PLANNEN MAKEN IN PITTSBURGH . . .

Je hebt van die dagen dat het tegen het einde van september in Pittsburgh, Pennsylvania, U.S.A., machtig heet kan zijn en op de dag waarop de laatste ronde van het juwelenjacht-avontuur een aanvang nam, lag het grote huis van pa Evers, de vader van Bob Evers, gewoon te sissen in de blakende zon.
Pa Evers had in de loop van twintig jaren een ontstellende smak geld verdiend met een der grootste Pittsburghse motorenfabrieken. Met een deel van dat geld had hij het bovenste stuk van een heuvel gekocht (een eindje buiten de stank der Pittsburghse fabrieksschoorstenen) en daarop een kast van een huis laten bouwen, met van alles erom en eraan. Er zaten kelders onder, groot genoeg om er met scooters wedstrijden in te houden; er waren terrassen aan vast gebouwd waarop je de vaste klanten van een drietal gewone cafés had kunnen onderbrengen en er zaten zoveel badkamers in, dat drie ervan in dezelfde kleur waren uitgevoerd; de architect had niet genoeg kleuren kunnen bedenken om ze allemaal verschillend te ontwerpen.
De ramen gingen elektrisch op en neer, de daktuin werd automatisch met water besprenkeld als de grond te droog werd en in een der garages was een vol-automatische autowasserij. Je reed je wagen naar binnen, drukte buiten op een knop en stralen water plus roterende borstels deden de rest. Het was een tijd lang een geliefde mop geweest om een gast naar binnen te laten rijden en dan buiten op de knop te drukken. De ontstelde man zat dan in zijn wagen opgesloten, terwijl de stralen water van buiten tegen de carrosserie sisten en de borstels als dollen te keer gingen.
En dit hele, kolossale huis was op deze gloeiendhete ochtend zo goed als verlaten. Mevrouw Evers zat al een tijdje in Florida — met vakantie. Pa Evers was die ochtend op het politiebureau van Pittsburgh ontboden en op de daktuin zaten Bob Evers, Jan Prins en de dikke Arie Roos in de schaduw van bontgekleurde parasols amechtig te hijgen. De daktuin was een bonte technicolor-razernij van kleurige tegels en bloemen. Het enige briesje dat er verkoeling bracht was afkomstig van twee elektrische ventilatoren, door Bob naar boven gesleept. Die kregen hun stroom door rubberkabels en stonden in het des nachts vers besproeide gras te snorren dat de haartjes op de zes blote jongensbenen ervan wapperden.
Zij droegen alle drie niets anders dan een kort kaki broekje en touwsandalen, maar ondanks die luchtige kleding en de verkoelende windzucht van de twee ventilatoren stond het zweet nog met fijne druppeltjes op hun bovenlijven. Jan Prins had een enorme zonnebril op en zat ijverig te lezen in een kleurige reisbrochure, geheten:

STEDEN DER WERELD No 22: Hong Kong

Hij zat eruit voor te lezen, terwijl zijn vrienden Arie en Bob ver achterover lagen in linnen tuinstoelen, met glazen coke in de hand.

„Deze Aziatische metropolis is Brits grondgebied en het enige plekje van het Chinese vasteland, waar Amerikanen nog een voet mogen zetten. Sinds 1949 namelijk is het Chinese vasteland verboden terrein voor bijna alle Amerikanen. . .”

Arie begon te lachen en merkte op:
„Spionnen uitgezonderd, natuurlijk.”
„Mond dicht!” zei Bob, de Amerikaan. „Lees door, Jan.” Jan ging onverstoorbaar door:

„ . . . verboden terrein voor bijna alle Amerikanen, met uitzondering van een heel klein stukje heuvelachtig land. Dat stukje maakt deel uit van Hong Kong, welks bevolking voor 99 procent bestaat uit Chinezen, waarvan duizenden elke week heen en terug reizen naar Rood China. Vele Europeanen doen dat ook. Dit verklaart, waarom de Kroonkolonie Hong Kong zich ontwikkeld heeft tot een centrum van Amerikaanse activiteit. Dat is ook de reden, dat meer dan 170.000 Amerikanen in 1955 aan dat plekje grond een bezoek hebben gebracht. De daar vast woonachtige Amerikaanse gemeenschap omvat thans 1.800 personen, terwijl de Britse uit 13.000 koppen bestaat. Het Amerikaanse consulaat, dat voor 1949 nog geen dozijn man personeel telde, heeft nu een staf van 150 personen; de plaatselijke assistenten niet meegeteld. Omdat de Verenigde Staten geen consulaten hebben in Rood China zelf, wordt veel van het werk, dat vroeger door die consulaten werd verricht, nu in Hong Kong gedaan.”

Arie begon opnieuw en nu nog veel luider te lachen. „Zeg, Jan . . . wie heeft die brochure in vredesnaam gedrukt?”
Jan bekeek het ding van alle kanten:
„Wacht even . . . hier staat het: het is een bewerking van een artikel van een zekere Demaree Bess in de Saturday Evening Post. Waarom?”
Arie nam een ferme slok van zijn coke. Het ijs tinkelde in het glas.
„Wat moeten die 150 man van dat Amerikaanse Consulaat, in naam van alles wat redelijk is, in Hong Kong uitvoeren? Het wel en wee bewaken van die 1.800 Amerikanen die er wonen? Dan is er ongeveer één consulair ambtenaar op de tien Amerikanen.”
„En wat zou dat?” informeerde Bob, die als Amerikaan er altijd meteen op uit was, het voor zijn landgenoten op te nemen.
„Eén consul is meer dan genoeg voor 1.800 man”, zei Arie. „Ik neem aan dat de andere 149 niets anders doen dan Chinese thee slurpen met die duizenden Chinezen, die alsmaar heen en weer reizen naar Rood China en later alles netjes op papier zetten wat die duizenden Chinezen daar gezien en gehoord hebben . . .”
Bobbie Evers kwam verontwaardigd uit zijn ligstoel overeind:
„Wat bedoel je daarmee? Wil jij beweren dat Amerikanen zich schuldig maken aan georganiseerde spionage op Brits grondgebied?”
„Natuurlijk”, zei Arie. „Dat staat toch duidelijk in dat verhaal te lezen? Hoe was die laatste regel ook weer, Jan?” Jan las met een effen gezicht opnieuw voor:

„Omdat de Verenigde Staten geen consulaten hebben in Rood China, wordt veel van het werk, dat vroeger door die consulaten werd verricht, nu in Hong Kong gedaan. . .”

Er viel een korte stilte. De ventilatoren snorden. Door de stille, hete lucht kwam het venijnige snorren van het benzinemotortje van een grasmaaimachine.
„Wat zou dat werk wel kunnen zijn?” vroeg Arie, onschuldig naar de blauwe lucht starend. „Er wonen geen Amerikanen meer in Rood China. Dus er is ook geen werk meer voor consulaten. Maar even vrolijk wordt hun werk overgenomen door Hong Kong. Kien zelf maar uit.”
Bob deed juist zijn mond wijd open om woedend van repliek te dienen, toen Jan Prins uitriep:
„Maar het stáát hier ook! Hier staat met grote letters boven het artikel:

DEZE BRITSE WERELDSTAD, DIE AAN DE RAND LIGT VAN HET ROODCHINESE BAMBOE-GORDIJN, DOET GROTE ZAKEN SINDS HONG KONG HET NACHTLEVEN VAN SJANGHAI HEEFT OVERGENOMEN EN DE AZIATISCHE BASIS IS GEWORDEN VOOR BEROEPSSPIONNEN.

„O”, zei Bob. „Beroepsspionnen. Jawel. Maar staat daar soms dat een Amerikaans consulair ambtenaar een beroepsspion is?”
„Dàt staat er niet”, erkende Jan. „Maar ik zou wel eens willen weten, wat die 150 man vast personeel daar anders moet uitvoeren.”
„Eetbare vogelnesten zoeken”, opperde Arie. „Of nieuwe recepten verzamelen voor loempia's.”
Een tweetonige automobielhoorn schalde luid en nadrukkelijk door de lome hitte. De drie jongens schoten in dezelfde seconde overeind.
„Daar heb je m'n pipa”, zei Bob.
„Ik ben benieuwd of we erg op onze body krijgen”, bromde Jan.
In de hoek van de daktuin was een klein, betonnen hokje met een stalen deur . . . de uitmonding van de lift waarmee men, zonder vermoeiend trappenlopen, het dak van het enorme huis kon bereiken. De elektromotor in dat hok begon zacht te zoemen. De drie jongens wisselden blikken. Pa Evers was op weg naar boven . . . Jan nam nog snel een slok van zijn ijsgekoelde coke.
„Als hij érg nijdig is, mogen we helemaal niet eens naar Hong Kong . . .”
De elektromotor stopte zijn gezoem en de stalen deur sprong open.

* * *
De vader van Bob Evers was kort en gedrongen gebouwd, in plaats van lang en slank. Ongeveer het verschil tussen de bouwtrant van een jeep en die van een sportmodel Cadillac. Hij had de scherpe, grijze ogen die zoveel ingenieurs en technici hebben, van een hard grijs; net als het staal in de snijbekken van zijn fraisbanken. Hij droeg een heel lichtgrijs flanellen pak met een bijna onzichtbaar blauw streepje erin, een geel overhemd zonder das en op het hoofd een hoed van dun panamastro. Hij nam die hoed af met een hand, smeet met de andere de stalen liftdeur knallend achter zich dicht en kwam op de drie jongens onder de drie tuinparasols af, stopte vlak voor hen, zette de handen op zijn heupen, met de strohoed nog in een van die handen, en plaatste zijn voeten een eindje uit elkaar.

„Zo”, zei hij. „En wat voor de drommel, heeft heel die dollemansvertoning te betekenen gehad? Je hoeft mij niet met smoesjes aan boord te komen; de politie is overtuigd dat er méér achter die rauspartijen van jullie heeft gezeten en laat ik je vertellen dat het mijn overtuiging óók is.” Hij smeet met een nijdig gebaar zijn strohoed op een schommelbank, die aan kettingen onder een eigen oranjelinnen afdak hing, stak een hand uit met gestrekte vinger en wees op zijn enige zoon: „En jij hoeft niet te denken, aankomend stuk avonturier, dat je nog één stap buiten het grondgebied van de Verenigde Staten doet, vóór je mij haarfijn vertelt in wat voor strop jullie je nekken hebt gestoken. En. . .”
„Maar vader!” protesteerde Bob. „Dat hadden we u vannacht al willen vertellen. U wilde niet luisteren.” Pa Evers liet zich met een plof neervallen op de schommelbank. De kettingen rinkelden.
„Kijk eens, bengel”, zei de groot-industrieel, zijn halsboord losknopend. „Als ik doodmoe en bekaf thuiskom van een zakenreis naar Zuid-Amerika en vind mijn Buick in de prak gereden en op mijn kantoor dringende boodschappen van de politie, wil ik eerst van de politie horen wat er aan de hand is, vóór ik me de oren vol laat gieten met de fabeltjes die jullie voor me hebben bekokstoofd.” Zijn zoon zei: „Maar u hèbt nu toch met de politie gesproken, vader?”
Pa Evers had nu zijn boord los en begon zijn jasje uit te trekken. Zijn geel shirt was op de schouders vochtig van transpiratie.
„Dat hèb ik”, verklaarde vader Evers. „Thans wens ik van jullie te horen wat er wèrkelijk gebeurd is. Mijn gezond ingenieursverstand zegt me, dat er méér aan de hand is dan zelfs de politie weet.”
Bob zuchtte:
„Goed, vader. We hadden het u vannacht willen vertellen, zoals ik al zei en. . .”
Pa Evers barstte opnieuw los: „Ja, die openhartigheid kennen we! Toen die twee mooie Hollandse vriendjes van jou eindelijk eens hier in Amerika zouden komen logeren — hahaha logéren, zei ik — hebben de vaders Roos en Prins me al per brief gewaarschuwd, dat ik me erop voorbereid kon houden op de wildste uren van dag of nacht te worden opgebeld door politie-inspecteurs, leden van de F.B.I. en wat al niet. Ze hebben wel gelijk gehad. MAAR IK WENS TE WETEN WAT ER AAN DE HAND IS. Begrepen?”
Dikke Arie Roos, die zo verstandig was om zijn mond te houden, had intussen een glas coke met een stel blokjes ijs ingeschonken en drukte dat omzichtig pa Evers in de hand. De ingenieur keek hem van onder gefronste wenkbrauwen wantrouwend aan.
„Wat heeft dat te betekenen, bengel? Wou je mij zachtmoediger stemmen met een glas coke?”
„Oh no, sir”, zei Arie, met wijdopen blauwe ogen. „Maar het is nogal een gek verhaal en. . .”
„Ik ben op het gekste voorbereid”, verklaarde pa Evers grimmig, een slok uit het glas nemend. „Steek maar van wal. Mijn fabriek kan wel even wachten.”
„Kijk, vader”, begon Bob. „U kent toch die schatrijke bankier Praed?”
Pa Evers keek zijn zoon wantrouwend aan.
„Wat heeft die ermee te maken?”
„Alles”, zei Bob. „Een paar weken geleden is bij hem voor een kwart miljoen dollars aan juwelen gestolen.”

„Dat weet ik. Dat weet iedereen. De kranten stonden er vol van.”
„Juist. De politie was overtuigd dat de diefstal gepleegd was door een vermaarde juwelendief, „Specs” Hildebrant genaamd. Zij pakten Hildebrant in zijn kraag, maar ze konden hem niets bewijzen. En de juwelen bleven zoek.” „Dat is niets nieuws. Dat weet óók iedereen. Een paar dagen geleden, juist voor ik naar Zuid-Amerika ging, heb ik zelf Praed nog gesproken op de beurs.”
„Juist, vader”, zei Bob, met een geduldige klank in zijn stem. „En die juwelen waren verzekerd tegen diefstal. Voor één kwart miljoen dollars.”
„Inderdaad”, zei pa Evers, met een lichte grijnslach. „En Charley Niemaier, van Metropolitan Insurance, zal heel gauw met een kwart miljoen dollars aan schadevergoeding op tafel moeten komen, want Praed begint ongeduldig te worden.”
„Precies”, zei Bob. „En nu is het grappige, vader, dat wij met zijn drieën ertussen zitten.”
Er viel een stilte. Pa Evers zat volkomen roerloos, het halflege glas coke tussen zijn vingers. De motor van de grasmaaimachine snorkte als een nijdige buitenboord. Pa Evers slikte en keek naar Arie Roos. Arie's wijdopen blauwe ogen volgden een vliegtuig dat heel hoog westwaarts koerste. Jan Prins zat de blokjes ijs in zijn eigen glas rond te slingeren, met een zacht tinkelend geluid.
„Jullie zitten daar tussen?” vroeg pa Evers met een stem die een tikje hees klonk.
„En daar draait nu de hele zaak om”, zei Bob. „Of Charley Niemaier dat kwart miljoen dollars op tafel moet leggen of niet hangt voor een groot deel van ons af.”
Pa Evers wierp het hoofd achterover en liet een ongelovig, spottend gelach horen:
„Willen jullie me soms vertellen dat JULLIE weten waar die juwelen zijn? De ganse politiemacht van Pittsburgh heeft ze niet kunnen vinden.”
„Maar wij wel”, zei Bob.
Het kantoor van Charles D. Niemaier, vice-president van de Metropolitan Insurance Company, weergalmde op nagenoeg dat zelfde tijdstip van de vuistslag, die de heer Niemaier gaf op zijn smetteloos, hoefijzervormig mahoniebureau. En hij riep nagenoeg dezelfde woorden die zijn zakenvriend Evers had gebruikt.
„Wil je mij soms vertellen, Hubary, dat JIJ weet waar die juwelen nu zijn? De ganse politiemacht van de Verenigde Staten heeft ze niet kunnen opduikelen.”
„Maar ik wel”, zei Paul Hubary.
Het kantoor van de vice-president van de machtige verzekeringsmaatschappij lag op de veertiende verdieping van een smetteloos witte wolkenkrabber. Het smetteloos wit houden der muren van dat gebouw in een stad zo vol van rook, smook en roet als de staalstad Pittsburgh, kostte de verzekering per jaar aan kalk en verf het lieve sommetje van honderd vijfenveertig duizend dollars. Vier mannen waren dagelijks aan de buitenkant van het gebouw bezig er witte verf op te smeren. Maar het was een goede reclame, vond men en alles aan die witte wolkenkrabber was nu eenmaal duur. Ook Charles D. Niemaier zag er duur uit, met een pak van de beste Engelse stof, gouden manchetknopen, gouden aansteker, gouden vulpen, gouden sigarettenkoker en een gouden contactsleutel voor zijn Jaguar. Zijn kantoor bevatte niets anders dan een mahonie-bureau, vier enorme lederen fauteuils rond een mahonie-tafeltje en rissen drukknoppen. Een druk op een van die knoppen bezorgde hem verder alles wat hij nodig mocht hebben, vanaf koffie in een zilveren pot (geschonken door een blonde secretaresse) tot aan het dossier over de diefstal van de Praed-juwelen (binnengebracht door een zwartharige secretaresse).
Hoewel het buiten smoorheet was, heerste binnen in zijn kantoor een weldadige koelte door het constant binnenstromen van verse lucht met zorgvuldig geregelde vochtigheidsgraad. De man, die op een gewone stoel tegenover de vice-president zat, droeg een eenvoudig blauw pak met een blauwe das en een wit overhemd. Hij heette Paul Hubary en zijn beroep was: particulier detective.
„Ik weet waar de Praed-juwelen zijn”, herhaalde de detective. „Maar ik ben helaas niet de enige meer, die het weet. En nu gaat het er maar om, wie ze het eerst te pakken krijgt.”
De vice-president stond op van achter zijn kolossaal bureau, liep er omheen en ging op de rand ervan zitten, vlak tegenover de detective.
„Vertel me hoe het in elkaar zit. Beknopt en duidelijk.” „Goed”, zei Hubary, een been met de enkel op de knie van het andere leggend. „De juwelen zitten op het ogenblik in een houten kist die onderweg is van Baltimore naar Hong Kong. Dat is alles.”
Een der telefoons op het bureau achter de vice-president zoemde. Niemaier wendde zich half om, drukte de hefboom op een microfoondoos naar beneden en zei kortaf: „Ik wil door niemand gestoord worden, juffrouw.” Hij kruiste de armen en vroeg: „Hoe komen ze in die kist?”
Hubary legde beide handen om zijn enkel en zakte wat onderuit op zijn stoel.
„Dat kwart miljoen aan juwelen was gestolen door Specs Hildebrant. U en ik waren het er over eens dat het voordeliger was voor de verzekering ze voor honderdduizend dollars van de dief terug te kopen, dan een kwart miljoen aan schadevergoeding uit te keren. De dief ging daarmee akkoord, onder voorwaarde dat de politie er buiten zou worden gehouden. U gaf mij honderdduizend dollars in bankbiljetten. . .”
„Waar zijn die honderdduizend dollars nu?”
„Die heb ik bij me. In een koffertje.”
„O.K. Ga door.”
„Ik maakte een afspraak met Hildebrant om gelijk met hem over te steken: juwelen tegen het geld. Maar iemand moet ervan op de hoogte zijn geweest en waarschuwde de politie. Terwijl de dief en ik rustig in een kleine cafetaria zaten te praten, komen er een paar overvalwagens van de politie met loeiende sirenes aanstuiven. Hildebrant en ik smeren hem allebei; ik de ene kant uit en hij de andere. Maar wat dóét die sufferd nu? Hij is bang dat de politie hem op straat zal oppakken met de gestolen juwelen in zijn zak. Hij wil er tijdelijk van af. Hij stuift de expeditie van het warenhuis „The Galleries” binnen en kijkt daar rond. Hoe het nu precies gegaan is doet er verder niet toe, maar dat handjevol juwelen, ter waarde van een kwart miljoen dollars, wordt haastig verstopt in een van de vele pakken die ter bestelling gereedstaan.”
De vice-president slikte, haalde een keurig opgevouwen zakdoek uit zijn borstzak en bette daarmee zijn keurig geknipt snorretje.
„Grote, genadige goedheid . . . een kwart miljoen . . . zomaar in een pak. Een willekeurig pak?”
De detective knikte: „Een willekeurig pak. Er stonden er honderden gereed om in de bestelwagens te worden geladen. Er werd met een vinger een gaatje geprikt in een van die pakken . . . De juwelen gleden naar binnen en daar was de sok mee af. Het vervelende was alleen dat dief Hildebrant daarna geen kans meer zag ze er weer uit te halen.”
De vice-president staarde zijn detective met grote ogen aan. „Dus . . . dat pak ging . . . samen met andere pakken. . .” Hubary knikte droogjes: „In een bestelwagen. Precies. Gelukkig wist ik in welke bestelwagen. Het was de truck die zijn route had door de oostelijke Staten, langs Philadelphia, Baltimore, Washington en zo verder.”
„Maar . . . je wist niet in welk pak die juwelen zaten?” „Neen. Dat maakte het juist zo spannend. Ik kan moeilijk aan die chauffeur gaan vertellen wat er aan de hand was. Want we hadden nog steeds die afspraak met de dief, ziet u.”
Niemaier sprong op en begon op en neer te benen. „Maar dat is een ontzettende toestand, Hubary!” Hij stopte ergens midden in de kamer en keerde zich met een ruk om. „Weet de dief ervan?”
De detective streek met de palm van een hand over zijn haren.
„U moet goed begrijpen: het was voor mij nog veel lastiger dan voor u. Ik ben de vertrouwensman in de hele zaak. U geeft mij een fortuin van honderdduizend dollars in een koffertje mee, erop vertrouwend dat ik er niet mee vandoor zal gaan. De dief komt bij mij aandragen met een kwart miljoen aan juwelen, in vertrouwen dat ik niet naar de politie zal lopen. Wij houden allemaal de politie er buiten . . . en het zaakje wordt geregeld. U geeft de juwelen terug aan bankier Praed en raakt dus maar honderdduizend dollars kwijt in plaats van een kwart miljoen. De dief heeft zijn geld binnen en iedereen is in zijn sas. Alleen de politie niet, maar dat kan niemand veel schelen. Nu komt het vervelende. Al dit soort van zaakjes, zoals u heel goed weet, zijn volkomen en alleen een kwestie van wederzijds vertrouwen.” Hij pauseerde even.
„De verzekeringsmaatschappijen kunnen alléén voordelig zaken doen met dieven, als de dieven er volledig op kunnen rekenen dat zij niet in een val worden gelokt. Als het bekend wordt dat dief Hildebrant zulk een zaakje met Metropolitan en mij wilde doen, maar dat de boel scheef is gelopen . . . gaat dat als een lopend vuurtje rond door de hele onderwereld en niemand wil ooit nog met ons onderhandelen. Erger nog: als men het vermoeden heeft dat ik Hildebrant heb beduveld . . . dan loop ik een goeie kans binnen enkele dagen ergens te worden gevonden met een paar kogels van zwaar kaliber in mijn ribbekast. Begrijpt u?”
„Maar. . .”, zei Niemaier aarzelend, „maar ben JIJ dan de schuldige dat de boel is misgelopen? Heb JIJ die juwelen in dat warenhuis-pak gestopt?”
„Nee”, zei Hubary. „Maar het geheel maakt wel een machtig rare indruk. Ik zit daar met de dief . . . en de politie komt met huilende sirenes aanstuiven. Wat zou u denken als u de dief was? Natuurlijk dat ik, of anders de verzekering, geen zin had om die honderdduizend dollars te betalen . . . nogal glad.”
„Hoe bedoel je dat?”
Hubary werd ongeduldig: „Laten we elkaar nu geen Trijntje noemen, mijnheer Niemaier. U moet honderdduizend dollars aan de dief betalen voor die juwelen. Maar als de politie de dief pakt, geeft de politie de juwelen aan de eigenaar terug en smakt de dief achter de tralies. Dan hoeft u geen rooie cent te betalen. Stel u zich nu eens voor dat u en ik samen een slim spelletje gaan doen. Wij lokken de dief in de val, bellen stiekem de politie op en laten de dief arresteren met de juwelen in de zak. U bespaart honderdduizend dollars. Ik krijg bijvoorbeeld een kwart daarvan voor de moeite en ik heb een aardige cent verdiend. We kunnen nu allebei rustig volhouden dat we van niets weten en dat de politie er op een andere manier achter is gekomen, maar dacht u dat de onderwereld dat geloofde? En ook al geloofden ze het wel, dan schoten we nog niets op, want als wij zo stom zijn om dergelijke zaakjes te laten uitlekken, dan doet de onderwereld toch nooit meer zaken met ons. En vindt u dat een leuk idee?” Niemaier begon opnieuw heen en weer te lopen, aan zijn snorretje trekkend.
„Natuurlijk niet”, zei hij geschrokken. „In de afgelopen twee jaar hebben wij, door ondergronds gestolen bont, juwelen en zo meer terug te kopen, bijna een half miljoen aan schadevergoedingen kunnen besparen. Dat houden we liever zo. Dat weet je ook wel. Maar wat denkt die Hildebrant nu?”
„Dat kan ik moeilijk beoordelen”, zei Hubary, „want die zit in de bak.”
De vice-president keerde zich geschrokken om.
„In de bak? Voor die juwelendiefstal?”
„Neen. Wegens ongeoorloofd wapenbezit. Hij heeft namelijk de stommiteit uitgehaald om zelf achter die juwelen in de besteltruck aan te gaan en is in Harrisburg tegen de lamp gelopen.”
„Nou . . . is dat onze schuld?”
„Dat niet. Zeker niet. Maar als ik de juwelen alsnog opspoor verwacht hij, dat ik onze oorspronkelijke afspraak nakom.”
Niemaier barstte verontwaardigd los: „Maar dat is klinkklare waanzin, Hubary! Als de dief, door zijn eigen schuld, die juwelen zoek laat raken, komt de hele afspraak te vervallen! Laat de politie die kisten die, nu op weg zijn naar Hong Kong, nazoeken . . . en. . .”
Maar de detective schudde vastberaden het hoofd: „Ik dénk er niet over, mijnheer Niemaier. Mijn leven is mij te lief. De onderwereld vergeeft het me nóóit als ik zo'n stunt uithaal. En ze zullen me heus wel weten te vinden. Wat heb ik eraan u geld te besparen als het mij mijn hachje kost? Ze zullen u geen blauwe boon door uw ribbekast jagen, maar mij wel. Er is maar één ding wat ik doen kan: er van nu af aan volkomen buiten blijven.”
„Wat? En die juwelen laten schieten? Besef je wel dat wij dan een kwart miljoen dollars op tafel moeten leggen?” „U moet het iemand anders laten opknappen”, zei Hubary rustig. „ Ik blijf rustig in Pittsburgh, waar elke boef mij zien kan. Zodat elke boef zich met eigen ogen kan overtuigen dat ik er niets meer mee te maken heb.”
„Hm”, zei Niemaier. „Weet jij dan iemand anders die te vertrouwen is?”
„Ja”, zei Hubary. „Drie dekselkaters handige jongens. Die hebben de hele geschiedenis van het begin tot het einde meegemaakt. En ik raad u aan er gauw werk van te maken ook, want de bende van Johnny Dalmonte zit ook achter dat handjevol juwelen aan.”
„Wat?? Dalmonte's bende? Hoe weten die ervan?” Hubary zuchtte: „Door die suffe Hildebrant zelf. Toen die zijn juwelen niet meer uit de truck kon krijgen, haalde hij Dalmonte erbij. Nu zit Hildebrant in de bak en een paar bandieten van Dalmonte zitten óók in de bak. Maar Dalmonte heeft mensen genoeg.”
„En weet Dalmonte óók waar de juwelen zijn?”
„Dat weet hij.”
Niemaier nam een kort besluit.
„We moeten dus een geheel nieuwe afspraak maken?” „Precies.”
„Je brengt mij die honderdduizend dollars terug?” „Die heb ik bij me. Het koffertje staat hiernaast. Bij de secretaresse.”
Niemaier ging achter zijn bureau zitten en trommelde er met de vingers op.
„Dus . . . we hoeven nu aan Hildebrant dat bedrag niet meer uit te betalen?”
„Precies. Ik zal hem opzoeken in de cel en hem vertellen dat de hele zaak in de war is gelopen. Dat ik er niet meer aan meedoe.”
Niemaier begon langzaam vrolijker te kijken.
„Maar, mijn beste kerel.. . Dan wordt het voor ons nog een voordelige geschiedenis! Wat moeten die drie knapen die jij op het oog hebt, er voor hebben om de juwelen voor mij op te snorren?”
„Zij brengen ze niet naar u, maar rechtstreeks naar de politie. Maar u betaalt ze voor die moeite.”
„Dat kan. Hoeveel?”
Hubary knipte met de vingers een stofje van zijn blauwe pak.
„Tienduizend dollars aan elk van hen en tienduizend aan mij, omdat ik toch altijd nog mijn nek riskeer met dat grapje.”
„Hm”, zei de vice-president. „Ik vind dat dik betaald.” „Ik niet”, antwoordde Hubary droog. „U riskeert er uw nek niet mee. En u bespaart liefst zestigduizend dollars. Bovendien: als het niet lukt hoeft u niets te betalen.” „Hahaha!” riep Niemaier, woedend spotlachend. „Dan betaal ik een kwart miljoen, sufferd!”
„Des te meer reden om nu niet te gaan zitten beknibbelen”, zei Hubary droog. „Doen we het of doen we het niet?” „Ik zal wel moeten”, gromde Niemaier en drukte op een schelknop. Een deur ging geluidloos open. „Juffrouw, brengt u me even dat koffertje dat mijnheer Hubary bij u heeft neergezet.”

* * *
Pa Evers zat aan zijn derde coke met ijs te lurken, toen Bob het einde van zijn verhaal begon te bereiken en het besloot met: „Dus de hele situatie is nu eenvoudig zo, dat de dief die de juwelen oorspronkelijk van Praed heeft gestolen, voor een heel ander feit in de gevangenis is terechtgekomen. Maar de bandieten van Johnny Dalmonte wéten dat de buit in kisten onderweg is. Eerst per trein naar San Francisco en vandaar per schip naar Hong Kong. Wij moeten ze te vlug of te slim af zijn, dat is alles.”

„Waarom?” vroeg pa Evers.
De drie jongens staarden hem even aan. Dan gaven ze alle drie antwoord. En alle drie op een eigen manier. Jan Prins riep verontwaardigd: „We hebben er veel te veel geld aan uitgegeven om er nu mee op te houden!” Arie Roos lachte en zei: „Het is een veel te leuk klusje.” Bob keek zijn vader vol afkeer aan en sputterde: „Wat zou u zelf doen in ons geval? Als u niet de hele dag uw hoofd vol had met die fabriek?”
Pa Evers goot het restje coke in zijn keelgat en gooide het lege glas in het gras.
„Ik geloof dat jullie niet goed beseffen dat je een heel gerede kans loopt een paar kogels in je body te krijgen. Die bandieten van Dalmonte zijn geen katjes om zonder handschoenen aan te pakken. Het is jandozie geen Lotto, Halma of Slofje Onder!”
„Poeh”, blies Bob geringschattend. „Als wij niet op ons zelf konden passen, waren we al lang geleden alle drie kassie-zes geweest. Wij zijn nou ook niet direct produkten van de kleuterklas.”
„Jullie zijn over het paard getilde, eigenwijze, op dolle avonturen beluste, eigengereide rakkers”, verklaarde pa Evers verhit. „En de tijd zal nog eens komen dat je lelijk je vingers brandt met die grappen. In Mexico-City had het al een haar gescheeld of ze hadden jullie een kopje kleiner gemaakt. Stom geluk dat je er tussenuit bent gedraaid.” „Is het ook stom geluk dat u met die fabriek schatrijk bent geworden?” vroeg Bob.
„Dat is geen kwestie van geluk. Dat is hard werken en hersens gebruiken.”
„Nou, dat doen wij ook”, antwoordde zijn zoon.
Pa Evers sloeg met de vlakke hand op zijn knie dat het kletste: „Kun je daar een toekomst mee opbouwen, met die rare avonturen?”
Bob keek zijn beide vrienden aan. Het was Jan die antwoordde met de preciesheid van zijn boekhoudkundige geest: „Tot dusver, mijnheer Evers, heb ik persoonlijk met die avonturen verdiend, in Hollandse guldens, honderd zevenenzestigduizend vierhonderd en drieëntwintig gulden en achttien cent. Na aftrek van alle onkosten.” Hij voegde er met een tikje minachting aan toe: „Bob en Arie hebben natuurlijk minder, maar die smijten ook met hun geld.”
„Hoeveel is dat in dollars?” vroeg pa Evers. Jan antwoordde meteen:
„Als we de dollar voor het gemak op 4 gulden stellen, komt dat ruwweg neer op een en  veertigduizend achthonderd vijfenvijftig dollar.”
„Kun je een aardige deur van laten intrappen”, zei Bobs vader droogjes.
Zijn zoon vroeg: „Had u zoveel verdiend toen u zo oud was als wij? Alleen met ons avontuur in de Stille Zuidzee verdienden we een fortuin de man. We hebben een hele hoop moeten uitgeven, maar we hebben er toch maar een smak geld op overgehouden.”
Pa Evers sprong op van de zitbank en begon ongeduldig door het gras heen en weer te lopen, zoals Charles Niemaier het kort tevoren in zijn kantoor had gedaan. „Kijk eens, als ik jullie verbied naar Hong Kong te gaan, zitten jullie de volgende week hier ergens weer in een andere rauspartij verstrikt. Jullie hebben nu eenmaal de smaak van die gooi-en-smijtlol te pakken en daar schijnt geen gewoon kruid tegen te zijn gewassen.” Hij keerde zich weer tot hen. „Maar schiet je iets met die Hong-Kongpret op? Of moet het alleen maar voor de lol?”
„Dat”, antwoordde Jan, „wordt nu op het ogenblik besproken met Niemaier zelf. Daar is Paul Hubary naar toe. We hebben u toch verteld waarom die er niet meer aan mee kan doen? Wij nemen het klusje van hem over, maar natuurlijk alleen als we er dik voor betaald krijgen.” „Wat noem je dik betaald?”
„Tienduizend dollars de man. Als we de juwelen te pakken krijgen.”
Pa Evers keek hen één voor één spottend aan.
„En dacht je dat Niemaier daar in trapte?”
Bob antwoordde rustig: „Hij zal wel moeten of anders een kwart miljoen op tafel leggen. Daar heeft hij weinig zin in, denk ik.”
Pa Evers keek zijn zoon peinzend aan en streek zich over de gladgeschoren kin.
„Ja, daar heeft Charley Niemaier beslist weinig zin in.” Een schril gerinkel sneed door de lome warmte. In een waterdicht kastje tegen de betonwand van de liftbehuizing hing een telefoon. Pa Evers trok het deurtje open en legde de hoorn tegen zijn oor.
„Met Evers . . . Ja? Die is hier. Een ogenblik.”
Hij maakte een gebaar met de hoorn en zei fronsend tegen zijn zoon: „Voor jou, aap.”
Jan en Arie gingen allebei wat meer overeind zitten. „Met Bob”, zei de aap in de hoorn. Het instrument begon hem wat te vertellen, terwijl Bob met de punt van zijn sandaal achteloos tegen grassprietjes schopte. Tenslotte zei hij: „Nou, dat is dan voor elkaar. . . Wat? We zitten nu met mijn vader te praten. Ik bel je dadelijk wel terug . . . Okido.”
Hij hing de hoorn op, kwam terugwandelen naar zijn ligstoel, plofte daarin neer en kondigde aan: „Dat was Hubary. Niemaier is erin getrapt. Tienduizend dollars de man als wij de juwelen opscharrelen en ze overdragen aan de politie.”
Pa Evers riep ongeduldig uit: „Wel slikseldrement! Waarom belt hij de politie niet op, dan kan die ze uit die kisten halen. Waarom moeten jullie daar je onvolwassen nekken mee riskeren?”
„Dat hebben we u proberen duidelijk te maken”, zei Bob. „Dan weet of vermoedt de onderwereld dat de Verzekering het heeft gedaan. Dat kan niet. U moet niet vergeten dat Dalmonte er óók achteraan zit. Die is zelf een lid van de onderwereld. . .”
„Dát wel! “ zei pa Evers met diepe overtuiging. „Die is zo'n verschrikkelijk stuk onderwereld dat ik niet begrijp hoe hij in gewoon daglicht kans ziet in leven te blijven. Maar goed, best. Als jullie dáár niet in de narigheden raken, doe je het hier wel. Tienduizend dollars is ook geen kleinigheid. Maar dat reisje heen en terug zal je wel een aardige cent kosten.”
Bob haalde de schouders op: „Och, misschien krijgen we die juwelen in San Francisco al te pakken. Dan hoeven we die dure reis helemaal naar Hong Kong niet eens te maken.”
Tot hun grote verbazing gooide pa Evers ineens het hoofd achterover en begon brullend te lachen. Hij lachte zo verschrikkelijk luid en lang dat de vogels binnen een straal van driehonderd meter verschrikt opvlogen uit de bomen. „Hahaha . . .”, brulde Bobs vader. „Als jullie die juwelen in San Francisco werkelijk te pakken zouden krijgen, ben je in staat ze weer in die kisten terug te stoppen, alleen om een smoes te hebben om naar Hong Kong te gaan. Leer me jullie kennen, moderne musketiers!” Hij liep naar de rand van de daktuin en stond uit te kijken over het grote terras onder hem, nog nagrinnekend.
„Ik lach me toch werkelijk een aap als het jullie lukt. Ik zie het gezicht van Charley Niemaier al als ik hem vertel dat een zoon van mij bezig is achter de juwelen van Praed aan te jagen.”
Bob sprong geschrokken overeind:
„Hei, hola! Als u hem dat maar niet vertelt vóór we goed en wel op weg zijn!”
Zijn vader keerde zich om: „Wat? Waarom niet? Hij weet er toch zeker van? Dat heb je me net staan te vertellen.” „Ja, maar Niemaier weet niet hoe jong we zijn! Als die merkt dat wij net ons eindexamen H.B.S. achter de rug hebben, krijgt hij waarschijnlijk ter plaatse een rolberoerte.”
„Dat is niet uitgesloten”, zei pa Evers nadenkend. „Dat zou ik drie jaar geleden ook gekregen hebben. Maar ik moet zeggen dat jullie je ouders wel spartaans opvoeden. Als ik vannacht een machinegeweer in mijn bed vond, zou ik mogelijk niet eens verbaasd kijken. Ik ga naar de fabriek. Zie ik je nog voor je weggaat?”
„O ja”, zei Bob. „We gaan met het vliegtuig van vanavond, denk ik.”
Zijn vader knikte en trok de liftdeur open. Bob kuchte. „Eh . . . vader?”
Pa Evers keerde zich om, met de open stalen deur in de hand.
„Had je nog wat? Vertel me nu niet dat je geld nodig hebt. Of kom je een kanon te kort? Die maakte ik alleen in de oorlog.”
„Nee . . . Ik wou alleen maar zeggen dat u er toch verdraaid geschikt over bent.”
Vader Evers trok de wenkbrauwen omhoog.
„Ik? Geschikt? Waarover?”
„Over de hele geschiedenis. Dat we nu weer naar Hong Kong gaan en zo. . .”
Zijn vader glimlachte flauwtjes en haalde de schouders op: „Och . . . er zijn van die oerkrachten in het leven waar de mens zich nu eenmaal niet tegen verzet. Aardbevingen, wolkbreuken en blikseminslag. En jullie. Zie je vanavond nog wel. Adios.”
De stalen deur klapte achter hem dicht.

STAMPIJ IN SAN FRANCISCO

Het vliegtuig dat hen naar San Francisco zou brengen vertrok om kwart over tien in de avond, maar vóór die tijd moesten zij eerst nog een bespreking met Hubary houden. Hij wilde echter niet samen met de drie jongens in Pittsburgh worden gezien, juist om te vermijden dat lieden van de onderwereld later zouden gaan vermoeden dat de jongens, in geheim overleg met Hubary, achter de Praed-juwelen aan waren gaan jagen. Hubary wilde hen niet op zijn kantoor hebben en wilde evenmin een bezoek brengen aan Bobs huis. Hij was natuurlijk nog véél minder van plan hen naar het vliegveld te brengen en had dus een afspraak gemaakt ergens op een verlaten stuk landweg. Zij pikten hem op een mijl of tien buiten Pittsburgh, lieten hem achter in de wagen klimmen en reden kalmpjes door.
„Luister”, begon de detective meteen en haalde een paar opgevouwen vellen papier uit de zak. „Ik heb mijn bureau laten nagaan hoeveel kisten er zijn, hoe ze er uitzien en welke spoorwegmaatschappij ze vervoert. De naam van het vrachtschip waar ze op gaan staat er ook bij, met de datum van vertrek. Dat is een boot met passagiersaccomodatie. Ik denk wel dat jullie er nog plaats op kunnen krijgen.”
Jan vroeg bedachtzaam: „Zou het wel verstandig zijn als wij reizen op dezelfde boot die de kisten vervoert?” „Ja”, zei Hubary. „Want je weet niet wat die leperd van een Dalmonte in zijn schild voert. Ik vind het een veiliger idee dat jullie op dat schip zitten. Want . . . als er iemand van hem op die boot is, wordt het natuurlijk een erg linke boel. Het is niet zo'n toer om in het laadruim van een schip te komen. Het hangt er natuurlijk wel vanaf of die kisten helemaal onderop liggen of het laatst in het ruim zijn getakeld. Liggen ze onderop, dan is het praktisch uitgesloten dat iemand er tijdens de vaart bijkomt.” „Allicht.”
„Is er iemand van Dalmonte aan boord, dan zal hij jullie heus wel herkennen. Dalmonte weet zo langzamerhand jullie signalement, waarschijnlijk ook jullie namen. Maar daar is niets aan te doen. Juist àls er iemand van Dalmonte aan boord is, moeten jullie er ook wezen.” „Duidelijk.”
„Volgens mij zijn de meest kritieke momenten die van inladen in Frisco en uitladen in Hong Kong. Dan is er het makkelijkst wat uit te stukken. Die kisten staan waarschijnlijk een tijdje op de kade of in een loods zodra ze van het treindepot in Frisco zijn overgebracht naar de kade. In Hong Kong staan ze waarschijnlijk ook even te wachten na de ontscheping. Tenminste . . . als ze niet meteen worden opgehaald door een wagen van de Consulaire Dienst. Maar dat zal wel niet.”
„Tenzij ze natuurlijk vermommingen voor spionnen bevatten”, merkte Arie op. „Dan worden ze waarschijnlijk met een pantserwagen overgebracht.”
Hubary besteedde daar geen aandacht aan en ging door: „De naam van die vent van de Consulaire Dienst is: Fred W. Rivers. Hij is tweeëndertig jaar oud en is twee jaar getrouwd. Geen kinderen. Hij is code-expert.”
„Hij is wát?”
„Code-expert. De man die diplomatieke telegrammen en ander geheim materiaal omzet in geheimschrift volgens een bepaalde code.”
„Oh. Aha. Leve de Consulaire Dienst in Hong Kong.” „En dat is ongeveer alles wat ik je vertellen kan. De rest moet je zelf maar uitzoeken. Jullie zijn vanochtend vroeg in Frisco en ik zou je aanraden onverwijld werk te maken van je passage op die schuit. Maar hou je oren en ogen goed open, want Dalmonte kan jullie bloed natuurlijk wel drinken na die grappen die je hem twee dagen geleden hebt geleverd. En ze zullen jullie heus niet opnieuw onderschatten.”
Jan had de papieren aangenomen, bekeek ze en stak ze zorgvuldig in zijn binnenzak.
„En dat is eigenlijk alles”, zei de detective. „Van hier af aan ben je aan je lot overgelaten. Je krijgt de man tienduizend dollars, als door jullie toedoen de juwelen bij bankier Praed terugkomen. Hoe je dat klaarspeelt is jullie zaak, maar onder geen enkele voorwaarde mag uitlekken dat de verzekering jullie ervoor betaalt of er zelfs maar iets van afweet. Is dat goed duidelijk?”
„Volkomen.”
„Denk daar héél goed aan! Want als de onderwereld dáár de lucht van krijgt, is Niemaier razend en gaat de hele afspraak niet door. Dan krijg je ook geen cent van alle gemaakte onkosten terug.”
„Nee, dat snappen we heel goed.”
„O.K. Gooi me er dan voor de volgende bocht uit. Daar vlak achter is een boerderij met een telefoon. Dan bel ik vandaar wel een taxi.”
* * *

Het eigenaardige van reizen per vliegtuig is, dat het ontzaglijk spannend en opwindend lijkt zolang je op de grond staat, met het hoofd in de nek en je die blinkende machines over je heen ziet koersen. Het lijkt nog veel opwindender als je op een vliegveld gezapig achter een kopje koffie in het restaurant zit en je hoort de vluchten één voor één afroepen, met hun exotische bestemmingen er achteraan. In werkelijkheid is geen manier van reizen stomvervelender dan die in een vliegtuig. De eerste keer is er nog de pret van het nieuwe, maar daarna is er bar weinig leuks meer aan. Dat hadden Bob, Jan en Arie al lang tevoren ontdekt. Vliegen overdag ging nog wel — dan viel er tenminste wat te bekijken — maar vliegen in de nacht was een duffe aanéénschakeling van uren domweg hangen in een stoel, met alleen het komen en gaan van de stewardess met sandwiches of koffie als onderbreking. Het gaat snel, maar daar is ook beslist alles mee gezegd.

Nog geen half uur nadat zij opgestegen waren van het Pittsburghse vliegveld lag Bobbie Evers schuin gezakt in zijn stoel te slapen. Hij kon weinig anders doen, want hij had een plaats gekregen naast een dikke vrouw die elke minuut lang en luid haar neus ophaalde en grimmig een dik boek las. Arie Roos zat clandestien met een vijltje zijn nagels bij te werken, terwijl Jan Prins naast hem, stukken voorlas uit de brochure over Hong Kong. Jan en Arie hadden twee plaatsen naast elkaar toebedeeld gekregen en dat was nòg een bofje, vonden ze. Arie leunde een beetje scheef, om beter Jans stem te kunnen verstaan boven het gegrom van de vier motoren uit. Jan las niet aan een stuk door; hij pikte er alleen de stukken uit die hij om een of andere reden amusant of belangwekkend vond.

„Amerikanen hebben veel over voor een bezoek aan Hong Kong”, las hij. „Toen Grace Kelly zou gaan trouwen met Prins Rainier van Monaco, zonden zij een invitatie aan Michael Wise, uit New York, die zij hadden leren kennen uit reclame- en televisie-werk. Maar Michael Wise was op dat moment in Korea, waar hij in het leger diende. Wise had geld genoeg op de bank om de reis te betalen en genoeg verlof te goed om te kunnen gaan. Maar hij wilde óók een verlof doorbrengen in Hong Kong en zelfs de verlokking van de bombarie van dat huwelijk kon voor hem niet opwegen tegen de fantastische verhalen die zijn strijdmakkers hadden opgehangen over Hong Kong. Hij schreef Grace Kelly een vriendelijk briefje en bedankte voor de Monaco-lol.

Arie grinnikte zachtjes: „Dat vind ik nou niet zo’n verdienste. Als ik had moeten kiezen tussen het huwelijk van Grace Kelly en een redelijke mokkataart, dan had ik de taart genomen.”
„Een bruiloftstaart dan toch zeker”, zei Jan, verstrooid verder lezend.
Arie vroeg: „Staat er niet nòg iets spannends?”
„O ja. Dit verhaal zit vol van de meest lachwekkende opmerkingen. Luister maar.

„De groeiende Amerikaanse belangstelling voor Hong Kong wordt maar matig op prijs gesteld door de paar duizend Engelsen die deze Kroonkolonie besturen. Enerzijds verwelkomen zij de toeristendollars (ten bedrage van 12.000.000 per jaar), die gedeeltelijk goedmaken wat verloren ging door het na-oorlogse verloop van de handel met China. Daartegenover staat, dat Britse ingezetenen van de oude stempel hun hoofd schudden over sommige bijkomstigheden van de Amerikaanse invloed. Zij beklagen zich erover dat sommige van die nieuwkomers zich gedragen of zij de kolonie gaan overnemen. Een Hong-Kongse krant publiceerde onlangs een verontwaardigde brief, waarin protesterend werd gezegd: Er zijn aanwijzingen dat de regering van de United States zich met de interne zaken van deze kolonie bemoeit, op een wijze welke geheel in strijd is met de normale gedragslijnen van het consulaire apparaat.”

Jan hield op met lezen en keek Arie aan, die breed grijnsde: „Zullen we dat aan Bob laten lezen? Die vliegt de lucht in.”
„Waarom? Het staat toch in een Amerikaans blad?” „Lees es verder . . . Dit is leuker dan Donald Duck.” Jan las even en gaf een luide gier: „Dit hier is helemáál om je ziek te lachen!

„ . . . Autoriteiten in Hong Kong slaan wantrouwend de activiteiten gade van een groep geheimzinnige Amerikanen, die zich vrijelijk door de kolonie bewegen en volgens de gangbare mening over veel geld kunnen beschikken. Hong Kong is nu de Aziatische basis geworden voor beroepsspionnen zoals het naoorlogs Wenen dat enkele jaren lang was in Europa....”

Arie hield op met nagels bijvijlen: „Als dat nou in een Engelse of Franse krant had gestaan zou ik het kunnen begrijpen. Weet je zéker dat het uit de Saturday Evening Post is?”
Jan hield hem de gedrukte brochure voor. Er stonden verschillende kleurenfoto's in van landschappen en straten in Hong Kong. Er stond duidelijk onder het verhaal: „Naar een artikel in de „Saturday Evening Post” door Demaree Bess.”
Arie gaf de brochure terug.
„Ga door. Ik lach me een rotje . . . Het wordt hoe langer hoe beter.”
Jan mompelde even, zei: „Ha!”, en las:

„Toen een immigratie-ambtenaar aan mijn paspoort zag dat ik Amerikaans journalist was, vroeg hij me of ik kon verklaren waarom zoveel Amerikaanse knoeischrijvers die, volgens hem, niet eens konden spellen, de laatste tijd in Hong Kong waren komen wonen, allemaal rondvertellend dat zij er een boek over zouden gaan schrijven. Ik vermoedde dat hij mij een steek onder water gaf, heimelijk doelend op het wijd verbreide gerucht dat een bepaalde Amerikaanse spionagedienst zijn agenten probeerde te vermommen als reizende schrijvers.”

Arie sloeg zowat dubbel van het geluidloos lachen, met de handen op zijn buik. Toen hij wat was bijgekomen merkte hij op: „Als wij het tijdens onze avonturen even stom aan de steel staken als die snaken, waren we al zes keer door alle denkbase manden gevallen. Amerikanen zijn prachtkerels, zolang ze binnen de grenzen van hun eigen land opereren. Maar in elk ander land zijn ze zo hulpeloos als. . .”
Zij schrokken op doordat de figuur van Bobbie Evers onverwacht naast hen opdook; zijn haren ietwat in de war en zijn ogen nog wat slaperig.
Hij zei: „Zeg, ik werd wakker en moest meteen aan iets denken. Die kisten zullen intussen al wel in San Francisco zijn aangekomen.”
„Ja, allicht. Die gingen al meer dan twee dagen geleden op de trein.”
„Waarom zouden we eigenlijk niet proberen die dáár in handen te krijgen?”
Arie en Jan staarden Bob met grote ogen aan: „Hoe wou je dat klaarspelen?”
Bob haalde de schouders op: „Daar zijn een hoop manieren op. Mooi werk voor dikke Arie, om daar zijn hersens voor te oefenen.”
„Hm”, vond de dikke. „Als jullie ergens te lui voor zijn of er moet iets gebeuren dat finaal onmogelijk is, kom je bij mij. De dikke zal er dan wel iets op weten. In alle andere gevallen ben ik alleen goed genoeg om gepest te worden over mijn spek, mijn sproeten of mijn rooie haren.” Bob keek hem aan met een opgetrokken wenkbrauw: „Kom, dikke, alle genieën ter wereld hebben lichte lichamelijke afwijkingen. Churchill eet sigaren, Shakespeare is dood en Marilyn Monroe is een vrouw. Ga nou maar eens lekker zitten puzzelen.”
„Terwijl jij zit te maffen zeker?”
„Allicht. Wat vermag mijn schamel peinsvermogen tegen jouw vernuftig brein?”

* * *

Zoals een draaibank een staaf ruw ijzer onder handen neemt, zo begon het machtige en vindingrijke brein van dikke Arie Roos met dit probleem te sollen. Zij konden natuurlijk achter die kisten áán of met die kisten mééreizen tot aan Hong Kong. Maar als er een manier bestond om de dingen eerder in handen te krijgen, maakte dat een hele hoop trammelant overbodig . . . en des te minder kansen hadden ook de snaken van Johnny Dalmonte om hen te vlug af te zijn. Maar hoe. . . hóé krijgt men een stelletje kisten uit handen van een spoorwegmaatschappij? Arie stootte zijn vriend Jan aan.
„Heb jij daar die aantekeningen van Hubary?”

Jan tastte in zijn binnenzak en overhandigde ze. De notities waren duidelijk. Zij vermeldden:

De zware bagage van Fred Rivers omvat vijf withouten kisten van dezelfde grootte (ongeveer een kubieke meter), voorzien van haspels met hangsloten. Het adres in Hong Kong staat op alle vier de zijkanten geverfd met oost-indische inkt of stempelinkt. Zij worden verscheept via de Pennsylvania Railroad en de Union Pacific en komen dus aan in het Union Pacificdepot in Frisco . . .

Arie liet de papieren zakken en keek uit het vliegtuigraam naar beneden, waar de lichtgloed van een middelgrote stad er uitzag als een stervend vuur met een dunne damp van mist erboven.
„Jan”, zei Arie plotseling, „het is helemaal niet eens zo onmogelijk. Bob heeft gelijk. Stel je eens voor dat die Fred Rivers opdracht krijgt om naar Hong Kong te gaan. Hij pakt zijn bagage in en zet die alvast op de trein. Maar op het laatste moment krijgt hij bericht dat de zaak niet doorgaat. Dan moet hij het verdere vervoer van zijn bagage stopzetten.”
Jan dacht even na, met het Hong-Kongverhaal op zijn schoot.
„Nee”, zei hij bedachtzaam, „dan laat hij zijn bagage terugsturen naar Baltimore.”
„Hoeft helemaal niet! Hij kan wel een baan krijgen in San Francisco. Of. . .”
Jan fronste: „Luister eens, dikke, wat heb jij in je hoofd?” „Wij sturen vanuit dit vliegtuig een telegram aan het bagagedepot van de Union Pacific in San Francisco dat de functie in Hong Kong is uitgesteld en dat de bagage door gemachtigde wordt opgehaald in San Francisco. We ondertekenen dat telegram met de naam F. Rivers.” „En dan?”
„Dan maken wij een pracht van een papier klaar dat ons machtigt die bagage op te halen. We tekenen dat met de naam „Rivers” en melden ons aan het depot. Omdat dat telegram al gestuurd is, verwachten ze ons.”
„Lukt niet”, zei Jan. „Trappen ze niet in.”
„Trappen ze wèl in. Niet, als we er plompverloren op afstappen, maar wel als er eerst een telegram komt, zoals ik net zei.”
„Maar we kunnen toch niet de bagage gaan stelen van een ambtenaar van de Consulaire Dienst?”
„We stelen toch niets, uil! We zoeken die kisten na, halen de juwelen eruit die zeker geen eigendom zijn van meneer Rivers, maken die kisten weer dicht en zetten ze nog dezelfde dag netjes op de boot naar Hong Kong.”
Jan begon nadenkend aan zijn oorlel te sjorren.
„Ik moet toegeven, dikke, het klinkt machtig aanlokkelijk. Maar ik ben toch bang dat we die kisten niet loskrijgen. Als het zó makkelijk was om bagage in te pikken. . .” „Luister”, zei Arie ongeduldig, „het IS zo makkelijk. Iedereen kan het doen. Maar het gebeurt nooit, om een hele hoop goede redenen. Ten eerste gaat bijna geen mens proberen op die manier een ander zijn bagage te stelen. Waarom? Die kisten kunnen wel vol zitten met kinderspeelgoed, vazen of potten en pannen. Ten tweede moet je aardig goed van de ganse gang van zaken op de hoogte zijn om zo'n stunt uit te kunnen halen. En ten derde is het een machtig riskante grap. Er zijn telegrammen en machtigingen voor nodig en de politie krijgt een heel goed signalement van de lui die de bagage hebben afgehaald. Maar wíj lopen geen risico, om de heel simpele reden dàt er nooit politie aan te pas zal komen. Er komt alleen maar herrie als na verloop van tijd die bagage verloren blijkt te zijn. Maar dat gebeurt niet. Die bagage komt netjes op de plaats van bestemming aan.”
„Hm”, bromde Jan, „en tòch wil het er bij mij niet in, dikke.”
„Bij mij wel”, zei Arie. „Ik ga dat telegram schrijven.” „Waar wou je dat verzenden?”
„Uit dit vliegtuig natuurlijk.”
„Als Fred Rivers?”
„Allicht. Die is per vliegtuig op weg naar Hong Kong.” „En je hele baan in Hong Kong ging niet door, koe.” Arie trok een gezicht. „Ai! Dat is waar ook. Nou goed, net als ik al zei: ik ben niet overgeplaatst naar Hong Kong, maar naar San Francisco.”
„Als dat zo is en je bent in een vliegtuig daarheen op weg, waarom kom je dan zelf daar je bagage niet afhalen, in plaats van iemand te sturen met een paperas?”
„Omdat ik het te druk heb.”
„O, omdat je het te druk hebt. Maar in zo'n geval láát je helemaal je bagage niet afhalen, sukkel. Dan ga je naar het depot en verandert het adres van aflevering. Je gaat zelf niet met vijf kisten sjouwen. Je zegt: lever die kisten niet af in Hong Kong, maar op dat en dat adres in San Francisco.”
Arie keek zijn vriend van terzijde aan en begon langzaam te knikken.
„Meestal werken jouw hersens traag, vriend Jan. Maar nu heb je gelijk. Schoon gelijk. Daar trappen ze met absolute zekerheid in.”
Tien minuten later had Arie een pracht van een telegram gebrouwen. Hij liet het Jan lezen en die ging ermee naar Bob om te vertellen wat er te gebeuren stond. Het luidde: UNION PACIFIC FREIGHT DEPOT SAN FRANCISCO

ZEER DRINGEND

BETREFT BAGAGE BESTAANDE UIT VIJF KISTEN OP NAAM VAN FRED RIVERS EN BESTEMD VOOR HONG KONG STOP VOLGENS ORDERS CONSULAIRE DIENST GAAT ONDERGETEKENDE NIET NAAR HONG KONG MAAR BLIJFT IN SAN FRANCISCO STOP VERSCHEEP DEZE KISTEN NIET MAAR HOUD ZE TER BESCHIKKING TER AFLEVERING AAN EEN ADRES IN SAN FRANCISCO STOP DIT ADRES WORDT MORGENOCHTEND OPGEGEVEN STOP GELIEVE HIERBIJ GEEN VERGISSING TE MAKEN

FRED W. RIVERS
AAN BOORD
AMERICAN AIRWAYS CONSTELLATION PITTSBURGH-FRISCO

Jan kwam met het papier terugwandelen en knikte kort: „Daar trapt elk vrachtdepot in”, zegt Bob. „Juist die laatste opmerking dat ze geen vergissing moeten maken is zo overtuigend. Stuur jij het weg?”
„Zorgt de stewardess voor.”
„Weet die niet dat jij geen Rivers heet?”
„Dan zeg ik dat het mijn oom is en dat wij voor hem een huis in San Francisco in orde moeten gaan maken. Wat kan dat háár schelen?”
Het kon de stewardess inderdaad minder dan niets schelen. Tien minuten later was het telegram in zee. In de lucht, dan.

* * *
San Francisco, hoewel gelegen in de befaamde, zonnige staat Californië, is berucht om zijn mistbanken. Op dagen als de wind komt aanwaaien vanuit de Stille Oceaan, rollen soms enorme massa's dichte zeedamp vanuit zee aan. Dat was ook die ochtend het geval. In het oosten, achter het voortgrommende vliegtuig, begon de zon te rijzen boven het vasteland van Amerika. De piloot duwde zijn gashandles zover mogelijk open, want het grote vliegveld van Frisco waarschuwde hem, dat mist op weg was vanuit zee. Met twintig mijl extra-snelheid zou hij het nog precies klaarspelen bij het eerste ochtendlicht te landen. Vliegtuigen die verder weg waren, moesten uitwijken naar andere luchthavens. Het was inderdaad tot op de minuut af berekend. De grote American-Airwaysmachine raakte de startbaan, rolde zijn vaart uit, zwenkte rechtsaf, rolde voorbij enkele wachtende toestellen met het vroege zonlicht rood brandend op hun rompen en vleugels. . . en twee minuten later was het ganse vliegveld, plus gebouwen en hangars, gehuld in een naar zilte zee ruikende massa damp, die in slierten, ballen en miljoenen fijne druppeltjes voorbij trok.

„Ik krijg een ouderwets Hollands gevoel over me”, zei Jan, toen hij de landingstrap afdaalde.
Maar dat Hollandse gevoel verdween snel, toen de knauwerige Amerikaanse stem door tientallen luidsprekers begon aan te kondigen, dat alle vliegtuigen die hierna werden verwacht zouden uitwijken naar de vliegvelden van Los Angeles, Santa Barbara en Holyoke.
„Taxi, sir?”
„Goed idee”, zei Bob.
De wagen was een van die splinternieuwe, knalgele dingen met een licht boven op het dak. Zij klommen met bagage en al naar binnen en de wagen begon te rijden.
„Waarheen, sir?”
Bob boog zich voorover: „Wij moeten hier wachten op een oom van mij, die bij de Consulaire Dienst is. Wat voor soort hotel zou hij uitkiezen?”
„Consulaire Dienst, eh?” zei de chauffeur nadenkend, voorzichtig zijn weg zoekend door de langzaam dikker wordende damp. „De Sheraton lijkt me. Daar zitten altijd generaals en hoge officieren en zo.”
„Dat is 'm”, zei Bob tevreden.

* * *
San Francisco is gebouwd op heuvels, aan de rand van de Stille Oceaan. Sommige van de straten daar hellen zo sterk, dat de tramwagens aan kabels omhoog getrokken worden en scheef op hun onderstel zijn geconstrueerd, zodat de wielen de helling van de railbaan volgen, terwijl de bodem van de wagen horizontaal ligt. Die wagens draaien natuurlijk ook nooit om; zij koersen altijd in dezelfde positie straat-op, straat-af. Tussen de huizen van San Francisco zelf was de mist nog niet op volle dichtheid doorgedrongen. Zij schoten redelijk snel op en stopten voor een imposant gebouw met zwart-en-groen-marmereningang vóór zij er erg in hadden. In Amerika gaat deftigheid altijd samen met een duur uiterlijk, in tegenstelling met Europa, waar de allerdeftigste mensen oude pakken dragen en de duurste eethuizen er uitzien of ze elk ogenblik in of uit elkaar kunnen vallen, tot en met het bedienend personeel. Twee portiers van enorme afmetingen flankeerden de groen-en-zwarte-ingang, waarboven een groen neonlicht aan en uit flakkerde:

. . . SHERATON SHERATON SHERATON SHERATON . . . Het trottoir hier was niet bijzonder breed, maar dat was opgelost door de ingang een meter of acht verder naar achteren te bouwen dan de rest van het hotel. In dat soort van pleintje, door groene marmeren pilaren van de normale trottoirloop afgesloten, liep een op marmeren kolommetjes opgerichte overkapping, waaronder de deftige gasten ook bij regen veilig de ingang konden bereiken. Zij lieten Jan de taxi betalen . . . een gewoonte, die in de loop der jaren was gegroeid. Ten eerste was dat het goedkoopste (want Jan keek scherp naar de meter en gaf precies genoeg fooi), maar bovendien maakte het een massa gezeur van Jan over nodeloze geldsmijterij overbodig. De beide portiers kwamen onder de overkapping uit sprinten zo gauw de taxi stopte, maar remden merkbaar af zodra zij zagen dat deze vangst ging bestaan uit drie min of meer opgeschoten jongens.
„Voor de drommel!” zei Arie korzelig, scheef lopend onder het gewicht van zijn zware koffer. „Wanneer zullen we nu eens oud genoeg zijn om door hotelportiers met strijkages en buigingen te worden ontvangen?”
„Die tijd komt voor jou nooit,” antwoordde Jan, die schuin achter hem liep. „Tenzij je eerst die lachwekkende buik kwijtraakt, je haren deftig zwart laat verven en die sproeten laat verwijderen door een plastisch chirurg.”
Een van de portiers keerde terug. De ander bleef vóór hen staan, halverwege de ingang. Bob kwam aanwandelen. „Heeft u kamers gereserveerd?” vroeg de man uit de hoogte. Arie en Jan keken elkaar aan.
„Wat zegt de man?” vroeg Arie in het Hollands.
„Geen idee”, zei Jan in dezelfde taal en haalde de schouders op. Bob kwam nu aanstappen en de portier herhaalde zijn vraag.
„Klets niet”, zei Bob kortaf. „Wij moeten hier wachten op mijn oom. Rivers van de Consulaire Dienst. Daar moeten wij ook een kamer voor reserveren.”
De portier schokte twee centimeter overeind.
„Ah . . . Mr. Fred Rivers?”
„Dat . . . dat klopt”, antwoordde Bob geschrokken. „Ah, juist sir. Die is hier welbekend. Wilt u mij maar volgen?”
Hij keerde zich om. De drie jongens wisselden half-ontstelde blikken, namen hun bagage op en wandelden achter de man aan.
„Jippie”, zei Jan, weer in het Hollands. „Dát is een bak. Zou dat onze bloedeigen Rivers zijn?”
„Vast en zeker”, vond Arie. „We hebben toch gevraagd naar het soort hotel waar dat soort snaken altijd logeert? En de vent zal wel vaker hier langs gereisd zijn op weg naar Hong Kong.”
„In ieder geval gunstig voor het afleveren van die kisten.” „Dat wel . . . misschien.”
Voor Jan kon vragen wat Arie met die laatste woorden bedoelde, werden zij door de spiegelglazen draaideur gemalen en een hall in, waarin je het grootste model brandweerladder nodig had om een nieuwe lamp in een der verlichtingskronen te draaien. Acht liften met groenbronzen deuren wachtten helemaal in de verte; nog juist voor het blote oog waarneembaar. De naam van Fred Rivers verrichtte wonderen. Onmiddellijk kregen de twee jongens twee tweepersoonskamers toebedeeld, terwijl Bob met groot gebaar voor zijn nog in de lucht hangende oom een suite met eigen badkamer bestelde. Lift nummer vijf, met een half-Chinees jongetje, bracht hen met raketsnelheid naar hun verdieping. Toen zij de deur van kamer 719 achter zich sloten (zij hadden kamers 717 en 719 met een badkamer) wees Bobs horloge half acht in de ochtend. „Ik ga een bad nemen”, kondigde Jan aan.
„Ik ga 'n ontbijt bestellen”, beweerde Arie.
„En ik”, zei Bob, „ga in de telefoongids vast het nummer nakijken van het Union Pacific bagagedepot. En een schrijfmachine ergens lenen om een machtiging te tikken.”

* * *
Om half tien waren alle gestelde doelen bereikt: Jan en dikke Arie hadden gebaad, Bob had een draagbare schrijfmachine te pakken gekregen en tegen extra-betaling waren drie ontbijten op hun kamer bezorgd en inmiddels alweer weggeruimd; wat daarvan over was tenminste. Als zij uit de ramen keken was er niets anders te zien dan een massa vuile mistwatten. Wat het uitzicht op heldere dagen kon zijn geweest, bleef een in mist gehuld mysterie. Bob zat nu op de rand van het bed, met de schrijfmachine op zijn knieën, kauwend op een achtergehouden droog korstje brood. Arie zat op de rand van het andere bed, met op zijn knieën het zwart-en-groene telefoontoestel. Aangezien het zeer waarschijnlijk was dat er over de telefoon een verhaal moest worden verzonnen, was deze taak aan het sproetenwonder toebedeeld. Arie vroeg een stadslijn aan de hotelcentrale, kreeg die en draaide het nummer van het Union Pacific vrachtdepot.

„Hallo? . . . Mag ik de afdeling vrachtverschepingen naar Hong Kong? Wat? . . . Nee, juffrouw, het is transitovracht. Afkomstig uit Baltimore en bestemd voor . . . Dank u.” Bob zat te spelen met de spatiebalk van de schrijfmachine. Jan zat op de vensterbank en wreef met de achterkant van zijn hoofd heen en weer over de ruit.
„Smeer dat smerige haarvet van je niet op de schone ruit”, zei Arie. „Die mist buiten is al erg genoeg”.
De telefoonhoorn begon te pruttelen. „Hallo? . . .” Hij ging iets voorover zitten, het toestel op zijn knieën. „U spreekt met de gevolmachtigde van Rivers. Fred W. Rivers van de Consulaire Dienst. Heeft u een telegram ontvangen van Mr. Rivers, over zijn bagage voor Hong Kong?” Het duurde vijf volle minuten van overschakelen op andere toestellen eer Arie de man had die van het telegram af wist. „Juist”, knikte Arie, met een klank van autoriteit in zijn stem. „U spreekt hier met de gevolmachtigde van Mr. Fred Rivers. Heeft u dat telegram vóór u?”
„Dat heb ik vóór mij”, bevestigde de man aan de andere kant. Bedachtzaam leunden Jan en Bob dichterbij om die stem óók te kunnen verstaan.
„Prima”, zei dikke Arie tevreden. „Mijnheer Rivers weet intussen waar hij gaat logeren. In het Sheraton Hotel, kamers 945 en 947.”
„Juist”, zei de andere kant droog. Te droog, vond Arie. Hij keek omhoog naar het plafond en informeerde onschuldig: „Wilt u ze daar maar heen laten sturen?”
„Nou, dat denk ik niet”, zei de telefoon kort.
Er viel een stilte. De manier waarop de man die enkele woorden gezegd had, was vervuld van een veelbetekenende klank.
„Zei u . . . van niet?” vroeg Arie dan.
„Met wie spreek ik?” vroeg de spoorwegbeambte. „Dat heb ik u al gezegd”, antwoordde Arie op hoge toon. „Mr. Rivers heeft mij opgedragen een oogje te houden op zijn bagage als die wordt overgebracht naar het Sheraton Hotel.”
„Bijzonder vreemd”, zei de man. „Waar bent u op het ogenblik?”
Arie besefte heel goed dat niets een slechtere indruk zou maken dan aarzelen of hakkelen in het geven van antwoorden.
„Ik sta, in de hall van het Sheraton Hotel”, antwoordde hij. „Ik ben zojuist hier aangekomen en ik heb u meteen opgebeld.”
„Hoe is uw naam?”
„Coleman”, vertelde Arie zonder aarzelen. „W. G. Coleman.” „Prima. Dan bel ik u metéén terug.”
De verbinding werd verbroken. Arie gooide de hoorn neer, smeet het toestel naast zich op bed en sprong op: „Jongens, er is iets mis. Helemaal mis. Ik moet direct naar beneden.” Hij rende al naar de deur.
„Wat ga je beneden doen?”
„Die vent geloofde niet dat ik in het Sheraton Hotel zat, natuurlijk. Dus hij belt naar hier terug.” Arie had de kruk van de deur al in de hand. „Maar ik kan niet laten merken dat ik al een kamer heb. Hij mag ons kamernummer niet weten. Ik moet dus in de hall zitten, net zoals ik gezegd heb. Onder de naam Coleman.”
Arie stond vijf lange tellen te stampvoeten vóór er een dalende lift stopte op zijn verdieping. Hij dook erin en trok een dollar uit zijn broekzak: „Begane grond. Ik heb haast.”
„Quite, sir”, zei de liftbediende, zonder een spier van zijn gezicht te vertrekken het biljet wegmoffelend. Arie zag niet eens waar het bleef. Juist toen Arie in de hall de lift verliet hoorde hij een piccolo, in zwart-en-groen uniform rondlopend, uitroepen: „Telefoon voor Mr. Coleman. . . , telefoon voor Mr. Coleman.”
„Dat ben ik”, zei Arie tegen hem.
„Die middelste cel daar in de hoek, sir.”
Arie trok de deur met zorg achter zich dicht.
„Met Coleman.”
Het feit dat deze meneer Coleman toch wél in de hall van het Sheraton Hotel zat, scheen enige indruk te hebben gemaakt. De beambte van het spoorwegdepot was iets beleefder. Maar niet veel.
„U moet goed begrijpen dat wij niet zomaar, na een telefonische boodschap, bagage die op weg is naar een land overzee, ergens anders heen gaan expediëren.”
„Maar dat verlangt toch ook niemand? U heeft toch een telegram gekregen van Mr. Rivers zelf? Dat heeft hij me tenminste gezegd.”
„Dat wel”, antwoordde de stem op sarcastische toon. „Maar gistermiddag kwam hier bij ons een telegram binnen dat ons er tegen waarschuwde, geen bagage van Mr. Rivers ergens anders heen te zenden dan naar Hong Kong, want dat er waarschijnlijk een poging zou worden gedaan die in San Francisco uit onze handen te peuteren.” Arie wist twee seconden lang werkelijk niet wat te zeggen. Toen vond hij het maar het beste om heel verbaasd te doen.
„Maar van wie was dat telegram afkomstig?”
„Zou u dat graag willen weten?” vroeg de beambte. „Er moet een misverstand in het spel zijn”, beweerde Arie. De beambte antwoordde op zoetsappige toon: „Komt u dan maar persoonlijk hier om dat misverstand op te lossen, mister Coleman. Mijn naam is Farmers.”
„Farmers”, herhaalde Arie. „Juist. Dank u wel. U ziet me wel verschijnen.”
„Ik ben benieuwd”, zei Mr. Farmers sarcastisch.

* * *
Heel de weg terug naar kamer 719 liep Arie binnensmonds lelijke woorden te mompelen, maar die werden luid zodra hij de deur van die hotelkamer achter zich had dichtgeknald.

„Wie, in naam van alles wat onmogelijk is, kan gistermiddag een telegram gezonden hebben aan het vrachtdepot van de Union Pacific om hen te waarschuwen dat er waarschijnlijk een poging zou worden gedaan om de bagage van Rivers los te peuteren?”
Jan gaapte zijn dikke vriend ontsteld aan.
„Lieve help . . . Dus jij kreeg geen poot aan de grond?” Arie slikte tweemaal van woede.
„Geen poot aan de grond! We mogen blij zijn als dadelijk de politie niet hier binnenvalt om belangstellend te informeren naar die mijnheer Coleman.”
„Hubary!” zei Bob met overtuiging. Hij zette de schrijfmachine van zijn knieën af en naast zich op bed. „Hubary natuurlijk.”
„Wàt Hubary? Hóé Hubary?”
„Nogal glad. Terwijl wij bezig waren koffers te pakken voor deze tocht, heeft die leperd het eens heel erg secuur en goed willen doen en er vooral goed voor willen zorgen dat Dalmonte geen stunts kon uithalen hier in San Francisco.”
„Het schijnt”, zei Jan droog, „niet in het hoofd van de heer Hubary te zijn opgekomen, dat WIJ wel eens van plan konden zijn hier een stunt uit te halen.”
Arie bromde zorgelijk: „Als het tenminste werkelijk Hubary is geweest die dat telegram stuurde.”
„Wie anders?”

Arie stond hoe langer hoe zorgelijker te kijken: „Jongens, ik vertrouw het niks. Dadelijk denken ze daar bij de Union Pacific Spoorweg nog dat die meneer Coleman een spion is, omdat het kisten van de Diplomatieke Dienst betreft. Dan staat hier zo meteen een compleet elftal knapen van de F.B.I. in de hall naar Coleman te zoeken. En die piccolo weet precies hoe ik eruit zie.”

„Ja”, zei Jan, „jij bent het soort gestalte dat de stomste piccolo zich na zeven maanden nog kristalhelder herinnert.” Arie nam een kort besluit: „Jongens, ik maak dat ik rap uit dit hotel verdwijn. Als ik eenmaal weg ben, laat ze dan maar naar mijnheer Coleman gaan zoeken.”
„En wij?”
„Jullie hebben geen haast.”
Bob begon gehaast shirts en pyjama's in zijn koffer te smijten.
„Dat dacht je maar! Wij hebben hier een suite gehuurd voor onze zogenaamde oom Rivers. Dacht je dat de F.B.I. gek was?”
„Dàt niet.”
„En als ze die meneer Coleman hier niet ingeschreven zien, dacht je dat ze dan niet vroegen of er iemand de naam Fred Rivers had genoemd? Dat hèbben we . . . Ik heb zelfs gezegd dat het mijn oom was. En hoe kletsen we ons uit die knoop? Fred Rivers is precies evenveel mijn oom als Gina Lollobrigida mijn tante is.”
Jan was eveneens al aan het pakken en zei over zijn schouder: „Smeer jij hem nou de deur uit, Arie. Wij nemen jouw bagage wel mee. Oei, oei, moeten we al die dure kamers betalen voor niks?”
„O.K. Waar zie ik jullie terug?”
Bob aarzelde even. Hij wist in Frisco heg noch steg. Niemand van hen trouwens.
„Neem maar het Union Pacific Station. Centraal, als er méér zijn.”
„O.K.”
Arie schoof de handen in de broekzakken en daalde met groot vertoon van zorgeloosheid af in de lift, wandelde de hall door en was juist in het midden van die enorme ruimte aangekomen, toen twee mannen met regenjassen aan en slappe hoeden op met haastige schreden door de draaideur naar binnen kwamen. Zij gingen recht op de receptie af. Dikke Arie bleef staan, keek naar zijn schoen, bukte zich en begon de linkerveter ervan vast te strikken. De twee mannen spraken zacht met de chef van de receptie, die daarop onderzoekend begon rond te kijken en op een ting-bel drukte. Een piccolo kwam toeschieten. Arie wachtte niet langer. Bob had wel degelijk gelijk gehad . . . deze knapen waren rechercheurs . . . van de San-Franciscorecherche of van de F.B.I. . . . op zoek naar de geheimzinnige mijnheer Coleman.

* * *
Arie ging niet metéén door naar het hoofdstation van de Union Pacific. Hij stapte de eerste de beste cafetaria binnen, bestelde een coke met ijs en vroeg interlokaal een gesprek aan met het kantoor van Hubary in Pittsburgh. Het duurde volle twaalf minuten voor hij verbinding kreeg. Een secretaresse deelde hem minzaam mede dat mijnheer Hubary op dat uur nog niet op kantoor was en gaf hem het huisnummer. Een coke, een stuk appelgebak en twee warme worstjes later werden verorberd voor het tweede gesprek doorkwam. De slaperige en knorrige stem van de detective zei: „Ja . . . wie is dat?”

„Arie Roos.”
„Grote, gloeiende gaskachels . . . Hoe láát is het?” „Tien uur.”
„Ben je nou helemáál om me in het holst van de morgen uit mijn bed te bellen? Wat is er?”
Arie keek op zijn horloge.
„Doe nou niet zo gek. Het is bij jou in Pittsburgh twee uur later dan hier in Frisco. Daar is het nu twaalf uur. De vogels gaan al zowat weer naar bed.”
„En wat zou dat? Ik ben de hele nacht op pad geweest. Wat heb je?”
„Ben jij de sluwe Pittsburghse aap geweest die gistermiddag een telegram heeft gezonden aan het bagage-depot van de Union Pacific Spoorweg met de boodschap geen bagage van Fred Rivers uit handen te geven?”
„Ik? Natuurlijk niet.”
„Wat? Jij niet?”
„Nee. Waarom zou ik? Ik heb gisterochtend toch gezegd dat ik me met de hele historie niet meer zou bemoeien?” „Maar wie heeft ons dat kunstje dàn geflikt?”
Hubary antwoordde korzelig: „Weet IK dat? En luister eens: jullie zouden dat klusje op je eentje opknappen en nou moet je niet beginnen al de eerste de beste dag vóór dag en dauw aan de kletsbel te gaan hangen.”
Arie begon nu nijdig te worden:
„Schreeuw nou eens even niet zo. Wie anders heeft er belang bij een waarschuwing te sturen om goed op de bagage van Rivers te passen?”
„Nou, Rivers zelf natuurlijk. Of familie van Rivers.” „Maar hoe kon Rivers of zijn familie weten dat er belangstelling bestond voor die bagage? Van de juwelen weten ze minder dan niets af.”
„Man”, zei Hubary ongeduldig. „Mijn eigen bureau heeft inlichtingen ingewonnen over die kisten. Over hoe ze eruit zagen. Over hoe ze verscheept waren. Dacht je dat Johnny Dalmonte dat óók niet had laten doen? En iemand is van al dat geïnformeer natuurlijk wantrouwend geworden. Het zijn per slot van rekening kisten van de Diplomatieke Dienst en hier in Amerika is iedereen als de dood voor spionage. Die knapen van Dalmonte hebben nou niet bepaald gezichten die veel vertrouwen inboezemen. Dus iemand, òf in het huis van Rivers in Baltimore òf bij het verzendkantoor van de Pennsylvania Railroad, is schichtig geworden en heeft de familie van Rivers gewaarschuwd. En die heeft het depot in Frisco gewaarschuwd goed op die kisten te letten. Wie weet . . . Weten wij veel? Misschien zitten er wel geheime stukken in. Waarom niet?”
„Ik snap het”, zei Arie. „Ik begrijp het helemaal, volmaakt en volkomen. Neem me niet kwalijk dat ik je uit je hemelbed heb gebeld. Welterusten.”
„Maf ze”, knorde Paul en zij hingen precies gelijktijdig de hoorns op, in Pittsburgh en in San Francisco, zulks ondanks het feit dat tussen beide plaatsen een tijdsverschil bestond van twee volle uren. Arie dacht daar over na terwijl hij terugliep naar de toonbank en betaalde.
„ . . . zij hingen gelijktijdig de hoorn op, hoewel er tussen beide plaatsen een tijdsverschil bestond van twee volle uren.” Het was iets voor de relativiteitstheorie van Einstein, vond Arie.
Toen hij buiten kwam, begon de mist dunner te worden. Een heel bleke weerschijn van zon pieterde door de nevel heen en wierp schimmen van schaduwen op het plaveisel. Arie hief een mollige hand en praaide een taxi.
„Union Pacific Station. Central.”

* * *
Maar dáár was de pret in San Francisco niet mee afgelopen. Verre van dat. Heel ver van dat. Want Bobbie Evers was intussen óók op een denkbeeld gekomen. Arie vond zijn beide vrienden, rug tegen rug zittend op hun koffertjes, in het wiskundige midden van de enorme stationshall.

„Hai.”
„Hoi.”
„ Ik heb Hubary gebeld.”
„Goed uitgescholden?”
„Uitschelden ging niet door. Hij was het niet.”
Dat was voldoende om zowel Jan als Bob op de been te brengen. Zij namen hun koffertjes op en wandelden naar een van de kolossale pilaren die de hallkoepel schoorden. Daar staken ze de koppen bij elkaar. Arie vertelde snel wat Hubary hem had meegedeeld. Jan begon weer aan een oorlel te trekken. Bob aan zijn neus. Arie krabde een rose enkel.
„Dat is leuk. Als de familie van Rivers schichtig is geworden . . .”
„ . . . heb je kans dat er in Hong Kong inderdáád een pantserwagen gereed staat om die kisten op te halen.” „En als Dalmonte evenveel weet als wij . . .”
Bob legde een hand op Arie's schouder.
„Weet je wat voor briljant denkbeeld Jan en ik hebben bekokstoofd?”
„Is het werkelijk briljant?”
„Een ei van Columbus. Jan maakte natuurlijk eerst een enorme keet, want het kost geld.”
Arie lachte wijd en breed.
„Dat is altijd heerlijk. Ook al komt er niets van dat plan terecht, dan is het toch fijn om duur te hebben gedaan.” Jan begon alweer te sputteren en onrustig met zijn voeten te schuifelen, maar Bob schudde Arie's schouder met zijn hand.
„Dikke, veronderstel dat die vrachtboot niet al te veel passagiershutten heeft. . .”
„Zo erg veel hebben die vrachtboten er nóóit.”
„Wij nemen drie plaatsen.”
„Als we ze nog krijgen kunnen.”
„Kunnen we. Ik heb intussen opgebeld. Maar. . .” „Maar wat?”
„Na die drie van ons zijn er nog twéé over.”
„En wat zou dat?”
„Die nemen we óók! Gebruik je grijze hersenmassa, rosharig nijlpaard. Als dan Dalmontes jongens passage willen boeken, zijn er geen hutten meer beschikbaar.”
Arie staarde Bob aan, staarde Jan aan en begon te lachen. „Dat is inderdaad een mogelijkheid, zo verbluffend simpel. . .” De lach verdween plotsklaps van zijn rond gelaat. „Ho! Maar als Dalmonte al passage hééft geboekt?” „Daar kunnen we ook niks aan doen. Nou moet je eens goed luisteren, dikke. Jij bent de knapste toneelspeler van ons drieën.”
Arie zette een hoge borst op en sloeg er met de vlakke hand op.
„Ik ben Coleman, de spion met de negenhonderd vermommingen.”
„Hou je waffel, dikke. Jij gaat nu, spoorslags, meteen naar het kantoor van die rederij. Jan heeft de naam van het schip.”
„De Nancy May.”
„Precies. Nou moet je goed luisteren.” Bob telde op zijn vingers af. „Echtparen vallen buiten onze interesse. Ik kan me niet indenken dat een gangster als Johnny Dalmonte eerzame echtparen afvaardigt om juwelen te bemachtigen in Hong Kong. Missionarissen, ouden van dagen, baby's beneden de zindelijke leeftijd en dat soort lieden valt natuurlijk ook af. Bovendien valt ieder af die zijn passage heeft geboekt langer dan twee dagen geleden. Want toen wist niemand nog dat de juwelen in die Hongkongse kisten terecht zouden komen. En dan blijft er niet zo héél erg veel over, vriendje . . . Als er in de laatste dagen plaatsen zijn besproken voor Hong Kong . . .”
Arie hief de hand op:
„Ga niet verder, vrienden en strijdmakkers. Het kan me nooit helderder worden dan het thans is. Ik ga nu spoorslags naar het passagekantoor en vis uit wat uitvisbaar is. Verlaat u op Roos.” Hij begon zich af te wenden: „En waar treffen wij elkaar weer?”
Bob wees: „Aan de overkant van dit stationsplein is een cafetaria met een droom van een juke -box. „Evers' Emporium” heet dat ding. Je snapt dat ik metéén de klandizie gun aan een naamgenoot van me. Tref ons daar.” „Doen we”, zei Arie.

* * *
Het passagekantoor van een vrachtbootrederij is altijd een beetje een wonderlijke boel. Want zulk een rederij leeft in hoofdzaak van vrachtgoederen en de mensen die met dergelijke boten reizen komen eigenlijk maar op de tweede plaats. Men geeft de voorkeur aan een paar fikse locomotieven, bestemd voor Brazilië; aan zevenhonderd ton geperst blikschroot of aan een ruim vol loeiend vee boven de klandizie van een lastig echtpaar met zeven loeiende kinderen of in avondjurken geperste filmsterren. Het „passagebureau” van zulk een rederij is meestal een eenvoudige en zindelijk geverfde balie, met een vriendelijke man erachter die in zijn leven al duizend kletsverhalen heeft gehoord en eruit ziet of hij er nog minstens duizend zal moeten aanhoren voor hij met pensioen gaat. De rederij Pacific Star, die het vrachtschip Nancy May in de vaart op Azië had, volgde precies hetzelfde bekende patroon; met enkele kleine verschillen. Men was bezig het passagiersboekingskantoor te verbouwen, zodat alle werk werd verricht tussen ladders, onder elektrische kabels en naast potten kalk. Voorts was de man achter de balie zonder enige twijfel een ex-zeeman, met een blauw anker op de rug van zijn linkerhand.

„Goedemorgen”, wenste Arie, zijn paspoort open op de toonbank leggend. Een stuk balk viel met een donderende klap van een stellage af en een elektrische zaag begon snerpend door een grenenhouten plank te kerven. „Ik ben een Hollandse toerist. Mijn vader heeft zelf een rederij in Amsterdam en. . .”
De fletsblauwe ogen van de zeeman lichtten even op: „Welke?”
„De Roos-boten. Vrachtrederij.”
„O, die . . . Mooi stel bandieten zijn dat. Die hebben me twee keer een vracht afgekaapt in Buenos Aires.” Zij grijnsden elkaar vriendschappelijk aan.
Arie vervolgde: „Ik ben op reis met twee vriendjes van me. Nòg een Hollander en een Amerikaan uit Pittsburgh. Met zijn drieën mogen we een reis om de wereld maken en nu wilden we van hieraf eerst naar Hong Kong.”
De ex-zeeman haalde een potlood uit de binnenzak en tikte ermee op de toonbank, terwijl hij met de andere hand het paspoort doorbladerde.
„Visum is in orde”, bromde hij. „En wilden jullie vandaar verder reizen?”
„Singapore en zo . . . Maar als we eerst maar in Hong Kong zijn. Dan zien we daar wel weer verder.”
De zeeman knikte begrijpend.
„Je bent natuurlijk niet van plan je aan een bepaald reisplan te binden.”
„Maar”, zei Arie. „Ik zou wèl graag willen weten wie we hebben als mede -passagiers. Als het een stelletje erg vervelende zeurpieten is. . .”
Twee kerels kwamen binnenlopen met een stapel planken die zij, met een klap waar het gebouw van dreunde, op de vloer lieten vallen.
De zeeman keek geërgerd om. „Je wordt hier stapelgek”, bromde hij, greep zijwaarts en nam een getypte lijst, waarop onderaan met een potlood een paar namen waren bijgeschreven.
„Is dat de passagierslijst?” vroeg Arie, nieuwsgierig. Het potlood van de zeeman liep de lijst langs.
„We hebben zo van alles wat”, zei hij en trok de lijst dwars, zodat Arie mee kon lezen. „Kijk maar eens. . .”

James Potthrift - Ohio - ingenieur - Cabin A7
P. A. Tinwell - Los Angeles - verpleegster - Cabin B3 Sally Moss - Cincinnati - onderwijzeres - Cabin B3 M. Meredith -New York - fotograaf - Cabin A5

Arie had meteen in de gaten dat de getypte namen al lang geleden hun plaatsen hadden gereserveerd. Maar de enkele die er onderaan met potlood waren bijgekrabbeld . . . dàt waren natuurlijk de interessante. Hij deed of hij de lijst nalas, maar in werkelijkheid keek hij alleen maar naar de vijf met potlood geschreven regels:

Sam P. Kirk - Buffalo - handelaar - A2
F. P. Kilgallen - Boston - landbouwspecialist - A6 Mrs C. Kilgallen - Boston - huisvrouw - A6
Otto Wagner - Houston, Texas - bouwkundige - A5 P. P. Frascati - Detroit - technicus - A2

„Hoeveel plaatsen hebt u nog beschikbaar?” vroeg Arie. „Vier”, was het onmiddellijke antwoord. Het potlood wees naar P. P. Frascati. „Als je beslissen wilt moet je het gauw doen, want deze knaap hier heeft een kwartier geleden opgebeld om een plaats te bespreken en elk ogenblik kunnen . . .” Een telefoon schrilde door het rumoer van de verbouwing heen en een stem riep: „Passage!”
De zeeman hinkte weg naar een met papieren overdekt bureau, legde een hand tegen zijn vrije oor en bukte zich diep met de telefoon tegen het andere oor, zoals mensen doen die in rumoer staan te telefoneren.
Arie stond de lijst te bestuderen. Die meneer Frascati, technicus, interesseerde hem. Die Otto Wagner ook. De opgegeven beroepen waren natuurlijk onzin, als deze twee kerels werkelijk door Dalmonte waren gestuurd. Je kon moeilijk verwachten dat zij als beroep zouden opgeven „bandiet” of „gangster”.
De zeeman kwam terughinken en nam het gesprek op waar het was afgebroken. Het telefoontje was blijkbaar geen nieuwe klant geweest.
„Goed”, zei Arie. „Nu is de kwestie alleen, dat er een grote kans bestaat dat we met zijn vieren gaan in plaats van met zijn drieën.”
„O. Maar dat moet ik dan wel gauw weten. We varen morgenavond uit.”
„Dat hoeft niet. Ik neem alle vier plaatsen.”
„Maar . . . als nummer vier niet meegaat?”
Arie haalde de schouders op:
„We betalen vooruit.”
„Ja, dat moet in ieder geval.”
„En als het op het laatste ogenblik niet doorgaat en u kunt die plaats niet meer kwijt, dan hebben we pech gehad.”
„Dan”, zei de zeeman, „betaalt onze maatschappij een deel van de passageprijs terug, omdat door de niet aanwezige passagier niets gegeten of gedronken is. Ik moet wel de paspoorten hebben.”
„Maar nummer vier is nog niet in San Francisco.” „Hm.” Het potlood tikte. „Dat is dan zijn eigen risico. U betaalt de volle passage. Maar als er iets met zijn paspoort niet in orde is, is dat voor jullie verantwoording, hoor.” „Dat is O.K.”
De zeeman trok een stapel formulieren naar zich toe en begon in te vullen. Arie gaf namen, geboorteplaatsen en adressen op en beloofde vroeg in de middag met zijn beide vrienden terug te zijn. Het verschuldigde bedrag werd uitgerekend. Dat zou ook des middags worden betaald. Een plak kalk viel met een wolk stof van het plafond naar beneden.
„Gèk word je hier”, zei de zeeman. „Tot vanmiddag.”

* * *
Jan Prins zat op zijn dooie eentje aan een tafeltje bij het raam en las in een nummer van Colliers Weekly. Hij schrok op toen Arie hem een stomp in de rug gaf en daarna tegenover hem neerplofte.

„Waar is Bob?”
Jan sloeg het tijdschrift dicht en gooide het op de lege stoel naast hem. De juke-box zweeg, maar de radio speelde Zuidamerikaanse potten- en pannenmuziek, met bongo's en congo's en conga's en rambo's en dat soort pret. „Bob is op kisten uit.”
„Op WAT uit?”
„Kisten. We hebben een idee gekregen intussen.” „Jullie krijgen ideeën aan de lopende band, vanmorgen. Is hier ook iets te drinken te krijgen?”
Jan wenkte de bediende achter de toonbank en bestelde twee melkcocktails met chocolade-smaak.
„Vertel jij eerst es, dikke.”
De deur ging open en Bob Evers kwam binnen. Wat wel zo prettig was, want nu hoefde Arie zijn verhaal geen twee keer af te steken. Hij bracht beknopt, maar compleet, rapport uit en besloot:
„Voor die ene overgebleven plaats wilde ik geen risico nemen. Ik heb gewoon alle vier laatste passages gekocht. Maar we moeten vanmiddag nog betalen.”
Bob keek op zijn horloge.
„Ik kan dadelijk langs de bank gaan. Dat is geen probleem.”
Er werden twee melkcocktails gebracht. Bob bestelde er ook een. De bediende keek hem eens aan, als wilde hij zeggen: „Had dat meteen besteld.”
Bob schoof wat naar voren op zijn stoel:
„Dus de boot gaat in ieder geval morgenavond?”
„Precies. Maar wat moest jij nou met kisten?”
„Luister, dikke. Vrachtgoed staat zo goed als zeker een tijdje op de kade te wachten.”
Arie knikte. Dat wist hij maar al te goed uit zijn vaders rederij.
„Dat is altijd. De rommel wordt naar de kade gereden en de stuurlui kienen uit hoe die het beste kan worden gestouwd. Dat is een speciaal vakwerk. Vracht voor havens die het eerst worden aangedaan gaat het laatst in het ruim. Behalve wanneer het hele zware stukken zijn, zoals ijzer of machinerieën. Die gaan weer onderin. Of in een ander ruim.”
De bediende kwam en zette Bobs glas met een nijdige klik op het tafeltje. Bob boog zich voorover en zei halfluid: „Als IK Dalmonte was, zou ik proberen die kisten op de kade in te pikken.”
„Ben ik met je eens. Hij komt aanrijden met een vrachtwagen die hij desnoods gehuurd heeft of gestolen plus een paar man met een pistool. De werklui op de kade steken hun handen omhoog. Zij laden snel die paar kisten op en smeren hem. Vóór er politie gewaarschuwd is, zijn ze verdwenen.”
Jan knikte:
„Maar wannéér zou Dalmonte die stunt proberen?” „Dat hangt ervan af wanneer die kisten worden gebracht. Maar als er nu eens verkéérde kisten werden neergezet?” Arie's blauwe ogen gingen langzaam een beetje verder open; dan drong de volle betekenis van wat Bob zei, tot hem door. „Dus jij wou . . .?”
„Een stel kisten kopen van dezelfde grootte. Die vullen met rommel. Er met stempelinkt adressen op smeren. Die met veel kabaal aan de kade laten afleveren. En hopen dat Dalmonte erin trapt.”
Arie begon zachtjes te lachen en hoe langer hoe harder, tot zijn buik schudde van bedwongen pret:
„Jongens, als díé stunt lukt, houd ik niet op met lachen tot. . .”
„Tot?” vroeg Jan.
„Tot ik uitgelachen ben”, zei Arie, ineens ernstig wordend. „Hoe verdelen we het werk dan?”
„Ik heb al vijf kisten opgescharreld”, zei Bob. „Voor twee dollar per stuk, gewone witte pakkisten.”
„Maar waar moeten we die onder handen nemen? Kunnen we moeilijk ergens mee in een cafeetje gaan zitten.” „Ik huur een klein bestelwagentje voor een paar uur. Binnen in de laadbak kunnen we rustig werken.”
„Geniaal denkbeeld. Luister nou. Ik ga dan vast op weg naar dat stuk kade waar de Nancy May geladen wordt. Het passagebureau heeft mijn paspoort al gezien. Je hebt alle kans, dat Dalmonte een mannetje daar op de uitkijk heeft staan. Die wil ik op mijn beurt in de gaten houden.” „Best, dikke. Jan en ik huren dat bestelautootje en halen onze vijf kisten op. We kopen een fles stempelinkt plus een penseel en wat spijkers om de zaak goed dicht te timmeren.”
„Wat stop je IN die kisten?”
„Ouwe rommel. In het havenkwartier zijn hele rissen handelaren in lompen en oude metalen. We laden vijf kisten ermee vol. Geen mens zal vragen waarvoor we dat nodig hebben.”
„Kost zowat niks ook”, zei Jan, goedkeurend knikkend. „Alles bij elkaar zijn jullie daar wel een uur of twee mee zoet.”
„Minstens. Kan wel drie uur duren. Zodra dat achter de rug is, rijden we die vijf kisten naar een snelbesteldienst en dragen die op de kisten naar de kade bij de Nancy May te rijden. Duidelijk?”
„Volkomen”, zei Arie. „Ik ga daar nu meteen heen en blijf rustig afwachten. En kijk intussen uit of ik ook iemand ontdek, die eruit ziet of hij zijn salaris krijgt van Johnny Dalmonte.”
„Afgesproken.” Bob tikte met zijn glas op het tafelblad. „Betalen!”

* * *
Een paar minuten na tweeën in de middag arriveerde Arie per taxi bij het hek dat de toegang naar kade nummer 9 afsloot. Hij betaalde en stond even rond te kijken. Er was een doorrij-opening in het hek, niet door een poort afgesloten en evenmin bewaakt. Dat hek scheen er alleen maar te zijn om in geval van nood afgesloten te kùnnen worden. Kade nummer 9 was een enkele honderden meters lange, betonnen pier met in het midden een reeks golfijzeren en betonnen loodsen waarvan sommige blinkend in de verf zaten en andere gedeeltelijk waren ontsierd door reusachtige roestsproeten. Langs de linker-kadewand lagen enkele vrachtboten van verschillende tonnage. Arie keek er met belangstelling naar, terwijl hij verder de pier op wandelde. De eerste was een maisgele bananenboot die een tikje scheef in het water lag, met een vuil berookte pijp en lange roeststrepen onder de kluisgaten. Negers waren bezig trossen bananen te lossen met een motorliertje. Een reusachtige kraan kwam ratelend aanrijden over een railbaan met de machinist, hoog bovenin, minachtend neerziend op het gewriemel, twintig meter beneden hem. De arm van de kraan zwenkte rond en liet een vierhakige grijper zakken die achter een betonnen schutting uit het gezicht verdween.
Het tweede schip tegen de kademuur was lichtgrijs geverfd; met helblauwe biezen en voerde de Engelse vlag. Het was blijkbaar leeg, want het lag onwaarschijnlijk hoog in het water. Enkele dikke elektrische kabels lagen dwars over de pier, door stalen overkappingen tegen autobanden en de ijzeren wielen van lorries beschermd. Die kabels voerden blijkbaar de stroom aan voor lasapparaten of zoiets, want het blauwe licht van lasvlammen spetterde in het inwendige van de romp achter verschillende donkere patrijspoorten.
Het derde schip was de Nancy May en Arie zag met genoegen die naam op de gewelfde witgeschilderde achtersteven. Het was een modern schip met één enkele, gestroomlijnde pijp, radarantennes op verschillende plaatsen en een blinkende laag verse verf. De romp was stralend wit, met een zeegroene band langs de rand van het hoofddek. De lange armen van stalen laadbomen reikten schuin zijwaarts tot boven de kade, waar enkele platte vrachtwagens van hun lading balen katoen werden ontdaan. Arie bleef op een afstandje staan en bekeek het geval. Die twee platte vrachtauto's stonden haaks op de scheepswand en de chauffeurs ervan zaten naast elkaar in de schaduw van hun eigen wagens stripverhalen te lezen, terwijl boven hun hoofden de laadbomen heen en weer bewogen, met rinkelende losse haken of met een tros katoenbalen. De zon wierp felle, zwarte schaduwen, die met de laadbomen mee heen en weer gleden over de vuile betonvloer van de kade. Af en toe blies een licht windje aan — nu eens vanuit de haven — dan weer van de landzijde. Elke keer bracht zo'n windvlaagje een andere geur: de zoete lucht van pannekoeken of een scherpe geur van teer, vettige stank van hete machineolie of een vleug van drogende garnalen of visnetten. In de verte hamerden luchtklinkhamers als nijdige machinegeweren en over het havenwater dreven plakken petroleum of olie met alle kleuren van de regenboog. Aan de rechterkant was de pier hier afgesloten door een betonnen loods met een dak van geteerde planken. Die loods was zeker een meter of tachtig lang en had vele ijzeren roldeuren, die alle open stonden. Met langgerekte letters stond vlak onder de dakrand:

PACIFIC STAR STEAMSHIP Cy.
Maar enkele van de letters waren verdwenen, omdat de opengeschoven roldeuren hen bedekten. Arie had nu al wel in de gaten dat niemand op deze kade op voorbijgangers lette; het ding was even publiek als een winkelstraat. De dikkerd legde dus de handen op de rug en begon verder te slenteren, tussen de loods en de radiatoren van beide vrachtauto's door. Op het schip zelf lette hij niet zo bijzonder. Op het dek ervan waren laadploegen bezig en eenmaal kwam een koksjongen een bak schillen overboord gooien. Zodra Arie de katoenwagens was gepasseerd, ontdekte hij een lading vracht die bij de boeg van het schip opgestapeld lag te wachten. Enkele kolossale kisten zagen eruit of ze piano's of machines bevatten. Daarnaast stonden een stapel triplex kisten met hele kleine, zwarte lettertjes erop, wat ijzeren vaten en dan de bekende rariteiten van elke scheepsbevrachting: stalen buizen met draad bijeengebonden, een stelletje balken van vreemdsoortig uitziend hout, fietsen in kratten en minstens honderd groenglazen mandflessen. Tussen de grote kisten en het regiment mandflessen was een open ruimte van een paar meter en in die ruimte, waar een strook diepe schaduw lag geworpen door de kisten, zat een man met de rug tegen een van die kisten, de knieën opgetrokken. Hij hield een opengevouwen krant voor het gezicht en alleen de top van een slappe, grijze hoed kwam boven de krant uitkijken.
„Hm”, zei Arie zachtjes en binnensmonds. „Die knaap zullen we in de gaten moeten houden, denk ik.”
De volgende honderd meter was er links alleen maar open water; dan kwam pas het volgende schip. Rechts liepen de betonnen loodsen van de Pacific Star Rederij nog een heel eind door; maar met gesloten deuren. Arie wandelde verder tot hij de hoge, witte boeg van de Nancy May een meter of twintig achter zich had en zwenkte dan rechtsaf, want op deze hoogte gaapte het laatste open gat in de loods die hij was gepasseerd. Met het vertoon van een nieuwsgierige jongen slenterde hij op de open inrit af. Binnen was totaal niets te zien. De deuren aan de overzijde van de loods waren alle dicht. De betonvloer lag verlaten; alleen overdekt met wat splinters turfmolm en achtergebleven los stro, dat sloom werd bijeengeveegd door een oude neger. Arie stapte enkele passen verder de diepe schaduw in. Vijftig meter verder, aan het andere einde van de loods, waren arbeiders bezig kisten te laden op stalen rolwagentjes. Arie liep verder door de loods tot aan de hoek van de volgende openstaande roldeur en bleef daar staan, in de diepe schaduw, om de hoek van de deur

heen loerend naar de krantenlezende man . . . die nog steeds volkomen roerloos zat, in dezelfde houding, de krant voor zijn gezicht.
„Dàt is grappig”, dacht Arie. „Ik ben benieuwd hoe lang die vent daar zo blijft zitten.”
De oude neger veegde met trage, lange halen en vertoonde niet de minste belangstelling voor de dikke, roodharige jongen. Er viel op deze plaats in deze loods ook wel heel bijzonder weinig te stelen. Er kon natuurlijk wèl elk moment een opzichter of een voorman komen aanwandelen, om dan belangstellend te informeren wat Arie daar binnen uitvoerde. De dikkerd keek om zich heen, zag een bezem staan, greep die meteen en begon eveneens te vegen; in dezelfde richting als de neger. Die keek even op, met een volkomen uitdrukkingsloos gezicht, maar zei geen stom woord. Al vegende trok Arie zich dieper in het binnenste van de loods terug, telkens een blik werpend op de man met de krant. Maar de krant bewoog nauwelijks. Er werd geen blad omgeslagen, geen hand verplaatst. En vijf minuten later was Arie van één ding volkomen overtuigd: de man daar zat helemáál niet te lezen, die had een gaatje in de krant geboord en hield daardoorheen de kade in het oog.
Juist toen Arie dat had geconstateerd, loeide een stem uit de verte van de loods:
„Rufus! Laat die veger maar staan en help hier een handje!”
„Hoi!” riep de neger. Hij sjokte traag naar een wand, zette er zijn bezem tegenaan en wandelde weg. Maar de man die geroepen had bleef staan turen, deed een paar stappen opzij, legde een hand boven de ogen en tuurde opnieuw. Arie zei binnensmonds een lelijk woord en bleef doorvegen. „Rufus, wie staat daar te vegen?” riep de stem.
„Weet ik niet. Nooit eerder gezien”, zei de neger op een toon alsof hij geeuwde. De man in de verte kwam weer enkele passen naderbij en riep:
„Heidaar! Wie ben jij?”
Arie hield op met vegen.
„Wie? Ik?”
„Jij, ja. Wie ben jij?”
Arie legde de bezem over zijn schouder en wandelde haastig achter de neger aan. Hij voelde er niets voor dat door dit luide gebrul de man die achter de krant verscholen zat, gealarmeerd zou raken. Toen hij naderbij kwam, zag hij dat de man die hem had aangeroepen, een groen zonnescherm op het voorhoofd droeg, met eronder een bril. In de hand hield hij een pak gele formulieren. Toen Arie nog op tien pas afstand van hem was, viel hij woedend uit: „Wie ben jij, voor de drommel?”
„Ik ben Arie Roos”, antwoordde de dikke. „Ik zoek werk.” „Dat zoek je dan, voor de ronkende raasdonders, maar ergens anders. Hoe haal je het in je hersens hier binnen te komen zonder toestemming? Zet die bezem neer en duvel op.”
„O.K. Hou je veiligheidsklep in de gaten”, antwoordde Arie, zette de bezem tegen een wand en liep door een der deuren ongeveer midden in de wand de loods uit; de felle zonneschijn in. Hij had het moeilijk mooier kunnen uitkienen, want bijna op datzelfde ogenblik kwam een zilveren-rode truck met de letters:

UNION PACIFIC RAILROAD
langzaam tussen de loodswand en de radiatoren van beide katoenauto's door rollen. De wagen stopte vlak voor Arie's neus. Een portier zwaaide open en een man in uniform kwam naar buiten met een paar papieren in de hand. Hij tuurde omhoog naar de dekrand van het vrachtschip, zette de vuisten op de heupen en riep luid:
„Ahoi daar! Vijf kisten vrachtgoed voor de Nancy May!” Een stuurman, met de uniformpet ver achterover op het hoofd, kwam naar de verschansing en legde een hand achter zijn oor omdat een lier oorverdovend ratelde.
„Wàt zei je?”
De chauffeur legde de handen tegen de mond en herhaalde zijn boodschap. De stuurman wees met een wijdse armzwaai naar het begin van de betonnen loods en brulde iets terug dat Arie niet verstond. Het kon Arie ook weinig meer schelen, want hij was veel meer geïnteresseerd in het doen en laten van de man met de krant, die plotseling alle belangstelling voor zijn blad had verloren, was opgestaan en nu met lange passen de kade afliep, de richting van de stad. Arie stond enkele tellen lang in verschrikkelijke onzekerheid. Hij had al die tijd de vaste overtuiging gehad, dat het wel even zou duren vóór de Union Pacific die kisten op de kade kwam afleveren en nu, verdikkie, was de spoorweg hen te vlug af geweest. . . Dáár, vlak voor zijn neus stond een truck waarin vijf kisten en in een van die kisten zat voor een kwart miljoen dollars aan juwelen verstopt. Intussen was Jantje Prins volijverig bezig aan het gereedmaken van een tweede zending van vijf kisten . . . Wat nu te doen? Die zending van Jan Prins stopzetten?
Maar als Dalmonte intussen deze kisten eens veroverde? Terwijl deze gedachten door het snelwerkende brein van dikke Arie maalden, volgden zijn ogen de gestalte van de man met de vilthoed, die bijna het einde van de loods had bereikt en nu een volkomen onverwachte manoeuvre uithaalde. Hij keerde op zijn schreden terug en kwam weer aanlopen. Maar nu veel langzamer, met de hoed achter op het hoofd en in de hand een soort van blocnootje. Arie schoof terug in de schaduw van de loodswand. De chauffeur van de spoorwegtruck was intussen, op aanwijzing van de stuurman, óók naar de kop van de loods gaan wandelen, natuurlijk om daar zijn vrachtbrief aan het kantoor te laten afstempelen. Beide mannen kwamen elkaar tegen. De chauffeur werd door de man met de vilthoed aangesproken. Zij stonden allebei stil en begonnen een gesprek. Vilthoed tastte in zijn binnenzak en liet iets zien. Daarna liepen zij beiden, langzaam, verder naar de kop van de loods; van Arie weg dus.
„Wat zullen we nóú beleven?” knorde de dikke, ongerust. Zijn ogen volgden de beide mannen tot zij het einde van de loods bereikten en even later eromheen uit het gezicht verdwenen. Arie werd zo zenuwachtig als een terrier die een rat ruikt en er niet bij kan. Hij stond even van het ene been op het andere te aarzelen, op het punt om zelf haastig naar de plaats te rennen waar beide mannen waren verdwenen, maar hij hield zich in . . .
Hij wachtte drie minuten. Zes minuten. De laadbomen zwenkten heen en weer en de lieren ratelden. Een der katoentrucks was leeg en ronkte weg, de pier af. Een volle kwam er even later voor in de plaats. Toen kwam met haastige passen de chauffeur weer te voorschijn, maar alleen. De papieren in de hand, de pet achter op het hoofd. Maar er was iets geks aan de man. . . En waar was vilthoed gebleven?
Pas toen de chauffeur Arie en zijn vrachtwagen tot op veertig pas was genaderd, besefte het sproetenhoofd wàt er aan die man zo vreemd was: het wàs de chauffeur helemaal niet! . . . Het was vilthoed, die het uniform van de chauffeur had aangetrokken en diens pet had opgezet. Maar de pet paste niet. Het ding was te klein en daarom had hij hem zo raar hoog achter op zijn hoofd hangen. De broek zat ook niet goed. Het brein van Arie werkte nu op topsnelheid. Het plan van Dalmonte was dus van een verbluffende eenvoud. Waarschijnlijk had de gangsterleider verschillende plannen in voorraad. . . Als het ene niet lukte, probeerde hij het tweede. Maar het eerste was werkelijk geniaal. Een van zijn handlangers lokte de chauffeur met een smoesje mee . . . sloeg hem buiten westen, verwisselde snel met hem van kleren en reed met de truck weg . . . Niemand op de kade kende hem of zou erop letten hoe hij met zijn wagen manoeuvreerde. Dat was zijn eigen zaak. De man kwam nu snel nader . . . zijn passen meer en meer versnellend, als werd hij met magnetische kracht door het stuur van de vrachtwagen aangetrokken. Arie week achteruit, tot in de loods; er bitter op hopend dat die administratieve zuurpruim met zijn groene scherm intussen zou zijn verdwenen. Er kwam geen schreeuw uit de loods, dus dat zat gelukkig snor. Maar iets anders zat helemáál niet zo snor en het zweet begon Arie aan alle kanten uit te breken. Er was hier geen taxi in de buurt om de truck mee te volgen als die de kade zou afrijden. De kisten met de juwelen in handen van Dalmonte te laten vallen was eenvoudig ondenkbaar. Luidkeels alarm slaan was óók niet zo best . . . Maar, zoals zo vaak, bij zovele voorafgegane avonturen, zag Arie in een snelle flits een mogelijkheid, de énige mogelijkheid om de kwestie op te lossen. Hij wandelde snel uit de loods te voorschijn met de nijdige ogen van de naderkomende imitatie-chauffeur op zich gevestigd. De man versnelde zijn schreden nog meer . . . en was nu tien meter van Arie af. De dikkerd wandelde haastig vóór om de auto heen, bereikte de andere kant, trok het portier aan die zijde open en greep de sleuteltjes die nog in het contact hingen. Hij had ze juist in de hand toen de man van Dalmonte het tegenoverliggende portier openrukte.
„Pas op!” waarschuwde Arie, zacht maar duidelijk. „Ik heb de sleuteltjes hier in mijn hand. Doe één ding dat me niet bevalt en ik smijt ze de haven in. . .”
Zij stonden allebei roerloos, allebei in een open portier, elkaar aankijkend onder het lege stuurwiel van de truck door. De ogen van de bandiet, onder de te kleine uniformpet, werden smal van woede. Alleen zijn kaakspieren bewogen telkens als hij de tanden op elkaar beet. Arie had hem te pakken, dat besefte hij heel goed. Hij had vermoedelijk een pistool in de zak, maar schieten kon hij niet. Dat zou de ganse scheepsbemanning plus al het werkvolk van de loods alarmeren . . . En zonder sleuteltjes had de bandiet bovendien geen auto om in te ontsnappen. „Dacht ik het niet!” siste de man ten laatste, tussen de tanden door. „Jij bent een van die drie jonge bavianen die ons al dagenlang dwars zitten. Ik dàcht het al, toen ik je daarnet zag lopen met je onschuldige sproetenbek. Wat wou je nou eigenlijk? Dacht je het van Dalmonte te kunnen winnen?”
„Proberen”, zei Arie. „We doen om beurten een zet op het ganzebord. Maar nou sta jij mat. De truck blijft hier.” De imitatie-chauffeur keek zenuwachtig over zijn schouder. Wat te begrijpen was, want hij liep natuurlijk een kans dat de echte chauffeur bij zijn positieven ging komen of door iemand werd gevonden.
„Wat wou je nou eigenlijk?”
„Dat je deze truck hier laat”, zei Arie. „Jíj gaat weg. Daarna zien we wel weer verder.”
De bandiet klemde de lippen opéén en een enkel ogenblik dacht Arie dat hij razend genoeg zou worden om dwars door de cabine heen op hem af te komen. Maar het nuchter verstand van de man zegevierde. Hij legde één hand op de rand van het portier en schudde de andere, tot een vuist gebald, in de ruimte onder het stuurwiel:
„Je kunt erop rekenen, jongetje, dat jullie hier voor zullen boeten. Hier zul je bittere, bittere spijt van hebben.” „Ga nou”, zei Arie. „Smeer hem nou, zolang je de kans nog hebt. We kunnen hier geen van tweeën politie bij gebruiken.”
De chauffeur smakte het portier dicht en zijn hakken marcheerden in kort afgebeten tempo de kade af. „Oef”, zei Arie en veegde met een mouw over zijn voorhoofd. De sleuteltjes rinkelden in zijn andere hand. Hij keerde zich om en keek omhoog naar het dek van de Nancy May. De lieren daar ratelden nog steeds . . . een laadboom zwierde binnenboord met een viertal balen geperste katoen in de kettingen. Niemand daarboven had iets verdachts bemerkt. Arie liep om de truck heen en keek de kade af. Met snelle, steeds snellere passen wandelde de gestalte van een chauffeur in de richting van het hek in de verte. „Joei!” zuchtte Arie en duwde de sleuteltjes terug in het contactslot. Daarna sloot hij kalm het linkerportier en vervolgens drentelde hij verderop, naar de open ruimte tussen de enorme kisten en de mandflessen waarin kort tevoren flaphoed zo ijverig de krant had zitten lezen. Die krant was daar achtergebleven. Arie nam de plaats van flaphoed in, met zijn rug tegen een der kisten en spreidde de krant open. Het was maar één enkel dubbel vel. Midden in het rechtervel was een foto van Gina Lollobrigida. In een van haar aantrekkelijke wangen was een gat geprikt. „Arme mishandelde Lollo”, zei Arie, hield de krant omhoog en wachtte af wat er verder zou gebeuren. Door het gaatje in Lollo kon hij prachtig de truck en een groot deel van de kade in de kijkerd houden. De eerste ronde met Dalmonte's voetvolk in San Francisco, was achter de rug.

* * *
Bobbie Evers en Jantje Prins hadden zich intussen ook geweerd. Na het verlaten van de cafetaria, waren zij eerst erop uit gegaan om een bestelwagentje te huren. Dank zij het deskundig advies van een taxichauffeur was hen dat snel gelukt. Bob vertelde dat hij wat te verhuizen had, liet wat geld als onderpand achter en kreeg een middelgrote Chevrolet bestelwagen mee. Daarmee reed hij naar de zaak waar hij de vijf kisten op de kop had getikt. Zij laadden die achterin en reden rond tot zij vlak bij elkaar twee winkels vonden waar zij een hamer en spijkers, benevens een kwastje plus stempelinkt konden kopen. Daarna nam Jan het stuur over en reed Bob naar de bank. „Waar tref ik jou weer?” vroeg Jan. „Ik moet nou eerst gaan zien dat ik deze kisten gevuld krijg met ouwe rommel.”

„Rijd maar naar het passagebureau van de Pacific Star. Pik me daar maar op.”
Jan knikte:
„Okido.”
Bob ging de bank binnen en legde daar uit dat hij een paar duizend dollar moest hebben. Dat was allemaal best, zei de bank, als ze eerst even mochten opbellen naar Pittsburgh of hij op de bank dáár inderdaad geld had staan. Dat duurde een half uur. Toen geloofden ze dat Bob goed was voor de centen. . . Hij tekende een chèque voor een bedrag met drie nullen erachter. De bank bekeek Bob, bekeek zijn pas, vergeleek Bobs handtekening op de chèque met die op zijn paspoort en betaalde uit in ritselende, nieuwe bankbiljetten. Daarna nam hij een taxi naar het passage-kantoor van de Pacific Star. Hij werd in goede orde daar afgezet, gaf de chauffeur een dikke fooi en stapte naar binnen, in een oorverdovend geweld van hamerslagen en ijzerzagen, maar daar had Arie hem al op voorbereid.
„Goedemiddag!” zei Bob luidkeels tegen de man achter de met kalk bestofte balie. „Ik ben Bob Evers. Ik kom viermaal passage naar Hong Kong betalen.”
„Ha, juist”, zei de zeeman. „Blij u te leren kennen, Mr. Evers. Er was zo juist nog een kennis van u hier.” „Van mij?”
Bob, die bezig was biljetten van honderd uit te tellen, keek verbaasd op. „Kennis van mij? Jan Prins soms?” „Nee, nee. Een mijnheer Sigismund.”
Bob keek de ex-zeeman verbijsterd aan.
„Sigismund? Nooit van gehoord. Hoe zag hij eruit?” „Jaar of vijfendertig. Bruin pak. Gladgeschoren. Sprak met een tikje Italiaans of Spaans accent. Hij had u graag willen ontmoeten en vroeg of u al passage genomen had.” Bob snapte metéén hoe laat het was. De heer Sigismund, met zijn licht Italiaans accent, was ongetwijfeld een van de snuffelhonden van Dalmonte.
„Oh . . . Sigismund”, zei Bob, alsof hem iets te binnen schoot. „Dat is wáár ook. Die woont hier ergens in de buurt. En hebt u hem gezegd dat ik — dat wij — plaatsen hadden geboekt naar Hong Kong?”
„Ja zeker. Dat was toch geen geheim, wel?”
„Niet in het minst”, antwoordde Bob luchtig. „O, nee. Iedereen mag het weten, hoor. Wat moet ik betalen?” De volgende minuut was hij onledig met het aftellen van flappen van honderd dollar en het was maar goed, bedacht Bob, dat Jan nu niet naast hem stond, want die had er beslist een historische hartklopping van gekregen. Er werden drie passage-biljetten uitgeschreven op de namen Prins, Roos en Evers. Nummer vier bleef nog even blanco. „Dat wordt toch niet mijnheer Sigismund?” informeerde de zeeman.
„Nee, nee”, verzekerde Bob. „Dat wordt niet mijnheer Sigismund.”
Hij kreeg nogmaals de waarschuwing dat zijzelf te zorgen hadden dat hun paspoorten en visa op het uur van vertrek in orde waren. Was dat niet het geval, dan waren zij in ieder geval het passage-geld kwijt. Bob verzekerde hem dat zij dat terdege beseften. Alles bij elkaar had hij drie kwartier nodig om alles in orde te maken. Toen stapte hij de deur weer uit, lichtelijk doof van het gehamer en gezaag, maar lichter van tred, want hij was een massa bankpapier kwijt geraakt. Vlak vóór de ingang van het passagekantoor stond half verscholen achter een stapel verbouwingsbakstenen op het trottoir, een gesloten Studebaker te wachten, met achter het stuur een man die verveeld leek te slapen, de armen gekruist en het hoofd op de borst gezonken. De rommelige straat lag te blakeren in het felle licht van de hete zon. Bob keek de straat op en af en juist op dat moment hief de man achter het stuur van de Studebaker het hoofd op. Hij knipperde slaperig met zijn ogen, blikte naar Bob, keek om zich heen en wenkte, het portier openzwaaiend.
Het ging zo volkomen natuurlijk en onschuldig (juist dóór het feit dat de man zo suffig had zitten slapen) dat Bob er finaal en volkomen intrapte. Hij meende dat de man hem iets wilde vragen en boog zich voorover. Eén hand van de man schoot bliksemsnel uit, greep Bob bij z'n boord en rukte hem halverwege naar binnen. Achter uit de auto dook een tweede man op, die met beide handen Bob in de nek greep en hem helemáál naar binnen sleurde. Op hetzelfde ogenblik gaf de bestuurder al gas; tegelijkertijd het portier dichttrekkend. Het was allemaal in vier seconden gebeurd en vóór Bob over de rugleuning van de voorbank heen achterin was gesleurd, was de Studebaker al met gierende banden om de eerstvolgende straathoek verdwenen. „Daar ben ik ingetrapt als de eerste de beste prijs-ezel”, flitste nog door Bobs hoofd. Hij voelde een zware slag op zijn schedel. . . daarna flitste er voorlopig niets meer, want hij gleed als een halfvolle meelzak neer op de vloer van de Studebaker.

* * *

En terwijl zijn vrienden Arie en Bob aldus bezig waren slofje-onder te spelen met het krijgsvolk van Dalmonte, ging Jan Prins geestdriftig verder met zijn voorbereidingen. Het kostte hem weinig moeite om in de buurt te weten te komen waar de handelaars in lompen en oude metalen zich bij voorkeur vestigden. Bij het eerste adres ving hij geen lompen en geen metalen, maar wel bot. Men bracht hem daar snel aan het verstand dat men wel rommel inkocht, maar niet verkocht. Tenminste niet per kist. Wel per wagonlading. Nee, een wagonlading was te veel, zei Jan Prins en reed een blok verder.

Op dat adres schenen ze volkomen overtuigd dat hij gek was. Het was blijkbaar nog nooit in een heel mensenleven voorgekomen, dat iemand kwam voorrijden met een splinternieuwe Chevrolet bestelwagen, plus het verzoek om vijf kisten te vullen met oude rommel.
„Waarom rij je niet naar de vuilnisbelt?” vroeg men. „Dat komt een hoop goedkoper.”
„Dat stinkt zo”, beweerde Jan korzelig. „Wat kan het jullie schelen? Ik heb het nodig voor een geintje. Kan het jullie bommen wàt voor geintje? Ik wil vijf kisten gevuld hebben met niet al te zware ouwe rommel en ik wil er redelijk voor betalen.”
Men bracht hem aan het verstand dat het vullen van vijf kisten met oude lompen, lege blikken en papier, toch altijd nog ongeveer een uur werk betekende, wilden de kisten niet al te zwaar en niet al te licht worden, niet hinderlijk rammelen en niet te veel stinken. Dat werk moest óók betaald worden. Jan kon het natuurlijk weer niet laten te gaan beweren dat de gevraagde prijs van vier dollar per werkuur per man véél te hoog was. Maar dat had hij natuurlijk niet moeten doen. Ze brachten hem aan het verstand dat hij dan kon ophoepelen met zijn kisten en zelf zijn rommel maar bij elkaar moest zoeken. Zo leerde Jan een lesje . . . Als je buitenissige dingen gedaan wilt hebben, moet je ook buitenissige prijzen willen betalen. „Och, wat zeur ik ook”, zei Jan tegen zichzelf, terwijl hij de bochtige straat doorreed op zoek naar een derde lompenpakhuis. „We delen de onkosten tóch met zijn drieën. En we zitten nu al voor zóveel duizenden dollars in het schip, dat het sowieso een financiële catastrofe betekent als de zaak met die juwelen misloopt.”
De gedachte aan al die op het spel staande dollars maakte hem ietwat lichthoofdig. Hij zette de bestelwagen stop voor de open deuren van het derde pakhuis, stapte wijdbeens naar binnen en vroeg luid en joviaal:
„Wie is de baas hier?”
„Dat ben ik”, zei een oude man met lang, vuilwit haar, zich oprichtend van een bascule waarop twee kinderen bezig waren een zak verzameld oud papier te wegen. „Geld is geen bezwaar”, vervolgde Jan luidkeels met een royaal gebaar. „Ik wil een grapje uithalen met een paar vriendjes.”
„O”, zei de oude man.
„En daarvoor”, ging Jan opgewekt door, „heb ik vijf kisten vol met oude rommel nodig. Kranten, lompen en blikken. Geld is geen bezwaar.”
Er viel een stilte. Een van de kinderen veegde met een versleten mouw langs de neus. Het was een jongetje van zeven jaar. Het andere kind was een mager meisje met dunne beentjes en piekhaar. Het droeg een jurkje dat twee maten te klein was.
„Drieëntwintig kilo”, zei het meisje, de oude man aan zijn mouw trekkend. „Drieëntwintig kilo, baas. Kenne we ons geld krijgen? Me moeder wacht erop.”
De oude man haalde een vettige portemonnaie te voorschijn en telde in haar vuile hand een biljet van een dollar uit met wat muntstukjes. De kinderen schudden de zak leeg, vouwden die op en renden hand in hand de straat op. „Ga maar ergens anders heen”, zei de oude man, kortaf. „Wat?” vroeg Jan, ongelovig.
De handelaar keerde zich woedend tot hem.
„Vlieg op! Maak dat je wegkomt. Denk je soms dat je op mij indruk kunt maken met je geldsmijterij? D'r uit of ik góói je eruit! Laat je rijke vrindjes maar vijf kisten lompen bij elkaar zoeken. Jullie met je geintjes. . .” Volkomen verbijsterd klom Jan maar weer achter het stuur. Cijfers en machines hadden voor hem geen geheimen . . . maar de eigenaardigheden van mensen deden hem steeds weer verbluft staan. Zo handig als Arie Roos was in het omspringen met medemensen van allerlei aard en slag, zo ònhandig was Jan Prins daarin. Terwijl hij een hoek omsloeg, op zoek naar een vierde lompenhandelaar, wenste hij bitter dat hij Bob of Arie dit zo eenvoudig schijnende klusje had laten opknappen . . . Bob had dit beter kunnen doen, in plaats van met breed gebaar stapels geld neer te gaan tellen voor passage Hong Kong.
Maar toen kregen de goden van het Lot medelijden met hem. De vierde handelaar was een norse, fantasieloze man die even nadacht, kortaf een prijs noemde en twee halfwas knechtjes opdracht gaf de vijf kisten te vullen met een door Jan uit te kiezen assortiment van lompen, lege conservenblikken en oud papier. Er was inderdaad meer dan een uur voor nodig. Jan betaalde, gaf hen elk dankbaar een kwart dollar fooi en reed weg. Ze hadden de deksels er nog voor hem opgespijkerd ook. Nu moest hij natuurlijk een rustige plek zoeken, waar hij op zijn gemak aan alle kanten de namen en adressen, goed leesbaar, op de zijkanten kon penselen. Dat deed hij het liefst op een plaats waar niemand hem zou zien of waar niemand op hem zou letten. Een plek vinden waar niemand hem zou zien leek niet erg gemakkelijk. Bovendien was het meestal zó met die dingen . . . als je ergens stiekem achteraf ging zitten, gingen de mensen juist op je letten. De andere manier was natuurlijk, dat adressen-schilderen te doen op een plaats waar iedereen verwàchtte adressen te zien schilderen . . . dus een plek of plaats waar iedereen te maken had met kisten, met adressen of met schilderwerk. Wáár hadden ze te maken met kisten? In een verhuisbedrijf. Waar hadden ze te maken met adressen? Op postkantoren, vrachtloodsen van de spoorwegen en dergelijke inrichtingen. Schilderen gebeurde in schilderswerkplaatsen. En al die dingen gebeurden natuurlijk op de kade van een haven! Jan begon te lachen over de simpele eenvoud van de oplossing. Hij reed fluitend in zijn bestelwagen naar de haven, maar informeerde eerst terdege van welke kade de Nancy May vertrok. Dat was kade nummer negen. Dus Jan reed niet verder dan kade nummer drie. Daar was een groot vertier van vrachtschepen en aan en af rijdende vrachtwagens. Jan snorde rustig de kade op tot aan een open plaats tussen twee loodsen, deed zijn wagen stilstaan, opende de achterdeur en trok de eerste kist tot aan de rand van de laadbak. Daarna haalde hij kwastje en inkt te voorschijn en begon op zijn dode gemak te schilderen:

Mr. Fred W. Rivers,
Cons. Serv.
Nanking Road 385
HONG KONG
Het adres op de Nanking Road had Jan volledig uit zijn duim gezogen, maar dat hinderde niet. De letters Hong Kong waren in elk geval duidelijk genoeg, evenals de naam Rivers. De afkorting Cons. Serv. voor Consular Service was óók een dichterlijke vrijheid van hem om het allemaal echter te maken. Zo gauw hij één zijkant van een kist had bewerkt, draaide hij het ding een kwartslag en begon hij aan een volgende kant. Was de kist rondom versierd, dan klom hij de wagen weer in om het ding met schuiven en wrikken om te ruilen tegen een nog onversierde. Het ruwe hout van de zijkanten vergde vrij veel inkt en hij was blij dat hij een flinke fles vol had gekocht. Bovendien kostte het karweitje heel wat meer tijd dan hij had berekend. Toen hij ook daar eindelijk klaar mee was, stond zijn polshorloge op kwart voor zes. In al die tijd had geen mens naar hem omgekeken. Rissen auto's waren de kade op en af gereden; honderden mensen waren voorbij komen lopen, maar niemand had hem meer dan een enkele, ongeïnteresseerde blik waardig gekeurd. Een duidelijk bewijs voor de juistheid van Jans theorie dat iemand die adressen op kisten schildert, juist in een haven het gewoonste gezicht van de wereld is. Jan grinnikte, terwijl hij de laatste hand legde aan de laatste maal Hong Kong. Het geheel deed hem denken aan het prachtige verhaal van twee gevangenen in Holland, die uit de gevangenis in Scheveningen waren ontsnapt op de stom-eenvoudige manier, door eerst te zorgen dat zij twee schilderskielen te pakken kregen, wat potten verf en wat kwasten. Toen ze die eenmaal hadden, was de rest een koud kunstje. Zij trokken de kielen aan, hingen de verfpotten aan hun armen en pakten een ladder op. Daarmee stapten ze brutaalweg op de poort af in een week dat juist de buitenkant van de gevangenis werd opgeschilderd. De bewaker dacht er niet eens bij na. Elk mens verwacht nu eenmaal schilders te zien lopen met een ladder. Dat in alle andere gevallen ladders in een gevangenis tot de meest streng bewaakte voorwerpen behoren, kwam niet eens in zijn hoofd op. De gevangenen liepen naar buiten, zetten de ladder tegen een buitenmuur en klommen er overheen. Het hele verhaal was precies zo gebeurd, want de directeur van die gevangenis was een goede kennis van Jans vader en had het hele relaas in geuren en kleuren bij hem thuis verteld. Precies hetzelfde beginsel als met die ploeg studenten, die op een goede ochtend een straat in Chicago begonnen op te breken. Zij arriveerden met zijn achten in een vrachtwagen, zetten schragen en borden neer, trokken overalls aan en begonnen met houwelen en schoppen eerst de straat op te breken en daarna een kolossaal gat te graven. Ze waren er de hele dag mee bezig en de politie zorgde er netjes voor dat het verkeer werd geregeld. Om vijf uur gingen ze weg en lieten de hele boel zo liggen. Het duurde drie volle dagen vóór iemand op het idee kwam bij Gemeentewerken te informeren of er nu eigenlijk nog iets aan dat gat werd gedaan.
Nog steeds na-grinnikend verfde Jan de laatste letter van KONG. Hij smeet de bijna lege inktfles niet weg, zoals Arie of Bob zouden hebben gedaan, maar deed er zorgvuldig weer de stop op en pakte het ding in een oude krant. Daarna wikkelde hij ook de kwast in, legde beide achter in de wagen en reed de kade af. Hij stopte bij een cafetaria om een coke te drinken en zijn handen te wassen. De stempelinkt kreeg hij er natuurlijk niet af, maar hij maakte daarna de boel ook niet meer smerig. Toen hij stopte voor het passagebureau van de „Pacific Star” was het tien minuten over zes.
* * *
Er was geen Bob te zien. Jan probeerde de voordeur van het passagebureau. Die was gesloten, maar binnen waren werklieden bezig met spijkeren en zagen. Jan liep terug en keek de straat op en af. In dat jaargetijde is het om acht uur des avonds in San Francisco al zowat donker. De zon hing laag boven de haven aan de westzijde van de stad en lange schaduwen vielen door de hete straat.
„Tja”, zei Jan. „Die is natuurlijk ergens in een cafeetje gaan zitten. Het heeft ook bar lang geduurd.”
Hij haalde een blaadje uit zijn notitieboek, schreef erop: „Ik ben jou aan het zoeken in de buurt. Wacht hier.
Jan.”
en schoof dat onder de richtingwijzer van de bestelwagen. Daarna ging hij op zoek naar Bob.

Om zeven uur had Jan een onmogelijke hoeveelheid cafeetjes, cafetaria's en drugstores in de naburige straten van binnen bekeken. Hij had dikke en dunne, lelijke en fraaie, vrolijke en nijdige mensen gezien maar geen Bob Evers. Jan liep terug naar het passagebureau en begon daar op de bel te drukken en de voordeur te bonzen tot een korzelige werkman in een groene overall de deur openrukte.

„Wat moet jij met dat kabaal?”
Jan verontschuldigde zich en vroeg of een jongen Evers soms een boodschap had achtergelaten. De man knorde wat, liep naar binnen om te informeren en was kort daarna terug. Niemand wist iets van een jongen Evers of van een boodschap af.
„Dank u wel”, zei Jan, klom in de cabine van zijn bestelwagen en begon zich bezorgd te maken. Als Bob niet op deze afgesproken plaats had kunnen wachten, zou hij in elk geval op een of andere manier een boodschap hebben achtergelaten. Door een briefje aan de deur of in een van de dichtbijzijnde cafeetjes. Maar. . . er was natuurlijk altijd de kans dat Arie Roos er meer van af wist. Jan schakelde in en reed de kant van de haven uit. De zon hing anderhalve handbreedte boven de enorme, komvormige haven, „Golden Gate” geheten en van het water laaide een hete, gouden gloed over de stad. Bij het begin van kade nummer negen remde Jan af. Hij zette de bestelwagen evenwijdig met het hek naast de inrit, sloot het ding zorgvuldig af en stak de sleuteltjes in zijn zak. Daarna begon hij de kade op te wandelen.

* * *
De dikke, sproetige en slimme Arie Roos had intussen wèl de indruk gekregen, dat de zaak met de Hongkongse kisten een beetje uit de hand begon te lopen. Terwijl hij in schijnbare gemoedsvrede door Lollobrigida heen zat te gluren, op de plaats waar eerst Dalmonte's flaphoed had gewacht, was zijn gemoed van binnen allesbehalve rustig. Hij vroeg zich af of hij het allemaal wel zo slim had gedaan. Had hij niet beter brutaalweg met de truck van de Union Pacific kunnen wegrijden? Arie bekeek die vraag van alle kanten. Flaphoed had er moeilijk herrie over kunnen maken . . . die had hóógstens grimmig naast Arie in de cabine plaats kunnen nemen. Maar dan? Flaphoed beschikte zeer vermoedelijk over een pistool en Arie op dat moment niet. Goed, een publieke schietpartij konden ze geen van tweeën riskeren. Maar dan? Ook al had Arie kans gezien er op zijn eentje met de truck vandoor te gaan. . . wat dàn? Hij kon erop rekenen dat de bewusteloos geslagen chauffeur elk moment bij zijn positieven kon komen en dan zou er natuurlijk een daverende herrie volgen. Eén telefoontje en de hele politiemacht van San Francisco zou naar die gestolen Union-Pacifictruck op de uitkijk zijn. Nu is de diefstal van auto's en bestelwagens een heel speciaal vak, dat bij voorkeur wordt beoefend door erop getrainde lieden. Het hele beginsel ervan is dat een gestolen auto zo snel mogelijk van de straat dient te verdwijnen. Men begint dus bij het op touw zetten van dergelijke diefstallen, bij voorkeur achteraan. Men zoekt een pakhuis of een lege garage waar een auto binnen kan rijden zonder in de gaten te lopen. Bij voorkeur zorgt men ook dat daar een lakspuit aanwezig is plus een stel valse nummerborden. Als dat klaar is, kan men een auto gaan stelen. De wagen giert de stille straat in. . . verdwijnt in de garage en wordt meteen in een geheel andere kleur gespoten en van andere nummerborden voorzien. Dan kan men verder werken. Maar Arie had dat allemaal niet. Waar moest hij met die truck naar toe? Waar vond hij een plaats waar een roodharige, dikke jongen zonder in de gaten te lopen vijf kisten kon laden uit een Union-Pacificbestelwagen? Zo'n plaats bestond gewoon niet!

Arie schudde het hoofd tegen de beschadigde Lollobrigida. „Nee, zus”, zei hij. „Die truck meenemen ging niet. Ik kon er alleen voor zorgen dat flaphoed het ding niet meenam. . . Arie heeft het nog niet zo dom gedaan.”
Toen hij zover was met zijn overpeinzingen, werd hij opmerkzaam op enig tumult aan de kop van de Pacific-loods. Iemand rende schreeuwend over de kade, in een hoogvreemde klederdracht en door enkele andere kerels gevolgd. Door het gat in Lollobrigida zag Arie het stel mannen naderen alsof hij ernaar keek door een telescoopje. De man die voorop rende, wild met één arm zwaaiend, had alleen een broek aan die hij met de andere hand omhoog hield. Daarboven droeg hij alleen een onderhemd. Het was de echte chauffeur van de Union-Pacifictruck en hij ging zó verschrikkelijk tekeer dat al het werk op de dekken van de Nancy May stopte, nog vóór hij zijn auto had bereikt. Laadbomen hielden op met zwenken, ratelende lieren zwegen. De dekploegen kwamen naar de scheepsverschansing en keken nieuwsgierig naar beneden.
„Wat is er aan de hand daar beneden?” riep de stuurman. Een der mannen die achter de chauffeur aanrenden wees naar de vredig wachtende truck.
„Ze hebben de chauffeur van die wagen daar knock-out gemept.”
Dat maakte op de zeelieden geen bijzonder grote indruk. Vermoedelijk was elk van hen in de loop van zijn leven tijdens vechtpartijen in havenkroegen ettelijke malen knock-out gemept.
„Dan had-ie zeker een te grote bek?” riep de stuurman. „Nee!” riep de man terug. „Ze hebben 'm zijn uniform uitgetrokken. Is er niks uit die truck gehaald?”
De stuurman kwam de loopplank af. De bestuurders van de katoenwagens kwamen nu ook aanrennen. Alles groepeerde zich om de Union-Pacifictruck en keek zwijgend toe, terwijl de chauffeur, alleen gekleed in zijn onderhemd en in een te wijde broek, die telkens van zijn heupen begon te glijden, de sleuteltjes uit het contactslot trok, ermee naar achteren liep en de stalen deuren daar opende. Hij wierp een korte blik naar binnen, gaf een verbaasde grom en keek rond, terwijl hij de deuren weer in het slot wierp. „De hele mikmak staat er nog in!”
Arie Roos was nu ook naderbij komen slenteren en stond doodgemoedereerd tussen de zeelui en de chauffeurs in. „Ik heb wèl iemand met een Union-Pacificpet op zien weglopen”, merkte een van de katoenwagenbestuurders op. „Een minuut of tien geleden.” Hij wees met een duim. „Naar de stad toe.”
„Die had mijn uniform aan!” brulde de bestolen chauffeur, de armen vooruitstekend als een zwemmer die gaat duiken, zich zo door de kring van omstanders brekend. „Ga opzij. Ik ga de politie opbellen.”
De hele kring stond hem ietwat verbouwereerd en ook wat teleurgesteld na te kijken.
„Hij bewéért dat nou wel”, zei de stuurman, onder zijn pet krabbend, „maar wie zegt dat hij inderdaad de echte chauffeur is?”
„Anders zou-ie toch niet de politie gaan opbellen?” opperde iemand anders.
„Maar wat heeft het nou voor zin iemand knock-out te meppen, zijn uniform aan te trekken en dan de kade af te wandelen?”
De katoentruckchauffeur merkte op:
„Misschien heeft-ie een meissie dat alleen met hem uit wil as-ie een uniform aan heeft. Der benne van dat soort grieten.”
Zijn kameraad begon honend te lachen:
„Al had jij het uniform van een admiraal aan, dan zou dat nog niet tegen dat monsterlijke gezicht van jou opwegen.” „Hàdden we het daarover?” vroeg de eerste chauffeur, zich tot zijn maat wendend. „Hadden we het over gezichten? Weet je wel zeker dat wat er onder die pet van jou zit een gezicht is en geen overzichtskaart van Tibet na een aardbeving?”
De stuurman haalde de schouders op, zwaaide met een arm en gaf een brul naar boven. De lieren begonnen weer te ratelen.
„Niks an de hand!”

* * *
Vijf minuten later arriveerden twee politiewagens met geagiteerd huilende sirenes. Arie snapte nooit waar die sirenes altijd voor nodig waren. Als er ergens, heel kalm en rustig, een moord was gepleegd, stonden er soms drie of zes mensen voor het huis. Dan kwam de politie met loeiend misbaar en een kwartier later waren er vier man met gummiknuppels nodig om het door die paniek-sirenes aangelokte publiek weer tactvol te verdrijven. Het ging nu weer precies eender. Niet alleen het werk op de Nancy May en in de loods zelf stopte meteen; ook de bemanningen van de eerste twee schepen aan de kade kwamen aanhollen en in een mum van tijd stonden er een kleine honderd kerels in het rond, terwijl de politiemannen stoer liepen te duwen:

„Allo, mensen ga aan je werk. . . Loop ons niet in de weg.” Notitieboeken kwamen te voorschijn en meetlinten. Een dokter begon de buil op het hoofd van de chauffeur te onderzoeken. Iedereen die meende dat hij iets te vertellen had werd ondervraagd. Er bleek in totaal maar één persoon te zijn die werkelijk iets kon mededelen. Dat was de ene chauffeur van de katoentruck. Die had in de schaduw van zijn eigen wagen gezeten en gezien dat de UnionPacificchauffeur werd aangesproken door een man met een slappe hoed op. Daarna waren die twee samen om een hoek van de loods verdwenen.
„Dat klopt”, beaamde de Union-Pacificman. „Hij had een prachtsmoesje. Liet een perskaart zien en zei dat hij van de krant was. Wilde een paar inlichtingen van me en bood me twintig dollar als ik enkele vragen wilde beantwoorden. En wat was daarop tegen? Ik vraag iedereen: was daar wat op tegen?”
Hij keek strijdvaardig rond, maar niemand scheen er wat op tegen te hebben.
„En zo gauw hij me achter die loods had”, ging de chauffeur woedend verder, „gaf hij me een klap op mijn kop met de kolf van een pistool. Toen ik weer bijkwam, had ik alleen mijn onderbroek, een hemd en mijn schoenen aan. Zijn kleren lagen in een hoopje naast me, maar die zijn me veel te wijd. Moet je deze broek zien!”
De politie-sergeant met het opschrijfboek wilde weten wat de reden van de overval kon zijn geweest.
„Het enige wat weg is, zijn mijn vrachtbrieven”, gromde de chauffeur. „Dat is het allergekste. Ik had de vrachtbrieven voor die vijf kisten in mijn hand toen ik met hem meeliep. Maar die zijn weg.”
„En verder is er niets verdwenen?”
„Ja, mijn uniform.”
„En had je geen geld bij je?”
„Alleen een paar dollar van mezelf. Ik maakte een speciaal ritje hierheen om die vijf kisten af te leveren.”
„Nou, dan zou ik die nou eerst maar afleveren”, zei de sergeant, „en dan . . .”
„Geen kwestie van!” riep de chauffeur. „Ik lever niks af zonder vrachtbrief. Ik ga terug naar het depot, rapporteer wat er gebeurd is, trek andere kleren aan en haal een nieuwe vrachtbrief.”
„O.K.”, zei de sergeant verveeld. Het was hem al lang duidelijk dat aan deze zaak geen sensatie of eer viel te behalen. „Ik heb je naam en adres en ik rijd dadelijk wel bij het Pacificdepot langs. Ga jij maar je zaken verder afdoen.”
De chauffeur klom achter het stuur, startte, keerde zijn wagen met een paar nijdige zwenken en reed daverend de kade af. Het publiek verspreidde zich. Lieren ratelden weer. . . Arie wandelde terug naar zijn schuilplaats en begon weer door Lollobrigida te loeren.

* * *
Dat het Bob en Jan uren zou kosten om hun vijf schertskisten, gevuld met rommel, in orde te maken, daarop was Arie voorbereid. Hij bleef dus in zijn holletje zitten terwijl om hem heen de schaduwen langzaam uitrekten en zijwaarts gleden. De dikkerd wenste dat hij iets om te lezen bij zich had gestoken, want na het eerste uur was hij op de betonwand van de loods tegenover hem uitgekeken geraakt. De prikkelende lucht van teer maakte hem nu eens hongerig en de vette walm van olie dan weer vaag misselijk. Bovendien was het bloed- en bloedheet. Het werd vier uur . . . vijf uur. Overal rondom de haven loeiden fluiten en sirenes op fabrieken, werven en schepen. De werkploeg op het schip werd afgelost door een andere. Nu en dan wierp een passerende dokwerker een korte blik op de dikke jongen die met het hoofd voorover gezakt deed, alsof hij sliep, maar niemand vroeg hem iets.

Om half zes deden Arie's beide bipshelften zo verschrikkelijk pijn van het alsmaar zitten op de betonnen kadebodem, dat hij opstond en verder de kade opwandelde, helemaal naar het einde. De pier eindigde daar botweg met een witgeverfd, ijzeren hek en daarachter lag de gigantische kom van de Golden Gate met in de verte de spinragfijne kabels van de geweldige brug-overspanning. De zon was nu een brandrode vuurbal. Vanuit zee kwam een briesje aanstrijken dat het water oprimpelde in kabbeltjes die duizenden zonneflitsen omhoog kaatsten. Vuile of fris geschilderde schepen zakten westwaarts af, naar de oceaan toe, nu en dan een stoot op hun fluit gevend die dreunend galmde als hun geluidsgolf terugkaatste van een scheepswand of een loods. Arie bleef een tijdje over dat hek hangen, kijkend naar de steeds lager zakkende zon. Toen keerde hij weer om.
Kwart over zes. Arie kroop weer in zijn holletje en begon te rekenen. Zelfs al wàren ze in een extra-luie bui geweest, dan hadden Jan en Bob toch nu die vijf kisten al lang klaar kunnen hebben! Arie hield het niet langer meer uit en begon naar het begin van de kade te lopen. Hij stond een tijdje bij het hek uit te kijken naar de tegen de heuvels opgebouwde stad, waarboven de wolken nu rose en gouden tinten kregen. De zon stond nu definitief in de fik. De onderrand ervan raakte juist de waterspiegel toen Arie weer eens terugwandelend van de Nancy May, een welbekende gestalte haastig vanuit de richting van de stad over de kade zag marcheren. Het was inderdaad Jan. „Waar kom JIJ zo laat vandaan?”
„Ik kan Bob nergens vinden, man.”
Arie keek onderzoekend in het ongeruste gezicht van zijn vriend. Jan was anders niet gauw in de war. Met jongens die gauw in de war raakten kon je trouwens ook niet op dit soort van avonturen uittrekken. De zon, die achter Arie onderging, scheen vlak op Jans gezicht, waarvan de neuspunt een veeg stempelinkt vertoonde.
„Had je ergens met hem afgesproken?”
„Op het passage-bureau. Toen ik daar aankwam, was het al dicht.”
„Waren er dan geen werklui bezig?”
„Jawel. Ik bonsde op de deur tot ze opendeden. Maar niemand had Bob gezien. En hij had ook geen boodschap daar achtergelaten.”
„Geen briefje op de deur?”
„Nop.”
„Geen boodschap in een cafeetje in de buurt?”
„Niks. Niemendal.”
„Heb je al die kisten in orde?”
„Die heb ik bij me. In een gehuurde bestelwagen.” Arie dacht even na:
„Heb JIJ bij dat passagebureau een boodschap achtergelaten?”
„Nee. Ik ben rechtstreeks hierheen komen rijden om jou te zoeken.”
Arie greep hem bij een arm:
„Kom mee.”
„Kun jij hier de boel alleen laten?”
„Dat moet maar even. Die vijf echte kisten lopen geen gevaar!”
„Waarom niet? Zijn ze al in het schip getakeld?”
Arie lachte kort:
„Die zijn weer terug naar Union Pacific.”
Terwijl Jan door langzaam schemerig wordende straten terugreed naar het passagebureau, vertelde Arie kort wat er die middag was gebeurd.
„Mooi is dat!” was Jans commentaar. „Wat gebeurt er nou verder met die kisten?”
„Die worden opnieuw besteld, natuurlijk. Zo gauw er een nieuwe vrachtbrief klaar is.”
„Ze zullen daar wel hun kop krabben, zeg, op dat depot.” „Dat wel. Eerst vanmorgen die stunt met het truucje dat wíj wilden uithalen. Nu dit weer.”
Jan ging een hoek om en merkte bezorgd op:
„Die lui daar krijgen heus langzamerhand in de gaten dat bepaalde en geheimzinnige figuren er fel gebrand op zijn, die kisten in handen te krijgen.”
„Allicht. Als ze dat nu nog niet in de gaten hebben, zijn ze wel van zeven Lotjes tegelijk getikt. Maar. . .”
Hij kwam niet verder, want de bestelwagen zwenkte de straat in waarin het passagebureau was gelegen. De straat liep noord-zuid, zodat de lage zon er niet meer in kon schijnen. Op de hoek in de verte brandde al een straatlantaren.
„Stop es effe”, zei Arie.
Jan zette de bestelwagen langs de trottoirband stil. Beide jongens keken de straat af. Het was een van die vreemde woonoorden zoals je ze in elke stad aantreft, die geen vlees zijn en geen vis; geen woonstraat, geen fabrieksstraat en geen winkelstraat, maar van alles wat.
„Heb je hier overal geïnformeerd, Jan?”
„Overal, dikke. Bij een visbakkende Chinees; in dat hotel daarginds. Nergens een spoor van Bob of een boodschap.” Arie stapte uit.
„Laten we dan nòg maar eens gaan neuzen. Ik kan het niet geloven.”
Maar een half uur later móést hij het wel geloven. OF Bob Evers was hier helemaal niet geweest, òf hij was verdwenen zonder ergens een boodschap te hebben achtergelaten. Het was inmiddels volkomen donker geworden en zij stonden tezamen voor de ramen van het Pacific-Starpassagebureau, waardoor een fel blauwig licht van TL-buizen naar buiten scheen. Binnen waren nog steeds de werklieden bezig.
„Er is iets niet in orde, jô”, zei Arie. „Weet je wat we doen?” „Wat?”
„Wij gaan als de hazen terug naar de kade.”
„Waarom naar de kade?”
Arie liep al terug naar de wachtende bestelwagen. „Omdat er een redelijke kans is dat Bob in de gretige grijphanden van Dalmonte terecht is gekomen. Dus moeten wij een spoor van die gretige grijpers zien te vinden. En dat vinden we alleen op de kade.
„Waarom alleen op de kade?”
„Omdat dáár de kisten terecht komen. En Dalmonte wil de kisten hebben. Dus vroeger of later treffen we iemand van zijn bende op de kade. Speciaal nu het donker is geworden.”
Jan opende het portier van de bestelwagen.
„Verdient het dan geen aanbeveling om eh. . . eerst wat schietijzers uit onze bagage te gaan halen?”
„Zeker wel.”
Zij hadden hun bagage afgegeven in de bewaarplaats op Union Pacific Central. Jan reed er heen of hij Dalmonte op de hielen zat.

* * *
Die bagage-bewaarplaatsen op Amerikaanse spoorwegstations zijn merkwaardige dingen. Een ganse wand is geheel bezet door kleine kluizen, een soort van brandkastjes, met stalen deurtjes ervoor. Je betaalt een kwart dollar en daarvoor krijg je een sleutel met een nummer. Die sleutel past natuurlijk alléén op de deur die hetzelfde nummer draagt. Heb je wat op te bergen, dan stop je zelf je boeltje erin. Als je terugkomt, betaal je voor het aantal dagen dat je de kluis hebt gebruikt. Zij sjorden hun bagage tevoorschijn, rommelden er wat in rond tot zij eventjes met hun tweeën alleen waren en haalden elk een pistool te voorschijn. Arie's wapen was een cilinder-revolver met afgezaagde korrel en verkorte loop. De bandiet op wie hij dat wapen had buitgemaakt had het aldus bewerkt om het makkelijk in de zak te kunnen dragen en zeker te zijn dat het niet in de voering bleef haken als het snel te voorschijn moest worden gehaald. Jan had een automatisch pistool, kaliber 32, met een heel gevoelig afgestelde trekker. Als er een vlieg tegenaan botste, beweerde hij, ging het ding al af. Hij vergewiste zich dus dat de veiligheidspal er secuur op zat en daarna ramden zij hun koffers weer naar binnen en sloten de deurtjes.

Buiten stond een politie-agent bij hun bestelwagen te wachten met één laars op de treeplank en een verveeld gezicht. Jan kreeg zowat een piepende hartklep van schrik, maar de man had hen al in de gaten.
„Dit jullie wagen?”
„Iets niet in orde?” vroeg Jan, met bibberende huig. De agent haalde zijn boekje te voorschijn.
„Proces-verbaal wegens verkeerd parkeren.”
Jan keek stomverbaasd om zich heen.
„Verkeerd parkeren? Ik heb nog speciaal opgelet. Er staat nergens een bord.”
De agent wees kort met zijn potlood naar een brandkraan. In Amerika zitten de brandkranen niet in de trottoirs of de straten verborgen, zoals in Holland, zij staan rechtop langs de randen van de trottoirs en natuurlijk is het verboden bij zo'n ding te parkeren. Anders kan de brandweer, in geval van nood, eerst met een kraanwagen komen om de geparkeerde wagens weg te slepen.
„O, neem me niet kwalijk”, zei Jan. „Ik ben Hollander. Ik wist het, maar ik heb het vergeten.”
„Tijd dat je het leert”, zei de agent verveeld en scheurde het blaadje af. „Paspoort bij je?”
Jan tastte omzichtig in zijn zak en viste het paspoort uit de zak waar het teder tegen het pistool lag gevleid. „Alstublief.”
De agent keek het door.
„Je spreekt goed genoeg Engels en je bent al lang genoeg hier om de verkeersregels te kennen.” Hij gaf de pas terug en liep statig door, de handen op de rug. Jan en Arie zeiden

helemaal niets, doken schuchter in hun bestelwagen en maakten dat zij weg kwamen.

* * *
Toen zij bij de doorrit van het kade-hek aankwamen, zagen zij een tafereel of het in de haven Kerstmis was. Aan masten, boven in kranen en aan dunne, hoge palen brandden lichten. Sommige schenen in geel natrium; andere fel blauwwit. Lasbranders spatten als koudvuursterren en in de verte glansden de gouden lichten van de grote brug als een siersnoer.

„Laat deze brik hier maar staan. Eerst es effe verkennen.” Zij zetten de wagen een eindje naast het hek op een rustige plaats, staken de handen in hun broekzakken, met de palm op de pistoolkolven, en drentelden de pier op. Een nieuw schip was intussen aangekomen en had de open plaats ingenomen voorbij de Nancy May. Passagiers waren nog bezig van boord af te komen. De kade voorbij de Nancy May was afgezet met een los hekwerk waarbij twee douanebeambten waakten. Arie was maar matig in zijn sas met die drukte, want het maakte het moeilijk om te zien of er hier soms vreemde eenden rondspankerden. Men was nog steeds niet begonnen met het aan boord hijsen van de mandflessen en de verdere snuisterijen. Het laden van de katoen was echter voorbij. De rederij had een nieuw spel bedacht. Twee lange lichters waren aan de waterkant langszij van de Nancy May komen meren en nu was de bemanning aan de afgewende zijde van het schip met de laadbomen aan het sollen. Zoeklichten straalden daar naar beneden, maar aan de kade-kant lag de scheepswand donker en verlaten. Nu en dan reed een taxi of een glimmende, particuliere auto door het douane-hek, gevuld met pas aangekomen passagiers die opgewonden praatten met degenen die hen hadden afgehaald. Jan en Arie leunden tegen een der grote machine-kisten en nu was er helemaal niemand meer die op hen lette. Zij letten wèl op ieder ander.
„Zie jij iets verdachts, Arie?”
„Geen spat. Tenzij de kerels zich heel erg goed gedekt houden is hier niets voor ons te vinden.”
„Vind je dat niet raar?”
Arie vond het inderdaad héél raar en dat zei hij ook. „Die kerels moeten toch razend op ons zijn! Hun vent vanmiddag had er zonder moeite met die Union-truck vandoor kunnen gaan als ik hem niet dwars gezeten had.” „Ze zullen hier toch wel iemand hebben die uitkijkt wanneer die vijf kostbare kisten terugkomen?”
Arie hief een hand op:
„Sssst . . . Wat is dàt?”
Jan hield het hoofd scheef.
„Politie. Of brandweersirenes. Hoor je hier de hele dag.” Na een tijdje zei Arie:
„Ze komen langzaam dichterbij.”
De twee huilende sirenes stonden op wagens die blijkbaar plotseling een hoek om kwamen, want hun jankend geluid werd snel tweemaal zo helder. Dan verschenen felle koplampen aan het begin van de kade en het gejank klonk luid tussen de stalen schepen en betonnen loodsen door. „Frisse morgen . . . Die karavaan komt hierheen.” „Misschien moeten ze een verstekeling van dat pas aangekomen schip halen.”
„Misschien, ja.”
Maar de verstekelingentheorie ging niet op. Helemáál niet. Er waren in totaal drie wagens met zes koplampen, twee spotlichten en twee rondwentelende blauwe politielampen boven op twee der wagens. Het hele zaakje stopte langszij van de Nancy May. De sirenes stierven met een laag, rochelend geluid. Twee mannen in grijze pakken en met vierkante kaken stapten, samen met een inspecteur, uit de eerste auto en keken omhoog naar het scheepsdek. „Ahoy daar, Nancy May!”
„Ahooooi. . .”, kwam een stem terug met een lange uithaal. „Wat is ter nou weer?”
De stem had alle minachting van zeelui voor landrotten, al reden die ook in wagens met loeisirenes.
„Is de kapitein daar?”
„Nee. Alleen de eerste stuurman.”
„We komen even boven.”
Jan porde Arie in diens ribben.
„Zie je die middelste wagen?”
„Ik ben niet blind, fantast.”
„Dat is onze Union-Pacifictruck.”
„Dat was alreeds tot me doorgedrongen.”
„Die komt nou hier met politie-escorte.”
„Tja. Ze willen geen risico meer lopen, denk ik.”
Vier politiemannen in uniform hadden plaatsen ingenomen rondom de truck van de spoorwegen. De chauffeur (dezelfde chauffeur van die middag, zag Arie, maar met een ander uniform aan) leunde met een balorig gezicht tegen een portier en stak een sigaret op. Toen de sigaret half op was, kwam de inspecteur naar de verschansing gewandeld.
„Jonson!”
„Present, inspecteur.”
„Die kisten worden meteen aan boord getakeld.”
„Tot uw dienst, inspecteur.”
Een der politiemannen sprak kort met de chauffeur. Die klom achter het stuur en zette zijn wagen met de achterkant naar de scheepswand. Een zoeklicht vlamde aan, hoog op de vleugel van de brug en zwenkte zijn felle straal naar beneden. Een laadboom kwam overzwiepen. . . Er klonken wat korte schreeuwen en een ketting met vier klauwhaken eraan, begon langs de scheepswand af te dalen. De achterdeuren van de truck gingen open. . . de ketting met de haken ging naar binnen. . . een armzwaai van een bootsman die boven stond te kijken. . . de ketting spande zich en trok strak. De kist werd opgetild, zwaaide de truck uit en slingerde even heen en weer terwijl de kabel de last snel naar boven hees. Die manoeuvre werd vijfmaal herhaald. De truckdeuren klapten weer dicht. De inspecteur kwam naar beneden met beide rechercheurs, plus de stuurman. Zij bleven even staan praten terwijl de spoorwegchauffeur, zonder iemand goeiendag te zeggen, instapte en wegreed. Vlak daarna stapten ook de rechercheurs in. „Maak je maar geen zorgen”, zei de stuurman luid, zich bukkend en door het portierraampje sprekend. „Ze zitten nu veilig in het ruim. De luiken gaan erop en een knappe vent die ze eruit krijgt.”
„Als er iets is, dan waarschuwt u ons meteen.”
„Er is niks en er komt niks”, zei de stuurman. „Met vrachtschepen halen ze geen geintjes uit.” Hij bleef even staan kijken, terwijl de twee politie-auto's wegreden (ditmaal zonder loeiende sirenes), spuwde op de kade, haalde de schouders op, gaf een schreeuw naar boven en liep tegen de loopplank op. Het zoeklicht zwaaide naar de andere kant. De walzijde van het schip lag weer donker en verlaten.
„En dat”, zei Jan tegen Arie, „is dat. We hebben nu evenveel kans om die kisten te pakken te krijgen als een muis heeft om een gat te knagen in de kant van een Lips brandkast. Dat hebben we nou van al onze lepe streken. We hebben die spoorweg-depotjongens schichtig gemaakt,” Arie begon te lachen:
„Allicht. Die wilden van de verantwoordelijkheid af. Als er met die kisten iets gebeurde in een van hun trucks waren zij voor de schade aansprakelijk. Dus die hebben de boel onder politie-escorte daar aan boord laten brengen en wassen nu verder hun handen in vrede en onschuld.” Jan schopte met de hak van zijn schoen achterwaarts tegen een der kisten.
„Sukkels die we ook zijn!”
„Het is niet alleen onze schuld. Als Dalmonte's grapjas vanmiddag die chauffeur niet had geattaqueerd, waren ze niet zo bang geworden. Dalmonte en wij hebben ieder een poging gedaan. Nu zijn we allebei even ver.”
„Met dit verschil dan toch, dat zij waarschijnlijk Bob in hun vingers hebben.”
Arie kauwde op zijn onderlip.
„Dat zal ze nu toch weinig baten, vrees ik. Al hadden ze jou óók nog in handen, dan zie ik niet hoe dat ze helpen kan om die kisten weer uit dat schip te hengelen.” „Van de andere kant bekeken”, wees Jan hem, „hebben ze Bob natuurlijk gekidnapt om hem als losprijs te gebruiken. Voor het geval wij die kisten in handen zouden krijgen.”
„Maar wij hèbben die kisten niet. En we kunnen er nu niet meer aan komen, óók. Dus hoe kunnen we met hen onderhandelen? Tenzij. . .” Arie hield plotseling op met spreken en staarde Jan aan in het schemerdonker. Die vroeg:
„Waarom hou je zo ineens op?”
„Er schoot me een idee door het hoofd.”
Jan kreunde:
„O, tijd, o liefde! Wéér ideeën. Tot dusver hebben al die briljante ideeën van jullie alleen maar duizenden dollars gekost en ik zie niet hoe we er voorlopig één van kunnen terugverdienen. Al zijn leven worden die kisten in Hong Kong met een afdeling tanks van boord gehaald en waar zijn wíj dan met onze ideeën?”
„Hou je kop”, zei Arie en prikte een vinger in Jans ribben. „Zeur niet. Draaf als de raphengsten naar het begin van de kade en rijd die bestelwagen hierheen.”
„Maar . . .”
„Ik leg dadelijk wel uit. Vlug!”
Jan was er al sinds jaren aan gewend, dat dikke Arie sneller kon denken dan hij, zei geen woord meer en verdween met gezwinde spoed door de duistere kloof tussen scheepswand en loods. Arie stapte opzij en keek aandachtig om zich heen. De douane-afzetting bij de boeg van de Nancy May was nog steeds aanwezig, maar de meeste passagiers waren er nu al wel doorheen. Langs de walverschansing van de Nancy May viel geen levend wezen te bespeuren; iedereen was aan de havenzijde bezig met onder het felle licht van schijnwerpers en deklampen de lading uit de lichters in de ruimen over te takelen. Arie wist, door jarenlange ervaring uit de vrachtrederij van zijn vader, maar al te goed hoe het op schepen toeging. Hij liep ongeduldig heen en weer tot hij van de stadzijde twee koplampen zag naderen: de bestelwagen met Jan Prins aan het stuur. Arie stapte naar voren en zwaaide één arm. De wagen stopte. Arie rukte het portier open en zei zacht:
„Doe je parkeerlichtjes aan en zet het ding vlak langs de scheepswand bij de boeg. Dan je motor af.”
„Waarom niet àlle lichten uit?”
„Dat staat verdacht. We moeten aan die twee douaniers daar denken.”
Jan knorde, schakelde de zwakke parkeerlichtjes in en reed de bestelwagen langs de rand van de kade tot bij de hoge boeg van het vrachtschip. Voor motorgebrom hoefden ze niet bang te zijn; het ratelen der lieren en het dreunen der aandrijfmotoren boven op het schip overstemde elk geluid op de kade.
„En nu als de drommel die kisten eruit.”
Jan nam de sleuteltjes en opende de achterdeuren. „Maar stel je voor dat de zeelui die kisten hier zien stáán?” „Kijkt geen mens naar.”
„Terwijl ze nèt vijf zelfde kisten aan boord hebben getakeld?”
„Laden van een schip gaat op papieren. Alleen voor de politie hebben ze een uitzondering gemaakt. Ze roepen af wat er geladen moet worden en dan zoeken ze het op. Nooit omgekeerd.”
„Maar stel je vóór dat ze deze kisten tòch inladen?” Arie greep een hoek van de eerste kist.
„En wat dan nóg? Kan het jou wat schelen wat er met deze vijf schertskisten gebeurt? Of ben je er soms verliefd op?”
Jan zei niets meer. Hijgend kantelden ze de vijf kisten naar buiten.
„Zet ze zo, dat de adressen goed leesbaar zijn.”
„Dat zijn ze. Ik heb ze goed groot geverfd.”
Arie kantelde een kist rechtop en knorde tevreden. „Keurig werk. Netter dan op de originele vijf, voor zover ik in de gauwigheid kan zien. Rij nou vlug die wagen weer weg en kom meteen terug.”
Jan klom in de cabine en startte de motor.
„Wat moet dat nou allemaal?”
„Lokaas”, zei Arie kortaf. „Het kan lukken en het kan niet lukken. Misschien weten Dalmonte's knalridders dat hun vijf kisten opnieuw naar het schip zijn gebracht en zitten ze nu op een plan te broeden. Maar weten ze óók dat die meteen aan boord zijn getakeld? Dat is een open vraag. Heb jij iemand zien staan toekijken die er als een van Dalmonte's bokkenrijders uitzag?”
„Nee”, zei Jan, met zijn handen op het stuur. Hij knipte zijn koplichten aan. „Maar die hebben zich natuurlijk op een veilige afstand gehouden van die twee wagens vol politie. Want handlangers van Dalmonte hebben natuurlijk welbekende tronie's.”
„Precies, jongetje Prins. Nu beginnen je hersens eindelijk te draaien als in een goed oliebad. Zolang de politie hier was, bleven Dalmonte's jongens weg. Maar nu ga ik ze verwachten. Maak dat je weg komt met die bestelwagen, anders ruiken ze misschien lont. Kom te voet terug. En gauw.”
Jan zwaaide het stuur om, maakte een scherpe bocht over de kade en reed terug naar het hek aan het begin. De figuur Roos wandelde terug naar de grote kisten bij welke hij die middag al zoveel troost had gevonden en ging er tegenaan leunen met een gezicht of niemand er méér thuis hoorde dan hij.
Twee minuten later kwam een van de douaniers het hek door en recht op hem af.
„Heeft u misschien een vlammetje voor me?”
„Sure”, zei Arie en diepte een Zippo op uit de broekzak waarin zijn pistool niet zat. De man stak er een halve sigaar mee aan en blikte onverschillig naar Arie's bol, sproetig gezicht.
„Nog laat aan het werk?”
„Sure”, zei Arie. „Ik ben werkstudent aan de Universiteit van Californië. In de haven verdien ik meer dan ergens anders. Vooral met overuren. Nog één lading kisten en ik heb het er voor vandaag weer op zitten.”
„Gelijk heb je”, zei de douanier. „Als we in míjn tijd werkstudenten hadden gekend, was ik nou vast en zeker ingenieur geweest in plaats van een gewone douanier. Dank je wel.”
„Tot uw dienst”, antwoordde Arie beleefd en zag de man terugsjokken naar zijn hek. Hij vroeg zich toch af of de man een groot succes zou zijn geworden als ingenieur. Toen kwam Jan Prins terugwandelen. Arie keek achteloos naar hem, keek wat scherper en stond ineens recht overeind; over de schemerige kade turend. Want Jan Prins werd op ongeveer vijftig pas afstand gevolgd door een donkere gestalte die opvallend dicht bij de betonwanden van de loodsen bleef.
„Ik geloof dat we beet gaan krijgen”, zei Arie binnensmonds.

GEHEEL NIEUW SOORT PRET... MET EEN WATERBALLET.

De maan die er uit zag als een kleine macaronikoek waar de enorme mond van Arie Roos zojuist een hap uit had gebeten, kwam boven het donkere dak van de loods uit drijven. Arie leunde tegen de kist en neuriede gemaakt-achteloos wat voor zich uit, tot Jan Prins hem was genaderd. „Kom naast me staan”, zei Arie zacht tegen hem. „En houd je effetjes koest. Kijk zogenaamd naar de maan, maar loer uit je ooghoeken. Zie je die knaap daar naderbij sluipen? Hij is nu in de streep schaduw aan het begin van de betonloods.”
Even later gaf Jan een bevestigende knor. Dan zei hij: „Nou zie ik hem niet meer bewegen.”
„Ik ook niet. Ik denk dat hij daar ergens in dekking is gegaan.”
Links van hen, waar men nu begon om het pas aangekomen schip te lossen, riep een rauwe stem:
„Hojoo . . . dat is alles!”
Beide douaniers, die blijkbaar op dat verlossende woord hadden staan wachten, wandelden met haastige schreden bij het hekwerk vandaan. Drie werklieden kwamen er op af en begonnen de losse stukken hek weg te dragen. Een vrachtwagen kwam door de steeds wijder wordende opening daveren en reed de kade af.
„Ziezo”, zei Arie tevreden. „Die pottenkijkers zijn we kwijt.”
„Die douane-kerels bedoel je?”
„Allicht. Niemand zegt er natuurlijk iets van als we dingen hier op de kade zetten. Maar het wordt een ander geval als we rommel wèg gaan halen.”
„Zeg dikke, jij weet natuurlijk een hoop van kade's en schepen af. Hebben ze daar niet iemand die op de aan wal staande bullen past? Of kan iedereen zo maar aan komen en meenemen of neerzetten wat hij wil?”
„Daar heb ik al over staan nadenken. Daarvoor hebben ze een walbaas of des nachts een nachtwaker. Overdag zal die walbaas wel in de loods rondhangen. Van daaruit kan hij dan meteen een oogje op de kade houden. Maar nu behoort er een nachtwaker te zijn.”
„Waar zit die dan?”
Arie grinnikte even.
„Ik heb zo'n idee, jongetje Prins, dat die er even tussenuit is gepiept toen de douane-afzetting hier werd gemaakt. Niemand pikt iets weg onder de alziende ogen van twee douane-knapen. Maar hij kan natuurlijk wèl elk ogenblik terugkomen . . . Dus we moeten snel werk leveren.” Jan vroeg ongeduldig: „Wat wou je dan dóén?”
„Komedie spelen”, zei Arie kort, zich met de duw van een sappige schouder àfzettend van de kist waartegen hij leunde. „Gewoonweg een forse komedie opvoeren. Jij haalt rap die bestelwagen weer op. Rij hierheen met gedempt licht en draai onmiddellijk om, zodat we metéén weg kunnen rijden zodra die vijf kisten zijn ingeladen. Gesnopen?” „Ik ben al weg!” zei Jan en wandelde inderdaad meteen de richting van de stad uit, terwijl Arie breeduit opmarcheerde naar de vijf kisten. Hij ging op een ervan zitten en liet even later een zachte knor van voldoening horen, toen de donkere gestalte van een man weer uit de loodsschaduw te voorschijn kwam, op de plaats waar hij met Jan had staan praten. De man draafde eveneens gehaast de kade af . . . richting stad.
„Hij bijt!” zei Arie tevreden, zijn dikke dijen knedend met zijn vingers. „En nu kan er van àlles gaan gebeuren. . . Werkelijk van alles.”
Het hek dat de rest van de kade had afgesloten was nu geheel weggenomen en de nacht was vervuld van het lawaai van ratelende lieren, sissende stoom en dreunende dieselmotoren. Na een tijdje naderde een stel koplichten, niet fel schijnend, maar gedempt.
„Jan met de bestelwagen!” zei Arie, sprong van zijn kist af en wierp een laatste blik om zich heen. Geen nachtwaker was nog te zien. De bestelwagen remde op een meter of dertig afstand van de vijf kisten, keerde in twee zwenken en rolde dan langzaam achterwaarts naar de plaats waar Arie stond te wachten. Toen de wagen bijna de juiste plek bereikt had, rende de dikkerd naar voren en zei zacht omhoog naar het open cabineraam: „Stop maar!” De wagen remde met een schok. Arie liep metéén weer naar de achterzijde om de eerste kist alvast op zijn plaats te kantelen. Maar nog vóór hij die kist bereikt had, hoorde hij snelle passen achter zich. Hij keek om en zag een volkomen vreemde vent, die één arm, met een donker voorwerp erin, hoog geheven had. Arie liet zich onmiddellijk plat neervallen, maar de man die hem achtervolgde kende dat trucje blijkbaar, want die zakte meteen óók door zijn knieën en de klap kwam met onverminderde kracht op Arie's schedel neer. Die zag minstens negen macaronimanen door elkaar heen wentelen en in vurige scherven uit elkaar spatten. Het laatste woord dat door zijn hoofd schoot, vóór hij bewusteloos werd, was: „Sufferd!” Maar daar bedoelde hij alleen zichzelf mee.

* * *
Als je uit een appelflauwte, na een knock-out-klap of uit een ander soort abnormale slaap ontwaakt, gaat dat heel vaak gepaard met bijzonder bizarre dromen. En niemand kan beweren dat de droom waar Arie Roos mee ging worstelen, alvorens geheel bij te komen, niet bizar was. Hij droomde namelijk dat hij in een schuitje zat op de achtbaan van een kermis. Op de kop van dat schuitje, met woest fladderende haren en ruggelings, zodat hij Arie recht in het gezicht staarde, zat zijn vroegere Franse leraar, een man met wie Arie nimmer heel vette vrienden was geworden. En die leraar deed niets anders dan hem, Arie, in vloeiend alhoewel niet zuiver grammaticaal Nederlands, uitschelden.

„Ratttaatttaaat. . .”, rammelde het schuitje over de rails. „Ontzettend dikhuidige, eigenwijze, over alle nijlpaarden getilde gloriesufferd!” schold de leraar. „Verdrinken moesten ze je in walvistraan. In de Zuidelijke IJszee moesten ze je gooien om daarna jacht op je te maken met de Willem Barentsz!”
„Rattteketatteketék!” rammelde het schuitje en om een of andere reden lag Arie nu ineens op de bodem ervan, terwijl de leraar met beide voeten op zijn buik stond te schoppen.
„La plume de ma tante!” gilde Arie.
„Word wakker, stommeling!”
Arie hing nu tussen dromen en waken. Maar zowel in dromen als in waken bleef hij op de bodem van een rammelend schuitje dat vervaarlijk hotste en zijn hoofd op de harde houten vloer op en neer deed bonzen. Hij probeerde zijn ogen open te doen en het beeld van de Franse leraar ging vervagen . . . maar diens voeten bleven. Althans de regelmatige benzen op Arie's buik. En de stroom scheldwoorden bleef óók. Maar het was de stem van Jan Prins die ze produceerde, vanuit een dik schemerduister en door een slagveldachtig gedaver van gehots, gebots en gerammel.
„Word wakker, hossende spekpudding!”
„Hoho! Kalm, kalm”, zei Arie hees. „Wat is er nou allemaal? Waar zijn we ergens?”
„Zo”, zei de stem van Jan, nu helder en spottend. „Ben je eindelijk weer in het land der levenden?”
Arie herinnerde zich ineens alles weer.
„Joei!” zei hij. „Jíj zat niet aan het stuur van die bestelwagen, maar een bandiet.”

„Reusachtig!” prees Jan spottend. „Enorm. Dat heb je knap uitgekiend. Als je nòg een van die intelligente plannen hebt, houd ik me aanbevolen. Om thuis te blijven, dan altijd. Ik loop zo vlug als ik kan de kade af, trek de deur van de bestelwagen open om achter het stuur te stappen en onder het stuur zit een vent inééngedoken met een paar armen als een gorilla. Hij zet zijn vingers in mijn adems- appel, zo hard dat ik dacht dat hij het klokhuis eruit wou halen. Hij sleepte me de cabine in en hield mijn gorgel dicht tot ik het hele firmament in Technicolor, Cinerama en 3-D achter mijn oogleden zag spatten. Toen floot hij even. Een tweede knaap kwam ergens vandaan en begon rap wat waslijn om mijn enkels te wikkelen. Een paar slagjes om mijn polsen, toen ging ik achterin mijn eigen wagen; als een zak kunstmest. Vlak daarop reden ze weg. Eén vent aan het stuur en de ander in de laadbak naast me met één voet op mijn strottenhoofd. Om me koest te houden.”

„Ai!” zei Arie. „En ik, argeloze, goedgelovige dikhuid, trap er domweg in. Ik kijk niet eens of mijn trouwe vriendje Prins wel aan het stuur zit. Ik neem klakkeloos aan dat het mijn vriendje Prins IS die aan het stuur zit. Tja . . . Dat heb je er nou van.”
„Wáárvan?” zei Prins op geërgerde toon.
„Als je niet alle mogelijkheden van te voren bekijkt. Ik neem aan, grote humoristische verteller Prins, dat we nu tezamen liggen op de vloer van dezelfde laadbak?” „Precies”, bevestigde de humorist Prins. „En wat je om ons heen voelt bonzen en hobbelen, zijn onze vijf eigen schertskisten. Die nu, tezamen met ons, door het voetvolk van Dalmonte zijn buitgemaakt. Maar ik huiver van binnen en van buiten als ik eraan denk hóé vreselijk razend ze zullen zijn als ze dadelijk in de gaten krijgen wàt er in die vijf kisten zit!”
„Au!” riep Arie, toen de wagen een extra-diepe kuil passeerde met als gevolg dat de vijf kisten, plus Arie's schedel, met een klap tegen de harde vloer knalden. Hij vervolgde: „Ik heb al mijn aandacht geconcentreerd op die éne spion, die in de schaduw van de loods stond. Die is achter jou áán weggelopen en. . .”
Ja uil!” zei Jan, die nog steeds nijdig bleek. „Maar die spion was niet alléén op het oorlogspad. Toen de politie met huil- en loeisirenes de kade op kwam, heeft alles wat van de bende in de buurt was, zich blijkbaar bij het begin teruggetrokken. Buiten het hek. Die knapen stonden daar in de schaduw toe te kijken toen ik mijn bestelwagen ophaalde en die er later weer neerzette. En toen ik voor de tweede keer terugkwam, hadden ze intussen de tijd gehad om na te denken. En ze wachtten me keurig op.” „Ah”, zei Arie. „Dát had ik nooit verwacht. De een of de andere van hen is vermoedelijk op het geniale idee gekomen om jouw bestelwagen te snaaien om die vijf kisten te gaan jatten. Hoe simpel. Eigenlijk is het om je te barsten te lachen.”
„O!” zei Jan woedend. De bestelwagen stopte met een schok en een knars van remmen; blijkbaar bij een kruispunt, want overal om hen heen hoorden zij stadsgewoel en geluid van remmende auto's. „Vind jij dat om te lachen? Vreemd gevoel voor humor heb jij. En wat is dan wel zo humoristisch, zeekoe?”
„Dat deze kerels, die ons hebben opgepikt, misschien helemaal niet eens weten wie of wat wij zijn. Je hebt alle kans dat ze ons aanzien voor twee gewone bedienden van een besteldienst. Ze wilden misschien alléén maar een auto stelen om deze kisten mee te vervoeren.” De bestelwagen kwam weer op gang. Het bleef even rustig. Dan zei Arie weer:
„Ik had gedacht dat het heel anders zou lopen.”
„O, ja? Hoe dan?”
„Dat ze ons rustig die vijf kisten zouden laten inladen en ons daarna in de gaten houden.”
„En dan?”
„Dan had ik ze met opzet een opgelegde kans gelaten om er met onze bestelwagen vandoor te gaan. Door in de stad ergens bij een cafetaria te stoppen en deze wagen te laten staan met de sleuteltjes erin. Zo gauw zij ermee van door gingen, waren wij dan in een taxi gevolgd. Maar dit is misschien wel zo goed zo.”
„O, ja? Waarom?”
„Nou sparen we het geld voor een taxi uit”, zei Arie. „Vind je dàt niet fijn?”
Jan was veel te woedend om te antwoorden. Na een tijdje bracht hij uit:
„Weet je wat ze met jou moesten doen? Hè?”
„Nee”, zei Arie. „Wat moesten ze met mij doen? Vertel me dat eens.”
„Je buik volgieten met beton en je dan aan Nasser verkopen. Dan kan die je in het Suez-kanaal tot zinken brengen, als er weer herrie komt.”
„Doet ie niet”, zei Arie. „Heus niet.”
„En waarom niet?”
„Dan had ie er Faroek wel voor gebruikt.”

* * *

De laadbakvloer onder hen begon nu op vreemde wijze te hellen. Nu eens lagen zij met hun voeten in de lucht en dan weer met hun hoofden.

„We rijden door een paar hellende straten, dikke.” Jan had het nog nauwelijks gezegd of de bestelwagen overschreed voorzichtig de top van een heuvel en begon nu, remmend op de compressie van de motor plùs de remmen, een nog steilere weg af te dalen. Drie van de vijf kisten kwamen in beweging en schoven schurend over de vloer naar voren.
„Au!” riep Jan. „Een splinter in mijn wang.”
„Zeg, Jan?”
„Wat is er?”
„Snap jij waarom die kerels geen proppen in onze monden hebben gedaan?”
Jan lag daar even over na te denken terwijl de wagen heel omzichtig verder de steile helling afdaalde.
„Dat kan alleen maar, als. . .”
„Als wàt?”
„Als ze er zeker van zijn dat wij niet gaan schreeuwen.” Arie knorde. De wagen bereikte de onderzijde van de helling, lag even vlak, ging een bocht om en begon weer te klimmen.

„Dus dan weten die kerels dat wij er geen politie bij willen hebben.”

„Zoiets dergelijks, ja. Dat was toch in Pittsburgh en Philadelphia óók zo.”
„Precies, Jantje. Dus dan weten die kerels óók heel precies, wie wij zijn. Ze wéten dat wij geen alarm gaan slaan.” De wagen, die tot op dat moment weer tegen een helling was opgeklommen, kwam onverwacht tot staan.
„Hoeeeeeet!!” loeide een schip; niet erg ver weg. Maar verkeer was nergens te horen. Buiten alleen gedempt gepraat. Een portier sloeg dicht.
„Hoorde je dat schip?”
„Allicht. Wat dacht je dat ik dàcht dat het was? Een roerdomp?”
„Dan zitten we hier nog steeds in de buurt van de haven.” „Gebruik je hoofd. San Francisco heeft een enorme, komvormige baai. Je hebt uren nodig om van het ene einde ervan naar het andere te rijden. Langs de rand van de kom. Overal ben je vlakbij het water.”
„Rije maar!” riep een stem. De truck schakelde in met een knoerend gekners van zware tandwielen, reed dan over een paar klapperende stalen bodemplaten schommelend een on-effen terrein op en kwam dan weer tot staan. Een stem vroeg, halfluid maar opgewonden:
„Hoe is het afgelopen?”
„We hebben ze, hoor. Mèt die twee andere grappenmakers op de koop toe.”
Verheugd riep de eerste stem:
„De kisten èn de snotneuzen?”
„Alle vliegen in één klap.”
„Man, dat is fantastisch: Alles achterin?”
„Alles achterin.”
„In de garage ermee dan. Doe de boel secuur op slot. Dan gaan we eerst Dalmonte bellen.”
„Hei, zeg. En die twee snotneuzen?”
„Hm. . .” (De man aarzelde blijkbaar)
De ander waarschuwde met nadruk:
„Kijk nou uit met ze! Ze zijn zo link als een looie deur. Je weet wat Dalmonte gezegd heeft. Laten we ze maar mee naar binnen nemen, da's een hoop veiliger.”
„O.K. Zet de wagen dan in de garage en sluit ze op.”

* * *
Als een stad huizen gaat bouwen langs heuvelhellingen, leidt dat altijd tot wonderlijke staaltjes architectuur. Want hoe krijg je een huis horizontaal tegen een hellend terrein? In beginsel zijn daar natuurlijk drie manieren op: a) Je graaft een hoekige hap uit de heuvel, met een vlakke onderkant. Dat heeft het nadeel dat de achterwand tegen het afgestoken rechte stuk van de berg wordt gebouwd en dus geen ramen heeft.

b) Je laat het achtereinde van het huis op de heuvel rusten en legt de vloer op stalen balken en die weer op palen, die hoger worden naarmate het huis verder buiten de heuvel uitsteekt.
c) Je bouwt het huis trapsgewijs. Dit is eigenlijk de handigste manier. Je begint dan met een garage tegen de heuvel te bouwen. Bovenop die garage en een stukje verder de heuvel in bouw je een kelder, een keuken, en een paar badkamers. Dáár weer bovenop een grote woonkamer en slaapkamers. Dus eigenlijk staat zo'n huis op zijn kop: bij een gewoon huis liggen de grootste verdiepingen beneden. Maar bij een heuvelhuis wordt het oppervlak van elke verdieping groter naarmate je hoger komt.
In San Francisco is deze laatste bouwtrant op héél grote schaal toegepast. Om de heel eenvoudige en praktische reden dat veel van die Californische heuvels daar bestaan uit pure rots. Nu is het natuurlijk een hoop goedkoper tegen een rots aan te bouwen dan er in te gaan hakken en boren. Op het ogenblik waarop Arie en Jan de achterdeuren van de bestelwagen zagen opengaan en hoorden hoe het geluid in de grote, holle garage echo'de begrepen zij al, dat zij terecht waren gekomen in een soort catacombe van staal, steen en beton. Een kerel reikte naar binnen, greep hun enkels en sleurde hen naar voren. Daarna trok hij een knipmes uit een zak en sneed de touwen om hun enkels los.
„Hup, overeind!” beval hij en sprong zelf naar binnen. Twee naakte elektrische lampen van zeker tweehonderd watt per stuk brandden aan het plafond. Beide jongens knipperden pijnlijk tegen dat schelle, plotselinge licht terwijl zij onhandig uit de bestelwagen op de cementvloer sprongen. Jans voet raakte een plasje olie. Hij viel bijna ondersteboven, maar wist zich nog juist op de been te houden. Twee mannen van een jaar of dertig stonden, allebei in dezelfde houding, wat peinzend naar hen te kijken. Zij droegen lichtgekleurde flanellen pakken waarvan de jassen open hingen, de panden achteruit gehouden doordat hun handen in hun broekzakken waren geduwd. Hun dassen waren van zijde en beschilderd met opgaande zonnen, hula-hula danseressen en kurketrekkers met paarse ballen. Een Amerikaan moet nu eenmaal altijd iets dragen dat monsterlijk lelijk is, anders vindt hij zich niet goed gekleed. Niet alleen stònden deze kerels eender; zij waren ook zowat even groot en bewogen beide hun kaken gumkauwend op en neer. Helaas niet precies in hetzelfde tempo, wat het effect een beetje bedierf.
„Ze zien der zo onschuldig uit”, merkte de langzaam kauwende op, sprekend zonder dat kauwen ook maar één moment te staken.
„Dat hebben ze dan niet slecht bekeken”, vond de snelkauwer. „Zoveel te eerder trap je d'r in.”
De langzaamkauwer trok plotseling één hand uit een broekzak en hield die daarna met de palm omhoog voor zich uit.
„Sleuteltjes, Mac. En duw die achterdeuren dicht.” Achter zich hoorden Arie en Jan de bestelwagendeuren dichtslaan.
„Sleuteltjes?” vroeg de stem van de man die hen had losgesneden. De hand bleef onbewogen uitgestrekt. „Sleuteltjes. Orders van Dalmonte. Ik ben verantwoordelijk voor die vijf kisten.”
Een bosje blinkende auto-sleuteltjes flitste door de lucht. De hand van de langzame kauwer flitste ook even en was weer in de broekzak verdwenen. Zijn ogen gingen naar Jan en Arie en zijn hoofd gaf een ruk:
„Kom mee, jullie.”

* * *
Achter elkaar liepen zij gevieren naar het einde van de enorme garage; hun stappen hol echo'end in de kale ruimte. De vloer bestond niet uit tegels of zoiets, maar aan het begin uit cement; verderop was het zuivere rots, ruwweg effen gehakt. De wanden trouwens, dieper in de garage, waren ook rots, maar met cement vlak gesmeerd; de gaten waren met cement gevuld. Hier en daar staken de verhoogde rotsbobbels er nog doorheen. Links in de hoek leidde een uit de berg gehakte trap naar boven. Maar zijzelf werden naar een halfopen groengeverfde ijzeren deur geduwd in het midden van de achterwand, waarvan de stalen stijl alweer met cement in de rotssponning was vastgezet. Een sleutel hing aan een haak ernaast. De deur zwenkte verder naar buiten en onthulde een tweede hok. Eveneens uit de berg gehakt; alleen kleiner van formaat. Het bleek de verwarmingskelder! Rechts stond een kolossale, roestige kachel, met een wirwar van buizen en pijpen eromheen en tegen het plafond twee grote heetwaterreservoirs. Links waren lege kolenbunkers, die echter niet de hele wand vulden, want tussen de twee middelste leidde weer een trap naar boven.

De man die voor hen uitliep ging daar op af. Deze trap draaide een halve slag naar rechts terwijl zij klommen en kwam onverwacht uit in een tweede kale ruimte, waarvan de deur openstond.
Gumkauwend en breed grinnikend duwde de man hen naar binnen en stond in het midden, onder de ene lamp die aan het plafond brandde, op zijn hakken wiegelend, rond te kijken.
„Asjeblief. Is dit geen fijn hok voor jullie? Hier kun je nèt zoveel herrie maken als je zelf wilt. Tot Dalmonte heeft uitgekiend wat hij met jullie gaat beginnen. Bevalt het je?” „Enorm”, zei Arie, met de ogen op een gestalte die in een achterhoek op een soort matras zat; de handen achter de rug gebonden.
„Kijk, kijk”, zei de gestalte. „Heel de club is weer bijeen.” „Allemaal gekken, allemaal sufferds”, antwoordde Arie. „Dag, Bobbie”.
Hun bewaker wees met zijn malende kaak naar de vier wanden. „Geen ramen, dus geen last van burengerucht. Je kunt hier dagen en nachten brullen en jitterbuggen, niemand heeft er last van. Ideaal voor de levenslustige jeugd. Waterkranen zijn er genoeg en eten doe je maar een tijdje zonder. Dan word je misschien wat tammer. Welterusten.”
De drie jongens keken zwijgend toe, terwijl de man zonder veel verdere omhaal naar de deur stapte en die achter zich dicht trok. Dit slot leek grondig gesmeerd. Zij hoorden nauwelijks de sleutel knerpen, die aan de buitenkant werd omgedraaid.
„Zo”, zei Bob droog. „Dat hebben jullie handig gedaan.” „Vind je niet?” beaamde Arie opgewekt. „Hebben we jou niet knap gevonden? Zonder er enige moeite voor te doen.” Hij keek Bob aan met wijdopen, nieuwsgierige ogen. „Heb jij veel last gehad om hier terecht te komen?”
„O nee”, zei Bob bitter. „Ik hoefde alleen mijn nek maar binnen een auto te steken. De rest ging vanzelf.” „Heee”, zei Jan. „Grepen ze jou óók bij je nek? Mij ook.” „Zeker dezelfde vent geweest”, merkte Bob somber op. „Die heeft er waarschijnlijk een specialiteit van gemaakt. Nick, de nekkengrijper.” Jan liep op Bob af en plofte naast hem neer op de nogal vochtige matras die op de stenen vloer lag. Hij begon zacht met hem te praten. Arie stond nog steeds in het midden van het vertrek en keek aandachtig om zich heen.

* * *
Er zijn weinig dingen fascinerender voor een intelligente geest dan het bestuderen van buitenmodel-kelders in buitenmodel-huizen; vooral als die kelders kennelijk al éénof tweemaal zijn verbouwd. Het is een machtig spel om uit te kienen waarvoor zo'n kelder oorspronkelijk is gebouwd en wat er naderhand allemaal aan is veranderd. Het allereerste wat Arie opviel, was de vreemde hoogte van dit geval; minstens een meter of acht, terwijl het vertrek zelf niet meer dan zes bij zes meter vloer-oppervlak had. Een gewone kamer reikt meestal maar een meter of drie en een vertrek van vier meter hoogte is tegenwoordig al een uitzondering. Maar een plafond dat acht meter boven de vloer ligt, vindt men alleen nog maar in kastelen en dergelijke bouwsels. Waarom had de man die dit huis bouwde, deze ruimte in de rots laten uithakken tot een dergelijke hoogte?

Terwijl hij daar nog over stond te piekeren, ontdekte Arie in de wanden telkens op twee en vier meter afstand van het plafond, een hele reeks van katrollen en haken, met cement in de steen vastgezet. Touwen zaten er niet meer in of aan. Die katrollen hadden typisch iets met de hoogte van het vertrek te maken. Er moest dus in deze ruimte destijds iets zijn opgehesen. Een hoop dingen zelfs, want er waren een hele hoop katrollen. En nog wel op twee verschillende hoogten. Daarna viel het Arie op, dat rondom in het plafond, overal nabij de muur, vierkante gaten waren. Ventilatieopeningen? Van beneden kwam natuurlijk de hitte van de verwarmingskelder naar boven en . . . „Droogkamer!” zei Arie.
Jan keek abrupt op: „Wat zei je?”
Arie knikte naar boven: „Dit was vroeger de droogkamer. Een jaar of veertig, vijftig geleden. Toen ze nog zulke huizen hier bouwden. Stevig in de rots, tegen de aardbevingen. De meiden brachten de natte was hier beneden en hesen die op aan touwen door die katrollen. De warmte van de kachel beneden steeg hier op en de warme, vochtige lucht ontsnapte door die luchtkanalen daar boven.”
„Fijn”, zei Jan droog. „Helaas zijn wij geen warme, vochtige lucht. Als je een handiger manier ziet om te ontsnappen, waarschuw je dan even?”
Nu Arie eenmaal ontdekt had waarvoor dit vertrek oorspronkelijk had gediend, begon hij verder te neuzen en het duurde niet lang of hij kwam er achter dat een latere eigenaar of bewoner hier een fotografische ontwikkelkamer had gehad. Eigenlijk volkomen logisch: een van de moeilijkste dingen voor een fotograaf is het vinden van een geschikte ontwikkelkamer annex droogruimte. Elke fotograaf kan u vertellen dat het ideaal is om platen en afdrukken hangend te drogen in een stroom van matig warme, stofvrije lucht. En waar had je dat ergens mooier dan hier?
Arie kreeg pijn in de nek van het naar boven kijken. Pijn in zijn achterhoofd van de klap op zijn schedel had hij nog steeds en hij wenste daar niet nog onnodige smarten aan toe te voegen. Hij begon een rondgang te maken langs de wanden en ontdekte een menigte kranen en waterafvoeren, waaromheen en waaronder de muren vol zaten met afgebroken roestige ijzeren pennen en haken. Sommige ervan hielden nog stukken hout vast. Hier en daar in de vloer waren netjes uitgekapte vierkante holten, waarin blijkbaar eens stutten hadden gepast. Het duurde niet lang of Arie snapte dat het drooghok tevens washok was geweest. Of minstens een spoelhok. Later had de fotograaf er houten rekken bij laten maken met spoel- en ontwikkelbakken en wéér later had iemand die weer weggebroken, mogelijk om de porseleinen spoelbakken ergens anders voor te gebruiken. Of iemand had ze vernield. Huurders haalden soms de onmogelijkste dingen uit met oude huizen. Van dorst zouden ze in ieder geval hier niet hoeven omkomen. Kranen genoeg.
Ten laatste wijdde Arie zijn aandacht aan de deur. De stijl was van Oregon-pijnhout, met bouten in de rots vastgezet. De deur zelf leek van zwaar hout en was bekleed met een uit één stuk bestaande lap plaatstaal, helemaal rondom vastgezet door middel van boutjes met een tussenruimte van vijf centimeter. Arie schopte ertegen. De plaat veerde een beetje en Arie lachte grimmig. Tussen het plaatstaal en de houten deur zelf zat glaswol of fiber of een dergelijk soort isolerende laag. Je kon tegen die deur trappen en schoppen wat je wilde . . . aan de andere kant hoorde je er niet zo erg veel van. En beneden helemáál niets. Het geluid moest eerst die in de rots uitgehakte wenteltrap af . . . dan door de verwarmingskelder . . . dan door nóg een stalen deur en bereikte dàn pas de garage . . . àls het zelfs daar nog te horen was. Waarschijnlijk niet eens.
„Zo”, zei Bob, die blijkbaar met Jan voorlopig was uitgepraat. „Heb je de boel bekeken, dikke?”
„O ja”, zei Arie. „Zeg, zouden we niet eens proberen die touwen om onze polsen los te maken? Dat lijkt me een hoop prettiger.”
„Is niet zo moeilijk”, zei Bob. „Die kerels kan het niets schelen. Je kunt dit hok alleen maar uit komen met behulp van een halve wagonlading dynamiet. Heb je die deur bekeken?”
Jan stond nu op en wandelde erheen.
„Het is gewoon hout. Grenenhout of zoiets.”

„Jawel. Maar het ding draait naar binnen open. En ik heb het geval bekeken toen het op stond en ik daar met een van die kerels stond te praten. De stijl is twee handbreedtes dik met een hele dikke sponning en de deur zelf is een massieve inch in doorsnee. Bijna vier centimeter dik. Plus nog de isolatie en die staalplaat. Die er is op geschroefd met tientallen bouten waarvan de moeren aan de buitenkant zitten. Naar het slot hoef je niet eens te kijken, want aan de buitenkant zitten er twee grendels op. Mot je nog peultjes? Een halve wagonlading dynamiet, zei ik. De rest is allemaal massieve rots.”

Arie was intussen op de grond gaan neuzen.
„Zoek je glas?” zei Bob. „In de hoek daar. Scherven van een fles.”
Arie knorde tevreden, ging op de vloer zitten, draaide zich om en viste een van die typische vlijmscherpe, licht gedraaide scherven op, zoals ze vaak ontstaan bij het stukvallen van een groene bierfles of een jampot. Het is het meest venijnig soort scherven dat bestaat en zij snijden gemener dan een mes.
„Kom hier, Jan”, zei Arie. „Ga met je rug naar me toe zitten.”
Jan bekeek de scherf en zei geschrokken:
„In vredesnaam Arie, voorzichtig! Met één haal snij je dwars door een ader heen.”
„Als je maar stil zit”, zei Arie onberoerd. „En je mond dicht houdt.”
Hij ging met zijn rug naar Jan toe zitten, legde de scherf neer en voelde met zijn vingers hoe de touwen liepen. Dat viel nogal mee. Men had hen kennelijk niet gebonden met de bedoeling dat zij vast moesten blijven zitten. De boeven waren alleen te nonchalant geweest om hen zèlf los te knopen. Na twee minuten voorzichtig zagen was er één koord door en daarna viel de hele zaak los. Jan stond op, wreef zijn polsen en verrichtte dezelfde dienst voor zijn beide vrienden. Juist toen Bobs touwen wegvielen, echo'de een sinister, rommelend geluid door de holle ruimte, heen en weer kaatsend als in een tunnel.
„Wat was dàt?” vroeg Jan geschrokken.
„Mijn maag”, antwoordde Arie, trots op zijn maag slaande. „Ik heb honger. Mijn maag knort.”
„Was dat je máág?!” zei Bob ontzet. „Het leek wel een lawine in de grotten van Han.”
„Heb je geen lawines”, zei Arie. „Alleen druipsteen. Zeg, zouden die kerels nu al met die kisten onderweg zijn naar Pittsburgh?”
Jan streek bezorgd langs zijn kin en liep met gebogen hoofd heen en weer langs een van de wanden.
„Ik zal je één ding vertellen. Als Dalmonte die kisten openmaakt en ziet dat er niks dan waardeloze rommel in zit — ik verzeker je, Arie — hij maakt ons van razernij een kopje kleiner.”
„Drie kopjes kleiner”, corrigeerde Arie. „Twee Hollandse en één Amerikaans kopje.” Hij liep naar een der kranen, boog voorover en liet een straal koud water over zijn rode haren kletteren, ondertussen verder pratend. „Ik heb nog nooit, tijdens al onze avonturen, een dag meegemaakt waarop we alle drie uitgemunt hebben door een dusdanig wonderlijke mengeling van heldere invallen en onmenselijke stommiteiten.” Hij proestte en blies wat en vervolgde: „Hoe laat is het nu, Jan?”
Jan raadpleegde zijn wonderlijk secuur polshorloge. „Kwart voor middernacht.”
„Het spookuur nadert. Hoera.”
Jan beet hem geërgerd toe: „Hoe meer jij in de rats zit, hoe meer onzin je altijd begint te praten. Wat hééft dat nou voor nut?”
Arie draaide zijn hoofd onder de spetterende kraan uit. De waterstraal klaterde neer op de steengrond en spatte alle kanten uit.
„Het houdt mijn geest fris en beweeglijk”, verklaarde de dikkerd. „Het is de enige manier om goede invallen te krijgen. Zo gauw je gaat doen en denken zoals alle andere mensen doen en denken, krijg je nooit van je leven meer een goed idee. Dan denk je confectie.”
„Zou je die kraan niet eens dicht doen?” informeerde Bob. „Zo meteen hebben we hier een ingebouwd zwembad.” Arie zwaaide zijn schedel weer onder de kraan en begon proestend te lachen.
„Zou dat niet een reuze-bak zijn. En. . .”
Hij zweeg plotseling, draaide de kraan dicht, richtte zich op en stond ingespannen naar boven te kijken. Langzaam zei hij: „Dát is nou wat je noemt stomme, lamme, suffe pech.”
Jan begon ook naar boven te staren.
„Waar hèb je het over, dikke?”
Arie maakte een woedend, ongeduldig gebaar.
„Daar hèb je nou waar ik het net over had. Nou kríjg ik een absoluut, geniaal, meesterlijk idee en nou kan ik het net hier niet ten uitvoer brengen.”
Jan schreeuwde nijdig: „WAT DAN?”
Bob, die met het hoofd in de handen gestut somber op zijn matras zat, zei met een voor hem ongewone korzeligheid: „Hij staat weer de pias te spelen, zoals gewoonlijk. Hij heeft alleen maar de pé in, dat hij niet zo slim en leep is geweest als anders en nu zelf óók in dit hok is terecht gekomen.”
Arie liet het hoofd zakken, keek enkele tellen lang strak naar Bob, zei geen woord, draaide de kraan weer open en stak zijn hoofd eronder.
„Nou is-ie beledigd”, zei Jan.
„Goed voor 'm”, vond Bob en liet zich achterover vallen.

* * *
Je hebt nu eenmaal in het leven van die uren, dagen of momenten dat zelfs onder de beste vrienden de stemming niet zo best is. Niemand weet ooit hoe dat komt. Het valt gewoon zo. Veel mensen zijn zo stom om te menen dat goeie vrienden het altijd met elkaar eens moeten zijn en altijd precies eender over iets denken. Dat is natuurlijk waanzin. Ga maar eens met zeelui praten. Of met soldaten. In die twee beroepen vindt men de meest trouwe en hechte vriendschappen. En juist onder zeelui en soldaten komt het geregeld voor dat de beste vrienden elkaar gezellig een uurtje op hun gezicht slaan, om de volgende dag, met blauwe ogen en langzaam weer rechttrekkende neuzen, op elkaars schouders uit te lachen over de vreselijke gezellige knokpartij die ze de vorige dag hebben gehad. Zo was het ook met de stemming tussen Arie, Bob en Jan op dit nogal hopeloos moment rond middernacht. Bob was met zijn

gezicht naar de muur op zijn matras gaan liggen. Jan zat met opgetrokken knieën bij hem, het hoofd diep tussen zijn gevouwen armen. Dikke Arie (beledigd of niet) had een hoekje voor zichzelf schoongeveegd en zijn rug daar in gewurmd tot hij lekker klem zat, zijn knieën opgetrokken en zijn armen eromheen geslagen. Van buiten drong geen enkel geluid, hoe zwak ook, tot in deze in de rots uitgehakte ruimte door. Het was zo volkomen stil, dat zij het tikken van elkaars horloges konden horen.
Na een tijdje vielen ze natuurlijk alle drie in slaap. De dag was afmattend geweest en de nacht tevoren, in het vliegtuig, was er van slapen zo goed als niets gekomen.

* * *
In de loop van de nacht werd Arie een paar keer half wakker doordat zijn bips pijn deed van het zitten op de stenen grond of omdat zijn maag luidkeels koerde. Een paar van die keren keek hij suf naar de wijzers van zijn horloge. Het werd half drie in de nacht, kwart vóór vier, half vijf en dan half zes.

Toen hij wéér wakker werd, hoorde hij Bob en Jan samen onderdrukt lachen, al kon hij niet verstaan waarover. Zij zaten in elkaars oren te fluisteren; blijkbaar om hem niet te storen.
„Doe maar niet zo voorkomend, bandieten”, zei Arie, zich oprichtend en wijd geeuwend. „Ik ben al wakker. Allemensen, wat heb ik een honger. Is jullie humeur al wat bijgetrokken?”
„Ha, die Arie!” zei Bob, op onverklaarbare wijze nu weer goedgemutst. Dat was hij trouwens meestal. Jan was het meest aan stemmingen onderhevig. Als die een peebui kreeg (en je wist bij hem nooit wanneer er een zou komen opzetten, net als bij onweer) moest je je er gewoon niets van aantrekken. Dan ging die het snelst over. Maar Bob was bijna altijd in hetzelfde humeur. Arie strekte zijn rug en veegde met de vingertoppen over zijn rugspieren. „Zeg, Bob?”
„Mot je? Te eten heb ik niks.”
„Wanneer vertrekt de Nancy May ook weer?”
„Vanavond.”
„En heb jij van die boeven niet gehoord wanneer ze die kisten naar Pittsburgh moesten brengen?”
„Niets bepaalds. Het gaat per auto; dat weet ik wel.” Arie stond overeind, nog steeds zijn rug masserend en begon heen en weer te benen. Jan en Bob zaten naast elkaar op de matras, strootjes kauwend.
„Van San Francisco naar Pittsburgh is een heel eind, hè?” „Dàt wel. Daar rijden ze wel een vierentwintig uur over. Langer zelfs. O, ja. Veel langer. Waarom vraag je dat?” Arie bleef heen en weer benen:
„Om uit te kienen wat het dringendste is. We lopen dus géén gevaar van de kant van Johnny Dalmonte vóór de Nancy May vertrekt?”
„Nee, natuurlijk niet. Als die kerels gisteravond metéén die kisten hebben overgeladen in een nieuwe truck, en vertrokken zijn, kunnen ze op zijn vroegst tegen middernacht van deze dag in de buurt van Pittsburgh zijn. Maar waarschijnlijk veel later. Kan makkelijk zes of tien uur later worden.”
„Kunnen ze die kisten niet per vliegtuig meegeven?” „Ik denk niet dat ze dat risico lopen. De luchtvaartmaatschappijen zijn nogal eens nieuwsgierig. En met al die gekke adressen erop.”
„O, ja. Natuurlijk. De naam van Rivers staat overal op. En zo.”
„Juist. En waarom zouden ze haast maken? Nu ze die kisten eenmaal in handen hebben zal het Dalmonte verder een zorg zijn. Die kiest dan het veiligste transport.” „Ho. Stop!” Het was Jan die tussenbeide kwam. „Dalmonte is natuurlijk razend nieuwsgierig. Nietwaar?”
„Dat wel. Vast en zeker. Die zit op hete kolen tot hij zéker weet of de juwelen erin zitten.”
„Zou hij ze niet tegemoet vliegen? Of tegemoet rijden?” Arie bleef midden in een stap staan, als een bevroren spek-standbeeld.
„Pimpelpaarse piramiden, ja! Daar heb je alle kans van. Ai!”
Bob liet zich weer achterover vallen op zijn matras en loosde een zucht:
„Dikke, weet jij niet iets geniaals? Je hebt in geen uren iets genialers gedaan dan stom slapen.”
Arie begon weer heen en weer te lopen en keek even naar de hoge ruimte boven hen.
„Gisteren had ik opeens een gek idee. Maar daar hebben we nou nèt niks aan.”
Bob zette zich schuin overeind, met de ellebogen, achter zich.
„Wat was dat, dikke?”
Arie zette de voeten wijd uiteen, een eindje van de muur af en liet zich achterover vallen tot zijn schouders tegen de wand rustten. Hij begon te lachen.
„Toen ik die kraan zo liet spetteren, toen zei ik immers dat je altijd gekke ideeën moest hebben die een ander niet kreeg. Weet je nog?”
Jan en Bob keken beiden gespannen naar hem.
„Ja. En toen?”
„Toen zei Bob dat ik die kraan dicht moest doen, want dat we anders hier een zwembad kregen.”
„Ja. En wat zou dat?”
Arie keek omhoog: „Toen dacht ik er ineens aan hoe idioot het zou zijn als we deze stenen ruimte vol met water lieten lopen en wij met zijn drieën er maar in bleven rondzwemmen, alsmaar hoger en hoger stijgend . . . Toen besefte ik ineens dat dát natuurlijk een manier zou zijn om bij een raam te komen waar je anders niet bij zou kunnen . . . Is DAT niet geniaal? Maar hier is geen raam.”
Bob en Jan lieten allebei langzaam hun hoofden achterover zakken en keken omhoog langs de acht meter hoge rotswanden, als zagen zij zich zelf in gedachten rondzwemmen in een aquarium waarvan het water alsmaar hoger en hoger steeg. Jan, die de sterkste technische knobbel had van hen alle drie, begon ineens het hoofd te schudden.
„Lollig bedacht, dikke. Dáár zou ik nooit opgekomen zijn. Maar er zitten hier niet alleen kranen, ook wateraflopen. Daar stroomt het door weg. Zou dus niet lukken.” „Klets niet. Die kun je dichtstoppen met flarden van die matras en stro. Of stukken hout daar uit de hoek en repen van onze kleren.”
„En de reten van de deur dan?” zei Bob.
Jan viel hem in de rede: „Dat grapje hoeven we hier heus niet uit te halen, Arie. Want we kunnen al die kranen wel openzetten en gezellig ronddrijven tot we bovenaan zijn. Maar daarna krijgen we ze nooit weer dicht! En dan verdrinken we als ratten.”
Het probleem begon hen nu alle drie in hoge mate te interesseren.
Bob ging ineens rechtop zitten.
„Nee, nee!” zei hij. „Dat kan ik. Je weet hoe goed ik duiken kan. Zeven meter haal ik makkelijk. En het is zuiver helder water met een elektrische lamp erboven. Ik duik recht naar beneden en draai bij elke duik een paar van die kranen dicht. Dàt is het probleem niet.”
„Hm”, zei Jan. „Ja, duiken doe jij als een visotter. Beter dan ik.” Hij zat er nog steeds over na te denken en begon toen opnieuw het hoofd te schudden. „Het lukt niet, Arie. Het zou toch nooit gaan.”
„En waarom niet?” vroeg Arie, benieuwd.
„Omdat de deur de waterdruk niet kan verdragen.” Arie staarde hem verbaasd aan:
„Die deur niet? Hoezo niet?”
Jan keek hem aan met scheefgehouden hoofd:
„Heb jij enig idee wàt voor druk dat water tegen die deur zou uitoefenen? Die gaat . . .”
Er viel een stilte van drie tellen, die volkomen eindeloos leek. Dan gaven Arie en Jan, precies tegelijk een krijs en sprongen op elkaar af. Zij smakten de handen op elkaars schouders.
„Sukkels die we zijn!”
„Dat we daar overhéén gekeken hebben. . .”
„Is het niet om te huilen van het lachen?”
„Maar weet je het zèker?”
„Laat me los. Ik moet rekenen.”
„Heb je een potloodje?”
Jan liep met snelle passen naar de deur en bekeek die. „Klets niet. Dat doe ik uit mijn hoofd.”
Arie en Bob, die nu ook waren opgesprongen, stonden opgewonden achter hem.
„Als dat wáár is. . .”
„Zou dat water zóveel wegen?”
Jan bekeek de deur met een schattend oog.
„Dat ding is”, zei hij, „twee meter hoog bij negentig centimeter breed. Dat is een oppervlak van tweehonderd maal negentig, oftewel achttienduizend vierkante centimeter. Nu weten we, dat een kolommetje water van tien meter hoogte een druk uitoefent van één kilogram per vierkante centimeter.”
„Hey!” zei Bob. „Weet je dat zeker?”
Jan barstte ongeduldig los:
„Luister nou es effe, betweterige Amerikaan, op dat beginsel zijn alle barometers ter wereld gebaseerd. Als ik een glazen buisje neem van tien meter hoogte en precies één vierkante centimeter doorsnee, dan moet ik van onderen met mijn duim precies één kilogram druk uitoefenen om het water tegen te houden. Neem ik een buisje van twee vierkante centimeter doorsnede, dan twéé kilo. En zo verder. De druk op een oppervlak hangt af van de hoogte van de waterkolom èn van de grootte van het oppervlak. Het oppervlak hier weten we: achttienduizend vierkante centimeter.”
„Maar hoe hoog komt het water?”
„Tja”, zei Jan, omhoog kijkend. „Laten we het nou niet al te gek maken. Eerst eens rekenen. Het is hier acht meter hoog. Kijken wat er gebeurt als het stijgt tot vijf meter.” Bob stond aan zijn neus te trekken: „Hoe wou je dat nou gaan uitrekenen? Want de bovenkant van die deur krijgt dan minder druk dan de onderkant.”
Jan werd altijd verschrikkelijk ongeduldig als iemand minder snel kon rekenen of denken dan hij. Hij viel uit: „Ja natuurlijk, ezel. Als het water precies tot boven aan die deur komt, staat dáár, op díé plaats, net géén druk. In het midden staat dan honderd centimeter water en onderaan tweehonderd centimeter. Dus we nemen voor de hele deur precies het gemiddelde: honderd centimeter.” Arie was veel te verstandig om zich ermee te bemoeien. Maar Bob niet.
Die vroeg: „Dus . . . als het water drie meter hoog komt, staat er bovenaan één meter. . .”
„Allicht.”
„En onderaan de volle drie?”
Jan stak beide armen de lucht in en brulde: „Natuurlijk! Dat zèg ik toch! Gemiddeld dus twee meter; gerekend over de hele deur.”
Bobs gezicht klaarde op:
„Aha. Dus we hoeven, om de juiste druk te vinden, van de totale waterhoogte maar één meter af te trekken?” „Daar komt het op neer, ja. En mag ik nou misschien verder rekenen? Dan nemen we voor het gemak een hoogte van zes meter. Dan staat er over de hele deur dus een waterkolom van vijf meter te persen; dat is een halve kilogram per vierkante centimeter en dat is dus negenduizend kilogram. Negen ton.”
„Negen ton”, zei Arie nadenkend. Hoeveel is negen ton? Wat weegt negen ton?”
„Jij”, zei Bob.
Arie staarde hem sprakeloos aan, maar Jan hoorde het niet eens. Hij trachtte zich dat gewicht voor te stellen, alsmaar naar de deur turend.
„Luister. Een behoorlijke Amerikaanse auto — niet al te groot weegt 1500 kilo. Zes van die auto's boven op elkaar wegen negen ton.”
„Ik hoop niet dat ze mij op een keer overrijden”, zei Arie. Bob opperde: „Maar als er nou alleen maar een barst in die deur komt?”
„Dat geeft niets”, zei Jan. „Een barst maakt geen verschil in de druk. Als er een gat in komt, dan wel. De druk vermindert dan met de oppervlakte van het gat, want waar een gat is, bestaat geen druk meer. Principe van de raket. Nee . . . dàt is juist het fraaie. Die stalen plaat houdt de zaak bij elkaar.”
„Maar die deur drukt van binnen tegen de sponning aan.” Jans gezicht klaarde op. Hij sloeg de vuist van zijn linkerhand in de palm van de rechter.
„Díé barst eraf. Kan niet anders. Luister! De stijl van een deur wordt gezaagd uit een boom. De draad loopt in de lengte. Deze stijl zit in een raam van uitgehakte steen. Er zijn gaten door het hout geboord en door die gaten zitten de bouten in de steen gepakt met cement. Als er nu voldoende druk tegen de opstaande rand van de stijl komt. . .” „Gaat die scheuren . . .”
Jan knikte: „ . . . evenwijdig met de draad van het hout. En als één stuk ervan meegeeft, moet de rest van de stijl de volledige druk op zijn eentje gaan opvangen. Hoe méér er bezwijkt, hoe groter de druk wordt die de rest moet opvangen, tot de hele zaak eruit barst. Er is maar één enorm risico. . .”
„En dat is?”
„Wijzelf, man! Als die deur eruit vliegt, gebeurt het inééns. In een paar seconden, met een scheurend gekraak en een geweldige klap. Dan krijg je voor die deur een kolossale draaikolk en als we dáárin terecht komen, kan het ons hachje kosten. Al die tonnen water storten zich donderend en kolkend die wenteltrap af . . . Snap je? Binnen drie seconden heb je daar een schedelbreuk. Kom je nooit levend door.”
„Dan moeten we dus bij die deur wegblijven. In de verre hoeken zakt het water rustiger.”
„Hoe wou je dat doen? Een beetje blijven zwemmen als een zalm tegen een stroomversnelling in? Red je niet.” „Hadden we maar een touw om ons aan vast te houden.” Nu sprong Arie in het debat.
„Maken we. Maak ik! Van die matras daar. En de koorden waarmee we gebonden waren.”
„Maak het dan wel redelijk lang”, waarschuwde Jan. „Want het water zakt snel en wij moeten ons vasthouden tot het laatste toe.”
Daar was Bob het niet mee eens.
„Nee, nee. Kijk, als we het vastmaken op drie meter hoogte, hebben we maar drie meters nodig. Klopt dat?” „Dat klopt. Dan drijven we helemaal bovenaan. Aan een strak staand touw.”
„Juist. Nu gaat het water zakken. Maar als we onderaan zijn, hebben we wéér drie meter touw.”
Jan knikte: „Jij hebt gelijk. Maar maak in vredesnaam dat eind solide. Denk niet dat ik grapjes maak, hoor. En maak het deksels goed vast. Als het breekt en je komt in die kolk terecht ben je gegarandeerd binnen drie seconden tot gehakt geslagen in die stenen wenteltrap.”
„Wat ga jij doen?”
Jan liep al te zoeken. „De afvoeren opsporen en dichtstoppen.”
In totaal waren zij anderhalf uur druk bezig met hun voorbereidingen. De afvoeropeningen bestonden gedeeltelijk uit loden pijpen die waren afgezaagd. Dat was niet moeilijk; Jan trok zijn schoenen uit, boog de einden pijp dubbel en klopte ze dan plat met een hak van zijn schoen. Die waren waterdicht. Bovendien waren er nog gaten in de stenen vloer, die uitkwamen op een soort goot die met cement was dichtgemaakt. Die gaten moesten apart worden gestopt, waarbij Jan er óók rekening mee moest houden dat er een behoorlijke druk op zou komen, zodat hij geen proppen kon gebruiken die makkelijk naar binnen zouden floepen. Hij gebruikte dus stukken hout, voor elk gat een paar, die van boven dikker waren dan van onderen. Hij omwikkelde ze met nat stro of lappen en drukte ze vast in de gaten, waarna hij ze met zijn schoen aandreef. De waterdruk kon ze daarna alleen nog maar vaster persen. Intussen hadden Bob en Arie de matras volledig gesloopt en alle einden touw zorgvuldig onderzocht. Touw en repen matras vlochten zij daarna, zo strak mogelijk, tot een soort kabel van eigen vinding. Vervolgens gingen ze er woedend aan staan rukken, om elk deel ervan op sterkte te beproeven.
„Het hoeft ons alleen maar vast te houden”, zei Bob. „Dat we niet wegdrijven. Dit is heus solide genoeg.”
„O.K.”, zei Jan. „Kom nou helpen de kieren van de deur dicht te stoppen. Hoe minder er weglekt, hoe korter we hoeven te wachten.”
Terwijl zij bezig waren om met behulp van stukjes hout, nat stro en overgebleven einden lap in de kieren te friemelen, begon Arie ineens te lachen:
„Stel je vóór dat die boeven naar binnen willen terwijl wij een meter of twee water hier hebben staan. . .”
„Kunnen ze hard duwen”, grinnikte Bob. „Een olifant krijgt die deur dan niet eens meer open.”
Jan hield ineens op met stro pulken.
„Stel je vóór dat die knapen buiten blijven staan schreeuwen terwijl er alsmaar water door de kieren naar buiten spuit. Erin kunnen ze niet. En snappen wat er aan de hand is, doen ze natuurlijk óók niet.”
„En denk je dàn de mop in dat ze blijven staan tot die deur openbarst . . .”
„Dan vinden we ze terug als visfilet”, besloot Jan en begon weer te pulken. „Dat risico moeten we maar nemen. Als die deur eenmaal overdekt is met water kunnen we ze niet meer waarschuwen óók. Die is dan helemáál geluidproof geworden.”
Twintig minuten later, toen zij alle kieren hadden volgestopt, keek Jan op zijn horloge.
„Bijna acht uur in de morgen. Tijd voor de wasbeurt.” „Luister es effe”, zei Bob. „Wat doen we met onze paspoorten?”
Jan keek hem aan:
„Zeg en je geld dan!”
„O, dat hebben die boeven me afgenomen. Maar voor mijn pas hadden ze geen interesse.”
Jan verslikte zich zowat van ontsteltenis.
„En je had nèt zo'n hele smak bij je.”
„Een paar duizend dollar, ja.”
Jan gilde van schrik:
„En daar heb je me helemaal niks van gezegd!”
„Ik wou je geen onrustige nacht bezorgen, Jantje.” „Jan liep in kringen rond met de handen in de lucht en zwoer en verzekerde de stenen wanden dat HIJ van dat verlies geen aandeel wenste te betalen. Dat Bob maar niet zo stom had moeten zijn om zich argeloos als een braadkip in zijn nek te laten pakken buiten dat passagekantoor. Dat alleen een gek met zoveel geld in contanten ging rondlopen. Dat hij dan maar Traveller's Checks had moeten kopen in plaats van dollars. Zij hadden tien minuten nodig om hem voorlopig te bedaren en dat lukte tenslotte alleen maar door hem onder het oog te brengen, dat hij aan alle geld ter wereld niets had, zolang hij in dit hok opgesloten bleef.
„Dàt is waar”, zei Jan die nog bleek zag van ontsteltenis. „Dat is juist. Maar dat is dan ook het énige wat juist is. Zet die kranen open. Direct.”
„Maar onze paspoorten dan?”
Jan trok zijn stropdas af.
„Hier. Pak onze drie passen, vouw ze in elkaar en bind ze boven op je kop. Jij bent de beste zwemmer van ons drieën. Bovendien liggen ze lekker plat op dat stomme, borstelige, Amerikaanse haar van je.”
Bob knipte een oogje tegen Arie, legde de drie passen boven op zijn hoofd en knoopte Jans das stevig onder zijn kin vast. Jan was bezig de eerste der kranen open te draaien. „Het zal wèl een kouwe bedoening worden, jongens.” Arie stond bedenkelijk naar de stralen water te kijken. „Hoe lang kan die lol duren, voor we genoeg waterhoogte hebben?”

„Uren”, zei Jan. „Uren en uren en uren. Zal ik eens uitrekenen?”
Aan alle kanten spetterden en bruisten stralen water neer op de stenen vloer. Arie keek er met enig misnoegen naar. „Ik voel me”, zei hij, „als een goudvis die vers water in zijn kom krijgt.”
Bob was bezig de andere helft der kranen open te draaien en riep plotseling uit:
„Jan! Is dit hier een brandkraan of zoiets?”
„Waar?”
„Hier, waar die matras lag.”
In de hoek daar liep een dikke buis omhoog, die helemaal onderaan een korte vertakking had, afgesloten met een soort klep, die door een wormschroef met een wiel werd dichtgedrukt.
„Heb je alle kans van. Dat gaat een hoop sneller! Draai er eens aan?”
Bob hoefde niet veel te draaien. Na de derde zwenk werd de klep opengedrukt en een waaier van water spoot te voorschijn.
„Draai open, man! Die geeft vier keer zoveel water als al die andere kranen samen!”
En daarna hadden ze weinig anders te doen dan met hun blote voeten in het langzaam stijgende water staan en afwachten.

* * *
Het bleek een taaie en kille bezigheid, die zij echter met grimmige vastberadenheid volhielden. Jan berekende dat de elf gewone kranen die openstonden, plus de grote klep, tezamen per minuut globaal zeshonderd liter water te voorschijn spoten.

Dat was twaalfhonderd liter per twee minuten ofwel twaalfduizend liter per twintig minuten. En een kubieke meter is. . .”
„Duizend liter.”
„Juist. Dus in twintig minuten krijgen we twaalf kubieke meter water hier binnen.”
„Dat is dus zesendertig kubieke meter in een uur?” Jan begon te lachen:
„Grappig dat het nèt op 36 uit komt. Per uur.”
„Waarom is dat grappig?”
„Omdat, beste kerel . . . het oppervlak van deze vloer precies 36 vierkante meter is.”
Arie was de eerste die ontsteld uitriep:
„Maar dat KAN niet, Jan! Dus na één uur staat het water hier pas één meter hoog?”
„Als mijn schatting klopt, ja.”
„Wil je mij . . . aan ons vertellen dat we zes lange, natte, kouwe uren moeten wachten tot het water hoog genoeg staat om die deur te mollen? Dat we daarvan vijf uren moeten ronddrijven. Dan zijn we gepeigerd van kou en ellende! Dit water is machtig koud!”
Jan haalde de schouders op.
„Weet jij wat anders?”
Na een tijdje keek Bob verheugd op: „Het gaat sneller, Jan. Je hebt één ding vergeten in je berekening!” Jan keek hem ongelovig aan: „Wat dan?”
„Het enorme volume water dat Arie verplaatst.”
Het water spoelde nu boven hun enkels en steeg bijna onmerkbaar langzaam. Jan keek op zijn horloge, mat hoeveel er al stond en knorde.
„Het gaat iets vlugger dan ik dacht. Maar niet veel. Hebben jullie dat touw al vastgeknoopt?”
Bob liep pootjebadend in het rond, met een nijdig gezicht. „Waarom? Dat water tilt ons vanzelf op. Kunnen we altijd nog vastknopen.”
Jan viel plotseling uit: „Doe nou wat ik je zeg, eigenwijs karkas! Als er iets met die deur gebeurt vóór we het verwachten, is het te laat. Ga maar op Arie's schouders staan. Op drie meter hoogte vastknopen. In één van de hoeken. Daarginds zit één enkele haak.”
Arie ging bok staan. Bob klom eerst op zijn rug en dan op zijn schouders en knoopte het einde van de gevlochten kabel secuur aan een van de zwaarste katrollen in de wand. Daarna nam hij de paspoorten en hun aaneengeknoopte schoenen en hing die ook hoog en droog aan de wand, op een bosje. Hij kwam weer naar beneden en sprong spetterend in het water.
„Ik heb nu al blauwe voeten van de kou.”
Jan mat waterhoogte en bekeek zijn horloge.
„We gaan om beurten op elkaars schouders zitten en wrijven onze voeten weer warm. Schipbreukelingen liggen urenlang in een ijskoude oceaan en overleven het.” Bob klom weer op Arie's schouders en ging er op zitten als een ruiter te paard.
„Is het soms ook de bedoeling?” vroeg hij bedenkelijk, „dat dadelijk één van ons het nijlpaard Roos op de schouders neemt?”
„Dat doen we dan maar samen”, zei Jan, naar de deur wadend en de toestand daar bestuderend. Hij begon de kiertjes wat secuurder dicht te friemelen. „Alhoewel ik op school heb geleerd dat walvissen beschikken over een speklaag, die hen beschermt tegen overmatige afkoeling.” „Als de massa Roos dadelijk drijft”, zei Bob, „kunnen we hem met zijn tweeën een ferme zet geven tegen die deur aan. Moby Dick, de Witte Walvis, botste met zijn kop dwars door een scheepswand heen. Wie weet wat Arie voor effect heeft op dat deurtje?”
„Ik ben Moby Dick, de Rode Walvis”, zei Arie. „Ik blaas en ga duiken.”
Hij boog zijn knieën en bukte voorover. Bob gaf een gil en viel plat voorover in een halve meter water. Hij kwam snuivend boven en raasde dat het water ervan schuimde. Arie lachte als een zeehond.

* * *

Na een uur stond het water tot hun borstkas en Jan keek spijtig naar het hoge plafond.
„Eén ding is razend jammer. Dat die ventilatiegaten daar zitten.”
Bob stond een beetje te klappertanden, met de handen kruiselings over de borst geslagen. Arie had er al spijt van dat hij hem voor de lol in het water had gegooid, want het begon nu deksels belangrijk te worden, zo lang mogelijk zovéél mogelijk droog te houden.
„W . . . waarom?” vroeg Bob.
„Als dat plafond van massieve steen was geweest, was het stijgende water de lucht daar gaan samenpersen zodra het boven de deur uit kwam gestegen. En dan was de waterhoogte dubbel gaan tellen. . .”
„Hoezo?”
„Nogal glad. Zodra het water boven de bovenste deurkier is, kan er geen lucht meer door de deur ontsnappen. Dan zit er dus nog zes meter lucht boven het water. Stijgt het vervolgens tot vijf meter hoogte, dan is de lucht boven het water-oppervlak samengeperst tot op de helft van zijn volume. Dan is de druk van de waterkolom op de deur niet vier meter maar gelijk aan veertien meter water. Oftewel. . .”
Arie sloeg zich tegen het voorhoofd.
„Natúúrlijk! Eén atmosfeer luchtdruk staat gelijk met een waterkolom van tien meter hoogte. Eén kilo per vierkante centimeter. Maar. . .” Hij keek onderzoekend naar boven. „Wat?”
„Zouden die gaten nog wel open zijn?”
„Waarom niet?”
„Omdat iemand ze misschien dichtgemetseld heeft.” Jan floot zacht tussen de tanden en keek nog steeds naar boven.
„Als we toch het geluk hebben dat iemand die gaten goed luchtdicht heeft laten dichtmetselen. . .”
„Brr. . .”, zei Bob, bibberend. „Brrrr . . . Ik wist niet dat gewoon drinkwater zó koud kon zijn.”
„Eigen stomme schuld”, zei Arie hardvochtig. „Jullie Amerikanen zijn altijd zo gek op het drinken van ijswater. Misschien ben je er nou voorgoed van genezen. Drink maar lauw water, net als alle beschaafde volkeren des zomers doen.”
„Als ik brr . . . hierrrr ooit levend uitkom”, klappertandde Bob, „dan drink ik de rrrrrest van mijn leven alleen nog maar kokend water.”
„Krrrak!” zei de deur. „Knap!”
Dat was echter alles.
„Hij heeft zich een beetje schrap gezet”, zei Jan.

* * *
Na één uur en vijftig minuten bereikte het water eindelijk de allerlaatste bovenkier. Zij dreven nu al een half uur lang rond, blauw van de kou en vóór alles erop uit, hun krachten te sparen.

„Luister”, zei Jan. „Neem nou een raad van mij aan. Laten we bij elkaar blijven in een hoek en constant dat touw vasthouden. Je weet wat ik je gezegd heb: als die deur bezwijkt, gebeurt het inééns en misschien zelfs zonder waarschuwing.”
Zij zwommen naar de hoek waar het touw hing en gingen eraan hangen. Bob lag op zijn rug met lippen die smal waren van kou en keek omhoog naar de elektrische lamp die nog steeds fel schitterde aan zijn kale draad.
„Weer een nieuw soort probleem. Wat gebeurt er als het water die onder stroom staande fitting bereikt? Komen wij dan ook onder stroom te staan?”
„Nee”, zei Jan zonder aarzelen. „Ik kan je precies vertellen wat er dan gebeurt en wat je ziet. Zuiver leidingwater, zoals dit, is stroomgeleidend. Gedistilleerd water en regenwater niet.”
„Waarom is drinkwater wèl stroomgeleidend?”
„Omdat er mineralen en metalen in zijn opgelost. In het ene meer en het ander minder. Als het water die fitting bereikt gaat er iets sissen. Er komt wat stoom en als het water nòg hoger komt, ontstaat er kortsluiting en er slaat ergens een stop door.”
„Heerlijk”, zei Bob. „Dan zwemmen we in het pikdonker rond. Dat zal eerst recht pret geven.”
„Ik vraag me af”, bepeinsde Arie, „hoeveel water er intussen al door de kieren van die deur naar beneden is gespoten. Dat moet toch iemand merken?”
„Dat wel”, zei Jan droogjes. „Maar . . .”
Hij hield ineens op en keek geschrokken.
„Grote giebelende grabbeltonnen! Stel je vóór dat iemand het merkt. . .”
„En dan? Er kan hier nu niemand meer binnenkomen.” „Nee. Maar ze kunnen de hoofdkraan dichtdraaien.” Bob dook zowat onder water van schrik.
„Hei, sufferd!”
„En dan liggen we aardig hier tussen hemel en aarde te dobberen.”
„Jij kunt altijd nog duiken en een of twee proppen uit de afvoeren rukken. Dan loopt dit reservoir weer leeg.” „O, ja. En hoeveel weken duurt dàt?”
Arie zei langzaam en heel praktisch: „Dat er nog niemand een hoofdkraan heeft dichtgedraaid kan alleen maar betekenen dat dit huis leeg is.”
„Die indruk kreeg ik gisteren al”, zei Jan. „De garage was leeg, op die bestelwagen na. En alles zat onder roest en stof. Dit IS een leeg huis, wat ik je brom. Ze hebben het alleen maar even gebruikt om die wagen binnen te rijden. Of misschien gebruiken ze het alleen maar voor snelle klusjes en dan heel even. Dit is een heel handig hok om iemand in op te sluiten.”
„Hoe hoog staat het nou?”
„Halve meter boven de deur.”
Bob zei, vol overtuiging: „Dit is, zonder enige mogelijke twijfel, het meest volslagen idiote dat iemand ooit bedacht heeft om uit een gevangenis te komen. Hoe lang is die stomme deur nog van plan het vol te houden?”
„Misschien barst de berg wel uit elkaar”, zei Arie. „Wat zou dát gek zijn. Een enorme klap. Een berg barst in tweeën en daar tussenuit komen wij rollen.”
Twintig minuten later kondigde Jan aan: „Nu staat het één meter boven de deur. Het stijgt wat sneller. Hoe kan dat?”
„Ik denk dat het hout van de deur door het water is gezwollen en beter afsluit. Die heeft dan toch harder gelekt dan we dachten.”
Bob hield zich bezig met de schoenen en paspoorten aan een hogere haak te hangen.
„Hoeveel gewicht drukt er nu tegen die verhipte deur?” „Twee meter water. Dat is één vijfde kilo per vierkante centimeter.”
„En er waren . . . achttienduizend van die vierkante dingen. Dat is één vijfde van achttienduizend. Hm. Dikke drieduizend kilo.”
„Behalve. . . als de ventilatiegaten zijn dichtgemetseld. Dan is het al héél wat meer.”
Nooit van hun leven zouden zij erachter komen of de ventilatiegaten nu werkelijk dicht waren gemaakt of niet. Jan hield later vol dat het beslist het geval moest zijn geweest. Arie beweerde dan, dat hij het er niet mee eens was. Volkomen zonder waarschuwing steeg een krakend, scheurend geluid uit het water op . . . het scheen de luchtruimte boven hen te vullen met vreemde en luide echo's. „Wat is dat?”
„De deur”, zei Jan ijzig kalm. „Hou je goed vast!”
Zij lagen roerloos in het water en probeerden de deur te zien. Maar de elektrische lamp schitterde op de oppervlakte. Bovendien dreef er allerlei rommel rond, zoals stro en hout. Een lichte rimpeling huiverde over het water en vlak daarop kwam een klare, harde knap alsof iemand met een hamer sloeg op een blok hard hout.
„Hou vast, jongens. . .”
Drie seconden later vloog de deur eruit. Het ging precies zoals Jan voorspeld had: inééns, met een scheurend, splinterend geweld en een bulderend lawaai van naar buiten golvend water. Vlak boven de plek waar de deur geweest was, viel een gat in de watermassa en twee tellen later brulde daar een draaikolk die in een mum van tijd alles naar beneden zoog wat er op het water had gedreven aan stukken hout, stro en splinters. Het lawaai was de eerste paar tellen heel vreemd, het scheen uit de muren zelf voort te komen of uit het water zelf. Dan bereikte de slurf van de draaikolk de bovenrand van het gat waar eens de deur was geweest en brullend zoog de lucht naar buiten, juist zoals in een bad, kort voor het helemaal leeg raakt. Zo gauw het snel zakkende water de bovenrand van de deur had vrij gemaakt, kwam het geluid rechtstreeks naar binnen daveren met een dusdanige kracht, dat zij elkaar brullend niet eens konden verstaan. Het water zakte met een vaart, verbijsterend vergeleken met de traagheid waarmee het was gestegen. „We kunnen dadelijk staan!” brulde Bob met zijn mond tegen Jans oor. Die schudde heftig van nee en brulde terug:
„Haal het niet in je hersens! Het laatste water rukt je met nog véél grotere kracht mee! Blijf drijven tot het laatste toe!”

Zij bleven plat op het water liggen, het touw vastklemmend, met grote ogen starend naar het snel vrijkomende gat waar eens de deur had gezeten. Het was precies gegaan zoals Jan had berekend: stukken van de stijl zaten nog met bouten tegen de stenen doorgang vast, maar de buitenhelft was er finaal afgespleten en met deur en al naar buiten gedrukt. Nog steeks kolkte en brulde het naar buiten stortende water over de wenteltrap naar beneden en nu en dan moesten zij gewoon naar adem happen. De twintigtallen kubieke meters water die door die nauwe wenteltrapgang naar beneden daverden, zogen een massa lucht mee; precies zoals een vloeistofluchtpomp dat doet. Als er teveel lucht was weggezogen, kwam van beneden af weer een massa omhoog borrelen met brullende, grommende en sissende geluiden. Jan hield later vol dat zoiets nooit gebeurd had kunnen zijn, als de luchtkokers niet dichtgemetseld waren geweest, maar Arie bestreed dat. Die waren toch te nauw geweest, zei hij, om het snel wegzuigen van zulke hoeveelheden lucht snel genoeg aan te vullen.

Af en toe keken de jongens elkaar met grote ogen even aan. Hoewel zij wel verwacht hadden een pracht van een schouwspel te zien als de deur het eenmaal begaf, overtrof dit toch verre alles wat zij hadden verwacht. Naarmate de waterspiegel beneden de bovenlijst van de deur zakte, verminderde de uitstroomsnelheid en het duurde niet lang of Bob, met één been peilende, haalde grond, probeerde en ging staan, veiligheidshalve tegen de muur gedrukt, tot de borst in het water. Het lawaai was nog steeds zo groot dat zij in elkaars oren moesten schreeuwen.
„Loop niet naar de deur, hoor!” waarschuwde Jan. „Want halverwege in het water weeg je bijna niets en je spoelt zó van de been.”
Arie en Bob knikten zwijgend; volkomen onder de indruk van het onvoorstelbare tumult dat zijzelf hadden veroorzaakt. Pas toen het water tot onder hun knieën was gedaald gaf Jan een seintje, tevens beduidend nog voorzichtig te zijn. Hij strekte één hand uit. Arie greep die en Bob hield weer Arie vast. Jan, op die manier vastgehouden door zijn twee vrienden die in kalmer water bleven, schoof voetje voor voetje naar de deuropening. Hij voelde de stroming langs zijn kuiten strelen, maar hij had nu teveel eigen gewicht, en de stroom had te weinig vat op zijn onderbenen om nog gevaarlijk te zijn. Hij bereikte veilig de doorgang, greep zich meteen stevig aan een restant stijl vast en keek naar beneden in het half met schuimend water gevuld trappenhuis. Arie en Bob kwamen nu ook aanzetten en met zijn drieën keken ze naar beneden. „Zeg”, zei Bob toen, nog steeds luidkeels, om verstaanbaar te zijn. „Waar blijft al dat water?”
Jan grijnsde hem vriendelijk toe.
„Dat is juist zo leuk. In de benedenkelder.”
Bob staarde hem aan. Hij had daar blijkbaar nog niet verder over nagedacht.
„Maar . . . die is afgesloten meteen stalen deur.”
„Was”, zei Jan. „Wàs . . . Of misschien nog. Dat wou ik juist zo graag weten. De benedenkelder is groter. Dus het water staat er wat lager. Maar de deur daar is veel minder sterk. En díé ging naar buiten open!”
Bob staarde hem aan.
„Dus die had alleen maar een slot om hem vast te houden?”
„Precies. En een grendel, misschien.”
Het laatste water stroelde en kolkte nu om hun enkels. Bob rekte zijn nek om te kijken naar de steeds minder wordende stroomversnellingen op de stenen treden. „Zullen we naar beneden gaan?”
„Wacht even, jô. Het kan hier wel vol zitten met versplinterde stukken en brokken.”
„Zeg, ik kan van die hele deur niets meer ontdekken.” „Verbaast jou dat?”
„Ik dacht dat die wel klem zou zitten in het trappenhuis.” Jan keek Bob nadenkend aan.
„Jij hebt niet veel besef van de kracht van onder druk stromend water, hè?”
Bob aaide zich langs zijn neus.
„Kijk es... jullie Hollanders zijn met water opgegroeid.” „Precies”, zei Jan. „Verbaas je niet over wat je van die deur terugvindt of niet terugvindt.”

Er stroomde nu nog zo weinig water uit hun vroegere gevangenis dat de aparte treden van de stenen trap zichtbaar werden, met gladde gudsen water over elke rand. „Onze schoenen!” riep Arie ineens, naar boven wijzend. Zij keken alle drie ontsteld om. Het was toch nog allemaal zo plotseling gebeurd, dat niemand van hen aan hun schoenen of de paspoorten had gedacht. Die hingen vier meter boven de vloer aan hun haken. Zelfs al ging Bob op Arie's schouders staan, dan kwam hij er nog niet. „Dát is me een bak! Moeten we nou met zijn drieën boven op elkaar gaan klimmen? Dat redden we nooit met onze kouwe spieren. . .”

„We vinden wel een haak of een ladder”, zei Jan kort. „Kom mee. Maar kijk uit dat je niet in stukken of brokken trapt.”
Hij schoof tastend met één voet vooruit en beide anderen volgden hem . . . Twee treden . . . zes treden . . .
„Snap je nou waar die knaap van een deur is gebleven?” zei Bob weer. „Is die door dìt nauwe doorgangetje naar beneden gegaan?”
Jan daalde voorzichtig af, in het nog steeds nastromende water elke trede aftastend met zijn bijna gevoelloos koude voeten.
„Blijft dat water nou eeuwig stromen?” bromde Arie geirriteerd.
„De kranen staan toch nog allemaal open, kalf!” zei Bob. „0, ja.”
Ieders hersens waren een tikje van slag af, naar het scheen. Jan begon nu sneller af te dalen en stopte dan; in de laatste kromming van de trap.
„Grote . . . Moet je dàt zien!”
De houten schotten van de kolenbergplaatsen aan weerszijden van de trapuitmonding waren volkomen weggeslagen. Versplinterde einden staken loos in de lucht. Een halve meter water klotste onrustig en roetzwart van het kolengruis rond in de verwarmingskelder.
„Waar is onze deur nou ergens?”
Jan haalde de schouders op.
„Ergens daar in die modderpoel.”
„Is die stalen deur verdwenen?”
„Wat dàcht je? Dat er hier anders maar een halve meter water stond?”
„Durf jij door die zwarte modderboel te waden?”
Jan tastte weer omzichtig voor zich uit en daalde verder af. „Zal wel moeten. We moeten zien dat we hier weg komen. Ik zal een van die lange vuurhaken aangeven, dan kan een van jullie de schoenen naar beneden pikken.” Jan, tot de knieën in het smerige water staande, begon voorwaarts te schuifelen tot hij de verwarmingsketel bereikte, zocht de langste van de locomotief -achtige vuurhaken uit en schoof terug tot hij die Arie kon aangeven. „Haal schoenen en paspoorten en kom metéén beneden.” „Kranen dicht doen?”
„Ben je gek. Verknoei geen tijd. Als al dat water door de tuin naar beneden gaat spoelen hebben we in een mum van tijd politie en brandweer hier. Schiet op.”
Jan waadde schuifelend naar de doorgang die toegang verleende tot de garage. De vloer was volmaakt glad gespoeld en nog steeds stroomde er water uit de verwarmingskelder, door de nauwe stenen doorgang, de garage in. Alleen wat stukken cokes en wat los gruis werden nu nog meegespoeld. De garage zelf stond volkomen blank, maar het oppervlak ervan was zo groot, dat er niet meer dan dertig centimeter water stond. In het midden van die inktzwarte poel prijkte de bestelwagen tot de wieldoppen in het water. Jan bleef in de doorgang even staan en bekeek de stalen sponning van de deur met een begrijpend lachje. Deze deur was van buiten gesloten geweest met een slot en twee schuifgrendels. Het zaakje had vermoedelijk gehouden tot de hele verwarmingskelder ongeveer twee meter diep in het water stond. Toen waren de grendels om gaan buigen en daardoor kwam de volle druk terecht op de lip van het slot. De stalen reep waar de lip achter pakte was losgescheurd en daarna waren beide grendels helemáál omgebogen. Zij staken nu nog uit de zijkant van de openhangende deur als twee om de hoek wijzende, gekromde vingers. Bob en Arie, met hun schoenen aan en Jans schoenen plus de kostbare paspoorten in de hand, kwamen aanklossen. „Hei!” zei Arie. „De buitendeuren hebben het gehouden!” „Tja”, zei Jan. „Er staat maar dertig centimeter hier. En het zijn stevige deuren. Maar je zult eens een bak beleven als we die openmaken.”
„Is dat de enige weg naar buiten?”
Zij probeerden de trap in de hoek van de garage. Die was van boven afgesloten met een solide deur.
„Dan maar door de buitendeur”, zei Jan, op één been staande en zijn eerste schoen aantrekkend. „En dan zien dat we hem smeren, want al die tonnen water stromen daarna de tuin in en het duurt dan niet lang meer of er komt een keet van belang. Het loopt van de ene tuin de andere in, de heuvel af. En vóór die Californische Niagara losbreekt, moeten wij weg wezen.”
„Zitten er nog sleuteltjes in de bestelwagen?”
Bob was al aan het kijken.
„Niks te zien.” Hij plaste om de auto heen. „In de achterdeur ook niet.”
„Dan maar te voet.”
Zij waadden door het smerige water tot aan de zware dubbele buitendeuren. De ene ervan stond van onderen een beetje bol naar buiten. Het water siste er onder door en via de kier waar de deuren tegen elkaar sloten. Jan probeerde de kruk van de ene helft.
„Van buiten op slot.”
„Dan de grendels van de andere af.”
Jan bukte en tastte in het water. Bob ging op zijn tenen staan en greep de bovengrendel.
„Eén . . . twee . . . hard trekken, want er staat druk op, . . . drie!”
Toen de grendels losschoten barstten beide deuren met een wijde zwiepert open en een vloedgolf van zwart water rolde schuimend vóór hen uit . . . een tuin in, die bestond uit een ware wildernis van struiken en bomen, vol met bloemen in alle denkbare kleuren. De tuin bleek omgeven door een muur van een meter of twee hoogte. De zon scheen helder. „Kom mee”, zei Jan. „Die muur houdt het water even tegen.”
Het water begon zich nu door de ganse tuin te verspreiden en het duurde niet lang of zij waadden niet meer, maar kliederden over doorweekte aarde op een houten poortje af. Het poortje was op slot.
„Waar is die auto ergens binnengekomen?”
„Door een soort hek, naar ik meende te horen.”
Arie ging ruggelings tegen de muur staan en vouwde zijn handen.
„Stap es op, Bob. Kijk over de muur heen.”
Bob stapte op Arie's handen, dan op zijn schouders en trok zich op.
„Wat zie je?”
„Een bos. Gewoon bos. Geen kip te zien. Geef Arie een opzet, Jan.” Jan ging bok staan. Arie klom voorzichtig op zijn rug, wat Jan een dof gekreun ontlokte. Bob lag plat op de muur en hees. Arie krabbelde met zijn schoenpunten en Jan rees langzaam. Toen ook de dikke Arie op de muur lag, trokken zij samen Jan omhoog, die hun handen pakte en als een vlieg tegen de muur opwandelde. De zon stond schuin boven de bomen en scheen warm op hun ruggen. Het bos zag er vrij woest en volkomen verlaten uit. „Waar ZIJN we hier ergens?”
„Weet ik veel. Het lijkt wel een stuk verlaten stadspark. Of een hoek van een grote particuliere tuin! Kom mee.” „Als iemand ons iets vraagt?”
„Dan zijn we met onze zeilboot omgeslagen en aan boord van een kolenlichter gehesen. Snappie?”
„O.K.”
Het was geen particulier park. Het was gewoon een stuk bos aan de uiterste zuidrand van San Francisco. Na een tijdje vonden ze een verwaarloosde macadamweg. Die liep slingerend het bos uit. Plotseling lagen vóór hen rijen golvende heuvels met daarachter . . . de deining van de Stille Oceaan. Nu ze uit het bos waren, profiteerden ze van de hete zon, rustig de verlaten weg afwandelend tot een rammelende vrachtwagen hen achterop kwam. Bob stak een duim op. De wagen kwam knarsend tot staan.
„Wat hebben jùllie uitgehaald?” vroeg de man met de strohoed die aan het stuur zat. „Waar mot je heen?” Bod had intussen al een verhaal bedacht dat beter klopte met de buurt waarin zij zich bevonden.
„Wij zijn werkstudenten. We hebben een onder water gelopen kolenkelder leeggeschept. We willen graag betalen voor een lift naar de stad.”
„Klim maar achterop. Een ondergelopen kolenkelder leeggeschept?” De man trok de versnelling in. „Jullie zien eruit of je een complete kolenmijn hebt leeggehoosd.” En zo voelden ze zich ook. Het vrachtwagentje was plat, open en leeg. Zij vielen uitgeput op de hotsende vloer ervan neer en lieten de klimmende zon wat warmte stoven in hun intens koude botten.
„We beleven ook wel van àlles!” zei Bob. „Maar waar zou die deur nou toch gebleven zijn? Daar snap ik niks van.” Niemand voelde er echter veel voor om terug te gaan en te kijken.

OCEAANDAGBOEK SAN FRANCISCO—HONG KONG

Als je op avontuur uitgaat, bots je altijd tegen van die kleine praktische moeilijkheden op waar de helden in films en in de meeste boeken nooit mee te maken hebben. Een held in een film die een enorme knokpartij achter de rug heeft, zie je nooit met een dikke neus of een dichtgemept oog. Dat kan ook moeilijk, want dan is zijn mannelijk schoon naar de filistijnen. Een held in een boek heeft altijd als hij snel moet telefoneren, voldoende en ook het juiste wisselgeld voor de telefooncel, altijd genoeg geld op zak om direct links en rechts bankbiljetten uit te delen en nooit of te nimmer stelt een nieuwsgierige politie-agent hem op de verkeerde momenten lastige vragen.
Iemand die wérkelijk zelf echt eens op avontuur is uitgetrokken, weet maar al te goed wat voor problemen er gaan ontstaan als je de dingen anders gaat doen dan elke fatsoenlijke burger ze doet. Zo gauw dan ook de zonnewarmte de kleren van onze drie vrienden begon op te drogen en ze overeind gingen zitten om elkaar eens wat beter te bekijken, begon er een ontstelde blik in hun ogen te komen. Het kolengruis en de modder droogde op hun gelaten, handen en benen op tot intens gore vegen. Bob had een formidabele schram dwars over zijn voorhoofd lopen, zonder dat hij kon verklaren hoe hij die had opgelopen. Een van zijn vingers was verzwikt of zoiets en deed zagend pijn. Arie's haren waren op een of andere manier in aanraking gekomen met olie of vet en piekten in stekelvarkenachtige klitten bij elkaar. Hun nagels waren op verschillende plaatsen ingescheurd en het zwart zat er met klonters

onder. Hun handen waren trouwens tot en met de polsen in- en in-zwart, door een smeermengsel van vet, olie en kolenstof. Toen hun natte kleren opdroogden, gebeurde dat in rimpels, kronkels en kreukels en met zijn drieën vormden zij een tafereel om elk fatsoenlijk burger spoorslags naar de dichtstbijzijnde politie- en brandmelder te laten hollen.
„Luister eens, jongelieden”, zei Jan bezorgd. „Laten we ons alsjeblief niet in het centrum van Frisco wagen in deze kledij . . . We moeten ons eerst ergens fatsoeneren.” „Da's nou allemaal heel leuk”, stemde Arie in. „Maar om dat te doen zullen we toch eerst ergens binnen moeten. En wie laat ons in deze staat de voordeur in? Geen hotel. Geen restaurant.”
„Natuurlijk wel”, zei Bob. „Het is allemaal een kwestie van geld. Als wij een of ander klein hotelletje opzoeken en we komen binnenstappen met een briefje van tien dollar voor ons uit wuivend en we zeggen dat we met een zeilboot zijn omgeslagen, dan. . .”
Op dàt moment barstte Jan Prins los. Hij had de laatste tien minuten al somber voor zich uit zitten staren naar de voorbijrollende heuvels, maar deze opmerking van Bob was de druppel die de Prins-emmer deed overlopen. „En nu is het UIT!” schreeuwde hij, met zijn vuist op de vloer van de vrachtauto bonzend. „Helemaal uit, zeg ik je! Weet je wat deze idiote juwelenjacht ons tot dusver heeft gekost? Hebben jullie daar al eens over zitten nadenken?” „Jazeker”, zei Bob.
„O. Heb je daar werkelijk over nagedacht?” Jan keek zijn vriend Bob woedend aan. „En heb je dan misschien ook in cijfers gedacht of je alleen maar verlustigd in avontuurlijke Amerikaanse dagdromen?”
„Beide”, antwoordde Bob, met een knipoog naar Arie. Bobs kalmte maakte Jan nog veel nijdiger.
„O, beide. Kijk, kijk. Wel, wel. Besef je dan misschien dat we, alles bij elkaar, tot dusver zowat tienduizend dollar zijn kwijt geraakt aan gehuurde auto's, vliegtuigreizen, bootpassage plus een paar duizend dollar aan los geld dat jij je door die boeven afhandig hebt laten maken?” „O, ja”, zei Bob. „Dat verlies ik geen moment uit het oog. Wat dacht je? Dat ik het fijn vond om één derde van tienduizend dollar in het water te gooien?”
„Het lijkt er anders toch wel op!” schuimbekte Jan. „In plaats van nu eens kalm en zuinig te gaan doen is het eerste wat ik hoor wéér een plan om met geld in de vuist vóóruit ergens binnen te stevenen.”
„Pah!” spotte Bob geringschattend. Hij keek Jan enkele tellen lang aan, liet zich dan kalm achterover zakken tot hij plat lag op de botsende bodem van de vrachtauto en sloot de ogen, met de armen onder het achterhoofd. „Goed”, zei hij. „Best. Ik bemoei me nergens meer mee. Ik zal nèt zo zuinig doen als jij wilt. Bedenk jij maar een plan. Ik volg wel.”
„Je zult wel moeten!” verklaarde Jan woedend. „Jij hebt geen cent meer in je zak.”
„O.K.”, zuchtte Bob. „Regel jij alles maar. Ik zal gewillig volgen. Als een zuinig lam op de financiële slachtbank.”

* * *
De arme Jan Prins had ook nóóit geluk met zijn zuinigheidscampagnes. Zij reden nog steeds door een sterk golvend, heuvelachtig landschap, maar de randbebouwing van San Francisco zelf kwam nu in zicht en het duurde niet lang of Jan begon verwoed op het dak van de cabine te bonzen en te schreeuwen:

„Stop! Hei, ho! Stop!”
De remmen van het vrachtwagentje sloegen aan en het ding kwam knarsend rechts van de hellende weg tot staan. „We willen er hier uit!” riep Jan, al over de lage zijkant klauterend en naar beneden springend. „We zijn ver genoeg.”
„O.K.”, zei de bestuurder. „Best. Ik dacht dat je helemaal naar de stad wou.”
Bob en dikke Arie, klommen eveneens over de zijkant de weg op. Het vrachtwagentje kwam weer op gang; de helling op.
„Alsjeblief”, zei Jan, met zijn hoofd schuin naar de overkant knikkend. „Daar is een hotelletje.”
De weg voerde hier langzaam hellend tegen een beboste heuvel op, maar werd op dit punt gekruist door een tweede weg die als een lus om de heuvel heen lag. Op de ene hoek van het kruispunt was een groot benzine-tankstation en op de hoek kruiselings daartegenover een laag, wit gebouw met rondom glas. Grote letters vertelden:

Crossman's Corner!
Hotel & Roadhouse
De ingang van het restaurant lag onder een betonnen afdak, dat gesteund werd door complete, boven en onder in cement gevatte boomstammen. Er waren twee draaideuren met daarachter een lage, grote hall, met op de vloer glimmende tegels in rood, groen en blauw die op dat moment in de was werden gezet door een Chinees met een elektrische boenmachine. Rechts, onder een stel blauw-lichtende TL-buizen, stond een man verwoed te rukken aan een rekenmachine, met de linkerhand een kolom cijfers uit een kasboek bijhoudend. Jan stapte er parmantig op af. De Chinees kreeg hem in de gaten, sperde zijn ogen wat verder open en ontdekte toen de gestalten van Bob en Arie. Hij vergat prompt zijn hele boenmachine. De man achter de rekenmachine bleef aan dat ding rukken terwijl hun voetstappen naderden over de geboende tegelvloer en óók nog even terwijl Jan stopte en scherp zei:
„Goedemorgen!”
De man hief het hoofd al op terwijl zijn ogen nog op de toetsen rustten. Dan kwamen ook zijn ogen los. Hij wierp één blik op Jans gezicht, keek toen ontsteld naar Bob en Arie, leunde wat voorover, staarde ongelovig naar hun smerige kleren en vroeg dan op een toon of zij begonnen waren hem uit te schelden:
„Wat is DIT voor een vertoning?”
„Ons uiterlijk kunnen wij niet helpen”, antwoordde Jan uit de hoogte. „Wij zijn gisteren gaan zeilen, daarna. Omgeslagen en hebben de nacht door moeten brengen op een kolenschuit. Wij wilden graag een kamer met bad om ons wat op te knappen vóór we de stad in gaan.”
„Het spijt me wel,” antwoordde de man sarcastisch, nog steeds met de hand op de handel van de rekenmachine. „Wij zijn een hotel en geen schoonmaakinrichting.” „Dat gaat u niets aan”, antwoordde Jan. „Wij willen twee kamers huren met een bad en u daar correct voor betalen. Of uw gasten meer of minder vuil zijn als zij binnenkomen heeft u niet te beoordelen.”
Arie haalde diep adem en sloeg de ogen omhoog naar een der zacht gloeiende TL-buizen. Jan had nu eenmaal een ongelooflijke gave om iedereen met wie hij een twistgesprek kreeg, tegen zich in het harnas te jagen.
„Inderdaad!” zei de klerk, een cijfer uit het kasboek lezend, het aanslaande en de hefboom ratelend overhalend. „Wij hebben voor u geen kamer beschikbaar. En dat is niet omdat u meer of minder vuil bent, maar omdat uw manier van optreden mij niet bevalt. Goedemiddag.”

* * *
Toen zij weer buiten stonden, zeiden Bob en Arie geen stom woord. Jan barstte los: „Ik heb een machtige zin om de politie erbij te halen! Die vent heeft geen recht om ons een kamer te weigeren.”
„Welja”, zei Arie. „Reuze-goed idee. We halen er politie bij. Die is gek op zulke klusjes. En als die ons vraagt hoe we zo smerig komen? Blijven we dan dóórliegen tot we zo vast zitten als een huis en mee naar het bureau worden genomen?”
Op datzelfde moment kwam er een knalgele San -Franciscotaxi aanrijden en stopte voor de ingang. Er kwamen een jongeman in een lichtblauw pak uit en een zwartharig meisje met een enorme hoed. Zij gingen naar binnen en de taxi begon te keren. Jan schoot er op af.
„Hallo! Hei! Wacht even!”
De chauffeur remde af en keek door het open raampje. „Wat is er te hallo-heien?”
„Gaat u terug naar Frisco?”
De scherpe grijze ogen van de chauffeur gingen van Jans gezicht naar Bob en Arie, die een paar meter verder belangstellend stonden te wachten. Dan weer naar Jan. „En wat zou dat?”
„Wij moeten zelf die kant uit.”
De chauffeur rekte zijn hals tot zijn hoofd half buiten het portierraampje stak en hij Jans kleding tot en met diens schoenen kon bekijken. Toen trok hij zijn hoofd weer terug, schakelde zijn stuurversnelling in en zei: „Broeder, als ik jou meeneem naar Frisco, kan ik mijn bekleding laten keren en stomen. Lift maar met een kraanwagen mee. Maar dan moet het geen nieuwe zijn. Het beste.” Het grintveld voor het restaurant was van de weg afgesloten door een laag muurtje. Bob wandelde erheen en ging erop zitten.
„Het is in elk geval wèl goedkoop zo”, zei hij dan. „We hebben nu al een hotel èn een taxi uitgespaard.” Arie ging naast hem zitten.
„Met Jan uitgaan is in ieder geval zuinig”, beaamde hij. „Je kunt gewoon géén geld kwijt.”

Jan wandelde woedend enkele passen op en neer, schopte nijdig een groot brok grint weg dat op een haar na door een ruit van het restaurant zeilde en barstte dan los: „Natuurlijk is het wat moeilijker, als je het zuinig aan wilt doen. Het is geen kunst om met geld te smijten. De kunst is juist om gedaan te krijgen wat je hebben wilt op een normale manier. Tegen de normale prijs.”

„O.K.”, zei Bob sussend. „Dat begrijpen we wel. Wij zullen je heus geen moeilijkheden in de weg leggen. Wij wachten hier wel tot jij ons op een normale manier in een bad helpt. Ga je gang.”
Jan perste de lippen op elkaar, keerde zich met een ruk op zijn hakken om en stak dwars het kruispunt over. Daar ging hij fier staan duimen . . . om een lift.
De zon steeg hoger en hoger en werd heter en heter. Het duurde vijf lange kwartieren en al die tijd weigerde Jan ook maar één moment de kant van zijn beide vrienden uit te kijken. Tot er een enorm bakbeest van een truck met een lege oplegger erachter de helling op kwam dreunen en moest stoppen voor een kruisende tankwagen. Jan schoot erop af en bleef even staan praten. Hij bleef zeker een minuut lang staan praten, dook naast de chauffeur in de cabine en gaf een luide krijs:
„Kom mee! Jullie kunnen achterop mee naar Frisco.”

* * *
Toen de wagen een minuut of vijf onderweg was door de buitenwijken van San Francisco, zei Bob ineens: „Zeg dikke . . . vind je het niet gek dat Jan voorin blijft zitten. Naast de chauffeur?”
Arie haalde de schouders op:
„Och die is nog een beetje nijdig.”
Bob keek zijn sproetige vriend aan met één opgetrokken wenkbrauw.
„Of hij heeft hem wat geld beloofd . . .”
Arie, die eigenlijk in gepeins verzonken had gezeten, schrok ineens op en begon te lachen.
„Stel je vóór . . . Dat wil hij dan natuurlijk voor ons niet weten.”
* * *
Twintig minuten lang daverde de zware vrachtwagen helling op, helling af; eerst door de buitenwijken van San Francisco en later door het lager gelegen havenkwartier. Toen het ding ten laatste stopte, was dat in een nauwe straat die flauw afhelde naar het westen. Een portier sloeg dicht. De vrachtwagen was tot staan gekomen voor een lang, vuilstenen gebouw van twee verdiepingen, met erop de woorden:
PENSION EN HOTEL VOOR ZEELIEDEN Jan gooide juist het portier van de cabine dicht, toen ook Arie over de zijkant van de laadbak naar beneden sprong. Bob rukte haastig weer het portier open en vroeg: „Wat moeten wij u betalen?”
De chauffeur zat hoog boven hem achter een van die stuurwielen die bijna helemaal plat staan, net als het roer op een Rijnaak.
„Betalen? Dat heeft híj daar al gedaan.”
„O”, zei Bob. „Is het weer zo? Luister eens, hij wil nooit dat wij ons aandeel méé betalen en dat wordt wel vervelend. Hoeveel heeft hij je betaald? Dan krijgt hij van ons tweeën elk een derde terug.”
„Tien dollar”, zei de chauffeur. „En verder knok je het zelf maar uit. Adie.”

Met een diepe grom uit zijn mechanische ingewanden pakte de versnelling en de enorme wagen rolde de flauwe hellende straat af, terwijl Bob en Arie allebei naar Jan stonden te kijken. Jan werd langzaam een beetje rood onder zijn vuile huid.

„Tien dollar,” zei Bob. „Tien!” Hij hield tien vuile vingers omhoog. „TIEN, jongeman Prins. Is dàt jouw idee van zuinigheid?”
Jan stond hen even aan te kijken, bijtend op zijn onderlip en barstte dan ineens in lachen uit.
„Och, stik jullie!” zei hij met een handgebaar. „Alsjeblief. Die vent wees ons dit hotel. Daar kan het ze niet schelen hoe smerig je bent, zei hij, als je maar vooruitbetaalt.” „Doe dat dan maar, jongetje Prins”, zei Bob. „Doe dat dan maar. Mogen wij dan óók wat mee betalen of hoeft dat niet?”
„Stik”, zei Jan opnieuw.
Maar tien minuten later lagen Bob en hij ieder in bad. Arie moest wachten. Zij hadden twee badkamers gehuurd en Arie had het laatst geloot.
* * *
Toen Bob gebaad had, zag hij kans van een kelner een schone broek en een schoon shirt te lenen die beide redelijk pasten. Met wat geld van Jan plus de sleuteltjes van de Union Pacific bagage-boxen ging hij in een taxi op weg om hun bagage op te halen. Toen die eenmaal in het hotel was aangekomen, werd het allemaal een massa eenvoudiger. Zij verkleedden zich in ordentelijke kleren, rolden hun zongedroogde vuile boel in papier en stopten die in hun koffers.
„Zo”, zei toen dikke Arie, die uit stond te kijken door de stoffige ramen van hun kamer. „Het is nu over drieën en onze boot gaat vanavond. Maar voor geen vijf duizend dollar zet ik nog één voet op de kade.”
Jan Prins, die natuurlijk weer bezig was met grote nauwgezetheid een broek op te vouwen, keek op:
„Waarom niet? En hoe wou je anders aan boord komen?” „Desnoods laat ik me uit een luchtballon vallen”, zei de dikke, met één vinger driehoeken tekenend in het ruitstof. „Maar de kade . . . ? Brrr! Heb jij er enig idee van hoe mateloos razend die Dalmonte moet zijn, als hij intussen heeft ontdekt wat er in die vijf schertskisten van ons zit? Die ligt dan schuimbekkend op de loer. Of handlangers van hem.”
„Tja”, zei Jan, aan zijn neus trekkend. „Ja. Daar zit iets in. Fijn. Maar hoe komen we dan aan boord?”
„Van de waterkant af”, zei Arie kort. „Doodsimpel. We bellen dadelijk de rederij op. Vragen hoe laat de Nancy May precies vertrekt. Zeggen, dat we misschien pas op het laatste moment arriveren. Zodat ze ervan af weten. En dan gaan we met een motorboot of de loodsboot, zo gauw de Nancy May onderweg is.”
„Hoho, dikke. En de douane dan? Onze bagage moet toch worden gecontroleerd?”
„Dat geeft niets. We gaan op het laatste moment naar kade nummer acht of tien, hijgend en in paniek. We zorgen dat we dan al een motorboot of een sleepbootje gehuurd hebben. Zeggen dat onze ouders in Hong Kong op ons wachten. Dat we al passage hebben geboekt op de Nancy May. De douane kijkt onze bagage na en zet ons op de sleepboot. Die gaat de Nancy May achterna en zo komen we veilig aan boord. Dat gebeurt wel vaker.” „O.K.”, zei Jan, met een diepe zucht zijn gevouwen broek in de open koffer leggend. „Ik dacht ook al: vreemd dat er nu geen extra-uitgaven meer worden bedacht.”
„Speel jij liever schietschijfje voor die pistoolridders van Dalmonte?”
„Ach”, zei Jan, „alles kost geld, wàt je ook doet. Moet Bob niet nog naar de bank om nieuw geld te halen?”
Bob moest naar de bank om nieuw geld te halen. De bank vond wel dat hij het bedrag van de vorige dag snel had opgesoupeerd.
„Tja”, zei Bob, toen hij de chèque tekende. „Het leven is duur tegenwoordig.”
* * *
De Nancy May zou om acht uur vertrekken, omdat op dat uur het getij ging keren, zodat het schip met de stroom mee de haven kon uitzakken. Om half acht stonden Bob en Jan op het dek van een kleine motorsleepboot die gemeerd lag aan kade nummer zeven. Zij liepen zogenaamd verschrikkelijk zenuwachtig heen en weer, alsmaar op hun horloges kijkend, omdat Arie Roos er nog niet was. Intussen zat Arie Roos kalmweg cokes te lurken en harde eieren te eten in een cafeetje op de kade en pas om vijf minuten vóór acht begon hij te betalen. Vlak daarop kwam hij met veel misbaar kade nummer zeven opstormen. „Mijn taxi had een aanrijding!” schreeuwde hij. „Dat heeft een uur geduurd!”
Zij speelden hun komedie prachtig. Bob kwam tot de ontdekking dat de douane hun bagage nog moest nakijken. De kapitein sloeg de motoren aan en voer met topsnelheid naar een douanepost op kade zes. De douane hoorde het verhaal aan. Eén van de beambten sprong zonder veel omhaal aan dek van de sleepboot, keek hun paspoorten na, rommelde in hun koffers en knikte tegen de kapitein. In de laatste stralen van de snel dalende zon schuimde de sleepboot langs de pier en om de kop van kade nummer zeven. Juist toen zij de open havenkom in schoten, zagen zij de Nancy May op een kleine zeshonderd meter afstand langzaam afzakken in de richting van de grote GoldenGatebrug. Een kilometer dáárvoor koerste weer een ander schip. De kapitein stak een arm uit en gaf een serie stoten op zijn fluit. Nadat hij dat tweemaal had herhaald, kwam de zwaardere klank van de hoorn van de vrachtboot terugrollen.
„Zij minderen wat vaart”, zei de kapitein even later. „Véél kan niet, want ze moeten op koers blijven.”
Een kwartier later schoten zij langszij van het vrachtschip. Een nijdige eerste stuurman stond boven op de bruggevleugel op hen neer te kijken.
„Gebruik de touwladder maar!” riep hij. „En hou je goed vast. Wat is er voor bagage?”
„Wat koffers.”
„Knoop maar aan een touw.”

Twee matrozen lieten een touw zakken. De koffers werden er in een tros aangeknoopt en opgehaald. Bob betaalde de sleepbootkapitein en gaf de welwillende douanier een opgevouwen biljet voor diens moeite. Drie minuten later stonden ze op dek, waar zij door een rijtje verbaasde passagiers als wonderdieren werden aangestaard.

„Weet je je hutten?” vroeg de stuurman.
Die wisten ze.
„Hm!” zei de stuurman en wandelde weg met een gezicht of hij niets meer met hen te maken wilde hebben. Een half uur later stoomden zij, met op volle kracht draaiende machines, onder de hoge overwelving van de Golden-Gatebrug door. De tocht naar Hong Kong was begonnen. 

* * *
Op de tweede dag begon Jan Prins een soort van dagboek, om de doodsimpele reden dat er bar weinig anders te doen viel Vrachtschepen met passagiersaccommodatie zijn nu eenmaal altijd een gok; je hebt er gezellige schepen onder en vervelende. Dit bleek al heel gauw een vervelend schip. De kapitein zei geen stom woord en liep de hele dag met een nors gezicht rond. De eerste stuurman had kennelijk een vete met de derde stuurman en de tweede zat lelijk tussen die twee klem. De scheepskok was een van die ongelukkige stervelingen die eigenlijk liever een ander beroep hadden gekozen en dus heel hun leven het werk haten dat zij voor hun brood moeten doen. De marconist bleek al heel gauw iemand die in zijn vrije tijd heftig studeerde en elke minuut die hij niet met zijn boeken en rekenlatten kon doorbrengen vond hij kennelijk erbarmelijke tijdverkwisting. Het duurde derhalve niet lang of de drie jongens kregen in de gaten dat deze reis wel eens niet zulk een pret zou kunnen worden als zij zich hadden voorgesteld. De enkele passagiers die mogelijkerwijze handlangers van Dalmonte hadden kùnnen wezen, waren al de eerste avond gebleken te zijn wat zij volgens de passagierslijst ook waren: eerzame burgers op weg naar een baantje in Hong Kong. Jan had het eerste uur al geprobeerd in de machinekamer iets te versieren, maar was er meteen weer uitgeschopt. Men stelde in die machinekamer geen prijs op bezoek van passagiers, hetzij jong of oud, hetzij mannelijk of vrouwelijk. Arie was begonnen met pogingen om in de laadruimen te komen, maar had daarbij ook terdege zijn neus gestoten. En in de dagen die volgden, bleek uit Jans dagboeknotities heel kort en duidelijk, dat hun ganse overtocht naar Hong Kong eigenlijk een soort van „watertrappen” was, een merkwaardige periode van rust tussen twee reeksen avonturen in.

22 September (derde dag)
Vanochtend aan het ontbijt enig vertier door ruzie tussen Amerikaanse onderwijzeres en Engels zakenman. Onderwijzeres beweerde dat Amerika de laatste wereldoorlog had gewonnen. Brit zei heel kalm dat Amerika nooit de kans zou hebben gekregen de oorlog te winnen als de Britten in 1940 niet hadden stand gehouden. De onderwijzeres zei vinnig dat de Engelsen te verwaand en te dom waren om iets te begrijpen. Brit antwoordde, nòg veel kalmer dat die reuzeslimme Amerikanen in 1940 allemaal overtuigd waren dat Engeland de oorlog had verloren. Gelukkig, zei de Engelsman bedaard, waren wij Engelsen te dom om te begrijpen dat wij de oorlog al verloren hadden, zodat wij bleven doorknokken, hetgeen maar heel gelukkig was voor jullie Amerikanen, anders hadden jullie in 1944 geen eiland gehad om je invasie vanuit te beginnen.
De barometer begint te zakken en het ziet ernaar uit dat we wat wind gaan krijgen. Bob is zeeziek en ziet groen. Arie is niet zo vraatzuchtig als anders.

23 September (vierde dag)
De storm is vannacht losgebarsten en deze schuit rolt en bokt als een gummibeest in een bad vol stoeiende kinderen. Zelf zo ziek als een hond. Waren we maar per vliegtuig gegaan!

24 September (vijfde dag)
Nu zo ziek, dat het me geen klap kan schelen of we de juwelen ooit nog zien! Wou dat ik nooit van die juwelen gehoord had! Het schip gaat tekeer als een schuitje op de kermis. Geen mens kijkt naar ons om. Als we iets willen hebben, moeten we zelf naar de kombuis strompelen en dan worden we door de kok nog uitgescholden ook. En daar hebben we die dure passage voor betaald! De bemanning heeft het nog beter dan wij! Bob is het ziekste van ons drieën. Dat heb je met die Amerikaanse landrotten.

25 September (zesde dag)
Storm raast onverminderd verder. Waarom noemen ze dit in vredesnaam de „Stille” Zuidzee? Ik heb zelden een zee zo razend meegemaakt als deze „Stille” Oceaan. Het lijkt wel of Dalmonte de golven heeft opgestookt. . .
Tot onze stomme verbazing kwam vanmiddag de kapitein zelf de hut binnen, met de eerste stuurman achter zich. We moesten onze tongen uitsteken en kregen alle drie een paar pillen. Arie houdt vol dat de dingen dienen om voor de rest van de reis onze eetlust óók nog weg te nemen. Dan verdienen ze meer aan ons. Bob zegt helemaal niets. Die is te ziek om zelfs maar te kreunen.

26 September (zevende dag)
Wonderlijk genoeg hebben die pillen enorm geholpen. Ik werd vannacht wakker met een honger als een paard en voelde me reusachtig opgeknapt. Vanmorgen waren Arie en ik allebei aan het ontbijt, maar eten in deze storm is een acrobatisch vermaak. De Engelse zakenman wil altijd havermout, maar die kwam voor de helft in zijn schoot terecht. Een gebakken ei glipte van het bord van de onderwijzeres en daarna kregen ze ruzie over die pillen. De Brit zei dat het een Engelse uitvinding was. De onderwijzeres hield vol dat een Amerikaan ze had bedacht. Het zal de rest van de reis wel ruzie blijven tussen die twee. Bob is nog steeds ziek, maar hij spreekt nu tenminste weer woorden van één lettergreep. Meestal „nee”, als je vraagt of hij wat eten wil. Ik geloof dat de storm nu minder wordt. Twee sloepen zijn in splinters geslagen en een matroos heeft een been gebroken.

27 September (achtste dag)

De ochtend brak aan met een stralend blauwe lucht en een veel kalmere zee, die in lange golven na-deint. Bob is opgestaan, maar beweert dat hij nog geen zee kan zien. Hij heeft wat thee gedronken met beschuit. Hij is zeker vijf pond afgevallen. Aan Roos is niets te zien. Maar aan een lijf, zo vol geladen . . . mis je vijf, zes pondjes niet. Wij naderen nu Pearl Harbour op Hawaiï en dat was natuurlijk weer aanleiding voor onze onderwijzeres en de Brit om elkaar te lijf te gaan. We krijgen allemaal tabak van die twee. Ik heb weer over Hong Kong zitten lezen. Wàren we er maar vast. . . Het idee dat er ergens beneden ons in een van de laadruimen die 250.000 dollars aan juwelen meereizen, terwijl we geen kans krijgen er bij te komen, is om dol te worden!
Arie, die nu weer reuze actief is, is naar de kapitein geweest met een pracht-verhaal. Hij vertelde dat hij van de dokter zwaar lichamelijk werk moet verrichten om zijn dikte tegen te gaan. Hij vroeg of hij niet bij het laden en lossen mocht gaan helpen. De lepe Arie dacht natuurlijk zo in het laadruim te kunnen komen en bij die kisten. Maar die vlieger ging niet op. De kapitein wilde er niet van weten. Als een van de passagiers dan een ongeval kreeg, zei de kapitein, was de scheepvaartmaatschappij aansprakelijk en als Arie te dik werd, moest hij aan dek maar ochtendgymnastiek gaan doen.
Nee, met deze kapitein valt niets te versieren.
28 September (negende dag)
Midden in de nacht kwam de dikke Roos opgewonden op mijn bed zitten en schudde me wakker. Hij beweerde dat hij een pracht van een plan had, om in Hong Kong die kisten te pakken te krijgen. Het duurde even voor ik behoorlijk wakker was, maar ik moet toegeven: zijn plan was weer van de bekende Roosgenialiteit. We schopten met zijn tweeën Bob wakker. Die lag eerst te kreunen en te protesteren, maar dat duurde niet lang. Hoe dat dikke nijlpaard altijd aan die briljante denkbeelden komt zal me wel eeuwig een raadsel blijven. Het enige bedenkelijke van zijn plan is, dat we in Hawaiï dit schip moeten verlaten en het vliegtuig nemen naar Hong Kong. Dat kost natuurlijk wéér extra-geld, maar ik zie ook werkelijk niet hoe we het anders voor elkaar moeten stomen . . .
Op dit punt eindigde het dagboek van Jantje Prins, want hij verveelde zich niet meer. Zij verveelden zich trouwens geen van drieën meer. Jan zat uur na uur te rekenen en liet de marconist telegrammen zenden naar Honolulu om te vragen of er drie plaatsen in het vliegtuig naar Hong Kong beschikbaar waren. Daarna ging hij met de kapitein onderhandelen over terugbetaling van een deel van het passage-geld. De kapitein wilde daar eerst niet van horen, maar toen had hij buiten de waard gerekend: in dit geval Jantje Prins! Die zag zijn geldbuidel aangetast en maakte een herrie waar het halve schip van overeind kwam te staan. Hij dreigde zelfs naar de rederij in San Francisco te zullen telegraferen. Ten laatste kreeg hij gedaan dat de kapitein toegaf, dat een bepaald bedrag kon worden terugbetaald voor niet-genoten voeding over het zeetraject Hawaiï-Hong Kong. Intussen kwam er antwoord binnen dat de dag nadat de Nancy May Pearl Harbour zou binnenvallen, drie plaatsen beschikbaar waren op een vliegtuig van Pan American Airways. Bob moest weer radiotelegrammen sturen naar banken in San Francisco en op Hawaiï om voldoende geld voor de vliegpassage los te branden en al met al waren zowel Jan als hij van de ochtend tot de avond bezig.

En de dikke Arie Roos?
Dikke Roos lag, in een dekstoel, onverstoorbaar te lezen. De dikke had weer eens een plan uitgebroed . . . en daarmee was zijn aandeel in het werk gedaan, vond hij. De twee anderen moesten de fijne trekjes en de kleinigheden maar uitwerken.
Natuurlijk kwam Jan Prins drie tot vier maal per dag aan Arie's hoofd zeuren over de extra-kosten van drie vliegtuigpassages, maar ditmaal waren zijn protesten niet zo heftig als zij van hem gewend waren.
Bob en Arie wisten wel hoe dat kwam en hadden er heime lijk plezier over. Jan vond het zó verschrikkelijk vervelend aan boord van de Nancy May, dat hij in zijn hart dolblij was eraf te kunnen.
Daar waren ze trouwens alle drie dolblij over. Met een intense zucht van verlichting zagen zij, twee dagen later, de kop van Diamond Head, de berg die de haven van Pearl Harbour afsluit, aan de horizon opdoemen.

Elk uur dat nu nog passeren moest, duurde hen te lang. De schoonheden van Hawaiï interesseerden hen maar matig. De halve nacht die zij in een hotel tussen de ruisende palmen moesten doorbrengen eer het vliegtuig vertrok, lagen zij in hun bedden te trappelen en toen zij eindelijk, vroeg in de heldere ochtend, met hun bagage op het vliegveld verschenen, liepen zij over de betonnen vlakte vóór het wachtlokaal alsmaar ongeduldig heen en weer; de handen diep in hun zakken.
„Ik ben benieuwd of Rivers in ons verhaal zal trappen”, zei Jan, elke vijf minuten.
„Hij trápt erin!” verzekerde Arie. „Hij trapt erin met al zijn hakken en voeten en tenen.”
„Maar als het niet lukt. . .” Jan rilde even. „We spelen wèl hoog spel, dikke.”
Arie haalde de schouders op: „Het gaat ook om een hoge inzet, Jantje. We hebben nu te véél geld in de pot zitten om de kaarten erbij neer te gooien.”
En dáár was iedereen het mee eens. Het enorme Pan American vliegtuig landde precies op tijd, nam hen aan boord en steeg een uur later weer op. Maar de zon was alweer onder vóór zij in Hong Kong aan de grond werden gezet. Zij brachten een moeilijk half uurtje door bij twee knapen van de Britse Immigration Service. De jongens hadden op hun tochten wel eens eerder te maken gehad met deze droge, ongelovige ambtenaren van de immigratiedienst, die zich verplicht schenen te hebben om geen enkel verhaal, door een binnenkomend reiziger verteld, ooit voetstoots te geloven. Alle drie moesten zij precies vertellen hoeveel geld ze bij zich hadden, wat hun vaders deden, wat zij van plan waren in Hong Kong te komen doen, hoelang zij van zins waren te blijven en of zij er kennissen hadden en zo ja, welke. Maar onze vrienden kenden zo langzamerhand het klappen van die zweep. Zij hielden koppig vol dat zij gewone toeristen waren die door hun vaders telkens op reis werden gestuurd om eerst wat van de wereld te zien, voor zij in zaken gingen. Zij vertelden dat zij van plan waren ongeveer een dag of tien te blijven, vertelden dat zij in Hong Kong kip noch kraai kenden, (het enige dat helemaal waar was) en vroegen beleefd advies over een redelijk en niet al te duur hotel. De immigratie-officier scheen ten laatste geneigd hen te geloven en gaf hen ieder een verblijfstempel voor een volle maand in hun pas.

„Je kunt het beste hier vóór het gebouw een taxi nemen naar het Bancroft Hotel. Dat is netjes en niet duur. Het heeft nog plaats ook.”
„Dank u zeer”, zeiden de jongens beleefd. Tien minuten later werden zij afgezet bij het Bancroft Hotel, dat gebouwd was tegen de helling van een der heuvels, met een schitterend uitzicht over de tienduizenden lichtjes rondom de baai. De laatste ronde van het grote spel was begonnen.

HOOG SPEL IN DE LAATSTE RONDE

Geheel overeenkomstig het door Arie Roos uitgestippelde plan deden onze drie vrienden de eerste paar dagen zorgvuldig niets anders dan zich zo onschuldig mogelijk gedragen. Zij sliepen laat, aten veel en wandelden met de meest onschuldige gezichten door de winkelstraten van de verschillende stadswijken. Dat was een aparte pret op zichzelf, want Hong Kong is nu eenmaal een wereldstad die uitmunt door idiotigheden waarop geen enkele andere stad kan bogen.
Maar op de ochtend van de derde dag van hun verblijf begonnen zij met de eerste voorbereidingen van hun grote spel. De telefoon in hun hotel vertrouwden zij niet. Zij waren ervan overtuigd dat alle hotel-telefonisten in gans Hong Kong spionagediensten verrichtten voor de Engelsen, de Amerikanen of voor de communisten. Of voor alle drie tegelijk, natuurlijk. Bob, die geboren Amerikaan was, stapte om elf uur in de ochtend een telefooncel binnen op een rustige straathoek en vroeg verbinding met het Amerikaanse consulaat.
„American Consulate.”
„This is Bob Evers, from Pittsburgh. Is Mr. Rivers there? Mr. Fred Rivers?”
Mr. Fred Rivers was er inderdaad. Even later kwam hij aan de telefoon.
„Mr. Rivers? U spreekt met Bob Evers uit Pittsburgh. U kent mij niet, maar eh . . . ik heb u iets mee te delen dat u waarschijnlijk heel erg zal interesseren.”
„O”, zei Rivers droog. „Kijk eens aan. En wat dan wel?” „Dat eh . . . dat zeg ik u liever niet over de telefoon.” „Waarom komt u dan niet hier?”
Bob deed weer of hij aarzelde: „Ik geloof . . . dat het beter is dat men niet ziet dat ik het Consulaat binnenga.” „Maar waarom niet? U bent toch Amerikaan?”
„Ja, maar tòch.”
Er viel even stilte. Rivers stond daar blijkbaar over na te denken. Even later zei hij: „Waarom heeft u speciaal naar míj gevraagd? Kunt u dat niet met iemand anders af?” „Nee!” zei Bob, heel beslist. „Het betreft juist speciaal u. En het lijkt me heus nogal belangrijk.”
Weer een paar tellen stilte.
„Maar wat wilde u dan?”
„U ergens op een rustige plaats ontmoeten.”
„Hm,” zei Rivers. „Een ogenblik.” Er volgde een volle minuut absolute stilte en Bob was er zeker van dat Rivers, met een hand op de hoorn, met iemand anders overleg pleegde. Plotseling sprak hij weer:
„O.K. Vijf uur vanmiddag. Schikt u dat?”
„Prima. Maar waar?”
„Op het eiland heb je de Peak.”
„O, die bergtop?”
„Bent u hier niet bekend?”
„Ik ben pas twee dagen hier.”
„Goed. Op de Peak is een restaurant met een palmentuin. The Royal Gardens heet dat. Ik wacht daar onder de naam Walters. Vraag dus naar Walters. Duidelijk?”
„Volkomen duidelijk, mijnheer Rivers.”
„Hoe was uw naam ook weer?”
„Evers. Bob Evers.”
„Goed. Ik zie u om vijf uur.”

* * *
The Royal Gardens in Hong Kong behoort tot een van het soort openluchtrestaurants zoals speciaal de Engelsen die in de topjaren van hun koloniale heerschappij zo grandioos konden aanleggen. De Nederlanders op Java waren er later ook niet zo slecht in, maar ze evenaarden toch nergens en nimmer de stijl die de Engelsen van nature schijnt aangeboren. Bobbie Evers, als Amerikaan, kwam al onder de indruk van het geheel nog voor de taxi die hem erheen vervoerde, de ingang goed en wel was gepasseerd. Deze Royal Gardens waren met recht op koninklijke wijze aangelegd en bestonden uit een complex van tuinen en terrassen op en om de bolvormige top van een heuvel. Lanen van kaarsrechte koningspalmen leidden naar een frisgroen grasveld, ter grootte van een kleine luchthaven, met aan de overzijde ervan een stralend-wit gebouw met slanke kolommen en een rij auto's ervoor geparkeerd. Geen schreeuwerige reclame of lawaai mocht blijkbaar de statige rust van het geheel ontsieren; zelfs de twee mannen die maaimachines over het grasveld duwden, deden dat op kalme en bedachtzame wijze.

„Dit lijkt meer op een Ambassade dan op een restaurant”, merkte Bob op, toen de taxi tot staan kwam op een halvemaanvormig parkeerterrein van hagelwit grint.
„Terrassen en tuinen zijn aan de achterkant”, zei de Chinese chauffeur kortaf, het geld aannemend dat Bob hem gaf en knoerpend wegrijdend over het dikke grint. Bob wandelde tussen twee geparkeerde auto's door, beklom de granieten treden en zag achter de witte kolommen, maar nog buiten de spiegelglazen deuren, een man met een klein snorretje achter een tafel zitten met een kop koffie en een kaartebak voor zich. Hij keek Bob alleen maar aan. Hij deed dat op een manier die meer doeltreffend was dan welke aanroep ook. Bob stopte even, deed een paar passen naar hem toe en zei:
„Mijn naam is Evers. Bob Evers. Ik heb hier om vijf uur een afspraak met een Mr. Walters.”
„Quite, sir”, zei de man met het snorretje beleefd en drukte op een elektrisch belknopje in de stenen muur achter hem. „Mr. Walters heeft een tafeltje gereserveerd. Ik zal u daarheen laten brengen.”
Een Chinese bediende verscheen geluidloos lopend achter

de spiegelglazen deuren en zwenkte een ervan open, met een licht uitnodigend gebaar.
„De tafel van Mr. Walters”, zei de Engelsman.
Die verhipte Engelsen hádden toch wel iets, bedacht Bob, terwijl hij de geluidloos lopende Chinees volgde door een brede, marmerbevloerde gang die kaarsrecht verliep vanaf de ingang tot aan een enorme waranda die de gehele achterbreedte van het gebouw besloeg. Het was hier heel wat drukker. Op deze waranda, in de schaduw, zaten tientallen mensen aan lage tafeltjes, lachend en pratend. Op verschillende plaatsen leidden marmeren trappen vanaf deze waranda naar een lager gelegen terras en daarachter lag wéér een lager terras, met hibiscusstruiken en rozebomen. De Chinees ging nog steeds voor Bob uit het eerste terras over, door een rozentuin, langs een slingerend pad tussen dichte struiken en bereikte geheel onverwacht een soort van stenen tuinhuis. Alleen de achterzijde ervan had een gesloten muur, maar de drie andere zijden bestonden uit witte kolommen. De lichte zeebries woei er vrijelijk doorheen en dreef de geuren van rozen en jasmijn in vlagen aan.
„This table, sir”, zei de Chinese bediende, wijzend op een rotan tafeltje, met eromheen wat rieten stoelen. Op het tafeltje stond een bordje „gereserveerd”. „Wilt u wat drinken, sir?”
„Coke met ijs en citroen”, zei Bob. .
De Chinees maakte weer diezelfde, bijna onmerkbare buiging en verdween. Het paviljoen was omgeven door een twintig meter brede strook dik grint. Pas aan de overzijde van die grintstrook begonnen de struiken en bomen, waarin vele vogels zongen en kwetterden. Schepen in de haven gebruikten onophoudelijk hun fluiten, maar dat laatste was het enige dat bleef herinneren aan de nabijheid van alle drukte en geroezemoes, een haven eigen. Waren die havengeluiden er niet geweest, dan had Bob zich in een soort van paradijselijke rust en vrede kunnen wanen. Hij zat in de schaduw van het naar drie zijden open paviljoentje, maar na een minuut of wat begon het tot hem door te dringen dat deze paradijselijk vredige plek ook nog enkele eigenaardigheden had, met een meer praktische bedoeling. De achterzijde van het paviljoentje bestond uit solide steen, zonder ramen, maar die achterwand liep naar beide zijden door. . . volkomen kaal en zonder enige begroeiing. Het dikke losse grint dat het paviljoen omgaf lag blinkend in de zon en eindigde tegen die kale muur, zodat het volkomen onmogelijk voor iemand was, ongemerkt naderbij te komen. Iedereen die het paviljoen wilde bereiken moest ergens die twintig meter brede strook grint passeren en zelfs een ervaren kat zou er nog een harde dobber aan hebben gehad dat klaar te spelen zonder te worden gezien of gehoord. Toen hij dat eenmaal had geconstateerd, begon Bob in te zien dat dit beslist niet toevallig zo was gedaan: de twintig meter kale muur aan weerszijden van het paviljoen was geheel helder wit gekalkt en dat klopte volkomen niet met de wijze waarop de rest van deze tuinen waren aangelegd; men zou verwachten dat men deze oude steen met mos overwoekerd wilde zien. Maar al het mos was weggestoken en witkalk was ervoor in de plaats gesmeerd. Dat had één voordeel: zelfs des nachts kon niemand langs die stralend witte muur glippen zonder in de gaten te lopen. Maar de muur zelf?
Bob stond op, wandelde uit de schaduw van het paviljoentje, keek omhoog naar de top van de witgekalkte muur en lachte scheefjes. De muur zelf was bijna vier meter hoog. Er bovenop stonden ijzeren staven, met nauwelijks een meter tussenruimte en langs die staven liepen rechte strengen prikkeldraad; niet door gaten getrokken, maar aan de staven vastgemaakt met dunne ijzerdraadjes. Dat maakte het onmogelijk tegen het prikkeldraad op te klimmen, want die dunne draadjes konden heel weinig gewicht dragen. Juist toen Bob zich afvroeg wat voor verdere veiligheidsbedenksels er nog onzichtbaar aan de achterzijde van die muur te vinden zouden zijn, hoorde hij voetstappen op het grint. De Chinese bediende kwam terug, een blad met glazen in de handen, gevolgd door een jonge man in een keurig blauw pak, met een beige zijden overhemd. De Chinees zette zwijgend koers naar het gereserveerde tafeltje en plaatste er twee glazen op: Bobs coke en een hoog glas met sinaasappelsap. De man in het blauwe pak, een slappe hoed in de hand, bleef op twee pas afstand van Bob staan en vroeg afgemeten:
„Mr Evers?”
„Dat ben ik”, zei Bob. De ander knikte kort.
„Ik ben Walters. Zullen we in de schaduw gaan zitten?” Hij verschikte en verschoof zijn stoel wat tot de Chinese bediende aan de overzijde van de grintstrook weer tussen de struiken was verdwenen, leunde toen achterover en bracht het glas sinaasappelsap naar zijn mond. Over het glas heen keken zijn heldere blauwgrijze ogen onderzoekend Bob aan. Zijn hoed wierp hij, zonder te kijken, op een lege stoel.
„We zitten hier op een plaats waar niemand ons kan afluisteren, zolang we niet gaan schreeuwen. En wat is er voor sensationeels?”
Het verhaal dat Bob nu begon te vertellen was met grote zorg door het genie Roos in elkaar geschroefd en daarna ettelijke malen door Bob gerepeteerd, met Roos en Jan Prins als kritische toehoorders. Vol vertrouwen stak Bob van wal:
„Luister, mister Rivers. Mag ik u iets vragen?”
Rivers dronk van zijn sinaasappelsap met kleine slokjes; zijn ogen geen moment van Bobs gezicht nemend. Hij knikte kort.
„U . . . bent toch . . . Ik bedoel: u werkt toch bij de Consulaire Dienst van de Verenigde Staten?”
Rivers trok de wenkbrauwen een beetje omhoog.
„Daar heb je me toch opgebeld, niet?”
Bob draaide zijn coke-glas heen en weer tussen zijn vingers, alsof hij zich wat schuchter voelde.
„Ja, ziet u . . . het is misschien verstandiger als ik me er helemaal niet mee bemoei . . . maar wij . . . ik ben toevallig wat te weten gekomen.”
Bob zat in zijn bruine coke te kijken en voelde de ogen van Rivers strak op zich gericht.
„Wat ben jij te weten gekomen?”
„Eh . . .”. Bob keek ineens op, en recht in de ogen van de consulaire ambtenaar: „Verwacht u per schip bagage uit de Verenigde Staten?”
Rivers knipperde driemaal snel met de oogleden, maar vertrok verder geen spier van zijn gezicht, nam weer een slokje sinaasappelsap en vroeg droog:
„Hoezo?”
„Omdat . . . als dát klopt, ook de rest van wat ik gehoord heb wel zal kloppen.”
Rivers begon nu tekenen van ongeduld te vertonen: „Wát heb je dan gehoord?”
„Men wil die bagage van u inpikken, zo gauw die hier op de kade gelost is.”
Rivers zette met een korte knor zijn glas op het rieten tafeltje, veerde overeind, deed enkele passen heen en weer over de stenen vloer van het paviljoentje en liet zich dan weer in zijn stoel vallen. Maar nu zat hij voorover geleund, met zijn ellebogen op de knieën en zijn handen slap ertussen afhangend.
„Vertel me precies wat er is gebeurd. En laat niets weg.” (Juist, dacht Bob. Hij hapt. Hij wéét dus dat er met die bagage van hem al rare dingen zijn gebeurd. Zoveel te beter).
„Mijn verhaal begint een beetje raar”, stak Bob van wal, „maar dat kan ik ook niet helpen. Want ik zat op de w.c. in ons hotel, toen ik die kerels hoorde praten, ziet u.” Rivers gaf geen kik, tastte alleen in zijn zak en haalde er een pakje filtersigaretten uit. Al die tijd lieten zijn ogen Bobs gezicht niet los, tot die doorging: „Wij wonen sinds twee dagen in het Bancroft Hotel.”
Rivers vroeg plotseling:
„Wie zijn die „we”?”
„Twee Hollandse vriendjes van mij en ikzelf. Ik ken ze al jaren en wij hebben alle drie ons eindexamen Middelbare School. Daarom mochten we van onze vaders samen op reis. Als beloning.”
Rivers knikte alleen, haalde een Zippo-aansteker uit zijn jaszak en stak de sigaret op. Bob vervolgde: „En gisteren zat ik in de w.c. in ons hotel. Dat is een van die moderne dingen, een vrij grote, betegelde ruimte, waar je handen kunt wassen, met aan het eind een serie normale hokjes.” Rivers knikte kort en blies rook uit. „Ga door.”
„Wel, ik zat daar op een van die hokjes. Maar die dingen hebben een sluiting waarop je van buiten kunt zien of er iemand op zit of niet. Nu was van dat hok van mij — maar dat merkte ik later pas — de aanwijzer aan de buitenkant defect.”
Rivers fronste: „Je bedoelt. . je kon dat hokje wel binnen op slot doen, maar dan zag je er van buiten niets van?” „Precies. (Bob kon dat verhaal vol overtuiging vertellen met het veiligste gevoel van de wereld, want Jan Prins en hij waren zeker een uur lang bezig geweest om de sluiting van dat hok op die manier defect te krijgen, voor het geval Rivers het in zijn hoofd mocht halen hun verhaal te gaan controleren). En toen die twee kerels binnen kwamen om hun handen te wassen, dachten ze natuurlijk dat ze helemaal alleen waren omdat alle sluitingen op „Vrij” stonden.”
„Welke kerels?”
„De twee knapen die ik over uw bagage hoorde praten. Wat er precies gezegd werd, kan ik me niet woord voor woord herinneren, maar het ging over een stel kisten die verscheept waren aan Rivers, van het Amerikaanse Consulaat. Dat bent u toch, niet?”
„Dat ben ik”, antwoordde Rivers bedachtzaam. „En ik verwacht inderdaad per schip een zending van enkele kisten. Maar. . .” Hij hield zich in. „Ga dóór met je verhaal.” „Wel, mijnheer Rivers, zij schenen die kisten machtig be langrijk te vinden, want ze hadden het erover dat ze in ieder geval die kisten in handen moesten krijgen. Het transport, zeiden ze, zou waarschijnlijk met een bestelwagen gebeuren en ze waren bang dat er politie-bewaking op die bestelauto zou zitten omdat er in de Verenigde Staten al heibel met die kisten was geweest of zoiets.” Rivers zat nu te luisteren met al zijn ogen en oren wijd open.
„Ga door . . . ga door!”
„Maar als er nu geen politie-escorte bij was, dan zouden ze achter die bestelwagen aan rijden en die overvallen vóór de kisten bij u thuis werden afgeleverd. Begrijpt u iets van dat verhaal? In ieder geval, dacht ik, was het maar beter om het aan u te vertellen, dan was u alvast gewaarschuwd.”
Rivers tikte de as van zijn sigaret en streek met een vlakke hand over zijn haren. Zijn gezicht stond wat perplex. „Ik mag een paardeboon zijn als ik begrijp wie er toch zo fanatiek achter die vijf kisten aanzit en waarom. Luister eens, heb je tijdens dat gesprek totaal niets opgevangen waaruit je kon opmaken waarom die kerels zo op die kisten gebrand waren?”
Bob schudde langzaam het hoofd, met een gezicht of hij terugdacht. Dan antwoordde hij, op spijtige toon: „Nee, mijnheer Rivers. Want daar zat ik zelf ook over te puzzelen terwijl ik die kerels hoorde praten. Ik dacht zelf . . .” „Wat dacht jijzelf?”
„Dat er belangrijke papieren in konden zitten, omdat het kisten waren voor iemand van de Consulaire Dienst.” Rivers schudde nadenkend het hoofd: „Geen sprake van. Ik heb ze, met mijn vrouw samen, persoonlijk ingepakt vlak voor mijn vertrek. Belangrijke papieren heb ik in mijn koffer meegenomen in het vliegtuig. In die kisten zitten, voor zover ik weet, alleen maar kleren, huishoudelijke artikelen, wat boeken en zo meer. Niet eens iets van voldoende waarde om er een overval op te gaan plegen. Maar toch. . .”
„Toch wàt, mijnheer Rivers?”
Rivers staarde hoofdschuddend voor zich uit over de zonverlichte strook grint naar de bomen en struiken vol bloemen erachter.
„Toch ben ik per brief èn telegrafisch vanuit de Verenigde Staten gewaarschuwd dat ongure individuen een bijzondere belangstelling voor die vijf kisten aan de dag leggen. In Philadelphia hebben ze uitgebreid geïnformeerd naar de manier van verzending. In San Francisco, op de kade, is zelfs een poging gedaan om er met de spoorwegtruck waarmede die kisten besteld werden, vandoor te gaan. En nu hier weer . . . Er moet werkelijk iets nogal belangrijks met die kisten aan de hand zijn, anders deden ze er niet zo'n onwaarschijnlijk klinkende hoeveelheid moeite voor.” „Tja. . .”, zei Bob. „Maar . . .”
Rivers viel hem in de rede: „Heb jij die twee kerels in het toilet gezíén?”
Bob spreidde de handen verontschuldigend uiteen. „Dat kón ik niet. Ik kon mijn hokje niet uit, vóór zij het toilet hadden verlaten, anders hadden zij meteen gesnapt dat ik hun gesprek had afgeluisterd.”
„En je weet zeker dat je het allemaal goed hebt verstaan?” „O ja, mijnheer Rivers. Die w.c.-hokjes zijn van boven open. De wanden zijn maar twee meter hoog en reiken niet helemaal tot aan het plafond. Ik kon alles woord voor woord verstaan.”
„Dus er is geen kans dat je die kerels zou herkennen als je ze zag?”
„Absoluut niet.”
„Maar. . .” Rivers zoog fronsend aan zijn filtersigaret. „Je hebt hun stemmen duidelijk gehoord. Waren het Amerikanen?”
„Heel beslist. Daar is geen twijfel aan.”
„En je hebt geen enkel vermoeden of aanknopingspunt waar die kerels wonen of wie het geweest kunnen zijn?” „Nee, mijnheer Rivers, maar. . .”
„Maar wat?”
„Maar weet u wel heel zeker dat u geen vergissing gemaakt hebt met die kisten?”
Rivers kneep plotseling de vingertoppen om zijn sigaret samen en wierp Bob een snelle blik toe.
„Hoe bedoel je dat . . . een vergissing?”
Bob deed of hij wat schuchter aarzelde:
„Kijk eens . . . u hebt als consulair ambtenaar waarschijnlijk wel vertrouwelijke of zelfs geheime papieren in huis gehad?”
„En wat zou dat?”
„Stelt u zich eens voor dat u of uw vrouw een vergissing heeft gemaakt met inpakken en enkele van die paperassen zijn in die kisten terecht gekomen?”
Rivers begon zó onmiddellijk en zonder na te denken het hoofd te schudden dat Bob meteen begreep dat hijzelf daar al lang en grondig over had zitten nadenken. „Uitgesloten! Onmogelijk. Dat kan nooit gebeurd zijn.” Maar Rivers bleef bezorgd en piekerend uitstaren over de zonverlichte grintstrook. Bob begon hem aan te porren: „Dat zou natuurlijk . . . Ik bedoel: het zou natuurlijk heel vervelend zijn, als het tóch zo was.”
Rivers wendde met een ruk het hoofd naar hem toe: „Vervelend? Hoezo?”
Bob kuchte wat en schuifelde met zijn voeten of hij verlegen werd: „Het zijn natuurlijk helemaal mijn zaken niet. Ik ben zelf Amerikaan, mijnheer Rivers, en die Engelse politie hier. . .”
„Wat bedoel je?”
„Kijk eens, mijnheer Rivers. Ik weet zeker, door wat ik gehoord heb, dat men een ernstige poging zal doen om die kisten van u in handen te krijgen zo gauw ze uit het schip zijn gelost. Stelt u zich eens voor dat die overval lúkt . . . Dan komt er een enorme herrie.”
Rivers beet zich op de lippen.
„Dat wel, ja.”
„En om ze terug te krijgen moet de Engelse politie erbij komen, want dit is Engels grondgebied. Iedereen gaat zich afvragen wáárom die kisten zo belangrijk zijn. Iedereen zal denken dat er wel degelijk geheime papieren in zaten en. . .”
Rivers gooide nijdig zijn halfopgebrande sigaret weg op het grint en zei, op ongeduldige toon: „Waar wil je nu eigenlijk naar toe? Je kletst eromheen. Wat bedoel je?” „Kijk eens, mijnheer Rivers. Waarom lossen we dat klusje niet samen op? Als Amerikanen onder elkaar?”
„En hoe wou jij dat doen?”
„Door die bandieten in de val te laten lopen.”
„Hoe?”
„Heel eenvoudig. Als dat schip is binnengelopen en begint te lossen, stuurt u een eenvoudig, klein bestelwagentje om die vijf kisten over te nemen. Dat wagentje ziet er reuzeonschuldig uit. Maar u en wij staan een eind verder te wachten. We weten natuurlijk niet waar die overval precies zal plaatsvinden. Waarschijnlijk niet op de kade, maar op een rustiger plaats op de weg naar uw huis. Wij rijden een eindje achter die bestelwagen aan en zo gauw de overval plaatsvindt, grijpen wij in; volkomen onverwacht. Die schurken worden volkomen verrast en wij pikken ze zonder veel moeite. U maakt een prachtige beurt, de kisten gaan meteen door naar uw huis en niemand praat er verder over wat er in heeft gezeten.”
Rivers keek Bob lang en nadenkend aan. Zo lang, dat Bob een mogelijkheid begon te overwegen, die nog niet eerder in hun hoofden was opgekomen: stel je voor dat Rivers inderdáád wat slordig te werk was gegaan? Was dat zo onmogelijk? Het was niet alleen mogelijk, het was zelfs bijna waarschijnlijk. Rivers had in grote haast moeten pakken, in zo grote haast, dat dingen die in het warenhuis „The Galleries” waren besteld, onuitgepakt in die kisten waren gestopt, samen met alle andere bullen . . . Was het zo ondenkbaar dat Rivers een pak papieren of code-boeken of iets dergelijks, mogelijk geheime rapporten in die kisten had gedaan, in plaats van ze bij zich te houden in zijn diplomatieke vliegtuigbagage? Als dát zo was, had hij er natuurlijk niet de minste trek in dat aan zijn chefs op te biechten!
Bob vroeg: „Hebt u er op het consulaat al over gesproken, mijnheer Rivers?”
Rivers schrok op: „Waarover?”
„Dat er pogingen zijn gedaan om die kisten te stelen?” Met merkbare tegenzin antwoordde de ander: „Nee . . . Het leek me zo'n onmogelijk verhaal. . .”
(O, ja? dacht Bob. Nee, mijnheer Rivers . . . het zit niet helemaal snor met de inhoud van die kisten!)
Hardop zei hij: „Kijk eens, mijnheer Rivers, het is natuurlijk helemaal uw eigen zaak en ik zal mijn neus er maar niet verder in steken. Maar het moet me wél van het hart dat u een opgelegde kans hebt gekregen om die bandieten bij verrassing in hun nekvel te grijpen. U hoeft niet eens tegen iemand te zeggen, dat u van tevoren ervan afwist, want dan kan men vragen waarom u de politie er niet bij hebt gehaald.”
„Lukt niet”, zei Rivers kort. „Het is een mooi idee. Maar hoe maak ik aannemelijk dat wij met zijn vieren gewapend — want we moeten natuurlijk gewapend zijn — achter die bestelauto aan reden?”
Bob kletste met de palm van zijn hand op een knie: „Dáár weet ik een pracht handigheidje op, mijnheer Rivers! U gaat gewoon naar het plaatsje op de kade waar uw kisten worden gelost. In uw eigen luxe wagen. Op uw eentje. Is het ongewoon dat u dan een pistool meeneemt?” „Helemaal niet. Ik heb er altijd een in het dashboardkastje liggen.”
„Prima. Wij doen nét of we u helemaal niet kennen. Wij met zijn drieën wachten ergens op een andere plaats van de kade en als de bestelwagen vertrekt kijken wij of er een andere auto achteraan gaat. Wij gaan dáár weer achteraan en wij springen allemaal te hulp zo gauw de overval plaatsvindt. Snapt u? U ging uw eigen kisten van het schip halen in uw eigen auto. Dat is volkomen normaal. En wij reden toevallig per auto daar voorbij.”
Rivers beet zich op de lippen en begon wat vrolijker te kijken.
„Maar . . . jij bent nog zo jong . . . Hoe kom jij aan een pistool? En die vrienden van je. . .”
Bob begon te lachen: „Mijnheer Rivers, laat dat aan ons over. U kent ons niet eens. U heeft ons nooit eerder gezien. Wij helpen u dat klusje op te knappen en dan praat niemand er meer over.”
Maar Rivers veegde met de hand over zijn voorhoofd: „Ik vind het toch maar een vreemde geschiedenis.” Hij keek Bob wantrouwend aan: „Waarom ben je er eigenlijk zo op gebrand om mij hiermee te helpen?”
Bob speelde nu zijn laatste kaart uit — de kaart die hij moest gebruiken zoals Arie hem gezegd had — om Rivers geheel te overtuigen. Hij deed of hij aarzelde en dan ineens opbiechtte: „Kijk, mijnheer Rivers, ik zal u alles eerlijk vertellen. Mijn twee vrienden en ik zitten vast. We hebben te veel geld uitgegeven, en wij durven eigenlijk niet goed naar huis te telegraferen en om méér geld te vragen. Of liever: we durven wel, maar dan moeten we over jaren nóg luisteren naar verhalen dat we niet met geld kunnen omgaan. . .”
„O”, zei Rivers droog. „En is dat dan niet zo?”
Bob schurkte wat verlegen heen en weer op zijn stoel: „Och ja, maar als we kans zien om onszelf uit de nesten te helpen, doen we dat heel wat liever. En nu dacht ik zo: alles wat we te kort komen is tweehonderdtachtig dollar. Dan hebben we het geld voor de terugreis weer. Begrijp me goed, mijnheer Rivers, u hoeft ons niets vooruit te betalen. Geen cent. Maar als wij u helpen die bandieten te pakken zonder verdere verwikkelingen. . . betaalt u ons dan honderd dollar de man? Dan hebben we het zelf verdiend, ziet u?”
Rivers zat hem even aan te kijken en barstte dan in lachen uit. Op dat moment wist Bob, dat hij het spel gewonnen had. Arie Roos had hem gewaarschuwd dat geen mens ter wereld het geloofde als een ander aanbood hem belangeloos te helpen. Maar op het moment dat Bob zei dat hij het wilde doen om wat te verdienen, geloofde Rivers hem op slag. Hij zat nog even na te grinniken en besliste toen: „Kijk eens, ik wil er nog eerst even een nachtje over slapen. Jij woont in het Bancroft Hotel, zei je?”
„Dat klopt, ja.”
Rivers stond op en stak zijn hand uit: „Praat hier met niemand over.”
Bob protesteerde: „Maar mijn beide vrienden weten ervan.”
„Goed, maar laat dat dan ook de volstrekt enigen zijn. Totaal niemand anders. Als ik in de gaten krijg dat je er met anderen over gepraat hebt, gaat de hele grap niet door. Gesnapt?”
„Gesnapt.”
Rivers legde een hand op Bobs schouder en schudde hem vriendschappelijk door elkaar.
„O.K. dan. Ga jij het eerst weg. Niemand hoeft ons nodeloos samen te zien. Ik bel je morgen in de loop van de dag op. En mond dicht.”
„O.K., mijnheer Rivers. Tot ziens.”

* * *
Het telefoontje van Rivers kwam om half vijf de volgende middag. Het was heel kort.

„Bob Evers?”
„Spreekt u mee.”
„Wacht even. Om zeker te weten dat jij het bent, wat dronk ik gistermiddag?”
„Sinaasappelsap.”
„O.K. Ik heb er over nagedacht. En natuurlijk hier en daar naar je geïnformeerd. Ik voel er veel voor. Maar ik wil voor die tijd alles nog eens grondig bespreken en ook je twee vrienden leren kennen.”
„Natuurlijk, mijnheer Rivers.”

Jan en Arie hadden beiden meegeluisterd met hun oren tegen de telefoonhoorn en zij dansten nu, geluidloos, van lol op hun tenen rond door de hotelkamer. Bob wenkte hen half lachend, kalm te blijven. Rivers ging door: „Ga naar een telefooncel. Nu meteen. Bel me van daaruit op om een afspraak te maken.”

„Komt voor elkaar, mijnheer Rivers.”
Rivers vertrouwde blijkbaar de hoteltelefonisten evenmin als Bob, die haastig naar buiten schoot, de dichtstbijzijnde telefooncel opzocht en het consulaat belde.
„Weer met Evers, mijnheer Rivers.”
„Sta je in een cel?”
„Die op de hoek van Prince Albert Road.”
„Goed. Ik woon 275 Victoria Boulevard. Het is een alleenstaand huis. Zorg dat je daar vannacht om één uur bent met je twee vrienden. Loop door de tuin achterom en klop op de tuindeuren. Heb je dat?”
„Pico bello, mijnheer Rivers.”
„Tot vannacht dan. Een uur.”

* * *
Er bestond nu voor de drie vrienden geen enkele twijfel meer: de ambtenaar van de Consulaire Dienst, de heer Fred Rivers, was zelf niet helemaal (of helemáál niet) gerust over de inhoud van zijn vijf kisten. Arie Roos (plat achterover op bed liggend met de handen onder zijn roodharig achterhoofd) grinnikte daarover tegen het plafond: „Je weet hoe die Amerikaanse landgenoten van jou zijn als het mogelijke spionage betreft, Bobbie. Als ze erachter zouden komen dat vriend Rivers zo nonchalant is geweest om geheime papieren op te bergen in gewone trein- en scheepsbagage, dan zwaait er wat voor hem. Dan kan hij zijn verdere loopbaan in de Diplomatieke Dienst wel op zijn voetzolen schrijven.”

Dat was niet waar Jantje Prins de meeste lol over had. Die kon er maar niet overheen komen dat Rivers nog driehonderd dollars zou gaan neertellen voor het plezier hen te helpen om die kisten uit de handen van Dalmonte’s snuiters te houden.
„Hahaha!” lachte Jan telkens weer. „Dàt noem ik het toppunt van financiële humor!”
Maar Bob was het daar niet mee eens: „Het toppunt van humor zou zijn”, beweerde hij, „als Dalmonte de zaak had opgegeven en er helemaal geen overval hier beráámd was! Heb je er al eens over nagedacht wat we dan moeten doen?”
Jan hield in dezelfde seconde op met lachen.
„Frisse morgen! “ zei hij, geschrokken. „Dan . . .” „Juist”, zei Bob. „Wat dan?”
„Dan . . . dan rijden wij en Rivers, elk in een auto, domweg achter die bestelwagen aan. Maar er komt dan helemaal geen overval . . . Tante Mijntje! Dan rijden we domweg naar het huis van Rivers. Met kisten en al!”
„Nee”, zei Bob. „O, nee. Dan halen we een ander stuntje uit. Die dikke daar bedenkt er wel wat op. Maar ik zou me daar maar niet al te sappel over maken. Denk jij nou heus dat Dalmonte, razend als hij is, het heeft opgegeven?” „Nee!” zei dikke Arie, vol overtuiging. „Alles, maar dát niet. Wanneer komt de Nancy May hier de haven binnen?” „Volgende week dinsdag.”
„Dan hebben we tenminste de tijd om uit te slapen en alles terdege voor te bereiden. Het is natuurlijk van groot nut als we de hele weg vanaf de kade naar de bungalow van Rivers precies op ons duimpje kennen.”
„Dat wel. Want we moeten er minstens een half uur met die truck tussenuit om op ons gemak die kisten door te snuffelen.”
„Ja. Om dáár een geschikte plek voor te vinden zal geen kleine toer zijn, op dit dichtbevolkt stuk eiland.”
„Eerst vanavond met Rivers praten. Als dat achter de rug is, kunnen we onze plannen pas precies uitwerken.”

* * *
Maar dat nachtelijk gesprek met Rivers bracht geen onverwachte complicaties. De consulaire ambtenaar had zijn vrouw al naar bed laten gaan of gestuurd. Te klokslag één uur, toen zij alle drie door de palmentuin naar de schemerig verlichte achterdeuren van zijn villa, kwamen sluipen, dook hij onverwacht tussen de struiken op, een sissend geluid makend.

„Pssst! Hier ben ik!”
Jan maakte een sprong van bijna een halve meter zijwaarts een bloemperk in en Bob liet zich meteen plat op zijn buik vallen.
„Grapjas!” gromde dikke Arie, die in elkaar was gedoken. „Ik dacht dat we op de glazen deuren moesten tikken.” „Was ik ook van plan”, fluisterde Rivers. „Maar ik bedacht me later. Als mijn vrouw ons beneden hoort praten, heb je kans dat ze komt kijken wie er zijn en ze is zo nieuwsgierig, weet je. Laten we maar op de bank achter in de tuin gaan zitten.”
Achter in zijn tuin, onder een overkoepeling van ruisende palmen, lag een vijvertje met een stenen zitbank er vlakbij. Dicht tegen elkaar gedrukt konden ze daar precies met zijn vieren op.
„Laten we het niet te lang maken”, zei Rivers zacht. „Ik zal op jullie voorstel ingaan. De dag vóór de Nancy May binnenkomt zal ik jullie nog even bellen om alles definitief te regelen. Maar vóór die tijd moeten we elkaar niet meer zien. Ik heb al met een besteldienst getelefoneerd en op die dag is er een wagentje met chauffeur beschikbaar. Die chauffeur is een Chinees en die zal niet veel herrie veroorzaken. Ikzelf rijd in mijn eigen wagen, dat is een Engelse Austin. Een lichtgrijze gesloten Austin. En jullie?” „Hebben we al geïnformeerd. Wij huren een grote Amerikaan van een garage hier. Een bruin-en-beige niet al te nieuwe Chevrolet. Dus wij rijden vlak achter die bestelwagen en u volgt ons weer.”
Rivers knikte: „Dat lijkt me het beste, ja. Dan kan ik een oogje houden op de hele vertoning en eventueel een handje helpen met mijn eigen pistool. Maar luister eens . . . Er komt natuurlijk, na afloop van de hele pret, politie aan te pas. Je hebt alle kans dat er iemand passeert, ziet wat er gebeurd is en de politie gaat waarschuwen.”
Arie kwam tussenbeide: „Luister, mijnheer Rivers. Als wij het goed begrepen hebben, is het allerbelangrijkste van de hele zaak dat die vijf kisten veilig en zo snel mogelijk bij u thuis belanden. Klopt dat?”
Rivers zei haastig: „Jazeker klopt dat. Daar is het allemaal om begonnen. Geen ingewikkelde geschiedenissen over wat er in die kisten zit.”
Arie knikte: „Precies, mijnheer Rivers. Zo gauw we die bandieten klem hebben, stapt een van ons naast de chauffeur ervan en rijdt die bestelwagen naar uw huis. De kisten worden uitgeladen en daar hoeft verder zich niemand mee te bemoeien.”

Rivers knikte heftig: „Precies. Dat interesseert de politie ook verder niet. Er is een overval gedaan op een bestelwagen en de overvallers zijn op hun beurt onschadelijk gemaakt door voorbijgangers en mij. Heel eenvoudige zaak.”

Zij praatten zacht nog wat heen en weer, maar het verdere geklets kon de drie jongens weinig bommen. Zij hadden hun eigen ideeën over wat er zou gaan gebeuren en zolang Rivers maar met hen meespeelde, vonden zij alles wat hij verder zei, best. Na tien minuten stond Bob op.
„Ik geloof dat we het eens zijn, mijnheer Rivers. Dus wij horen van u op de dag vóór de Nancy May binnenkomt?” „Of in de ochtend, als het schip pas in de middag arriveert. Hoe korter er voor, hoe beter natuurlijk. Dan kunnen er intussen zoveel te minder verrassingen uit de bus komen. Vinden jullie alléén de weg terug door de tuin?”
„Natuurlijk. Wel te rusten, mijnheer Rivers.”
„Wel te rusten. En denk eraan, jongens, mond dicht hoor!”

* * *
Zij wandelden terug naar de stad over een slingerende, hellende asfaltweg, in het schijnsel van een saffraangele driekwart maan die scheef boven een heuveltop hing. „Hij gaat MIJ een beetje te vlot op alles in”, zei Jan op bedenkelijke toon, na een minuut of wat.

„Hij zit klem”, oordeelde Bob. „Vast en zeker. Hij wil helemaal geen herrie over die kisten hebben.”
„Of”, opperde Jan, „hij is bezig, ons bij het been te nemen. Hij gaat vlot op onze voorstellen in, maar heeft intussen alles tegen de politie verteld. En dan lopen wíj op een werkelijk schitterende manier in een warnet van moeilijkheden waar de honden geen brood van lusten.”
Bob liep daar even over na te denken.
„Nee”, zei hij ten laatste. „Dat geloof ik niet. Dan had hij niet zo schichtig zitten doen in zijn eigen tuin. Dan had hij ons wel binnen gelaten.”
„Dat kan komedie zijn geweest. Om het allemaal echt te maken. Toen kwam Arie tussenbeide: „Nee!” zei die op besliste toon. „Zo afschuwelijk slim is die Rivers niet. Dat merk je aan alles. Bob heeft gelijk. Hij is inderdaad bang dat die kisten worden gestolen. En als die eenmaal gestolen zijn, dan worden ze door de bandieten doorzocht. Rivers kan óók niet weten dat er juwelen in verstopt zitten. Denk je nou de positie van die Rivers eens in, Jan! Die man wordt al dagenlang gek van het prakkizeren waarom er zo'n jacht gemaakt wordt op die vijf kisten. Dadelijk verdenkt hij zijn vrouw ervan dat ze per vergissing Joost-mag-weten-wat voor geheime stukken erin heeft gedaan. Als de Britse politie die kisten moet gaan opsporen wordt het een mooi schandaal! Mooi figuur slaat dan de Amerikaanse diplomatieke dienst! Die Rivers is inderdaad dood- en doodzenuwachtig. Hij hoopt maar één ding: dat wij de voor hem mysterieuze bandieten inderdaad kunnen verrassen en de bestelwagen met die vijf kisten bij hem thuis neerzetten terwijl hij met eventuele politie praat.”
„Ik vind het maar hoog spel”, bromde Jan.
„Weet jij wat beters?”
Jan wist niets beters. Het enige wat hen overbleef was: hoog spel spelen.

* * *
In de dagen die volgden bleven onze drie vrienden bezig met de voorbereiding van allerlei belangrijke onderdelen van hun plan. Arie Roos, die de onschuldigste ogen kon opzetten en het beste een verhaal vertellen, ging een beetje in havenkroegjes rondhangen en links en rechts een praatje maken, tot hij ten laatste in contact kwam met een uit het Franse Vreemdelingenlegioen gedeserteerde Duitser, (die het laatst in Dien Bien Phoe had gevochten) en hem tegen een redelijke prijs hielp aan twee automatische pistolen met twintig patronen het stuk. Het waren allebei Brownings en van hetzelfde kaliber, hetgeen wel zo handig was. Jan Prins wandelde enorme afstanden heen en weer over de weg die van de haven leidde naar Victoria Boulevard, waar de villa van Rivers was gelegen en prentte elke tien meter en elke bocht van die weg in zijn geheugen. Het duurde niet lang of hij verklaarde dat hij de ideale plaats wist om de truck te overvallen.
„Jongens”, vertelde hij, „de weg slingert daar in enkele lussen langs de hellingen van wat onsteile heuvels, met links en rechts bomen, struiken of ruw, rotsig terrein. Huizen staan daar niet in de buurt en het is een opgelegd pandoertje voor een gewapende overval. Zelfs de knal van eventuele schoten wordt zo goed als zeker snel gedempt door de boomgroei eromheen. Hoogstens denkt men dat de een of ander een geweer staat te proberen. Er wordt hier een hoop geschoten door Jan en alleman. Dat was inderdaad zo, hadden de jongens tot hun voldoening opgemerkt. Er schenen duizenden particulieren in Hong Kong over vuurwapens te beschikken — al dan niet op grond van officiële vergunningen — en op de meest vreemde uren van de dag of zelfs de nacht hoorde men series schoten knallen uit het heuvelgebied; vermoedelijk als men daar zich oefende in schijfschieten. En terwijl Jan het terrein in zich opnam, was Bob bezig geweest met een inspectie van alle zijwegen welke wegvoerden van de weg die de bestelwagen zou nemen. Die bandieten verrassen was één ding . . . maar dan naarstig zèlf met die truck uit het gezicht verdwijnen was een nog belangrijker punt. Maar op de derde dag vond Bob wat hij zocht: een slecht onderhouden weggetje dat tegen een heuvel opslingerde en waaraan, op tweehonderd meter hoogte, een pracht van een ruïne was gelegen. De inrijpoort was vrijwel ongeschonden en het roestige ijzeren hek ervan stond open. De oprijlaan was overwoekerd met halftropische varens en bloemen en liep licht gebogen . . . naar de half door planten overwoekerde resten van wat eens een luxueus landhuis moest zijn geweest, blijkbaar door brand verwoest. De tuin, die eens vermoedelijk keurig onderhouden was geweest, leek nu het soort van oerwoud zoals men in Hollywood-films aantreft, maar achter deze ruïne, verscholen achter een scherm van laag afhangende, ongesnoeide boomtakken stonden de vier muren van wat eens de garage of een koetshuis was geweest. Het houten dak en de toegangsdeuren waren eruit gebrand, maar de muren zelf waren blijven staan en vormden een ideale schuilplaats, waar men met twee auto's zonder moeite kon binnenrijden. „Dit is het”, zei Bob, „en niets anders.”
De rest van de dag bracht hij door met het kopen van wat gereedschap, in de vorm van nijptangen, spijkerlichters, een hamer, wat nieuwe spijkers en zo meer. Per slot van rekening was het zaak die kisten zo snel mogelijk open te krijgen en zo mogelijk ook weer dicht, zonder dat het al te erg zichtbaar was, dat zij open waren geweest. De avond van de dag waarop zij gedrieën op bed lagen in hun kamer in het Bancroft Hotel (het er volkomen over eens zijnde, dat zij aan alles gedacht hadden wat een mens bij mogelijkheid maar had kunnen voorzien) ging de telefoon naast het bed.
„Hallo?”
De bekende stem van Rivers kwam uit de hoorn. „Is dat Mr. Evers?”
„Dit is Evers, ja.”
„Herken je mijn stem?”
„Ja zeker.”
„Prima. Het betrokken schip heeft wind mee gehad en komt wat eerder binnen dan verwacht was. Het meert morgenochtend elf uur. Ik ben bij de rederij geweest. Die boel van mij wordt vrij snel uitgeladen. Ik ben om twee uur op de kade om het op te halen. Alles zoals afgesproken.”
„Ik begrijp het”, zei Bob langzaam. „En alles blijft bij onze afspraak?”
„Alles. Hebben jullie alles voorbereid?”
„Ik geloof niet dat we iets hebben vergeten.”
„O.K. dan. Jullie rijden in die Chevrolet?”
„Die staat voor ons gereserveerd.”
„Goed. Tot morgen. En succes.”
„Van harte hetzelfde”, zei Bob, en legde de hoorn neer. Jan en Arie keken hem gespannen aan.
„Was dat onze vriend Rivers?”
„Dat”, zei Bob, „was onze vriend Rivers. Jan, ga vast die Chevrolet huren. Morgen om twee uur moeten we op de kade zijn.”
Jan veerde van het bed overeind als een elastieken bal. „Gelukkig! Dat wachten ging werkelijk op mijn zenuwen werken.”

* * *
De ochtend van die dag brak aan met een stralend blauwe lucht, maar tegen elf uur kwam een lichte mist opzetten. De felle, scherpe schaduwen die de zon wierp werden vager en flauwer van omtrek en tegen één uur begon het te waaien, terwijl tevens geelachtig grijze wolken vanuit zee kwamen aandrijven. De Chinese winkeliers haalden in allerijl hun uitstallingen naar binnen en sloopten hun zonneschermen. De duizenden vissersjonken in de havenbaaien vertoonden een koortsachtige activiteit.

„Storm op komst!” was de meest gehoorde opmerking, in tientallen verschillende talen en voor een zo vlak aan zee gelegen stad als Hong Kong, met een enorme haven en pontverkeer tussen de verschillende delen van de kolonie, was een storm een gebeurtenis die het leven van de gemeenschap op grondige wijze kon ontwrichten. De Nancy May was zelfs nog een uur eerder binnengevallen dan de rederij had aangekondigd en toen de drie jongens, met inachtneming van de nodige omzichtigheid, om elf uur over de kade van het India Dock liepen, was men al druk bezig met het laden en lossen. Zij hadden niet het vaagste idee óf er zich handlangers van Dalmonte tussen de drukte op de kade bevonden en evenmin of deze handlangers, zo zij er al waren, hen van aanzien of beschrijving kenden. Maar de jongens namen, nu de laatste kans om de juwelen te bemachtigen vóór hen lag, geen enkel onnodig risico. Zij bekeken vluchtig het schip, en de kade en zochten snel de plaats uit waar zij met hun Chevrolet die middag zouden gaan staan wachten. Daarna poetsten zij ijlings de plaat. Arie hees zijn broek bij de riem omhoog.

„Laten we een ferme lunch nemen, jongens. Ik heb trek.” „Brrr!” knorde Jan, met een rilling. „Ik kan geen eten zien. Ik ben veel te veel in spanning om zelfs maar aan eten te denken.”
„Dom”, zei Arie. „Heel dom. Van een lege maag word je alleen maar hoe langer hoe zenuwachtiger.”
De bruin-en-beige gelakte Chevrolet stond braaf te wachten in de garage van het Bancroft Hotel en tot kwart voor twee bleven zij, na de lunch, op hun hotelkamer, afwachtend of Rivers op het laatste moment misschien nog zou opbellen met een wijziging in zijn plannen of iets dergelijks. Maar de telefoon bleef zwijgen. Jan dronk het ene glas water na het andere, met kleine slokjes en keek onafgebroken uit het raam, waarachter nu de wind in lange, suizende uithalen begon aan te wakkeren. De lucht geurde scherp naar spattend zeewater en zat vol wervelende bladeren, die nu werden losgerukt, want het had hier in geen weken fiks gewaaid.
„Dadelijk barst de regen los, jongens”, waarschuwde Jan. „Zoveel te beter”, vond Bob, op tevreden toon. „Voor mijn part regent het kapok met spiraalveren.”

Om kwart voor twee, toen zij, met tot aan de kin dichtgeknoopte windjakken aan, de ingang van het hotel uitdoken om in de garage hun Chevrolet op te pikken, gierde de wind met sterkte zeven of acht en het regende nog wel geen kapokbedden, maar wel takjes, bladeren, stof en gruis en wat er verder aan losse rommel in de straten van Hong Kong wegblaasbaar was. Wolken sinds weken opgehoopt kalkstof en steengruis werden opgewerveld van enkele der bergtoppen waarop men met constructiewerk bezig was en ieder die zich niet strikt nodig op straat moest vertonen, bleef wijselijk binnen. Lange, gele golven kwamen de Hong Kongse haven binnenrollen en enkele verlate vissersjonken, telkens door rukwinden gevaarlijk scheef neergedrukt, kwamen haastig binnenstuiven; hun bemanningen vechtend met de bamboe-zeilen of achterover hangend aan de roerstok. Enkele vrachtschepen, die aan een kade aan de lage wal hadden gelegen, waren verhaald naar het midden van de haven, waar zij geen kans liepen tegen kademuren te worden gebeukt en lagen daar aan hun ankerkettingen te rijden; hun boegen de aanrollende golven splijtend. De Nancy May echter, die was binnengekomen toen de nadering van de storm al bekend was, had een ligplaats gekozen aan de hoge wal van het India Dock en lag daar in de luwte haar lading te lossen; aan bak- en stuurboordzijde tegelijk. Aan de waterzijde lagen Chinese prauwen waarin balen katoen werden neergelaten. Op de kade wachtten twee kleine en niet al te nieuwe vrachtauto's. Tien meter verder stond een klein bestelwagentje, met een hoekige vierkante carrosserie (zoals je ze veel zag op de vrachtwagentjes die overgenomen werden uit legerdumps). Het ding was donkerblauw geverfd en droeg geen namen of opschriften. Wéér een eindje verder stond een keurig blinkend lichtgrijs Engels autootje, met achter het stuur een man met een hoed, die kalm zat te roken.

Zij konden het zich niet veroorloven over de kade heen en weer te gaan rijden en op die manier de aandacht te trekken. Zij schoten dus rechtstreeks af op de plek die zij dagen tevoren daarvoor hadden uitgekozen: een open ruimte tussen twee lange loodsen, waar nog enkele andere auto's (vermoedelijk van administratief personeel) stonden geparkeerd. Door er achteruit in te draaien en hun plaats precies uit te kiezen, bleef de radiator van de Chevrolet zover naar voren steken, dat Arie en Jan, die voorin zaten, de Nancy May in de ganse lengte in de gaten konden houden. Intussen wakkerde de wind van minuut tot minuut aan en vóór het dashboardklokje op twee uur stond, kwam een losgewaaide lap rubberoïd van een der loodsdaken als een wilde vleermuis door de lucht fladderen. Wolken meel, cementstof en gruis woeien scheef over de pier. De arbeiders op de kade zelf hielden hun armen beschermend voor hun ogen en leunden scheef tegen de winddruk in. Plotseling schoot Jan overeind achter het stuur. De bestelwagen was in beweging gekomen.
„Dáár komen onze kisten aan de beurt!”
„Rivers zijn kisten bedoel je zeker.”
Een dunne laadboom zwaaide buitenboord en liet snel een withouten kist zakken, gevangen in vier kettingen. Rivers verliet de Austin; zijn hoed met beide handen vasthoudend, liep naar een man toe met een uniformjas aan en tekende een papier af. Toen woei het al zo hard, dat de laatste kist, afdalend aan zijn laadboomketting, met een eraan gebonden touw in bedwang moest worden gehouden om niet te woest te gaan slingeren. En zonder waarschuwing begon het te regenen; niet met een schuchter begin, maar alsof er de kraan van een reusachtige douche werd opengezet. De vette stralen regen zwiepten scheefgeblazen over de kade, spetterden tegen autozijkanten alsof zij er tegenaan gespoten werden en binnen een minuut leek de kade een ondiep, vuil vijvertje, waarover de plassen schuimend werden voortgeblazen. Rivers holde terug naar zijn Austin en dook erin. De laatste kist werd haastig in de bestelwagen geschoven, de deuren ervan dichtgeklapt en daarna dook ook de Chinese chauffeur achter zijn stuur en reed voorzichtig weg door de zwiepende regen; even later door de Austin gevolgd. De drie jongens zaten vol aandacht voorovergebogen, achter de zwiepende ruitenwissers.
„Vooruit, Jan! Achter de Austin aan.”
Jan schakelde in en de neus van de Chevrolet kwam tussen de loodsen uit. De volle kracht van de wind sloeg zwaar tegen de zijkant. De Austin reed maar heel langzaam en Jan snapte waarom. Hij gaf zelf wat meer gas, passeerde het kleine Engelse wagentje en ging een meter of dertig achter de truck rijden. De regen was nu zo dicht, dat Jan werkelijk goed uit moest kijken, wilde hij de blauwe achterkant van het bestelwagentje in zicht houden. Deze tropische regens waren nu eenmaal heel wat anders dan het schuchter gedriezel in meer gematigde klimaten. Als het hier ooit regende, dan geschiedde dat ook met volle overtuiging. Arie en Bob hadden elk hun pistool, geladen en wel, op de zitbanken liggen en zaten er bovenop. Bob, achterin de Chevrolet, keek uit door het achterraampje en juist toen Jan, de bestelwagen volgend, van de kade afzwenkte, een zijstraat in, riep Bob: „Daar komt een grote Amerikaan in volle vaart de kade af! Het is een twee jaar oude Chrysler, geloof ik.”
„Wie zitten erin?”
„Dacht je dat ik dàt zien kon, met die regen?”
Het door de Chinees bestuurde bestelwagentje reed met een heel kalm gangetje het havenkwartier uit, enkele hellende straten door en bereikte na een minuut of vijf een slingerende weg die eerst door een buitenwijk voerde die tegen een heuvelhelling was aangebouwd en daarna overging in het verlaten gedeelte dat Jan Prins al had gesignaleerd als het meest geschikt voor een gewapende overval. Het was intussen volkomen noodweer geworden. Middelgrote takken, van de bomen aan weerszijden van de weg gerukt, lagen op het asfalt, samen met flarden van palmbladeren. De regen sloeg zo dicht en hard op het wegdek neer, dat de druppels terugspatten in een soort van stuifmist. Terwijl hij de buitenweg opzwenkte, vroeg Jan: „Hoe is het achter ons, Bobbie?”
„Zelfde. De Austin hangt een meter of vijftig achter. Maar de Chrysler heb ik al in geen drie minuten meer gezien.” Arie merkte kalm op: „Die volgt de Austin. Niet ons. Door het slingeren van de weg kunnen we hem ook niet zien. En bovendien. . .”
Een schreeuw van Bob viel hem in de rede: „Daar komt hij aanzetten! Hij passeert nu de Austin!”
Vlak daarop schalde het geluid van een tweetonige hoorn door het brullen van de wind en het kletteren van de regen op het autodak.
„Hij wil ons óók voorbij, jongens! Arie, wegduiken!” Bob en Arie doken allebei laag onder in hun Chevrolet, terwijl Jan zover mogelijk naar rechts uithaalde om de Chrysler gelegenheid te geven te passeren. De grote wagen kwam hen in volle vaart achterop en Jan, snel opzij kijkend op het ogenblik dat de wagen op gelijke hoogte met hem was, zag twee grimmig kijkende kerels voorin zitten. De man naast de bestuurder keek scherp naar de Chevrolet, maar scheen gerustgesteld doordat hij alleen maar een soortement jongen aan het stuur ervan zag zitten, en zei iets tegen de bestuurder, die spotlachend knikte. Wéér schalde de Chryslerhoorn enkele malen achtereen, met als gevolg, dat nu de bestelwagen naar rechts begon uit te wijken. En vlak daarop gebeurde alles in snel tempo, vlak achter elkaar. De Chrysler trok op, tot de wagen links naast de bestelauto reed; een arm kwam uit het rechterportierraam te voorschijn met een pistool erin, dat op de Chinese bestuurder werd gericht. Deze schrok blijkbaar op niet geringe wijze, want het wagentje slingerde gevaarlijk en remde dan zo snel af, dat de achterwielen slipten. De Chrysler schoot dóór, passeerde de bestelwagen en verdween voor de drie jongens uit het gezicht. Dat was precies wat zij hadden verwacht . . . Dit was de traditionele manier om een andere wagen al rijdende tot stoppen te dwingen. Jan liet de Chevrolet doorschieten tot vlak achter de bestelwagen, terwijl Arie en Jan de portieren al opengooiden. Nog vóór de Chevrolet geheel tot staan was gekomen, door Jan schuin over de weg gezet (om de Austin van Rivers het verder rijden te beletten; een uitgekiend onderdeel van hun plan) waren Arie en Bob, elk met een pistool in de hand, eruit gesprongen en aan weerszijden verdwenen in de dichte begroeiïng van bomen en struiken. Die hele manoeuvre had alles bij elkaar nog geen vijf tellen geduurd en Arie en Bob zaten al verscholen tussen de van regen druipende struiken, toen de twee bandieten uit de Chrysler de portieren van de bestelwagen bereikten en die openrukten.
„Kom eruit!” zeiden zij tegen de Chinees.
De gele zoon van het Hemelse Rijk zag verschrikkelijk bleek en kwam haastig achter het stuur vandaan, bijna struikelend toen hij uitstapte; de armen hoog boven het hoofd gestrekt en aan één stuk door jammerend in een mengsel van Chinees en Engels. Dat was precies het moment waarop Bob en Arie hadden gewacht. Een schot knalde van tussen de door de wind heen en weer gesmeten bomen. Een kogel scheurde zich door een spatbord van de bestelwagen en de stem van Bob riep: „Handen omhoog! Snel!”
De bandiet aan de rechterkant van de bestelwagen, die juist was begonnen daar in de cabine te klimmen, hoorde dat die schreeuw van de overzijde van de weg kwam. Hij aarzelde. Maar hij had Arie vlak achter zich in de struiken . . . Een tweede schot suisde langs zijn oor en dwars door de cabine.
„Jij ook, kaffer!” brulde Arie.
De bandiet keek om . . . maar zag niets dan regen, natte bladeren en wild heen en weer zwiepende bomen, terwijl hijzelf totaal niets had om zich achter te verschuilen. Arie was niet van plan om enig risico te nemen. Hij vuurde een tweede kogel af, die zich hoog door de zijkant van het bestelwagentje boorde en brulde: „Pistool laten vallen! Snap je dat niet?”
De man keek nog steeds schichtig naar het woeste bewegen van nat gebladerte achter hem, opende zijn vingers en liet zijn pistool op de natte asfaltweg vallen.
„Keer je met je rug hierheen en loop achteruit!”
De vent stak de handen in de lucht, trok zijn hoofd diep weg in zijn jaskraag tegen de nog steeds genadeloos neerslaande regenstralen en kwam, als een krab achterwaarts schuifelend, op de struiken af. Bob had intussen aan de andere kant eenzelfde manoeuvre uitgehaald, maar híj had met zijn man iets minder last gehad dan Arie met de zijne. De man daar was meteen achteruit op de struiken afgekomen. Bob gaf hem een klap op het hoofd, zag de vent ineenzakken en wenkte Jan, die de sleuteltjes meteen uit het slot van de Chevrolet trok en achter het stuur van de bestelwagen sprong. De Chinees stond nog steeds met een ontsteld gezicht in de wind en de regen op de weg, aan één stuk door jammerend in zijn rare taaltje. Bob rende vóór om de bestelwagen heen, raapte het pistool van de tweede bandiet op en schreeuwde: „Kom mee, Arie!” De dikke Arie kwam kletsnat tussen de struiken uit, liep snel naar de Chrysler, mikte en schoot de twee achterbanden ervan stuk. Jan schakelde in en begon langzaam langs de nu vleugellamme wagen te rijden. Arie greep het nog openhangend portier en zwaaide zich naar binnen. Bob zat daar al. De Chinees en de tweede bandiet stonden nog steeds op de weg, maar nu kwam Rivers zelf aanhollen, met fladderende haren en zijn eigen pistool in de vuist. Arie, met zijn hoofd buiten het portier, zag dat nog juist, vóór de bestelwagen weer naar het midden van de weg zwenkte. Daarna was alles wat er verder achter hem gebeurde, door de Chrysler aan zijn zicht onttrokken. Jan zat gebogen achter het stuur, scherp naar de weg turend. Bob gaf een korte aanwijzing: „Vierhonderd meter verder is een zijweg naar rechts. Daar rijd je in. Dan komt er links een verwaarloosde inrijpoort. Daar moeten we wezen.”
Arie zat stil voor zich uit te grinniken.
„Het had niet mooier kunnen lopen, jongens.”
„We hadden het ook verduiveld goed uitgekiend”, zei Bob kort. „Tot dusver is Rivers volmaakt gelukkig. Wij hebben de truck in veiligheid gebracht. Hij móét natuurlijk de politie erbij halen, anders maakt die Chinese chauffeur later een enorme keet. Maar Rivers zegt dat hij ons gevraagd heeft, zo gauw de schietpartij begon, zijn diplomatieke kisten in veiligheid te brengen. En dat doen we nu. Ja . . . hier rechtsaf, Jan!”
Vijf minuten later was het bestelwagentje achter de ruïne van het afgebrande huis gereden en geparkeerd tussen de beschutting van de vier nog overeind staande muren van de ex-garage. Maar. . . met één ding hadden zij geen rekening gehouden: dat het regenen zou. Op alle voorgaande dagen had de zon stralend geschenen, maar nu hadden zij te maken met stralen regen. Het was onmiddellijk duidelijk, dat van kalm uitpakken van de vijf kisten volgens hun oorspronkelijk plan geen sprake kon zijn.
„Er is maar één manier”, besliste Bob. „We zullen het binnen in de wagen moeten doen of alles wordt kletsnat.” Hij sprong naar buiten en greep het gereedschap dat hij onder een stapeltje losse stenen in een hoek had verstopt. Intussen had Jan de achterdeuren al geopend. Daarna begonnen ze als dollen te werken in een veel te enge ruimte, want de vijf kisten vulden bijna het ganse vloeroppervlak van het bestelautootje en alleen Bob had voldoende vrijheid om te staan. Beide anderen zaten gehurkt op de nog gesloten kisten en op die manier begon het koortsachtig onderzoek. De spijkers kwamen zonder veel moeite uit de eerste kist . . . het deksel ervan werd opgelicht en onthulde een bovenlaag van stapels hemden, ondergoed en lakens. Een voor één lichtten zij de stapeltjes eruit en Arie stouwde ze, in de volgorde waarop zij te voorschijn kwamen, op de nog ongeopende kisten naast hem. Dat ging allemaal vrij vlot. Maar Jan mompelde: „Als een vrouw dat heeft ingepakt ziet ze vást en zeker dat er iemand aan is geweest. Zelfs mijn moeder zag het, als er iemand anders in een van haar laden of kasten had gezeten.”
„En wat dan nog?” vroeg Bob, dieper in de kist gravend. „Er is toch niets uit verdwenen, zeker? En ze kan denken dat de boel door het transport en het lossen en laden wat door elkaar is geraakt.”
„Dan ken jij vrouwen niet en hun manier van inpakken”, bromde Jan.
„Kakel niet zoveel, maar werk door”, vermaande Arie. „Zit die hele kist vol met linnengoed en zo?”
Bob groef wat dieper en rapporteerde: „Nee . . . hier komen boeken . . . allemaal boeken. De rest is boeken.”
„En zeker geen pakjes in papier van dat warenhuis?” „Heel zeker.”
„Dan weer inpakken.”
Terwijl hij de stapeltjes die hij in de juiste volgorde van Arie aankreeg, aan Bob dóórgaf, merkte Jan op: „Je zult zien dat het natuurlijk weer de allerlaatste kist is die we open maken. Dat is altijd zo. Begin je in een bovenste la iets te zoeken, dan zit het in de onderste. Maar begin je onderaan, dan zit het juist boven.”
De eerste kist was snel weer gevuld. Bob legde er het deksel op en begon de spijkers uit nummer twee te trekken, terwijl Jan het deksel van nummer één netjes weer vast timmerde en het resultaat tevreden bekeek. Niet te zien dat die open was geweest. Piepend kwam de laatste spijker uit het tweede deksel.
„Kijk. . .”, zei Bob. „Dit is breekbaar en zo. Pak aan, Arie.” Met armenvol haalde Bob theepotten, losse deksels, kopjes en glazen te voorschijn, alle dik verpakt in kranten en oud pakpapier. Twee minuten later gaf hij een schreeuw: „jongens, zouden we nu eindelijk eens geluk hebben? . . . Ja! Dit is het bruin-en-gele papier van „The Galleries”!” Arie ging op zijn knieën op de laatste der drie kisten zitten, met zijn hoofd boven de nu half leeg geruimde nummer twee, waaruit Bob nu enkele pakken opviste, met de adreslabels er nog op, de naam van Fred Rivers vermeldend. Jan waarschuwde haastig: „Maak ze niet onnodig open! We kunnen meteen zien welke we moeten hebben, want daar zit natuurlijk een gaatje in het papier geprikt.” Pak nummer één was een min of meer rechthoekig geval, dat nogal zwaar aan voelde, èn slap, èn massief. Arie betastte het: „Geen gat te zien. Het is een of andere opgevouwen lap stof. Wie volgt.”
Pak twee en drie waren veel zwaarder en massief. „Boeken”, zei Bob. „Ik kan ook geen gat ontdekken.” Arie keek ze voor alle zekerheid met Jan nog even na en legde ook die opzij. Bob viste weer iets uit de kist op. „Dit lijkt me méér waar we naar zoeken. . .”
Jan vroeg in spanning: „Rammel er eens mee? Het is hier zo schemerig . . . je ziet zowat niks.”
Bob schudde het nogal grote pak en duidelijk hoorden zij dat er binnenin enkele voorwerpen heen en weer schudden. „Wat is het voor een ding?”
Bob keerde het om en om, terwijl zijn vingers de vormen onder het papier betastten.
„Ik snap niet wat het zijn kan.”
„Weegt het veel?”
„Nee, heel weinig!”
„Verknoei nou geen tijd meer en. . .”
Bob riep opgewonden: „Hier zit een gat in het pakpapier gestoken!”
„Klets dan niet langer en maak het open.”
Arie vroeg: „Zit er een touw omheen of is het dichtgeplakt?”
„Dichtgeplakt. Met cellotape -plakspul.”
Jan tastte meteen in zijn broekzak: „Daar heb ik een rolletje van bij me.”
„Als het maar niet nat is geworden door de regen . . .” „Daar heb ik aan gedacht. Zit in mijn zakdoek. Hier.” Arie zat op zijn knieën temidden van de proppen kranten met kopjes en schoteltjes, zijn neus boven het pak. Bob begon nu aan één zijde de stripjes cellotape voorzichtig los te trekken en vouwde daarna het papier open. Hij loerde naar binnen. Beide anderen vroegen ademloos: „Wat is het?”
„Zie je wat?”
Bob begon te lachen: „Het is een schemerlampje. Met de kap omgekeerd erop.”
„Als je er iets in ziet zitten, kun je het eruit schudden.” „Dadelijk is het de stekker die we hoorden rammelen.” Maar het was niet de stekker. Zo gauw Bob het pak omhoog hield, met de open zijde naar beneden, kwamen er enkele losse voorwerpen uitvallen die hard neerkwamen op het deksel van de kist waarop Arie's handen rustten. „Stop maar! Dat zijn ze!”
De vier handen van Jan en Arie schoten naar voren. „Dit moet de Coroni-smaragd zijn! Jongens, wat een knots van een steen! En het kettinkje zit er nog aan.”
Jan hield een parelsnoer omhoog, waarvan de kostbare bolletjes bleek glansden in het flauwe licht. Hij hield het ding even bij zijn neus.
„Het parfum van de bankiersvrouw zit er nog aan!” „Hier is nog een ring met een enorme diamant.”
„En een broche met een stel grote stenen.”
„Is dat alles, jongens?”
Bob schudde het pak.
„Ik zie of hoor niets meer. Het was ook niet zoveel. Die smaragd en het parelsnoer plus twee ringen.”
Jan en Arie zaten met elk een klein handje snuisterijen. „Dus dit kleine beetje is een kwart miljoen dollar waard?” „Makkelijk. Laten we nou opschieten, alsjeblieft. Stop dat speelgoed secuur weg.”
„Laat mij dat maar doen”, bood Jan aan en zij lieten hem dat doen.
Niemand van hen drieën was secuurder in die dingen dan juist Jan.
„Geef me effe dat rolletje tape van jou.”
Zij werkten nu snel en met korte opmerkingen: „Wie heeft een mesje om die tape af te snijden?”
„Die kun je doorscheuren tussen je nagels. Aan één rand beginnen.”
„Schiet op met dat pak, Bob, anders kunnen we de rest er niet in kwijt.”
„Hoe lang zijn we hier nou bezig geweest?”
„Nog geen kwartier.”
„Dit is het eerste boffie dat we dit hele avontuur hebben gehad.”
„Wát is een boffie?”
„Dat we bij de tweede kist al beet hadden. Een kwartier vertraging kunnen we makkelijk hebben in deze storm.” „Wat zeggen we?”
„Dat er een zware tak over de weg was gewaaid, die we eerst opzij moesten sleuren.”
„Dit pak is klaar.”
„Dan vlug erin en de rest er bovenop.”
Zes handen stapelden de massa papier met het aardewerk erin weer naar binnen. Het deksel ging erop . . . de spijkers er secuur in.
„Rijd jij maar vast deze wagen naar buiten, Jan.” Jan sprong naar buiten en even later startte de motor. De bestelwagen rolde achterwaarts tussen de vervallen muren van de garage-ruïne uit, terwijl Bob en Arie de laatste spijkers erin hamerden.
„Gooi dat gereedschap eruit, Bob. Dat hoort niet in een bestelwagen thuis. Dat moet niemand zien.”
Terwijl Jan de wagen keerde borg Bob het gereedschap veilig op de plaats waar hij het vandaan had gehaald. Arie klapte de achterdeuren dicht en sprong voorin; even later door Bob gevolgd. Jan gaf gas en de truck rolde om het afgebrande huis heen, de oprijlaan af.
„Het waait nog even hard.”
„Maar de regen is minder geworden.”
„Nu als de hazen naar het huis van Rivers!”

* * *
Mevrouw Rivers was een middelmatig grote, helblonde vrouw van ongeveer dertig jaar. Zij had een zenuwachtige manier van aan haar sigaret trekken, na elke trek as eraf tikkend die nog niet lang genoeg was geworden om eraf te kunnen worden geklopt. Zodra de drie jongens met het bestelwagentje door het hek naar binnen zwenkten en vlak voor de naast het huis gelegen garage stopten, kwam zij naar buiten hollen met een zijden hoofddoek over de haren geslagen.

„Zijn dat onze kisten? Zet ze maar zolang in de garage. Maar is mijn man er niet bij?”
„Die komt dadelijk na”, legde Bob uit. Rivers had hen gevraagd zijn vrouw niets te vertellen om haar niet nodeloos ongerust te maken. „Hij moest nog een paar formulieren tekenen in het kantoor.”
„O.” Zij rolde de garagedeur open, frommelde de zijden doek in een zak van haar japon en begon weer zenuwachtig aan haar sigaret te trekken.
„Zet ze hier maar binnen. Ik ben blij dat ze er eindelijk zijn. We hebben er een massa gezeur over gehad. Hoewel ik niet begrijp. . .” Zij beet op haar lip en zweeg verder. Jan koerste de bestelwagen met de achterzijde naar de garage. Bob en Arie openden de achterdeuren, pakten de kisten één voor één beet en kantelden ze naar binnen, waar zij droog en veilig stonden.
„Kalmaan een beetje!” zei mevrouw Rivers. „Er zitten een massa breekbare dingen in!”
„Goed mevrouw, we zullen uitkijken.”
De laatste twee kisten werden omzichtig naar binnen gedragen en even voorzichtig neergezet.
„Moet ik nog iets betalen?”
„Daar heeft uw man voor gezorgd, mevrouw.”
Zij haalde een klein portemonneetje onder de in haar japonzak gefrommelde zijden doek vandaan en haalde een biljet van een dollar te voorschijn.
„Koop dan maar een kop koffie of wat anders.”
„Dank u zeer, mevrouw”, zeiden zij beleefd. „Dank u wel. Goedenmiddag.”
Zij knikte kort, rolde de garagedeur dicht en draaide de sleutel om.
„Kom mee, Jan. We hebben nog meer te doen. Goedenmiddag, mevrouw.”

* * *
Zij reden met brave gezichten terug naar de plek waar een half uur tevoren de overval had plaats gevonden. Daar stond alles nog precies zo. Alleen was er een auto bijgekomen van de Britse Hong Kongse politie. De Chinees begon opgewonden te wijzen en te kwetteren toen hij zijn blauwe bestelwagentje zag aankomen en stoppen. Rivers, die in de voorste politie-auto zat, een verklaring dicterend aan de sergeant die alles netjes opschreef, stak zijn hoofd naar buiten en vroeg: „Heb je die kisten afgeleverd?” „Alles veilig, mijnheer.”

„Dank je wel. Reuze vriendelijk van jullie. Als jullie er niet geweest waren. . .”
Bob keek naar de politie-sergeant.
„Moeten wij niet . . . zijn er niet nog getuigenverklaringen nodig?”
„Hm”, zei de sergeant. „Dat zal wel zo correct zijn, lijkt me. Maar nu jullie terug zijn, kunnen we dat beter op het bureau doen, dan hier in een vliegende storm. Wie heeft de sleuteltjes van die Chevrolet?”
„Ik”, zei Jan, met een hand op het husje juwelen in zijn broekzak. „Het ging allemaal nogal onverwacht en overhaast. Waar is die ene bandiet gebleven?”
„Die twee zijn al weg in een politie-auto. Zitten al achter slot en grendel.”
Het werd nu allemaal erg eenvoudig. De Chinees kreeg zijn bestelwagen terug. Rivers legde hem uit dat hij voor zijn moeite en schrik ruim betaald zou worden. De drie jongens klommen weer in hun eigen Chevrolet. Rivers stapte in het Austintje en de politiemannen in hun eigen wagens. Daarna reed de ganse karavaan terug naar de stad. Alleen de wagen die de twee bandieten hadden gebruikt, bleef met zijn lekgeschoten banden langs de weg staan. Op het politiebureau was alles in een uur tijd achter de rug, want alle afgelegde verklaringen klopten als een bus met elkaar. De jongens verklaarden dat zij toevallig in hun gehuurde Chevrolet achter het bestelwagentje reden, toen zij twee mannen dat ding zagen overvallen. Toen hadden zij zich ermee bemoeid en Rivers had hen gevraagd zijn diplomatieke bagage eerst veilig naar huis te rijden. Dat hadden zij correct gedaan. De Chinees bevestigde die gang van zaken.
„Tja. . .”, zei de politie-inspecteur die het geval van de sergeant ter behandeling had overgenomen. „Maar hoe kwamen jullie aan die pistolen?”
„Tja”, zeiden de jongens, verlegen kuchend en hun hoofden krabbend. „Die hebben we gekocht in een kroegje. Daar werden ze ons goedkoop aangeboden.”
„Het is verboden”, zei de inspecteur streng, „vuurwapens te bezitten of te dragen zonder officiële vergunning. Het spijt me wel, maar ik zal die wapens in beslag moeten nemen.”
Het was allemaal een beetje een rare geschiedenis, maar per slot van rekening zag het ernaar uit, dat deze drie jongens door het toevallig (alhoewel ongeoorloofd) bij zich hebben van die pistolen, op het juiste moment een overval hadden weten te verijdelen. Dus zij gaven hun twee pistolen en daarmee was de kwestie afgedaan.
„Heeft u enig vermoeden, mijnheer Rivers?” vroeg de inspecteur tenslotte, „waarom er een poging is gedaan, die bagage van u te stelen?”
„Niet het vaagste idee”, antwoordde Rivers. „Mogelijk heeft men gedacht, er politiek belangrijke papieren in te kunnen vinden.”
„Juist”, zei de inspecteur. „Dat zal dan wel. Ik neem niet aan dat de twee snuiters, die nu in de cel zitten, daar erg openhartig over zullen zijn. Het is altijd een beetje eh . . . lastig met die diplomatieke boel.”
„Inderdaad”, zei Rivers droogjes.
„Wilt u nog een speciale aanklacht tegen die bandieten indienen?”
„Och,” antwoordde Rivers schouderophalend. „Waarom? Ik heb geen schade geleden. Ziet u zelf maar.”
„Dat zullen we dan maar niet doen”, knikte de inspecteur, opstaande „Ik heb nu uw getekende verklaringen en uw adressen. Als er nog iets nieuws is, of ik heb u ergens voor nodig, hoort u het nog wel.”

* * *
En daar was de sok die dag mee af. Het lag er dik bovenop dat de inspecteur vermoedde dat er méér achter zat. Dat er natuurlijk wel degelijk belangrijke paperassen in die diplomatieke kisten hadden gezeten. Maar de kisten waren in veiligheid en daar het hier iemand van de Amerikaanse Diplomatieke Dienst betrof, was eigenlijk iedereen blij dat het zo was afgelopen, met een minimum aan ingewikkeldheden. De Chinese chauffeur kreeg zijn moeite dik betaald . . . Rivers reed naar huis en naar zijn vrouw. De jongens keerden terug naar het Bancroft Hotel en een uur later ging er een telegram in zee: aan de detective

Paul Hubary in Pittsburgh.

WIJ HEBBEN GEVONDEN WAARVOOR WE NAAR HONG KONG GINGEN STOP TELEGRAFEER ONS WAT WIJ ERMEE MOETEN DOEN STOP WIJ GEVEN HET LIEVER ERGENS IN BEWARING OP EEN VEILIGE PLAATS MITS ONZE BELONING GEGARANDEERD DOOR VERZEKERINGSMAATSCHAPPIJ

EVERS ROOS PRINS

BANCROFT HOTEL - HONG KONG

„En nu maar wachten tot er antwoord binnen is”, zei Bob. „Laten zíj maar zorgen dat de bullen naar de Verenigde Staten terugkomen; zo gauw wij de beloning hebben, ben ik er liever af. Anders kunnen we wéér een stel rondjes knokken met Dalmontes jongens.”
De volgende ochtend om elf uur kwamen kort na elkaar twee telegrammen uit Pittsburgh binnen.

BOB EVERS
BANCROFT HOTEL HONG KONG

HARTELIJK GELUKGEWENST STOP HEB VERZEKERING TERSTOND OP DE HOOGTE GEBRACHT EN DEZE ZAL TERSTOND BELONING UITBETALEN ZODRA RAPPORT OVER BEDOELDE VOORWERPEN BINNEN STOP WACHT DUS HUN TELEGRAM AF

HUBARY

Zij lazen gedrieën het telegram, met de koppen vlak bij elkaar.
„Wat bedoelen ze met: „rapport over bedoelde voorwerpen”?”
„Ze willen natuurlijk zeker zijn dat het wáár is wat wij beweren. Dacht je dat ze ons dertigduizend dollars zomaar uitbetaalden zonder enige garantie dat we de dingen werkelijk hebben? Laten we eerst het telegram van de verzekering afwachten.”
Toen dat kwam, liet het aan duidelijkheid niets te wensen over.

BOB EVERS
BANCROFT HOTEL
HONG KONG
GA MET BEKENDE VOORWERPEN NAAR FAR EAST BANK WAARVAN DIRECTEUR SIMMONS VAN ALLES OP DE HOOGTE STOP HIJ BEKIJKT DE BETROKKEN VOORWERPEN EN ALS ZIJ ZIJN WAT HIJ VERWACHT, BERGT HIJ ZE OP IN DE BRANDKAST EN BETAALT DE BELONING UIT STOP DAARNA ZIJN JULLIE VAN VERANTWOORDELIJKHEID ONTSLAGEN STOP BEL HEM OP VOOR EEN AFSPRAAK NOG HEDENMIDDAG HIJ VERWACHT JULLIE.

C. NIEMAIER

Het adres en telefoonnummer van de Far East Bank vonden zij in het telefoonboek. Twee minuten later hadden zij de heer Simmons aan de telefoon.
„Juist”, zei die, onmiddellijk nadat Bob zijn naam had genoemd.
„Zeg niets meer over de telefoon. Heb je de dingen bij je?” „Jazeker, mijnheer Simmons.”
„Kom dan zonder uitstel hierheen. Het is te riskant om ermee te blijven rondlopen. De portier brengt je onmiddellijk naar mijn kamer.”
„Wij komen meteen, mijnheer Simmons.”

* * *
Het gebouw van de Far East Bank was een van die indrukwekkende, grauwstenen bakbeesten met granieten trappen en een stel min of meer Griekse kolommen naast de ingang. De portier droeg een soort uniform, met een revolver in een holster.

„Bob Evers?” zei hij, hen ietwat nieuwsgierig bekijkend. Blijkbaar had hij niet bepaald drie jongens verwacht. Hij drukte op een belletje en een tweede bewaker, eveneens gewapend, kwam uit een zijdeur.
„Breng deze drie eh. . . heren direct naar de heer Simmons.”
De tweede bewaker knikte.
„Willen de heren mij volgen?”
Een stalen hek ging open met veel sleutelgerinkel. De kamer van Simmons lag aan het einde van een marmerbetegelde gang en bevatte drie mannen. Een ervan was lang, heel mager en droeg een bijna zwart pak. Hij stond op van achter een mahonie-bureau zodra zij binnenkwamen.
„Mijn naam is Simmons. Deze twee heren zijn erkende juwelen-taxateurs.” Hij glimlachte flauwtjes. „U zult wel begrijpen, dat ik er volkomen zeker van moet kunnen zijn dat het hier inderdaad de eh . . . bedoelde juwelen betreft.”
„Vanzelfsprekend”, zei Bob en wendde zich tot Jan. „Pak maar uit, jongetje Prins.”
Tot de duidelijke verbazing en ontsteltenis van de drie mannen in het vertrek haalde Jan een opgefrommelde schone zakdoek uit zijn broekzak en spreidde die open op het bureau.
„Lieve help!” zei Simmons ontsteld. „Willen jullie beweren dat je met een kwart miljoen aan juwelen in je broekzak hebt rondgelopen?”
„Het is de meest veilige plaats”, antwoordde Jan, ietwat verlegen aan een oorlel trekkend. „Wilt u ze maar bekijken?”
Zij werden onmiddellijk bekeken door de twee zwijgzame mannen. Dat gebeurde met twee verschillende vergrootglazen en daarna met een vreemd uitziende lamp, die aan een stopcontact werd aangesloten en een bijna onzichtbaar licht gaf. Alles bij elkaar duurde dat tien minuten. De twee mannen beten met hun tanden op de parels van het snoer en al die tijd zeiden ze geen stom woord. Ten laatste legden zij de juwelen weer op het bureau van de directeur en knikten kort.
„Dank u, heren”, zei Simmons. „Dat was alles. Uw rekening krijg ik zeker wel?”
De twee mannen knikten opnieuw en verlieten het vertrek. Al die tijd hadden ze niet één enkel woord gesproken. Maar dat was ook nauwelijks nodig. Simmons opende een laatje van zijn bureau, nam er een doosje uit en deed de juwelen daarin.
„Ik heb een volmacht”, zei hij, „om driemaal tienduizend dollar uit te betalen. U kunt het hier krijgen en ik kan het ook overmaken naar een bank in Amerika. Wat heeft u het liefst?”
Het was Jan Prins, die antwoordde: „Een chèque op deze bank voor 30.000 dollar. Het geld kan hier in kas blijven voorlopig. Maar de chèque nemen wij mee naar de Verenigde Staten. Die deponeren we bij de bank daar en die regelt het wel weer met u.”
Simmons knikte, trok een chèqueboek naar zich toe en begon te schrijven. Onderwijl zei hij op droge toon: „Het is natuurlijk wel duidelijk, dat hier totaal niet over moet worden gesproken?”
„Dat is ons duidelijk”, knikte Jan.
Simmons keek hen scherp aan: „Als de politie hiervan de lucht krijgt of de douane . . .”
„Dat weten wij maar al te goed”, knikte Bob. „Wij nemen het eerstvolgende vliegtuig terug naar de Verenigde Staten.”
Simmons keek snel op een wandkalender.

„Dat vliegtuig vertrekt vanmiddag om half zes. Het gaat via Hawaii. Het zou wel verstandig zijn als je dat nam. Hoe korter jullie hier rond blijven hangen, hoe veiliger ik me zal voelen.”

„Wij vertrekken met dat vliegtuig”, verzekerde Bob. Simmons zette zijn handtekening onder de chèque en wuifde er even mee om de inkt te drogen. Hij lachte flauwtjes en vroeg: „Zijn de heren ervan overtuigd dat deze chèque goed is?”
„Heus wel”, zei Bob. „U kunt zich heus niet permitteren dat wij er herrie over gaan maken.”
„Precies”, zei Simmons. „Hoe geruislozer dit alles wordt afgewikkeld, hoe liever het mij zal zijn.”
Hij stak hen de chèque toe. Jan Prins nam haar aan, bekeek haar zorgvuldig, vouwde haar op en stak het ding in zijn broekzak. Zijn hand ging erop.
„Mag ik eh . . . nog iets vragen?” zei Bob.
„Het is natuurlijk de vraag of ik erop antwoord.”
„Hoe zorgt u dat de juwelen naar de Verenigde Staten terugkeren zonder dat de politie of de douane erachter komen?”
Simmons lachte weer datzelfde flauwe lachje: „Daar hebben we onze eigen manieren op. Maar die ga ik jullie heus niet vertellen. Dat gaat jullie trouwens ook niet aan. Jullie hebben je beloning en je kunt ons geen groter plezier doen, dan de hele zaak verder zo snel mogelijk vergeten.” „Dan eh . . . Kunnen we dan nu gaan?”
Simons keek op zijn horloge: „Dat lijkt me wel zo goed. Zorg dat je het vliegtuig van half zes haalt. Dat is voor alle partijen veiliger.”

* * *
Het vliegtuig verliet de startbaan om precies tien minuten over half zes, met een tevreden Jantje Prins, een stiekum lachende Bob Evers en een onschuldig rondkijkende Arie Roos aan boord. En zij loosden alle drie een lange, lange zucht van opluchting, toen het vliegtuig begon te klimmen over de door de storm opgezwiepte golven van de Stille Oceaan. Die laatste uren hadden ze zich maar matig veilig gevoeld, want ook al hielden zij hun monden . . . er was altijd nog een kans dat die twee door de Britse politie gearresteerde bandieten aan het praten zouden slaan. . . En uit de school klappen, dat zij op jacht waren geweest naar juwelen in die kisten van Rivers . . . De bandieten vonden het blijkbaar beter om daar voorlopig over te zwijgen . . . maar je wist natuurlijk nooit.

„En dàt was dát”, zei Jan Prins, toen de anti-rooklampjes uit gingen en de stewardess de rijen passagiers langs ging om te informeren wat men wilde eten of drinken. „Het was een dubbeltje op zijn kant, jongens.”
„Het was 30.000 dollar op zijn kant”, verbeterde Arie. „We mogen alleen wel heel goed uitkijken, dat we Johnny Dalmonte niet achter ons aan krijgen. Ik voel me in Pittsburgh beslist niet veilig meer.”
Bob zat nadenkend aan zijn neus te trekken: „Zullen we daar niet een beetje uit de buurt blijven, tot het allemaal is overgewaaid?”
„Tja . . . we zullen toch óók eens een keer naar Holland terug moeten. Aan het geduld van onze lankmoedige vaders komt óók een einde.”
„In de laatste brief”, zei Arie, „die ik van huis kreeg, schreef mijn vader heel duidelijk dat hij het tijd vindt dat ik langzamerhand eens bij hem op de rederij kom werken.” Jan vroeg ineens: „Waarom ga je niet met ons mee naar Holland, Bob? Zóver reikt de wraakzuchtige arm van Dalmonte niet.”
„Is geen gek idee”, vond Bob. „We zijn er nu heelhuids doorheen gezwijnd, maar we kunnen niet altijd en eeuwig geluk blijven hebben.”
„Móéten wij naar de bank in Pittsburgh?”
„Welnee. Die chèque kunnen we bij elke bank inleveren om te verzilveren. Het geld is er dan na één dag. Ze telegraferen even of het ding goed is, dat is alles.”
Bob nam een snelle beslissing: „Dan reizen we ineens door. Van San Francisco per vliegtuig naar New York en per boot naar Holland. Ik zal mijn vader een uitgebreide brief zenden dat ik jullie naar huis breng, misschien een weekje in Holland blijf hangen en dan netjes en braaf terugkom.” Maar het lot, dat hen al ettelijke vreemde avonturen had doen ontmoeten, wilde weer eens een grol uithalen: notabene in Holland, waarheen zij nu terugkeerden, juist om verdere avonturen te vermijden.

En dat volgende Avontuur van Bob Evers, Jan Prins en Arie Roos leest u in:

EEN VLIEGTUIGSMOKKEL MET VERRASSINGEN

van dezelfde auteur: Willy van der Heide.