hele dag met lui als jij moet optrekken.” Op dat moment kwam Bob de winkel uit. Hij trok het voorportier open en rapporteerde:
„Kom er maar uit. Ze waren net aan dat horloge bezig en het duurt een half uur of zoiets voor het klaar is.”
Jan begon naar buiten te klimmen.
„En wat doen we intussen?”
Bob keek de straat op en af:
„Als ik me goed herinner is even verderop een soort drugstore met een juke-box waar ze steengoed appelgebak hebben.”
Arie kwam naar buiten, zijn hoofd diep weggedoken in de opgezette kraag van zijn regenjas. Bob sloot de Buick af en kalm drentelden zij de straat op, naar de drugstore, die al van verre kenbaar was aan een uithangbord van aspi rine. Zo’n Amerikaanse drugstore is heel iets anders dan een Nederlandse drogisterij. Het is eigenlijk een combinatie van een drogisterij, apotheek, cafetaria en tijdschriftenwinkel. Of liever gezegd: een cafetaria waarin ze een drogisterij, tijdschriftenwinkel en allerlei andere soorten winkels hebben ondergebracht. Je kunt er gaan zitten, een coke bestellen en ondertussen rondkijken naar de verschillende uitstalkasten met duizend-en-één nuttige of zinloze zaken. Deze drugstore maakte geen uitzondering op de regel. In het midden was een deur van spiegelglas met de naam van de eigenaar in vergulde letters erop: J. P. Johns. Toen de jongens binnenkwamen, zagen zij recht tegenover zich de marmeren cafetaria-toonbank, met chroomstalen krukjes, een ijsmachine, een koffieketel en schappen vol chocolade, kauwgom en dergelijke zaken. Voor de beide ramen links en rechts van de deur stonden enkele tafeltjes met stalen stoeltjes en tegen de zijwanden waren de uitstalkasten: een met tandenborstels, zeep en parfumerieën, één voor boeken in zakformaat, een derde voor fototoestellen en films en een vierde met drank. Er was één klant in de hele tent: een man van middelbare leeftijd in een donkerblauw pak met een helrode das, die achter een kop koffie aan een der tafeltjes bij een raam zat, naar buiten staarde en met de ellebogen op het tafelblad leunde, terwijl hij een stalen sigarettenaansteker almaar om en om draaide tussen de wijsvingers en duimen. Hij keek niet op, toen de jongens binnenkwamen, hun jassen uitdeden en naast elkaar op drie krukjes plaats namen, dikke Arie in het midden. De eigenaar van dit etablissement kwam door een klapdeur geschoten en keek hen hoopvol aan.
„Coke”, zei Bob.
„Coke met appelgebak”, bestelde Arie.
„Coke met een appelflap”, zei Jan.
Met een flip en een flap werden twee papieren bordjes neergesmakt, de cokes schoten er achteraan en daarna verdween de eigenaar weer door de klapdeur. De achterwand van de cafetaria was voor een groot deel bezet met manshoge spiegels en in die spiegels kon je de beregende ramen zien, de schimmen van de Pittsburghers die buiten voorbij haastten en de eenzame figuur van de man aan het raamtafeltje. Maar die man bleef niet lang eenzaam; juist toen Arie de eerste hap nam van zijn appelgebak, ging de drugstore-deur weer open en een tweede man kwam binnen. Hij deed meteen zijn hoed af en hield die vast aan de voorzijde van de rand, terwijl hij er de regendroppels afzwiepte op de tegelvloer. Hij droeg een bril met nogal dikke glazen waarop ook al regendroppels schemerden. Hij nam gehaast de bril af, wreef met de top van een vinger over de glazen tot het waterlaagje regelmatig over het glas verdeeld was, zette het ding weer op, keek de drugstore rond, ontdekte de man bij het raam en ging op hem af.
„Good afternoon”, wenste hij.
De ander knikte enkele malen, nog steeds spelend met de stalen aansteker. Hij had een halve sigaret in een hoek van zijn mond en hield zijn hoofd een tikje scheef om te zorgen dat de rook niet in zijn ogen kringelde. De andere man trok zijn natte regenjas niet uit, maar knoopte die wel los en ging daarna zitten, zodat de beide panden van zijn jas aan weerszijden van zijn stoel op de tegels hingen. Hij kruiste de armen en leunde over het tafeltje. Omdat de andere man al voorover zat, bracht dat hun hoofden dicht bij elkaar. De eigenaar loerde met één oog om de hoek van de klapdeur, ontdekte een nieuwe klant, schuifelde erop af, kreeg een bestelling van twee koppen koffie, bracht die en verdween weer.
„Gezellige tent heb jij uitgezocht”, zei Jan tegen Bob. De man in het blauwe pak stond op en liep naar de tussenruimte die was opengelaten tussen de boekenstand en de parfumerie-uitstalling. Daar stond de juke-box. Hij rommelde in zijn broekzak, haalde er wat munten uit, ramde er een stuk of wat in de machine en drukte in snel tempo de eerste acht knoppen op de grammofoonplatenkiezer in. De machine liet een klik horen en begon te zoe men. De eerste plaat werd op haar plaats gebracht. De drie jongens zaten daar met enige verbazing naar te kijken. Een mens die munten in een juke-box stopte en daarna domweg de eerste acht knoppen indrukte, hadden zij nog nooit meegemaakt. De eerste plaat begon door de drugstore-ruimte te denderen: een heel oud nummer van Louis Armstrong en Jack Teagarden, met als titel: „Rocking Chair”.
„Groot liefhebber van muziek moet dat zijn”, merkte Jan op.
De twee mannen zaten weer op dezelfde wijze aan het tafeltje, de hoofden dicht bij elkaar, en praatten met grote nadruk.

Bob zei kortaf:
„Die hebben wat te bespreken, wat wij niet mogen horen. Het kan die vent niets schelen wat die machine speelt, zolang er maar lawaai uit komt.”
Er kwam nu nòg meer lawaai, want achter de toonbank begon een telefoonschel te rinkelen. De eigenaar kwam door de klapdeur, nam de hoorn op, stopte een vingertop in zijn vrije oor om het lawaai van de Armstrong-plaat te dempen en zei:
„Met John’s Drugstore . . . Wat? . . . Wie zei u?. . . Ubari? Een ogenblik!” Hij liet de hoorn zakken, keek langs de drie jongens aan zijn bar en riep luid over de muziek heen: „Is hier iemand die Ubari heet, of zoiets?”
De twee mannen aan de tafel schenen in hun houding te verstarren; lichamen, armen en benen bleven onbeweeglijk, alleen hun hoofden keerden zich naar de bar. De man in het blauwe pak vroeg, alsof hij zijn oren niet geloven kon:
„Telefoon? . . . Voor Hubari?”
De eigenaar gebaarde ongeduldig met de losse telefoonhoorn en schreeuwde:
„Ubari of Hubari of zoiets. Of die hier is. . .”
Hij haalde de schouders op, legde de hoorn neer toen de man in het blauwe pak haastig opstond en verdween weer door de klapdeur. De man in het blauwe pak drukte in het voorbijlopen zijn sigaret uit in de asbak op een ander tafeltje, reikte over de bar heen, stopte eveneens een vingertop in zijn vrije oor en zei:
„Met Hubari! . . . Wie is daar?”
De hoorn begon onmiddellijk snel sputterende geluiden te maken, vlak naast Jan Prins, maar de Armstrongplaat was nog steeds niet afgelopen en het was voor Jan volkomen onmogelijk, ook maar één lettergreep te verstaan. De man in het blauwe pak zei twee keer „Ga door!” en tenslotte kortaf: „Dank je”, mikte over de glazen barplaat heen de hoorn op de haak, trok een dollar uit zijn zak, gooide die naast de telefoon en keerde zich om. Hij gaf een korte ruk met zijn hoofd en liep met overhaaste stappen naar de deur, rukte die open, dacht er blijkbaar ineens aan dat hij zijn regenjas nog had hangen, draafde naar de haak tegen de wand en sprintte terug naar de deur. Hij bereikte die samen met nummer twee. Zij botsten tegen elkaar op, wrongen zich door de ingang heen, en renden de straat op, waar zij terstond uit elkaar gingen. Door de natgeregende ruiten zagen de jongens één van hen naar rechts en de ander naar links wegschieten. De eigenaar kwam door de klapdeur, keek naar de openhangende buitendeur en opende zijn mond als om een luide schreeuw te geven.
„Ze hebben geld neergelegd”, zei Bob tegen hem, op de dollar naast de telefoon wijzend. Jan en Arie waren opgestaan en stonden nu vlak buiten de deur, links en rechts kijkend. „Doe die deur dicht!” schreeuwde de eigenaar, want plaat nummer twee was reeds begonnen. Jan noch Arie hoorden dat, want die waren ook allebei in de straat verdwenen. Bob gooide eveneens een dollar op de bar, gleed nu ook van zijn kruk af, ging naar de deur en achter zijn vrienden aan naar buiten, de deur achter zich sluitend. Zodra hij uit het gedreun van de muziek weg was, hoorde hij het janken van politie-sirenes en vijf tellen later zag hij de auto’s aan komen stuiven, regen sissend wegspattend onder hun banden. Zij kwamen van beide kanten de straat af, het verkeer voor hun uitééndrijvend met hun alarmerend sirene-geloei, schoten schuins op het trottoir voor de drugstore af en stopten daar. Het waren drie auto’s van de gemeentepolitie van Pittsburgh en nog vóór zij stilstonden vlogen de portieren open en agenten in uniform plus rechercheurs met slappe hoeden op sprongen eruit en stroomden de drugstore binnen, revolvers in de vuist. Auto’s en voorbijgangers stopten en bleven vol belangstelling wachten wat er zou gaan gebeuren. Dat was volkomen . . . niets. Enkele agenten veegden het stuk trottoir tussen drugstore en de politie-auto’s schoon en dat was nauwelijks gebeurd, of een aantal agenten plus een paar rechercheurs kwamen weer naar buiten, stonden even rond te staren door de regen en begonnen zich dan naar twee zijden een weg te banen door de nu al dicht opeengepakte hagen van belangstellenden. Bob Evers was met wat ander publiek opzij geveegd en keek met grote belangstelling toe, terwijl een man met een halve sigaar in de mond en een dure blauwe overjas aan naar de grootste der politie-auto’s stapte en door het openhangend portier heen een microfoon greep die naast het stuur hing. Hij gaf enkele korte orders over de politie-radio, ging achter in de wagen zitten en zat daar, korzelig op zijn sigaar bijtend, uit te kijken naar de toeschouwers, die zich al begonnen te verspreiden, omdat het duidelijk was dat er bij deze overval iets was misgelopen. De regen was een beetje minder geworden, maar de wind wervelde nog steeds rond in de smalle straat en in de verwarring van weer op gang komend verkeer en zich aarzelend verspreidende mensen ging Bob op zoek naar zijn beide vrienden.

* * *
Maar dat vinden van Jan en Arie bleek helemaal niet zo erg gemakkelijk. Bob werd bijzonder nat, incasseerde enkele ferme elleboogstoten toen hij zich haastig door de voetgangers wrong, koerste tweemaal de straat op en af, over beide trottoirs en keerde eindelijk, nogal nijdig, terug naar de Buick, juist op tijd om Jan te zien aankomen. En toen werd zijn humeur met sprongen beter, want Jan zag er helemáál uit als een verdronken kat: die had zijn regenjas over de kruk naast hem gegooid toen zij in de drugstore plaats namen en zijn colbertjasje was nu tot de laatste draad doorweekt.

„Vent is spoorloos verdwenen”, zei Jan knorrig, trok zijn jasje uit en merkte op: „Zou je die auto niet eens openmaken?”
Bob trok zijn sleutels tevoorschijn.
„Waar is Arie ergens?”
„Geen idee. Ik dook achter die vent met zijn bril aan, die het laatste binnenkwam en Arie ging de andere kant op. Niet meer gezien.”
Met laag beginnend sirenegeloei vertrok de laatste politieauto. Bob had het portier open en zij kropen naar binnen. Bob zette de elektrische kachel aan en Jan trok een kam door zijn sliknatte haren.
„De politie moest natuurlijk die twee kerels hebben, hè?” „Dat is nogal glad, zou ik zeggen.”
„Hubari heette die ene, met dat blauwe pak.”
„Hubari of Ubari.”

„Daar zit Arie achteraan, denk ik. De vent met de dikke brilleglazen schoot eerst een eindje het trottoir op, stond toen even rond te kijken, of hij niet goed wist wat te doen en toen hoorden we in de verte de sirenes van de politiewagens. Je kon zien dat hij daarvan schrok. Hij schoot ineens de straat over, werd bijna overreden door een taxi, dook aan de overkant tussen twee van die geelbruine auto’s door en ik was nog nèt op tijd om hem de poort van de expeditie van dat warenhuis te zien binnengaan. Dat deed hij heel handig; hij liep toen ineens met kalme, rustige passen, net of hij daar een of andere boodschap had. Ik zat een meter of tien achter hem en juist toen ik daar binnen wilde gaan, kwam er een van die expeditie-wagens naar buiten en ik moest even wachten. Toen ik óók die poort binnenging, zag ik hem al nergens meer. Aan de andere kant van die poort is een enorme betonnen ruimte met reeksen lange tafels waaraan ze niets anders doen dan de verkochte goederen inpakken en adresseren... Er rijden elektrische wagentjes langs de tafels, die stapels pakken opladen en dan naar klaarstaande trucks rijden. Als zo’n truck geheel of voor een groot deel vol is, rijdt die weg en een lege komt ervoor in de plaats. Ga in zo’n verwarring maar eens een vent volgen. Ik heb eventjes rond staan kijken, maar ik zag hem nergens meer en toen kwam er een snuiter met een uniformpet op naar me toe die me van onder tot boven bekeek en vroeg wat ik daar zocht. Dacht zeker dat ik iets wilde gaan jatten, of zo. Hij vertelde me dat ik beter kon maken dat ik heel vlug weer buiten kwam. Toen heb ik buiten nog een tijdje staan wachten of hij misschien weer naar buiten kwam, maar niks, hoor.

„Ik heb overal naar je uitgekeken”, zei Bob knorrig. „Maar ik heb je niet zien staan.”
„Dan ben je natuurlijk nèt daarlangs gelopen, toen ik nog binnen was.” Jan keek een voor een door alle ruiten van de Buick naar buiten. „Ik zou wel eens willen weten, waar die dikke sproetenkop uithangt.”
De elektrische kachel begon nu aardig warmte te geven, met als gevolg dat de ruiten van de Buick begonnen te be slaan. Bob veegde er twee schoon en tuurde de regen in. „Hij moet nu toch opschieten, wan mijn vader moet dat horloge hebben.”
Jan schrok op:
„Ik had dat hele horloge al vergeten. Ga jij dat nu vast even ophalen, dan zal ik wel opletten of de dikke komt opdagen.”
„En jouw jas ligt nog in de cafetaria.”
Jan schrok:
„Dank je wel. Die zou ik nog bijna vergeten.”
Bob drukte de portierkruk naar beneden en zei over zijn schouder:
„Jij een jàs vergeten? Dan moet je wel erg in de war zijn.” Zij klommen allebei naar buiten.
„In de war niet”, zei Jan, zijn natte jasje weer aantrekkend. „Maar ik zit er wel over te piekeren, wat dat voor twee kerels kunnen zijn geweest. De politie was er wel erg fel op, leek me.”
„Dat wèl”, erkende Bob droogjes. „Ze kwamen met drie auto’s en zoveel agenten dat ze nauwelijks allemaal in die drugstore konden. Zie je direct weer in de Buick.”

* * *
Maar toen Bob (met het horloge van pa Evers) en Jan (met zijn regenjas) een vol kwartier in de nu warme Buick hadden zitten wachten, was er nog steeds geen Arie Roos boven water. Bob trapte op de starter:

„Ik kan echt niet langer wachten. Ik moet dat horloge naar huis brengen. Rij je mee of blijf je hier wachten?” Jan aarzelde even en besliste toen:
„Ik zal wel in die drugstore wachten. Daar kijkt die dikke natuurlijk in elk geval als hij onze auto niet meer ziet.” „O.K.” zei Bob. „Ik kom zo snel mogelijk terug om jullie op te halen. En als er wat bijzonders is, kun je proberen of je me thuis te pakken kunt krijgen.”
Jan klom maar weer eens naar buiten en ging op weg naar de drugstore. Bob schakelde in en reed weg.

* * *
En op deze wijze, door het gaan ophalen van het horloge van pa Evers, begon een der vreemdst vertakte en meest ingewikkelde avonturen, die onze drie vrienden ooit bij de kop hadden gehad. En het begon pas goed te rollen toen de dikke Arie Roos, natter dan Jan zich kon herinneren hem ooit te hebben gezien, de drugstore binnenkwam en zijn regenjas begon af te stropen. Plasjes water dropen uit de mouwen op de tegelvloer.

„Hallo”, zei Arie.
„Goeie”, zei Jan. „Hete koffie?”
„Alsjeblief.”
Arie begon gezicht en nek met een al lang doorweekte zakdoek af te vegen. Een jongen en een meisje zaten nu aan een raamtafeltje en drie jongens, die eruit zagen als leerlingen van een Pittsburghse middelbare school, stonden gumkauwend rond de juke-box, luisterend naar muziek en bladerend in enkele stripverhalen. Arie ging vlak naast Jan aan de bar zitten. De eigenaar was bezig met glazen polijsten aan het andere einde van de bar. Zij zeiden geen woord meer vóór Arie zijn hete koffie had en de man weer uit hun buurt was.
„Zeg, Jan?”
„Is er?”

„Kende deze cafetaria-vent die twee kerels?”
„Natuurlijk niet. Hij wist niet eens wie Hubari was.” „Ik nu wel”, zei Arie en begon voorzichtig van de gloeiend hete koffie te drinken. Hij brandde zijn lip, trok een gezicht en zette de kop weer neer. „Hij had die ander nooit eerder gezien?”
„Nee. Ik heb het er net met hem over gehad. De politie scheen wel te weten wie zij waren, maar die wilden niets zeggen. Vroegen hem alleen hoelang ze hier gezeten hadden en of hij iets van hun gesprek had gehoord. Daarna is de politie ook verdwenen.”
Arie zat peinzend in zijn koffie te roeren:
„De politie zal van hem ook niet veel wijzer worden. Die Hubari is een particuliere detective. Heeft zijn kantoor op de zevende verdieping van een gebouw op Washington Avenue.”
„Hoe weet je dat?”
„Vertel ik je dadelijk. Waar is die ander gebleven?” Jan kwam met zijn eigen relaas op de proppen. Arie keek op zijn polshorloge.
„Dat heb je weer verkeerd aangepakt, daar. Als je een goed verhaal ophangt, kom je overal binnen.”
„O, ja? Wat moet ik voor een verhaal ophangen om de expeditie-afdeling van een warenhuis binnen te komen? En dat moet je bovendien zo maar ineens kunnen indenken.”

„Kàn ik”, verklaarde Arie. „Wacht maar tot ik deze koffie op heb. Een vent met een bril met dikke glazen, een regenjas en een natte hoed kan niet zo maar ineens verdwijnen. Iemand moet hem hebben gezien en het zich herinneren. Als je maar vraagt.”
„Maar ik kòn niet vragen, ezel. Ik werd eruit gezet.” „Daarom heb je het ook verkeerd aangepakt”, verklaarde Arie en begon opnieuw van zijn koffie te slurpen. Ditmaal was het spul juist drinkbaar.

* * *
Met Jan naast zich stond Arie op de stoep te wachten tot er een lege taxi kwam aanrollen. Een uur of wat eerder zou het heel wat lastiger zijn geweest een taxi te strikken, maar nu de regen bijna geheel voorbij was, hadden zij vrij

snel geluk.
„The Galleries”, zei Arie, toen zij instapten.

Dat zij aan de achterzijde van het grote warenhuis een taxi naar de voorzijde namen, deed de zuinige Jan Prins even de natte wenkbrauwen ophalen en naar zijn dikke vriend kijken, maar hij zei niets. Ook de taxi-chauffeur zei niets, want het was alles bij elkaar nog een aardig ritje. Het enorme warenhuis „The Galleries” besloeg bijna twee gehele stratenblokken en om aan de voorzijde te komen moest men altijd nog een aardige afstand afleggen. En de dikke Arie had haast, dat was aan alles te merken. Hij betaalde snel toen zij er eindelijk waren en dook naar binnen door een der vele draaideuren, op de hielen door Jan gevolgd Overal bij de ingangen stonden borden waarop alfabetisch honderden artikelen waren gerangschikt, vanaf aanstekers tot en met zijdelint, met erachter de verdieping waarop zij te krijgen waren.

„Wat gaan we in vredesnaam hier doen?” vroeg Jan, terwijl Arie een van die borden stond te bestuderen.
„Een paar koffers kopen”, antwoordde Arie, zich een plaats veroverend in een der liften die juist op de gelijkvloerse étage was leeggelopen.
„Vijfde verdieping”, zei hij tegen de liftjongen.
De afdeling reisbagage besloeg een ruimte van zeker zeventig meter lang, en was uitgerust met alles wat bij reisbagage hoorde, vanaf weekendtasjes tot kolossale hutkoffers voor overtochten per oceaanstomer.
„Kan ik u met iets van dienst zijn?” Achter hen stond een juffrouw met kastanjerood haar en een bril, waarvan het montuur dezelfde kleur had als die haardracht. Zij glimlachte hen toe door even haar tanden te laten zien, maar elke keer als zij lachte bleven haar ogen precies eender kijken: alsof zij in werkelijkheid aan iets heel anders dacht. „Mijn naam is Evers”, vertelde Arie. „Mijn vader moet morgen met het vliegtuig naar Brazilië en nu moet hij nog twee koffers hebben.”

„Ah . . . vliegtuigbagage dus.” Het meisje deed tien passen, griste twee lichtgewicht-koffers uit een rek en zette ze op de toonbank neer. „Deze kosten twee en twintig dollar per stuk. En...”

„Deze zijn goed”, besliste Arie. „Kunt u ze laten bezorgen? Ik betaal ze meteen.”
Jan Prins stond er volkomen verbijsterd bij te gapen, terwijl Arie het adres van pa Evers opgaf, vier en veertig dollars neertelde en wegwandelde. Hij begon te sputteren: „Zeg, dikke geldsmakker . . . wil je me nu eindelijk eens even vertellen . . . ?”
Arie keek op zijn horloge.
„Het is n  kwart over vier. Tijd genoeg. Nu gaan we aan de expeditiekant herrie maken over koffers die nog niet zijn bezorgd.”

* * *
Dat bleek niet helemaal te kloppen, zoals Jan een kwartier later bespeurde. Maar hij verbaasde zich bij Arie over niets. Het was heel best mogelijk dat de dikke fantast in dat kwartier tijd zijn beraamd plan had vervangen door een beter. Zij gingen onder de gewelfde stenen poort door in het zog van een der naar binnen rijdende, lege geel-enbruine auto’s en stonden even rond te kijken aan het be gin van de inpakruimte: een enorme hal waarvan het plafond gedragen werd door betonnen kolommen en waarin een herrie heerste of er zeven veldslagen werden geleverd. Arie stond even te loeren tot hij een van de mannen ontdekte waar Jan keet mee had gehad. Arie stootte zijn vriend aan en wees op de man met de uniformpet:

„Is dat de vriend waar jij het mee aan de stok had?” „Nee. Die had een mopsneus en een snorretje.”
„Kom dan mee.” Arie stevende op de man af.
„Wat moet ik doen, dikke?”
„Niets. Totaal niets.”
De man met de uniformpet was klein en had een manier van wat gebogen voorover staan met de handen op de rug ineengevouwen, alsof hij eeuwig over iets liep te piekeren. Hij zag Arie en Jan niet naderbij komen en schrok op toen hij werd aangesproken.
„Goede middag. Zou u mij misschien kunnen helpen?” De trieste man nam eerst Arie van het hoofd tot de voe ten op en daarna Jan.
„Waarmee?” vroeg hij dan, op een toon als vreesde hij het ergste.
„Het zit zo”, vertelde Arie. „Mijn naam is Evers. Mijn vader woont aan de andere kant van de stad en hij heeft hier vanmiddag twee vliegtuigkoffers gekocht.” De trieste man dacht hier over na, terwijl zijn ogen rondzwierven over de inpaktafels.
„Dat kan”, zei hij ten laatste.
Arie vervolgde:
„En nu is er iets heel vervelends gebeurd, want die koffers zouden worden bezorgd. Er was toen ook helemaal geen haast mee. Maar zo juist hoort mijn vader dat hij vanavond per vliegtuig naar Brazilië moet. Hij heeft een chauffeur gestuurd om ze op te halen hier aan de expe ditie, maar nu is de chauffeur óók zoek.”
„Juist”, knikte de trieste man, zonder de handen van zijn rug af te nemen. „Dus u wou die koffers hebben?”
„Nou, eigenlijk die chauffeur”, verbeterde Arie hem. „Want de chauffeur heeft de betaalbon in zijn zak en als ik die niet kan laten zien, krijg ik natuurlijk die koffers hier nooit mee.”
„Dat is zo”, erkende de trieste man, blijkbaar opgekikkerd bij het idee dat hij persoonlijk niet op zoek hoefde te gaan naar die koffers. „Als u de koopbon hier niet kunt laten zien, mogen wij natuurlijk niets afgeven.”
„Precies”, knikte Arie. „Dat begrijp ik heel goed. Maar misschien begrijpt de chauffeur niet dat er grote haast bij is en mijn vader heeft mij er achteraan gestuurd om hem wat op te jagen.” Hij keek met gerekte hals in het rond. „Maar ik zie hem hier nergens.”
„Hoe ziet hij eruit?” informeerde de trieste man.
Arie begon vlot te beschrijven:
„Ongeveer zo groot als ik, met een slappe hoed die waarschijnlijk nat was geregend en een natte regenjas aan en een bril met dikke glazen.”
De trieste man begon mistroostig het hoofd te schudden. „Heb ik hier niet gezien. Nergens.”
Arie voelde in een broekzak en haalde er een biljet van vijf dollar uit. Hij vouwde het kalmaan op, zodat de man het goed kon zien en schoof het hem achter de rug in een handpalm.
„Kunnen we niet even hier en daar gaan vragen of iemand anders hem gezien heeft? Het is werkelijk nogal belangrijk. Want we moeten die chauffeur hebben. Niet zozeer voor die koffers, maar hij heeft ook de sleuteltjes van onze auto in zijn zak en daar zitten heel belangrijke papieren in, die mijn vader voor zijn vertrek nog nodig heeft.” Jan hief één tel lang de ogen ten hemel. Hij had altijd en telkens weer een mateloze bewondering voor de wijze waarop Arie een verhaal uit zijn duim kon zuigen en er dan verder op voortborduren als hij het eenmaal vertelde. En dat briefje van vijf dollar scheen werkelijk wonderen te doen. De trieste man keek ineens niet triest meer. Misschien kreeg hij te weinig zakgeld van zijn vrouw, en was dat probleem nu eventjes opgelost.
„Kom maar eens mee”, zei hij, en wandelde naar de eerste paktafel toe.

* * *
Toch was het allemaal niet zo eenvoudig als het leek en het duurde bijna een vol kwartier van vragen en informeren vóór zij eindelijk beet hadden. Dat was helemaal aan het einde van de tweede paktafel, bij een inpakster met bolle blauwe ogen en een spijkerbroek aan met een truitje erboven. Het kind zag er uit of ze nog niet tot tien kon tellen en mogelijk was het juist daardóór dat ze de man met de dikke bril had gezien. Vermoedelijk had ze zitten dagdromen in plaats van dóór te werken. Toen Jan en Arie mij later deze geschiedenis vertelden, tekende Jan er een kaartje bij.

„Kijk eens, mijnheer Van der Heide”, begon hij, toen dat kaartje klaar was. „Als u niet weet hoe die pakruimte in elkaar zat, snapt u van wat wij later deden, ook niet veel. Het was een lange en nogal smalle zaal waar de paktafels in de lengte doorheen liepen. Tussen de paktafels reden elektrische wagentjes die de geadresseerde pakken ophaalden en ze naar een soort banken langs de lange kant brachten, waar ze later in de bestelauto’s werden geladen. Er was natuurlijk een bepaald systeem in die paktafels, om niet alle adressen door elkaar te krijgen. Eén tafel bijvoorbeeld kreeg alleen maar pakken te verwerken voor Pittsburgh zelf, een tweede voor een bepaalde serie stadjes en dorpen rondom Pittsburgh en zo meer. Die kwamen allemaal op speciale banken te liggen, zodat de bestelauto die binnen kwam rijden en voor Pittsburgh zelf bestemd was, recht naar de Pittsburgh-bank kon rijden en daar laden, zonder dat hij erop hoefde te letten of er soms pakken voor Chicago, New York of Honolulu tussen zaten. Dat blonde kind met haar bolle, blauwe ogen zat juist voor zich uit te staren, toen zij een man met een bril met dikke glazen aan zag komen wandelen, langs die banken. Hij had een regenjas over zijn arm en een hoed in de hand. Hij liep snel door, net of hij daar hoorde. Hij passeerde de banken „Pittsburgh” en „Pittsburgh en Omstreken” en

nog een die daarna komt en dan komt er een mannentoilet. Hij begon daarlangs te lopen, keerde plotseling om en ging dat toilet binnen. Hij bleef er echter maar heel even, kwam er toen weer uit, stopte bij de bank er vlak naast, stond een ogenblik stil, keek rond, ging weer het toilet binnen en daarna zag ze hem helemaal niet meer. Maar ze heeft er verder ook niet op gelet.”
Zodra het meisje met de bolle, blauwe ogen haar verhaal gedaan had, keken Jan en Arie elkaar aan. Het werd nu een tikkeltje lastig, want ze moesten het sprookje van de chauffeur van Bobs vader zien vol te houden.

„Maar heeft die man dan de koffers hier nèrgens opgehaald?” vroeg Jan met een fraai vertoon van verbijstering zijn oor krabbend.

„Ik zal eens bij het kantoor gaan informeren”, bood de trieste man aan en wandelde weg naar de achterzijde van de pakzaal.
Jan en Arie wandelden een paar tellen later óók weg, naar het toilet waar de man met de dikke brilleglazen was binnengegaan. Het was een vrij groot ding, met een rij wasbakken, enkele douchecellen, en de te verwachten hokjes. Twee ervan stonden op „Bezet”.
Jan knikte ernaar en fluisterde Arie in het oor:
„Dadelijk zit hij nog steeds in één daarvan, net als een man in een trein, die geen spoorkaartje heeft.”
Zij gingen een tijdje hun handen staan wassen. Maar die fraaie theorie van Jan ging niet op, want korte tijd na elkaar kwamen de bewoners van die hokjes naar buiten. Jan en Arie gingen ook naar buiten, waar hun gids al overal stond rond te speuren.
„Ha, bent u daar! Ik dacht zowaar dat u óók al verdwenen was?”
„Wij zijn even onze handen gaan wassen”, legde Arie uit. „Iets over onze koffers gehoord?”
„Daar op het kantoor is niemand geweest en dat begrijp ik niet goed, want hij had daar toch allicht moeten komen om zijn bon te laten zien en zo meer.”
Jan en Arie haalden met groot vertoon van wanhoop hun schouders op.
„Wij snappen er ook niets meer van. Maar wij zullen eerst maar eens op kantoor gaan kijken of hij intussen misschien al boven water is gekomen.”
„Dat is geen gek idee”, stemde de man in, blijkbaar helemaal niet triest over het idee, nu van hen af te komen, met die vijf dollar veilig in zijn zak. „Ik wens u veel succes.”
Arie en Jan wandelden naar een rustig hoekje en keken elkaar aan.
„Hij is hier inderdáád binnen geweest.”
„Hij hoorde natuurlijk die politie-sirenes en durfde zich niet op straat vertonen. Dook dus hier binnen en hield zich schuil.”
„Maar waarom heb je hem dan niet weer naar buiten zien komen?”

„Als je het mij vraagt, is hij een hele tijd op het toilet blijven zitten tot ik al lang weer weg was. Toen hij de politie-sirenes weer hoorde vertrekken is hij doodkalm weer naar buiten gesjokt.”

„Kan. Klinkt heel redelijk. Maar één ding snap ik niet goed. Hij dook het toilet in, kwam er bijna metéén weer uit, stond even te aarzelen en ging toen voor de tweede maal dat toilet binnen.”
„Is best verklaarbaar. Hij kan heel goed gedacht hebben dat men hem de expeditie binnen had zien schieten. Als dat zo was, besefte hij dat hij daar zat als een rat in de val. Hij kwam er dus even uit, zag dat niemand hem achtervolgde en dook toen voorgoed daar onder.”
„Is mogelijk. Kom mee . . . We gaan Bob opzoeken.”

* * *

Zij gingen terug naar dezelfde drugstore waar zij die middag al bijna vaste klanten waren geworden en belden het huis van Evers op. Bob was alweer weggereden, vertelde Sarah. Dus aten zij een paar warme worstjes met een coke aan een rustig tafeltje in een hoek bij het raam en een kwartier later kwam Bob zelf binnenstappen. Hij liet zich met een plof op zijn stoel vallen en keek Arie aan.
„Zo, dik monster. Wat heb jij al die tijd uitgevoerd?” Arie at worst en zei, met halfvolle mond:
„Heb ik net aan Jan zitten vertellen. Die Hubari rende de straat af en sprong in een donkerblauwe Ford die hij een eind verder geparkeerd had staan. Maar de auto’s ervóór en erachter stonden er nogal krap op, zoals dat zo vaak gebeurt in een drukke straat en hij had nogal wat last met eruit te komen. Dat gaf mij precies de tijd om een taxi aan te roepen en toen hij eindelijk wegreed, zat ik hem op zijn hielen. Hij reed eerst naar een andere drugstore en ik ging voor het raam staan kijken wat hij daar deed. Niet veel. Hij bestelde een coke, zat een tijd in een krantje te lezen en keek telkens op zijn horloge. Na een kwartier of zo ging hij opbellen, ging weer zitten, dronk wéér een coke en ging verder lezen. En ik intussen maar buiten in de regen staan. Na een tijdje kwam ik op het geniale denkbeeld dat ik hem helemaal zijn Ford niet op slot had zien doen. Ik wandelde er naar toe, deed het portier open en keek naar zijn registratie.”
„Natuurlijk!” zei Jan. „Die Amerikaanse auto’s hebben allemaal de naam en het adres van de eigenaar op een kaart bij de stuurkolom.”
„Precies. De naam was Hubary, met een „y”. Hij was de chef van het particuliere detective -bureau Hubary op Washington Avenue. Dat wist ik dus. Toen ben ik teruggegaan en heb nog een beetje naar hem staan kijken door het raam van die drugstore, met de regen alsmaar in mijn nek stromend maar hij deed niets anders dan lezen en af en toe opbellen.”
Bob fronste en opperde, peinzend:
„Weet je wat ik denk? Hij vluchtte weg voor de politie. Hij durfde dus niet naar huis te gaan. Hij is in een onbe kende tent gaan zitten en belde vandaar telkens op om te horen of er thuis iets was gebeurd.”
„Dat kan heel goed. Maar waarom worden een man met dikke brilleglazen en een particuliere detective zo ijve rig door de politie achter hun vodden gezeten?”
„Weet JIJ veel? Die particuliere detectives doen ook wel eens gekke dingen.”
„Puzzelwerk in Pittsburgh”, zei Jan. „Ik heb niet de indruk dat hier voor ons een kolossaal avontuur uit zal voortvloeien. We kunnen net zo goed naar huis gaan.”
Dat deden zij dan ook, na enkele minuten. Maar Jan’s idee, dat er uit deze rare middag geen avontuur zou voortvloeien, was er wel heel erg naast. Zelden in zijn leven was Jan er méér naast geweest. Dat zou de volgende ochtend blijken.

ER KOMT EEN AAP UIT EEN MOUW

Jan en Arie deelden samen een der grote logeerkamers op de eerste verdieping van het Evers-huis en om kwart over negen de volgende morgen lagen zij nog met volle overtuiging te slapen, toen de deur werd opengegooid en Bob Evers binnen stormde, wuivend met een ochtendblad.
„Arie! Jan! . . . Hier staat het hele verhaal van die twee
kerels van gisteren! ARIE, word wakker, lui varken! Jan!”
Dat haastig wakker worden ging met enig geknor en gegrom gepaard, maar het hield snel op, toen hun nog slaperige ogen de koppen in de gaten kregen in de krant die Bob hen dubbelgevouwen voorhield. Bob ging op het voe teneinde van het bed zitten; zijn pyjamabenen gekruist. „Luister . . . ik zal het jullie voorlezen!”

BERUCHT JUWELENDIEF GEARRESTEERD Buit van kwart miljoen dollars nog zoek Bijziendheid deed hem tegen lamp lopen

Plotselinge opschudding heerste gisterenmiddag te omstreeks halfvier in het midden van Market Street, toen drie politieauto’s met jankende sirenes tot stilstand kwamen voor de drugstore van de heer Johns en de binnenstormende agenten en rechercheurs daar niets gevaarlijkers aantroffen dan de verschrikte heer Johns zelf, die, volgens verzekeringen van zijn medewinkeliers, nog geen vlieg kwaad zou doen, behalve door de verkoop van insectenpoeder en vliegenvangers.

Het schijnt dat de politie vlak tevoren een tip had ontvangen volgens welke op dat tijdstip in de betrokken drugstore een ontmoeting plaats vond tussen „Specs” Harry Hildebrant, een der geraffineerdste en bekendste juwelendieven van het Amerikaanse vasteland, en een particuliere detective hier te stede. Naar wij verder vernemen vermoedt de politie reeds lang, dat „Specs” Hildebrant de dader is van de geruchtmakende inbraak in het kapitale huis van de bankier C. W. Praed, tien dagen geleden, bij welke gelegenheid uit de brandkast voor ongeveer een kwart miljoen dollars aan juwelen werd gestolen, waarbij o.a. de befaamde „Corroni”-smaragd, die eens het eigendom is geweest van Josephine de Beauharnais, de echtgenote van Napoleon. Als voor dergelijke grote bedragen aan juwelen is gestolen, waarbij het dikwijls moeilijk voor de dief wordt, beroemde stukken voor contant geld van de hand te doen, komt het vaak voor dat de dader in contact treedt met een „vertrouwensman”, meestal een particuliere detective, die op zijn beurt weer in verbinding treedt met de verzekeringsmaatschappij die de door de diefstal geleden schade zou moeten vergoeden, in dit geval dus een kwart miljoen dollars als de juwelen niet weer terecht komen. Nu biedt de dief in dergelijke gevallen de juwelen, via de tussenpersoon, aan de verzekeringsmaatschappij te koop aan voor bijvoorbeeld éénhonderdduizend dollars. Gaat de verzekeringsmaatschappij op dat voorstel in, dan betaalt zij 100.000 dollars aan de dief in plaats van 250.000 aan de bestolene, en bespaart op die wijze dus 150.000 dollar. De bestolen persoon krijgt zijn juwelen terug en heeft dus geen schade geleden. De dief zelf krijgt op die manier, zonder veel risico, éénhonderdduizend dollars in handen, hetgeen zeker meer is dan een heler (die immers de juwelen uit hun zetting zou moeten breken enz.) ervoor kan bieden. Een dergelijke regeling is dus voor alle betrokken personen voordelig, óók voor de tussenpersoon, die van de verzekeringsmaatschappij een percentage krijgt van de bespaarde som.

Het is vanzelfsprekend dat een dergelijke handelwijze in strijd is met de wet, immers is hier sprake van hulpverlening aan een misdadiger en belemmering van de politie bij de uitoefening van haar taak. Toen dan ook de politie de tip kreeg dat in genoemde drugstore een particuliere detective een bijeenkomst had met de vermoedelijke dief van de Praed-juwelen (hoewel de politie tot dusver niet heeft kunnen bewijzen dat „Specs” Hildebrant de dader van die inbraak is geweest) bij welke gelegenheid de juwelen zouden worden ingeruild tegen een overeengekomen bedrag aan geld, haastte zij zich naar het opgegeven adres. De tip kwam zo laat binnen, dat een snelle overval de enige mogelijkheid was, doch toen de politiemannen de drugstore binnenstormden, waren de vogels juist gevlogen. „Vlak voor de aankomst der politie”, aldus verklaarde de heer Johns, „werd de betrokken detective opgebeld en blijkbaar telefonisch gewaarschuwd, want direct daarna stoven beide mannen de deur uit.” Het schijnt dus, dat niet alleen de dief iemand heeft, die bereid is, hem te verraden, maar dat ook bij de politie iemand schuilt die er prijs op stelt, de dief tijdig voor een overval op zijn hoede te doen zijn. Dit lijkt ons een vreemde stand van zaken, die een nader onderzoek wettigt.
Onmiddellijk nadat de drugstore verlaten was aangetroffen, werd Market Street door patrouilles agenten afgezocht, terwijl per radio een oproep werd gezonden aan alle posten, om terdege uit te kijken naar iemand met het signalement van „Specs” Hildebrant, die gekleed zou zijn in regenjas en slappe hoed, en voorzien van een bril met bijzonder dikke glazen. „Specs” is bijzonder bijziende en juist deze eigenschap schijnt het te zijn geweest, die hem later op diezelfde middag noodlottig is geworden. Hij moet zich enige tijd in de onmiddellijke nabijheid van de drugstore hebben schuil gehouden, want te ongeveer halfzes bevond hij zich op het kruispunt van Market Street met Quaker Boulevard, maar zonder hoed en regenjas.
Om niet herkend te worden had hij hoed en regenjas achtergelaten in een Chinees restaurant in een zijstraat waar hij een kom soep was gaan eten. Om elke herkenning te vermijden schijnt hij, bij het verlaten van dat restaurant, ook zijn bril te hebben afgezet en dat maakte het hem onmogelijk, op dat drukke uur bij het kruispunt over te steken. Zijn schutterig gedoe trok de aandacht van een patrouillerend agent, maar „Specs” zag zelf de agent niet. Toen hij twee tellen lang even zijn bril opzette om te kijken of hij veilig over kon steken liep hij tegen de lamp en werd op de plaats gearresteerd.

Hoewel de politie, op goede gronden, ervan overtuigd is, dat de juwelendief tijdens zijn bezoek aan de drugstore de edelstenen bij zich moet hebben gehad (vermoedelijk in een leren étui met ritssluiting, zoals bv. een scheer-étui)  kon men bij zijn arrestatie niets op hem vinden. Men vermoedt, dat hij de buit haastig ergens heeft verstopt nadat hij de politie-sirenes hoorde naderen.

Bob liet de krant zakken en keek zijn beide vrienden aan. „En dat verklaart een hele hoop”, zei Jan Prins nadenkend. „Dus die man die wij zagen binnenkomen en die zijn brilleglazen met zijn vingertop afveegde, had op dat moment voor een kwart miljoen aan diamanten op zak. Wel, wel. Schijn bedriegt.”
„Die andere snaak dan”, merkte Arie op. „Die in ’t blauwe pak. Die moet één honderdduizend dollars in een rolletje op zak hebben gehad. Gelijk oversteken, heren.”
Bob zat daar over na te denken.
„Maar hoe hadden ze dat willen doen? Aan hun tafeltje voor het raam?”
„Welnee. Natuurlijk niet. Die waren gewoon even hun handen gaan wassen in het toilet. Daar stonden ze rustig en uit de kijkert. Het was bovendien zo gebeurd. Véél juwelen kunnen het niet geweest zijn, want als ik me goed herinner, is destijds voor die „Corroni”-smaragd twee honderd duizend dollar betaald. Dus de rest was 50.000 waard. Een flink parelsnoer plus een diamanten halshanger en je bent er al overheen. En honderd biljetjes van 1000 tellen is óók niet zo’n toer.”
Arie klom uit bed, sjokte in zijn pyjama naar het raam en keek naar buiten.
„Zelfde weer als gisteren. Alleen wat meer wind en wat minder regen. Waar zou die „Specs” die juwelen zo gauw gelaten hebben?”
Jan begon luid te lachen:

„Dat is nou eens een mooie vraag voor een van die Amerikaanse radio-raadselprogramma’s. Wie het antwoord op die vraag weet, krijgt geen vier en zestig duizend dollar, maar honderdduizend.”
Bob zat het verslag in de krant nog eens na te lezen en merkte op:
„Je kunt er zeker van zijn, dat de politie gisteren overal in de buurt heeft gezocht. Ze hebben die Chinese tent, waar „Specs” soep heeft zitten eten, natuurlijk met een stofkam nageplozen.”
„Is het zo onmogelijk, dat hij een vriendje ergens verderop had staan wachten, aan wie hij de poet meteen overgaf? Dan was hij immers klaar?”
Arie stond nog steeds voor het raam en krabde vol overgave een schouder onder zijn pyjamajasje. Hij bromde ontkennend en zei toen:
„Jullie letten niet op de hoofdpunten van het verhaal. Er staat duidelijk, dat de politie niet heeft kunnen bewijzen, dat Hildebrant die juwelen had gestolen. Dat is klaar en duidelijk. Ze hebben hem dus waarschijnlijk kort na de diefstal gearresteerd, maar hem weer los moeten laten omdat ze hem niets konden maken. Maar zo gauw ze hem te pakken kregen met de juwelen op zak, was hij natuurlijk de klos.”
„Da’s nogal glad, ja.”
„Als hij dus de juwelen inderdaad niet bij zich had, hadden die twee kerels niet zo hals over kop weg hoeven te rennen. Hildebrant had rustig kunnen blijven zitten, zich laten nazoeken en de politie recht in hun gezichten kunnen uitlachen. Volg je me?”
„Op de hielen, sproetenwonder.”

„Maar ze renden wel weg. Dus ze hadden ze bij zich. Hildebrant kon op zijn vingers narekenen dat de politie de buurt zou gaan afzoeken. Hij hield rekening met de grote kans dat ze hem zouden pakken. Dat kon hem natuurlijk weinig schelen . . . zolang hij dan maar niets bij zich had. Dus wat dééd hij . . .?”

„Hij verstopte die juwelen haastig ergens.”
„Precies. Maar nu komt de volgende vraag naar voren: wáárom deed hij zoveel moeite om niet door de politie gepakt te worden nadat hij de juwelen al had verstopt?” Jan en Bob wisselden een blik, samen op het bed zittend. „De dikke slaat de spijker op de kop”, zei Jan.
„Zoals gewoonlijk”, meesmuilde Bob. „Niet alleen was Hildebrant bang om opgepakt te worden, hij was zelfs ongewoon zenuwachtig. Hij deed regenjas en hoed af en liet ze in een Chinese tent achter om daar niet aan herkend te worden. En stopte zelfs zijn bril in zijn zak en dat terwijl hij nog kon verwachten dat er politie in de buurt patrouilleerde. Eigenlijk verschrikkelijk stom, als je goed nagaat.” Arie wendde zich van het raam af en ging zitten op de hete radiator van de centrale verwarming.
„Héél stom”, erkende hij. „Tenminste . . . je zou verwachten dat hij wel een uur of wat langer in dat Chinese restaurant had kunnen blijven zitten. Of hij had een taxi kunnen bestellen om hem rechtstreeks daar op te pikken. Wáárom ging hij zonder bril de straat over pionieren . . .? Denk dáár eens over na!”
De twee anderen dachten er over na. Ten laatste opperde Bob:
„Hij moet er een hele goede reden voor gehad hebben.” „Precies, Bobbie. Hij had geen tijd meer. Hij zat in tijdnood. Hij moest vóór een bepaald uur weer iets in die straat gaan doen.”

Jan sloeg met de vlakke hand op de dekens naast zich: „Die juwelen weer oppikken! Die lagen of zaten ergens waar hij ze niet rustig kon laten liggen!”
„Dat is mijn idee ook”, knikte Arie. „Dat verklaart alles op een volkomen logische wijze. Hij heeft die juwelen haastig verstopt op een plek waar ze korte tijd volkomen veilig waren, maar langere tijd niet. En die tijd was geen kwestie van dagen, maar van uren.”
Bob graaide plotseling de krant weer naar zich toe en be gon iets na te kijken.
„Zeg!” Hij werd gearresteerd omstreeks half zes.”
„Dat klopt, ja.”
„En toen had hij grote haast. Om over te steken. Naar de zijde waar de expeditie is van „The Galleries”. Dat Chinese restaurant is namelijk daar schuin tegenover.”
„Wat bedoel je nou eigenlijk?”
Bob begon de krant op te vouwen.
„Denk eens even na, jongens. Hij rende, met bril op, vanuit dat warenhuis de straat over en de expeditie van „The Galleries” binnen. Toen had hij géén last met oversteken.” „Allicht niet. Hij had zijn bril op.”
„Toen hoefde hij ook niet bang te zijn voor herkenning. Want de politie was nog pas in aantocht en posten waren er niet uitgezet. Hij loopt wat in die expeditie rond, gaat er later weer uit en vanaf dat moment is hij doodsbang om te worden herkend. Hij wil jas en hoed kwijt en zo meer. En . . . weet de politie iets af van zijn bezoek aan dat warenhuis?”
„Ik zou niet weten, waarom. Jantje is de enige die hem daar zag binnenschieten. En de politie heeft ons niets gevraagd.”
„Kunst. De politie heeft ons niet eens gezien.”
Bob stond van het bed op en wandelde naar de deur, over zijn schouder zeggend:

„Jongens, ik ga me aankleden. Hildebrant heeft de juwelen geloosd ergens in de expeditie-ruimte van dat warenhuis. De politie weet van zijn bezoek daar niets af. En als wij iets weten van verstopte juwelen wat niemand anders weet, valt er wat te verdienen.”
Bij het woord „verdienen” was Jan, die juist heftig zat te geeuwen, ineens klaar wakker. Hij sloot zijn mond met een ferme klap en stak zijn benen buiten bed.
„Natuurlijk. Bob heeft gelijk. Daarom had Hildebrant ook zo’n haast om halfzes. Dat warenhuis sluit om zes uur.” Jan graaide zijn over een stoel hangende kleren bij elkaar en verdween in de badkamer. Arie, nog steeds behaaglijk zijn dikke schouder krabbend, volgde hem.

* * *

„Specs” Hildebrant had intussen een nogal onrustige nacht doorgebracht in een der cellen van het hoofdbureau van politie. Om zeven uur de voorgaande avond was hij grondig verhoord door twee inspecteurs, terwijl alles wat er gevraagd en gezegd werd, opgenomen werd op de banden van een tape -recorder. Dat verhoor duurde een uur en drie kwartier en na afloop van die termijn waren de beide inspecteurs geen haar wijzer dan toen zij aan hun eerste vraag begonnen. De antwoorden van „Specs” waren bijzonder eenvoudig en hij hield koppig vast aan zijn eenmaal ingenomen standpunt. Toen het verhoor was afgelopen, namen de twee agenten de banden van de tape recorder plus twee schrijfmachines. Zij begonnen het hele verhoor in vragen en antwoorden uit te typen. Toen de hoofd-inspecteur de volgende ochtend die getypte vellen had doorgelezen, smeet hij ze met een nijdig gebaar terug op zijn bureau en riep uit:
„Zeven kwartier lang in een kringetje ronddraaien! Zend meteen twee man om Hubary op te pikken en haal hem hier.”
„Tot uw dienst, inspecteur.”
De hoofd-inspecteur nam de getypte vellen weer op en be gon ze opnieuw door te nemen. Zij vertoonden een stort

vloed van vragen en antwoorden, maar het hele verhoor kwam eigenlijk neer op een reeksje vragen die samen makkelijk op één getypt vel konden:

Vraag: Waar zijn de Praed-juwelen, Hildebrant?
Antwoord: (Met een diepe zucht). Dat hebben jullie me weken geleden al honderd keer gevraagd. Ik weet er minder dan niets van af.
Vraag: Waarom zat je met Paul Hubary in die drugstore?
Antwoord: Ik ben een vrij burger en ik mag met iedereen een kop koffie drinken als ik daar zin in heb.
Vraag: Dat vragen wij niet. Wat had je met Paul Hubary te bespreken?
Antwoord: Daar hoef ik geen antwoord op te geven. Ik wil weten waarom ik op straat ben gearresteerd.
Vraag: Wij stellen hier de vragen. Jij hoeft alleen maar te antwoorden.
Antwoord: Vraag me dan of ik een strafbaar feit heb gepleegd, maar bemoei je niet met mijn kopjes koffie.

Vraag: Allright . . . Waarom liepen jullie zo hard weg toen je werd gewaarschuwd dat de politie in aantocht was?
Antwoord: Omdat ik er genoeg van heb, elke keer opnieuw te worden doorgezaagd over juwelen waar ik totaal niets van af weet. Ik wil rustig en op mijn gemak een kopje koffie kunnen drinken, zonder elke keer opnieuw naar een politiebureau te worden gesleurd.
Vraag: Wat had jij met Paul Hubary te bespreken?
Antwoord: (Op kwade toon). Dat gaat jullie niets aan. Ik mag koffie drinken en praten met wie ik wil. Wat jullie vermoeden is een andere zaak. Als je me niets kunt be wijzen en ik geen enkel strafbaar feit heb gepleegd wat je me ten laste kunt leggen, zou ik graag weer naar buiten gaan. Als je er tenminste geen bezwaar tegen hebt dat ik koffie ga drinken.
Vraag: Toen je die cafetaria uit rende had jij de Praedjuwelen in je zak.
Antwoord: (Spottend). Gek, dat ik dat niet gemerkt heb. Zal ik mijn zakken nog eens nazoeken? O nee, dat hebben jullie al gedaan.
Vraag: Wie was de persoon die Hubary opbelde en jullie waarschuwde dat de politie op komst was?
Antwoord: Is me niets van bekend. Er werd wel naar Hubary opgebeld maar niet dat de politie kwam. Hij zei alleen: „Ik moet dringend weg.” En toen ging ik ook maar.
Vraag: Daarnet gaf je een ander antwoord.
Antwoord: Wat voor antwoord?
Vraag: Dat je geen zin had opnieuw door de politie te worden doorgezaagd.
Antwoord: (lachend). Dat was om jullie te stangen. Hoe kan ik nou weten wie Hubary aan de telefoon had?
Dat ging zo één uur en drie kwartier lang door. Hildebrant knipperde de politiemannen opgewekt toe van achter zijn bolle brilleglazen en hield vast aan zijn verhaal: hij wist niets van de Praed-juwelen af en had ze niet op zak gehad.
Hij had met Hubary, die hij van vroeger kende, een onschuldig kopje koffie zitten drinken, waar niets op tegen was, tot Hubary werd opgebeld en haastig weg moest. Toen was hijzelf ook weggegaan. En als de politie hem niets kon
bewijzen, moesten ze hem los laten. En of ze zijn advocaat maar wilden waarschuwen, want hij, „Specs”, voelde er niets voor, op grond van losse vermoedens opgesloten te worden gehouden. Dat ging misschien in Moskou wel, zei „Specs”, maar niet in de Verenigde Staten.
„We zullen die Hubary eens aan de tand voelen”, beslistedus de hoofd-inspecteur.
* * *

Een particuliere detective in de Verenigde Staten heeft een zeer merkwaardig beroep en neemt een heel vreemde positie in. Van de commissaris van politie in de stad waarin hij zijn bureau heeft, krijgt hij zijn vergunning om dat vak te beoefenen. Meestal heeft hij ook een licentie om een vuurwapen te dragen. Hij knapt, in opdracht van mede-burgers, allerlei lastige karweitjes op waar de politie zich niet mee bemoeit of geen tijd voor heeft. De eigenaar van een winkel, bijvoorbeeld, kan vermoeden dat er in zijn zaak gestolen wordt. Het uitzoeken van zoiets kan weken duren en de gewone politie heeft daar de tijd en de mensen niet voor. Het beste systeem is, een particuliere detective als lid van het personeel in dienst te nemen en die van binnenuit zijn ogen te laten gebruiken. Of een man loopt van zijn vrouw weg, zonder verder iets van zich te laten horen. Klusje voor een particuliere detective. In vele gevallen moet zulk een man, zoals Hubary er ook een was, met de gewone politie samenwerken. Soms ook werkt hij volkomen op zijn eentje. Soms komt hij dingen aan de weet, die de politie niet weet en dan kan hij hen waardevolle inlichtingen verstrekken. Soms ook steekt hij zijn neus in zaken waar die neus niet in thuis hoort . . . en als de politie daar achter komt, is Leiden in last. Hij krijgt een ernstige waarschuwing. . . de tweede keer wordt hem zijn vuurwapen-vergunning afgenomen en als hij dóór blijft gaan met het te bont te maken, ontneemt men hem de toestemming om het bedrijf van particulier detective uit te oefenen.
Paul Hubary was een der allerbekendste detectives van Pittsburgh. Hij had kans gezien een moordenaar, waar de politie al een maand naar speurde, op te sporen en had die daarna geboeid het hoofdbureau binnengebracht. Daartegenover stond weer, dat hij eens een bekend inbreker een week lang verborgen had gehouden, in de hoop er achter te komen, waar die zijn buit verborgen had. Die had hij inderdáád achterhaald . . . maar de politie was er allesbehalve geestdriftig over geweest dat zij zich een week lang het apezuur had moeten zoeken naar een boef die al die tijd sliep in de badkamer van Paul Hubary. Alles bij elkaar genomen had de Pittsburghse politie precies evenveel reden om Hubary een fijne jongen te vinden als gronden om te wensen dat hij ergens anders detectiefje ging spelen. Maar zij hadden hem nog nooit zijn vergunningen afgenomen, hem nooit gearresteerd en hem alleen maar af en toe gedreigd, dat te zullen doen. Als men op het hoofdbureau Paul Hubary aan de tand wilde voelen, gingen twee agenten in een politiewagen naar zijn kantoor om hem te vragen, even mee te gaan. Dan loosde Paul Hubary een diepe zucht . . . maar ging gewillig mee. Dat deed hij ook nu.

* * *„

Zo, grapjas”, begon hoofd-inspecteur Jason, toen de detective zijn kamer werd binnengebracht. „Ga zitten en tracht eens een keer de waarheid te spreken.”

Paul Hubary grijnsde hem toe en ging te paard zitten op een achterstevoren staande stoel, zijn ellebogen op de rugleuning.
„Laat me met hem alleen”, beval Jason de twee mannen die samen met Hubary waren binnengekomen. Zij sloten zacht de deur.
„Dus jij zit achter de Praed-juwelen aan?” begon Jason. „Doe je dat in opdracht van de verzekering, in opdracht van Praed, of helemaal op je eigen houtje?”
Hubary haalde een kort sigarettenpijpje uit zijn zak en begon daar met zorg een Chesterfield in te monteren. „Ik heb de ochtendbladen met belangstelling gelezen”, antwoordde hij. „Er stonden een heleboel dingen in, ook over mij, waar ik zelf niets van af wist.”
Inspecteur Jason begon met een zakmes de kop van zijn oude pijp uit te krabben en klopte daarna het krabsel in een ijzeren asbak.
„Kijk eens, Hubary, natúúrlijk heeft „Specs” Hildebrant die juwelen gestolen. Aan de hele manier waarop de inbraak en de diefstal zijn gepleegd, is dat te zien. De kwestie is alleen: wáár heeft hij ze verborgen?”
Hubary stak het pijpje in één mondhoek, hield zijn hoofd scheef en antwoordde:
„Als ik moet geloven wat er in de krant staat, heeft de politie gisteren Hildebrant gearresteerd, maar niets op hem gevonden.”
„Dat klopt, ja. Maar hij had ze daarvóór wèl bij zich.” „Dat kunt u natuurlijk geloven.”
Jason zei stroef: „Wij kregen een tip dat jij op dat uur daar samen met Hildebrant zat. Hij met de juwelen en jij met één honderd duizend dollars in bankpapier.”
Hubary begon met groot vertoon van ongerustheid zijn zakken na te zoeken.
„Wàt vertelt u me nu? Had ik gisteren honderdduizend dollar op zak? Dat ik dat niet eens gemerkt heb . . .! Kijken of ze er nog zitten.”
Jasons gezicht werd donkerder en donkerder. Hij klemde de kop van zijn pijp in een stevige vuist, knipte het zakmes dicht met een nijdige klik en keek de detective strak aan:
„We zitten hier niet op een bruiloft, dus hou op met die lollige antwoorden. Als we jou gisteren te pakken hadden gekregen toen je die drugstore zo haastig uitrende, hadden we dat geld wèl gevonden en zonder veel moe ite. Een andere vraag: wie belde jou op om je te waarschuwen dat de politie op komst was?”
Hubary keek hem verbaasd aan:
„Ik werd helemáál niet gewaarschuwd. Mijn secretaresse belde op dat er een belangrijke klant op kantoor zat te wachten. Daarom ging ik zo haastig weg.”
„Het was geen vrouw die je opbelde, maar een man.” „Klopt. Mijn secretaresse draaide het nummer en gaf me de klant zelf aan de lijn.”
„Kijk, kijk. Er was dus reuze-haast bij. Dat was zeker de reden dat je pas om negen uur gisteravond op kantoor terug was?”
„Zeker. Hij maakte een afspraak met me, maar niet op kantoor.”
„Waar dan wel?”
„Daar hoef ik u geen antwoord op te geven. Maar ik wilde u wèl een vraag stellen.”
De inspecteur greep zijn tabakszak en haalde de schouders op; nog steeds strak naar de detective starend. Hubary vroeg:
„Van wie kreeg u dat idiote verhaal dat wij bezig waren, daar de Praed-juwelen in te ruilen tegen honderdduizend dollar?”
„Dat is onze zaak.”
Paul Hubary haalde de schouders op:
„Ik had geen dollars bij me. Hildebrant geen juwelen. Die moeten toch ergens gebleven zijn.”
Jason ramde de tabak vaster in zijn pijpekop.
„Kijk eens, jij verwachtte dat de politie je bij je kantoor op zou wachten. Dus je ging ergens anders heen en zorgde, dat die dollars uit je zakken verdwenen vóór je je weer op straat of op kantoor waagde.”
„Maar die zogenaamde juwelen van Hildebrant dan?” „Precies. Wáár heeft Hildebrant zijn juwelen zo snel verborgen?”
Jason kneep zijn ogen halfdicht:
„Heb jij soms Hildebrant ergens anders in de buurt ontmoet en die juwelen ingeruild tegen het pak dollars?” „Kom, kom, inspecteur. Dan had Hildebrant toch die dollars bij zich moeten hebben toen u hem arresteerde? Maar hij had niets.”
En inspecteur Jason kon praten, dreigen en vragen wat hij wilde; Paul Hubary hield koppig vol dat zij geen juwelen of dollars op zak hadden gehad, dat zij elkaar daar hadden ontmoet om een volkomen persoonlijke kwestie te be spreken, die de politie niets aanging en dat Hubary na dat telefoongesprek zo snel naar buiten was gestoven omdat hij een klant van hem moest ontmoeten.
En aangezien de politie geen schijn of schaduw van bewijs had . . . viel er aan die verhalen niet te tornen. Paul Hubary kon weer gaan. Maar niet, nadat inspecteur Jason hem dreigend had toegesproken, de pijp als een revolver in de vuist.
„Maar luister goed, Hubary! Als ik er achter kom, dat jij me dit hele uur hebt zitten voorliegen . . . dat je wel dégelijk daar zat om die gestolen juwelen van „Specs” te kopen, dan raak je ten eerste je revolver kwijt, ten tweede neem ik je vergunning als particulier detective af en ten derde slinger ik je in de bak met zulk een vaart, dat je tegen de celdeur terugketst. En dan kun je twee jaar blijven brommen wegens be lemmering van de politie bij de uitoefening van haar taak. Is dat goed begrepen?”
„Volmaakt, inspecteur.”
„Maak dan dat je weg komt.”
„Graag, inspecteur.”
Maar Hubary had het hoofdbureau van politie nog niet verlaten, of twee rechercheurs kregen opdracht hem overal te volgen, wáár hij ook ging. Toen Paul Hubary in zijn auto stapte, zag hij twee mannen met slappe hoeden op haastig het bureau uitkomen en in een auto, dertig meter achter hem, klimmen. Hij wachtte een tweetal minuten en reed langzaam weg. De andere auto begon hem, even langzaam, te volgen.
„Dàcht ik het niet”, zei Paul, fronsend tegen het achteruitkijkspiegeltje. „Ze geloofden mijn verhaal niet. En ik kan ze geen ongelijk geven. Ik zou het zelf ook niet geloofd hebben.”
Hij reed langzaam en heel braaf naar zijn kantoor en ging daar hard zitten nadenken. Wáár waren de juwelen van „Specs” gebleven?

GEDRUIS VAN GESPUIS IN EEN WARENHUIS

Scène a: helder idee van Arie Roos.

Bob, Jan en Arie, alle drie met hun hoofden nog vol van het zojuist gelezen kranten-artikel, kleedden zich haastig aan en zij kwamen beneden om kwart over negen, toen in de grote woonkeuken de koffie al stond te geuren op het elektrisch fornuis. Sarah, die de scepter zwaaide in de keuken, begon eieren te bakken en Arie kreeg juist de eerste aflevering op zijn bord toegeschoven, toen de huisknecht zijn hoofd om de hoek van de deur stak:
„Er werden daarnet twee koffers bezorgd. Voor Mister Evers.”
Bob, die juist bezig was met zijn eerste kop koffie, zette het ding haastig neer:
„Die hebben wij gisteren gekocht en betaald, Rufus. Zet ze maar op mijn kamer.”
„Yes, mister Bob.”
Jan begon met een misprijzend gezicht een snee brood te besmeren.
„Weer een van die heldere denkbeelden van mijnheer Roos. Betaalt vier en veertig dollars voor twee koffers die hij niet nodig heeft alléén om eens in de expeditie van een warenhuis rond te neuzen.”
„Klopt”, erkende Arie. „Had jij anders kans gezien daar binnen te komen? En die vier en veertig dollars zijn niet weggegooid. Ik heb er twee goeie koffers voor.”
„Die je niet nodig hebt”, spotte Jan. „En wat ben je er nou wijzer van geworden?”
Arie nam een enorme mond vol gebakken eieren met ham en kauwde, onderwijl naar Sarah kijkend, die als een goochelaares zo behendig eieren stuksloeg boven de sissen- de schijven ham in de braadpan.
„Het leven is nu eenmaal altijd een gok”, verklaarde Arie, toen zijn mond leeg was. „Een loterij. Ik geef vier en veertig dollar uit voor een lot en misschien win ik de hoofd- prijs.”
Jan liet een spottende snork horen:
„En wat verwacht jij dan te winnen? Een gratis recept om magerder te worden zonder met eten op te houden?” „Nee”, antwoordde Arie rustig. „Een kans om de „Corroni”-smaragd op de kop te tikken. Ik heb na staan den- ken terwijl ik me aan het aankleden was en als ik gisteren geweten had wat ik nu weet, door dat kranten-artikel, had ik hem misschien gisteren al in mijn handen gehad.”
Bob deed een waarschuwend gebrom horen en liet zijn ogen zijdelings afglijden naar de dikke figuur van Sarah voor het fornuis. Jan vleide een dikke plak kaas op zijn brood en spotte, maar nu in het Hollands:
„Kun je hem vanmorgen niet even gaan oppikken? Je hebt nu een paar nieuwe koffers om hem in te doen.”
Bob vroeg, op kalme toon en ook in het Hollands:
„Heb jij werkelijk een idee, Arie, of is het maar een geintje?”
„Een wild idee”, zei de dikke. „Wij alleen weten af van het bezoek van „Specs” Hildebrant aan de warenhuis-expeditie. Gooi dat in een slabak, voeg eraan toe wat we vanmorgen in de krant lazen, roer door elkaar en laat vijf minuten sudderen op een zacht pitje. Wat krijg je?”
„Hoofdpijn”, zei Jan.
„Jij hoofdpijn en ik een idee”, zei Arie. „Hildebrant rent de straat over met een étui vol juwelen dat hij metéén kwijt moet. Hij duikt een toilet binnen, schrikt . . . denkt eraan dat hij misschien gevolgd is . . . duikt weer naar bui- ten en staat daar even rond te kijken. Hij ziet dat niemand hem gevolgd heeft, gaat wéér het toilet binnen en blijft daar een tijdje. . .”
Bob en Jan zaten hem nu gespannen aan te kijken.
„Kijk eens”, zei Arie. „Hij wilde even van die juwelen af. Juwelen zijn dingen, die tegen water kunnen. Als ik „Specs” was geweest dan had ik dat étui met juwelen boven in een trekbak van de WC gestopt.”
Jan zat daar fronsend over te denken.
„Dan heb je alle kans dat hij het hefboom-mechanisme stoort. Dan trekt de bak niet goed meer door.”
„En wat zou dat? Niemand van het personeel gaat boven op een WC staan om met zijn handen in de bak te wrie- melen. Op zijn hoogst geven ze het door aan de technische dienst. En die stuurt de volgende dag wel eens iemand om er naar te kijken.”
Bob legde zijn vork neer en stond op.
„Jij hebt gelijk, dikke. Als je géén gelijk hebt, dan verdien je toch, gelijk te hebben. Dáárom had die „Specs” ook zo’n haast om vóór zessen daar terug te zijn. De expeditie sluit om zes uur en dan kon hij er niet meer in. Die bergplaats was veilig voor een uur of wat, maar niet tot de volgende dag.”
Arie keek hem verbaasd aan:
„Wat ben jij van plan?”
Zij spraken nog steeds Hollands en steeds vlugger.
„Naar dat warenhuis. Meteen.”
Jan sloeg zich tegen het voorhoofd:
„Als jij gelijk hebt, dikke . . . dan te denken dat we gisteren in dat toilet zijn geweest en met onze neus boven op een fortuin van een kwart miljoen stonden!”
Arie haalde de schouders op:
„Toen wisten we een heleboel niet, dat we nu wèl weten.” „We moeten opschieten. Vóór de politie die „Specs” los- laat.”
„Misschien hebben ze hem al losgelaten.”
„En dacht je dan dat ze hem geen twee rechercheurs achterna stuurden die hem geen seconde uit het oog mogen verliezen?”
Bij de gedachte aan een buit van een kwart miljoen dollars die mogelijk in een doortrekbak voor het grijpen lag, werd Jan Prins een tikje wit om zijn neus. Hij frommelde zijn papieren servetje tot een bal in elkaar en stond op.
„Rijd jij vast de auto uit de garage, Bob.”
Arie was de enige die nu nog zat. Hij nam een nieuwe hap ei.
„Stel nu eens dat die juwelen inderdáád in een van die bakken liggen. Wat wou je dan doen?”
„Ze er uithalen, natuurlijk.”
„En dan?”
„En dan, ja. Ermee naar de politie lopen?”
Jan knipperde met zijn ogen.
„Ja eh . . . nee, eh . . . De vinder zal toch wel een flinke beloning krijgen?”
„Weet je dat zeker? Nogal lekkere jongens, die politiekerels hier in Amerika. Ze nemen je de juwelen af, zeggen nog niet eens „dank je” en als er een beloning is, steken zij die in hun zak. Reken maar.”
Jan werd nog een beetje witter om zijn neus.
„Dat . . . Dat kan natuurlijk heel best.” Zijn gezicht klaar- de op: „Hei, we kunnen er toch mee naar die bestolen bankier gaan?”
„Waarom zou die er geld voor geven? De verzekering moet hem in harde dollars de volle waarde uitbetalen als ze niet terugkomen.”
Jan barstte uit:
„Maar bij zulke diefstallen wordt er toch meestal een beloning uitgeloofd!”
„Ja”, erkende Arie. „Door de verzekering. Dat is de enige die er belang bij heeft dat die juwelen terechtkomen. Want die moet een kwart miljoen op het bureau van de bestolen mijnheer Praed leggen.”
„Dus Hubary”, zei Bob kalm.
Arie at zijn mond leeg en knikte.
„Hubary, ja. Dat is de vertrouwensman van de verzekeringsmaatschappij. En houd één ding heel goed in je bol, vriend Jan: vanaf het ogenblik dat wij weten waar die ju- welen zijn, hebben we de plicht, dat aan de politie mee te delen. En zo gauw wij ze in handen hebben, moeten we ze naar de politie brengen. Doen we dat niet, dan riskeren we de gevangenis. Dringt dat tot u door, mijnheer Prins?” „Maar . . . hoe wou je het dàn doen?”
„Kijk, als we die juwelen aan de politie geven, dan kost het de verzekeringsmaatschappij helemaal geen rooie cent, want de politie geeft ze na verloop van tijd weer aan de be- stolen eigenaar terug.”
„Klopt.”
„Dus wij bellen Hubary op. Zeggen hem, dat we de juwelen misschien kunnen vinden en wat ze ervoor over hebben, als we ze aanwijzen of ze komen brengen. Snap je?”
„Ik snap het.”
Arie stond op:
„Dan moeten we eerst even met Hubary telefoneren.”
Maar toen zij het kantoor van Hubary belden, was die detective er niet, hetgeen niet zo vreemd was, want op dat tijdstip zat Hubary bij hoofd-inspecteur Jason op het bu- reau.
„Dan bellen we nog wel”, beloofde Arie en legde de hoorn neer. Hij keek op zijn horloge. „Kwart vóór tien. We kun- nen beter eerst even gaan kijken of die juwelen inderdáád zijn waar we vermoeden dat ze zijn.”
„Of waar ze gisteren waren”, voegde Bob er droogjes aan toe. „Hoe komen we die expeditie binnen?”
„Op dezelfde manier. Door te gaan zeuren over die koffers die vanmorgen gebracht zijn. Haal jij die dingen van je kamer en zet ze in de Buick. Onderweg bedenk ik wel een nieuw verhaal.”

Scène b: Hildebrant krijgt hulptroepen.

Hoofdinspecteur Jason was heus geen dommerik; hij was zijn loopbaan begonnen als gewoon straatagent in uniform en door handigheid en ijver opgeklommen tot hoofdinspecteur. Van de verhalen van Hildebrant en van Paul Hubary geloofde hij nog minder dan een halve snars. Maar zo gauw hij in de gaten kreeg, dat hij met vragen stellen niets wijzer zou worden, gooide hij het over een andere boeg.
Zodra Hubary zijn bureau had verlaten drukte hij op een schelknop. Twee detectives kwamen binnen.
„Luister goed”, zei Jason kort. „Natuurlijk had „Specs” gisteren die juwelen bij zich. Hij heeft ze ergens verstopt ook en hij is doodzenuwachtig omdat hij ze vermoedelijk niet op een erg veilige plaats heeft ondergebracht. Ga naar zijn cel, haal hem eruit, zeg hem dat zijn gezicht ons verveelt en doe net of we zijn verhaal geloven. Gooi hem de straat op, maar verlies hem daarna geen seconde uit het gezicht. Laat alleen niet merken dat je hem volgt. Ge- snapt?”
„Dus u denkt dat hij zal proberen die juwelen op te halen op de plaats waar hij ze verstopt heeft?”
„Als hij even de kans krijgt, ja. Als ze op een veilige plaats lagen, zou hij rustig afwachten. Maar dat is niet zo, anders was hij niet zo zenuwachtig. Mars!”
Twaalf minuten later werd een met de ogen achter de bolle brilleglazen knipperende „Specs” Hildebrant de voordeur van het politiebureau uitgezet, zonder jas en zonder hoed, juist zoals hij de vorige avond daar was binnengebracht. De stormachtige wind deed de panden van zijn colbertjasje wapperen. Hij keek even de straat op en af, zette zijn bril recht en begon langs de lange gevel van het politiebureau noordwaarts te drentelen.

* * *
Hij had nog geen honderd passen gedaan, toen een meisjes- stem naast hem begon:

„Goede morgen, Hildebrant.”

„Specs” stond stil en keek argwanend omhoog naar de blauwe ogen van het meisje. Zij droeg een blauw mantel- pak met een blauwe hoed, een blauw tasje; dat alles opgefleurd met streepjes en biesjes geraniumrood. Maar zij was aanmerkelijk groter dan „Specs”, daarom moest hij ook omhoog kijken.
„Ik ken u niet, mejuffrouw”, antwoordde hij kortaf en be- gon door te lopen. Zij liep, niet in het minst uit het veld geslagen, met hem mee.
„Ik u wel”, zei zij. „En u kent mijn baas ook. Johnny Dal- monte.”
„Welwel”, zei Hildebrant. „En wat heb ik met Johnny Dal- monte te maken?”
„U zou hem nodig kunnen hebben”, antwoordde het meis- je.
Hildebrant stopte voor een rood voetgangerslicht op het kruispunt.
„En waarvoor zou ik Dalmonte nodig kunnen hebben?” Het meisje keek schuin naar beneden, Hildebrant vriendelijk toelachend.
„Om de juwelen op te halen op de plaats waar jij ze hebt verstopt, Specs. Dat kun je zelf moeilijk doen, want je wordt op het ogenblik natuurlijk gevolgd door minstens twee smerissen.”
„Specs” stak de handen in de zakken, liet het licht rustig groen worden, zonder over te steken en antwoordde heftig:
„En al zou ik die juwelen hebben verstopt en geen kans zien om ze zelf op te halen, dan zou Johnny Dalmonte wel de laatste zijn die ik zou gaan vertrouwen. Die zou de gou- den kiezen van zijn eigen grootmoeder verkopen voor éénduizend kwartjes.”
„Dat is flink gesproken, Specs”, zei het meisje. „Heel flink. Maar niet verstandig. Je zit lelijk klem. Iedereen in de onderwereld heeft dat verhaal gelezen in het ochtendblad van vanmorgen.”
Hildebrant schrok, op het punt van oversteken:
„W á á t? Heeft dat hele verhaal . . .?”
Het meisje knikte:
„In de kranten gestaan? Ja zeker. En iedereen die in staat is, twee en twee bij elkaar op te tellen, snapt dat jij gisteren ergens haastig die juwelen hebt verborgen. Maar niemand weet, waar.”
„Dat weet lekker ik alléén”, gromde Hildebrant.
„Zeker. Maar hoe krijg je ze terug? De politie verliest je heus niet uit het oog. Er zijn minstens vier gangsterbendes hier in de stad die zitten te popelen om je op te pikken om je dan met minder leuke manieren te dwingen, te zeggen waar je de buit hebt verstopt. Zulke dingen doet Dalmonte niet. Hij wil met je delen. Eerlijk. Fifty-fifty. Doe je het niet, dan moet je het verder zelf maar weten.”
Hildebrant stond nog steeds op de rand van het trottoir, hard en snel nadenkend. Dat alles in de krant gestaan had, hoorde hij nu pas. En dat hij dan lelijk klem zat, was wáár . . . De politie loerde op hem . . . en de vier slechtste gangsters van Pittsburgh eveneens. Geen schijn van kans dat hij, met zoveel ogen die op hem loerden, de gelegenheid zou krijgen, zelf de juwelen uit hun schuilplaats te halen. „Okido”, zei hij, snel een beslissing nemend. „Ik vertrouw Johnny Dahnonte maar half, maar alle anderen helemáál niet. Wat wil Johnny doen?”
Het meisje legde een hand op Hildebrant’s mouw:
„Je zegt mij waar ze zijn. Je gaat zelf recht naar het huis van Dalmonte. Hij wacht je daar op. Blijf bij hem tot de buit binnengebracht wordt en jullie delen samen.”
„Specs” dacht na. „En wat ga jij dan doen?”
„De politie zal jou volgen. Mij niet. Jij wacht bij Johnny thuis. Ik haal een paar van de jongens op en wij halen de juwelen.”
„O.K.” zei Hildebrant, op zijn horloge kijkend. „Elke mi- nuut is van belang. Als het tenminste al niet te laat is. Ik heb de juwelen, in een leren etui met ritssluiting, verstopt in het reservoir van de WC-bak van het middelste van de vijf heren-toilletten in de expeditie van het warenhuis „The Galleries”.”
„De doortrekbak, dus?”
„Precies. En daarna heb ik een briefje aan de trekker gehangen waarop staat: „Spoeling defect”.”
De blauwe ogen van het meisje gingen wat verder open. „Zoete lieve Gerritje . . . Een kwart miljoen dollars los in een doortrekbak . . . Ik ben al weg!”
Zij zwaaide met haar tasje naar een passerende taxi, die remknarsend stopte en metéén doorreed, terwijl zij nog even voor het achtervenster wuifde. „Specs” Hildebrant trok een zakdoek te voorschijn en wiste zich het zweet van het voorhoofd. Ondanks de koude wervelende wind had hij het warm . . . van louter zenuwen.

Scène c: Met een kinderfietsje naar de expeditie.

„Kijk eens”, begon Arie, toen zij in de Buick op volle snel- heid naar het centrum van Pittsburgh reden. „We kunnen natuurlijk niet opnieuw komen aandragen met dat verhaal over de chauffeur van Bobs vader.”
Bob, die aan het stuur zat, antwoordde half over zijn schouder:
„We hebben niet zo erg veel tijd nodig. Alleen even in die bakken kijken.”
„Hoho. Een paar van die WC’s zijn natuurlijk bezet. En die kunnen we pas doorzoeken als ze vrij zijn. Dat kan al- les bij elkaar wel even duren.”
„Welnee. Een van ons hangt dat kletsverhaal op. De twee anderen gaan het toilet in.”
„Kan. Maar nu het kletsverhaal.”
Arie zei beslist:
„We moeten met een volkomen verward verhaal aankomen, waar niemand iets van snapt. Maar het moet iets te maken hebben met die koffergeschiedenis van gisteren.”
Jan opperde:
„We kunnen zeggen dat die koffers nog steeds niet zijn aangekomen.”
„Nee, dat is niet gek genoeg. We moeten een verhaal hebben waar ze helemaal star van staan. Iets waar ze volkomen niets van begrijpen.”
Bob begon te lachen:
„We komen met iets heel geks aandragen en zeggen dat dàt thuis besteld is in plaats van die twee koffers. Per abuis.”
Arie knipte met de vingers:
„Bob, jij bent op de goeie weg! Ik weet het al: een kinder- fietsje. Een driewieler! Knalrood geverfd en met een bel erop. We kopen zo’n ding splinternieuw en wandelen er boos de expeditie mee binnen. Of ze nu helemáál gek zijn geworden! Eerst wachten we een hele middag op twee koffers die niet verschijnen en dan wordt er eindelijk iets bezorgd en dan is het een kinderfietsje.”
Jan informeerde op droge toon:
„Dus jij wou nu een kinderfietsje gaan kopen?”
„Natuurlijk? Of wou je er een gaan huren op de kinderfietsjescentrale?”
„En dat betaal je zelf zeker ook?”
„Natuurlijk. Iets op tegen? Als we die juwelen te pakken krijgen spelen die paar dollars geen rol meer.”
„Als”, zei Jan. „Als. Als. Als.”
Bob gierde met de Buick een hoek om.
„In het volgende blok is het warenhuis, Arie. Ga jij dat fietsje kopen? Dan probeer ik intussen nog even of Hubary al thuis is.”
De Buick rolde naar de trottoirband en dikke Arie stapte uit. Jan bleef voorin zitten. Bob wandelde het trottoir af naar een cafetaria, waar hij op kon bellen.

* * *
Het telefoongesprek tussen Bob Evers en Paul Hubary was kort, maar krachtig:

„Hallo . . . Is mijnheer Hubary op kantoor?”
Een meisjesstem antwoordde:
„Hij is zojuist binnengekomen. Wie bent u?”
„Doet er niet toe. Ik wilde hem iets vragen wat heel belangrijk is.”
„Een ogenblik. . . Ik zal even informeren. . .” (Een korte pauze, dan een norse mannenstem). „Hubary hier.”
Bob was kort, maar duidelijk:
„U spreekt met iemand die weet waar de Praed-juwelen zijn.
De stem van Hubary werd er niet minder nors op.
„O. En weet u dat werkelijk?”
„Jazeker”, blufte Bob.
„Dat is dan fijn voor u. Maar wat heb ik daar mee te maken?”
„Ik dacht zo, dat de verzekeringsmaatschappij wel een be- loning over zou hebben als ze werden opgespoord.”
Hubary antwoordde afgemeten:
„Als de juwelen worden opgespoord, gaan ze via de politie terug naar de eigenaar.”
„Dat begrijp ik, mijnheer Hubary. Maar die opsporing be- spaart de maatschappij een kwart miljoen dollar. Staat daar geen beloning op?”
Er was een stilte van enkele seconden. Dan antwoordde Hubary, langzaam en duidelijk het volgende:
„Ik weet niet wie u bent. Dat doet er ook niet toe. Iedereen die de juwelen terugbezorgt, aan de verzekeringsmaatschappij, aan mij, aan de politie of aan de bestolen ban- kier, of inlichtingen geeft welke rechtstreeks leiden tot hun opsporing, heeft recht op tien procent van hun waar- de, oftewel 25.000 dollars.”
„Dank u”, zei Bob. „Ik ga nu even kijken of ze zijn waar ik vermoed dat ze zijn. Als ik ze heb, bel ik u nog even. Tot over een half uurtje.”
„Heila!” riep Hubary in de hoorn. „Hola! Stop even . . . Wacht! “
Maar Bob had al opgehangen, wandelde de cafetaria uit, dook naast Jan in de geparkeerde Buick en sloeg het por- tier toe.

„En?” vroeg Bob.
„Vijfentwintig duizend dollar als we ze terugbezorgen.” Jan liet een langgerekt gefluit horen.
„Dat is bijna één honderdduizend gulden!!”
„Nee. Ongeveer negentigduizend. Dertigduizend gulden de man.”
„Daar kan een kinderfietsje af”, vond Jan.
„Daar komt het kinderfietsje aan”, zei Bob.
Arie baande zich een weg door de menigte op het trottoir met een groot bruinpapieren pak onder de arm. Jan gooide het achterportier open en de dikkerd klom naar binnen. „Rijden, Bob. Naar de achterkant.” Arie begon het papier van het fietsje af te scheuren. „Heb je Hubary gebeld?” De Buick werkte zich door het Pittburghse verkeer heen. De wolken begonnen te breken en hier en daar scheen de zon even op het natte asfalt.
„We krijgen 25.000 dollar beloning als het lukt!”
Arie hield op met papier scheuren en loosde een machtige zucht.
„Dat had ik moeten weten!”

„En wat dan?”
„Dan had ik een tamme krokodil gekocht! Ze hebben daar een afdeling waar je jonge krokodillen kunt kopen. Compleet met halsband en riem. Kun je zo mee gaan wandelen.”
„Veel te gevaarlijk voor jou”, vond Bob. „Geen enkele kro- kodil, hoe tam ook, kan de verleiding weerstaan een hap uit die sappige kuiten van jou te nemen.”
„Wie hangt daarbinnen het verhaal over het kinderfietsje op?”
„Arie natuurlijk. Dat is vèruit de meest geniale verhalen- verteller van ons drieën.”

* * *
„Nijdig kijken!” vermaande Arie toen zij de gewelfde poort binnenstapten. „Flink nijdig kijken.”

Hij liep zelf met grote passen vooraan, met het knalrood driewielig fietsje onder een arm en zijn wangen bol en boos opgeblazen. Jan en Bob marcheerden er achteraan met verontwaardigde gezichten. In deze driehoeksformatie stie- felden zij de betonnen inpakruimte binnen en daar ston- den zij even stil, zoekend rondkijkend. De trieste man, met wie zij de dag tevoren te maken hadden gehad, was niet in zicht. Vermoedelijk kwam hij pas later in dienst, of was hij een kop koffie aan het drinken. Aan de overkant van de eerste paktafel stond een andere man met eenzelfde soort uniformpet op naar hen te kijken. Arie stopte. Zijn beide vrienden stopten ook. Over de paktafel heen keken zij alle- vier naar elkaar. Dan kwam het hele span weer in beweging en zij ontmoetten elkaar precies aan het uiteinde van de paktafel.

„Goedemorgen!” zei Arie heftig en zette het kinderfietsje met een bens op het einde van de paktafel, tot de lichte ontsteltenis van het meisje daar, dat bezig was, een rose theemuts in te pakken. „Wij zijn gisteren tweemaal hier geweest om te informeren naar twee koffers die waren gekocht en niet op tijd werden besteld. Toen werden we met een kluitje in het riet gestuurd. Mijn vader is zonder koffers op reis gegaan. Nu komt vanmorgen eindelijk en ten laatste de bestelauto van dit onzinnige warenhuis en wàt wordt er afgeleverd . . .? Dit kinderfietsje, mijnheer! Wat is dit voor idioottigheid? Denken ze hier soms dat mijn vader op een kinderfietsje van hier naar Brazilië gaat rijden?” De man met de uniformpet keek van het knalrode fietsje naar Arie’s verontwaardigde blauwe ogen en weer terug naar het fietsje.

„Zoiets is hier in geen maanden voorgekomen!” bracht hij ten laatste verbijsterd uit. „Ik begrijp ook niet hoe het mogelijk is. Tenzij er twee bestelbonnen door elkaar zijn geraakt . . .”
Bob boog zich voorover en tikte Arie op diens schouder: „Zeg, ik ga even mijn handen wassen.”
Arie wuifde achteloos en zonder om te kijken.
„O.K. Ik zoek dit intussen wel even uit.”
De man met de pet keek speurend rond, tuurde door de drukte van de pakruimte en scheen in de verte de persoon te ontdekken die hij zocht.
„Wacht u eens even hier”, zei hij, nam het driewielertje op en liep er mee naar het andere einde van de pakzaal. Arie grinnikte inwendig, ging met zijn rug tegen de beton- wand staan, haakte de duimen in zijn broeksriem en bleef staan wachten, onderwijl waarnemend hoe zijn twee vrien- den langs de verzamelbanken vol pakken wandelden, en door de deur van het herentoilet verdwenen. Twee minuten later barstte de herrie los in volle glorie.

* * *
In de holle, betegelde ruimte die Jan en Bob juist tevoren hadden betreden, kregen de vijf deuren van de vijf herentoiletten onmiddellijk hun aandacht. Er waren er drie be- zet: de meest linkse, de middelste en nummer vier, van links af gerekend. Bob nam de meest rechtse voor zijn re- kening en Jan de tweede van links.

„Succes!” wenste Bob, toen hij naar binnen dook.
Jan kneep één oog dicht en sloot zijn eigen deur achter zich. Bijna gelijktijdig kwamen zij weer naar buiten en gingen naar de rij wasbakken om hun handen te wassen. „Jij wat gevonden?”
„Alleen twee spinnewebben.”
„En ik niets dan water.” Jan gluurde over zijn schouder. De middelste deur was nog steeds „bezet”, maar de meest linkse ging nu open en leverde een jongeman op, die hen geen blik waardig keurde, bij een wasbak ging staan en uitgebreid zijn neus begon te snuiten. Jan verdween in het door hem ontruimde hok. De neuzensnuiter boog zich met zijn gezicht naar de spiegel en begon aan zijn neuspunt te voelen. Hij boog zijn neus naar links, naar rechts, trok een ooglid naar beneden, keek in zijn oog, draaide zijn hoofd heen en weer, bekeek het goed van beide kanten, trok toen zijn broek bij de riem wat op en wandelde naar buiten.
„Rare mensen heb je op de wereld”, bromde Bob.
Deur nummer vier, van links af gerekend, ging open. De man die eruit kwam liep met snelle stappen naar de was- bakken, waste ijlings zijn handen en schoot als een snoek naar buiten. Zo afkerig de jongeman ervan leek om weer aan het werk te tijgen, zo fel leek deze ander erop. Jan kwam naar buiten en schudde zwijgend het hoofd tegen Bob, die al even zwijgend op het zojuist verlaten hok wees en daar binnen ging.
Jan ging maar weer eens zijn handen staan wassen, boog zich naar de spiegel, trok aan zijn neuspunt, draaide zijn hoofd even links, dan weer rechts en bekeek het van alle kanten. Daarna begon hij met zorg zijn haren opnieuw te kammen. Bob kwam naar buiten. Jan keek om, met opge- trokken wenkbrauwen. Bob schudde het hoofd.
Jan deed enkele passen achterwaarts en keek strak naar de middelste der vijf deuren . . . die nog steeds gesloten bleef. Een nieuweling kwam de betegelde ruimte binnen, ging glaasjes water staan drinken en zijn nagels schoon- maken. Jan en Bob gingen weer handen staan wassen, in intens zwijgen. Toen het zwijgen te pijnlijk werd, ging Jan er wat bij fluiten. Ten laatste ging de nagelschoonmaken- de man weg, met een zijdelingse, nieuwsgierige blik.

Geheel onverwacht ging de middelste der vijf deuren open en een man in een overal, met een leren gereedschapstas in de hand, kwam naar buiten. Hij wierp een snelle blik opzij naar de twee andere bewoners van de toiletruimte, opende de buitendeur en was verdwenen. Jan schoot als een snoek op het door hem verlaten hok af en rukte de deur open. Hij stapte zó haastig op het porceleinen bouw- sel dat hij er bijna weer afgleed, stak zijn hand in het re- servoir erboven en voelde twee tellen lang erin rond.

„Ik voel wat!!! Beet!”
„Kom eruit, vlug!”
Jan klom naar beneden met een nat, druipend, slap ding in de hand. En op dat moment klonk buiten de deur naar de expeditie een luid geschreeuw . . . een schot knalde . . . twee vrouwenstemmen gilden luid en hoog. Dan werd het

even rustig. De deur van de toiletruimte werd opengerukt en twee mannen, met zakdoeken voor hun gezichten ge- bonden, zodat alleen hun ogen zichtbaar waren tussen de laag naar beneden getrokken hoedrand en de bovenrand van die zakdoek, traden haastig binnen.
„Hou die twee in de gaten!” gromde de voorste en stapte recht op de middelste der vijf deuren af. Nummer twee bleef met zijn rug tegen de buitendeur leunen, het pistool op Jan en Bob gericht. De twee jongens stonden onbeweeglijk met de handen op de rug en achter zich hield Jan nog steeds het natte etui vast, waaruit water langzaam op de tegelvloer droop. Aan dat verraderlijke druppen was maar op één manier een eind te maken, en Jan paste die manier dan ook toe: hij drukte het natte etui van achteren tegen zijn broek zodat het water zijn kleren begon te doordren- ken, in plaats van neer te druppen. De tweede gemaskerde man kwam grommend uit het middelste hok te voorschijn en rukte een andere deur open.

Nieuw geschreeuw in de expeditie-ruimte. Wéér werd er geschoten. Tweemaal snerpte het schelle geluid van een politiefluit. De man die de wacht hield bij de deur scheen op de plaats te verstarren.
„Bix!!” riep hij. „B i x! Politiefluitjes!”
De andere man kwam haastig uit het hok tevoorschijn. Zij stonden allebei licht voorovergebogen, ingespannen luiste- rend naar het verwarde geroep dat van de andere zijde van de deur tot hen doordrong. Hun ogen glinsterden schich- tig tussen hoedrand en zakdoek.
„We zitten hier in de val, Bix!”
De wachter bij de deur greep de kruk, hield die twee tellen lang onbeweeglijk vast en trok dan met één ruk de deur wijd open. Vóór de deur, aan de buitenkant, stonden twee politiemannen in blauwe uniformen, wijdbeens en met de getrokken revolver voor zich uit.
„Kom er maar uit, jongens. Laat die pistolen vallen!”
Twee pistolen vielen met luid, metalig gerinkel op de tegelvloer.
„En doe die maskerade-zakdoeken maar af. Kom naar buiten.”
„Da’s verraaie werk geweest!” riep de een, met woedende gesmoorde stem.
„Daar hebben we het later wel over”, zei een der agenten opgewekt. „Kom eerst maar naar buiten.”
De twee bandieten liepen schoorvoetend naar buiten, werden meteen van achteren beetgepakt door vier andere agenten die naast de deur tegen de muur gedrukt hadden staan wachten en werden zijwaarts weggevoerd. Van dat korte moment spanning en verwarring had Jan gebruik gemaakt om het natte étui, dat hij achter zijn rug inéén had gerold, in een broekzak te frommelen.
„Kom mee”, siste hij tegen Bob. „Naar buiten.”
Zij wandelden doodgemoedereerd weer de expeditie-ruimte in, waar nu een werkelijk ongelooflijke chaos heerste. Inpakmeisjes stonden boven op de tafels, groepjes chauffeurs, chefs, meisjes en agenten stonden bijeen. Iedereen stelde vragen aan iedereen en geen mens lette op Jan en Bob die dwars door de deining heen naar de plaats liepen waar Arie Roos, ietwat bleek onder zijn sproeten, nog steeds stond te wachten.

„Ha, die dikke.”
Arie haalde diep adem, trok een zakdoek te voorschijn en wiste zich het zweet van het voorhoofd.
„Wat heb ik over jullie in mijn rikketik gezeten toen ik die bandieten daar zag binnenschieten!”
Jan siste hem toe:
„Het was het middelste hok. Er lag een doornat leren etui in. Maar het was volkomen leeg. Ik heb het in mijn zak.” Arie staarde hem verbijsterd aan.
„Léég?”
„Finaal. Volkomen. Zo leeg als een nat washandje.”
„Maar wie kan ons dan in vredesnaam vóór zijn geweest?” Een inspecteur van politie in burger klom op een stoel en brulde, met een stem als een luidspreker:
„Het is allemaal voorbij en achter de rug. De gangsters zijn ingerekend en gevaar is er niet meer. U kunt allen weer rustig aan het werk gaan!”
Een waar koor van spottend gelach, gefluit en gemiauw was het antwoord op die toespraak. Iedereen wilde van iedereen weten wat er nu eigenlijk aan de hand was ge- weest. Geen mens kwam natuurlijk op het onzinnig denk- beeld dat er een overval was gepleegd op het herentoilet. Men had wel twee gangsters dat toilet zien binnengaan, maar men dacht dat die gingen kijken of daar soms een telefoon was, waardoor de politie kon worden gewaar- schuwd, of zoiets. De drie jongens stonden elkaar nog steeds aan te staren, temidden van het geroezemoes. Bob was de eerste die opschrok. Hij legde zijn hand op Jans schouder.
„Jan!”
„Mot je?”

„Die monteur.. . in zijn overal!”

Jan en Bob staarden elkaar aan.
„Die heeft daar een hele tijd binnen gezeten. Muisstil.” Arie viel hem haastig bij:
„Die heb ik naar buiten zien komen. Ik dacht nog...”
Bob greep Arie’s arm:
„Waar is die vent heengegaan?”
Arie beet hem toe:
„Kom mee. In deze deining let geen mens op ons. We gaan kijken of we hem kunnen ontdekken.”

EEN JUWELENJACHT BEGINT

Hoofdinspecteur Jason had, vanaf het ogenblik dat „Specs” Hildebrant het bureau van politie had verlaten, verwoed tabak in zijn pijp zitten rammen, telkens woedend ontdekt dat die tabak te vast zat om de pijp goed te laten trekken en dan alle tabak er weer met een mesje uitgepeuterd. Hij was aan zijn vierde vergeefse vulling be zig, toen de telefoon op zijn bureau rinkelde.
„Met Parker, inspecteur.”
„Wat is er?”
„Hildebrant heeft daarnet, hier op het kruispunt, een tijdje staan praten met Tootsie Griff. Dat is Johnny Dalmonte’s meisje.”
„Kijk kijk.”
„Ze is daarna haastig in een taxi gesprongen en weggereden. We konden zo gauw geen taxi vinden om haar te volgen. Ik bel u hier vandaan op en mijn maat volgt nu Hildebrant.”
Hoofdinspecteur Jason dacht snel na.
„Blijf op dat kruispunt staan en kijk goed uit of je soms mannen van Johnny Dalmonte in de buurt ziet. Laat me dat dan meteen weten.”
„O.K., inspecteur.”
Jason legde de hoorn van dat toestel neer en nam een tweede op, die verbinding gaf met andere toestellen binnen in het bureau. Hij draaide een nummer.
„Griffiths? Jason hier. Stuur onmiddellijk twee auto’s naar het adres van Johnny Dalmonte. Laat er een aan elke kant van de straat daar wachten. Zorg dat ze niet kenbaar zijn als politiewagens. Als er auto’s van Dalmonte’s adres vertrekken met meer dan één man erin, volg die dan. Er is een goeie kans, dat „Specs” iemand anders wil gebruiken om de juwelen uit hun schuilplaats op te halen.”
„Komt voor mekaar, inspecteur.”
En zo kon het gebeuren, dat de twee gesloten Oldsmobile’s die in volle vaart van het adres van Johnny Dalmonte vertrokken, met mannen van Dalmonte erin, gevolgd werden door twee donkerblauwe auto's gevuld met politie. En de bandieten waren nog geen twee minuten in het warenhuis of de politie kwam achter hen binnenvallen. Dalmonte’s mannen in hun kraag pakken was geen kunst . . . die konden altijd worden opgepakt wegens het onrechtmatig be treden van particulier terrein en het dreigen met vuurwapens. Maar dáár was de grap niet om begonnen. Het ging erom, de verdwenen juwelen op te sporen.
* * *

En nu beende hoofdinspecteur Jason nijdig rond door de roezemoezige inpakruimte, met zijn blauwe overjas losgeknoopt, zijn pijp in de vuist geklemd en zijn hoed ver achterover op het hoofd. Om hem heen cirkelden de zenuwachtige chef van de expeditie, de detective -sergeant die de overval had geleid, en een der directeuren van het warenhuis, die ontsteld naar beneden was komen draven zodra boven de alarmschellen waren gaan rinkelen. „Dit is een onmogelijke toestand, inspecteur!” protesteerde de expeditie-chef. „U kunt deze hele afdeling niet een paar uur lang volkomen stopzetten!”

De directeur sprong hem bij:
„Beseft u wel, inspecteur, wat voor een chaos u gaat veroorzaken, als u de verzending van pakken hier gaat tegenhouden?” Hij wees naar de in- en uitgangen van het be tongewelf, waar forse agenten in blauw uniform niemand in- of uitlieten. „U snapt geloof ik niet, dat hier, volgens de statistieken van het vorige jaar, elk kwartier drieduizend vierhonderd éénenzeventig grote en kleine pakjes de straat op gaan! Gaat u eens buiten kijken. Daar staan nu al enkele lege vrachtauto’s te wachten tot zij hun lading kunnen innemen. En elke minuut dat deze afdeling werkeloos ligt, stapelen zich nieuwe reeksen aankopen op, die hier ingepakt behoren te worden. Als u deze afdeling blokkeert, inspecteur, ontstaat er een verwarring, waar we in geen dagen meer uitkomen. En wij zullen ons dan beklagen, daar kunt u zeker van zijn! U kunt uw mannen hier laten snuffelen en zoeken, best, maar u heeft niet het recht ons het doorwerken onmogelijk te maken en daardoor kolossale schade te berokkenen. Wilt u er goed aan denken dat er h i e r geen misdaad is gepleegd? U vermoedt alleen maar dat er hier iets verborgen is. U heeft er niet eens gegronde bewijzen voor.”
„Dat maak ik uit en niet u”, gromde de inspecteur nijdig. „Ik ben er zeker van dat de buit, afkomstig van een misdaad, hier verborgen is of is geweest. Hier ergens in deze ruimte.” Hij wees met de steel van zijn pijp in het rond, door de wijde afdeling, waar nu een verward geroes heerste alsof men met een bezemsteel in een bijenkorf had gepord. Het lopende werk was volledig tot stilstand gekomen; groepjes inpaksters en wagentjesbestuurders stonden met de hoofden bijeen en rookten zelfs sigaretten, wat anders hier ten strengste verboden was. Iedereen was blijkbaar van harte verheugd over deze onverwachte afleiding op een anders zo eentonige ochtend. De directeur maakte een wijds gebaar om zich heen.
„Kijk eens wat een rommelboel er nu al heerst. De hele, anders zo feilloos lopende machinerie van onze expeditie ligt volkomen in de war.”
De inspecteur scheen te gaan beseffen, dat het stopzetten van de expeditie van een enorm warenhuis toch wel iets anders is, dan het stopzetten van verkeer op straat. Hij schoof zijn hoed een paar keer heen en weer over zijn zorgelijk hoofd en besliste toen:„Allright, ik zal u een voorstel doen. Die juwelen zijn hier verstopt geweest, daar is geen twijfel aan. Zeer vermoedelijk ergens in het toilet. Ik móet deze ruimte laten doorzoeken omdat de kans heel groot is, dat een lid van het personeel de buit intussen heeft gevonden. Die is namelijk niet meer op de plaats waar wij die verwachtten. Intussen kan het werk gewoon doorgaan. Maar iedereen die deze ruimte wil betreden of verlaten moet zich door mijn mannen laten fouilleren, dat is nogal duidelijk, anders kunnen de juwelen intussen wel in veiligheid worden gebracht.”
„Als ze tenminste nog hier zijn”, merkte de directeur droogjes op.
„Als ze nog hier zijn”, erkende de inspecteur. „Maar als ik deze ruimte niet laat doorzoeken, zal ik van mijn chefs wel het een en ander te horen krijgen. En geen prettige opmerkingen. Wij moeten nu eenmaal rekening houden met de grote mogelijkheid dat ze hier nog aanwezig zijn.” De directeur en de chef van de expeditie keken elkaar even aan.
„De hoofdzaak is natuurlijk”, merkte de expeditie-chef op, „dat de vrachtwagens geregeld kunnen vertrekken om de ingepakte goederen weg te brengen, anders kunnen we hier over een uur niet eens meer lopen.”
„Dat kan”, besliste de inspecteur. „We laten de chauffeurs onderzoeken vóór ze achter het stuur klimmen en naar buiten rijden.”
„En het vrouwelijke personeel? Hoe moet het daarmee?” „Daar laat ik enkele vrouwelijke politie-agenten voor komen. Die kunnen in enkele minuten hier zijn.”
De inspecteur gaf snel een order aan de sergeant, die wegbeende om te gaan opbellen.
De directeur knikte instemmend en gaf de expeditiechef een wenk.
„Kondig dit publiek aan, en zorg dat iedereen hier zo snel mogelijk weer aan het werk is. Ik ga weer naar boven. Goedenmorgen.”
De inpakmeisjes stonden in groepjes te giechelen en keken half bewonderend, half angstig naar de breedgeschouderde agenten die bij de toegangsdeuren op wacht stonden. Temidden van de algemene opwinding lette natuurlijk geen mens op de drie jongens, die als ganzen achter elkaar tussen twee lange paktafels doorliepen, op zoek naar de monteur, tot Bob, die voorop ging, een geduchte por in zijn ribben voelde van Jan, die achter hem aan kwam, en nu dringend maar halfluid, hem toebeet:
„Ik zie hem zitten! Op een van de stapelbanken schuin links.”
Zij liepen rustig door tot zij de overkant van de betonnen ruimte bereikten en gingen daar met hun ruggen tegen de wand staan leunen, vlak naast elkaar, zodat ze konden spreken zonder te worden be luisterd. Tevens konden ze vanuit die positie de monteur in de gaten houden.
„Denk je werkelijk dat hij die . . . jeweetwel heeft?” „Als de politie ze al had gevonden, zouden ze niet zo angstvallig alle in- en uitgangen bewaken.”
„Als wij de politie eens een tip gaven?”
„Wat? Over die monteur? Ben je nou zot geworden?” „Is dat zo’n gek idee?”
„Natuurlijk. Dan gaat de politie met de beloning strijken.” „Maar wij gaven dan toch de inlichting?”
„Doe niet zo onnozel, man. De politie is hier toch óók niet gekomen door een inlichting van ons? Die zegt netjes: „dank u wel” tegen ons, en gaat zelf met die 25.000 dollar strijken.”
„Die monteur zit daar te kijken of hij geen zorg op de hele wereld heeft.”
„Waarom zou hij die hebben?”
„Nou zeg, als ik opgesloten zat in een ruimte, met politie bij alle deuren, en ik had een ton aan juwelen in mijn zak . . .” „Dacht je dan dat hij die nog in zijn zak had?”
De monteur zat er inderdaad bij of hij zich kiplekker voelde, en misschien was dat ook wel zo. Hij zat op de rand van een van die lange banken waarop stapels pakken gereed lagen om in de expeditie-auto’s te worden geladen. Tegen de wand boven deze bank prijkte een bord met het opschrift: OOSTELIJKE STATEN, waarmede blijkbaar de staten bedoeld waren langs de oostkust van de United States. De auto welke de op die bank bijeengebrachte pakken zou inladen, reed dus op een dagenlange tocht achtereenvolgens alle steden en dorpen af in de Oostelijke Staten, waar de pakketten moesten worden besteld. De monteur zat met één arm te leunen tegen de stapel pakken achter hem en rookte een sigaret die hij achteloos uit één mondhoek had hangen: helemaal zuiver de houding van iemand, die toch niets doen kan, omdat de politie hem niet naar buiten wil laten om verder te gaan met zijn werk. Zijn vuile, leren gereedschapstas stond naast hem. Arie merkte spottend op:
„Er is niemand hier te zien die minder zenuwachtig doet of minder verdachte gebaren maakt dan juist onze vriend de monteur, daar. Hij zit erbij of hij droomt van lenteweiden met schaapjes en madeliefjes.”
Zij spraken zo zacht mogelijk, om niet te worden gehoord door het inpakpersoneel dat hen zo nu en dan passeerde. „Wij denken nu wel dat hij de juwelen heeft gevonden . . . maar verbeelden wij het ons niet?”
Jan antwoordde meteen, vol diepe overtuiging:
„Hij hééft ze. Of hij heeft ze in handen gehad. Gebruik nou eens effe je hersens. Die dingen zaten boven in het water-reservoir, want daar vond ik ook dat lege etui.” De dikke Arie schrok zich zowat een verzwikte huig. „Wááát?! Dat heb je me nog helemaal niet verteld. Heb je dat nog in je zak?”
Jan keek schichtig opzij:
„Niet zo luid, dikke ezel. Natuurlijk niet. Dat heb ik daarginds al weggegooid vóór de politie op het heldere idee kwam om de ingangen af te zetten. Maar dáárom weet ik dat er iets in die bak heeft gezeten. En wie gaat er boven in een toilet-reservoir rommelneuzen? Alleen een monteur, die er iets aan komt repareren. En waarom komt een monteur repareren? . . . Omdat zo’n etui het doortrekmechanisme stoort. En kun jij verklaren waarom een monteur, die een doortrekbak repareert, een hele tijd in zo’n hok doorbrengt zonder enig geluid te maken? Je zou toch zo zeggen dat hij, na zo’n reparatie, even de bak zou proberen, niet? Maar dat deed hij niet, want hij had teveel haast om weg te komen, om die dingen in veiligheid te brengen. Hij had toen wel wat anders aan zijn hoofd dan doortrekbakken. Ben je nu overtuigd, dikke?”
„Ja”, zei de dikke. „Maar ik merk op dat hij daar in de allergrootste gemoedsrust met zijn benen zit te schommelen. Met zijn tasje doodgemoedereerd naast zich.”
„Je bedoelt . . . in dat tasje heeft hij ze ook niet?”
„Precies. Hij heeft ze ergens gelaten. Maar wáár?” „Zoek, zoek. Als jij monteur was en je zou inderhaast hier ergens twee handen vol juwelen moeten verstoppen, wat deed jij er dan mee?”
„Tja...” Arie keek zoekend rond. „Dat is me ook wat. Daar in de hoek staat bijvoorbeeld een hele rij afvalbakken voor papier. Je kunt ze daarin laten vallen. Of je kunt ze . . .” Arie stokte plotseling en stond enkele tellen lang droomverloren voor zich uit te staren. Jan stootte Bob half spottend aan.
„Pas op . . .! Ons spekwonder krijgt weer een idee.” Nog steeds voor zich uit starend praatte Arie verder of hij in zijn slaap sprak:
„ . . . of je zou een stuk pakpapier kunnen nemen, je rug naar de drukte draaien, de juwelen inpakken, er een adres opschrijven, je eigen adres bijvoorbeeld, en het bij de te bestellen pakken gooien. Daarna kun je met een dood-onschuldig gezicht een sigaretje gaan zitten roken.”
Bob schudde het hoofd:
„Dat is niet zo eenvoudig als jij het wel laat klinken, dikke. Alles wat besteld wordt, krijgt een speciaal warenhuisetiket opgeplakt. En bij elk pak zit een bestelbon, die door de ontvanger moet worden afgetekend. Die bestelbonnen neemt de chauffeur mee. Je kunt nou wel een adres op een zelfgemaakt pakje krabbelen . . . maar dat zien ze immers bij het inladen? Een raar ingepakt slordig pakketje zonder bestelbon vissen ze er meteen tussenuit.”
Arie dacht daar even over na en gaf brommend toe dat Bob gelijk had. Jan voegde er nog aan toe:
„Een etiket ergens vandaan halen, dat opplakken en zo meer kan hij nóóit gedaan hebben. Daar had hij eenvoudig de tijd niet voor. En hoe had hij dat moeten doen? Hij moest die juwelen uit zijn zak halen en die in papier gaan pakken terwijl er hier constant mensen rondlopen. Alleen een beroeps-goochelaar had kans gezien, dat voor elkaar te boksen zonder het in de gaten te laten lopen. Nee dikke, je ideeën zijn dikwijls goed, maar hier geef ik geen halve cent voor.”
Intussen was er een conferentie gaande geweest tussen de inspecteur van politie en de expeditie-chef. Zij schenen nu een beslissing te hebben genomen, want beide mannen marcheerden naar de middelste der lange inpaktafels, klommen er met behulp van een stoel bovenop en reeds terwijl zij daarmee bezig waren, werd het langzaam stiller. Het gegiechel en gepraat begon te verstommen. De chef hief beide handen in een bezwerend gebaar en langzamerhand werd het volledig stil in de grote, betonnen ruimte, tot de enige geluiden nog bestonden uit het zoemen der elektrische ventilatoren en het pruttelen der motoren van twee geladen en wachtende vrachtauto’s die door de politie nog niet naar buiten waren gelaten.
„U zult zich allen wel afvragen”, begon de chef, fier in het rond kijkend en blijkbaar verheugd met zijn belangrijke rol, „waaraan wij hedenochtend, in deze anders zo vredige omgeving, deze sensationele filmvertoning te danken hebben. Welnu, dat kan ik u mededelen, op gezag van hoofdinspecteur Jason, die hier naast mij staat.” (Inspecteur Jason stak zijn onderkaak vooruit en keek nijdig rond. Een begin van spottend applaus klonk op). De chef ging galmend door: „U heeft waarschijnlijk allen in de krant gelezen van de overval die gisteren door de politie is gedaan op de drugstore hiertegenover, waarin wij allen wel eens een kop koffie hebben gedronken . . .” Hij moest even met zijn toespraak ophouden, want van alle kanten steeg gesmiespel en gepraat op, met gebaren van: „Heb ik het je niet gezegd” . . . Weer hief de chef de handen:
„De politie heeft een zeer gegrond vermoeden, dat „Specs” Hildebrant hier gisteren is binnengevlucht en inderhaast hier ergens zijn buit heeft verstopt. Een bende gangsters, vermoedelijk handlangers van Johnny Dalmonte, heeft hetzelfde vermoeden gehad, en is hedenochtend een kijkje komen nemen. Zij hebben echter niets gevonden. De politie die Dalmonte in de gaten hield, vond evenmin iets. Nu acht inspecteur Jason het niet uitgesloten, dat een lid van ons personeel hier toevallig de juwelen heeft ontdekt en die bij zich heeft gehouden. Om de zaak zo snel mogelijk af te wikkelen verzoekt de politie iedereen die hier aanwezig is, zich te laten fouilleren. Wie dus deze ruimte wil verlaten, wordt allereerst onderzocht. Voor de meisjes zijn hiervoor twee vrouwelijke politieagenten ter beschikking. Het onderzoek kan geschieden in de dames- en herenwaslokalen. Heeft iemand daar bezwaren tegen?”
„Als ze maar niet kietelen!” riep een hoge meisjesstem van achter uit de zaal. Een luid gelach steeg op. Niemand scheen bezwaren te hebben en zo iemand al bezwaren had, durfde hij daarvoor toch niet in het publiek uit te komen, en zich zo verdacht te maken.
„Dank u voor de medewerking”, besloot de chef. „Mannen en vrouwen worden verzocht, zich in een enkele rij op te stellen bij de beide waslokalen. Intussen zal de politie de werkruimte doorzoeken. Wie gefouilleerd is, gaat onmiddellijk aan het werk. Dank u voor de aandacht.”
Er ging een luid, joelend gejuich op en lachend drong al het personeel naar de beide waslokalen, blijkbaar zeer verheugd over deze nieuwe afleiding.

* * *
Maar de monteur juichte niet, en joelde evenmin. Hij geeuwde lang en duidelijk zichtbaar, stond kalm op, greep zijn gereedschapstasje en slenterde naar de uitgang, geheel en al handelend als een werkman voor wie de pret voorbij is, en die nu weer aan de slag gaat. Arie zei kort: „Nu hem in de gaten houden, jongens!” Zij begonnen ook naar de hoofduitgang te drentelen. Jan zei, uit een mondhoek: „Als de politie dadelijk dat lege, natte leren etui vindt, zul je eens een heisa meemaken.”
„Dan worden ze pas echt lekker fel.”
„Tegen die tijd moeten wij weg wezen.”
Jan stond met een schok stil:
„Hola! Stop... wacht!” Hij sprintte tussen twee der nu geheel verlaten paktafels door en kwam even later hijgend terug, het kinderfietsje tegen zijn borst klemmend. „Het zou zonde zijn . . . hadden we bijna vergeten.”
De monteur was nu aangekomen bij de brede uitrijpoort van de inpakruimte. Een bestelauto stond in de doorgang. De chauffeur ervan werd betast en beklopt door een agent in uniform en een rechercheur. Voorbij deze poort lag een soort binnenplaats met enkele benzinepompen en een rij kantoortjes met glazen schuiframen. Dan kwam de gewelfde poort die toegang verleende tot de smalle straat met de beroemde drugstore. De chauffeur van de wachtende auto was nu onderzocht, klom achter het stuur, sloeg dreunend het portier dicht en reed de binnenplaats op. De monteur stapte naar voren en zei enkele woorden, waarvan de jongens alleen verstonden:
„ . . . en wou ook wel weer aan me werk.”

De agent en de rechercheur beklopten en bevoelden hem van alle kanten en snuffelden ook zijn gereedschapstas na. Een nieuwe, geladen vrachtauto kwam van binnen aanrollen en stopte in de poort. Arie liep om die auto heen, omdat hij gezien had, dat er aan de andere zijde van de brede poort nog twee politiemannen gereed stonden. Hij meldde zich bij hen en zij monsterden hem met spottende blikken:

„Wel wel, die ziet eruit of hij voor acht miljoen aan juwelen heeft ingeslikt.”
„Wat? Met die buik? Daar kan hij de hele goudreserve van Fort Knox wel in vervoeren.”
„Wat moet je nou zo’n dik monster fouilleren? Je zou hem met X-stralen moeten onderzoeken.”
„Die gaan nooit door al die lagen spek heen.”
Arie was in stilte dankbaar dat niet hij het kinderfietsje bij zich had, maar Jan, anders was er aan de lol beslist geen eind gekomen. Hij stond nu maar geduldig te wachten tot de politiemannen genoeg gein hadden getapt en hem hadden onderzocht.
„Ga je gang maar”, zei de rechercheur ten laatste. „En wees voorzichtig op onbewaakte overwegen, want de trein die tegen jou oprijdt, is nog niet gelukkig.”
Arie hield stoer zijn kiezen op elkaar, niet omdat hij geen passend antwoord wist, maar omdat hij zo snel mogelijk weg wilde komen. Toen zij hem eindelijk lieten gaan, stoof hij de binnenplaats op . . . en ontdekte zijn beide vrienden, die hun controle al waren gepasseerd en hem op stonden te wachten, zich een houding gevend door het bekijken van het kinderfietsje. Arie voegde zich bij hen.
„Waar is-ie?”
„Achter de bestelwagen bij de middelste benzinepomp.” De binnenplaats was voorzien van een betonnen vloer waarover de geladen wagens die van binnen kwamen, zwenkten naar een rij benzinepompen aan de van de straatpoort afgewende zijde. Twee van die bestelauto’s werden op dat ogenblik vol getankt. De voorste reed even later weg en onthulde de gestalte van de monteur, die op een kist vol blikken Gulfpride olie zat, het leren tasje tussen zijn voeten, een praatje makend met de bediende van de pomp. De weggereden auto rolde straatwaarts en stopte opnieuw, nu bij de rij van schuiframen voorziene kantoortjes. Hij stond daar een tijdje te scharrelen met een pak papieren, kreeg een paperas toegeschoven, klom in zijn cabine en reed ronkend de straatpoort uit, naar buiten. Lege bestelwagens kwamen intussen naar binnen, maar die stopten nooit bij de kantoortjes, die reden langs de andere kant van de binnenplaats op en wachtten hun beurt af om naar binnen te gaan. De monteur zat nog steeds op dat kistje olieblikken, zuigend aan een sigaret, maar zijn blikken bleven gericht op de uitrit van de inpakruimte en op het ogenblik dat een zwaar dreunend gedaver begon te naderen, veranderde er ook iets aan zijn houding. Hij stond op, trapte zijn half opgerookte sigaret uit en ging tegen een der brandstofpompen leunen. De naderende bestelwagen was groter dan degene die de laatste minuut waren gepasseerd; het was een twaalftonner met een hoge motorkap en een dieselmotor en het gevaarte stopte bij de allereerste pomp, vermoedelijk omdat die geen benzine tankte, maar dieselolie. De monteur nam zijn tasje op en slenterde erheen.
„Kom mee”, zei Bob.
Zij konden natuurlijk moeilijk laten merken dat zij zo machtig veel belang stelden in de monteur, maar ditmaal was het Jan die redding bracht in deze nood. Hij stapte op de derde benzinepomp af, met het kinderfietsje onder de arm en informeerde:
„Wij hebben daarnet een kinderfietsje geruild, dat verkeerd was besteld. Maar het piept en wij wilden het meteen afgeven voor een verjaardag. Mogen we het hier even smeren?”
„Is een leeg olieblik goed?”
„Meer dan goed. Als er maar een paar druppels uitkomen.” Jan kreeg een leeg blik auto-olie en offerde zich op, door met groot vertoon van zorgvuldigheid zijn fietsje te gaan smeren, ondertussen aan Bob en Arie de kans gevend, verveeld om zich heen te kijken en zo te zien wat de monteur uitvoerde. Die bleek in een verwoed gesprek gewikkeld met de chauffeur van de dieseltruck en dat gesprek verliep niet bijzonder vlot. Die chauffeur was een zwaargebouwde, somber uitziende man van een jaar of veertig. Hij leunde tegen de zijwand van zijn truck (waarvan de motor nu natuurlijk af stond, omdat er getankt werd) en volgde met wantrouwende blik de voortgang van het telwerk van de oliepomp, als verwachtte hij dat het telwerk hem zou proberen op te lichten als het niet in de gaten werd gehouden. De monteur stond tegenover hem, en scheen met grote nadruk iets te verzoeken, maar de grote chauffeur, met de handen stug in zijn broekzakken geschoven, schudde afwijzend het hoofd. De monteur begon opnieuw te praten, nu met nog grotere nadruk. Hij zette halverwege zijn betoog het gereedschapstasje neer om met beide handen overtuigende gebaren te maken, maar ook dat had geen resultaat. De chauffeur schudde weer het hoofd, nu nog korter en stugger dan de eerste keer. De tank was gevuld, en de pompstationbediende kwam aanlopen en hing de slang op, trok een bonboek uit zijn zak, schreef erop hoeveel liters er getankt waren, en hield het boekje aan de norse chauffeur voor. Die vergeleek wat er geschreven was zorgvuldig met de stand van de teller op de pomp, zette er zijn handtekening onder en gaf het terug. Voor de laatste maal stelde de monteur hem een vraag. De barse chauffeur maakte een ongeduldig gebaar, snauwde één woord, hees zich in zijn hoge cabine en trok dreunend de deur dicht. De dieselmotor sloeg daverend aan. De monteur maakte een nijdig gebaar, graaide zijn gereedschapstasje van de grond en beende met haastige passen naar de straatpoort. Jan Prins zat nog steeds zorgzaam olie te druppelen op de naven van het kinderfietsje.
„Hij wil iets van die chauffeur”, zei Arie tegen Bob.
Bob knikte. Zij moesten nu snel beslissen. Bob deed dat: „Laat Jan hier blijven en de chauffeur in de gaten houden. Daar is iets mee. Wij gaan de monteur achterna.” „Okido”, zei Jan. „Als we elkaar kwijt raken, dan verzamelen in diezelfde drugstore.” Hij zette het olieblik weg en begon de zware truck, die nu langzaam opreed naar de kantoortjes, te volgen door het kinderfietsje neer te zetten om zogenaamd te proberen of het wel gesmeerd liep. Bob en Arie waren al op weg naar de straatpoort en kwamen juist op tijd in het gewoel van het trottoir om hun monteur schuin en gehaast te zien oversteken. Zij doken hem achterna.
„Onze vriend schijnt toch geen lust te hebben, weer aan het werk te gaan, dikke.”
„Waarom ook?” antwoordde Arie. „Hij heeft vanmorgen een fortuin aan juwelen verstopt.”
„In die auto, dikke. Denk je ook niet?”
„Het ziet er wel naar uit”, erkende Arie bedachtzaam. „Maar ik mag een molleboon zijn als ik snap wáár die hannes nu heen op weg is.”
Dat werd al heel rap duidelijk, want één stratenblok verder schoot de monteur op de voorste van een rij wachtende taxi’s af, trok het portier open en dook erin.
„Lieve help...” „Wij in de tweede taxi, Bob.”
De twee jongens sprongen achterin taxi nummer twee, terwijl de voorste al begon weg te rijden.
„Die taxi daar volgen”, beval Bob, terwijl hij een bankbiljet van tien dollar uit zijn broekzak friemelde. „Vraag niet waarom, dat is te lastig om allemaal uit te leggen. Tien dollar als je hem niet verliest.”
„OK. broer”, zei de chauffeur, snel op zijn starter trappend. „Voor tien dollar verlies ik ineens al mijn nieuwsgierigheid.”

Hij stoof achter de andere taxi aan, en zonder twijfel had nooit een chauffeur sneller tien dollar verdiend, want vóór zij goed en wel op weg waren, stonden zij alweer stil . . . De taxi vóór hen was gestopt op twintig meter afstand van de uitrit van de warenhuis-expeditie.
„Wat nu?” informeerde hun eigen chauffeur, zich ietwat verbaasd omdraaiend. „Dat had je zonder taxi wel kunnen doen. Op een kindersteppie, desnoods.”
„Konden wij van tevoren ook niet bekijken”, antwoordde Bob, en stapte uit. „Wacht jij hier Arie, voor alle zekerheid?”
„Wat ga jij doen?”
„Onze Buick halen, natuurlijk.”
En daarna paste alles precies, wat tijd en auto’s betreft. Bob kwam aanrijden in de Buick en stopte vóór hun taxi, Arie rekende af met de chauffeur en schoof voorin, naast Bob, die juist op het moment dat Jan naar buiten kwam, met het kinderfietsje onder een arm, even later gevolgd door de hoge neus van de diesel-besteltruck van het warenhuis, met de zuur uitziende chauffeur aan het stuur. Bob gaf twee korte stoten op de hoorn; Jan stapte op de Buick af en klom haastig achterin. De dieseltruck zwenkte de straat in en begon oostwaarts met het verkeer mee te rollen. De taxi met de monteur erin zwenkte achter de truck aan en de Buick begon de taxi weer te volgen. „Zo”, zei Jan, van achteruit. „We kunnen nu wel aannemen dat onze monteur ongewone belangstelling koestert voor die bestelauto. Dat is toch wel onze monteur die daar in die taxi zit, hè?”
„Reken maar”, knorde Arie tevreden. „En waarom zou hij die truck volgen, denk je?” ’
„Nou mag je drie keer raden”, grinnikte Bob.
„Ga ik doen”, zei Jan. „De juwelen zitten vóórin. Die juwelen zitten achterin. En misschien zitten ze er middenin.” „Maar hoe heeft-ie ze erin gekregen? Ik heb hem helemaal niet in de buurt van een bestelauto gezien.”
„Al zijn leven”, zei Arie. „heeft-ie er toch een pakje van gemaakt. Net zoals ik al opperde. Maar daar wilden jullie niet van horen.”
Op dat ogenblik bereikte het verkeer een groot kruispunt, met een ingewikkeld systeem van stoplichten. Vóór hen uit zagen zij het hoge vierkante bovenwerk van de truck. Achter die truck zat een luxe wagen. Achter die luxe wagen kwam de taxi met de monteur en zij zelf zaten met hun Buick vlak op de achterbumper van de taxi. De monteur zagen zij duidelijk zitten, precies midden achterin en Arie zei waarschuwend tegen Bob:
„We mogen niet zo vlak achter die taxi blijven hangen, want dadelijk krijgt die snaak in de gaten dat we hem volgen.”
„In het drukke verkeer van een stad loopt dat niet zo in de gaten”, suste Bob. „Daar gebeurt het wel vaker dat een auto een hele tijd vlak bij je in de buurt blijft. En bovendien. . .”
„Groen!” waarschuwde Jan, die op de verkeerslichten zat te letten. Bob maakte zich gereed om weg te trekken, toen vlak vóór hen een harde klap weerklonk, gevolgd door een schreeuw. Mensen op het trottoir keken verschrikt op en de rij auto’s die naast hen bezig was, op gang te komen, stopte even met krijsende remmen. Bestuurders bogen zich naar buiten. Een agent van de verkeerspolitie sprong vanaf het trottoir naar voren en wenkte de tweede rij auto’s, snel door te rijden. De chauffeur van de taxi vóór hen gooide zijn portier open en kwam woedend met een arm zwaaiend naar buiten.
„Jeminee!” zei Bob. „De luxe wagen daarvoor is achteruit geschoten in plaats van vooruit en heeft zijn bumper gekraakt.”

„Zat natuurlijk een vrouw aan het stuur”, bromde Jan. De agent boog zich opzij en wenkte verwoed naar hen, met de Buick zijwaarts uit te wijken en om de aangereden taxi heen door te rijden. Achter hen klonk een woedend en ongeduldig getoeter van auto’s die niet begrepen, waarom er niet door werd gereden. Bob zwenkte het stuur zover mogelijk om en schoof vlak langs de achterbumper van de taxi naar de tweede rijbaan. De monteur was eveneens haastig uit de taxi geklommen en was blijkbaar van plan er tussenuit te gaan om met een andere taxi de truck verder te volgen, maar daar kwam niets van in. De agent van de verkeerspolitie deed een snelle greep en hield hem bij één pols vast, terwijl hij met zijn vrije hand de andere auto’s om de plaats van de aanrijding heen geleidde. „Die monteur wordt daar vastgehouden!” rapporteerde Jan, terwijl de Buick vaart meerderde.
„Allicht. Hij is een belangrijke getuige.”
„Nu zijn we onze monteur kwijt.”
„Klets niet. Wat kan ons die monteur schelen? De juwelen zitten in die truck. Schiet op, Bob. ik zie het ding in de verte rijden.”
Jan, die achterin zat om te kijken, rapporteerde:
„O, jongens, wat een keet op dat kruispunt! Die monteur staat met armen en benen te protesteren. . . Hij rent er tussenuit. Hij heeft zich losgerukt . . . te laat! Die agent blies op zijn fluitje. Een wagen van de verkeerspolitie zet hem na met rooie lampen en huilende sirenes en de hele rataplan . . . Hij geeft het op. Hij stopt en ze pakken hem in zijn nek.”
„Welwel”, zei Bob, die met een vaart van zestig kilometer bezig was, de hoge truck in te halen. „Dus nu zijn we alléén met ons drieën, een zuurpruim van een chauffeur en een truck vol hobbelpaarden en tuinspuiten plus een fortuin aan juwelen.”
Jan zat nog steeds om te kijken:
„Ik kan me niet indenken dat die monteur het zo makkelijk opgeeft.”
„Nou”, spotte Arie. „Makkelijk opgeven deed hij het ook niet bepaald. Er was een compleet span agenten nodig om hem daar vast te houden. Maar als de juwelen inderdáád in die truck zitten, komt hij ons heus wel achterna.” „Als hij tenminste weet waar die truck heen op weg is”, merkte Arie droogjes op.
En dat was een typische Roos-opmerking, waar Jan zowel als Bob een paar minuten lang heel hard over zaten na te denken.

* * *
Het bleek veel later pas, dat die onbelangrijke kleine botsing op het kruispunt bepalend was voor het verdere verloop van de hele, ingewikkelde juwelenjacht. En die botsing (dat vond Jan Prins achteraf het meest humoristische) was uiteindelijk veroorzaakt juist dóór het ongeduld van de monteur. Toen die het licht op groen zag spr ingen en de truck weg begon te rijden, was de luxe auto vlak voor de taxi niet meteen in beweging gekomen.

„Toeteren!” riep de monteur toen. „Toeter, dat-ie opschiet.”
Door dat ongeduldige getoeter werd het mannetje in de luxe auto half boos en half zenuwachtig. Hij schakelde zijn stuurversnelling in, keerde zich half om en maakte een woedend gebaar tegen de toeterende taxichauffeur achter zich. Maar door dat omdraaien kwam zijn toch al korte linkerbeentje een beetje omhoog . . . en het koppelingspedaal pakte. In zijn opwinding had hij de achteruit ingeschakeld in plaats van een versnelling vooruit . . . zijn auto maakte een sprongetje achteruit. Door het verschil in grootte van beide auto’s schoot zijn achterbumper krakend klem over de voorbumper van de taxi en dat was dàt. Een ongelukje van weinig betekenis, dat in een paar minuten kon zijn geregeld, maar dat precies voldoende was om de truck zoveel voorsprong te geven, dat de taxichauffeur geen kans meer zag, haar te achterhalen . . . En de monteur kon hem toen niet meer helpen, want niemand wist ooit precies de route, welke de bestelwagens zouden gaan volgen . . . want die route werd door de chauffeurs zelf vastgesteld . . . naar gelang van de plaatsen waar zij bestellingen hadden te verrichten.

MEER JUWELENKAPERS OP DE KUST

De koers van de dollar tegen de Nederlandse gulden was op dat ogenblik ongeveer drie guldens en tachtig centen voor één United States dollar en een beloofde beloning van vijfentwintig duizend dollars betekende dus, met potlood en papier omgerekend, het sommetje van vijfen negentig duizend Hollandse guldens en hoe je dat ook bekijkt . . . dat is een aardige duit voor de spaarpot. Jan Prins was, zonder enige twijfel, veruit de felste geldhaai onder de drie avontuurlijke vrienden, maar ook Bob en Arie waren niet van zins, één derde van vijfentwintig duizend dollars zo maar te laten schieten, zonder er enige moeite voor te doen. En dat waren een hele massa andere lieden evenmin van plan. Sommigen van hen wilden alleen de beloning verdienen, anderen wilden de juwelen zelf in handen krijgen. Het resultaat daarvan was, dat omstreeks een uur of twaalf in de middag van diezelfde dag allerlei figuren in de stad Pittsburgh een grote activiteit vertoonden, want die figuren waren het er allemaal roe rend over eens dat één ding vaststond: de juwelen waren verdwenen. En moesten terecht komen. Johnny Dalmonte was witrazend van woede, toen het bericht hem bereikte, dat zijn twee auto’s door de politie waren gevolgd en zijn mannen gearresteerd. Hij had eerst gemeend, dat „Specs” Hildebrant zelf de politie had gewaarschuwd, omdat hij Dalmonte een aandeel in de buit niet gunde, maar van dat denkbeeld was hij na verloop van tijd teruggekomen. Het hoofdkwartier van de gangsterprins Dalmonte was op de bovenste verdieping van een torengarage, een ligging die voor een bandietenhoofdman talrijke voordelen bood. Je kon een massa rommelen met gestolen auto’s, er waren geen benedenbe woners die door middel van microfoons geheime gesprekken konden afluisteren en er kwamen altijd zóveel onbekende auto-bestuurders zo’n garage in en uit rijden, dat het voor de politie of voor spionnen van concurrerende benden erg lastig was, na te gaan welke van die bestuurders gewone parkeerders waren, dan wel be zoekers voor de bovenste etage. Johnny Dalmonte’s kantoor was een hoekvertrek, met extra-zware betonnen wanden, zonder ramen (omdat hij altijd bang was dat een scherpschutter met een geweer hem nog eens voor zijn raap zou schieten vanuit een raam aan de overzijde van de straat) en de betonnen muren waren van binnen bekleed met een halve meter dikke laag geluiddempend materiaal, zodat het onmogelijk was door middel van contactmicrofoons af te luisteren wat er binnen werd besproken. Dat was extra-wenselijk, aangezien Johnny Dalmonte in opgewonden buien niet bepaald zacht sprak.
En deze middag was hij al zeer bijzonder opgewonden. Hij rende heen en weer over het dikke, geluiddempende tapijt dat de geluiddempende vloer bedekte en schreeuwde zo hard, dat de twee andere aanwezigen in het vertrek wensten, dat zij geluiddempende trommelvliezen bezaten. Een van die twee anderen was Tootsie Griff, die op een laag krukje bij de elektrische haard zat en haar nagels vijlde. Niemand begreep hoe zij dag-in-dag-uit nagels kon vijlen en toch nog voldoende overhouden om nog aan te blijven vijlen. Het was een speciale kunst van Tootsie.
„Je hebt me een verhaal op de mouw gespeld!” brulde Dalmonte tegen de derde persoon in het vertrek. „Je hebt tegen Tootsie gelogen. De juwelen waren helemáál niet in die toiletten! Anders hadden mijn mannen ze wel gevonden voor de politie hen pakte. En weet jij wat ik doe met verraders en leugenaars, hè? Heb je enig idee wat ik daarmee doe? Je mag raden, bijziende scharrelaar dat je bent!” „Specs” Hildebrant, de bijziende scharrelaar, zat zijn bolle brilleglazen op te poetsen met het ondereinde van zijn das en keek vaag verschrikt. Hij was geen man die van geweld hield. Geweld lag niet in zijn lijn. Hij kiende zijn inbraken heel precies uit, droeg nooit een wapen en als hij door de politie betrapt werd, loosde hij een diepe zucht en ging gewillig mee. Hij vertrouwde op zijn hersens en niet op spierballen. Hij had al lang geleden ontdekt dat het veel gemakkelijker was, de politie te slim af te zijn, dan te sterk. „Johnny . . . op mijn woord, op mijn eer als beroepsdief, ik heb die juwelen in de toiletbak verstopt. Ik ben toch niet zo stom om tegen jou te gaan liegen? En als ik dat wèl gedaan had, dacht je dan dat ik zoet en braaf regelrecht hierheen was gekomen om af te wachten tot je mannen met lege vingers thuis kwamen?”
„Dat is zo, Johnny”, bracht Tootsie met kalme stem in het midden. Zij krabde langzaam over haar neus heen en weer met het stompe einde van de lange stalen nagelvijl. „Natuurlijk had hij me op dat kruispunt een kletsverhaal kunnen vertellen om van me af te komen. Maar dan was hij daarna beslist ondergedoken.”
Dalmonte knorde nijdig en rende een woedend rondje om zijn zwart ebbenhouten bureau, waarop drie telefoons stonden, plus een radio met een politie-golflengteband. Daar hadden ze al een half uur naar zitten luisteren, tot het heel klaar en duidelijk was geworden, dat de juwelen zoek waren. Een nieuwe uitbarsting van ongeduld bracht Dalmonte weer aan het schreeuwen. Hij sloeg met een vuist op het zwarte bureaublad dat de drie telefoons rinkelend een eindje opsprongen.
„Maar wie heeft de politie dan achter mijn mannen aan gestuurd?”
„Specs” antwoordde geduldig:
„Voor zover ik het kan bekijken, is iedereen te haastig en te ongeduldig geweest. Toen ze mij het politiebureau uitlieten werd ik natuurlijk gevolgd. Dus ze hebben mij met Tootsie zien praten. Een kind kon raden waarom ik daar met haar stond te kletsen. Had jij je mannen ergens anders opgesteld, dan had de politie ze niet kunnen oppikken toen ze van hier vertrokken.”
Dalmonte gooide zijn armen in de lucht:
„Had ik de tijd niet voor! En zeg jij nou niets over stommiteiten . . . Wie gaat er nu, als hij zo bijziende is als een kip, midden op een kruispunt proberen over te steken.” „Ik kon niet anders. Ik moest proberen die juwelen terug te krijgen vóór dat warenhuis zijn expeditiedeuren sloot. En schreeuw niet zo tegen me. Dacht je dat ik het lollig vond dat de buit foetsie is? Ik heb een heel jaar gestudeerd en geloerd tot ik bij die bankier mijn slag kon slaan en nu is het allemaal voor niks . . .”
„Als je de buit meteen bij mij had gebracht, had ik die voor je verkocht en was dit allemaal niet gebeurd”, antwoordde Dalmonte hardvochtig. „Maar nee. Mijnheer Hildebrant, de geniale inbreker, wilde alles voor zichzelf alléén hebben. Nu heb je niets...” Een der telefoons op het zwarte bureau rinkelde. Dalmonte greep er ongeduldig naar.
„Wat is er?”
De telefoon pruttelde een antwoord. Dalmonte brieste: „Wat moet ik met die vent?”
De telefoon pruttelde weer en Dalmontes hele houding veranderde:
„Wat? . . . Laat hem meteen binnenkomen. En fouilleer hem eerst op wapens.”
Hij gooide de hoorn neer, keerde zich naar de twee anderen en zei, nu op heel normale toon:
„Een monteur uit het warenhuis „The Galleries” wil me spreken. Het gaat over juwelen, zegt hij.”
Hildebrant sprong overeind, zo haastig, dat zijn zware bril bijna van zijn neus gleed. Hij zette het ding zenuwachtig weer recht en hakkelde:
„Een monteur? Toch niet de vent die de WC-bakken repareert?”
De met hout beklede stalen deur die toegang gaf tot de geluiddichte kamer zwaaide open en een jongeman in overal, met een gereedschapstasje in de hand, stapte geluidloos op het dikke tapijt. Achter hem doemden de gestalten van twee potige kerels op.
„Laat ons alléén”, beval Dalmonte. De deur ging dicht. Tootsie vijlde nu geen nagels. „Specs” Hildebrant poetste geen brilleglazen. Johnny Dalmonte brulde niet. Hij zat op de rand van zijn zwart bureau en keek strak naar de monteur, terwijl in het vertrek een bijna spookachtige stilte heerste. Niet alleen kon uit dit vertrek geen geluid naar buiten doordringen, ook de geluiden van Pittsburgh werden hier niet vernomen. Deze onmenselijke stilte duurde enkele tellen en men hoorde de ademhaling van de monteur sneller worden. Daarna begon hij zenuwachtig te slikken.
„Hoe heet jij?” vroeg Dalmonte kort.
„Sam Price eh . . . meneer Dalmonte.”
„Hoe weet jij wie ik ben?”
„Ik eh...” de ogen van de monteur gingen schuw heen en weer. „Ik vroeg u te spreken. En u bent de enige hier die het zijn kan.”
De monteur slikte tweemaal zenuwachtig, trok een hand door zijn verwarde blonde haren en barstte toen los: „Ik . . . ik ben naar u toe gekomen omdat ik het zelf niet meer af kan. Ik weet waar de juwelen zijn, maar er is haast bij en...”
Dalmonte vloog overeind van het bureau; één hand al op de hoorn van een telefoon:
„Wáár zijn ze?”
De monteur haalde diep adem, beet zich op zijn lippen en flapte eruit:
„Maar ik wil samen delen.”
Dalmonte liet de telefoon los, schoot als een panter op de monteur af en greep hem bij de keel, de dodelijk verschrikte jongeman heen en weer schuddend dat zijn haren fladderden:
„Wil jij me de wet stellen, stuk bemoeial!?” Hij smeet de monteur achterwaarts tot die ruggelings tegen de verende wand bonsde. Het tasje met gereedschap, dat hij enkele tellen lang krampachtig had omklemd, viel met zacht gerinkel op het dikke tapijt. „Heb jij de juwelen uit de toiletbak gehaald? Antwoord!”
„Ja . . . jazeker”, stotterde de monteur, met wijdopen, verschrikte ogen en zijn beide handen beschermend om zijn keel. Dalmonte stond wijdbeens vóór hem, met gebalde vuisten. „Maar . . . als ik ze er niet uit had gehaald, had de politie ze gevonden. Ik . . . ik heb ze voor u gered.”
„Hij heeft nog gelijk ook, Johnny”, onderbrak het meisje met zachte stem. „Nu is er nog een kans dat we ze achterhalen.”
Dalmonte ontspande zijn vuisten en schoof de handen in de broekzakken.
„O.K.” zei hij grimmig. „Wáár zijn ze?”
De monteur wierp een innig dankbare blik naar het meisje in het blauw, maar zij keek terug met een blik zo kil als ijs, haar nagelvijl snel op en neer zwiepend onder haar kin. „Ze zitten in een bestelwagen, bestemd voor de oostelijke Staten. Ik ging er achteraan met een taxi. Het was de enige manier om ze uit de expeditie weg te krijgen zonder grote kans dat de politie ze vond. Ik zat met die dingen in mijn zak op een bank vol pakken en agenten en rechercheurs bij alle uitgangen. Ik maakte een gaatje in een van die pakken en liet de juwelen erin glijden. Later reed de wagen met dat pak erin de poort uit zonder moeite en ik ging er met een taxi achteraan.”
Dalmonte maakte een snelle beweging, als die van een terrier die een rat wil grijpen:
„Wat was het adres op dat pak?”
„Dat kon ik niet zien. Het lag op zijn kant.”
Dalmonte begon te schreeuwen:
„Jij kaffer! Waarom stopte je ze niet in een pak waarvan je het adres kon zien?”
De monteur maakte zenuwachtige bewegingen.
„Het. . . het ging allemaal veel te snel. Ik had de dingen net goed en wel in mijn zak toen die bandie . . . die mannen van u binnenkwamen en vlak daarop de politie. We mochten ons geen van allen bewegen en daar stond ik. Toen de politie er eenmaal was, mocht er niemand in of uit. Ik kon helemaal niet wegkomen, ook al had ik dat gewild. En ik moest de dingen kwijt zonder dat iemand het zag . . . Het klinkt wel eenvoudig, maar ik moest het toen maar doen zonder dat iemand het zag. . .”
„Johnny”, zei het kalme meisje. „Maak je niet druk. We rijden achter die truck aan en overvallen het ding. Kijken alle pakken na en klaar is Kees.”
Dalmonte kalmeerde wat. Hij begon nu te snappen dat het eigenlijk allemaal vrij goed was afgelopen. Kortaf vroeg hij
„Waar rijdt die truck heen?”
De monteur keek wanhopig:
„Dat is het ’m nou juist. Dat wist ik niet.”
„Wáááát? En waarom niet?” Hildebrant stond op en kwam naderbij. De monteur begon zenuwachtig uit te leggen met zijn handen verklarende gebaren makende:
„Kijk, er zijn vier bestelauto’s voor buiten Pittsburgh. Er zijn er méér, bedoel ik, maar er zijn maar vier bestelroutes. Voor buiten Pittsburgh, dan altijd. De noordelijke Staten, de oostelijke, de zuidelijke en de westelijke. Elk pak in zo’n auto heeft een opgeplakt adres en een bestelbon. Op die bestelbon staat ook het adres. Maar elke rit zijn dat natuurlijk andere adressen. De chauffeur legt die adressen op de makkelijkste volgorde en rijdt ze dan af. Dat op volgorde leggen doet hij in het kantoortje vóór hij wegrijdt. Ze liggen dan al plaats bij plaats bij elkaar; dat doet de man die ze vóórsorteert. Er is dus bijvoorbeeld een pak bestellingen voor Hartford, voor Washington, voor New York, voor...”
Dalmonte viel hem ongeduldig in de rede:
„Je weet dus niet, naar welke plaats hij het eerst rijdt?” „Nee. Maar dat weten ze in het kantoortje wel.”
„Hoe kan dat? Hij heeft zelf toch de bestelbonnen bij zich?”
„Ja. Want elke bon moet voor ontvangst worden afgetekend. Maar zo’n rit duurt dagen en ze moeten soms zo’n chauffeur onderweg bereiken. Je weet nooit wat er gebeuren kan. Dus hij laat in het kantoortje de namen na van de plaatsen die hij achtereenvolgens afrijdt. In volgorde. Dan kunnen ze hem ook controleren als het nodig is. Maar ik zie geen kans, die lijst te pakken te krijgen. Dat vertellen ze mij niet. En ik zie ook geen kans, die wagen op mijn eentje te overvallen . . . Ik kom er alléén niet meer uit. Daar moeten meerdere kerels op af.”
Het blauwe meisje stond op en legde de nagelvijl op de schoorsteenmantel.
„Johnny”, zei ze zachtjes. „Ik ga wel even naar dat warenhuis. Ik kom met de routelijst terug.”
Dalmonte knikte. Hij was nu op bekend terrein. Als hij maar eenmaal wist, welke weg die bestelwagen volgde, was het een klein, klein kunstje voor een gangsterleider, de wagen te achterhalen, te overvallen en te doorzoeken. „Maar het moet vlug”, zei de monteur. „Begrijpt u? . . . Ik weet niet waar zijn eerste besteladres is en als hij toe vallig begint met dat pak waarin de juwelen zitten, te bestellen. . .”
Het meisje liep snel naar de deur, greep de kruk en draaide zich nog even om:
„Vraag hem alles wat je verder nog moet weten, Johnny. Bel met New Jersey. Misschien moeten de jongens in het oosten bijspringen. Maar ik kom met die routelijst terug.” „Ik reken op je, Tootsie”, zei Dalmonte.
„Je weet dat je dat kunt, Johnny”, antwoordde Tootsie en glipte de deur uit.
* * *

En in zalig onbewustzijn van de gangster-machinerie welke achter hun ruggen in beweging werd gebracht, suisden de drie jongens in hun Buick voort over de snelweg die met zes rijbanen van Pittsburgh naar het oosten voert, dag en nacht een enorme stroom snelverkeer verwerkend. De regen had nu definitief de strijd met de zon opgegeven. Hier en daar lagen nog donkere vochtplekken op het be ton, maar de zon droogde die snel bij. Bob zat nog steeds aan het stuur, de bestelwagen volgend op zo groot mogelijke afstand. Het was een geluk dat de truck vrij hoog was, zodat hij steeds een stuk of wat luxe wagens tussen zich en hun prooi kon houden. Slechts nu en dan, als er een tankauto of een andere vrachtwagen tussen kwam, werd hij een tikkeltje bezorgd, omdat je nooit zeker wist, of in zo’n periode van onzichtbaarheid die besteltruck niet van de hoofdweg af zou zwenken om ergens in een klein plaatsje aan een zijweg zijn bestellingen te beginnen. Ondertussen hadden de jongens voldoende om over na te denken. Jan kwam als eerste met een denkbeeld te voorschijn: „Luister eens, jongens, we rossen nu wel als hongerige honden achter die truck aan . . . maar waarom zouden we de koe niet rechtstreeks bij de horens nemen?”

„Welke koe? Bij welke horens?”
„De chauffeur van die truck, bedoel ik. We rijden hem opzij en vragen hem te stoppen. We leggen hem het hele geval uit en bieden hem een akkoordje aan.”
Arie begon luid te lachen:
„Zuinige Jan wil het op een akkoordje gooien. Wat had jij voor een akkoordje in je hoofd, grapjas?”
„Zoiets als . . . laten we zeggen om te delen met zijn vieren.”
„Dus die chauffeur krijgt dan één vierde van de beloning?” „Ja. Nogal glad.”
Bob antwoordde spottend:
„Ik vraag me af of die chauffeur dat wel zo glad zal vinden. Als ik hem was, zou ik minstens zeggen: samen delen. Hij de helft en wij de helft.”
Jan, die altijd opgewonden werd als ze aan zijn kostbare portemonnaie kwamen, begon meteen te sputteren: „Dan is die vent wel gek! Als wij het met zijn drieën klaren, krijgen we alles. Hij komt daarbij en dan zijn we met zijn vieren, inplaats van drie.”
Arie bracht zachtmoedig in het midden:
„Hij kan natuurlijk ook héél iets anders doen.”
„Wat dan?”
„Hij kan ons hele verhaal aanhoren en zijn gaspedaal intrappen. Hij keert om, rijdt naar Pittsburgh terug en levert de juwelen af. Dan krijgt hij 25.000 dollar en wij niets.”
Jan begon op en neer te wippen van angst en woede: „O, ja? En wij dan?”
„We mogen dan blij zijn als we er ook nog aan te pas komen.”
Bob merkte kalmpjes op:
„Het grote gevaar van dat plan is in ieder geval, dat we onze kaarten bloot geven. Als hij „nee” zegt op ons voorstel, weet hij eenmaal wat er aan de hand is en kunnen we niets anders meer uitstukken. Hij weet dan waar het om gaat en hij kent onze gezichten. Dan zijn we uitgepraat.”
Daar had Jan niets tegen in te brengen. De bezwaren waren te groot en de reactie van de chauffeur was te onzeker om de gok te wagen. Na een tijdje zei Bob:
„Wisten we maar zeker waar die edelstenen ergens zaten, dan werd het een hoop makkelijker.”
Arie sprong daar meteen bovenop en verklaarde koppig: „Ik heb zitten overdenken hoe het allemaal precies is gegaan. De monteur kwam het toilet uit . . . en heel kort daarna stoven de gangsters naar binnen en bedreigden ons allemaal met hun pistolen. Vanaf het moment dat de gangsters binnenkwamen kon niemand meer een pas verzetten. Akkoord?”
„Dat heb jij beter kunnen zien dan wij. Want wij zaten toen in dat waslokaal.”
„Precies. En neem nu maar van mij aan, dat die monteur toen geen schijn van kans heeft gehad, de juwelen in pa pier te pakken, er adressen op te schrijven en dat soort lol meer. Daarna kwam de politie binnen en zette de uitgangen af. Dus toen moest hij, snel en vlot, van die dingen af. En waar zat hij toen?”
„Op de expeditie-bank.”
„Juist. En niet zo maar op een willekeurige bank. Nee, jongens. Hij zat op de bank met de pakken o o s t e l ij k e S t a t e n. En in deze bestelwagen zitten de pakken, be stemd voor de oostelijke Staten.”
Jan viel hem bij:
„En onze monteur stond een hele tijd deze chauffeur van de truck oostelijke Staten aan zijn hoofd te zeuren toen die naar buiten was gereden. Is dat allemaal toeval?” „Dat is geen toeval, nee.”
Bob knikte en drukte op het gaspedaal om een langzaam rijdende caravan die door een Chevrolet werd voortgetrokken, te passeren. Hij zei:
„Hij heeft ze in zo’n gereedstaand pak gestopt.”
„Juist”, zei Roos. „Dat is de enige oplossing. Snel, vlot en goedkoop. Bovendien veilig. Net als de Nederlandsche Spoorwegen.”
„Maar wat stond hij nou aan die norse chauffeur zijn hoofd te zeuren, toen die dieselolie tankte?”
„Tja . . . dat is een van die lekkere mysteriën. Misschien vroeg hij hen, waar hij het eerst naar toe reed. Misschien wou hij meerijden. . .”
* * *

En precies datzelfde probleem werd op datzelfde tijdstip in Pittsburgh besproken door Johnny Dalmonte en de monteur Price, terwijl „Specs” Hildebrant met beide oren

wijdopen zat te luisteren.
„Kijk”, legde de monteur uit, „als ik maar eenmaal die juwelen de poort uit had, dacht ik. Nou zijn de meeste chauffeurs van die bestelauto’s nogal geschikte kerels. Ik wist ongeveer hoe dat pak eruit zag. Hoe groot het ongeveer was, bedoel ik. . .”
„Dat vraag ik je dadelijk wel”, zei Dalmonte. „Wat had jij voor plan?”
„Nou, ik zei die chauffeur dat mijn moeder plotseling ernstig ziek was geworden. Die woont in Maine, zie je, dat vertelde ik hem tenminste. Aan de oostkust. En ik vroeg hem, of ik die kant uit mee kon liften. Maar hij wou er niets van weten.” De monteur keek bitter. „Natuurlijk weer mijn pech, dat ik net als chauffeur de grootste zuurpruim van de hele ploeg moet treffen. Ik hem vragen of ik misschien een eindje mee kon rijden, maar nee. Hij zei dat de regels van het warenhuis aan chauffeurs verboden om lifters mee te nemen. Daar stond ik. Wat kon ik toen anders doen dan er met een taxi achteraan gaan? Toen kwam die pech bij dat kruispunt, toen die omkijkende sufferd tegen onze voorbumper optornde.”
Hij vertelde wat er op het kruispunt was gebeurd.
„Specs” Hildebrant zuchtte diep:
„Allemaal veel te haastig gebakerd. Stuk voor stuk. Als jij niet als een zot was gaan toeteren, had die man niet omgekeken en...”
„En was deze monteur nu niet bij mij geweest”, maakte Dalmonte de zin voor hem af. „Het is alles nog betrekkelijk goed op zijn pootjes terecht gekomen. Als Tootsie haar rol goed speelt tenminste en met de routelijst van die vent terug komt...”

* * *
Maar het spelen van een rol kon je aan juffrouw Tootsie best overlaten. Haar wapen bestond niet uit een achtschots automatisch pistool, maar uit haar wijdopen, helblauwe ogen die iemand als heldere vijvers van onschuld konden aankijken, ook al was haar ziel een modderige poel vol leugens. In dit opzicht vertoonde zij wel enige gelijkenis met Arie Roos, die ook een grootmeester was op het punt van verhalen-uit-duimen-zuigen, als het in zijn sproetige kraam te pas kwam. Tootsie praaide een taxi, werkte onderweg naar het warenhuis haar lippen bij, kamde hier en daar een blond lokje op en bedacht ondertussen het verhaal dat zij dadelijk af zou gaan draaien. En wees maar niet bang, dat juffrouw Tootsie ging leuren of zeuren bij de achteruitgang, waar de bestelwagens uit kwamen rollen. Leuren of zeuren was niets voor Tootsie. Zij keek zo hulpeloos en onschuldig, dat de meeste mannen zowat over hun eigen voeten struikelden in de haast, haar behulpzaam te zijn. Datzelfde systeem werkte nu ook weer fabelachtig. Zij klom uit haar taxi en stevende recht op de eerste de beste portier af die zij zag, terwijl de man, zo gauw hij in de gaten kreeg dat deze filmster hemzelf hebben moest, al begon te wensen dat hij zich beter geschoren had en een nieuwer overhemd had aangetrokken.

„O, goedenmiddag . . . zou u mij alstublief kunnen helpen? Ik wilde graag de personeelschef spreken.. .” Het gezicht van de portier begon een beetje te betrekken. Tootsie zette haar ogen nog wat verder open en ging door: „Ik zoek geen baantje, hoor . . . maar er is iets heel akeligs. De moeder van een van de chauffeurs hier is plotseling in het ziekenhuis opgenomen. Ze is heel erg ziek en nu weet ik niet waar ik de chauffeur moet vinden...”
De portier straalde over geheel zijn gelaat:
„Komt u maar mee, miss . . . Dat zal ik wel even voor u uitzoeken. Wilt u mij maar volgen?”
Het was helemaal niet de bedoeling dat een portier zijn plaats bij de ingang verliet, maar dat moest in dit speciale geval maar, vond hij. Maar Tootsie legde een keurig gehandschoende hand op zijn arm:
„Maar zou u eerst even iets voor mij willen doen? Het is allemaal zou haastig gegaan, weet u?”
„Maar natuurlijk, miss. Zegt u het maar.”
„Ziet u, ik heb er eigenlijk weinig mee te maken. Ik was in het ziekenhuis toen zij werd binnengebracht en ik heb aangeboden om hierheen te komen om te kijken of ik haar zoon kon opsporen. En in de haast heb ik zijn naam vergeten . . . Vreselijk dom, natuurlijk.”
De portier glimlachte beschermend en vaderlijk.
„Kom, kom, miss . . . dat kan ons allemaal gebeuren.” Tootsie vervolgde haastig:
„Maar één ding weet ik nog heel precies. Hij zou vanmorgen vertrekken als chauffeur op de bestelwagen voor de oostelijke Staten.”
„O, maar dan is het een klein kunstje, miss... Gaat u maar mee.”
De portier opende een vlakke, blinde deur in het stuk wand naast de ingang. Er was een klein hokje achter met een elektrische kachel, een tafel, wat paperassen en een telefoon. Hij keek op een lijst en draaide een nummer. „Portier vierde ingang hier. Er is hier een dame, met een boodschap uit het ziekenhuis. De moeder van een van onze chauffeurs is plotseling ernstig ziek geworden. Het is de chauffeur die vanochtend is vertrokken met de wagen voor de oostelijke Staten . . . Wie is dat?” . . . Hij knikte geruststellend tegen Tootsie, die bewonderend naar hem bleef staan kijken. Een halve minuut later pruttelde de telefoon. „Zijn naam is Walter Kettering? . . . Maar hoe . . .? Ja, hij is natuurlijk onderweg. Hoe kunnen we hem be reiken?” De telefoon pruttelde weer een tijdje en stopte even. Tootsie legde een hand op de arm van de portier, maar die maakte een geruststellend gebaar; vlak daarop praatte de telefoon weer.
„Dank u”, zei de portier. „Komt voor elkaar.”
Hij hing op en wendde zich tot Tootsie:
„Ze hebben even zijn routelijst nagekeken. Hij is vanavond in Harrisburg, Pennsylvania en pikt daar een tweede chauffeur op, die hem verder rijdt terwijl Kettering slaapt. Dat doen ze in ploegen, ziet u.”
„O”, zei Tootsie en dacht na. „Dan kan ik hem misschien beter achterna rijden.”
„Of u kunt een bericht voor hem achterlaten bij ons autocentrum daar. Of een boodschap afgeven aan de State Police. Die geven het door aan hun patrouille-auto’s op de grote snelweg en die pikken hem op.”
„O, het is zo akelig een dergelijk bericht op die manier te

krijgen”, zei Tootsie. „Nee . . . dan rijd ik hem liever achterna om het hem zelf te vertellen. Dan kan hij met mij terugrijden, ook.”
De portier knikte en keek haar van boven tot onder aan met een tikje weemoed in zijn blik. Hij wenste blijkbaar dat hijzelf de chauffeur was die met zulk een fantastische juffrouw mee terug mocht rijden naar Pittsburgh.
„Maar stel nu eens dat ik hem niet inhaal vóór Harrisburg”, ging Tootsie door. „Waar kan ik hem dan treffen?” „Al onze auto’s passeren daar onze eigen garage, miss. Die hebben we in alle grote steden. U kijkt gewoon in de telefoongids naar de naam „Garage The Galleries” en dan vindt u het adres. Daar moet hij in de loop van de avond voorbij komen om zijn aflossing op te pikken, die daar op hem wacht.”
„O, dank u wel!” zei Tootsie dankbaar. „Dank u heel vriendelijk. Ik zal meneer Kettering zeggen u nog speciaal te bedanken als hij terug is.”
„Graag miss”, zei de portier, terwijl Tootsie naar de deur liep. Hij haastte zich, die voor haar open te doen, met een gezicht of het hem toch liever was geweest als hij, bij wijze van beloning, een avondje met Tootsie naar de kermis had gekund. Maar daar kon je moeilijk over praten als er moeders in ziekenhuizen lagen, vond hij. Met een diepe en innige zucht zag hij Tootsie door de draaideur verdwijnen en in haar taxi stappen. Kennelijk een rijke juf, bedacht hij, met een goed hart. Misschien had ze wel een ongelukkige liefde achter de rug en deed ze goede daden om zich bezig te houden. Misschien vloeide er wel een huwelijk uit voort tussen die geluksvogel van een Kettering en deze juf met haar blauwe viooltjes ogen. Dat zag je op de film zo vaak . . .

* * *
De juf met de blauwe viooltjes ogen kwam met snelle passen de geluiddichte kamer van Dalmonte binnen en smeet haar handschoenen op de schoorsteenmantel. Drie paar mannenogen keken haar gespannen aan.

„En?”
„Doodeenvoudig. De chauffeur van die truck heet Walter Kettering. Hij volgt de Pennsylvania Turnpike en is vanavond in Harrisburg. Daar moet hij zich melden bij de „Galleries” garage om zijn maat op te pikken, die de truck verder rijdt terwijl Kettering slaapt.”
Dalmonte keek op zijn gouden polshorloge en knorde tevreden.
„Dan sturen we enkele kerels rechtstreeks naar die garage en laten hem daar opwachten. Hoeven we onderweg geen tijd te verknoeien met zoeken. En ze kunnen die truck overvallen in het donker, ergens langs de weg.”
„Specs” zette met enige ongerustheid enkele malen zijn bril op en af.
„Dat is te zeggen . . . als hij tussen nu en vanavond tenminste dat pak met de juwelen erin niet ergens moet be stellen tussen hier en Harrisburg . . . dan vissen we achter het net.”
Dalmonte en Tootsie keken elkaar aan.
„Die kans bestaat natuurlijk altijd”, erkende Dalmonte, bedenkelijk zijn baard krabbend.
„Wel”, kwam Tootsie tussenbeide. „Je kunt twee dingen tegelijk doen. We hebben nog een paar van de jongens, die vanmorgen niet bij de overval waren en dus niet zijn ingepikt. Die sturen we van hieruit in volle vaart achter die truck aan.”
„Specs” protesteerde:
„Maar dat heeft weinig zin. Die truck zal tussen hier en Harrisburg wel enkele bestellingen te doen hebben en niemand van ons weet in welke plaatsen dat is.”
„Er is altijd kans dat ze hem ergens op de snelweg weer tegenkomen”, besliste Dalmonte, naar de telefoon lopend. „We nemen het zekere voor het onzekere. In ieder geval wordt die truck in Harrisburg opgewacht. Het zou al wel heel erg toevallig zijn, als nu nèt vanmiddag dat pak met de juwelen ergens besteld werd. Die gok moeten we maar op de koop toe nemen.”

Hij gaf snel door de telefoon enkele orders en terwijl hij daar nog mee bezig was, schoof „Specs” Hildebrant zijdelings langs hem heen.
„Ik ga eerst even een stukje eten. . . Ik kom later op de middag wel terug.”
Dalmonte wuifde ongeduldig met een hand. Hij kon per slot van rekening Hildebrant verder missen als kiespijn, nu hij eenmaal wist, waar de buit van de „Praed”-diefstal ergens uithing . . . dat dacht hij tenminste.

* * *

En intussen volgden Bob, Jan en Arie nog steeds de besteltruck met zijn kostbare lading, terwijl de bewolking steeds minder en minder werd, tot ten laatste, om half drie in de middag, de lucht strakblauw stond, met een fel brandende zon. En om tien minuten óver half drie, bij het naderen van een van die ingewikkelde klaverblad-kruisingen der moderne autosnelwegen, begonnen de richtingaanwijzerlichtjes van de besteltruck aan de rechterzijde te flikkeren.
„Hola!” waarschuwde Arie, die dat het eerst in de gaten kreeg. „Hij slaat eindelijk een keer rechtsaf.”
„Gelukkig”, bromde Bob en minderde vaart.
Met een drietal serpentine-achtige kronkelingen voerde een smallere weg hen over twee viaducten van de hoofdsnelweg af en op een smallere landweg die dwars tussen bijna onafzienbare velden vol wuivend graan voerde. Hier en daar stond een helder geverfde schuur midden in het landschap; soms een stalen windmolen en nu en dan was er ook een hoge, betonnen graansilo te zien, maar dat was alles, afgezien dan van het deinen van het landschap zelf, dat er uitzag als een gestolde korenzee. Er was hier heel wat minder verkeer en de weg die zij nu volgden leidde heel langzaam glooiing-op en glooiing-af waarbij elke helling minstens een kilometer of twee lang was.
„Luister eens”, zei Bob na een tijdje op ongeruste toon. „Dit gaat natuurlijk op de duur fout. We kunnen die vent niet dagenlang op deze manier blijven volgen zonder dat hij ons in de gaten krijgt. Als hij ons al niet in de gaten hééft.”
Jan antwoordde meteen:
„Daar heb ik ook al over zitten piekeren. En wat moeten we in vredesnaam doen, als hij dadelijk ergens stopt en een pakket aflevert? We zijn gedwongen om hem te blijven volgen, willen we hem niet voorgoed kwijtraken.”
Arie zei, op besliste toon:
„Een van ons stapt uit en moet op een of andere manier er achter zien te komen of de juwelen al dan niet in dat afgeleverde pakket zitten.”
Enkele honderden meters voor hen uit dook de bestelwagen over de top van een helling heen uit het gezicht. „Maar dat wordt een onmogelijke toestand, Arie! We zijn maar met zijn drieën. Na drie afgeleverde pakketten zijn we uitgepraat. En dat is niet het enige, dikke. Stel je nou voor dat een van ons achterblijft bij het adres waar het eerste pakket is afgeleverd. Stel je voor dat de juwelen erin zitten . . . Wat dàn?”
„Het beste wat we dan kunnen doen, is het op een akkoordje gooien met de mensen bij wie het werd besteld. Hen vertellen wat er aan de hand is en met zijn vieren de beloning delen. Die weten natuurlijk niet waar die dingen vandaan komen of wat ze ermee moeten doen. Dat weten wij wel. Die chauffeur is een ander geval.”
„Ja, die weet precies van die juwelen-herrie af.”
Bob gaf ongeduldig wat meer gas om de Buick tegen de laatste tientallen meters helling op te laten suizen, dook eroverheen. . .
„Dáár hebben we een soortement dorp.”
Het soortement dorp lag in de laagte vóór hen als op de bodem van een reusachtige, ondiepe schaal, die naar alle kanten tot aan de horizon gevuld was met goudgeel koren, waarin enkele schuren en silo’s wijd uiteen verspreid lagen. Het dorp zelf had één hoofdstraat, die bestond uit reeksen bakstenen en betonnen gebouwen. Verder naar buiten lagen wat garages, fabriekjes en reeksen huizen, maar het hele dorp maakte de indruk of er nooit meer dan drieduizend mensen in konden wonen. Wat plukjes bomen vrolijkten de kale indruk, die het geheel maakte een beetje op. Toen zij naderbij kwamen, enkele honderden meters achter de bestelauto de helling af rollend, kwam er wat meer tekening in het tafereel. Een naambord kondigde aan dat dit plaatsje „Cooper’s Valley” heette en enkele tientallen meters verder schreeuwde een tweede bord:
WELKOM IN COOPER’S VALLEY. Niet zo groot als Chicago, Maar veel gezelliger!
„Jonge, jonge, wat gezellig!” pruttelde Jan. „Je woont hier of je schipbreuk hebt geleden in een zee van koren.” Zij passeerden een benzinetankstation, een betonnen bioscoop die aan alle kanten was volgeplakt met affiches van cowboyfilms, een rijtje winkels van precies één verdieping hoog en een bankgebouw van knalgele baksteen. De bestelauto stopte midden in de straat. Enkele kinderen die ijsjes liepen te eten gingen erop af en begonnen met de chauffeur te praten, opgewonden wijzend.
Bob had de Buick laten stoppen, op voorzichtige afstand. Hij vraagt naar de weg”, merkte Jan op. „Het ziet er naar uit dat onze eerste bestelling hier ergens zal plaats vinden.” Bob vroeg droogjes:
„Zullen we spiertje trekken wie er hier moet achterblijven?”
„Dat is nog tot daaraan toe. Veel erger is het probleem hoe degene die hier achter blijft later de Buick weer op moet pikken. Heeft iemand dáár al een antwoord op verzonnen?” Arie’s kalme stem begon:
„Daar heb ik over zitten piekeren. Kijk eens, degene die achter blijft weet niet waar de truck daarna heenrijdt.” „Daar zijn we het over eens.”
„Maar de twee die doorrijden, weten wel waar ze de achterblijver hebben gelaten. Dus die moeten opbellen, zo gauw ze de kans krijgen.”
„Maar waarheen?”
„Dat moeten we heel snel elke keer afspreken. En dat . . .” Jan viel hem haastig in de rede:
„Pas op! De truck rijdt door.”
Arie zat door de voorruit te loeren, terwijl de Buick langzaam door de hoofdstraat verder rolde en wees ineens schuin links:
„Dáár heb je een drugstore. Er is geen enkel dorp of stadje in de hele United States die niet minstens één drugstore heeft. Deze heet . . . even kijken . . . Yates’ Drugstore. Onthoud dat nu. Yates’ Drugstore in Cooper’s Valley. Zo gauw jullie even de kans hebben, bel me dan daar op. Ik blijf daar wachten tot ik een telefoontje van jullie krijg. Het is de enige manier.”
Jan informeerde:
„Dus jij bent bereid je op te offeren, dikke? Om hier als eerste achter te blijven?”
„Dat ben ik inderdaad”, verklaarde de dikke. „Niet alleen uit nobelheid, maar omdat ik zit te hijgen van dorst en ik ben ook nieuwsgierig om eens wat te beleven.”
„Hei . . . onze truck gaat rechtsaf; een zijstraat in. . .” Zij naderden nu een kruising die werd gevormd doordat de betonweg die in de lengte door de vallei voerde, daar werd gesneden door een weg die van links naar rechts liep. Er waren hier zowaar verkeerslichten en op de ene hoek was een soort warenhuis van twee verdiepingen. Op de andere hoek het gebouw van de plaatselijke krant. Zij zwenkten de zijstraat in en Bob moest wat gas geven, want deze weg verliep met bochten, zodat hij de bestelauto niet meer kon zien. Na een paar honderd meter begon de straat al uit te dunnen . . . er lagen plekken open terrein tussen de huizen, met een autokerkhof, een opslagplaats voor hout en een begraafplaats. Dan kwamen wat plukjes bomen en een of twee welvarend uitziende landhuizen, die een eind van de weg aflagen, met heggen ervoor en grasvelden, opgevrolijkt door bloemperken. Wéér een bocht . . . en toen zei Jan:

„Hoor ik nu muziek of lijkt dat maar zo?”

Hij hoorde inderdaad muziek . . . en het bleek al gauw dat die afkomstig was van een groot grasveld, overschaduwd met bomen en gelegen voor een uit grijze steen opgetrokken huis, dat er uitzag of het daar al zeker meer dan vijftig jaar stond . . . een kolossale tijd voor een dorp in een zo jong land als de Verenigde Staten. Het grasveld zag er koel en fris uit, want het werd blijkbaar iedere dag besproeid. De muziek was afkomstig van enkele luidsprekers, opgehangen in de bomen en bestemd als dansmuziek voor een troep van zeker veertig jongens en meisjes, verkleed in de meest dwaze en kleurige costuums. Cowboys dansten met Hawaii-visseressen en zeerovers met zusjes in hoepelrokken. Bob trapte abrupt op de rem en Arie botste zowat met zijn neus tegen het windscherm.

„Joei! Onze truck is de oprijlaan opgereden. Die moet hier iets bestellen.”
„Welwel”, zei Arie en duwde het portier open. „Ik had het slechter kunnen treffen, geloof ik. Wat zou dat voor een feest zijn, hier?”
„Verjaardagsfeestje voor de zoon of dochter van een of andere welvarende burger. Iemand heeft natuurlijk in Pittsburgh een cadeautje besteld en gezegd dat het vandaag hier moest worden bezorgd.”
De Buick rolde iets achteruit, tot de auto zowat helemaal aan het gezicht werd onttrokken door de heg en een groepje bomen dat dicht langs de weg groeide. Arie stak een dikke hand door het open portierraam.
„Nou, jongens, hou je taai. Bel me op zo gauw je het volgende adres weet.”
„Dat komt voor mekaar, dikke. Maar, zeg. . .”
„Wat is er?”
„Heb je nu al een verhaal om op te dissen? Je kunt er toch moeilijk zomaar op af stiefelen?”
„Waarom niet?”
Jan begon te lachen.
„Maak je geen zorgen, Bob. Hij ziet er van nature uit of hij zich verkleed heeft voor een gecostumeerd bal.” „Welja”, zei Arie. „Ik ga als Dik Trom.”

„Die kennen ze hier in Amerika niet.”
„Arie, zeg dat je Mobie Dick voorstelt, de witte walvis.” „De rooie walvis, dan altijd.”
Arie zei koppig:
„Ik ga als Dik Trom, de bekende Hollandse volksheld die Nederland voor een ramp behoedde door zijn dikke vinger in een reusachtig gat in de zeedijk te stoppen. Ik houd één vinger omhoog en ik ben het succes van het feest. Hou je taai, jongens. Adie!”
Zonder een spier van zijn ronde en sproetige gezicht te vertrekken marcheerde de dikkerd langs de heg, tussen de beide betonnen palen die de inrit markeerden en de oprijlaan op. Jan en Bob keken elkaar grinnikend aan.
„Die Arie is de brutaalste rakker die ik ooit heb meegemaakt. . .”
Bob schakelde haastig in.
„Pas op . . . ik hoor die dieselmotor aan komen denderen.” Even later kwam de zware radiator van de besteltruck voorzichtig de weg op neuzen, maar tot hun schrik zwenkte de wagen in de richting waar hij vandaan was gekomen . . . recht op hen af.
„O, lieve jasmijntje. Als hij nu nog niet in de gaten krijgt dat we achter hem aan zitten, is de vent wel gek.”
Jan bukte zich naar de vloer en Bob graaide snel naar een autokaart en begon die te bestuderen, zijn neus zo laag mogelijk boven het netwerk van wegen en spoorlijnen. De zware ronk van de diesel naderde . . . en passeerde hen. Een lichte stofwolk rees op. Bob vouwde de kaart op en smeet die ongeduldig op de bank naast zich.
„Dit gaat natuurlijk mis, Jan. Dit kan zo niet langer. We moeten iets anders bedenken.”
Jan keek door de achterruit:
„Begin nou maar vast met te keren. In ieder geval mogen we die truck niet kwijtraken, anders zijn we helemáál in de aap gelogeerd.”
Drie minuten later, in het midden van het dorp, stopte de truck voor de drugstore van Yates. De chauffeur klom er uit en verdween in de winkel. Bob zwenkte de Buick haastig een hoek om en parkeerde in een zijstraatje.
„Hij heeft niets uit zijn wagen gehaald, hè?”
„Nee. Hij is natuurlijk een coke gaan kopen.”
„Ik Ben blij dat ik even mijn benen kan strekken. Laten we voorbij die drugstore lopen. Als we geluk hebben staat het telefoonnummer op ’t raam. Dan hoeven we dat later niet eerst op te zoeken, als we haastig moeten opbellen.”

* * *
Het telefoonnummer stond wel niet op het raam, maar op de glazen deur. Bob schreef het juist in een zakboekje, toen Jan zijn elleboog greep en opgewonden zei:

„Bobbie . . . die man heeft natuurlijk een pak bestelbonnen hè?”
„Ja, lijkt me wel.”
„Die heeft-ie natuurlijk in de stuurcabine liggen.” „Allicht. Die houdt-ie bij de hand.”
Jan liep door, nog steeds Bobs elleboog vasthoudend Hij keek over zijn schouder naar de truck, die nog verlaten in de hete middagzon stond geparkeerd.
„Als we nu eens kans zagen, dat pak bestelbonnen uit die cabine te pikken. . .?”
Bob stond ineens stil en keek zijn vriend getroffen aan. „En dan . . . Maar dan kan hij niets meer bestellen!” „Dat hoeft niet. We schrijven alleen de adressen over en dan leggen we de bonnen weer terug.”
Bob krabde zijn door elkaar gewaaide haren, keek om zich heen en ging zitten op een krat sinaasappelen die voor een winkel gereed stond om naar binnen te worden gesjouwd. „Laat me eens even nadenken . . . Dat is helemaal nog niet zo’n gek idee van jou. Alleen mist de vent die dingen natuurlijk.”
„Goed. Laat hij merken, dat hij ze kwijt is. Wat denkt hij dan?”
„Tja . . . Daar zeg je me zowat. Wat denkt hij dan? Weet ik wat hij denkt?”
„Zou jij in zo’n geval geloven dat ze gestolen zijn?”
Bob dacht daar over na:
„Nee. Niet direct. Want wat heeft iemand aan een pak bestelbonnen? Die zijn voor ieder ander volkomen waardeloos.”
„Precies, mijn jongen. Hij denkt dat hij ze heeft laten liggen, of ze heeft verloren of zoiets.”

„Goed. Maar na verloop van tijd, als we daar tenminste de kans voor hebben, leggen we die dingen weer op hun plaats. En wat moet de vent dan denken? Dan heeft hij wel in de gaten dat er iets geks aan de hand is.”

Jan zei triomfantelijk:
„En wat dan nog?” Hij kan onmogelijk op het wilde idee komen dat er iemand zo geïnteresseerd is in zijn ritroute, dat die dáárvoor dat pak bonnen heeft nagekeken. Hij snapt er gewoon niets van.”
„Hoho. Tenzij hij al in de gaten heeft, dat hij door een Buick wordt gevolgd. Dan gaat hij aan het combineren . . . Dan gaat hij dingen denken.”
„Best. Laat hem denken. Dan gaat hij uitkijken naar een Buick die hem volgt. Maar in de eerste plaats hoeven we hem dan niet meer te volgen, want we kunnen zorgen dat we telkens vóór hem op het volgende adres zijn. En bovendien kunnen we deze Buick in een garage zetten en nu en dan een andere auto huren. Als we telkens een andere wagen gebruiken, herkent hij ons niet.”
Bob sloeg met de vlakke hand op zijn knie:
„Jan, dit zijn van die dagen dat jouw hersens goed werken. En als puntje bij paaltje komt heeft de vent die bestelbonnen niet eens erg nodig, want hij kan een nieuwe lijst maken, door de adressen van zijn pakken over te schrijven.” Bob stond op van de sinaasappelkist. „Maar we moeten die grap wel gauw uithalen. Zo gauw mogelijk. Want hoe langer we achter hem blijven aanrijden, hoe wantrouwender hij gaat worden.” Zij keken beide de hoofdstraat op, waar de zware truck nog steeds voor de drugstore stond geparkeerd. Bob vroeg:
„Durf jij nu in die cabine te duiken?”
Jan schudde langzaam het hoofd.
„Kunnen we nooit riskeren. Vanuit de winkels aan de overkant van de straat loop je veel te veel in de gaten. Het beste zou zijn, als we een stunt konden uithalen, ergens op een verlaten stuk weg. Zoals bijvoorbeeld dat stuk weg tussen dit dorp en de kruising van de autosnelweg.” „Maar dan moet hij eerst stilstaan en ten tweede moeten we hem uit zijn auto krijgen.”
Jan knikte en begon Bob mee te trekken in de richting van hun geparkeerde Buick.
„Kom mee . . . Ik heb een idee, dat alle kans van slagen heeft. Maar ik moet het nog uitwerken. Wij rijden achter hem aan op dat eenzame stuk weg tussen hier en de snelwegkruising.”
Zij liepen nu samen terug naar de Buick.”
„Dat moeten we tóch . . .”
„Nu moeten we een manier bedenken om hem te laten stoppen, terwijl wij vlak achter hem tot stilstand komen. En hij moet zijn cabine uitkomen.”
„En dan?”
„Nou, kijk eens. Iemand die links van de weg stopt, klimt altijd aan de linkerkant uit zijn cabine.”
„Dat is niet waar. Vaak zie je iemand aan de verkeerskant uitstappen.”
„Niet beroepschauffeurs van vrachtwagens, Bobbie. Veel te gevaarlijk met die openzwaaiende portieren. Zij stappen links uit.”
„Goed. En wat zou dat?”
„Die hele mop is, dat we hem naar achteren moeten laten lopen. Intussen loop ik rechts om zijn vrachtwagen naar voren. Jij houdt hem even aan de praat . . . en ik snaai dat pak bestelbonnen uit zijn cabine.”
„En dan?”
„Tja . . . Jan liep peinzend aan zijn oorlel te trekken. „Dan zou ik ze natuurlijk in mijn zak kunnen steken en gewoonweg terug kunnen komen lopen.”
Bob schudde beslist het hoofd.

„Dat is mij te link. Zo gauw hij die dingen mist, gaat hij natuurlijk nadenken. Weet je wat je zou moeten doen? Die bonnen in je zak steken en je even verder verstoppen in het hoge koren langs de weg. Later pik ik je daar wel weer op. Dan blijf ik in de Buick en zorg ervoor dat hij heel goed ziet dat ik helemaal niet in de buurt van zijn truckcabine ben geweest. Dat kan. Maar hoe krijg je een vrachtwagen aan het stoppen midden op een verlaten landweg en zo, dat de chauffeur er meteen uit komt?”
„Door heel hard te toeteren?”
„Nee. Dan haalt hij uit naar rechts en wacht tot je passeert. Of op zijn hoogst stopt hij en blijft in zijn cabine zitten. Er moet iets plotselings gebeuren.”
Jan knipte met zijn vingers.
„Het is stom-eenvoudig, Bobbie. Je maakt van achteren een lichte aanrijding. Je rijdt van achteren tegen zijn laadbak op. Niet te hard, maar zo dat hij een schok voelt. Voelt hij altijd. Hij stopt meteen en komt woedend naar buiten.” „Als hij woedend naar buiten komt, heb je best kans dat hij aan de verkeerskant uitstapt.”
Zij hadden nu de zijstraat bereikt waarin hun Buick stond en liepen met snelle passen op hun voertuig af.
„O.K.” zei Jan. „Zo gauw we stilstaan vlieg ik de Buick uit en ik kruip metéén op handen en voeten onder zijn truck. Ik zie aan zijn benen aan welke kant hij passeert, schiet zelf naar de andere kant en terwijl hij tegen jou begint te schreeuwen, maak ik het portier open en pak die bonnen. Daarna verdwijn ik in het wuivende koren. Akkoord?”
Bob opende het portier van de Buick en gleed achter het stuur.
„Akkoord. Ik zou geen beter plan kunnen bedenken. Alleen zal mijn vader wel wat te briesen hebben als hij terugkomt en hoort dat we zijn Buick gebruikt hebben om er vrachtwagens mee te torpederen.”
„De verzekering betaalt dat toch?”
Bob grinnikte, startte de motor en reed de auto langzaam naar de hoek van de straat.
„Loer jij effe of die truck er nog staat?”
Jan keek om de straathoek en kwam meteen terugstuiven. „Hij klimt er net in.”

„Kon niet mooier. Daar gaat-ie dan.”

* * *

Zij doken over de top van een helling heen en zagen de truck ongeveer vierhonderd meter voor hen uit.

„Griezelig gevoel, dat volgen op zo’n verlaten weg”, zei Bob. „Ik heb het idee dat die vent constant in zijn achteruitkijkspiegeltje naar ons zit te loeren.”
Jan bestudeerde het terrein voor hen uit en zei plotseling: „Stamp op het gas, Bob. Dit hele stuk loopt de weg tussen korenvelden door. Hier moet het gebeuren.”
Bob trapte op het gas en de Buick stoof vooruit . . . zeventig kilometer . . . tachtig . . . de achterkant van de truck kwam snel naderbij. Jan zat gespannen te kijken, beide handen naast hem op de zitbank.
„Je drukt even op de hoorn, net of je hem wilt passeren, Bob en dan raak je hem. Maar niet te woest alsjeblieft, of je drukt je hele radiator in elkaar en kun je dit machien laten wegslepen.”
„Ja luister es effe”, zei Bob, scherp naar de truck turend. „Ik ben geen expert in het voorzichtig in elkaar rijden van luxe auto’s. Hou nou je mond en let jij op je eigen zaakjes. En wees niet zo stom om een reuze dreun met dit portier te geven als je eruit springt. Druk het voorzichtig weer dicht.”
Jan liet een minachtende snuif horen en legde zijn handen op de kruk van zijn portier.
„We hebben hem bijna ingehaald. Vaart minderen nou . . . voorzichtig.”
Jan zette zijn voeten schrap tegen de hellende voorzijde van de vloer, nog steeds de portierkruk vasthoudend, terwijl Bob gas minderde. De achterzijde van de bestelauto kwam naderbij . . . langzamer . . . langzamer, tot hun snelheden bijna gelijk waren.
„Nu een duw op de hoorn! . . .” Het signaal van de Buickhoorn galmde door de stille, hete middag. Meteen gaf Bob een beetje meer gas en trok wat naar rechts, alsof hij wilde gaan passeren. Zijn rechter koplamp keek in de lengte voorbij de truck . . . nog een druk op het gaspedaal . . . en de massa blinkend chroom aan de voorzijde van de luxe auto raakte de achterzijde van de bestelwagen met een knarsende, krijsende wanklank van inééngedrukt metaal. Het glas van de linker koplamp viel rinkelend en versplinterd op het beton en bijna tegelijkertijd sloegen de remmen van de dieseltruck sissend aan. Bob, die even tevoren was gaan remmen, reageerde daar niet meteen op, omdat hij juist in die seconde even naar rechts keek om zich ervan te vergewissen of Jan het portier al open had. Het gevolg was, dat de inééngedrukte voorzijde van de Buick voor de tweede maal tegen de truck botste, deze maal harder dan de eerste keer. Jan, die zich nu niet meer schrap had gezet en naar het portier toegewend zat, schoot zijdelings naar voren en raakte de voorruit met de zijkant van zijn hoofd. „Au. . . !”
De Buick stopte nu met gierende remmen.
„Deruit, Jan!”
Jan gooide het portier open, dook naar beneden, drukte het achter zich dicht en was even later uit het gezicht verdwenen. Een woedend geschreeuw werd hoorbaar en twee seconden later kwam de gestalte van de chauffeur in zicht en wat hij te vertellen had, was lang niet mals.
„Wat voor een onverantwoordelijke gek zit daar achter het stuur? Ben je soms dronken, jij daar? Kun je op klaarlichte dag niet eens een vrachtwagen zien die vlak voor je snufferd rijdt? Kom er eens uit, jij!” Zijn ogen werden wat nauwer en hij keek de beschadigde Buick nauwkeuriger aan. „Luister eens even, snotaap, zit jij al niet de gehele middag zowat achter me aan?”
Bob vond het maar het beste om reusachtig in de war te doen. Hij kwam zijn auto uit en begon zenuwachtig zijn handen aan zijn zakdoek af te vegen.
„Ik kon er niets aan doen, mijnheer. Heus niet. Maar wij zijn verzekerd en mijn vader zal zorgen dat het allemaal in orde komt.”
„Jouw vader? Jouw vader? Weet je wat jouw vader moest doen? Een eindje stevig essenhout nemen en je twee keer zijn hele huis rondmeppen als je nog ééns met je vingers aan een autostuur komt. Weet je wat je bent, jij? Een gevaar op de weg! Snotapen als jij moesten ze voor hun leven verbieden, in een auto te kruipen!”
Bob liet het allemaal maar gelaten over zich heen gaan, want hoe langer die scheldpartij duurde, hoe meer tijd Jan had om die bestelbonnen op te zoeken. Al razend en tierend begon de chauffeur de achterkant van de truck te onderzoeken, maar veel schade was daar niet aan te zien. Er was een lichte deuk in de metaalplaten van de beide achterdeuren en hier en daar was wat lak afgebladderd. Bovendien lag een van zijn beide achterlichten in puin. „Heb je een rijbewijs?”
„Ja . . . jazeker”, stotterde Bob.
„Laat zien. En de rest van je auto-papieren. Ik wil je naam en adres eerst en dan gaan we iemand van de politie opzoeken, want ik wil hier een officieel proces-verbaal van laten maken. Ze vinden het bij onze firma helemaal niet prettig, al die aanrijdingen. Nu rijd ik al drie jaar zonder mankement en daar komt me zo’n verwaten snotneus en zal me de eerste moeilijkheid in drie jaar bezorgen. Heb je die papieren nou, ja of nee?”
Bob deed met opzet allemaal nogal langzaam en schutterig om zijn vriend Jan zoveel mogelijk kansen te geven. En tijd kreeg die genoeg, daar was geen twijfel aan. De chauffeur haalde een notitieboek uit zijn shirtzak en begon Bobs naam en adres over te schrijven, het autonummer en allerlei andere gegevens. En toen pas kregen ze in de gaten, dat er een plas water onder de Buick uit over de rechterweghelft was gelopen.
„En je radiator is lek óók”, constateerde de chauffeur met voldoening. „Zet nou je motor maar af, want anders loopt de hele zaak vast. Dat is voor vanmiddag in ieder geval het eind van je auto-avonturen. Die kun je met een kraanwagen laten opslepen. Wacht, daar komt een auto aan.” Uit de richting van het dorp naderde een station-wagen, die gretig stopte zodra de bestuurder in de gaten had dat er wat aan de hand was. Het bleek een boer met een strohoed op, in een spijkerbroek en met een door de zon baksteenkleurig verbrand gezicht. Luidkeels vertelde de truckchauffeur wat er gebeurd was.
„Doe me een plezier”, besloot hij. „Bel bij het eerstvolgende benzinestation de staatspolitie en zorg dat ze een paar man hierheen sturen. Ik wil er proces-verbaal van hebben en ik had dat wel graag zo gauw mogelijk, want ik heb méér te doen dan hier mijn tijd verknoeien met de stommiteiten van schoolblagen.”
„Komt voor mekaar”, beloofde de man in de station-wagen en reed snel door. De chauffeur stak een sigaret op, keek nog één keer minachtend snuivend naar Bob, die met een heel deemoedig gezicht de schade aan de Buick stond op te nemen en ging daarna langs de kant van de weg zitten roken. Na verloop van tijd wandelde Bob zwijgend om beide auto’s heen. Van Jan was geen spoor meer te bekennen. Het zag ernaar uit, dat hun plan meesterlijk was gelukt. En dat deze Buick hem die middag al een paar keer was opgevallen, scheen de chauffeur helemaal vergeten te hebben. Hij boekte dat blijkbaar op rekening van zijn eigen heen-en-weer rijden over deze weg. Bovendien . . . wie verwacht nu op verdachte wijze te worden gevolgd door een jongen van Bobs leeftijd?
De politie kwam twaalf minuten later en nam de zaak nogal verveeld op. Zij waren wel andere aanrijdingen gewend. Dit was maar een onbelangrijk akkefietje. Zij aanvaardden Bobs verklaring dat hij te snel had gereden en de afstand verkeerd beoordeeld en dat hij nog had geprobeerd, bij het afremmen langs de truck te schieten, maar dat net niet haalde. Zij schreven de hele zaak op, be loofden de truckchauffeur in het proces-verbaal duidelijk te laten uitkomen dat het zijn schuld niet was en gaven hem toestemming om verder te rijden.
„Mag ik . . . mag ik met u mee zover?” vroeg Bob, „om een kraanwagen op te bellen?”
„Je kunt gaan lopen voor mijn part”, antwoordde de nog steeds nijdige chauffeur terwijl hij het zware vrachtwagenportier naast zich dicht trok en zijn dieselmotor startte. „Rijd maar met ons mee”, zeiden de agenten. „Aan de andere kant van de snelweg is een garage die een reparatiewagen heeft. Als die tenminste niet in gebruik is, want ongelukken gebeuren daar elk uur.”
„Graag”, zei Bob dankbaar en klom achterin de politieauto die even later vertrok met flitsende rode lamp en loeiende sirene. Ze stoven de besteltruck voorbij of die stilstond. Voor de politie scheen er geen maximum-snelheid te bestaan.
* * *

Jan Prins stond voorzichtig op uit het korenveld dat hem de laatste minuten verborgen had gehouden, keek schichtig rond en dook weer neer. De Buick stond verlaten langs de weg, met een nu leeggelekte radiator. Jan grinnikte tevreden, ging weer zitten tussen de bijna geheel rijpe korenhalmen en ging haastig door met het overschrijven van de adressen op de bestelbonnen. Hij had gelukkig altijd zijn kasboek bij zich en dat had hij wel nodig ook, want het pak bestelbonnen had de dikte van een paar

schoolschriften bovenop elkaar.
De dikke en eeuwig vindingrijke Arie Roos wandelde, met de handen op zijn rug, de oprijlaan van het buitenhuis op, temidden van de feestelijke klanken van de muziek van Bill Haley, waarop een heel stel jongens en meisjes stonden te Rock and Rollen op een houten plankier dat midden op het grasveld was aangelegd. Lange planken op schragen dienden als een soort buffet, waar je cokes, ijs, gebakjes en feestneuzen kon krijgen en terwijl de dikkerd het grasveld op drentelde, liet hij zijn heldere blauwe ogen terdege rondgaan. Aan de andere kant van de houten dansvloer stonden twee knalgele tuinparasols met twee tafeltjes en wat ligstoelen. Daarin zaten een oudere heer met een zonnebril op en twee dames met gebloemde jurken. Een jongen en een meisje stonden aan een van de tuintafeltjes en waren bezig een pak open te maken. Arie wandelde doodgemoedereerd op hen af en bleef op korte afstand staan wachten. Niemand lette op hem, want aller aandacht was gevestigd op wat er uit dat pak tevoorschijn zou komen. Dat bleek alras.
„Een tennisracket en een paar dozen tennisballen!” riep het meisje opgetogen, het racket door de lucht zwaaiend. „Hoera! Net wat ik nodig had! Van wie zou ik dat gekregen hebben?”
„Is er geen briefje bij, kind?”
Het meisje maakte een der dozen open, greep twee tennisballen, gooide ze een voor een de lucht in en mepte ze met goed gemikte slagen midden in de groep dansers:
„Kijk eens wat ik gekregen heb! Een tennisracket!” De jongen had het pakpapier nagezocht.
„Geen briefje, zus.”
„Het zal wel van tante Prudence uit Pittsburgh zijn, kind”, zei de ene dame, die kennelijk de moeder was. „Die geeft altijd sportieve cadeaus.”
Arie keerde zich om en wandelde weg. Hij hoefde helemaal geen verhaal meer af te steken. In dat pak hadden in ieder geval geen juwelen gezeten. Maar hij had nog geen zeven passen gedaan in de richting van de weg, of achter hem riep iemand:

„Heidaar! . . . Hello!”
Arie keek om. De broer van het jarige meisje stond te roe pen:
„Zoekt u iets of iemand?”
Arie schudde het hoofd, aarzelde even en kwam een eindje teruglopen.
„Ik wou alleen vragen of ik hier even mocht bellen. Ik heb een ongelukje gehad met de auto.”
„Zeker, zeker”, zei de jongen. „Je hoeft niet weer weg te lopen omdat we een feestje hebben. Ik zal je even wijzen waar de telefoon is. Kom maar mee . . . Je ziet er nogal warm uit. Wil je een coke met ijs?”
„Nou, eigenlijk heel graag”, zei Arie dankbaar. Hij werd meegenomen naar de tafel op de schragen, kreeg een coke met ijs, toen nog een en een stuk appeltaart. De broer van het jarige meisje was een van die nogal dunne precieze jongens met een brilletje op en wat van zijn hoofd afstaande oren. Hij stond Arie van boven tot onder op te nemen, terwijl die zijn cokes dronk en naar de Rock and Rollers keek.
„Wat heb je voor een auto?” vroeg hij, met zijn handen op de rug staande.
„Oh, een Buick”, zei Arie achteloos, in zijn appeltaart happend.
„En wat is er mee? Tank leeg?”
„Nee, ik zou hier opgepikt worden”, vertelde Arie. „Om twee uur al, maar ik heb nog niemand gezien.”

De jongen met de afstaande oren bleef Arie aanstaren of hij zich elke sproet op diens gezicht voor eeuwig in het geheugen wilde prenten. Je hebt van die mensen. Die blijven je aankijken terwijl je eet, of ze elke beweging van een adamsappel even spannend vinden als een sensatie-film. „Je woont niet hier in de buurt, hè?” vroeg de jongen verder.

„Nee, dat niet”, zei Arie, veegde met een zakdoek zijn mond af. „Mag ik nu eerst even opbellen? Dan ben ik misschien uit de onzekerheid.”
„Zeker”, zei de jongen. „Zeker. Ga maar mee.” Hij begon het grasveld op te benen en keek onderwijl een keer of wat opzij naar Arie. Halverwege het huis vroeg hij:
„Ben jij hier in Amerika geboren? Je spreekt met een vreemd accent.”
„Hollands accent”, antwoordde Arie. „Ik ben Hollander.” „Dat is grappig!” verklaarde het jongetje met het stalen brilletje. „Ik heb nog nooit iemand uit Holland ontmoet.” „Ik nog nooit iemand uit Vuurland”, antwoordde de dikke Arie die begon te bespeuren, dat deze vlotte jongen zich in snel tempo begon te ontpoppen als een van die vreselijk behulpzame, vriendelijke en nieuwsgierige klitten, die je met geen mogelijkheid weer los kon wrikken als die zich eenmaal aan je hadden vastgekleefd. Zij gingen twee openstaande glazen terrasdeuren binnen en een woonkamer in, waar een telefoon stond op een laag tafeltje onder een schemerlamp. De jongen met de afstaande oren greep het telefoonboek en keek Arie gretig aan:
„Zal ik het nummer voor je opzoeken? Wie moet je hebben?”
„Brrr . . .” zei Arie tegen hem, zijn mond wijd open sperrend in een afschuwelijke grijns. „Grrr . . .”
De jongen met de afstaande oren deinsde twee passen achteruit; zijn ogen verschrikt achter de brilleglazen.
„We . . . wat . . .?”
Arie hief twee handen, met de vingers als klauwen gekromd.
„Ik ben Hollander en ik ben dik. Ik ben bovendien gek. Alle dikke Hollanders zijn gek. En die mogen niet worden tegengesproken, anders zijn ze heel gevaarlijk. Wat is het telefoonnummer van de drugstore in de hoofdstraat?” De jongen met de afstaande oren slikte zenuwachtig en begon met trillende handen in de telefoongids te zoeken. „ . . .drie en tachtig”, bibberde hij dan.
Arie liet een luide blaf horen en greep de telefoon. De jongen gooide de telefoongids neer, schuifelde achterwaarts naar de open terrasdeuren en was dan, ineens, uit de kamer verdwenen. Arie nam de hoorn op en kreeg de drugstore aan de telefoon.
„Met Roos hier.” Hij sprak in het Engels. „Is er al voor mij opgebeld? O, nog niet . . . Als er iemand opbelt ben ik over een kwartier daar. Wilt u dat zeggen? . . . Dank u.” Hij legde de hoorn neer, liep snel naar de terrasdeuren en keek naar buiten. Precies zoals hij gedacht had. De be moeial met het stalen brilletje stond opzij van de open deuren, half tussen twee struiken verscholen, tegen de wand van het huis gedrukt, blijkbaar met de bedoeling om het telefoongesprek van Arie af te luisteren.
„Dag lieverd”, wenste Arie, vriendelijk tegen hem knikkend en liep de tuin in, met de handen op de rug, onbezorgd fluitend. Hij wandelde dwars door het feest heen, hier en daar minzaam links en rechts knikkend en daarna de oprijlaan af, de weg op. Geen mens die hem iets vroeg. Hij had wel het idee dat enkelen hem wat raar nakeken, maar daar bleef het bij. Als je maar gek genoeg deed in het leven, lieten de mensen je vanzelf met rust.

* * *
En terwijl dikke Arie, zorgeloos fluitend, over de landweg op koers was naar de drugstore om daar te wachten op een telefoontje van Jan of Bob, was „Specs” Hildebrant ook op koers . . . samen met de particuliere detective Paul Hubary. Niet te voet evenwel, maar in Hubary’s auto. De detective zat aan het stuur en de juwelendief zat achterin; scherp door het ruitje loerend naar het verkeer in de Pittburghse straten. Zij reden heel kalmaan en na een tijdje vroeg Hubary:

„Kun jij iemand ontdekken die ons volgt?”
„Niets of niemand”, zei „Specs” kortaf. „Kan ook haast niet, na al die voorzorgen die we hebben genomen.” Hubary liet een kortaffe knor horen en trapte op het gas. „Dan gaan we nu rechtstreeks naar Harrisburg. Maar hou jij je alsjeblieft gedekt, want als een of andere vent van de politie ons samen ziet zitten, beginnen ze ons opnieuw te volgen.”
„Ik duik wel onderin”, zei Hildebrant; hij liet zich van de bank glijden en ging op de vloer zitten, met zijn rug leunend tegen een portier en met zijn benen dwars door de auto gestrekt. Hubary reed met een flink gangetje door de laatste buitenwijken van Pittsburgh en begon pas weer te praten toen hij op de snelweg was, waarover hem die middag een heel risje andere auto’s, allemaal bij de juwelenjacht betrokken, waren voorgegaan.
„Ik heb na zitten denken”, begon de detective. „De kans dat de juwelen verborgen zitten in een pak dat vanmiddag nog wordt besteld, is bar klein. Misschien één kans op de honderd. Die gok moeten we maar nemen.”
„Ben ik het mee eens”, beaamde Hildebrant. „Die garage in Harrisburg. We weten zeker dat de auto dáár komt. Dáár moeten we hem oppikken.”
„Precies”. De detective liet zijn autohoorn luid en lang schallen en passeerde een Ford, die een omgekeerde kano in de lengte bovenop het dak had gebonden, samen met een bos vishengels. „Precies. We maken op een of andere manier korte metten met die krachtpatsers die Dalmonte daar op de loer heeft gezet en wachten zelf die truck op. Dan maken we een beste kans, dat alles nog netjes op zijn poten terecht komt.”
„Laten we het hopen”, zei Hildebrant, een tikje somber vanuit de diepte naast de achterbank. „Er beginnen zich hoe langer hoe meer mensen met die juwelen te bemoeien en dat bevalt me helemaal niet.”

„Tja . . . het wordt wel een beetje ingewikkeld”, gaf de detective toe. „Maar de politie is het spoor nu volkomen kwijt en dat is per slot van rekening het belangrijkste. De hoofdzaak is, dat we Dalmonte te snel en te slim af zijn.”
* * *
Paul Hubary wist nog niet half, hóe ingewikkeld de zaak intussen aan het worden was, want nòch hij, nòch Hildebrant, nòch de bendeleden van Dalmonte wisten iets van die drie jongens af, of van wat die drie jongens intussen aan het uitstukken waren. Maar nog diezelfde zonnige middag zouden de twee partijen, die van elkaars bestaan nog niet eens op de hoogte waren, met een prachtklap op elkaar gaan botsen.

WAARIN IEDEREEN VOOR VERRASSINGEN KOMT TE STAAN

De verschillende deelnemers aan de Rock and Rollrauspartij die later op die middag zou losbarsten zaten op vier totaal verschillende plaatsen in het landschap. Bobbie Evers liep een beetje te schuimbekken van ongeduld voor de garage waar de politie hem had afgezet, want de takelwagen was een uur tevoren uitgerukt om een bij het achteruitrijden in een vijver geraakte caravan uit de plomp te gaan hijsen en sindsdien nog niet teruggekeerd. Aan boord van die takelwagen was alle volwassen personeel van de garage mee uitgerukt en de enige overgeblevene in het autobedrijf was een dikke vrouw, die weigerde auto’s te verhuren zolang haar man niet terug was. Zij troonde in een leunstoel in een woonkamer van het aan de garage vastgebouwde huis, met de overgordijnen half dicht en zat naar de televisie te kijken, onderwijl bonbons etend uit een doos op haar schoot. Bob praatte tegen haar door een omhoog geschoven zijraam.
„Nee”, zei ze ongeduldig. „Nee, nee. Daar begin ik niet an. Daar bemoei ik me niet mee. We hebben twee huurauto’s staan, maar dat is werk van mijn man. Als ik dáár mee begin, is het toch nooit goed, wat ik ook doe en dan heb ik geen rustige minuut meer om naar de televisie te kijken. Ga buiten op een kist zitten en wacht kallem af. Hij kan elk ogenblik terug zijn. Een zeur niet langer an me hoofd, want ik bemoei me er toch niet mee.” Bob trok zijn zeurend hoofd uit het halfopen raam terug en wandelde weer de felle zonneschijn in, zich afvragend waarom garagehouders dergelijke vrouwen trouwden. De garage lag zielsverlaten midden in het vlakke landschap aan de overzijde van de autosnelweg; vanaf Cooper’s Valley gerekend dan altijd. De eerste tien minuten hield Bob zich zoet met het probleem waarom iemand, die bij zijn gezonde verstand was, een garagebedrijf begon ergens langs een landweg zonder één enkel ander huis in de buurt, tot hij begon te beseffen, dat deze garage vroeger een boerderij moest zijn geweest. Dat was nog te zien aan de bouwtrant van de oudste schuur. De man die hier jaren geleden als boer was begonnen, had blijkbaar een zoon gehad, die het knoeien met motoren en machines veel leuker vond dan het omploegen van grond. Die was dus begonnen, de tractoren en trucks van zijn buren te repa reren en gaandeweg had hij van zijn stallen werkplaatsen gemaakt. Hij had natuurlijk een vaste klandizie van alle boeren in de wijde omtrek, plus nog allerlei klusjes door ongelukken die op en bij de snelweg in de buurt voorvielen. Of er een andere garage dicht in de buurt was, dichterbij dan Cooper’s Valley, viel nog te bezien. Dus ging Bob maar geduldig naast de benzinepomp op een platliggend reservewiel zitten, rustig afwachtend tot de takelwagen met de eigenaar zou komen opdagen. Zo’n verschrikkelijke haast was er niet bij, bedacht hij, want Jan Prins zou toch wel ruim wat tijd nodig hebben om al die adressen van het pak bestelbonnen over te schrijven.

* * *

De knorrige chauffeur van de bestelauto was intussen over de snelweg zeventien mijl verder gereden en verliet daar opnieuw de betonnen renbaan om zijn tweede adres te gaan afwerken. Hij was daar nauwelijks met een zwaai onder het klaverblad-viaduct doorgereden, toen hij rechts van de weg een van die combinaties van koffietenten en eethuisjes zag opdoemen, die overal ter wereld vermoeide of hongerige automobilisten gelegenheid geven, hun benen te strekken en tevens wat te gebruiken. Hij parkeerde dus op het grintveld vóór die koffietent, zette de motor af en bedacht dat dit een mooie gelegenheid was om meteen de adressen en plaatsjes die hij in de komende uren nog af moest werken, te vergelijken met zijn autokaart. Hij greep dus zijn wegenkaart uit de linker-portiertas en opende het dashboardkastje om zijn stapel bestelbonnen mee te nemen. . .
Hij kwam helemaal niet aan zijn koffie toe. Hij kreeg ook geen kans om zijn benen te strekken, behalve toen hij de leren zitting optilde en allerlei andere stunts uithaalde om zijn verdwenen pak bonnen te zoeken. Na zes minuten van steeds woedender speuren begon hij te beseffen dat het pak bonnen met adressen nergens meer in de cabine aanwezig was. Hij dacht na. Hij wist heel erg zeker dat hij het terug gelegd had in het dashboardkastje na zijn bestelling in het huis waar dat feestje aan de gang was. Maar daarna? . . . Bij die aanrijding! Dáár had hij aan die kerels van de politie zijn auto-papieren moeten laten zien. En die lagen in het dashboardkastje. Hadden die bonnen er toen nog ingelegen? Hij was toen zo opgewonden en nijdig geweest dat hij het zich niet kon herinneren. Maar er waren maar twee mogelijkheden: hij had ze laten liggen in de drugstore in Cooper’s Valley waar hij even binnen was geweest . . . òf hij had ze op de motorkap gelegd toen hij met die politiekerels had staan praten. En als hij terugkwam van zijn tocht zonder die afgetekende bestelbonnen dan zwaaide er wat! Hij trapte woest op de starter. De motor gromde.
„Je hebt van die dagen”, verklaarde chauffeur Kettering woest, nog nijdiger grommend dan de motor zelf, „dat alles, maar dan ook alles verkeerd loopt.”
Hij sloeg zijn richtingslichten uit, zwaaide nijdig het stuur rond en daverde met vol gas terug in de richting vanwaar hij was gekomen.
* * En zo reed hij recht in de armen van de derde partij, die betrokken zou raken bij de rauspartij van die namiddag: de handlangers van Dalmonte, die op volle snelheid en vol begerigheid, links en rechts spiedend, op zoek waren naar een hardgeel- en bruine bestelwagen met de naam „The Galleries” erop in helgroene letters. Zij hadden er eigenlijk weinig hoop op, die wagen op de snelweg zelf aan te treffen, want langs een autosnelweg valt meestal niet erg veel te bestellen. Vandaar de verbazing in de schreeuw van de man naast de bestuurder, toen hij een dergelijke wagen hem tegemoet zag komen.
„Dáár heb je hem! Dat is er een!”
De bestuurder trapte zo plotseling op de rem, dat de banden over het stroeve asfalt gierden. Een Chevrolet, die achter hen aan reed, kon slechts met de grootste handigheid een botsing vermijden en zwenkte met een wilde slinger om hen heen, terwijl de man die in hemdsmouwen aan het stuur ervan zat, woedend de vuist tegen hen schudde, terwijl de vrouw naast hem veelbetekenend naar haar voorhoofd wees.
„Daar gaat een wagen van „The Galleries”!”
„Maar die komt ons tegemoet. Van de andere kant.” „En wat zou dat? Die kan wel wat vergeten hebben. Of een zig-zag route volgen.”
„Of het is een lege wagen die op de terugweg is.” De be stuurder zat te aarzelen. De man naast hem keek naar de bestelwagen, die aan de andere kant van de brede betonbaan hen nu was genaderd en op dat moment passeerde. „Kan zijn en kan ook niet zijn. Het is in elk geval de enige wagen die we tot dusver gezien hebben. Keer nou om en laten we hem gaan vragen hoe hij heet. Dan weten we het zeker.”
De bestuurder gaf een knor van instemming, keek om, wachtte tot een lange Chrysler hem was gepasseerd en zwenkte in een gevaarlijke U-bocht naar de andere weghelft en achter de besteltruck aan, waarvan zij het bruingele bovenwerk enkele honderden meters voor hen uit zagen schemeren. Beide mannen zaten gespannen voorover terwijl zij de truck begonnen in te halen. Zij droegen allebei donkergrijze pakken met slappe vilthoeden. Hun ogen stonden koud en waaks en hun gezichten zagen er niet uit, of zij erg veel tijd doorbrachten met elkaar gezellige moppen te vertellen. De man naast de bestuurder schoof één hand, met een soort zakkenroller-behendigheid, binnen de overslag van zijn jasje en meteen waarschuwde de bestuurder, uit een mondhoek:
„Ga nou niet meteen met die blaffer schermen, Jack.” „Was ik ook niet van plan. Gewoontegebaar.”

„Weet je al wat je die vent gaat vragen?”
„Hoe heette die chauffeur ook al weer precies?”
„Walter Kettering. Dat zei Tootsie tenminste.”
„Nou, dat vraag ik hem gewoon.”
Het waren beslist kerels, die geen onnodige fratsen uithaalden. Zij haalden de besteltruck in, en lieten hun hoorn lang en luid schallen terwijl zij dat deden, zodat chauffeur Kettering vanuit zijn hoge zitplaats, nieuwsgierig op hen neerkeek. Jack draaide zijn portierraam naar beneden en maakte ongeduldig een wenkend gebaar dat hij stoppen moest.
„Wat n o u weer?” gromde Kettering en nam zijn voet van het gaspedaal. Dan schoot het hem te binnen, dat misschien deze mannen zijn bestelbonnen ergens hadden gevonden.
„Dàt zou een bof zijn”, mompelde Kettering en stopte rechts van de weg, terwijl de vreemde auto een meter of tien vóór zijn radiator tot stilstand kwam. Een lange man met een slappe vilthoed op kwam eruit en liep recht op het linkerportier van de besteltruck af. Terwijl hij nog naderbij kwam, draaide Kettering het raampje al naar beneden. „Bent u Walter Kettering?” vroeg de man met de vilthoed. „Dat klopt”, antwoordde Kettering, op ietwat verbaasde toon, want dat was wel de allerlaatste vraag die hij had verwacht.
„O, dan moet ik u niet hebben”, zei de man met de vilthoed. Hij keerde zich op zijn hakken om en klom weer in de onbekende auto, die op hetzelfde moment een straal gas kreeg en op volle snelheid wegreed. Kettering zat de snel kleiner wordende wagen na te kijken met een gezicht of hij aangesproken was door een Frans sprekende groene baviaan. Hij werd eerst nijdig, dan wanhopig en toen onverschillig. Langzaam maar zeker begon het gevoel hem te bekruipen dat die middag elk soort van krankjorum gedrag kon worden verwacht van iedereen. Hij klemde zijn kaken opeen, trok zijn eerste versnelling in, zó woest, dat de zware tanden van zijn versnellingsbak knersend over elkaar knoerpten en reed weer de rijbaan op.
„Vandaag is iedereen gek!” vertelde hij zichzelf. En daarna vergat hij de twee mannen in de luxe auto, want hij vond het probleem van de verdwenen bestelbonnen veel belangrijker.

* * *

De twee handlangers van Dalmonte reden in een gesloten De Soto met donkerblauwe lak. Een De Soto is een vrij dure wagen, waarmee je snel uit de voeten kunt en Dalmonte’s mannen kwamen nu en dan in situaties waarbij ze graag snel uit de voeten waren. Zo ook nu, want zij zaten vóór de bestelwagen en op een of andere manier wilden ze ongemerkt er weer achter terecht komen. De meest logische plaats daarvoor was de klaverbladkruising bij de zijweg naar Cooper’s Valley. Zij zwenkten daar dus van de snelweg af en stelden hun wagen verdekt op onder het viaduct. Jack stapte uit en wandelde een eindje terug, tot hij van opzij de auto’s kon gadeslaan die over de snelweg voortstoven. Het duurde nog geen twee minuten, of hij zag de bruingele wagen met de groene letters naderen . . . vaart minderen, van de snelweg af zwenken en de klaverbladhelft inslaan die onder een tweede viaduct door naar Cooper’s Valley leidde. Jack draafde naar De Soto terug.

„Geef gas! Hij rijdt de weg naar Cooper’s Valley op. Als dat een beetje een verlaten stuk weg is, kunnen we hem dáár misschien in zijn kuif pakken.”
„Dan hebben we een aardig centje verdiend”, antwoordde de bestuurder, zijn auto kerend dwars over een stuk grasveld hobbelend en op die manier, tegen alle verkeersregels in, het stuk betonweg bereikend waarover de truck, onder de snelweg door, linksaf was gegaan. Toen zijzelf onder het viaduct uitkwamen, zagen zij nog juist de bruingroene achterzijde in de verte schemeren, juist vóór de wagen die zij hebben moesten over de eerste helling uit het gezicht verdween.
* * *

Jan Prins lag nog steeds plat op zijn buik in het korenveld verscholen, ijverig bezig met het in z’n kasboekje overschrijven van de laatste drie adressen uit het pak bestelbonnen. Het was een saai, maar noodzakelijk werkje, dat ook nogal secuur diende te geschieden. Jan Prins was van nature echter altijd een secure jongen geweest en terwijl hij, plat liggend, uit de verte weer eens een auto hoorde naderen, schreef hij duidelijk leesbaar de laatste namen en adressen over. Juist toen hij een streep zette onder de allerlaatste en het boekje dichtklapte, werd hij er zich van bewust dat de auto, die nu zeer dichtbij was, gas minderde.

„Zou dat Bob zijn die eindelijk terugkomt?” dacht Jan. Hij rolde haastig het pak bonnen op, schoof dat in zijn linkerbroekzak, stopte het zakboekje rechts weg en verhief zich voorzichtig tussen de korenhalmen tot zijn ogen juist boven de zee van wuivende toppen uit konden kijken. Tot zijn stomme verbazing zag hij de bruingele bestelwagen van „Te Galleries” staan, neus aan neus met hun nog steeds wachtende, defecte Buick. De chauffeur zwaaide het portier open, liet dat los hangen, stapte uit, keek om zich heen en begon over de weg heen en weer te lopen; alsof hij daar iets zocht. Jan dook onmiddellijk naar beneden en begon een beetje zenuwachtig aan zijn neus te trekken. Men hoefde geen super-genie te zijn om te begrijpen wat die chauffeur zocht. Zijn verdwenen bestelbonnen, natuurlijk. Dàt maakte Jan niet zo zenuwachtig, maar wel het feit dat hij nu op zijn eentje snel moest gaan denken. Dáár was Jantje Prins nooit zo verschrikkelijk best in geweest. Jan was een van die secure Pieten, die op hun best zijn, als ze alles van tevoren rustig kunnen uitkienen, bestuderen en bekijken. Arie Roos, daarentegen, kende geen grotere lol dan belanden midden in moeilijke situaties, waarin hij onverwachte dingen moest doen. Jan was zeker wel leep genoeg om te zien dat dit een prachtkans kon betekenen om die bestelbonnen weer in de truck-cabine terug te toveren . . . maar hoe dat aan de steel te steken? Die chauffeur van zijn auto weglokken? Maar hoe? Terwijl de arme Jan, verscholen in het ruisend koren, nog steeds op zijn eentje met dat probleem zat te worstelen, hoorde hij het zachte snorren van een tweede auto . . . een luxe wagen, aan het geluid te oordelen. Er waren daarvóór natuurlijk wel meer wagens voorbij gekomen en Jan had op dat moment niet de minste belangstelling voor vreemd passerend verkeer, tot hij ook deze wagen gas hoorde minderen en dan stoppen, met een lichte piep van geblokkeerde banden. Nu werd Jan wèl oplettend. Zou dit soms Bob Evers zijn, die terugkwam?

Weer verrezen Jans ogen boven de wuivende halmtoppen. Het was Bob niet, maar een donkerblauwe De Soto waaruit twee mannen kwamen in rustige pakken en met slappe hoeden op. Hun auto was zowel de truck als de kapotte Buick voorbij gereden en stond geheel links van de weg, met de radiator naar Cooper’s Valley gericht. De Buick stond dus nu, omgekeerd, tussen beide andere auto’s in. De chauffeur van de bestelwagen was bezig geweest onder en naast de Buick op de weg te zoeken, toen de De Soto stopte en stond nu, met een trek van kennelijke verbazing op zijn gezicht, naar de twee mannen te kijken, die rustig lopend op hem af kwamen, hun gezichten in de schaduw van hun hoedranden.

Jan zag het allemaal heel duidelijk en helder en jaren later kon hij zich deze scène op de weg nog even duidelijk herinneren alsof die was voorgekomen in een spannende film die hij enkele malen achtereen was gaan bekijken. De zon stond hoog aan de blauwe hemel. Er was een licht windje, dat het graan om hem heen liet ruisen en golven en ergens in de verte zong een vogel hoog en zacht alsmaar „wiet-wiet-wiet”. Verder was het doodstil, want de twee mannen, die nu vlakbij de chauffeur waren, hadden crêpe zolen onder hun schoenen en hun voetstappen maakten bijna geen enkel geluid. De chauffeur herkende hen blijkbaar, want toen zij bijna bij hem waren, begon hij, luid en nijdig:
„Zeg, luister eens even. Motte jullie wat van me, of . . .?” Hij kwam niet verder. De ene man maakte een bliksemsnelle be weging met zijn rechterhand en zwiepte een blauwstalen automatisch pistool uit een schouderholster die onder zijn jas verborgen was geweest.
„Mond houden en handen omhoog, Kettering!”
Ketterings mond ging niet dicht, maar zakte een eind open. Geluid kwam er evenwel niet uit. Zijn handen be gonnen heel langzaam te rijzen en bleven rijzen tot zij schuin aan weerszijden boven zijn hoofd in de zomernamiddag staken. Maar daar bleven zij niet lang. De tweede der overvallers deed enkele snelle passen om hem heen, haalde zelf een pistool uit zijn schouderholster en diende de verbijsterde chauffeur een korte, harde klap toe tegen het achterhoofd. Op hetzelfde moment sloeg de bandiet één arm om Ketterings middel; de ander schoot ook toe en met zijn tweeën lieten zij het bewusteloze lichaam neerglijden op het warme beton van het wegdek. Hun stemmen klonken zacht, maar voor Jan duidelijk verstaanbaar door de stille middaglucht.
„Wat doen we met deze vent, zeg?”
„Zie jij iemand aankomen?”
De ander keek de weg op en af.
„Nee, nog niets te zien. Maar er kan elk moment iemand voorbijkomen.”
„Kijk eens of de achterdeuren open zijn.”
Een van de overvallers probeerde de kruk van de stalen truckdeuren.
„Op slot.”
„Haal de sleuteltjes uit het contact. Vlug.”
Wegrennend, vroeg de ander:
„Wat wou je doen?”
„Hem in deze bestelwagen gooien, natuurlijk. Dan is-ie uit de kijkert. Heb je de dingen daar?”
Zijn maat kwam terugdraven met een rinkelend bosje sleutels. Zij openden gehaast de achterdeuren van de be stelwagen, tilden gezamenlijk de bewusteloze chauffeur op, jonasten even met hem heen en weer en deponeerden hem dan op de vloer van de bestelwagen, tegen de opgestapelde pakken aan. Een van de overvallers klom hem achterna en begon de deuren achter zich dicht te trekken. Hij zei haastig:
„Luister nou. Maak de gereedschapsbak open. Haal er een krik uit en begin het voorwiel op te vijzelen, net of je een lekke band hebt. Wacht even . . .” (twee tellen later kwam zijn arm weer te voorschijn, met de uniformpet van de chauffeur). „Zet deze pet op en trek je jas uit. Doe net of jij de chauffeur bent en geen mens zal je iets vragen. Je hebt gewoon een lekke band. Duw de deuren achter me dicht en ik kan op mijn gemak hier de boel nazoeken.” „Heb je dan licht daarbinnen?”
„Wacht even . . . Ja. Hier is een schakelaar. O.K. Schiet op en zorg dat ik rustig door kan werken.”
De stalen deuren gingen dicht. De tweede man stak een sigaret op en haalde de sleuteltjes uit de sluitdeuren. Met dat rinkelende bosje liep hij naar de zijkant van de wagen en daar opende hij de klep van de tegen de chassisbalk aangebrachte gereedschapsbak. De stalen klep viel open, met de sleuteltjes nog in het slot. Zacht voor zich uit fluitend trok de bandiet er een zware hydraulische krik uit, met de stang om het ding op te pompen. Hij liep ermee naar de voorzijde van de truck, in de ruimte tussen de truckradiator en die van de Buick, knielde neer, schoof de krik onder de vooras van de bestelwagen en richtte zich weer op, de uniformpet van de chauffeur achterop zijn hoofd. Daarna keek hij naar beneden, naar het pak dat hij droeg. En dat nette, grijze pak paste helemáál niet bij die pet. Zijn handlanger had dat meteen gezien, toen hij hem de opdracht gaf, zijn jas uit te doen. Maar met een donkergrijze broek en een los overhemd ging dat natuurlijk wel.

De bandiet liep terug naar de kant van de weg, in de smalle ruimte tussen de zijkant van de truck en het korenveld en trok zijn jas uit. Maar dat onthulde de revolverholster, die met twee smalle, leren riemen onder zijn linkeroksel was vastgegespt. Dat was wel een beetje een erg raar gezicht voor de chauffeur van een onschuldige bestelwagen. Hij gespte dus ook de riemen los en legde de leren holster met het pistool in de donkere ruimte van de gereedschapsbak. Daarna wandelde hij terug naar de voorkant van de truck en begon daar, zachtjes voor zich uit fluitend, de vooras op te vijzelen.
En intussen stond Jan Prins nog steeds met gebogen rug in het korenveld, zich afvragend, wie in vredesnaam deze twee kerels wel konden zijn. Dat zij rechercheurs in burger waren, was uitgesloten . . . politiemannen gingen be slist niet zo te werk. Het waren bandieten. Maar hóe wisten die van de verborgen juwelen af? Hoe konden die van de verstopte juwelen afweten? Maar vreemd of niet . . . één ding stond voor Jan Prins als een paal boven water: hij zou nooit toestaan dat deze knapen er met de juwelen vandoor gingen. Jan Prins had al urenlang in stilte voor zichzelf zitten uitknobbelen wat hij allemaal wel zou gaan doen met zijn aandeel in de uitgeloofde beloning en nu hij, vlak voor zijn ogen, een koppel boeven bezig zag, hem die buit voor zijn neus weg te snoepen, maakte een woeste vastberadenheid zich van Jan meester. Als je aan Jan Prins zijn geld kwam, raakte je aan zijn leven! Hij liet zich op handen en voeten neervallen in het korenveld en begon in snel tempo, tussen de halmen door, zijdelings naar de weg te sluipen, zodat hij bij de achterdeuren van de bestelwagen uit zou komen; op die manier de wagen zelf tussen zich en de gecamoufleerde bandiet houdend. Die manoeuvre verliep zonder enige moeite. Vlak bij de rand van de cementweg kwam zijn hoofd, als dat van een schildpad, uit de korenhalmen te voorschijn. Een paar snelle passen op de tenen en in gebukte houding . . . Jan stond achter de bestelwagen. Binnen in die wagen hoorde hij gestommel en het zachte scheuren van pakpapier. Het idee, dat elk ogenblik daarbinnen een fortuin aan juwelen kon worden gevonden, vuurde hem tot ’t uiterste aan. Jan sloop, ruggelings tegen de zijkant van de truck gedrukt, naar de gereedschapsbak, deed er een snelle greep in . . . en hield het automatisch pistool in de hand. Hij bekeek het: een hem welbekend wapen van de Fabrique Nationale d'Armes de Guerre in België, een 9 millimeter FN. Met zijn duim schoof hij er de zekering af . . . daarna aarzelde hij. Men weet bij een vreemd automatisch pistool nooit, of er wel een patroon in de kamer zit. De houder met patronen wordt van onderen in de kolf geschoven. Maar dan is het wapen nog niet geladen. Men moet daarvoor eerst de loop een eind achteruit trekken en die daarna uit zichzelf weer vooruit laten terugveren. Dan neemt een nok de bovenste van de magazijnpatronen mee, de kamer in en meteen is dan de slagveer gespannen. Maar je weet nooit of de vorige eigenaar dat al heeft gedaan, of niet. Je zou het dus voor alle zekerheid nog eens moeten doen, met de kans dat als er al een patroon in de kamer aanwezig was, die eerste patroon er opzij wordt uitgegooid, waarna de tweede in de kamer wordt geschoven. Dat is niet zo erg . . . erger is, dat het voorwaarts schieten van de loop nogal wat lawaai maakt en dat risico durfde Jan in die stille zomermiddag niet te nemen.
Op dat moment hoorde hij uit de verte wéér een auto naderen . . . en dat loste de onzekerheid voor hem op. Zolang er onbekend verkeer in de buurt was, kon hij toch niets gaan ondernemen. Hij bleef dus ruggelings tegen de zijwand van de truck gedrukt staan, hoorde de naderende auto naderbij komen . . . dichterbij . . . dan wat gas minderen. Een zacht gepiep van droge remtrommels . . . dan een luide stem:
„Hè je moeilijkheden?”
Het antwoord van de bandiet:
„Niks bijzonders, hoor. Alleen een lekke band. Is al voor mekaar.”
„O.K. dan . . . Goeie middag!” Met een luid gegrom trok de vreemde auto weer op in de eerste versnelling, na bijna tot stilstand te zijn geweest en van dat geraas maakte Jan gebruik om snel de loop van zijn FN naar achteren te trekken. Een glimmende koperen patroon werd zijwaarts weggeworpen uit de sleuf waaruit anders de leeggeschoten hulzen werden verwijderd. Met vier snelle passen was Jan in gebukte houding naast de motorkap. De bandiet die, als chauffeur vermomd, de juist gepasseerde auto voor het lapje had gehouden, stond de wegrijdende wagen nog na te kijken. Nu was het tijd om te handelen; vóór de man zich omkeerde. Jan dook om de motorkap heen, hief zijn wapen en liet het met grote kracht op de schedel van de man neerkomen op de plaats waar ’s mans hoofd de uniformpet deed bobbelen. Het was een beste klap . . . en die miste zijn uitwerking dan ook niet. De man zakte door zijn inéénfrommelende benen en viel in een hoopje neer op de betonweg. De uniformpet rolde weg en Jan sprong er haastig achteraan, raapte het ding op en zette het voor alle zekerheid maar op zijn eigen hoofd. Daarna stond hij even op het bewegingloze lichaam neer te kijken. Wat dáármee te beginnen? Het zo maar te kijk laten liggen op de openbare weg ging niet, voor het geval er wéér iemand zou gaan passeren. Het lichaam van een volwassen man wegslepen is ook niet zo eenvoudig als het wel klinkt. Weinig dingen zijn zo onmogelijk onhandelbaar als het slappe, dode gewicht van een bewusteloos mens. En toen kreeg Jan een van die heldere ingevingen waarvan je nooit weet hoe je eraan komt. Hij stak het pistool even in zijn zak, pakte de man bij een arm en begon hem uit elkaar te vouwen . . . de benen recht en de rug recht. Daarna kroop Jan onder de vooras en sjorde en rukte, tot hij het bewusteloze lichaam, op de rug liggend, met het hoofd onder de motorkap had, het gezicht verborgen in de diepe slagschaduw naast het opgevijzelde voorwiel. Zwetend en hijgend kroop Jan weer overeind en hij gunde zich drie tellen om bewonderend op zijn werk neer te zien. Het zag er zó bedrieglijk echt naar uit of daar iemand iets aan een opgekrikte auto lag te repareren, dat Jan het bijna zonde en jammer vond dat hij geen fototoestel had om dat tafereel te vereeuwigen. Maar een licht geluid uit het binnenste van de bestelwagen riep hem tot de bittere financiële werkelijkheid terug. Zijn juwelen waren in gevaar!
Nu gebeurt er in het leven altijd en eeuwig weer iets onverwachts. Jan stond te prakkizeren over een manier om de tweede bandiet, binnen die stalen bestelwagen, naar buiten te lokken, maar terwijl Jan nog piekerde, werden kletterend de deuren aan de achterzijde open gegooid en een stem zei luid:
„Even adem happen! Je wordt daarbinnen gek van de hitte met de deuren dicht en de hete zon erop.”
Als van een bestelwagen de achterdeuren opengaan, steken die aan weerszijden buiten de zijkanten uit als twee vleugels. Jan sprong langs de ene zijde van de truck naar voren om de tweede bandiet onverwacht te overrompelen, maar moest daarvoor onder de wijd openstaande stalen deur heenduiken. Hij bukte zich dus en loerde . . . maar zag niemand. Op hetzelfde moment besefte hij al dat de naar buiten gesprongen bandiet langs de andere kant naar voren was gelopen. Jan draafde dus om de achterkant van de truck heen, snel een blik naar binnen werpend, waar hij uit één ooghoek een verwarde massa zag van losgescheurd pakpapier en hij dook juist op tijd onder de onderkant van de tweede opengeklapte deur heen om zijn vijand te zien staan bij het opgevijzelde voorwiel, pratend tegen de bewusteloze gestalte van zijn maat, wiens onderstel onder de motorkap uitstak. Jan stak zijn pistool naar voren en brulde:
„Ik heb jou te pakken! Handen omhoog, daar!”
Maar Jan had dat beter niet kunnen proberen. Deze twee kerels waren geroutineerde Amerikaanse revolverhelden, die aan dit soort van situaties gewend waren. De man reageerde met werkelijk spookachtige behendigheid. Hij sprong weg achter de motorkap nog vóór Jan de trekker van zijn wapen had kunnen overhalen . . . was uit het gezicht verdwenen . . . en twee seconden later klonken twee scherpe knallen en een van de kogels rukte een stuk van de hak van Jans schoen. Dat zijn enkel niet was stukgeschoten was zuiver toeval, omdat Jan precies op dat moment begonnen was, enkele haastige passen achteruit te doen. Een halve seconde later besefte hij, dat de gangster zich achter de bestelauto op de grond had laten vallen en onder de wagen door op Jans benen schoot. Jan begon metéén met hoog opgetrokken knieën naar achteren terug te draven, net als een kat die op een heet fornuis terecht is gekomen. Wéér twee schoten . . . een kogel rukte een flard van Jans broekspijp en met een sprong bracht hij zich in kortstondige veiligheid achter de dubbele achterwielen. Maar deze veiligheid was al zéér kortstondig, dat besefte hij wel . . . Hij bukte zich snel, inééngedoken achter het dubbele stalen wielstel, stak zijn hand, met het wapen erin snel opzij en loste twee schoten in de richting van de motorkap, zonder zelf zijn schedel te vertonen, want dàt was hem te gevaarlijk. Het antwoordende schot doorboorde een rubberband, ketste met een luide klap tegen de binnenkant van de stalen velg en werd gevolgd door het luid sissend leeglopen van een achterband.

„Dit leidt tot niets, Jantje”, dacht Prins bij zichzelf. „Hier zit je in een heel lelijk parket . . . En erg veel erop los knallen kun je ook niet, want je hebt geen reserve -patronen voor dit pistool. Wist je maar, wat die andere vent aan het doen was.”
Er waren maar twee manieren om dat te weten te komen: ten eerste in een zakspiegeltje loeren en een spiegeltje had Jan niet bij zich. De tweede manier was: zijn hoofd om de rand van het achterwiel steken en daar had Jan niet de minste lust in. Dat was vermoedelijk precies, waar de bandiet grimmig op lag te wachten. De volgende seconde werd de onzekerheid voor Jan opgelost, want vanuit de richting van Cooper’s Valley naderde wéér het gebrom van een automotor en een nieuw schot suisde onder de bestelwagen door. Jan had natuurlijk wel een sprint kunnen wagen naar de open achterkant van de truck en dan naar binnen wippen . . . maar dan zat hij daar helemáál als een rat in de val. De kogel van dat laatste schot, bovendien, was een heel klein beetje schuin benedenwaarts gericht. Die raakte het beton van het wegdek juist voorbij de middenstreep en ketste af, huilend wegsuizend boven het korenveld aan de overzijde. Maar uit de plaats waar de kogel het wegdek had geraakt bleek maar al te duidelijk, dat de bandiet een heel eind van plaats was veranderd; nu zèlf bij het andere achterwiel, aan de overzijde zat en bezig was, een omtrekkende beweging uit te voeren. Jan kreeg het hoe langer hoe benauwder. Hij zag geen kans de bandiet op een of andere manier in het nauw te drijven. De naderbijkomende auto aanroepen was ook iets, waar Jan niets geestdriftig over was. Als vreemden zich met een publieke schietpartij gingen bemoeien, werd automatisch de politie erin gemengd en als die er mee te maken kreeg, was de kans op een vette beloning voor onze drie vrienden vermoedelijk verkeken. Jan wilde er tussenuit . . . en meteen Hij haalde diep adem, wachtte tot de naderende auto op een paar honderd meter afstand was, nam een sprong en rende, langs de truck, langs de Buick, naar de De Soto waarin de beide revolverhelden waren gekomen. Jan wrong het voorportier open en jawel! . . . Juist zoals hij gedacht had: de motor liep nog. Bij elke overval lieten die Amerikaanse bandieten altijd hun automotoren lopen om pech bij het starten en elk ander tijdverlies uit te schakelen. Deze De Soto was een nieuwe wagen met automatische versnelling. Jan trapte op het gas, laag over het stuur gebogen en spoot weg, naar de rechterkant van de weg zwenkend vlak vóór de naderende Nash. Dat hij zo laag inééngedoken zat was maar goed óók, want wat hij eigenlijk niet verwacht had, gebeurde toch: hij kreeg een schot achterna, dat door de achterruit binnen kwam en schuin boven zijn hoofd door de voorruit weer naar buiten spatte, een ster met onregelmatige punten achterlatend in het triplexglas. Jan trapte op het gaspedaal of hij van plan was, dat dwars door de vloerplank heen te drukken. De wagen scheurde met hem weg en passeerde de Nash, waarvan de inzittenden nu blijkbaar zagen dat er iemand op de weg met een pistool stond te schieten, want zij remden uit alle macht, zodat de wagen over het wegdek heen slierde. Jan hield één oog op de snelheidsmeter: veertig mijl . . . zestig mijl . . . tachtig mijl. De wind sloeg daverend binnen door de open portierramen en enkele stukjes glas uit de kapotte voorruit begonnen los te trillen. Maar dat kon Jan weinig schelen; hij had nu een geheel nieuw idee in zijn hoofd. Hij bleef als een dolle voortjagen tot hij de eerste huizen van Cooper’s Valley bereikte, minderde daar zoveel vaart dat hij niet opviel, sloeg de eerste de beste zijstraat in, daarna nog een zijpaadje en nog een tot hij terecht kwam in een smal slop tussen een houten schutting en de achterkant van een fabriek met wat roestige tanks. Hij zette daar de De Soto stop en keek om zich heen. Alleen een dikke, slaperige kat was in zicht, die op de rand van een der roestige tanks in de hete zonneschijn zat te knipogen. Jan zette de motor af en trok het dashboardkastje open. Tot zijn niet geringe vreugde zag hij daar een tweetal reserve -magazijnen liggen voor FN-pistolen, gevuld met 9 millimeter Parabellum munitie. Bovendien lag er nog een cilinder-revolver met een verkorte loop, van het kaliber .32 en gevuld met zes patronen. Hij stak al dat vuurwerk in zijn broekzak, stapte naar buiten, de zonneschijn in en be merkte toen iets geks aan zichzelf. Hij wist even niet, wat het was en besefte toen dat hij nog steeds de pet van de chauffeur op het hoofd had.

„Lijkt me beter om die maar af te doen”, mompelde hij en gooide het ding op de voorbank. Hij stak de handen in de zak, duwde met zijn elleboog het voorportier in het slot en wandelde fluitend door het steegje, door het zijweggetje, terug naar de hoofdstraat. Hij liep een blok om, nu en dan omkijkend, daarna voor alle zekerheid nog een tweede blok en ten laatste stak hij de straat over, recht op de drugstore af waarin zij hadden afgesproken dat Arie Roos op hen zou wachten. Arie was er inderdaad.
Jan zeg hem meteen zitten, breeduit voor een raam, achter een kolossaal glas gevuld met ijs en slagroom in zeven verschillende tinten. De dikkerd keek stomverbaasd toen hij Jan zijn tafeltje zag naderen.
„Wat doe j ij hier? Ik dacht dat je nu al vijftig mijl verderop zat.”
Jan keek schichtig om zich heen, plofte op de stoel tegenover Arie neer en siste, met een stem of hij juist deel had genomen aan het Buskruitverraad:
„De hele boel ligt in de soep. Ik weet heus niet meer, hoe ik eruit moet komen. Alles ligt in de war.”
Arie nam een enorme hap ijs en keek zijn vriend onderzoekend aan.
„Jij bent zelf het meeste in de war”, zei hij kalm. „Wat is er gebeurd? Vertel ordelijk en in woorden van niet meer dan twee lettergrepen.”

* * *
De gangster, die rustig Jantje Prins nog een kogel had nagezonden, was aanmerkelijk minder in de war. Hij liep, met beide armen zwaaiend op de haastig gestopte Nash toe en brulde:

„Een overval! Een overval. De bandieten ontvluchten! Rijd ze achterna!”
Zo gauw ze die woorden hoorden, werden de inzittenden van de Nash plotseling flink. De bandieten waren ontvlucht, dus er was geen gevaar meer te duchten. De be stuurder van de Nash was een als een winkelier uitziende man van middelbare leeftijd, die lila bretels droeg over een rose overhemd. Dat is in Europa iets monsterlijks, maar in Amerika vinden ze dat heel mooi. Naast hem zat een dikke vrouw, die een lichtgroene broek aan had met nauwe pijpen. Daarbij droeg ze een rose hoedje met bloe men en witte handschoenen.
„Wat is er gebeurd? Is het ernstig?”
De gangster vertelde met groot vertoon van opwinding: „Ik ben de chauffeur van die bestelwagen daar.”
„Eentje van „The Galleries” uit Pittsburgh”, knikte de winkelier begrijpend.
„Precies. Ik sta hier met een lekke band en mijn maat is juist bezig die te repareren, als een vent, die je daarnet in die De Soto weg zag rijden, bij ons stopt, even een praatje maakt, ineens een revolver trekt en mijn maat buiten westen slaat. Ik heb nog net de tijd om in de cabine een pistool — dit pistool hier — te pakken dat we voor alle zekerheid altijd bij ons hebben en hem op de vlucht te jagen. Ga hem achterna en waarschuw de politie. Vlug!” „O.K.! Komt voor mekaar”, beloofde de winkelier en begon zijn Nash te keren. Zijn vrouw vroeg, door het open raam: „En hoe is het met die arme bewusteloze man?”
De gangster maakte een haastig-wuivende beweging met een arm:
„O, die is alweer aan het bijkomen. Maar ga nu eerst de politie waarschuwen!”
De Nash was al gedraaid en begon in volle vaart weg te rijden naar Cooper’s Valley. De gangster keerde zich meteen om, bukte zich bij de vooras van de truck en liet de krik zakken, zodat de voorwielen weer normaal op de weg stonden. Hij smeet krik en stang in de gereedschapsbak en mepte die dicht. Hij had nu nog maar één idee in zijn hoofd: zo snel mogelijk met die truck te verdwijnen naar een plek, ergens achteraf, waar hij de inhoud verder kon nakijken. Een minuut of tien tijd had hij maar nodig; dat was alles. De bewusteloze man was bezig, bij te komen. „Jack . . . Hei, Jack! Sta op! Er is haast bij!”
Door zijn maat geholpen kwam de halfsuffe man waggelend overeind en slofte naar de achterkant van de truck. „Jack, klim hier naar binnen terwijl ik wegrijd. Versta je me? Blijf daar binnen tot ik je eruit laat.”

De suffe man voelde aan zijn hoofd en knikte slapjes. Hij zette zijn handen op de vloer van de bestelwagen en zijn maat begon hem juist naar binnen te hijsen, toen uit de verte een zwakke langgerekte hoornstoot klonk. Een auto naderde . . . neen, twee auto’s, niet uit de richting van Cooper’s Valley, maar van de kant van de snelweg af. De gangster begon nu werkelijk zenuwachtig te worden en zei een paar erg lelijke woorden. Wéér liet de naderende auto een luid en vrolijk getoeter horen en in de felle zonneschijn die neerklaterde op de flauwe helling van de glooiende betonweg was nu duidelijk zichtbaar, dat de tweede auto een hoge metalen opbouw had. Een takelwagen! Natuurlijk had de gangster opgemerkt, dat de onbekende Buick een lekke radiator had.

Hij legde onmiddellijk verband tussen de verlaten Buick en de naderende takelwagen. Hij moest hier weg . . . hoe vlugger, hoe beter. Hij zette zijn schouder onder één halfslap been van zijn maat, slingerde die als een soort van meelbaal binnenboord, klapte de stalen sluitdeuren dicht, sprong vóór in de bestelwagen, drukte het sleuteltje in het contactslot en begon de bestelwagen te keren. Hij besefte wel, dat één van de dubbele wielstellen een lekke band had, maar dat was van minder zorg. Een niet al te zwaar geladen truck kan op één volle band zonder gevaar nog een heel eind rijden. Hij was al gekeerd en had juist een gangetje van dertig kilometer per uur bereikt toen de tegemoetkomende auto’s hem passeerden. De eerste was een gewone luxe wagen, met een Amerikaans uitziende jongen aan het stuur. De jongen keek vreemd scherp naar de truck en ook aandachtig naar het gezicht van de bestuurder, maar dat hoefde niets te betekenen. De bestuurder van de takelwagen sloeg geen acht op de truck.
De gangster wiste zich met de rug van één hand het zweet van het voorhoofd en gaf een flinke dot gas. Alles bij elkaar had hij nog geluk gehad, vond hij. Nu was het zaak ergens een stil plekje te vinden, waar hij op zijn gemak de inhoud van die pakken verder kon inspecteren. Ergens aan de overkant van de snelweg een zijwegje inrijden zou wel het beste zijn, leek hem.

* * *
„Dit is mijn Buick”, zei Bob, zo gauw hij was uitgestapt, tegen de bestuurder van de takelwagen. „En mijn vriendje moet hier ook nog ergens zijn.” Hij keek in het rond, verhief zijn stem en brulde: „Jan! Heidaar!! Jan!? Waar zit je?”

Doodse stilte. Alleen een vogel zong ergens hoog in de lucht een ijl en dun „wiet-wiet-wiet”. Bob kreeg een vreemd gevoel over zich. Hij had er zijn kop onder willen verwedden dat de bestuurder van de bestelwagen, die hij daarnet had zien wegrijden, een heel andere was geweest dan de vent met wie hij de ruzie had gehad over de aanrijding. Hoe kon dat nu? En waar was Jan ergens? Bob wandelde dwars over de weg naar de plek waar enkele platgedrukte korenaren de plek verrieden waar Jan in of uit het korenveld was gekomen. Zijn schoen raakte iets, dat met een muzikaal tinkelend geluid over het cement rolde. Bob keek naar beneden en zag een rond, goudachtig schitterend voorwerp wegrollen. Hij bukte zich bliksemsnel en raapte het op: een huls van een negen millimeter pistoolpatroon. Hij rook er aan. Een scherpe geur van cordiet verried dat het ding kort tevoren was afgeschoten. Even verder lag er nog een. . en daar een derde! Rinkelend viel de ketting van de takelwagen op de betonweg. Bob keerde zich plotseling om. „Jullie vindt het verder wel, hè? Ik ga even een boodschap doen.”
De eigenaar van de takelwagen, juist bezig, de ketting om de vooras te slaan, riep binnensmonds een instemmend antwoord. Bob sprong achter het stuur van de pasgehuurde auto, schakelde in en reed als een dolle in de richting waarin de truck van „The Galleries” was verdwenen. „Sakkerloot!” zei de man van de takelwagen, toen hij zijn pas verhuurde wagen hoorden wegscheuren. „Als ik geweten had dat die jonge gek zó woest reed, had ik hem geen auto verhuurd.”

* * *

De jonge gek, Bob Evers genaamd, rééd niet alleen woest, hij was ook woest, omdat hij niet meteen gesnapt had, dat er iets niet in de haak was, toen hij een vreemde vent, zonder uniformpet op, aan het stuur van de truck had zien zitten. Er waren nog pas enkele minuten verlopen sinds hij de bestelwagen had zien wegrijden en misschien was het nog niet te laat . . . het ging er maar om, die bruingele wagen in zicht te krijgen voor het klaverblad-knooppunt, want daar eenmaal aangekomen, kon de voortvluchtige wagen wel zes verschillende kanten uit. Bob reed als de weerlicht zo snel, gierend door de flauwe bochten, maar zelfs ondanks dat zou hij toch de bestelwagen niet op tijd hebben achterhaald als . . . als die wagen niet had moeten rijden met één kapotgeschoten achterband. De gangster aan het stuur was zich echter van die ene lege band heel wel bewust en durfde niet zo hard te rijden als hij anders wel had gekund . . . met het gevolg dat Bob Evers hem in zicht kreeg op de laatste omhoog lopende glooiing vóór de kruising met de snelweg. Bob, die de laatste paar honderd meter in spanning zijn adem had ingehouden, liet die nu ontsnappen in een diepe zucht. Hij had zijn prooi nu weer in de gaten! Hij minderde gas om niet al te dicht achter de truck te komen en wachtte af, wat er verder zou gaan gebeuren, ondertussen al maar piekerend en puzzelend over de mogelijke betekenis van die verse patroonhulzen op de

betonweg en de onheilspellende afwezigheid van Jan. Hij was overigens niet de enige, die piekerde en puzzelde. Dat deed de gangster aan het truckstuur ook. Dat deden Jan en Arie óók. Want nog steeds wisten de drie vrienden niets van de bende van Dalmonte af. En Dalmonte’s handlangers wisten niets van de drie jongens af; alles bij elkaar een situatie die ideaal was om alle betrokken personen de meest verrukkelijke verrassingen te bereiden.

WAARIN IEDEREEN SLIMME STREKEN UITHAALT

De sheriff, hoofd der politie in het district Cooper’s Valley, was een opvallend man en hopen bewoners van Cooper’s Valley konden blij zijn, dat hij niet op hèn viel, want de man woog twee honderd en vierentachtig ponden, ongerekend het zware pistool dat hij op ongeregelde tijden aan een brede leren koppel op zijn rechterheup had hangen. Hij had het soort geest dat steeds in een andere wereld vertoeft. Sommige mensen dromen eeuwig dat ze vliegenier zijn, op hun eentje zeven vijandelijke straaljagers naar beneden schieten en dan door de Koningin te worden geridderd. Anderen dromen nacht en dag dat ze die zure, vervelende chef op kantoor nog eens één reusachtige dreun op zijn gezicht zullen geven. Sheriff Cassidy droomde eeuwig en altijd dat hij nog leefde in de woeste jaren van de Wild West, toen al het golvende land honderden mijlen in de omtrek nog bevolkt werd door Indianen en rasechte cowboys. Cassidy las dan ook nooit iets anders dan cowboyverhalen en ging nooit naar een bioscoop als daar geen cowboy- of Indianenfilms draaiden. De laatste jaren was het leven voor hem dus een aardig stuk moeilijker geworden, want Indianen waren in de United States alleen nog maar voorhanden aan het stuur van tweedehands Fords en cowboys zag je alleen nog maar op de film, of (een heel enkele keer) ergens in een afgelegen lapje grond waarin de moderne beschaving nog niet was doorgedrongen.
Sommige mensen in Cooper’s Valley hielden stug vol, dat hun sheriff die afwijking had gekregen doordat hij toevallig eenmaal Cassidy heette en toen als heel jonge jongen, boeken in handen kreeg over de befaamde cowboyheld genaamd Hopalong Cassidy. Anderen beweerden zeker te weten, dat sheriff Cassidy als iets minder jonge jongen eens zes kilometer ver achterna was gezeten door een losgebroken koe, dat de jonge Cassidy toen al abnormaal dik was geweest, met een grote hekel aan hardlopen en dat hij uit dat avontuur een zo grote afkeer van koeien had overgehouden dat het zijn innigste wens was geworden, nog eens zijn hele leven te mogen doorbrengen met koeien opjagen in plaats van door hen opgejaagd te worden. Maar toen Cassidy eenmaal de leeftijd bereikt had waarop je voor cowboy kon gaan studeren, was er aan dat soort van vaklui geen behoefte meer. De getrainde cowboys gingen in de olievelden werken, of werden tractorbestuurder en het land was zo vredig geworden dat de jonge Cassidy kon rekenen op een draai om zijn oren als hij binnen de be bouwde kom probeerde, een pistool af te schieten.
Maar hij was dik, bijzonder nieuwsgierig en kon goed schieten. Voorts was het zijn grootste geluk in de schaduw op een stoel te zitten en cowboyverhalen te lezen. Hij had dus de voornaamste eigenschappen die voor een Amerikaans politieman nodig zijn; op zijn éénentwintigste jaar werd hij verkozen tot sheriff van Cooper’s Valley. En dat was hij twaalf jaren lang zonder onderbreking gebleven, tot ieders tevredenheid, want men wist altijd waar men hem vinden kon; cowboyverhalen lezend in zijn kantoortje of anders zijn neus in andermans zaken stekend in de drugstore in de hoofdstraat.
Het was dan ook in zijn kantoortje geweest, dat winkelier Rosenbaum de sheriff had aangetroffen, in een leunstoel voor het open raam, de breedgerande cowboyhoed achter op het hoofd en de laarzen op de stoffige, gebladderde vensterbank. Want sheriff Cassidy kleedde zich zo cowboyachtig als slechts mogelijk was, zonder geheel te gaan lijken op iets wat de dag tevoren uit Hollywood was ontsnapt.

„Sheriff!” brulde Rosenbaum door het open portierraam. „Kom gauw mee! Een overval op de openbare weg. En er is geschoten, ook!”
Sheriff Cassidy liet het cowboyverhaal op zijn dikke buik zakken en staarde naar het verhitte gezicht van de winkelier met de paarse bretels, alsof hij zijn oren niet geloven kon. Jarenlang had Cassidy gedroomd dat er nog eens zoiets zou gebeuren. En nu het gebeurde, meende hij, dat hij nog steeds droomde. Maar de schelle stem van vrouw Rosenbaum kreeg hem wakker.
„Cassidy! Schaam je! Wil je wel eens direct overeind komen? Mensen worden neergeschoten op de openbare weg en jij zit daar met je dikke neus in prulboekjes!!”

Cassidy schoot nu overeind en begon zich onmiddellijk te gedragen zoals alle sheriffs uit de cowboyboeken die hij gelezen had. Hij schopte zijn stoel achter zich weg, graaide met één hand de leren lus van zijn revolverkoppel van de tafel, zette de andere vette hand op de vensterbank en wilde zo, behendig, naar buiten wippen. In zijn dromen had hij dikwijls zichzelf zo naar buiten zien wippen; met één hand op de vensterbank; zó dikwijls, dat hij al aan die behendigheidstoer was begonnen vóór hij besefte dat luie mensen van tweehonderdvierentachtig pond zich beter kunnen bezinnen voor ze aan zoiets beginnen. Zijn enorme zitvlak verhief zich juist niet ver genoeg en raakte de vensterbank; hij maakte een kwartslag om, met het gezicht naar beneden en rolde zijn kantoorraam uit gelijk een logge meelzak die een venster wordt uitgewenteld. Onder dat politionele raam was een bloemperk met geraniums en de dikke sheriff kwam daar languit in terecht met een smak waarvan de huizen in Cooper’s Valley merkbaar op hun grondvesten sidderden. Toen Cassidy opstond was de indruk van zijn machtig lichaam duidelijk te zien in de pas besproeide aarde en de geraniumblaadjes kleefden aan hem of hij met bloemconfetti was bestrooid. Maar Cassidy was veel te opgewonden om zich uit het lood te laten slaan, al was hij dan ook uit het lood gevallen. Hij sloeg de natte aarde van zijn breedgerande sombrero en greep de achterportierkruk van de wachtende auto. „Waar zijn de bandieten? Vlug!”

„Dat is het hem juist”, zei Rosenbaum opgewonden. „Luister nou toch! Die zijn de weg hierheen opgereden in een De Soto. Een nieuwe, donkerblauwe De Soto.”
De sheriff, die zijn machtig lijf al halverwege achterin Rosenbaums auto had gewrikt, krabbelde weer achteruit en keek de straat op en af.
„Wat? Hierheen gereden?”
„Dat zeg ik toch? Een De Soto. Donkerblauwe. Moeten hier een minuut of twee geleden zijn voorbijgekomen: Ik kwam vlak achter ze aan. Ze hebben tussen hier en de snelweg een bestelwagen van „The Galleries”, dat grote warenhuis uit Pittsburgh, overvallen.”
„Die bestelwagen heb ik twee keer voorbij zien komen”, zei Cassidy. „Ik zit hier de hele dag voor het raam. Ik zie elke auto die voorbij komt. Ik hou op alles een oogje. Maar er is hier geen De Soto voorbij gereden.”
„Luister nou eens”, zei Rosenbaum ongeduldig. „Ik ken een De Soto als ik er een zie. Het was een grote, donkerblauwe wagen met een jonge vent aan het stuur. Hij is gewapend ook. En de auto die ze hebben overvallen staat nog op de weg.”
„Rij op!” beval Cassidy en wrikte zich weer achterin Rosenbaums voertuig. „Naar de plaats van de overval!” „Laat mijn er dan eerst effe uit”, verzocht vrouw Rosenbaum, met een angstige blik op het enorme pistool dat de sheriff met de loop liet rusten op de rug van de voorzitting. „Dat is mannenwerk.”
„Dat is mannenwerk, mevrouwtje”, bevestigde de dikke sheriff grimmig. „En . . .”
Mevrouw Rosenbaum stond al buiten en kefte nu tegen haar man:
„En jij, Arthur. . . wat heb jij hiermee te maken?”
„Uw man, mevrouw”, zei de sheriff bars, „gaat mij naar de plaats van de overval brengen. Dat is zijn taak als goed burger en . . .”
„Om de lierielarieloer niet!” protesteerde de goede burgeres. „Zijn taak is het om op zijn winkel te passen en voor zijn vrouw te zorgen. Sheriffs worden ervoor betaald om te worden doodgeschoten, maar ik zie niet in . . .” „Vrouw”, zei Rosenbaum plechtig. „Bemoei je er niet mee. Hoe kan de politie haar taak vervullen als zij niet door de burgerij wordt bijgestaan in de ure des gevaars? Oorlog en bandietenjacht zijn mannenwerk. Pas jij op de winkel.” Hij trapte op het gas, zwenkte het stuur rond en begon te draaien.
„Arthur!” gilde zijn vrouw. „Pas op als je ongehoorzaam bent! Als je doodgeschoten wordt, dan zwaait er wat!” Er kwam helemaal geen antwoord en de wagen voltooide zijn zwenk en verdween in volle vaart, met beide mannen grimmig door de voorruit loerend.
„Der zijn van die dingen die een vrouw nooit snappen zal”, gromde de sheriff, druk bezig zijn koppel om te gespen.
„Nooit”, bevestigde Rosenbaum, uit het raampje spuwend. „Werd er erg geschoten?” vroeg de sheriff begerig.
„De kogels floten me om de oren toen ik aan kwam rijden”, verzekerde Rosenbaum. „Maar wat kon ik doen? Ik was totaal ongewapend. En dan nog met een vrouw in de auto. En je weet hoe vrouwen zijn, als je gaat knokken. Die gaan gillen en raken overstuur.”
„Volkomen overstuur”, bevestigde de sheriff. „Staan maar in de weg en snappen er niks van. Maar wie schoot er nou eigenlijk?”
„Wel, die chauffeur van de overvallen truck. Die kerels hebben voor alle zekerheid altijd een pistool in hun cabine liggen. En daar had die bandiet geen rekening mee gehouden. De chauffeur kreeg onverwacht kans dat pistool te pakken en begon te knallen. En daar had die bandiet niet van terug.”
„Dus die is gevlucht?”
„Ja. In die De Soto. Ik snap alleen niet waar-ie gebleven kan zijn.”
„Zijn auto ergens van de weg af gereden, het open land in. Dus er was maar één bandiet?”
„Eén, ja. Maar met een pistool.”
„En die is gevlucht?”
„Zei ik toch al? In die De Soto.”
De sheriff begon nu een vermoeden te krijgen dat het voor de deur staande en lang verwachte avontuur wel eens wat minder opwindend kon uitpakken dan hij had gehoopt. „Hm”, zei hij. „Het lijkt me meer een geval voor scherpzinnig speurderswerk dan voor snel en zuiver scherpschieten. Heb jij het nummer van die De Soto opgenomen?” „Ik? Hoe kon ik dat nou? Ik had het te druk met remmen en kogels ontduiken.”
„Tja”, zei de sheriff hoofdschuddend. „Burgers zijn ook niet op snel opmerken getraind. Maar je hebt een goeie kans dat die truckchauffeur er meer van weet.”

* * *
Maar toen zij in volle vaart de plaats van de overval be reikten, was er helemaal geen truckchauffeur meer. Er was ook geen truck. Er stond wel een takelwagen, met erachter een zo goed als nieuwe Buick, zo te zien op het punt om met een ketting te worden weggesleept.

„Wat is dat allemaal hier? Wat heeft dit allemaal te be tekenen?” riep Cassidy, met zijn pistool zwaaiend en de deur van de takelwagen opentrekkend. „O, ben jij het, Riley? Waar is die truck?” Riley keek de sheriff stomverbaasd aan:
„Truck? Die bestelwagen, bedoel je? Die is een minuut of tien geleden weggereden. Is daar wat mee?”
„Of daar wat mee is!?” brulde Cassidy. „Die is hier midden op klaarlichte dag overvallen door een gewapende bandiet. De chauffeur van de truck heeft die bandiet op de vlucht gejaagd. De enige die me inlichtingen kan geven is die chauffeur en jij laat die rustig wegrijden? Mankeert het je in je bovenkamer?”
Riley sprietste een straal tabakssap over de schouder van de sheriff heen de betonweg op en leunde met de onderarmen plat op het stuur van zijn takelwagen.
„Daar heeft die vent me niks van gezegd, Cassidy. Dat kon-ie ook moeilijk, want hij was al op gang toen ik hier aan kwam rijden. Hij schijnt er zich anders niet erg druk over te hebben gemaakt, anders had hij wel op de politie gewacht.”
Cassidy, die elke minuut méér van zijn groot avontuur in rook zag vervliegen, ontplofte nu zowat.
„O, maakte hij zich daar niet erg druk over? Op een gewapende overval op de openbare weg staat vijftien jaar gevangenisstraf. Een levensgevaarlijke bandiet gaat er vandoor, maar een truckchauffeur vindt het niet de moeite waard om de politie af te wachten. En . . .”
Een schreeuw van Rosenba um onderbrak hem. De winkelier kwam aandraven met twee glimmende koperen patroonhulzen in zijn open hand.
,Alsjeblief. Hier zijn de lege hulzen.”
Cassidy nam ze over, bekeek ze, rook eraan en duwde ze de takelwagenbestuurder onder diens neus.
„Niet de moeite waard, hè? Niets om je druk over te maken, hè? Wat is het nummer van die bestelauto?”
„Weet ik dat?” zei Riley korzelig. „Ik heb wel wat anders te doen dan in mijn hoofd een register aanleggen van alle auto’s die ik tegen kom.”
Cassidy keek gebe lgd om zich heen, als zoekend naar iets, waaraan hij nu eindelijk eens een houvastje kon krijgen. Zijn blik viel op de aan de takelwagen vastgemaakte Buick. De vooras was een beetje opgehesen, zodat de voorwielen los van de grond bleven en de wagen dus kon worden gesleept zonder dat er iemand aan het stuur hoefde te zitten.
„Wat doet die Buick hier?”

„Die heeft een lekke radiator. Door een aanrijding.” „Aanrijding met wie? Waarom weet ik daar niets van?” „Dat is al behandeld door de staats-verkeerspolitie.” „Die steken ook overal hun neuzen in.” Cassidy liep naar de Buick toe en keek door de ramen, keek achterin, deed het achterportier open stak een arm naar binnen. De arm kwam er weer uit met een kinderdriewielertje. De nieuwe lak ervan glom en blonk in het zonlicht.

„Wat doet dat ding in een Buick?”
Riley was nu uit de takelwagen geklommen en kwam naderbij slenteren. Hij bekeek het fietsje met enorme onverschilligheid.
„Weet ik dat? Misschien nemen ze dat mee als noodvervoermiddel voor het geval er iets met de auto gebeurt. Net als een reddingboot op een schip.”
Op dat ogenblik bracht Cassidy, die het fietsje van onderen bekeek het ding dichter bij zijn ogen.

„Heee . . . dat is merkwaardig! Dit is afkomstig uit datzelfde warenhuis in Pittsburgh!” Hij keek triomfantelijk rond. „Toevallig hè? Is dat niet wat àl te toevallig?”

Winkelier Rosenbaum nam het fietsje over en bekeek het van alle kanten, met het oog van een vakman.
„Dat klopt”, knikte hij dan. „Het is van The Galleries.” Cassidy had zijn bovenlijf weer achter in de Buick gestoken en liet nu een triomfantelijk gegrom horen. Hij kwam er achterwaarts uit met een grote dot verfrommeld pakpapier.
„En dit hier? Wat heeft dit te betekenen? Zie je wat op dit papier staat? Pakpapier van hetzelfde warenhuis! Weet je wel zeker dat het niet d e z e auto was, die net begonnen was, de buit in te laden?”
Riley stond hoofdkrabbend te kijken naar het pakpapier. „Luister es, sheriff . . . ik weet van niks. Er komt een ordentelijke jongen bij me, die een auto heeft staan met een lekke radiator. Die wil me deze Buick laten ophalen. Hij geeft me de sleuteltjes plus de papieren en huurt een andere auto bij me. Alles volkomen normaal. Ik weet van geen overvallen en geen pistolen af.”
„Jullie kijken nooit verder dan je domme neuzen lang zijn”, verklaarde Cassidy, trots zijn buik vooruit stekend. Hij klopte met de loop van zijn pistool op een portierrand van de Buick. „Ik zeg je dat ze nèt bezig waren, de buit uit die truck in deze auto te laden, toen . . .”
De winkelier had de dot pakpapier uit Cassidy’s handen genomen en die uit elkaar gevouwen.
„Jij wil een beetje al te slim zijn, Cassidy”, viel hij de sheriff in de rede. Hij duwde de politieman een stuk papier onder de neus. „Jij hebt misschien verstand van politiezaken, maar ik ben winkelier. Hier is de betaalbon van dat fietsje. En die bon zegt, dat dit fietsje hedenmorgen in Pittsburgh is gekocht en meteen betaald. En nu kun jij het toevallig vinden of niet, maar dit fietsje is nooit uit die bestelauto gekomen. Het is in Pittsburgh in het warenhuis gekocht. Kijk zelf maar.”
Cassidy staarde neer op de gekreukte betaalbon die Rosenbaum hem voor de neus hield en maakte een minachtend blazend gebaar met zijn lippen.
„Betáálbonnen. Dat is alles waar jullie verstand van hebben. Niemand weet een autonummer, niemand heeft iets gezien of gehoord. Wat jullie betreft kan morgen iedereen op de openbare weg worden aangeschoten, neergeknald, uitgeschud en opgelicht zonder dat iemand iets ziet dat van nut kan zijn.”
„Een De Soto”, zei Rosenbaum koppig. „Dat heb ik gezien. Die bandiet reed weg in een De Soto en hij kreeg een schot achterna. Dat weet ik.” Hij schokte ineens op. En hij had een uniformpet op! Er zat een jonge vent aan het stuur en die had een uniformpet op! Ik weet het zeker!” „Schieten we een hoop mee op”, zei de sheriff, kwaadaardig. „Laten we maar teruggaan. Veel geschiet en weinig wol. Zelfs de overvallen chauffeurs nemen tegenwoordig niet eens meer de moeite, de komst van de politie af te wachten. Nou, als hij het niet de moeite waard vindt, dan ik ook niet. Ik ga terug naar mijn kantoor. Goeie middag.” „Goeie middag”, zei Riley en klom achter het stuur van zijn takelwagen. Cassidy gooide het kinderfietsje achter in de Buick, smeet de prop pakpapier er achteraan en klom naast Rosenbaum in diens auto. Met groot gegrom van motoren begonnen beide auto’s in tegengestelde richting weg te rijden. Alleen een plas water uit de Buickradiator en wat koperen patroonhulzen bleven op de weg achter als stille souvenirs van de voor niemand geheel begrijpelijke verwikkelingen van die zonnige middag.

* * *

Jan en Arie verbleven nog steeds in de drugstore. Arie’s buik werd hoe langer hoe dikker van de warme worstjes, de sorbets, de stukken chocola en de gevulde koeken die hij zat te verorberen. Jan werd hoe langer hoe zenuwachtiger en elke keer als de telefoon rinkelde schoot hij een centimeter hoger uit zijn stoel overeind. Maar geen enkele keer was het Bob. Jan wilde ook niets lekkers meer eten, want hij zat zó verschrikkelijk in zorgen over de afloop van hun juwelenavontuur, dat hij er bitter aan twijfelde of hij er nog wel ooit één cent aan zou verdienen.
„Eet toch wat, man”, drong Arie bij hem aan. „Wie weet wat ons nog voor vermoeienissen voor de boeg liggen?” „Helemaal geen”, verklaarde Jan somber, het bleke hoofd in beide handen stuttend. „Die gangsters zijn er met de truck vandoor en die hebben nu de juwelen. Het enige wat ons nog te wachten staat is het betalen van de schade aan die Buick. Allemaal weggesmeten geld. Dat kinderfietsje ook. Weggesmeten.”
Er kwam een stel meisjes van een jaar of zestien binnen, die onder luid gekrijs tien cents-stukken in de juke-box begonnen te rammen. De drugstore begon te daveren van de dreunende bassen en op de glazen schappen rinkelden flessen mee. Elke vijf minuten bedacht Jan een andere sombere opmerking:
,Snap je nou dat die Bob niet opbelt?”
„Snap je nou dat die Bob ons hier niet komt ophalen?” Arie ried hem aan:
„Wandel terug naar de plek van de aanrijding. Misschien wordt je daar wat wijzer.”
Jan schrok zich zowat een hoedje:
„Dank je wel! Als ik dáár herkend wordt als de jongen die met de De Soto wegreed, heb je het gegooi in de glazen. Nee, dan blijf ik maar liever hier.”
Arie kocht een Donald Duck en ging daarin avonturen zitten lezen. Hij vond het zelf ook vreemd, dat Bob nog niets van zich had laten horen.

* * *Maar Bobbie Evers had wel wat anders aan zijn Amerikaanse hoofd! Alles verliep allemaal heel normaal gedurende de eerste tien minuten. De bestelwagen passeerde het snelweg-klaverblad, zwenkte niet de hoofdweg op, maar passeerde onderdoor en draaide, na even aarzelen, een smalle en nogal bochtige cementweg op, die zich in geen enkel opzicht onderscheidde van die aan de andere kant, welke naar Cooper’s Valley leidde. Bob volgde op eerbiedige afstand, omdat hij, als het eventjes kon, de onbekende man aan het stuur van de truck niet wilde laten merken dat hij diens spoor volgde. Bob was echter nog geen vijf minuten over die landweg aan het rijden (met niets anders in zicht dan één verre graansilo en het rode dak van een boerderij) toen hij in de gaten kreeg, dat de achterkant van de bestelwagen er ineens geheel anders

uitzag.
„Wat zullen we n o u beleven?” mompelde Bob, zijn ogen een beetje dichtknijpend tegen de gloed van de zon, die hem begon te hinderen, omdat het gestadig later op de middag werd, en de zon dus steeds meer daalde. Hij gaf ook wat gas, om dichterbij te komen en nu bestond er geen twijfel meer aan . . . een van de achterdeuren van de bestelwagen stond open! Bob gaf nu nóg meer gas, haalde snel in, en ontdekte vervolgens dat er een man rechtop stond in de donkere rechthoek, gevormd door de ene openstaande truckdeur. De man hield zich vast aan de zijkant van de nog gesloten deur, en hield met de andere de open deur vast. Die stond recht achteruit, maar kon niet heen en weer zwaaien, juist omdat zij werd vastgehouden. Bob tuurde ingespannen. Wat had dit in vredesnaam te be tekenen? . . . Wat was dat nu? Zwaaide de man naar hem? En nu zwaaide hij wéér . . . met iets wits. Een zakdoek? Behalve Bob was er geen verkeer op dit stuk weg. Er viel ook verder geen levend wezen te bekennen. Bob kwam tot de onontkoombare slotsom dat de man naar hemzelf aan het wuiven was. Hij bleef een minuut of wat gezellig achter het stuur zitten piekeren en terwijl de onbekende figuur hoe langer hoe woester begon te wuiven, gaf Bob weer wat gas, stoof voorwaarts tot hij een meter of twintig achter de truck belandde en herkende toen, tot zijn stomme verbazing, de chauffeur van het ding: dezelfde norse, narrige man met wie hij herrie over de aanrijding had gehad.
„Wat, in naam van alles wat dral en dronken is”, zei Bob verbijsterd tegen zichzelf, „beweegt die vent om achter in zijn eigen bestelwagen te gaan staan seinvlaggen? En wie is de onbekende zot die daar nu aan het stuur zit?” Nu hij twintig meter achter de truck zat kon Bob precies zien wat de chauffeur voor gebaren maakte. Die wees eerst op zichzelf, dan op de grond, dan op Bob’s auto en eindelijk over zijn schouder naar de voorkant van de be stelwagen. Tenslotte legde hij duidelijk een vinger op de lippen. Uit dit alles distilleerde Bob tenslotte, dat de man eruit wilde zonder dat de bestuurder van de truck daar iets van bemerkte. Bob stak een arm uit het rechter zijraam van zijn auto, en wuifde terug. Bijna op hetzelfde moment minderde de be stelwagen vaart en Bob, snel opzij kijkend, bespeurde de reden daarvan: zij kruisten hier een zijweg die verborgen had gelegen tussen hoog opgroeiende maisstengels. Boven die rijpende maiskolven uit naderde over die zijweg een hoge maai- en dorsmachine, blijkbaar voortgetrokken door een tractor, ook al was de veel lagere tractor achter de mais niet te zien. De truck minderde noodgedwongen tot op een kilometer of tien. De chauffeur sprong achter uit de bestelauto, draafde er even achteraan, duwde voorzichtig de open deurhelft dicht en sloot haar door een draai aan de kruk. Vlak daarop maakte hij een zijsprong naar rechts, en hurkte weg in het opgroeiend mais, heftig naar Bob wenkend om te stoppen. Bob knikte terug en wuifde hem toe, zich koest te houden. Het knalrood en helblauw gevaarte van de oogstcombine passeerde het kruispunt, terwijl de uitlaat van de besteltruck die nu stilstond telkens even nijdig brulde als de bestuurder ongeduldig op het gas trapte. Zo gauw de kruising weer vrij was, daverde de truck verder, een wolk van heet, droog stof achterlatend. Bob haalde helemaal naar rechts uit en nog vóór de bestelwagen het kruispunt al voorbij was, stond de bestelwagenchauffeur rechts naast Bobs portier. Hij greep de kruk ervan en wilde blijkbaar instappen, toen hij scheen te verstenen, en Bob aanstaarde met een paar ogen waarin ontsteltenis scheen te worstelen met verbijstering. Bob trapte op de rem, en duwde het portier open. Bob, auto en chauffeur waren nu alledrie onbeweeglijk. De wolk stof begon langzaam te zakken.
„Jij . . . ben j ij dat?” stamelde Kettering. Het zweet liep met straaltjes van zijn gezicht.

„Ja. Ik ben het. En wat zou dat?”
De chauffeur liet de portierkruk los en balde zijn vuisten, alsof hij tot het uiterste was getergd. Zweetdruppels hingen als dauw aan zijn wenkbrauwen.
„Wat? . . . Waarom zit j ij nou weer achter me aan?” Bob had intussen een beetje tijd gehad om na te denken. Vóór alles was het nog steeds van het allergrootste belang dat deze chauffeur onbekend bleef met wat er voor kostbaars in zijn auto zat verborgen.
„Ik ben achter je aan gereden omdat ik vermoedde dat er iets niet in orde was.”
De chauffeur keek Bob aan met een wantrouwend licht in zijn ogen.
„Wàt was er dan niet in orde?”
Bob antwoordde vlot:
„Da’s nogal glad, ik kom aanrijden met die takelwagen om mijn Buick te halen en daar zie ik jouw bestelwagen wegrijden met een wildvreemde vent aan het stuur. Dat vond ik nogal gek.”
„Gek!?” brulde de chauffeur, op de lege plaats naast Bob springend en het portier dicht benzend. „Gek noem je dat? Misdadig is het! Rij op, rijd die bandiet achterna! Schiet op . . . geef gas!”
Bob gaf gas en rolde het kruispunt voorbij. Na een flauwe bocht kwam een lang, recht stuk weg dat schuin omhoog helde. In de verte zag hij de nu weer effen achterkant van de bestelwagen. Tussen hen beide in hing een in het zonlicht schemerend waas van fijn stof. De chauffeur zat met beide vuisten op zijn knieën gebald en vertelde met de kortaffe, verstikte stem van iemand die tot het uiterste is getergd. Onder het praten door droogde hij telkens weer zijn bezweet gezicht af.
„Moet je horen wat m ij vanmiddag gebeurd is! Eerst heb ik die aanrijding. I k! Een man die al jaren zonder één schrammetje rijdt.”
„Nou ja, dat hebben we allemaal in orde gebracht.”
„O, ja? Noem dat maar in orde. Maar dat is het ergste niet. Ik rijd weg en wat is het eerste dat ik daarna ontdek? Al mijn bestelbonnen zijn verdwenen!”
Bob drukte hierover zijn schrik en verbazing uit. Het scheen de chauffeur op te luchten dat hij eindelijk eens zijn hart kon uitstorten tegen iemand die per slot van rekening geen wildvreemde meer was.
Bob vroeg:
„Maar hoe komt nou die vreemde vent in jouw auto?” De chauffeur hief beide gebalde vuisten ten hemel, ze in dit geval geducht stotend aan het autodak en raasde: „Ik dacht, dat ik die dingen op de plaats van de aanrijding had laten liggen. Toen . . .”
„Welke dingen?”
De chauffeur brulde zowat van razernij:
„Die bestelbonnen natuurlijk!”
Bob zat strak vooruit naar de weg te kijken.
„O, ja. Die bonnen. Ga door.”
„Onderweg word ik ingehaald door een blauwe De Soto. Er zitten twee kerels in met gangstergezichten en slappe hoeden. Zij laten me stoppen en vragen of ik Kettering heet. Ik zeg van ja. Ze zeggen „dank u wel”, en rijden door.”
Dit verhaal interesseerde Bob in hoge mate.
„Verder niets? Alleen vroegen ze je dàt?”
„Ja. Toen wel. Maar het verhaal is nog niet uit.” Met half verstikte stem van woede verhaalde Kettering hoe hij onverhoeds door diezelfde kerels was neergeslagen en vervolgde: „En het eerstvolgende wat ik weet? Ik lig achterin mijn eigen bestelwagen tussen twee bergen pakken en ik ben bezig bij mijn positieven te komen. De achterdeuren staan open en ik zie nog nèt hoe een van die bandieten aan komt lopen, zijn maat ondersteunend en hem met een zwaai bij mij naar binnen mikt. Hij klapt haastig de deuren dicht, start de motor, keert om en rijdt in volle vaart weg.”
„Dus”, zei Bob, snel denkend. „Jij lag achterin, min of meer weer bij je positieven, samen met die tweede gangster die óók alweer begon bij te komen.”
De chauffeur lachte grimmig:
„Maar die bleef niet lang bij zijn positieven, broer. Die was nog te suf om goed te kunnen denken. Iemand moet hem een flinke oplawabber verkocht hebben. Zo gauw die deuren dicht zijn, krabbel ik voorzichtig overeind. Ik grijp die vent bij zijn nek en houd zijn hals dicht tot hij opnieuw buiten westen gaat. Ik scheur zijn jas en hemd aan repen, bind hem aan enkels en polsen en daarna doe ik voorzichtig de achterdeur open om te kijken waar we ergens zitten. En bovendien, omdat het in deze zonnehitte binnen in die wagen zo stinkend benauwd is dat het zweet je met stralen van neus en oren druipt.” Hij veegde met een mouw van zijn jas langs zijn hoofd. Bob vroeg:
„Kun je zo’n wagen dan van binnen open maken als die van buiten is dichtgeklapt? Er zit toch een Yaleslot op?” „Kun je altijd open maken. Eén deur sluit je immers van binnen met een kruk en een stangsluiting. Als die dicht is, sluit de tweede daar met een klikslot in. Maar als je de kruk van de eerste deur omdraait, kun je ze altijd openduwen. Bovendien hebben deze wagens op het Yaleslot van binnen een knop om één deur apart van binnen te openen. Dan kun je die ook weer van buiten dichtdrukken. Maar van buiten openen alleen met een sleutel.”
„En wat doen we nou?” vroeg Bob, een bocht door sturend. „Wat we nou dóén?” gilde Kettering, opnieuw losbarstend. „Die vent inhalen en hem de politie op zijn dak sturen natuurlijk. Wat dacht je anders? Hem koek met coke voe ren?”
„Maar man”, zei Bob redelijk. „Dat zou het stomste zijn wat je kon doen! Moet je eens nagaan wat je je daarmee een ellende op je dak haalt! Processen-verbaal. Uren en uren oponthoud. Uitleggingen aan je chefs. En wie zal dat verhaal van jou geloven?”
De chauffeur keek verbluft opzij naar Bobs strak gezicht. „Wie . . . mijn verhaal niet geloven?”
„Natuurlijk niet. Veel te idioot.”
De chauffeur huilde bijna:
„Maar het is de zuivere waarheid.”
Bobs gezicht bleef strak.

„Best mogelijk. Luister nou zelf eens. Je bent van achteren aangereden. Goed. Een half uur later ontdek je dat al je bestelbonnen weg zijn. Kan óók gebeuren. Je rijdt terug. Onderweg word je aangehouden door twee volkomen onbe kende kerels die jou wel kennen. Ze vragen of jij Kettering bent. Jij zegt „ja” en ze rijden meteen weg. Dat klinkt als iets uit een flauwe radio-mop, maar niet als iets wat werkelijk gebeurt. Jij rijdt terug naar de plek van de aanrijding en die twee kerels slaan je neer, gooien je in je eigen auto en gaan in je pakken grasduinen. Wáárom zouden twee gangsters in vredesnaam gaan rommelen tussen ingepakte hobbelpaarden en bestellingen van rollen tuinslang? Dat gelooft toch niemand. Helemaal niemand! Ze zullen denken dat je dronken bent geweest en dat je dat hele verhaal hebt verzonnen om iets veel ergers te verbergen. En waar zijn je bestelbonnen? Zijn die soms al terecht? Hoe wou je dàt verklaren?”

Kettering gaf geen antwoord. Hij scheen nu pas te gaan beseffen in wat voor onmogelijke idiote geschiedenis hij was verzeild. Hij greep met de volle tien vingers in zijn haardos en zat een paar tellen lang gezellig te wanhopen, tot Bob kalmpjes zei:
„Ik heb een veel beter plan voor je. Jij bent niet slim.” „Niet slim?”
„Nee. Ik wil niet zeggen dat je stom bent . . .”
„Niet stom, hè?”
„Nee. Maar ook niet slim.”
„O. Heb jij een plan? Dat slim is?”
„O, ja. Kijk eens, die kerel aan jouw stuur weet niet, dat jij ontsnapt bent.”
„Nee. Dat weet hij beslist niet.”
„Maar die wil beslist géén herrie met de politie. Want hij heeft zich schuldig gemaakt aan een overval met een vuurwapen op de Openbare Weg en daar zijn ze niet mis mee.”
„Ja, dat klopt. Daar ga je voor de bak in. En niet zuinig ook.”
De chauffeur werd opnieuw geestdriftig, sloeg vurig met de vuist op Bobs knie en brulde:
„En ze zùllen de bak in, die bandieten! Al moet ik . . .” „Goed. Zij de bak in. En jij je baantje kwijt? Wie vergoedt de schade aan de gebroken rommel daar achterin?” „Die . . . die zal ik moeten vergoeden.”
Bob zei geduldig:
„Luister nou en brul niet. Is dat niet een dorpje of een stadje, daar voor ons uit?”
Het terrein liep hier langzaam omhoog en achter de fijne nevel van stof die over het ganse heuvelachtige terrein hing, opgeworpen door de reusachtige oogst-, maai- en dorsmachines, schemerde tegen een helling een kluitje huizen en gebouwen.
„Dat is een plaatsje, ja. „Ralston”, stond op een wegwijzer, een eindje terug. Ik ben er wel eens geweest.”
„Mooi. Midden in dat plaatsje, op het drukste punt, halen we die truck in. Hij kan niets tegen ons beginnen, met een half honderd mensen eromheen. Hij moet zich daar koest houden . . .”
„Dat klopt. Maar dan?”
„Dan zeg je hem, als de weerlicht achter dat stuur vandaan te komen. En dat hij je alle schade moet betalen. Dat je anders de politie erbij haalt. Snap je?”
Kettering zat enkele tellen lang verbluft naar Bob te kijken, en gaf die dan een dusdanige klap op de schouder dat Bob zowat met auto en al van de weg af zeilde.
„Je bent een genie, jij!” riep de chauffeur. „Als het een beetje wil verdien ik er nog wat op, ook.”
„En geen herrie aan je hoofd.”
„En geen herrie aan me hoofd. Vooruit, trap op het gas!” Bob trapte op het gas. Het kon hem nu geen biet meer schelen, of de bandiet aan het stuur merkte dat hij gevolgd werd. Ralston was één kilometer verder en daar zou de bom nu toch moeten barsten.
Ralston was een beetje groter dan Cooper’s Valley, maar op dezelfde wijze gebouwd als al deze Amerikaanse stadjes: uitgaande van een verkeersweg die langzamerhand de hoofdstraat was geworden, en waarlangs de voornaamste gebouwen stonden. Midden in het drukste gedeelte van die hoofdstraat, tussen twee kruisingen in, drukte Bob lang op de hoorn. Hij zoefde de besteltruck voorbij, sneed hem, bleef hem snijden en drukte hem naar het trottoir, terwijl Kettering met hoofd en schouders uit het rechter portierraam hing, en bevelende gebaren maakte om te stoppen. Het gezicht van de bandiet achter het stuur was werkelijk goud waard. Hij scheen maar niet te kunnen geloven dat diezelfde vent, die hij achterin had opgesloten onder bewaking van zijn handlanger, nu vief en fris daar in een luxe auto kwam opdagen. De truck stond nog niet remknarsend goed en wel stil, toen Kettering al op de treeplank ervan stond.

„Luister eens, broer”, begon hij. „Herrie maken kun je hier niet. En weglopen heeft geen zin, want ik heb je maat achterin liggen; vastgebonden als een kerstkalkoen. Je kunt kiezen, de politie erbij of alle schade vergoeden en daarna opduvelen. Wat wil je?”
Daar hoefde de bandiet niet lang over na te denken. Hij zat nors even voor zich uit te kijken, keek naar Bob, keek naar de drukte van winkelende mensen overal om hem een en vroeg kortaf:
„Welke schade?”
„Schade aan pakken en pakketten achterin. Wat zocht je eigenlijk in mijn wagen? Wou je een gratis cadeautje uitzoeken voor je lieve neefje?”
De gangster keek hem vlak en nietszeggend aan. Hij herhaalde alleen zijn vraag:
„Wat is de schade?”
„Zal ik eventjes gaan bekijken”, verklaarde Kettering. „Blijf daar zitten en hou je koest. Ik heb ook liever geen gezanik met politie aan me kop.”
De gangster kruiste de armen, haalde een dun houtje uit het borstzakje van zijn jas en begon aan zijn tanden te peuteren, met een gezicht of hij geen zorg op de wereld had. Bob zette zijn eigen auto vlak vóór de truck netjes langs de trottoirband en liep om de bestelwagen heen. Een deur ervan hing open, maar er was binnen geen licht aangemaakt. Het was er schemerdonker en gloeiend heet ook, merkte Bob, toen hij zich naar binnen hees. Los pakpapier en touw lag overal verspreid.
„Ze hebben hier nogal huisgehouden”, zei Kettering. „Wat kan die gekken toch bezield hebben? Wat zijn nou al die bestellingen bij elkaar waard?”
Bob vond het maar beter om hem daar niet al te hard over te laten denken. Hij zei:
„Weet je wat heel goed mogelijk is? Dat warenhuis van jullie verkoopt toch ook horloges en zo?”
„Van alles. Vanaf levende nijlpaarden tot en met zoethout.”
„Er kan toch best bij een van die pakken een zichtzending dure horloges hebben gezeten of zo iets? Per slot van rekening overvallen ze ook wel eens een postauto omdat er een zending van waarde in zit.”
„Daar kon je wel eens gelijk in hebben”, erkende de chauffeur, in het papier ritselend. „Zo te zien is er niks kapot. Hier . . . een schemerlampekap stuk. Maar als dat àlles is. Dat ding koop ik gewoon ergens in een van onze eigen warenhuizen opnieuw en doe het er weer bij. Nee, ik heb het al bekeken.”
Bob wilde hem liever uit die truck weg hebben, want hij zat in zenuwen dat er ergens een fortuin aan juwelen uit zou komen rollen op een heel ongelegen moment.
„Wat moet je aan schadevergoeding hebben?”
Kettering dacht na:
„Twee honderd dollar.”
„O.K.” zei Bob. „Ga jij bij die vent vóór dat geld halen en onderwijl vertel ik aan deze knaap hier, wat er aan de hand is.”
Bob deed dat, onderwijl de zakken van de bandiet navoe lend. Geen juwelen. Kettering was in twee minuten terug, terwijl Bob juist het staartje van hun overeenkomst aan de gebonden bandiet mededeelde. Die lag te zweten als een otter en zei hijgend:
„Goed, al lang goed. Maar laat me uit deze oven. Ik stik hier.”
Bob maakte hem los en vermaande:
„Stap nou uit zonder veel opzien te baren, wil je? Geen nieuwsgierige politie aan ons hoofd.”
De bandiet sprong naar buiten, veegde zijn hoofd af met een zakdoek en gromde:
„Waar is onze auto?”
„Niets van gezien. Zal daarginds nog wel ergens staan.” De man liet een korte snauw horen en verdween. Bob sprong naar buiten, volgde hem en zag nummer één nog achter het stuur zitten. Hij zei kort:
„Ik kom even daar binnen om je zakken na te voelen. Kettering wil zeker weten dat je geen horloges hebt gestolen of zo iets.”
„Voor mijn part”, zei de bandiet nors. Hij liet zich gewillig aan alle kanten bekloppen en onderzoeken en informeerde: „Kunnen we nou eindelijk gaan?”
„Gerust”, zei Bob en bleef hen beide nakijken tot zij in het straatgewoel waren verdwenen. Daarna liep hij weer naar achteren en zag Kettering, tot zijn grote geruststelling, de deuren daar op slot draaien. De chauffeur keek wat glazig, maar niet ontevreden. Hij keek ook Bob heel welwillend aan.
„Jij bent een handige jongen, zeg. Jij zult het een eind schoppen in de wereld.”
Bob had andere zorgen aan zijn hoofd; meer over het heden dan over de toekomst.

* * *
„Zeg, ik wil best een paar centen verdienen. Voor tien dollar help ik jou om alle pakketten die losgescheurd zijn, weer netjes in te pakken.”

Kettering keek hem onderzoekend aan:
„Jij ziet er anders niet uit als het soort van jongens dat met alle geweld tien dollar hard nodig heeft.”
„Dat denk je maar”, zei Bob. „Dacht je dat mijn vader me de schade aan die Buick niet zelf liet betalen?” Kettering begon te lachen:
„Nou, tien dollar is niet te duur. Ik kan daar best een hulpie bij gebruiken. Zullen we dan aan de overkant eerst effe een coke gaan drinken?”
„Asjeblief”, zuchtte Bob. „Ik sterf van de dorst.”
Kettering liep naar de cabine van zijn truck, door Bob gevolgd, om de sleuteltjes uit het contact te halen. Hij liet zijn onderzoekende blik door de kleine ruimte gaan om te kijken of alles in orde was, nu er een tijdlang een vreemde in bezig was geweest. Bij die controle trok hij ook het dashboardkastje open. Hij hield het enkele tellen lang open en langzaam zakte zijn kaak naar beneden, tot zijn mond een verkleinde uitgave leek van het gapende kastje. „Is er wat?” vroeg Bob, onschuldig.
De chauffeur slikte, reutelde wat en bracht toen uit: „Mijn bonnen! Daar liggen mijn bestelbonnen weer!” „Zie je wel. Je hebt je vergist, man.”
„Ik heb me niet vergist. Bestáát niet.”
Bob keek hem bezorgd aan:
„Zeg, Kettering, weet je wel héél zeker dat je je lekker voelt?”
Kettering graaide het pak bonnen uit het kastje en keek Bob verwilderd aan: „Wat bedoel je dáármee?”
„Nou, je hebt toch geen last van de hitte of zo?”
„Ik weet het niet meer”, zei Kettering grimmig. „Ik weet niets meer. Jij bent gek, of ik ben gek of misschien is heel de wereld gek.”

Hij keek wantrouwend naar alle kanten om zich heen, draaide het zware portier van de cabine secuur op slot, probeerde nog eens het slot van de deur aan de achterkant, voelde in zijn zak naar het rolletje van tweehonderd dollars, keek naar het pak bestelbonnen dat hij krampachtig in één grote knuist hield gekneld en stak, in zichzelf mompelend, de straat over naar een drugstore. Bob wandelde kalm achter hem aan. Maar vóór Kettering de drugstore binnen ging, keerde hij zich onverwacht om en keek naar zijn truck, juist alsof hij verwachtte dat het ding een luchtspiegeling was en intussen kon zijn verdwenen. Maar de truck stond er nog. Kettering liep naar het soda-buffet en bestelde twee cokes met ijs. Bob nam een kolossale eerste slok en zette zijn glas neer:
„Ik moet effetjes opbellen, zeg.”
„Ga je gang”, zei Kettering, die het pak bestelbonnen stond door te bladeren, nog steeds met het hoofd schuddend en in zichzelf mompelend.
Bob zocht even in het telefoonboek en gooide wat muntstukken in het toestel. Hij kreeg de drugstore in Cooper’s Valley zonder veel moeite en vroeg naar Mr. Roos. Terwijl hij wachtte, hoorde hij aan de andere kant de muziek van de juke-box daveren. Dan een bekende stem.
„Arie? Bob hier.”
„Grote joelende juke-boxen. Waar heb jij gezeten?”
„Veel te ingewikkeld om je nou te vertellen. Heb je een auto daar?”
„Kunnen we huren.”
„Doe dat meteen. Kom naar Ralston. Drugstore van Phillips.”
„Lieve help. Wéér een drugstore. Wat wordt dit? Een moderne Elfdrogisterijen-tocht?”
„Nou geen fratsen, moppen of grollen, dikke. Vraag me niet hoe of waarom, maar ik ben samen met de chauffeur van die besteltruck op pad.”
„Hoe heb je dat in naam van Sinterklaas en alle surprises klaargespeeld?”
„Kan ik nu niet uitleggen. Waar is Jan?”
„Hier bij me. Heeft alle bonnen-adressen overgeschreven.” „Prima. Ik laat een briefje voor je achter in deze drugstore hier. Op naam van Roos. Maar kom zo vlug mogelijk hierheen, want je moet ons zien in te halen en we blijven hier niet lang.”
„Phillips drugstore. In Ralston, hè?”
„Dat is ’m, dikke. Adie.”
Bob hing de hoorn op en liep terug naar het ijsbuffet. Juist op tijd, want de chauffeur stond al af te rekenen. „Als je nog wat wil verdienen, kom dan mee, want ik ga weg. Al te veel tijd verknoeid.”
De man scheen in die paar minuten alweer te zijn teruggekeerd tot zijn normale staat van kortaffe norsheid. „Ik ben je man”, beloofde Bob. „Zeg, waarom zou ik mijn eigen auto hier niet laten staan? Ik kan net zo goed in jouw auto meerijden. Dat komt me een hoop goedkoper.” De chauffeur dacht daar over na, met een geldstuk op het marmer van de toonbank tikkend.
„Ja, kijk eens” (hij raadpleegde zijn polshorloge) „ik heb een massa tijd verloren. Ik rijd van hier metéén naar de Galleries-garage in Harrisburg. Dat is nog een heel eind en daar ben ik toch al niet voor donker. Daar heb ik de ruimte om die pakken op mijn gemak in orde te brengen en weer op volgorde te leggen. Maar je moet maar zien dat je vandaar op je eentje terug komt.”

„Ik ga wel liften”, zei Bob luchtigjes. „Heb je één minuut? Effe een briefje aan mijn vader schrijven over die Buick.” „Als je dan maar opschiet met dat gezeur.”
Bob kocht ijlings een vel papier en een enveloppe, ging bij een ander buffet staan en krabbelde het volgende bericht:

Arie en Jan,

Hiertegenover staat mijn auto geparkeerd. Sleuteltjes in deze envelop. Ik rijd met de truck mee, rechtstreeks naar de garage van „The Galleries” die ergens in Harrisburg moet zijn. Pik me daar op.

Bob.

Hij stopte briefje en autosleuteltjes in de enveloppe, schreef daar op:
„Wordt afgehaald door Mr. Arie Roos” en gaf de brief, samen met een dollar fooi, aan de bediende van de boekenafdeling. Die dollar was om te zorgen dat die het niet vergat.
„Komt dik voor mekaar, mijnheer!” beloofde de bediende, die heus niet elke dag een dollar fooi kreeg.
„Wordt ook door een héél dikke jongen afgehaald”, zei Bob en volgde de alweer zuur en ongeduldig kijkende chauffeur naar buiten, waar de zon nu al zo laag hing dat zij in de lengte door de hoofdstraat scheen en lange schaduwen wierp. Maar zij kregen eerst nog een kwartier vertraging, want een der achterbanden bleek een gat te hebben en het wiel daar moest worden verwisseld.

HEIBEL IN HARRISBURG

Toen de dikke Arie uit de telefooncel terugkwam, zat Jan met gespannen aandacht naar hem te kijken. Maar Arie’s rond, sproetig gezicht verried totaal niets. Hij ging weer tegenover Jan aan het tafeltje zitten en riep: „Betalen!”
Jan, die zijn ongeduld niet langer meer kon bedwingen, barstte los.
„Wat is er nou? Was dat Bob aan de telefoon?”
„Ja, wat dacht je dan? President Eisenhower?”
„En wat had-ie?”
De bediende, met een witte marine-muts op, kwam op hun tafeltje af, met de rekening in de hand. Arie zei, het pa piertje aannemend:
„We moeten als de raphazen naar een plaatsje dat Ralston heet. Ga maar een auto huren.”
De rekening was twee dollars en zestig cent. Arie legde drie dollar plus een kwartje neer en wuifde het geheel weg. De bediende streek het op, mompelde wat en wandelde weg.
„Je geeft weer véél te veel fooi!” barstte Jan uit, „Vijfenzestig cent, op twee dollar zestig. Die Amerikanen blijven toch onbeschoft, hoeveel fooi je ze ook geeft.”
Arie nam het tijdschrift op waar hij in had zitten lezen: „Ga nou maar een auto huren.”
„Ga jij niet mee dan?”
Arie keek op, met opgetrokken wenkbrauwen:
„Ik? Dank je wel. Jij bent de zuinige en economische. Ik kom toch maar in de verleiding om te grote, te snelle, te blinkende of te duur-in-de-benzine-zijnde wagens te huren. Ga jij nou maar en kom terug met een pracht van een auto die zowat niks aan huur kost. Dat is jou wel toe vertrouwd.”
Jan stond op, schoof zijn stoel nijdig onder het tafeltje en antwoordde:
„Geldsmijterij is nergens goed voor.”
„Jawèl”, vond Arie. „Dan kunnen andere mensen ook eens wat verdienen.”
„Andere mensen”, snauwde Jan, „geven het ons óók niet cadeau.”
„Hoeft ook niet”, zei Arie vriendelijk. „Ik ben zesmaal zo slim als andere mensen. Dus kan ik mijn geld ook zesmaal zo makkelijk uitgeven.”
„En ik dan? En ik dan?”
„Jij bènt niet zes keer zo slim”, constateerde Arie. „Jij bent alleen maar zes keer zo zuinig. Als jij op je eentje iets zou moeten verdienen, ving je nooit een kwartje.” Jan barstte zowat van woede:
„O, ja? Dus jij bent de slimmeling die het geld verdient?” Arie haalde de schouders op en bleef zitten lezen. Er waren nu en dan van die momenten dat die eeuwige zuinigheid van zijn vriend Jan hem dik en dwars de keel uit ging hangen. Vriend Prins stond eventjes woedend op het rossige haar van Arie neer te kijken, keerde zich dan op zijn hakken om en beende de drugstore uit. Buiten leunden drie opgeschoten jongens tegen de gevel, elk met een brandglas in de hand, waarmee zij ingebrande tekeningen maakten op plaatjes triplex. Er hing een scherpe geur van schroeiend hout. Jan vroeg:
„Is hier ergens ook een garage waar ik een auto kan huren zonder chauffeur?”
Slechts één van de drie keek even op en rukte met zijn hoofd naar het einde van de hoofdstraat.
„Tweede straat links. Garage van Stevens.”
„Dank je”, zei Jan en ging op weg, bij de riem zijn broek omhoog hijsend, want hij had daar het FN-pistool nog in, plus twee gevulde patroonhouders en dat was een aardig gewicht. De cilinder-revolver had hij aan Arie gegeven. Hij liep stug door met een nijdige trek op zijn gezicht, want elke keer dat iemand hem over zijn zuinigheid aanviel, zakte Jans humeur met sprongen. Dat kwam natuurlijk, omdat Jan in zijn hart de dikke Arie benijdde om de volslagen onverschilligheid, waarmee die met geld omsprong. Jan had een onprettig idee dat de dikke Roos zelfs nog grinnikend en onverschillig de schouders op zou halen, als hij onverwacht al zijn geld tot de laatste cent kwijt zou raken. Jan snapte dat niet. Hij schopte korzelig een steentje uit de weg en mompelde:
„Onverantwoordelijke gek! Hij trekt zich nergens wat van aan! En je zult zien dat van deze hele juwelenjacht niets terecht komt. Niets. Allemaal weggesmeten geld. Auto’s in de prak rijden en andere auto’s huren en dadelijk moe ten we nog vliegtuigen gaan bestellen, ook. En dan nog te zeggen dat hij slim is en ik alleen maar zuinig. Je hoeft helemaal niet slim te zijn om geld over de balk te gooien. Dat kan elke stommeling . . . Dat dóen alleen maar stommelingen. Slimme mensen zijn zuinig . . .”
Toen hij op die manier met zijn gedachten precies in een kringetje was rondgedraaid, had Jan de tweede zijstraat links bereikt en sloeg die in. Rechts zag hij een uithangbord:
Garage Stevens Zuiderstraat Elf Rij Uzelf !
De garage was een lang, laag gebouw van gewapend beton met een veel kleiner woonhuis als een vierkant soort hoedje er boven op. Binnen, waar het koeler was, en schemerig, hing een vage lucht van gebrande rubber. In een hoek waren twee mannen bezig, met een kettingtakel een motor uit een auto te hijsen. Een van de mannen had een vettige hoed op en daar kun je in de meeste garages wel de eigenaar aan herkennen. Zo ook hier.
„Bent u mijnheer Stevens?” vroeg Jan.
„Nog een centimeter of wat”, zei Stevens, in de motorkap loerend . . . „Daar komt-ie. Ho! . . . Houwen zo.” Hij keerde zich om, schoof de hoed achterop zijn hoofd en keek Jan van onder tot boven aan.
„Dat ben ik”, gaf hij dan toe.
„Mijn naam is Prins. Jan Prins. Ik wou graag een auto huren, want mijn eigen wagen doet het niet meer en ik moet dringend naar Pittsburgh.”
Stevens viste met twee vingers in een borstzak van zijn overal en haalde daar een deerlijk verfomfaaid pakje Camel uit. Hij trok een sigaret recht tussen zijn lippen en twee vingertoppen, maar stak de sigaret niet aan. In plaats daarvan begon hij met zijn voortanden op het eind ervan te kauwen. Zijn ogen bleven almaar Jan aankijken. De monteur ging op het spatbord van de auto zitten, liet een moersleutel losjes tussen zijn knieën heen en weer slingeren en begon een nummertje te zuchten.
„Je bent geen Amerikaan, hè?” zei Stevens.
„Nee”, erkende Jan. „Ik ben Hollander. Ik logeer bij Evers, de directeur van de motorenfabriek in Pittsburgh. Maar . . .”
Stevens vroeg plotseling:
„Die auto van je, die het niet meer doet? Staat die hier?” Jan begon te wensen, dat hij nooit over een auto had gepraat. Maar dat was een reeds te late wens. En aarzelen was helemáál fout.
„Jazeker”, antwoordde hij. „Maar die doet het niet meer. En ik heb ontzettende haast, en . . .”
„Heb je geld bij je?”
„Jazeker. En een paspoort ook.”
Stevens stak de hand uit.
„Laat zien.”
Jan trok omzichtig het paspoort uit zijn achterzak, hopend dat de bobbel in zijn broekzak niet al te veel op een pistool zou lijken. Stevens bekeek het paspoort en liet een knor horen.
„Je betaalt me honderd dollar borgstelling.”
Terwijl hij dat zei, schoten zijn scherpe ogen over de rand van het paspoort heen naar Jans gezicht. Hij voegde eraan toe:
„En je geeft me de sleutels en de papieren van je eigen auto.”
„Ja maar.. .” Jans hele wezen kwam toen daartegen in opstand. „Dat is onzin”, verklaarde hij heftig. „Als ik mijn eigen auto hier laat, hoef ik toch zeker bovendien niet nog eens honderd dollars te betalen? Je betaalt geld als onderpand als je niets anders achterlaat.”
„Hm”, vond Stevens. „Wat is het voor een auto?”
„Een De Soto”, antwoordde Jan, in zijn zak tastend en daarna doende alsof hij schrok. „Jikkie, ik heb de sleuteltjes erin laten zitten. Zal ik ze even gaan halen?” „Waar staat hij?”
„Ik weet niet hoe die straat heet. Een eind verderop. Bij een soort fabriek.”
Stevens gaf Jan het paspoort terug, haalde diep adem, nam de sigaret uit zijn mond en schreeuwde: „Jackie!” Door een ovaal gat in het plafond galmde een krijs terug. Drie seconden later kwam een jongetje van een jaar of zes, met een spijkerbroek aan en een Davy Crockett-muts op, zo behendig als een slingeraap naar beneden glijden langs een blankstalen paal, die recht omhoog liep door dat gat, juist zoals in brandweerkazernes. Hij kauwde gum met enorme draaiende bewegingen van zijn onderkaak. Hij plantte zich vlak voor zijn vader en keek zowat recht omhoog.
„Tis er?”
„Ga met deze knaap hier mee en kijk of er een De Soto staat waar hij zegt dat-ie staat. En of hij de sleuteltjes eruit haalt.”
„Yes”, zei de jongen en keek Jan van onder tot boven aan, juist zoals zijn vader het had gedaan. „Komt voor mekaar.” Hij maakte een felle beweging met zijn hoofd naar de richting van de straat. „Kom mee, Bud.”
Daarna schoof het kleine jongetje de handen in de zakken van zijn spijkerbroek en wandelde parmantig voor Jan uit, de zonneschijn in, met die vroe grijpe, een beetje aapachtige volwassenheid die bijna alle jonge Amerikaanse kinderen kenmerkt. Jan dacht daar over na terwijl zij terugliepen naar de hoofdstraat. Amerikaanse kinderen van drie, vier, vijf of zes jaar leken allemaal veel pienterder dan Europese kinderen. Maar daarna schenen ze stil te blijven staan en hoe ouder ze daarna werden, hoe stommer ze leken in vergelijking met Europeanen. Het jongetje bleef op de kruising wachten, wijdbeens en vroeg: „Waarheen?”
Jan wees kortaf met zijn duim naar rechts en bij elke kruising herhaalde zich die pantomime, tot zij, nog steeds met het jongetje voorop, in het doodlopend steegje bij de De Soto arriveerden. Jan opende het voorportier en haalde de sleuteltjes uit het slot, met de aap-achtige oogjes van het stoer gumkauwende jongetje steeds op zich gericht.
„Voorruit kapot”, merkte het jongetje op.
„Steen tegen aan gesprongen”, antwoordde Jan achteloos. Hij voelde in een portiertas, haalde er de autopapieren uit en drukte het portier dicht. De uniformpet liet hij maar rustig op de voorbank liggen.
„Wat mankeert er verder aan?”
Jan haalde de schouders op en begon terug te lopen. „Snap ik niks van. Benzine zit erin. Ontsteking, denk ik. Of de benzineleiding verstopt.”
Zij kwamen de garage op dezelfde wijze weer binnengemarcheerd. De motor was uit de carrosserie gehesen en lag naast de wagen op de cementvloer. De monteur stond zijn voorhoofd af te wissen. Het jongetje stopte wijdbeens naast zijn vader.
„OK.”, rapporteerde hij. „Voorruit kapot door een kei. Is een De Soto, allright. Nieuwe. Hij heeft de papieren en de sleuteltjes er uit gehaald.”
Stevens keerde zich om en hield de hand op. Jan had onderweg na lopen denken en hield het pakje papieren even terug.
„Luister eens . . . Kunt u die auto daar niet laten staan?” Stevens liet zijn hand zakken en keek Jan scherp aan. „Waarom? Is er wat mee? Wou je ’m niet gerepareerd hebben? Heb je liever dat iemand anders ’m nakijkt?' „Och nee . . . Maar om nou al die moeite te doen . . .” Stevens antwoordde met groot ongeduld:
„Luister eens, ik ben er niet op uit om iemand anders een reparatie-karweitje af te kapen. Ik wil alleen een onderpand. Als je liever hebt dat die wagen daar blijft staan, dan laat je ’m staan tot in der eeuwigheid. Als je maar snapt dat ik ’m als onderpand houd tot mijn eigen wagen terug is en je mij hebt betaald.”
„Dat is volkomen duidelijk”, zei Jan, opgelucht en overhandigde de papieren en het sleuteltje. Daarna verliep alles weer met typisch Amerikaanse vlotheid. Stevens viste een bosje sleutels uit zijn zak, gaf die aan Jan en knikte met het hoofd naar een stoffige, chocolabruine Pontiac met opvouwbare linnen kap, die enkele meters verder stond.
„Neem die maar. Jackie! Kijk es effe hoe de kilometerteller staat.”
Het kleine jongetje opende het portier met beide handen en riep even later terug: „Op zeuven vijf acht.”
Stevens zat alweer bij de motor gehurkt.
„O.K. Neem maar mee.”
Hij scheen Jan Prins en zijn Pontiac al volkomen vergeten te zijn.

* * *
Jan stopte voor de drugstore, zag de dikke Arie daar nog zitten lezen en toeterde. Roos kwam meteen naar buiten en klom in de wagen. Zij stoven met een vaart Cooper’s

Valley uit.
„Aardige slee”, constateerde Arie. „Heb je fijn kunnen afdingen?”
Jan keek strak voor zich uit naar de op en af hellende weg en gaf alleen een knor als antwoord. Hij was niet helemaal gerust over de manier waarop die auto-huurderij was verlopen. Hij had het vage gevoel dat hij het ergens niet bijzonder slim aan de steel had gestoken. Arie Roos, daarentegen, was kolossaal opgewekt, neuriede een eigengemaakt lied en zat met zijn dikke vingers op de portierrand te trommelen.
„We moeten ergens informeren waar Ralston precies ligt. We gaan een briefje ophalen in de drugstore daar.” „Hm”, zei Jan. „Begint langzamerhand te lijken op een soort snipperjacht per auto.”
„We moeten toch op íéts jagen?” vond Roos. „Als de mens in het leven niets te jagen heeft, verveelt hij zich dood.” „Er moest eens een beetje op jou worden gejaagd”, zei Jan. „Dan werd je misschien eens wat magerder.”
„Poeh”, zei dikke Arie, met enorme kalmte. „ Ik laat me gewoon niet jagen. Net zo min als ik me zuinig laat maken. Let jij nou maar op je stuur, dan kan ik rustig dit verhaal uitlezen.”

* * *

De snelweg, waarover Bob samen met Kettering in de be steltruck voortraasde, is bij de Amerikanen bekend als de Pennsylvania Turnpike, en dat is de allereerste moderne tolweg die er in de United States werd aangelegd, in de jaren ’30, toen ging blijken, dat voor het groeiende snelverkeer een geheel nieuw soort wegen nodig waren. De praktische Amerikanen vonden, dat een snelweg die dag en nacht door een enorm verkeer wordt bereden, zichzelf best betalen kon door het heffen van tol; dat is een bepaald bedrag per kilometer bereden weg. Op alle plaatsen waar je zo’n weg opkomt, is dus een tolhek met een man die je een kaartje geeft. Je betaalt pas als je de weg weer verlaat, juist zoveel als het aantal kilometers dat je er gebruik van hebt gemaakt. Heb je er geen geld voor over, zo’n snelweg te gebruiken, dan staat het je volkomen vrij om de oude wegen te berijden, die niets kosten . . . maar dan ben je uren langer tijd kwijt en je geld haal je er aan be spaarde benzine heus wel uit, want de snelweg loopt rechttoe-rechtaan. De oude wegen daarentegen volgen vaak kleine plaatsen en leiden dwars door stadjes en steden. Toen Bob en Kettering in de buurt van Johnston op de Pennsylvania Turnpike terecht kwamen en hun kaartje haalden, hing achter hen de zon al vrij laag boven de horizon. „Ik rij nou maar ineens door naar Harrisburg”, bromde de chauffeur, rechtop schikkend achter zijn stuur en het gaspedaal een ferm eind intrappend. Zij zaten geklemd in een lange file van luxe - en vrachtwagens die alle over de zesbaansweg oostwaarts snorden, naar Harrisburg, de hoofdstad van de staat Pennsylvania.
„Pracht-uitvinding, die snelwegen, hè?” zei de chauffeur trots. „En een goed idee om die door het verkeer zelf te laten betalen.”
„Oh, sure sure”, knikte Bob. Hij ging daar liever maar niet meer op in, want dat verhaal had hij, lang geleden, tegen zijn Hollandse vrienden Jan en Arie óók eens opgehangen en die hadden hem zowat onder tafel gelachen.
(„Luister!” had Jan toen gezegd. „De United States zijn een rijk dat bestaat uit staten. Precies zo bestaat Nederland uit provincies. Vroeger waren de Nederlandse provincies nèt zo onafhankelijk van elkaar als die staten van jullie nu nog zijn. Jullie staat Pennsylvania, die wij dus provincie noemen, legt een eigen snelweg aan, maar heeft geen zin om daar verkeer uit andere staten gratis over te laten rijden, hoewel dat een belang is van het hele land. Dus Pennsylvania heft tolgeld. Dat deden wij in Holland vóór de oorlog ook. Daar mocht je niet op een provinciale weg rijden zonder een wegenkaart voor die weg. Maar wij kregen al héél gauw in de gaten, dat wegen een belang zijn voor het hele land. Al die tollen en kaarten waren alleen maar geld- en tijdverlies. Dus nu betaalt het rijk alle wegen uit één rijkswegenbelasting. Jullie Amerikanen zijn niet vóór, maar ongeveer vijftig jaar bij ons ten achter. Al die prachtige nieuwe tolwegen die jullie nu aanleggen worden allemaal weer opgedoekt omdat er massa’s mensen nodig zijn om het geld te innen en weer andere mensen om de tolgaarders te controleren. En er gaan miljoenen uren verloren met telkens weer wachten en betalen. Over twintig jaar moeten jullie al die tolwegen weer opdoeken en er rijkswegen van maken en dan zijn jullie eindelijk precies even modern als we in Holland al sinds 1945 zijn.”)
„Zeg”, riep Bob, boven het luide gedaver van de diesel uit. „Ik zit hier eigenlijk mijn tijd naast jou maar te verknoeien.”
De chauffeur keek knorrig even opzij:
„Hoezo?”
„Ik heb toch niks te doen. Als ik vast eens achterin ging zitten en begon met die pakken te sorteren en al dat afgescheurde papier weg te gooien?”
Kettering trapte op de rem, omdat vóór hem een auto te langzaam voortzeulde. Wantrouwig zei hij:
„Wat wil jij je toch almaar met mijn pakken bemoeien?” „Bemoeien? Ik? Ik probeer wat te verdienen.”
Maar Kettering was nu eenmaal wantrouwig geworden en bleef dat.
„Blijf jij nou maar met je vingers van mijn bestellingen af tot ik er zelf bij ben. Anders raakt de hele boel in de war. En als er iets verdwenen is, heb ik er helemaal geen controle meer over: We doen het in Harrisburg en als dat je niet bevalt, dan stap je hier meteen maar uit.”
„Oejoei!” dacht Bob. „Nou ben ik effetjes te ver gegaan. Waffel dicht houden, Bobbie. Over andere dingen praten.” Hij begon over andere dingen te praten. Over een heleboel andere dingen. Alleen niet over pakken of pakpapier.

In Harrisburg, een stad die gelegen is midden in de langgerekte bergketen, gevormd door de Appalachian Mountains, stond geen warenhuis van „The Galleries”, maar dat had daar wel een garage en een vrij grote ook, omdat Harrisburg het natuurlijke ontmoetingspunt is voor trucks die zuidwaarts rijden naar Virginia, Washington en North Carolina; noordwaarts naar Maine of Massachussetts en oostwaarts naar New York (City). Het grote warenhuisconcern had natuurlijk niet alleen een vloot van bestelwagens, maar een nog grotere vloot van trucks die de ingekochte goederen náár de warenhuizen moest brengen. Men kan natuurlijk moeilijk verkopen zonder zelf eerst in te kopen. De bewegingen van die hele vloot van vrachtwagens en de verdeling van chauffeurs over die wagens werd voor de oostelijke staten vanuit Harrisburg geregeld. De garage daar was een bedrijf op zichzelf; een half huizenblok beslaande, met ingangen aan twee zijden van het blok; een eigen reparatiewerkplaats en op de eerste verdieping, een reeks kantoren waar men alles regelde en kon overzien. Op de hoogste verdieping waren badkamers en een reeks eenvoudig ingerichte logeervertrekken waar vermoeide chauffeurs, als zij dat wilden, konden uitrusten. Want velen van hen woonden natuurlijk over de hele Verenigde Staten verspreid en spa arden liever het geld voor een hotel uit. Daar was ook een cantine, een sportzaal en een dag-en-nacht in bedrijf zijnde smalfilmbioscoop.

De voor-inritten van deze garage lagen aan een vrij drukke straat, die uit het centrum van Harrisburg recht naar een der hoofdwegen voerde. Maar de achter-ingangen kwamen uit op een driehoekig plein, omzoomd door een bioscoop, wat hoge flatgebouwen en een tramremise; een van die rommelige stadspleinen die kennelijk niet weten of ze nu in vergetelheid weg zullen gaan zakken of zichzelf opknappen door in plaats van die ouderwetse tramremise wat nieuwer te bouwen. De neonlichten van de bioscoop laaiden al in groen en rood met de namen van Kim Novak en Frank Sinatra, toen een heel neutraal uitziende gesloten Kaiser zoetjes om een hoek dat plein op kwam neuzen, met twee mannen voorin gezeten.

„Parkeer daar maar rechts, King”, wees de man naast de bestuurder. „Aan de donkere kant. Tegenover de bioscoop.” Van het driehoekige plein werd één zijde ingenomen door de achterinritten van de garage. De tweede zijde bevatte de tramremise en de bioscoop. De derde zijde was bijna geheel opgetrokken uit flatgebouwen met diepe portieken, waarin rijen bellen en brievenbussen boven elkaar zaten. De Kaiser parkeerde aan de rustige zijde, vóór de flats. King, die aan het stuur zat, keek op zijn horloge.
„Half acht, Pietro.”
„Hm. Zijn we niet aan de vroege kant?”
„Beter te vroeg dan te laat. Je weet nooit.”
Beide mannen staken een sigaret op en zaten zwijgend te kijken naar het drukke bedrijf in de helder verlichte garage. De uitgangen aan deze zijde waren voorzien van grote roldeuren, die alle open stonden. Vanaf de plaats waar zij geparkeerd stonden, hadden beide kerels een pracht zicht over de door TL-buizen helder beschenen bedrijvigheid van chauffeurs en monteurs. Na een halve minuut zei de man aan het stuur:
„Zie je dat? Aan de overkant?”
Pietro keek opzij:
„Bij de bioscoop?”
„Nee: De overkant van de garage. Aan de andere kant zijn óók inritten. Die ve nt kan best van de andere kant komen.”
Pietro knorde:
„Al die wagens zien er eender uit. En we weten niet eens zijn nummer. Alleen dat hij Kettering heet.” Hij smeet zijn half opgerookte sigaret uit het portierraam en kondigde aan:
„Ik ga even met een van die monteurs daar praten. We zullen toch iets méér moeten weten als we de goeie wagen moeten pakken.”
„Ik blijf hier wel wachten.” „OK. Ben zo terug.”

* * *Pietro wandelde kalm naar de middelste der grote, openstaande garage-deuren, stond daar even naar binnen te kijken en stapte dan op een vrij jonge monteur af, die gehurkt bezig was, een zware transportbuitenband om een wiel te leggen. Toen hij de keurig in de vouw gestreken broekspijpen van een onbekende man aan de overzijde van de band zag verschijnen, hield hij even met zijn werk op, keek omhoog en veegde zich met een overal-mouw de bezwete bruine krulharen uit het voorhoofd.

„Goede avond”, wenste Pietro, nogal luid, want de grote, kale garageruimte daverde van het gerinkel van gereedschap en het grommen van lopende motoren. Bovendien schalde nu en dan een stel luidsprekers allerlei aankondigingen rond, nagenoeg even onverstaanbaar als die op een rumoerig stationsperron. „Ik heb er wat geld voor over als u mij een plezier zou willen doen.”
De monteur keek schichtig over zijn schouder, de grote ruimte in.
„Hangt er vanaf wat het is.”
Pietro trok een bruine handschoen uit, haalde een smalle portefeuille te voorschijn en viste daar een biljet van tien dollars uit. Hij vouwde dat op met behendige bewegingen van zijn rechterhandvingers en hield het daarna tussen duim en handpalm. Hij liet zijn arm los naar beneden hangen.
„Ik ben een neef van chauffeur Kettering. Ik ben juist uit het leger ontslagen en ik wou hem verrassen. Ik heb naar de zaak in Pittsburgh opgebeld en daar is hij vanmiddag hierheen vertrokken met een wagen vol bestellingen. Maar ik weet niet hoe laat hij binnen komt. Snap je?”
De monteur knikte. Dat was niet moeilijk te snappen. Pietro vervolgde:
„Nu heb ik geen zin om hier rond te blijven hangen en . . .” De monteur keek zeer zenuwachtig over zijn schouder en zei gehaast:
„Dat kan ook helemáál niet. De directeur loopt hier vanavond rond met een humeur als een zieke beer. U staat hier eigenlijk al veel te lang. Dadelijk stuift hij hierheen om te vragen wat u hier te maken hebt.”
Pietro knikte:
„Bovendien weet ik niet welke ingang Kettering dadelijk binnenkomt. Kun jij voor me uitvissen, wanneer hij binnen is en me dat zeggen?”
De monteur knikte snel en stak de hand uit. Het biljet van tien dollar kreeg een nieuwe eigenaar.
„Maar dat kan niet metéén. Eerst even deze band afmaken. Waar kan ik u vinden?”
Pietro wees achter zich naar het half-verlichte, halfduistere plein. „Daar . . . vóór die flatgebouwen. Daar staat een donkergrijze Kaiser. Dat is mijn auto. Daar zal ik in wachten. Als je me vertelt dat mijn neef Kettering binnen is en me zijn auto aanwijst, krijg je nog eens tien dollar.” De monteur nam zijn bandijzer weer op en zei nog, spottend:
„Nou . . . je schijnt nogal op die neef gesteld te zijn. Mijn neven hebben voor mij nog geen pakje sigaretten over.” „Het is mijn enige”, zei Pietro kort. „En ik heb hem lang niet gezien. Dus ik reken op je?”
„Komt pico-bello voor mekaar.” De monteur wurmde hijgend zijn bandijzer onder een velgrand. „Smeer ’m nou, vóór er herrie van komt.”
* * *

Alle partijen van de op de juwelen beluste bandieten schenen van oordeel te zijn geweest, dat de juiste tijd om tot actie over te gaan ongeveer samenviel met het ondergaan van de zon en het aansteken van de stadsverlichting. Een minuut of tien tevoren waren „Specs” Hildebrant en de particuliere detective Hubary eveneens bij de „Galleries” garage aangekomen. Zij begonnen een keer of vier het blok om te rijden, waarin die garage was gelegen, scherp naar beide zijden uitkijkend of zij niet een geparkeerde auto zagen waarvan kon worden vermoed dat Johnny Dalmonte’s Harrisburgse bandieten daarin hun tijd zaten af te wachten. Zij vonden een rode Ford waarin slechts een chowchow op de achterbank lag te slapen, daarna een stationwagen met een dikke man erin, die broodjes zat te eten uit een papieren zak en die er ook niet bepaald uitzag als een beroepsbandiet, wat Johnny Dalmonte’s handlangers toch zeer beslist wèl waren. Maar na nog één vergeefse toer ontdekte Hubary aan de donkere zijde van het driehoekige plein een Kaiser, die er de keer tevoren nog niet had gestaan.

„Kijk, kijk”, zei Hubary. „Ik geloof dat we warm worden. Maar nu hou ik op met rondrijden, anders krijgen ze ons misschien in de gaten. Luister, Specs, ik parkeer in dat smalle zijstraatje daar, naast de bioscoop. Jij blijft erin zitten voor het geval een politieagent nieuwsgierig wordt.” „Zo”, zei Specs. „En als er eentje nieuwsgierig wordt?” „Dan zeg je dat ik kaartjes ben gaan kopen voor de voorstelling van negen uur.”
Specs grinnikte eventjes.
„Voor de film „Tarzan en de juwelen van Opar”.”
Hubary zwenkte zijn auto het plein over en reed het donkere, stille straatje in. Hij zette de motor af, maar liet het sleuteltje in het slot zitten. Uit het dashboardkastje haalde hij een plat automatisch pistool. Dat gleed in de buitenzak van zijn dunne zomer-overjas. Dan deed hij het portier open en stapte uit.
„Ik ga nu even die Kaiser verkennen. Hou je haaks.” Specs Hildebrant trok een twijfelachtig schone zakdoek te voorschijn en begon zijn bolle brilleglazen op te poetsen. Dat was een eenvoudige en geliefkoosde truc van hem. Zonder die bril zag hij er zo volkomen anders uit dan op zijn politie-foto’s, dat geen agent of rechercheur ter wereld hem dan zou hebben herkend. En op deze avond voelde Specs Hildebrant er heel weinig voor, door politieagenten te worden aangesproken en herkend. Zolang hij zijn kostbare en nog steeds voortvluchtige juwelen niet weer in handen had, bestond er voor Specs rust noch vrede.
Paul Hubary, intussen, zachtjes tussen de tanden fluitend, liep voort over het trottoir langs de flatgebouwen met het typische air van iemand die op een fraaie zomeravond zonder enige haast op weg is naar huis, naar zijn verloofde, naar een biljartavond of naar helemaal niets bijzonders. Hij had de handen in de zijzakken van zijn openhangende overjas en de hoed ver achter op het hoofd. En terwijl hij zo, onbezorgd, voortdrentelde, zag hij een man de Kaiser verlaten en het plein oversteken naar een der verlichte garage-uitritten. Hubary vertraagde zijn pas nog een beetje, haalde een pakje sigaretten te voorschijn, viste er een exemplaar uit, stak dat tussen zijn lippen en duwde het pakje weer weg. Daarna wandelde hij kalm verder, en in schuinse richting op de Kaiser toe. Die auto stond met de radiator naar de garage gekeerd en Hubary kon, in de lengte door de wagen héén kijken, tegen de verlichte achtergrond van de garage. Er was een man in de Kaiser blijven zitten, achter het stuur. Paul knorde, klemde de rechterhand om de kolf van zijn automatisch pistool; koerste schuin op de Kaiser af, passeerde enkele meters, tot hij zeker wist dat de man achter het stuur hem gezien had en keek dan om en kwam op de wagen af. Hij klopte met de linkerhand op het portierraam en wees op de sigaret die uit zijn mondhoek bungelde. De man binnen draaide het raampje half naar beneden en informeerde nors:
„Wat mot je?”
„Een vuurtje. Heeft u een vlammetje? Mijn aansteker is leeg.”
„Neen. Heb ik niet. Ik rook nooit.”
De volgende seconde wees de loop van Hubary’s pistool, door de open raamhelft, recht op de neus van de man achter het Kaiser-stuur.
„Ik kèn jou”, zei Hubary. „En je weet zeker wel, wat ik hier in mijn hand heb, hè? Ben jij niet King Messaf?” De man achter het stuur zei niets. Zijn ogen bleven vast gericht op de donkere tromp van het wapen. Hubary ging door, zacht en dreigend:
„Ik ben Paul Hubary. Uit Pittsburgh. Ik weet dat jullie hier zijn op last van Johnny Dalmonte. Ik weet nog veel meer. Je weet ook, dat ik particulier detective ben. En als je nou geen zin hebt om voor twintig jaar de bak in te draaien, kom dan die auto uit. Kalm, ordelijk en zonder overbodig lawaai. Ik moet eens rustig met jou praten.” De bluf gelukte, zoals Paul ook wel verwacht had. Het feit alleen al, dat Hubary op de hoogte bleek van de opdracht van Dalmonte was op zichzelf verbazingwekkend genoeg. De gangster zei niets, wachtte tot Paul van buiten het portier had opengedraaid en kwam rustig naar buiten. Paul keek snel het trottoir op en af, liet de hand met het pistool in zijn overjaszak glijden en klopte vluchtig tegen borst en zijzakken van King Messaf’s jasje. Hij vond een korte cilinder-revolver die hij in zijn linkerzak liet verdwijnen.
„En nu gaan we een eindje wandelen, King. Zie je dat smalle straatje naast de bioscoop? Daar is het rustig.”

* * *
Het was héél rustig in het straatje en het bleef ook rustig. Daar was een goede reden voor. Beide mannen naderden de daar nog steeds geparkeerde auto. Paul klopte op het portier:

„Doe open, Specs.”
De juwelendief gooide het achterportier open.
„Welwel”, zei King, zich bukkend om naar binnen te gaan. „Heb je de grote Hildebrant zèlf bij je?”
„Niemand anders”, antwoordde Paul Hubary opgewekt, hief zijn pistool en gaf de gebukt naar binnen kruipende gangster welgemutst een klap op diens achterhoofd. Het was allemaal vakwerk en goed uitgemikt. De man tuimelde naar binnen, inééns op de achterbank. Paul had niets anders te doen dan zijn slappe benen naar binnen sjorren. Hij sloot het achterportier en zei tegen Hildebrant, door het voorraam:
„Onder de voorbank liggen touwen, lappen en een reisdeken. Bind hem en doe een prop in zijn mond. Leg dan een reisdeken over hem heen, dat voorbijgangers niet iets geks merken. Ik ga op nummer twee af. Ze waren samen.” „Komt voor mekaar”, beloofde Specs en werd ineens razend actief. Hij zette er zelfs zijn bril bij op, want er waren nu eenmaal van die momenten in het leven dat je wat risico niet kon vermijden. Dit was één van die momenten, vond Specs. Als de beide afgezanten van Dalmonte eenmaal onschadelijk waren gemaakt, stond er niets meer tussen hen en het terugveroveren van zijn verloren juwelenbuit.

* * *
Zo rustig als Paul Hubary kort tevoren langs de flatgebouwen was geslenterd, zo snel liep hij nu, want die tweede Dalmonte-grapjas zat hem dwars.

„Ben benieuwd of dat Pietro Rossi is”, mompelde hij tegen zichzelf. „Die twee zijn altijd samen op pad. Hij leek er uit de verte wel wat op. Juist zo lang en smal. Daar komt hij weer aan, geloof ik.”
Paul glipte een portiek in en bleef met één oog om de hoek ervan staan loeren. De tweede bandiet kwam doodgemoe dereerd naar de Kaiser terugwandelen en pas toen hij er vlakbij was, scheen hij iets raars te bespeuren, want hij bukte zich plotseling alsof hij in de lengte de wagen wilde doorkijken, stond stil, keek om zich heen het plein rond, liep naar de Kaiser toe, tuurde door een raampje naar binnen, keek het trottoir op en af en haalde ten laatste de schouders op. Hij haalde een sigaret te voorschijn en stak die op. In het felle vlammetje van de Zippo-aansteker herkende Hubary het donkere gezicht met de felle ogen. „Dàcht ik het niet”, mompelde hij. „Het is wel degelijk Pietro Rossi. Die jongen moet óók maar een beetje uit de buurt voor hij me tussen de voeten gaat lopen. Dan hebben we schoon schip gemaakt.”
Hubary wandelde het portiek uit met zijn overjas losjes zwierend en kreeg één korte scherpe blik van Rossi, die blijkbaar dacht, dat zijn verdwenen maat er aan kwam. De gangster keek alweer een andere kant uit, toen Hubary, recht op hem af lopend, zachtjes riep: „Pietro! . . .”
De bandiet draaide zich met een ruk naar hem om. „Sssst!” siste Hubary. „Ik ben het maar. Paul Hubary. Zoek je naar Messaf?”
Pietro zei helemaal niets, tot Hubary vlakbij hem was en hij diens gezicht kon herkennen.
„O, ben jij het? Waar is King ergens gebleven?”
„ Ik heb een boodschap voor jullie van Dalmonte.”
Pietro staarde de detective enkele seconden lang ongelovig aan.
„Jij? Van Dalmonte?”
„Precies”, zei Hubary en duwde zijn hand, in de overjaszak, wat naar voren. „Als je denkt dat ik een zakje toverballen hier in mijn rechterzak heb, ben je mis. Jouw vriendje Messaf zit al veilig opgeborgen. Alleen de politie blijft er buiten. Als je je koest houdt, tenminste. Je zit in een heel vuil zaakje, Rossi. Ga nou die auto in en klim achter het stuur dan ga ik eens met je praten. Misschien kunnen we zaken doen.”
Pietro Rossi deed een lange, lange haal aan zijn sigaret. Het vuur ervan gloeide in zijn donkere ogen. Dan gooide hij de sigaret op het trottoir, keerde zich om en opende het voorportier.
„Verstandig van je”, zei Hubary goedkeurend, achter hem instappend en het portier dichttrekkend. „Nou rijd je linksaf langs die . . .”
Beide mannen verstijfden langzaam, want dwars over het plein kwam iemand recht op de Kaiser af lopen, met de snelle, doelbewuste passen van iemand die weet waar hij op af gaat.
„Zit rustig!” siste Hubary. „Laat mij praten.”
De naderende gestalte had blijkbaar haast en liep zo snel, dat zijn passen bijna in een sukkeldrafje overgingen. „Het is een jongen”, zei Pietro dan, met een lichte toon van verbazing in zijn stem.
„Een of andere jongen”, herhaalde Hubary, binnensmonds. Het was inderdaad een jongen. Het was Bob Evers en hij kwam kaarsrecht op de Kaiser af.

* * *
Chauffeur Kettering, met Bob naast zich, was niet lang tevoren Harrisburg binnen komen daveren en had rechtstreeks koers gezet naar de garage, binnensmonds mopperend dat hij zo gauw mogelijk de rommelboel in zijn besteltruck wilde klaren en dan weer het ruime sop kiezen der nachtelijke Amerikaanse wegen. Hij rolde de gapende betonnen inrit van zijn garage binnen, stuurde de truck naar een rustige hoek, klom eruit, en zag meteen een monteur op zich afkomen.

„Kijk uit, jô!” waarschuwde de monteur. „En rook niet. Hou je gedijst. De Groot-Mogol is hier vanavond aan het rondspoken.”

„Wat?” zei Kettering. „Die magere bulderhond uit Chicago?”
„Precies.” De monteur keerde zich alweer af. „Er zijn er vanavond al twee op staande voet ontslagen omdat er iets niet klopte.”

Kettering stak de handen diep in de zakken van zijn broek en pruttelde een prachtserie onbetamelijke woorden. „Dat zul je nou waarachtig altijd zien!” besloot hij, nijdig een dot poetskatoen over de cementvloer trappend. „Geen kijk op om hier vanavond op mijn gemak die boel daarbinnen te klaren. Niet zolang die bloedhond hier rond aast met de grote kans dat-ie me op de vingers gaat kijken en vragen hoe dat gekomen is.”

Bob, die in de cabine was blijven zitten, vroeg nu: „Maar hoe moet je dan die rommel in orde krijgen? En wanneer?”
Kettering greep een handvol papieren uit een portierzak en kwakte de deur met een smak dicht.
„Ik ga eerst even naar kantoor. Beste is om het ergens onderweg te doen. Blijf daar zitten. Even kijken hoe het land ligt. Ga niet hier rondspankeren. Blijf zitten.”
Bob bleef zitten, maar op hete kolen. Liep de boel nu wéér mis? Hij dacht even na over de wilde mogelijkheid, de sleutels uit het contact te halen, de achterdeur te openen en haastig de rest van de pakken na te gaan zoeken, maar dat plan liet hij gauw varen. De tijd was te kort en als Kettering hem nu achterin betrapte, bleef hij waarschijnlijk aan één stuk door aan het trappen tot Bob buiten op de keien lag.
En dat Bob niets gedaan had, bleek alras maar héél goed, want Kettering was binnen vijf minuten terug, met een grote rol pakpapier onder de arm en een bundel etiketten plus een pot gluton in de hand. Hij gooide die dingen in de cabine.
„Ziezo”, knorde hij. „Zolang ik dàt maar bij me heb, kan ik overal onderweg de rommel redderen.” Hij keek over zijn schouder, even schichtig als de monteur die hem waarschuwde het had gedaan en trok zijn portefeuille te voorschijn. „Luister. Mijn maat, die van hieraf met me meerijdt, zit al boven in de kantine. Helpen met die pakken hoef je me niet meer. Dat kan hier nu toch niet. Hier is vijf dollar . . . de helft van wat ik je beloofd heb. Dat het karweitje niet doorgaat, kan ik ook niet helpen.”
Bob zat beteuterd naar die uitgestoken vijf dollars te kijken. Niet dat het hem één loer kon schelen om vijf dollars minder te vangen . . . maar hij zag nu zijn prachtige kans om die pakken na te snuffelen finaal in rook opgaan. „Ja, maar . . .” begon hij. „Ik kan je dan toch wel ergens onderweg helpen, en . . .”
Kettering werd ongeduldig:
„Dat doet mijn maat wel. Zeur nou alsjeblief niet. We mogen helemaal geen lifters meenemen. Dat is een vaste regel. Elk ogenblik kan die bulderhond uit Chicago weer naar beneden komen stuiven en als hij jou hier binnen vindt en vraagt wat je hier uitvoert, hebben we de poppen aan het dansen. Pak áán die vijf dollars en smeer ’m naar buiten. Vlug nou, want ik heb haast.”
Kettering smeet het zware portier weer dicht en beende opnieuw weg, vermoedelijk naar een waslokaal of anders om zijn maat in de cantine nog even gezelschap te houden. Bob bleef even in de cabine zitten, met de vijf biljetten van één dollar in de hand en zat werkelijk be teuterd te kijken. Nu had hij het die hele middag zó slim aan de steel gestoken . . . en nu, op het laatste moment, liep alles weer in de gort. Terwijl hij juist zijn been terugtrok om de stuurkolom een nijdige trap te geven, dook een jong monteurshoofd, met wat vuile olievegen erop, door het raam van het rechterportier.
„Hei zeg, dit is toch de wagen van Kettering?”
„Ja, dat klopt.”
„Waar zit-ie ergens?”
„Net even weg gegaan. Hij is pas binnen.”
De monteur keek gehaast om zich heen.
„Het is een zenuwenboel hier, op het ogenblik. Ze maken je gek. Iedereen jaagt iedereen op. Luister. Er is een neef van Kettering op komen dagen, die jaren in het leger heeft gezeten en die wil hem verrassen.” De monteur wees met zijn duim achterwaarts naar een der open uitritten. „Die staat daar rechts op het plein met een grijze Kaiser. Ik zou hem waarschuwen, maar er staat een chef boven op mijn vingers te kijken. Zeg hem dat, wil je?”
„Komt voor mekaar.”
Weglopend, riep de monteur nog:
„Vergeet het niet, wil je? Ik heb het speciaal beloofd.” „Komt voor mekaar!” riep Bob hem na, met zijn hoofd buiten het portier en toen schrok hij zich zowat een hoedje want een forse hand rukte hem aan zijn linkerpols, zo hard, dat zijn hoofd, bij het naar binnen schieten, met een klap de stijl van het portierraam raakte.

„Wat hang jij daar te brullen?” siste Kettering, rood van woede. „Moet je iedereen zijn aandacht trekken? Heb ik je niet duidelijk gezegd dat je op moest stappen?”

Bob had zijn hoofd bar hard gestoten en de tranen schoten hem in de ogen, half van woede, half van pijn. en ook een beetje van algemene teleurstelling.
„Houd toch je grote rauwe schreeuw een beetje! Die man had een boodschap voor je.”
Kettering hield nog steeds Bobs pols omklemd.
„Wàt voor boodschap?”
„Je neef staat buiten te wachten.”
Kettering staarde Bob sprakeloos aan en werd nog wat roder. Dan bracht hij onderdrukt uit:
„Neef? Ik? Opgelegde smoesjesmaker, ik hèb helemaal geen neef!”
Bob werd nu zowat razend:
„Ik heb helemaal geen smoesje verteld. Een neef van jou wacht buiten. Die jaren in het leger is geweest.”
Kettering klemde de lippen opeen, greep nu met beide handen Bobs arm en sleurde hem inééns door, de cabine uit, de treeplank af, met zulk een geweld, dat Bob zowat hals-over-kop op de cementen garagevloer plofte.
„Deruit!” brulde Kettering. „Als ik je nog één keer hier zie met je smoesjes, dan schop ik je de hele garage rond! Je zat natuurlijk weer iemand aan zijn hoofd te zeuren om een lift of iets dergelijks. De deur uit, of ik góói je eruit.” Als het een rustige avond was geweest, zouden vermoedelijk wel heel wat nieuwsgierigen op dat woedend gebrul af zijn gekomen, maar in de algemeen-zenuwachtige stemming die er nu heerste, keken alleen enkele chauffeurs en monteurs uit de onmiddellijke buurt haastig even op, maar die verloren snel weer hun belangstelling, toen ze alleen maar een opgeschoten jongen, met een gezicht dat rood was van woede of schaamte, met haastige stappen tussen de auto’s door naar een uitgang zagen lopen. En nu komt een van die typisch menselijke dingen: Bob was vèr en vèruit het meeste razend over het feit, dat die stomme chauffeur gedacht had dat hij, Bob, over die neef een smoesje had verteld. Dàt nam Bob niet. Dat hij, in de loop van al hun avonturen, wel honderd keer smoesjes had verteld, over ooms, tantes, uit de duim gezogen telefoons en allerlei andere zaken, dat telde voor Bob nu niet. Hij was ten onrechte beschuldigd van het vertellen van een smoesje en dàt zou hij die stommeling van een brulchauffeur betaald zetten. Hij zou die neef, die buiten met zijn Kaiser stond, zelf even naar binnen sturen. Dan kon die de wind van voren krijgen.

* * *
Maar de man, die uiteindelijk, vanaf vele kilometers afstand, de gebe urtenissen van die avond besliste, was de dikke sheriff van Cooper’s Valley, die met een stem, waar de flessen en de koffiemachine van dreunden, in de drugstore de avonturen van die middag stond te vertellen.

„En dan verwachten ze nog, dat je als politieman je plicht doet!” bulderde hij, met een stem die trilde van verontwaardiging. Hij hief een flesje coke en liet dat in énen door leeglopen in zijn machtig keelgat, zette het met een klap op de toonbank en keek naar de kring van Cooper’s Valleyse burgers om hem heen. Hij vervolgde dan: „Het enige wat ze met zijn allen bij elkaar weten is dat er een De Soto gezien is, met een jonge vent aan het stuur. En die jonge vent had een uniformpet op. Een uniformpet. En die De Soto is de weg hierhéén op gereden. Maar ìk heb geen De Soto voorbij zien komen.”
En toen kwam er een stemmetje van beneden. Misschien één twintigste zo sterk als het machtige geluid van de dikke sheriff. En dat hele kleine stemmetje zei:
„Ik weet een De Soto te staan. In het steegje achter de fabriek van Renier. En daar lag een uniformpet in.” Het werd heel stil in de cafetaria. Uit de verte, van de overzijde van de straat, kwam het hoge gieren van een cirkelzaag uit de werkplaats van de timmerman. Alle hoofden uit de kring keken naar beneden, naar het zoontje van de garagehouder, dat met zijn door de zon uitgebleekte haren precies tot aan de heupen van de meeste volwassenenbroeken kwam. De eigenaar van de drugstore boog zich ver over zijn toonbank, tot hij op het jongetje kon neerkijken en vroeg:
„Wàt zei je daar, Jackie?”
Het jongetje in de spijkerbroek keek omhoog naar het machtige hoofd van de sheriff en herhaalde:
„Er kwam vanmiddag een jonge vent. Die huurde een auto bij me vader. En die liet een De Soto hier. En daar ligt een uniformpet in. En die staat in de steeg bij de fabriek van Renier. En er zit een gat in de voorruit, ook. Hij zei dat het van een steen kwam. Maar ’et ken ook best een kogel zijn geweest . . . Enne . . .”
De rest van zijn verhaal was al niet meer nodig. Tien tellen later was er niemand meer in de drugstore dan een bediende, die even in de keuken was gedoken om een stuk koude kip te halen en niemand meer aanwezig vond. Alleen een stofwolk op de straat verried waar de kudde opgewonden inwoners, met de sheriff in hun midden, de weg in was geslagen naar de steeg achter de fabriek van Renier. En daar vonden zij de De Soto. Met een kogelgat door vóór- en achterruit. En een uniformpet van „The Galleries” op de voorbank.
Een kwartier later ratelden er telexberichten naar alle posten van de Pennsylvaniaanse politie, met het volledig signalement van de Pontiac, door Jan Prins bij de vader van Jackie gehuurd, met verzoek om arrestatie. Met waarschuwing dat de man in kwestie gewapend was. Jackie was de held van de avond.

* * *

Als dollen waren Arie en Jan naar Ralston gestoven. Zij stopten daar voor de plaatselijke drugstore, draafden naar binnen, kregen bijna terstond de door Bob Evers achtergelaten enveloppe en vonden daarin het briefje over Harrisburg plus autosleutels. Arie hield zich bezig met het kopen van wat flesjes coke voor onderweg, terwijl Jan de telefoongids van Harrisburg doorsnuffelde. Zonder veel moeite vond hij onder „The Galleries” het adres van de centrale garage. De zon was al bijna onder toen zij weer buiten stonden en de twee auto’s bekeken die daar op hen wachten.  Arie vroeg:

„Wat doen we? Zullen we de auto van Bob nemen? Die is natuurlijk ook gehuurd. Of rijd ik de een en jij de ander?” „De onze kunnen we open doen”, vond Jan. „Dat is toch wel een hoop prettiger. En waarom geld wegsmijten door in twee auto’s te rijden?”
„Daar heb je deze keer gelijk in”, stemde Arie in, en klom weer in de Pontiac. Een minuut later stoven zij Ralston uit, op weg naar Harrisburg; de door Bob gehuurde wagen tegenover de drugstore achterlatend.

* * *
Zowel Paul Hubary als de gangster naast hem hadden tè veel belangstelling voor alles wat te maken had met de garage van het warenhuis, om niet gespannen naar de haastig naderende figuur van de jongen te kijken. Die kwam typisch aanlopen op de manier van iemand, die een boodschap had. Hubary wist, dat Pietro Rossi kort tevoren die garage was binnengegaan . . . óók niet voor niets, natuurlijk. Hier kwam waarschijnlijk het antwoord aanwandelen.

Hubary zat vrolijk voor zich uit te grinniken bij het idee dat het bericht waar Pietro Rossi op was uit gestuurd, hem, Paul Hubary, nu als een gebraden duif in de mond zou komen vliegen. Hij rolde dus het portierraampje geheel naar beneden, stak zijn hoofd erdoor en riep:
„Ja! . . . Heb je een boodschap voor ons?”
Bob Evers, die woedend naderde, versnelde zijn pas nog wat.
„Zie je wel!” flitste het door zijn hoofd. „Tòch zit er een neef daar te wachten . . .”

Bob liep om de wagen heen naar de kant waar het hoofd naar buiten stak en deed zijn mond al open . . . maar zei niets. Hij stond stil, keek naar het hoofd en voelde zijn gedachten met één smak een hele slag rond draaien. „Wat sta je daar nou te gapen?” vroeg Hubary ongeduldig. „Heb je wat te vertellen of niet?”
„Kijk, kijk”, zei Bob ten laatste. „Bent u de neef? Dat is grappig.”
„Wàt is grappig?” snauwde Hubary, die zich niet kon herinneren, deze jongen ooit eerder van zijn leven te hebben gezien, wat geen wonder was, want in de befaamde drugstore in Pittsburgh, waar het ganse avontuur was begonnen, had Bob Evers met de rug naar hem toe gezeten. „U bent toch Paul Hubary?” vroeg Bob.
Er viel een stilte. De man naast de detective bewoog geen spier en gaf ook geen kik. Hubary had véél verwacht, maar niet dit.
„Ik ken jou niet”, zei hij ten laatste, snauwerig. „Moet je iets van ons, of niet?”

„U kent me wel”, zei Bob. „Heus wel. Weet u niet meer dat iemand u opbelde en zei dat hij wist waar de juwelen zaten? Dat was ik.”
Een jongen en een meisje kwamen schaterend van het lachen, en telkens half dubbel slaand, de trappen van een der flatgebouwen af. In de verte gierde een tram krijsend door een bocht. Toen Hubary weer kon spreken, was zijn stem zacht en dreigend.
„Zozo. Was jij dat. En waar zijn de juwelen nu dan wel?” Bob opende juist zijn mond om een fantastisch kletsverhaal af te steken, toen de gangster rechts naast Hubary, die er blijkbaar nu genoeg van had, een bliksemsnelle be weging maakte. Wat er precies gebeurde, kon Bob in de schemerige auto niet goed zien . . . het leek of de linkerhand van de bandiet Hubary vasthield, terwijl zijn rechter een zwaaiende stomp uitdeelde. De detective liet een kreet horen . . . een schot ging af, gedempt klinkend; dan vloog het linkerportier open en het bewusteloze lichaam van Hubary rolde met slappe armen en benen de straat op; een lichte schroeigeur verspreidend. Een seconde later was de gangster al achter het stuur geschoven en met luid geknars van de versnelling gierde hij weg, een bocht om en het plein af. Een vrouw aan de overkant, bij de bioscoop, begon te gillen. Uit enkele openstaande ramen van de flats boven hen klonken opgewonden stemmen. Bob achtte het verreweg het verstandigste, om niet hard weg te lopen, want dat zou hem vàst en zeker een hele sliert van achtervolgers bezorgen. Mensen aan de overkant, die bij de bioscoop plaatjes hadden staan kijken, kwamen het plein al overgehold. Bob bukte zich bij het lichaam van Hubary. Diens overjas vertoonde een schroeigat . . . daar kwam de stank vandaan. Het pistool dat hij in zijn zak had gehad, was afgegaan, en de kogel had zich door de jas heen geboord.
„Wat is er gebeurd?” vroeg de eerst aangekomen nieuwsgierige. Hij bleef ietwat angstig op een afstandje.
„Geen idée”, zei Bob hoofdschuddend. „Er zaten twee kerels in een auto ruzie te maken en ik stond ernaar te luisteren. Ineens beginnen ze te vechten. Binnen in die auto gaat een schot af. Deze vent wordt eruit gegooid en de ander scheurt er vandoor.”
„De politie, Charley! Bel de politie!” riep een vrouw uit het raam van de tweede flat-etage. „Er is iemand doodgeschoten daar beneden!”

Waar de mensen zo snel vandaan kwamen, snapte je nooit, merkte Bob weer eens voor de zoveelste keer. Drie man knielden om Hubary heen en constateerden teleurgesteld dat zij nergens een schotwond konden vinden. Dat verbaasde Bob niet. Hubary had een flinke klap op zijn hoofd gekregen, en de trekker van zijn eigen pistool overgehaald terwijl zijn hand, die dat pistool vast hield, stevig werd beetgehouden. De kogel was in de autovloer geslagen. In al deze drukte en deining was het een koud kunstje om langzaam achterwaarts te schuifelen . . . verder en verder weg. Toen Bob eenmaal in de achterste rijen was aangekomen, begon hij links en rechts te vragen wat er aan de hand was en daarna wandelde hij eenvoudigweg dwars over het plein terug naar de garage.
En op dat moment kwam een open Pontiac langzaam uit een zijstraat het plein opzwenken, voorzichtig een signaal gevend met zijn hoorn . . . twee korte stoten en één lange . . weer twee korte en één lange. Bob veranderde van koers . . . wandelde in de straling van de koplampen en hoorde een schreeuw.
„Bobbie! Hier zijn we!”
Bob maakte, beschenen door de koplichten, een snel gebaar om zijn vrienden het zwijgen op te leggen, wandelde naar de Pontiac, klom over de zijkant heen, boog zich naar voren en riep:
„Waar zijn jullie zo lang gebleven?”
Jan zei verontwaardigd:
„Wij hebben gereden als gekken! We torren hier al vijf minuten lang rond.”
Arie tuurde het plein over:
„Wat is dat voor een oproer, daar?”
Bob zei snel:
„Rijd een zijstraat in, Jan. Vlug. Een of andere gangster heeft Hubary buiten westen geslagen en is er vandoor.” Jan gaf wat gas en begon naar een zijstraatje te koersen. „Hubary? Wat doet die hier? En hoe . . .?”
„Luister, Jan. Dat kan ik je niet in drie tellen uitleggen. Daarginds is een mooie plek om te parkeren. Er . . .” Arie hief één dikke vinger op:

„Wat hoort mijn oor? Politie-sirenes!”
Jan schrok:
„Dan moeten wij hier weg wezen, Bob. Wij hebben vuurwapens in onze zak.”
Bob dacht snel na:
„O.K. Geef hier die dingen . . . Vlug.”
Jan verloor geen tijd met verder kletsen, of vragen, maar gaf zijn FN plus extra patroonhouders aan Bob. Die gooide ze op de autovloer.
„Nou ga jij als de raphazen naar die garage daar. Loop de linkerdeur binnen. Van hier af gezien de meest linkse.” Jan keek over de open zijkant van de Pontiac.
„Waar nu die rooie truck uit rijdt?”
„Precies. Metéén rechts moet onze bestelauto staan. Weet je ’t nummer?”
Jan stapte uit en zei spottend:
„Ik zal het nummer niet weten. Dat vergeet ik mijn hele leven niet meer.”
„Kijk of die er nog staat. Kom dan meteen terug.”
Het gehuil van de politie-sirenes was nu heel nabij. De zoeklichten schenen al uit een zijstraat het plein op. Bob klom achter het stuur:
„Ga nou. Wij wachten in de straat aan de andere kant van die garage. Er zijn namelijk aan beide kanten inritten.” Jan maakte een kort gebaar met één duim omhoog. „Komt voor mekaar.”
Arie riep hem nog na, in het Hollands:
„Loop niet hard. Dat vindt de politie verdacht.”
Jan riep terug, over zijn schouder:
„Laat jij je gezicht maar niet bekijken. Dat is nog véél verdachter.”
Bob reed heel rustig de zijstraat door, een blok om, nog een blokje rond en kwam tenslotte terecht in de straat waarop de andere zijde van de „Galleries”-garage uitkwam. Arie trok intussen een flesje coke open en informeerde rustig: „Zitten die juwelen nog in die truck?” „Voor zover mij bekend, wel, dikke. En ik had ze bijna te pakken gehad; vanavond. Ik had het prachtig versierd met die chauffeur.”
Honderd meter vóór hen uit doemden de vier brede, helder verlichte uitritten van de bestelauto-garage op. Bob haalde uit naar rechts en parkeerde. Arie gaf hem een flesje coke. Bob dronk het gulzig leeg en loosde een diepe zucht. „Wàt een dag! . . . Zou die truck nog binnen zijn? Och, die kan haast nog niet weg zijn. Een paar minuten geleden was-ie er nog.”

Vijf minuten later kwam Jan aandraven dwars de straat overstekend. Hij klom over de zijkant de Pontiac in en hijgde:
„Dik voor mekaar. Er zitten nu twéé chauffeurs in. Ze tanken dieselolie.”
„Dat klopt”, zei Bob. „Ze rijden samen vannacht. Om beurten.”
„Waarheen?”
Bob knorde:
„Weet ik dat?” Hij schrok. „Jij hebt toch de adressen van die bestelbonnen in je boekje geschreven?”
Jan klopte tevreden op zijn zak:

„Reken maar. Als Prins iets doet, doet hij het goed.” Arie vroeg:
„Komt die truck nou aan deze kant naar buiten of aan de andere zijde?”
Jan antwoordde:
„Deze kant. Dat heb ik al bekeken. Omdat de dieselpompen daar staan. Ik werd er nog zowat uitgetrapt ook. Ze zijn niet gemakkelijk, daar binnen.”
„Nee”, zei Bob nadenkend. „Nee. Makkelijk zijn ze vandaag niet. Ikzelf ben er al uit gebonjourd. En die Kettering moet mij heus niet meer in de gaten krijgen, want dan komt er grote bonje. Want . . .”
„Daar gaat ie!”
Een bruin-en-gele bestelwagen met groene letters neusde voorzichtig een der ingangen uit, wachtte tot het verkeer even verslapte en zwenkte zijwaarts, van hen af.
„Ik kan het nummer lezen! Daar gaan onze juwelen, jongens!”
Bob schakelde in en begon de truck te volgen.
„Dit zal een lange nachtrit worden”, constateerde Arie. „Ik neem tenminste niet aan, dat die vent in het holst van de nacht mensen uit hun bedden gaat bellen om hobbelpaarden, tuinparasols en kanariezaad te bestellen. Waar rijdt die vent helemaal héén, vannacht?”
„Laten we maar beginnen met hem te volgen”, zei Jan. „Bob rijdt. Dan neemt Arie de autokaart en ik mijn zakboekje. We merken vanzelf of hij het eerst naar het noorden of het zuiden gaat en door die adressen van mij zien we vanzelf welke plaats het eerst aan de beurt moet komen. Zo gauw we dat helemaal zeker weten, sjezen we hem voorbij en wachten hem een eind verder op. Dan heeft-ie meteen niet meer in de gaten dat hij zo stoer gevolgd wordt.”
Arie haalde een al vochtige zakdoek uit een broekzak en veegde die over zijn gezicht. Zij reden een lange straat af, met aan weerszijden helder verlichte winkels met een Lunapark-achtige massa neonlicht. Hij zei:
„Ik heb vandaag genoeg stof geslikt om een olifant een maagdemping te bezorgen. Wat ligt hier op de vloer?” „Hee . . . mijn pistool!” zei Jan en bukte zich om het op te rapen.
Bob merkte op:
„Als we de hele nacht moeten doorrijden, kunnen we niet met zijn drieën voorin blijven zitten.”
„Zeker niet met dat dikke monster boven op de handrem.” „Ik ga wel achterin”, bood ’t dikke monster aan. „Dan hoef ik me niet te ergeren aan jullie conversatie. Intelligent spek is nog altijd te verkiezen boven botte ribbekasten.” Hij verhief zich waardig; zijn rosse haren fladderend in de wind en klom over de rugleuning van de voorbank heen, naar een klapbankje achterin.
„Aardig wagentje, dit”, hoorde hij Bob tegen Jan zeggen. „Waar heb je dat gehuurd?”
„Bij een garage in Cooper’s Valley. We hebben die van jou maar in Ralston laten staan. Of je nou de één of de ander hebt.”
„Lood om oud ijzer”, stemde Bob in.
De truck ronkte een meter of honderd voor hen uit. Bob liet af en toe een andere auto ertussen komen en bleef bovendien een beetje aan de rechterkant van de weg om niet teveel zichtbaar te worden in de achteruitkijkspiegel van de besteltruck.
Je hoeft niet zo héél erg bang te zijn”, zei Jan tegen Bob. „Ik denk dat nou die aflos-chauffeur wel rijdt. En die kent ons niet.”
„Die ander kent deze auto óók niet”, zei Bob. „Dus daar gáát het niet om. Ik heb alleen liever dat de nieuwe chauffeur deze auto ook niet léért kennen.”
Plotseling zei Arie, achter hen:
„Hebben wij iets verkeerd gedaan?”
Bob keerde met een ruk zijn hoofd even opzij:
„Wij? Hoezo?”
„Daar stond een politie-wagen langs de kant. Zij zagen ons voorbijgaan, schakelden meteen hun rooie lamp in en maakten een U-bocht. Daar komen ze achter ons aan . . .” „Moeten iemand anders hebben”, verklaarde Bob. „Per slot van rekening ben ik Amerikaan en ik ken de verkeersregels hier.”

Nu barstte luid en huilend de sirene van de politieauto los. „Wat zet dàt ding er een gang in!” riep Arie.
Het gehuil van de sirene kwam naderbij als dat van een duikende straaljager. Jan zat wat angstig om te kijken. „Al die pistolen in onze zakken, jongens . . .”
„Niet angstig doen!” zei Bob vermanend. „Heel gewoon doen! Ik kan me niet indenken wáárom . . .”
De lange politieauto met de rode lamp bovenop zoefde hen voorbij, zwiepte zich vlak vóór hen en begon af te remmen.
„Daar heb je het geduvel. Ze moeten ons wèl hebben!” „Iemand op dat plein zal toch ons nummer niet hebben opgegeven? Maar er reden daar wel meer auto’s rond.” De politiewagen stond al stil terwijl Bob nog aan het remmen was. Twee agenten in rijbroeken, met glimmende laarzen en shirts aan, sprongen aan twee kanten naar buiten, hun revolvers in de vuist, deden enkele passen opzij en bleven daar staan.
„Kom eruit, jullie!”
„Handen omhoog! Helemaal omhoog!”
Bob trok de handrem aan. Beide auto’s stonden scheefjes over de rechterweghelft. Mensen op de trottoirs bleven staan of stoven angstig gillend opzij.
„Ze schieten! . . . Pas op, ze gaan schieten!”
Jan, Bob en Arie gingen recht overeind staan in hun open Pontiac en staken hun armen omhoog naar de dwars over de weg hangende staalkabels met straatlampen.
„Kom eruit. Eén voor één!”
Bob was de eerste die uitstapte; nogal voorzichtig. Hij had zijn voet nog niet op het cement van de straat of een nieuwe order blafte: „Hou je handen omhoog. En kom achterstevoren hierheen.”
Bob wandelde achterstevoren naar de politieauto toe. „Stop. Blijf stáán zo!”
Een hand sloeg op zijn broekzakken, beklopte zijn shirt . . . „Blijf hier staan. Nummer twee!”
Het verkeer door de straat was nu volkomen tot stilstand gekomen. De achterste auto's konden niet zien wat er vóóraan gebeurde, en begonnen met een wild, protesterend getoeter. Politiefluitjes snerpten. Een agent in uniform kwam aandraven en greep Bob in diens kraag, met de vrije hand de nieuwsgierigen achteruit duwend. Jan, volkomen spierwit om zijn neus, zoals Arie zag, was nu ook uitgestapt en wandelde achterwaarts naar de tweede agent. De allereerste klop op zijn broekzak was raak.
„Deze is gewapend!”

Politiefluitjes snerpt en nog steeds. Een tweede politieauto kwam naderbij huilen. Toen kreeg ook Arie de order om naar buiten te komen. Hij deed het met de volle waardigheid van zijn dikte en het besef, dat er nu toch niets meer aan te doen viel. Twee agenten uit de nieuwe politiewagen kwamen aanrennen, grepen hem bij armen en polsen en haalden een cilinder-revolver uit zijn broekzak. Gladde nikkelen handboeien klikten om zijn polsen. Jan had er al een paar om. Zij werden aldus tot een klein kluitje bij elkaar geduwd. Twee agenten in uniform waren al bezig, het verkeer uit de knoop te halen. Een ruwe stem vroeg:
„Wie hier heet Prins? Jan Prins?”
„Da . . . Dat ben ik”, antwoordde Jan, met niet erg vaste stem.
„Waar heb je die auto daar vandaan? Die Pontiac?”
Jan keek om naar de zielig leeg staande open auto, waarin ze vijf minuten tevoren nog zo vrolijk de nacht en een nieuw avontuur tegemoet waren gereden.
„Die? Die heb ik gehuurd. Helemaal normaal.”
Er ging een luid gelach op uit het groepje politiemannen om hen heen.
„Helemaal normaal. Gehuurd. Wáár?”
„In Cooper’s Valley.”
„Juist, ja. En waar heb je de De Soto vandaan die je daar hebt achtergelaten?”
Even klonk alleen het toeteren en ronken van tientallen automobielen die zich een weg zochten door de verkeersknoedel. Dan, boven dat toeteren en ronken uit, klonk een dof, zwaar gedreun. Het kwam van Arie Roos. Een forse knuist schudde Jan Prins door elkaar.

„Weet je iets van een De Soto af, ja of nee?”
„Ja . . .Ja. Maar die was niet van mij.”
Bob Evers wisselde een snelle blik met Arie Roos. Het was geen lange blik, maar hij was voldoende.
„Dit is wel degelijk de vent van die gewapende overval op de bestelwagen”, zei een der agenten. „Hoeven we niet langer meer over te praten. Slinger maar in de auto en sluit ze op. Even deze boel hier uit de knoop halen.” Met de handboeien nog aan werden zij achter in de eerste politieauto geduwd en met triomfantelijk sirenegeloei ging het transport op weg.
„Hei . . . onze auto!” merkt Bob op.
De agent naast de bestuurder lachte spottend:
„Maak je maar geen zorgen, hoor. Je auto en die proppenschieters van jullie komen allemaal netjes op het bureau terecht. En die zijn er heus nog als jullie eenmaal voor de rechtbank staan. Netjes met labels eraan en etiket erop.” Jan schraapte zijn keel:
„Luistert u eens . . . Dit lijkt allemaal heel erg te kloppen, maar er deugt niets van.”
De agenten begonnen luid te lachen.
„Dat klopt. Als het allemaal deugde, zat je nou niet hier met drie paar handboeien om.”
Jan riep:
„Maar het is allemaal een afgrijselijk misverstand! Die De Soto wàs helemaal niet van mij.”
„Allicht”, spotte de agent achter het stuur. „Die had je natuurlijk eerst gejat. Niemand gaat op een roofoverval uit in zijn eigen auto.”
Jan schreeuwde, woedend:
„Maar ik ben helemaal niet op roofoverval uit geweest!” De agenten antwoordden op de goedmoedige toon waarmee men een onwijs kind gelijk geeft:
„Natuurlijk niet. Dat pistool had je bij je om de vliegen weg te jagen.”
„Nee. Dat heb ik de ba ndieten afgenomen.”
Het gelach dat nu vóór in de politieauto opging was zo enorm, dat de stralenbundels van de koplichten ervan meezwiepten.
„Luister nou”, zei de agent aan het stuur. „Het heeft helemaal geen zin om onzin tegen ons uit te kramen. Er is een bevel tot arrestatie tegen je uitgevaardigd. Je bent zonder vergunning in het bezit van een vuurwapen. Jullie gaan dadelijk netjes in de cel en morgen mogen jullie je fris wassen en een stuk brood eten met wat koffie en dan kun je alles ordelijk aan de inspecteur vertellen. Dan heeft die ook nog wat te lachen. Wij hebben er al pijn in onze buik van.”
„Jan”, zei Bob zacht. „Hou je stil. Het heeft geen zin.” Maar Jan was, zoals gewoonlijk, niet tot zwijgen te krijgen.
„Maar die De Soto . . .”
Nu werd Arie ineens razend:
„Juist, kaffer!” riep hij. „Die De Soto! Jij met je eeuwige zuinigheidsmanie! Ik dacht al dat er iets niet klopte toen je met een schijnheilig gezicht in die Pontiac aan kwam rijden. Die De Soto heeft de hele zaak hopeloos verward. Het kan dagen duren voor ze dit hebben uitgezocht! Onze hele . . . hele . . . eh . . .”
„Vakantie”, vulde Bob aan, met een effen gezicht.

„Vakantie in het honderd. Een waarom? Waarom? Omdat meneer Prins het zuiniger vindt om een De Soto in onderpand te geven dan een miezerige één of tweehonderd dollar, die hij later toch terug had gekregen.”

De agenten zaten met belangstelling naar dat gesprek te luisteren.
„Och”, zei de ene, naast de bestuurder, troostend. „Voordat jullie iets terug krijgen, duurt wel een paar jaartjes. Daar zou ik me nou nog maar niet druk over maken.” Arie sputterde nog steeds door:
„Meneer Prins was weer eens zuinig. Die is nu zó zuinig geweest, dat hij de rest van zijn leven zuinig kan blijven kijken. Denk dáár maar eens over na, zuinige meneer Prins.”
De zuinige meneer Prins zei niets meer. Twee minuten later zwenkte de politieauto, met nog steeds triomfantelijk sirenegeloei, de binnenplaats van het hoofdbureau van politie van Harrisburg op.
„Dag vijfentwintigduizend dollar, gedeeld door drie”, zei Arie, heel zachtjes, tegen zijn beide vrienden.
De politieauto stopte.
„Och”, zei Bob. „Jan hoeft zich in de cel niet te vervelen. Die kan zijn uren doorbrengen met uitrekenen hoeveel geld hij wel zou hebben ve rdiend als hij niet zo slim en zuinig was geweest.”
Het portier zwaaide open.
„Kom er maar uit, vriendjes”, nodigden de agenten. „Logies met ontbijt is al voor je besteld.”
„En àlles gratis voor niks”, grinnikte de ander. „Ga die deur daar maar binnen. Wij volgen je op de voet.”
„Gratis voor niks, Jan”, zei Bob spottend. „Zuiniger kan het al niet.”
„Misschien heeft-ie het wel expres gedaan”, bedacht Arie somber, „omdat het hier niks kost. Hij is ertoe in stáát.” En toen klonken hun voetstappe n hol in de kale gang van het hoofdbureau. Zij zaten in de knip. Naar het scheen, hadden ze zich grondiger in de nesten gestoken dan ooit eerder tijdens één van al hun avonturen.

De verdere avonturen van
Bob Evers, Jan Prins en Arie Roos leest u in:
WILDE SPORT OM EEN NUMMERBORD door dezelfde schrijver:

Willy van der Heide