OVER FRAAIE VERHALEN .. EN BRIEFJES VAN DUIZEND.

De felle koplichtenbundels van een Ferrari racewagen zwiepten wild op en neer door de regenstralen die al sinds uren neerroffelden over het vlakke landschap tussen Antwerpen en Brussel. De racewagen was tomaatrood gelakt, maar daar was weinig meer van te zien. Ten eerste omdat het na enen in de nacht was, en ten tweede omdat een spuitlaag van Belgische modder wielen en zijkanten ove rdekte. De wagen had een linnen kap, waar de regen luid op neertrommelde en de zwiepende ruitenwissers hadden de grootste moeite, de voorruit telkens weer vrij te vegen van de modder en de prut die bij elke benedenwaartse duik van de koplampenstralen omhoog spetterde uit de vele kuilen en plassen van het slechte wegdek.
„Zijn dat lichten, daar in de verte?” vroeg Jan Prins, die voorovergebogen door de voorruit zat te turen.
Bob Evers, met beide handen hoog boven aan het stuurwiel, knorde even en zei toen kort:
„Booglampen of iets dergelijks. Lijkt wel of daarginds een kermis staat.”
„Sluis”, kwam de stem van Arie Roos, achterin.
Jan Prins keerde zich half om:
„Wat zei je?”
De dikkerd veranderde zijn houding niet en sprak alleen wat luider, wat wel nodig was, met een mond vol voedsel. „SLUIS.”
„Ach, een sluis. Ja natuurlijk. Vandaar die booglampen.” De jongen aan het stuur vroeg, zonder zijn ogen van de modderige dijk af te wenden:
„Heizeg, dik monster - hoe kom jij nou weer aan eten?” „Stuk kaas.”
„Hoe kom jij aan een stuk káás?”
„Heb ik in mijn rugzak gestopt toen ik onze Ford ging zoeken.”
„Zou je ons niet wat geven? Ik rammel van de honger.” „Waarom? Jan heeft tienduizend gulden in zijn zak.” „Bankpapier kun je niet eten.”
„Kun je best eten”, verklaarde de dikkerd. „Je moet niet zo kieskeurig zijn. Ik heb als kind eens twee briefjes van honderd opgegeten die mijn vader op tafel had laten liggen. Maar het voedt niet erg, dat geef ik toe.”
„Krijgen we nou een stuk kaas of niet?”
„Je wilt het tòch niet eten.”
„Ik niet? Waarom niet?”
„Omdat het veel te smerig is. Bij die knokpartij is het uit mijn zak gevallen en we zijn er een paar keer al vechtend overheen gerold. Kijk maar...”
De mollige, sproetige en onwaarschijnlijk smerige hand van Arie Roos verscheen tussen de beide voorin zittenden van de voortronkende racewagen.
„Gezien?”
Bob Evers, die als Amerikaan altijd bijzonder gesteld was op zindelijkheid, gaf een nummertje huiveren weg. „Al gezien,” zei Jan Prins. „Eet jij dat op?”
„Vieze varkens worden niet vet,” constateerde de dikke heer Roos tevreden.
„Dan ben jij toch het enige vieze varken dat wèl vet wordt”, zei zijn trouwe vriend en strijdmakker Prins.
„Zowaar, het is een sluis!” merkte de bestuurder op. „Ik kan de mastlichten van een paar schepen zien.”
„Waar een sluis is, die dag en nacht werkt, zal ook wel een garage wezen”, bedacht de heer Roos. „En een telefoon. Ik heb behoefte aan beide.”
„Ik heb méér behoefte aan een bad boordevol heet water. Ik geloof niet dat ik ooit van mijn leven zo mateloos smerig ben geweest.”
„Ja - wat moeten we dadelijk in vredesnaam voor een verháál ophangen? Beseffen we eigenlijk wel, hoe verschrikkelijk we er uitzien?”
„Dat beseffen we”, verklaarde de figuur Roos. „Blijven jullie maar in de auto zitten en laat mij uitstappen en een verhaal opdissen. We moeten vóór alles vermijden dat de een of ander zo schrikt dat hij de politie gaat alarmeren.” „Als jij er toch niet was, dikke...” begon Jan Prins. „Was de wereld een lieflijker oord”, besloot Bob Evers. Toen rolde wagen voorbij de eerste huizen van een soort dorpje, zoals die langzaam groeien rond de bedrijvigheid der sluizen in het Kanaal Brussel-Antwerpen. Links op de hoge, stenen sluismuur stond een bakstenen gebouwtje waarin lichten brandden en juist op dat moment kwam de sluismeester naar buiten, met een tot de kin dichtgeknoopte regenjas aan en een doorweekte pet op. Hij liep naar de kaderand en brulde iets naar de stuurhut van een schip dat juist bezig was, naar binnen te varen.
„Kijk daar rechts - is dat niet een cafeetje?”
„Heee - is er op dit uur nog een café open?”
„We zijn hier in België - niet in Holland. Bovendien hebben dit soort zaken altijd een bijzondere vergunning omdat er dag en nacht schepen passeren. Zelfs in Holland is dat zo. In Hansweert bijvoorbeeld. Daar mogen de winkels zelfs op zondag verkopen.”
„Zullen we hier dan maar stoppen?”
„Als jullie maar even binnen blijven zitten. Laat mij op mijn eentje naar binnen gaan.”
„O.K., dikke.”
De bemodderde Ferrari rolde een meter of tien het café voorbij
en stopte. Jan klom naar buiten en maakte ruim baan, om de dikke heer Roos gelegenheid te geven, zich uit het voertuig te werken, wat na enig gewring en gesteun ook voor elkaar kwam. Hij kauwde nog steeds, en zelfs Jan schrok even toen hij zijn vriend kon bekijken in het licht van de aan hoge masten boven de sluiskolk brandende booglantarens. „Dikke - je ziet eruit! Méér dan ontzettend.”
Arie maakte een spottend geluid:
„Moet je jezelf eens bekijken! Het is, dat die lange onderbroek zo vol modder zit dat het een nieuw soort smallepijpjes-mode lijkt. Maar voor de rest... Duik maar rap weer naar binnen. Adie.”
Jan keek eventjes naar beneden, waar de pijpen van de lange onderbroek (die alles was wat hij onder zijn overjas aan zijn benen had) doornat en beslijkt neerhingen en klom haastig weer de auto in. De klap van het portier kwam juist op het moment dat Arie de matglazen deur van het café openduwde.
* * *

Het café had er van buiten een tikkeltje ouderwets uitgezien, maar van binnen was het zo modern als een laboratorium. De ruimte was precies vierkant en in het midden stond een cirkelronde bar van plastic, met chroomstalen buizen en een chroomstalen koffieketel en glazen schappen en vakjes. Er omheen stonden stalen krukjes netjes in het gelid, en langs de vier wanden in het rond nog wat tafeltjes en stoelen, met stalen poten en plastic bladen en zittingen. Stoom siste omhoog uit de koffieketel en de enige mens in deze kraakheldere ruimte was een man in het midden van die cirkelronde bar, die peinzend tegen zijn buffet leunde en met een pink in een neusgat stond te peuteren.

„Goeie avond”, wenste Arie. „Ik heb een ongelukje gehad. Kan ik hier een kop koffie krijgen en een taxi bestellen?” De man bleef eventjes doorgaan met in zijn neus peuteren, duwde zich dan met een korte zet overeind en boog zich voorover, om naar de vloer te kijken en naar Arie’s voeten. „Je maakt de boel hier aardig smerig.”
Arie keek naar beneden, en dan achter zich. Vanaf de deur tot aan de plek waar hij nu stond was elke stap van zijn voortgang gemarkeerd door een vage vlek natte modder. En terwijl hij nog stond te kijken, dropen kloddertjes nat slijk uit de slippen van zijn bemodderde jas naar beneden... op een keurige tegelvloer van wit- en rode vierkantjes. „Tja... ik zei toch al: ik heb een ongelukje gehad?” „Noem je dat een ongelukje? Je ziet eruit of je daarnet uit het kanaal bent opgebaggerd.”
„Dat klopt vrij aardig”, vertelde Arie. „Ik ben met een Ford in het kanaal gereden. De wagen ligt er nog in, maar ik ben gelukkig op de kant gekropen.”
„En die krabben en builen op je gezicht?”
Arie betastte zijn voorhoofd en gezicht. Het begon nu pas tot hem door te dringen dat de vechtpartijen van de afgelopen paar uur hun duidelijke sporen op z’n dik lichaam hadden achtergelaten. Een oog was merkbaar gezwollen - er zat een machtige bult opzij van zijn voorhoofd en verder waren nog enkele plekken rauw en pijnlijk. Zo te voelen waren er nog heel wat meer beschadigingen, maar die waren niet zichtbaar.
„Als u een doek voor me heeft, zal ik dat even zelf opdweilen.”
„Nee, laat maar jongen. Laat maar. Trek wel die jas uit, want anders blijft die druipen.”
Arie begon zijn beslijkte regenjas uit te trekken, nogal langzaam, want één arm die in de knel had gezeten begon stijf te worden en in zijn rug was ook iets niet helemaal zoals het moest zijn. Toen hij de jas uithad, hing het ding uit zijn uitgestrekte hand naar beneden als een groot formaat dweil, zwaar van water en eraan plakkende modder.
„Gooi dat ding maar buiten voor de deur. Dan regent het schoon. Geen mens zal het in z’n hoofd halen, dat vod te stelen.”
Arie smeet de jas naar buiten, naast de deur en begon zijn schoenen stampend wat schoon te maken op de mat, terwijl de eigenaar de vloer opdweilde. Hij was kort en nogal dik en zuchtte en kreunde terwijl hij zich bukte. Arie inspecteerde zichzelf. Zijn kleren waren volkomen doorweekt van de regen, wat prachtig klopte met het verhaal dat hij met een Ford in het kanaal was gereden. Het bovendeel van die kleding was door de regenjas vrij aardig beschermd gebleven tegen de modder waarin hij die nacht had liggen vechten, maar vanaf de knie naar beneden was het weer meer dan verschrikkelijk. Bovendien was een heel eind van de omslag van de rechterpijp losgescheurd en hing rafelig naar beneden.
„Lieve tante Trijn!” riep de caféhouder uit, zich moeizaam oprichtend met de lap in de hand. „Dat zijn geen broekspijpen meer, maar spatlappen. Weet je wat je doet? Blijf maar bij het buffet staan, op deze lap. Dan druipt alles niet op de vloer.”
„O.K.”, zei Arie ongeduldig. „Maar laten we nu eens tot zaken komen, inplaats van Grote Schoonmaak te spelen.” Hij nam de lap van de man over, spreidde die uit op de vloer tussen twee krukjes en ging er op staan, met de natte ellebogen leunend op de glasplaat. „Kan ik hier een taxi bestellen?”
De dikkige man lichtte een stuk van de ronde bar op, stapte erdoor naar binnen en klapte het weer achter zich dicht. „Dat zal wel lukken, denk ik.” Hij greep een telefoon die naast de stomende koffieketel stond en draaide een nummer. Dat gaf bijna onmiddellijk antwoord:
„Zijde gij dat, Fons?” (De man had tegen Arie bijna zuiver Hollands gesproken, maar verviel nu in een taaltje dat half Vlaams, half Hollands was) „Ik heb ier ene gast die mee ze auto in de kanaal gereeje is. En die wou een taxi emme. Hij is alleenig nogal nat, ziede... Watte? Ja - ge kent natuurlijk altijd den oude Dodge neme, zunne? Komde dan seffens? Okee.”
De hoorn ging neer en de man nam een porceleinen kop op. „Hij komt meteen hierheen. Moet zich effe aankleden. Ge wou toch koffie emmen, ’é?”
„Graag, ja”, zei Arie, en keek toe terwijl de koffie in de kop stroelde. Daarna keek hij naar het telefoontoestel dat naast de koffieketel stond.
„Is dat het enige telefoontoestel hier, of is er ook een cel?” De koffie werd voor hem neergezet met een schaaltje losse suiker ernaast. De caféhouder wees met de duim over een schouder:
„Er is een telefooncel daar in de hoek.”
„Ik had Amsterdam willen bellen.”
„Wat? Nu midden in de nacht?”
„Ja - ik moet mijn vader bellen, anders wordt die misschien ongerust.”
„Geef dan het nummer maar, dan vraag ik het aan.” Arie gaf hem het nummer op, legde twee vuile handen om de koffiekop en begon met fikse teugen te drinken. De caféhouder praatte met de telefooncentrale.
Arie zette de lege kop neer en ging de deur uit. Een schip met een lading olievaten op dek voer langzaam de sluis door. De regen sloeg in scheve strepen langs de hoge booglampen. Arie liep haastig naar de nog steeds wachtende Ferrari en trok het voorportier open.
„Jongens, luister...”
De jongens keken hem vuil aan:
„Kun je het nog al uithouden, gezellig daar binnen? We rammelen van de honger en besterven het zowat van de kou.”
„Luister nou!” Arie praatte haastig. „Ik heb een droom van een idée gekregen, maar er is geen tijd te verliezen. Die twee Amerikaanse gooi- en smijtknapen waar we nog een hele ris appeltjes mee hebben te schillen lopen vast en zeker nog in de regen op de kanaaldijk te banjeren, hopend dat er een auto langs zal komen die hen een lift geeft.”
„Heb je alle kans van, dikke. Veel verkeer is daar in elk geval niet.”
„Juist, jongetje Prins.” Arie stak een bemodderde hand uit. „Geef me nou eerst even een briefje van duizend.” Jan’s onderkaak zakte een centimeter of drie naar beneden. Hij begon een beetje te reutelen en barstte toen verontwaardigd los:
„Ik jou duizend gulden geven? Waar heb jij in vredesnaam duizend gulden voor nodig? Dat je een veelvraat bent, is me bekend maar zelfs jij ziet toch geen kans om voor duizend gulden aan broodjes kaas of uitsmijters met coke naar binnen te werken in een Belgisch café!”
„Begin nou niet weer te stribbelen en te strubbelen!” zei Arie ongeduldig. „Alles wat ik tot dusver heb verbrast is één hele kop koffie. Ik heb een taxi besteld om erachter te komen waar die twee kerels naar toe gaan.”
„Die? Die gaan naar Antwerpen.”
„Zeker, mijn brave. Maar naar welk adres? Om dat uit te vi ssen heb ik een taxi nodig. En taxi’s rijden midden in de nacht niet op crediet door regen en modder. Zeur nou niet... geef me die flap van duizend. Wat er over is krijg je netjes terug voor je keurige boekhouding.”
„TERUG?” Jan krijste zowat. „Ik geld terug krijgen van een beruchte geld-om-zich-heen smijter als jij? Alles wat ik er ooit van terugzie is een stuivertje plus wat losse centen en het statiegeld van een berg lege Coca-Colaflesjes.” Honderd meter verderop verschenen de koplampen van een auto om de hoek van een zijstraat. De wagen nam de bocht met een snelle zwiepert en kwam op hen af.
„Je zult zien dat daar de taxi al aankomt. Is het een ouwe Dodge?”
De felle koplampen schenen hen in de ogen, maar juist toen de wagen hen passeerde, begon hij ook vaart te minderen. „Het is een ouwe Dodge, ja.”
De taxi zwenkte scherp zijwaarts en stopte voor het café. „Geef me nou dat geld. Later kunnen we er wel ruzie over maken.”
Jan tastte in de zak en haalde mopperend en sputterend een pakje met tien briefjes van duizend te voorschijn. Hij pelde er
een af en bevoelde het tussen duim en wijsvinger, alsof hij zeker wilde zijn dat er geen twee op elkaar vastgeplakt zaten. Arie pakte het al beet, maar Jan hield het nog eventjes vast, als kon hij er maar met groot hartzeer afstand van doen.
„Het is dat ik geen kleiner bij me heb, maar anders...” Arie griste het bankbiljet met een ruk uit Jan’s vingers en bereikte de deur van het café, juist toen de man die uit de taxi was gekomen, daar binnen wilde gaan.
„Bent u de taxi die ik heb besteld?” Arie sprak haastig. De man droeg een bruine manchester broek en een korte leren jekker. Op het hoofd had hij een vettige baret. Hij was een jaar of veertig oud en keek nogal knorrig, wat niet zo vreemd was van een man die abrupt uit zijn slaap was gehaald. Hij keek Arie van het hoofd tot de voeten aan:
„Bende gij die gast die mee zen auto in de kanaal is gereeje?”
„Precies!” bevestigde Arie. „Het water druipt me nog uit mijn broekspijpen, en ik heb reuze haast.” - Hij stak een hand uit met het biljet van duizend gulden erin. „Luister nu goed. Ik heb geen tijd om alles uit te leggen. Er moet een klusje worden opgeknapt en daar wil ik behoorlijk voor betalen. Op de dijk van het kanaal”, (Arie wees met de hand) „díé kant uit, lopen op het ogenblik twee kerels in de regen. En ik ve rtrouw die snaken niet. Waarom niet, dat kan ik nu niet allemaal uit gaan leggen. Ik wil weten waar die twee kerels naar toe gaan. Zij lopen daar te liften, maar er is bliksems weinig kans, dat ze intussen zijn opgepikt.”
„Dat denk ik ook”, zei de taximan droogjes, voorzichtig het biljet van duizend gulden uit Arie’s vingers nemend en het omhoog houdend tegen het licht van de booglampen op de sluis.
„Steek die duizend piek bij je, rij nu meteen de dijk op en als je die twee kerels ziet lopen, stop dan. Het zijn Amerikanen en ze zitten dringend om vervoer verlegen. Je zegt gewoon dat je een taxi-eigenaar bent en breng die knapen waar ze zijn willen. Als ze soms geen geld bij zich hebben, doe je maar of
je ze vertrouwt en dan betaal ik de kosten. Maar in ieder geval moet ik weten waar ze naar toe gaan. Is de bedoeling duidelijk?”
„Da’s nie zo moeilijk”, knorde de taximan, een oude, vettige geldknip te voorschijn halend en het biljet er secuur in opbergend. „En ik moet natuurlijk niet laten merken dat ik...” „Nee, allicht niet!” zei Arie. „Jij doet net of je een doodgewone taxi bent die van een nachtritje terugkomt. Als je dat klusje goed opknapt, betaal ik je honderd piek voor de moeite plus natuurlijk de kosten van rit.”
De man kwam onmiddellijk in beweging en greep de kruk van het Dodgeportier.
„Komt piekfijn voor mekaar, vrind.”
„Honderd piekfijn”, zei Arie, hoorde motor aanslaan, keerde zich om en ging het café binnen. Juist toen hij de deur weer achter zich sloot, hoorde hij het rinkelen van de telefoon afbreken, omdat de caféhouder de hoorn opnam.
„Dank-oe wel...” met de hoorn tegen het oor wenkte hij Arie, naar de telefooncel in een hoek van het café te gaan. „Hier is Amsterdam. Ik schakel over naar het toestel in de cel daar.”
Arie liep haastig over de tegelvloer en zei in het voorbijgaan: „Wilt u intussen wat te eten klaarmaken? Zes broodjes kaas, zes broodjes ham en zes broodjes lever. Om mee te nemen.”

* * *
Toen Arie in de cel de hoorn tegen zijn bemodderde en geschramde oor legde, hoorde hij de ongeduldige stem van zijn vader al, op die bepaalde toon van mensen die de telefoon naast hun bed hebben staan, en daar half knorrig, half slaperig in liggen te praten:
„Hallo!... Hallo? HALLO!!”

„Ik ben het, vader! Arie.”
„Weet je wel wat voor tijd het is? Bijna twee uur in de nacht.” „Weet ik, vader. Maar ik wou u niet langer in ongerustheid laten zitten.”
Het bleef eventjes stil aan de andere kant van de lijn en toen volgde een rauw en schamper spotgelach.
„Hahaha! Dat is het brutaalste dat ik in jaren heb gehoord. Meneer mijn zoon wou me niet langer in ongerustheid laten verkeren.” Het spotlachen hield plotseling op en de stem van Roos Senior, nu aanmerkelijk minder slaperig, vervolgde sarcastisch: „De heren Roos, Prins en Evers presteren het, de stad in te gaan voor een bioscoopje maar halverwege botsen ze tegen een vreemd gekleed individu aan met een ve rdachte bobbel in zijn jaszak en ’t eerste wat ik verneem is, dat de heren op Sicilië liggen te schieten met een machinegeweer of dat ze zojuist met een duikerklok vol staven dynamiet in het Victoriameer zijn afgedaald. Jullie hebben het eens gepresteerd om zowat zes maanden lang onder water te blijven in de Stille Zuidzee terwijl drie families zich langzaam in rouw begonnen te dompelen en...”
„Er is intussen wéér wat ondergedompeld, vader. Een complete nieuwe Ford, die we in Amsterdam hadden gehuurd, is in de plomp terecht gekomen.”
„Wat! Zijn jullie in het water gereden met je roekeloze, suffe...”
„Nee, vader. Laat mij nou toch eens vertellen. We zaten er helemaal niet in. Die schilderijensmokkelaars hebben hem leeg in het kanaal geduwd.”
„In Het Kanaal? Bedoel je het Nauw van Calais?” „Neenee. Een zoetwaterkanaal. Het kanaal tussen Antwerpen en Brussel.”
„Nounou. Zit je zo dichtbij? Beginnen jullie oud te worden? Vroeger was het minstens Noord-Afrika of Zanzibar.” „Mag ik nu vertellen of niet?”
Er klonk een zucht over de telefoon.
„Wacht dan effentjes. Het bedlampje aandoen en een sigaret opsteken.”
Er volgden enkele vage geluiden en een tevreden knor: „Zo. Ik heb me geïnstalleerd. Steek van wal met je rapport.” Arie loerde naar buiten door het kleine ruitje in de deur van de telefooncel en zag de café-eigenaar druk bezig met het smeren van broodjes. Stoom siste omhoog uit de blinkende koffieketel. Water droop langzaam uit de beslijkte onderkanten van Arie’s broekspijpen en maakte vieze plasjes op de keurige vloer van de cel.
„Ik zal u precies vertellen wat we tot dusver te weten zijn gekomen. Ergens in ZuidWest-Duitsland, niet zo heel ver van Frankfort of Wiesbaden af, ligt een Duitse bunker uit de oorlogstijd, waarvan niemand het bestaan weet.” „Wat is dat nou voor kletskoek. Als niemand het bestaan weet, hoe weet jij het dan?”
De jongeheer Roos sloeg de ietwat opgezwollen blauwe ogen naar het plafond van de telefooncel, telde tot drie en antwoordde met groot vertoon van geduld:
„Goed, vader. Correct, vader. Heel juist, vader. Uitstekend gezien, lieve vader. Ik had moeten zeggen: een Duitse bunker uit de oorlogstijd waarvan niemand het bestaan afwist tot twee Amerikaanse soldaten die toevallig vonden.” „En hoe vonden ze die toevallig? Hoe vind je toevallig een complete bunker? Zijn ze er met een dronken hoofd tegenop gelopen? Of er in het donker over gestruikeld?” „Die bunker was gebouwd in de uitgegraven helling van een berg. Binnen in de berg, dus, en alleen de ingang, afgesloten met een zware stalen deur, was te zien. Maar tegen het laatst van de oorlog hebben de geallieerde luchtmachten daar wat wagonladingen bommen laten vallen omdat zij vermoedden dat er in die bergen een legercommandopost zat of iets dergelijks en als gevolg van die bommenregens is er een aardverschuiving ontstaan, zodat de ingang van de bunker werd bedolven onder aarde en ontwortelde bomen. De enkele Duitsers die van het bestaan van de bunker op de hoogte waren zijn zeer vermoedelijk gesneuveld, want in de jaren na 1945 heeft geen mens zich meer om dat ding bekommerd.”
„Dat is meer voorgekomen. Het duurde tot 1959 voor een husje
kisten met Engelse bankbiljetten werden opgevist uit dat Oostenrijkse meer. Maar wat heeft een ouwe bunker uit de oorlog nu te maken met schilderijensmokkel op mijn schepen?”
„Alles, lieve vader. Want de gesmokkelde schilderijen zijn uit die bunker afkomstig.” Arie begon sneller te spreken. „Het is eenvoudig zo gegaan: een of andere Duitser heeft uit het buitenland, vermoedelijk uit Noord Italië, allerlei kunstschatten later wegvoeren. Dat heeft hij beslist op zijn dooie eentje georganiseerd, anders hadden er wel wat meer mensen van af geweten.”
„Dat kan ook heel best. Het enige wat hij ervoor nodig had, was een stevige vrachtauto. Een bevelvoerend generaal kan dat gedaan hebben, of iemand van de Sicherheitsdienst of Feldgendarmerie die op het helder denkbeeld kwam, wat aardige bulletjes te verzamelen voor het geval hij na de oorlog een eigen huisje wilde inrichten.”
Arie barstte in luid gelach uit:
„Dat zou een aardig huisje geworden zijn, want ik schat zo dat er wel voor een paar millioen aan kunstbullen in die bunker zaten of zitten. Er schijnen beeldhouwwerken bij te zijn ook, maar die zijn er nòg. Het enige dat er tot dusver uit is gehaald zijn schilderijen.”
„Maar hoe zijn die al die jaren goed gebleven, onder de grond? Die moeten toch verteerd zijn door het vocht?” „Nee - dat hadden ze vantevoren goed bekeken. Die zaten in zinken kisten die secuur dicht waren gesoldeerd.” „Nummertje vakwerk.”
„Precies. De bullen zaten dus al die jaren veilig onder de grond in een afgelegen en zwaar bebost berggebied, maar wat gebeurt er nou? Twee Amerikaanse soldaten, geheten Jerry Miller en Dick Parsons hebben een dag of wat verlof en gaan met hun auto’tje uit rijden. Vooral die Miller is nogal een rauwe en avontuurlijk aangelegde klant en die wilde wat in de bergen gaan rondsnuffelen. In een cafeetje waar ze wat aten, werden ze gewaarschuwd dat er door een zware regenval aardverschui
vingen waren geweest maar daar trokken ze zich niet veel van aan en gingen toch op pad. En tijdens dat geraus daar over die beboste berghellingen vonden ze de ingang van een betonnen gang - een gapend gat waar de gang zelf doormidden was gebroken. Er was daar een nieuwe aardverschuiving geweest, ziet u, en door het enorme gewicht en de kolossale kracht van die naar beneden glijdende aardmassa was die betonnen gang die vanuit het hoofddeel van de bunker zelf naar buiten voerde, finaal afgebroken. Het uiteinde, met de stalen afsluitdeur eraan vast is toen met de aardmassa zelf verder naar beneden gegleden en vermoedelijk onder duizenden tonnen aarde, stenen en gebroken bomen bedolven. Duidelijk?”
„Volkomen duidelijk. Ik zie het voor mijn ogen gebeuren. Ik hoor het kraken van de ontwortelde bomen. Ik lig te trillen in mijn bed.”
„Ik sta hier te bibberen van nattigheid en kou. Onze twee Amerikaanse soldaten drongen die gang binnen en vonden daar al die dure spullen, net als in het hol van Ali Baba.” „Een modern sprookje. De bunker van Ali Baba. En toen zijn ze op het voor-de-hand-liggend idee gekomen om Grote Uitverkoop te gaan houden, zeker? Maar hoe speelden ze het klaar om te zorgen dat niemand anders die bunker vond?” „Door de ingang weer te bedelven. Die hele berghelling lag vol met naar beneden geschoven struiken en ontwortelde bomen. Heel onwaarschijnlijk dat iemand er lol in zou hebben in en door die rommel te gaan klauteren en het was een klein kunstje, met struiken en takken en aarde dat afgebroken gangeinde onzichtbaar te maken. Intussen gingen ze met zijn tweeën aan het piekeren en toen kwamen ze als vanzelf op het idée, een paar van die schilderstukken mee te nemen naar Amsterdam.”
„Waarom Amsterdam? Waarom niet Parijs of Hamburg? Dan had ik nooit al die soesa op mijn schepen gekregen!” „Omdat massa’s Amerikaanse soldaten hun verlof in Amsterdam doorbrengen. Dat hadden zij ook al een paar keer gedaan. Zij kenden de weg zo’n beetje en bovendien wisten ze, dat
Amsterdam een bekend internationaal centrum van kunsthandel is. Die schilderstukken waren alle al uit hun lijsten losgesneden en zelfs losgemaakt van het houten raam waarop bijna elk schilderstuk gespannen zit. Het waren dus platte lappen beschilderd doek, die je kon oprollen en ook heel makkelijk verstoppen in de linnen kap van een open sportwagen. En dat was precies wat ze deden. Voor hun smokkel gebruikten ze een tomaatrode open Ferrari racewagen, zo’n ouwe van voor de oorlog, die geheel was gereviseerd. De eerste keer namen ze een paar schilderstukken mee, maar het was niet meteen eenvoudig, die kwijt te raken...” „Nee, allicht niet. De meeste bekende schilderijen zijn internationaal bekend of staan in registers beschreven en van deze is dus al jaren bekend, dat ze destijds spoorloos uit Italië verdwenen zijn.”
„Zo is het. Dus ze moesten blijven vragen - en voorzichtig vragen - of er iemand bestond, die bereid was, clandestien van die schilderstukken te kopen. Die vonden ze: een vent genaamd Kresse, die woont op de Koningslaan in Zuid. En deze Kresse was een heel handige jongen. Die kende wat kunsthandelaars in het buitenland en ook een of twee in de Verenigde Staten en alras had hij een adres te pakken van een vent in de Verenigde Staten die best kostbare schilderstukken wilde aankopen voor verzamelaars en millionairs die het weinig kon schelen waar de dingen vandaan kwamen, mits zij ze maar voor een zacht prijsje kregen.”
Vader Roos begon te lachen:
„Nou - ze konden voor een zacht prijsje geleverd worden, want ze hadden niks gekost.”
„En die Kresse zorgde voor een veilige manier om die aan de USA verkochte schilderstukken de oceaan over te krijgen. Dat gebeurde op uw eigen vrachtschepen, door ze opgerold te verstoppen in dichtgesoldeerde zinken kokers. Maar dat stuk van het verhaal kent u al.”
„Op mijn duimpje. Maar luister nou eens even, zeg. Aan die smokkel op mijn schepen is een eind gemaakt. Er is geen politie aan te pas gekomen en er komen geen stukken over in de kranten en geen ellende met de Amerikaanse douanedienst in Amerikaanse havens. Maar wat zijn jullie nú nog aan het rommelen? Zometeen ontstaat er daar in België een of andere herrie en dan staat het verhaal tòch nog in alle kranten.”
„Vader, wij...”
Maar vader Roos viel zijn doorweekte en modderige zoon kortweg in de rede.
„Kijk eens, vriendje - ik ben er sinds lang aan gewend geraakt dat jullie per kalenderjaar ongeveer twee complete filmscenario’s beleven, maar in dit geval moet je deksels goed uitkijken. Per slot van rekening ZIJN er werkelijk op die vrachtschepen van mij een paar keer kostbare en uit Italië gestolen kunstvoorwerpen gesmokkeld. Tot overmaat van ramp zijn die gevonden in een 15 jaar lang bedolven Duitse bunker uit de oorlog en de smokkel gebeurde door twee Amerikaanse soldaten in de linnen kap van een racewagen. Mooier verhaal om met vette koppen in alle kranten ter wereld af te drukken kun je je moeilijk gaan voorstellen. Als er ook maar één politie-inspecteur of kranten-redacteur van deze journalistieke wensdroom op de hoogte komt, staat morgen het verhaal groot opgeblazen in alle Amerikaanse kranten en weet je wat mij dat grapje kan gaan kosten, avontuurlijke en listig zoon van me? Dat kan me honderdduizenden guldens gaan kosten omdat de slapende honden van de Amerikaanse douanedienst zijn wakker gemaakt en je een goeie kans hebt dat ze elk schip van mij dat een Amerikaanse haven binnenvaart van de kiel tot de masttop doorsnuffelen op smokkelwaar, alle bemanningsleden verhoren en ik-weet-niet-wat voor ellende al meer. En als zoon van een reder behoor jij te weten wat het per dag kost, om een paar vrachtschepen in een haven vast te hebben liggen. Ik weet nu wat ik weten wilde en die schilderijensmokkel op mijn schepen is gestopt. Doe me nou een plezier, en laat de rest blauw-blauw vóór er publiciteitsbommen gaan barsten.” „Ik snap best wat u bedoelt, vader. Ik ben nu niet bepaald gek. Maar als we de zaak zo laten, barst die publiciteitsbom waar u zo bang voor bent, vroeger of later tòch. Want een stuk of drie, vier of zes schilderijen kun je clandestien aan de man brengen met een goeie kans dat er niks van uitlekt. Als de kopers ze in hun eigen huis ophangen in een zaal of gang of vertrek waar bijna nooit iemand komt die verstand heeft van kunst, heb je inderdaad kans dat er geen haan naar kraait. Maar die kerels hebben nu een stunt uitgehaald waardoor er vast en zeker herrie móét gaan komen. Ze hebben met één klap zestig kostbare schilderstukken de grens overgebracht en...”
„Wat vertel je me nou. Zei je: zestig?”
„Zoiets, ja.”
„Maar... wat weegt dat niet? Dat is een kolossaal pakket. Hoe kun je dat nou verstoppen in de kap van een auto?” „Dat hebben ze ook niet gedaan. Die Dick Parsons huurde een sportvliegtuig - zo een met holle vleugels, en die schilderstukken verstopte hij in de holle vleugels. Daarna plakte hij het linnen er weer overheen en zo vloog hij gisterenochtend het hele zaakje vanuit Duitsland, de grens over en naar een vlak, verlaten terrein ten Oosten van Luik. Daar stonden Kresse en zijn Amerikaanse maat Jerry Miller al te wachten. Dat sportvliegtuigje maakte een zogenaamde noodlanding zodra het stilstond rukten zij met zijn drieën de vleugels open en de schilderstukken gingen in de gereedstaande auto, die meteen met Kresse en Miller vandoor ging. En nu moet u horen wat voor slimmerikken die grapjassen zijn. Want op elke noodlanding komt vroeger of later politie af en als je daar een vliegtuig ziet staan met opengebroken vleugels, hoef je geen Interpol-diploma te hebben om te snappen dat er wat in is gesmokkeld. Dus wat stuntte onze slimme Parsons? Hij deed of hij opnieuw wilde gaan opstijgen, reed het vliegtuig taxiënd in volle vaart tegen een bosrand aan en stak de benzine in de fik. Toen de gendarmerie hijgend op de fiets kwam aanrijden was de hele zaak al zowat uitgebrand... en elk spoor en bewijs
van de smokkel verdwenen. Maar nu zijn ze van plan, om die hele mep schilderstukken inééns van de hand te doen en dan met de buit te verdwijnen om een ander leven te beginnen in Afrika of Zuid-Amerika, of zo. Maar nu gaat het hierom: als er op zo grote schaal met sinds jaren vermiste kunstschatten wordt geleurd, duurt het heus niet lang, of ergens gaat de politie zich ermee bemoeien. Een of andere eerlijke kunsthandelaar stelt ze op de hoogte, of een concurrent brengt het gevalletje aan. En dan gaan de poppen aan het dansen, want dan duurt het heus niet lang, eer de politie ontdekt heeft waar het centrum zit en waar de hele poet vandaan is gekomen. En dan raakt u er toch in betrokken. Snapt u?”
„Ik snap”, zei pa Roos somber. „Ik snap maar al te goed. Zijn die kerels nou eigenlijk gek, om te denken dat internationaal bekende en gestolen kunstschatten aan de lopende band aan de man kunnen worden gebracht zonder dat er hanen naar gaan kraaien? Net of het suikerzakjes zijn of etiketten van lucifersdoosjes!”
„Nee, zo gek zijn ze niet. Althans Kresse niet. Die wou één flinke klap slaan en dan met een pak geld in zijn binnenzak drossen naar ergens overzee. Als die maar eenmaal ondergedoken zit in Afrika of Argentinië, denkt hij, kan het hem verder koud laten wat er met die schilderijen gebeurt.” „Hm,” bromde de stem van Roos senior aan de Amsterdamse kant van de telefoonlijn. „Misschien niet eens zo dom gezien van die vent. Maar wat doen we nou? Wat gebeurt er nou?” Arie haalde diep adem:
„Kijk eens, vader - om te beginnen hebben wij nu de Ferrari te pakken. Die staat hier buiten met Bob en Jan erin. Plus nog drie eergisteren gesmokkelde doeken waarvoor ze nog geen tijd hadden, ze van de hand te doen.”
„Vooruit maar... nòg drie.”
„De smokkelauto hebben we alvast in handen. En nu willen we proberen, die zestig andere lappen kunst ook te pakken te krijgen.”
„Tja... dat zou natuurlijk het mooiste zijn. Dan komen ze niet op de markt en hebben we kans, dat alles nog rustig kan aflopen. Maar hoe wou je dat aan de steel steken zonder dat de Belgische politie erin wordt gemengd?”
„We hebben wel gekkere klusjes opgeknapt, vader.” „Zonder enige twijfel”, zei pa Roos sarcastisch. „Maar daar zat ik zelf niet in betrokken met een complete rederij. Dat maakt een gering ve rschil.”
„Nou vader - ik zie niet in hoe we iets anders kunnen doen dan het proberen. Als we niets doen en er met die schilderijen de halve wereld over wordt geleurd, komt de herrie sowieso. We kunnen het alleen maar beter maken; nooit slechter. Maar ik moet nu gaan afbellen, want Bob en Jan zitten buiten in die racewagen te bibberen van nattigheid en kou.” „Zeg, luister eens - Bob zijn vader heeft me gisteren opgebeld en vandaag wéér.”
„O. Moet ik een boodschap overbrengen?”
„Ja. Zijn vader heeft hem heel dringend nodig. Zeg maar dat hij zo spoedig mogelijk Pittsburgh opbelt. Morgen als het kan.”
„Er is toch geen ziekte of zo?”
„Nee - dat had hij me wel gezegd. Maar Bob moet hem wel opbellen, hoor.”
„Komt voor elkaar, vader.”
„Zul je zorgen dat je geen kou pakt, jongen?”
„Ik zal goed opletten, vader.”
„En goed links en rechts kijken als je de straat oversteekt?” „Ik ga het meteen doen, vader.”
„En zul je niet met vreemde mannen meegaan zolang je geen pistool in je zak hebt?”
Arie grinnikte en zijn vader aan de andere kant grinnikte en toen zei de een:
„Wel te rusten” en de ander: „Hoeplala” en daar was het gesprek mee afgelopen.
Arie hing de hoorn op en stapte de cel uit.

* * *
De drie zakken met elk zes broodjes erin lagen te wachten.
„Dat was een duur telefoongesprekje”, vond de caféhouder, op de teller kijkend en trekkend aan een oor.
„Even buiten in de auto geld halen”, zei Arie.
„Heb je dan buiten een auto staan? Ik dacht dat je ermee in het kanaal was gereden.”
„Ik heb altijd een reserve-auto bij me”, verklaarde Arie en verdween door de buitendeur terwijl de caféhouder hem nog verbijsterd nagaapte. Jan Prins was intussen zo ongeduldig geworden dat hij met kop en schouders buiten het portierraam naar het café zat te kijken terwijl de regen neerdrupte op zijn bloot en beschadigd hoofd.
„Zo, ben je daar eindelijk, dikke vads. Heb je nou wat te eten meegebracht?”
„Drie zakken broodjes”, verklaarde Arie, stilstaande. „Ik heb mijn vader opgebeld om rapport uit te brengen en... Wat zit je daar te graaien?”
„Geef je nou die broodjes hier of niet?”
„Als ik geld krijg om ze te betalen.”
Ditmaal was Jan lange tellen volledig sprakeloos. Hij gaapte zijn dikke vriend aan terwijl de regen neerkletterde op de papier en broodzakken.”
„Om... te betalen? en ik heb je daarnet nog duizend gulden gegeven!”
„O - die? Die heeft de taxichauffeur mee.”
Jan begon zachtjes te rochelen en zelfs in het vage licht was duidelijk zichtbaar dat hij een stuk witter werd om zijn neus.
„W... wil je me vertellen dat je een taxichauffeur een biljet van duizend gulden mee hebt gegeven?”
„Ik had niet kleiner.”
„MAAR HAD JE DAN NIET KUNNEN WISSELEN!?” „Waarom? Je hebt nog negen briefjes van duizend in je zak.” „Dacht je soms dat je daar nu wéér een van kreeg?” „Dat zal wel moeten, want ik moet deze broodjes betalen. Plus dat telefoongesprek met Amsterdam. Plus een kop koffie.”
„Geen kwestie van.”
„Dan breng ik deze broodjes weer terug.”
Jan was zo woedend, dat hij helemaal niets meer zei; klem zittend tussen zijn wens om Arie dwars te zitten aan de ene kant en zijn rommelende lege maag aan de andere kant. Hij begon in zijn zakken te zoeken, haalde daar nog wat losse bankbiljetten uit van veel geringere waarde en kwam met een briefje van 25 op de proppen.
„Alsjeblief. En geef nou hier die broodjes.”
Arie reikte de broodjes over en grinnikte tevreden: „Je ziet weer eens: je moet in het leven altijd overvragen.” Jan rommelde in de papieren zakken.
„Hoezó overvragen?”
„Als ik geen duizend pop had gevraagd, was ik afgescheept met een tientje. Nu krijg ik zomaar 25 pop.”
„Stik!” gromde Jan en beet met één enorme hap de helft van een broodje kaas af.

* * *
Arie wandelde terug het café in, bestelde nog een kop koffie samen met drie hard gekookte eieren, een broodje lever plus een broodje croquet en begon het zaakje naar binnen te werken onder de nieuwsgierige blikken van de eigenaar. De man was blijkbaar langzamerhand gaan beseffen dat er enkele punten in het zo vlot gebrachte verhaal van de inhet-kanaal-gereden jongen niet geheel en al klopten. Arie had bij zijn binnenkomst meteen het briefje van 25 op de glazen bar gelegd, en zat nu eieren te pellen en te verorberen.

„Die taxi die u besteld hebt... die is toch gekomen? Ik meende daarnet een auto te horen.”
„Oja, hoor - die is gekomen”, zei Arie en strooide wat zout op een ei.
„Maarre... heeft u hem dan weer weggestuurd?” „Om effe een boodschap voor me te doen”, vertelde Arie losjes. „Ik zit nu te wachten tot-ie terugkomt.”
De man begon merkbaar onrustig te worden. Hij liep achter zijn cirkelronde bar uit en wandelde achter Arie’s brede rug door het café heen en weer. De dikkerd kreeg het gevoel dat de man hem van achteren aandachtig stond te bekijken. Toen deed hij de deur van zijn café open, ging even naar buiten, kwam weer terug en bleef bij de deur staan. Hij had natuurlijk een kijkje genomen naar de auto die volgens Arie buiten moest staan. Er stond er inderdaad een - tien meter verderop; wat op zichzelf nogal raar was. Het duurde ook allemaal veel te lang - de man verveelde zich en ging staan nadenken. Dat was helemaal niet de bedoeling. Dus Arie at zo snel mogelijk zijn broodjes op, slurpte haastig de koffie naar binnen en zei: „Ik wou alvast betalen.”
„Dat kan”, zei de man, terugduikend achter zijn ronde bar. Hij begon op te tellen en gaf Arie wat wisselgeld terug... in Belgische francs. Arie veegde het van het glas af in zijn holle hand en liet het in een broekzak glijden.
„Dan ga ik nu maar. Bedankt voor de assistentie.” „Moet u dan niet wachten tot uw taxi terugkomt?” „Die heb ik vooruit betaald”, zei Arie vlot. „Goeden nacht en nogmaals bedankt.”
Hij trok de buitendeur open, dook de regen in, sloot de deur achter zich, bukte zich en nam zijn hoopje regenjas op, dat daar al die tijd in de regen had liggen schoonspoelen. Daarmee onder de arm dook hij op de Ferrari af. „Laat me der effe in, Jan.”
Jan kwam haastig en opgelucht naar buiten en maakte ruimte om de dikkerd door te laten.
„Zo. Ben je eindelijk klaar? Werd tijd ook.”
Arie wrong zich met een kreun op de achterzitting. Alle veren onder hem kreunden eveneens.
„Die vent begon nieuwsgierig te worden en lastige vragen te stellen. Ik wou dat die taxi terugkwam.”
Bob, achter het stuur, griste een nieuw broodje uit een der papieren zakken.
„Blijven we hier staan?”
„Het lijkt me eigenlijk het verstandigste dat we deze wagen een eind verderop zetten en een van ons te voet om een hoek oplet of die taxi terugkomt.”
Maar het hoefde al niet meer. Nauwelijks had Bob de startknop uitgetrokken en de motor laten aanslaan, of het licht van koplampen flitste langs de gevels en eventjes later kwam de Dodge achter hen in zicht, vaart minderend en schuins koers zettend naar de gevel van het café.
„Spring effe naar buiten, Jan en wenk die vent dat hij ons volgt.”

Het portier zwaaide open en Jan wuifde met de arm tot hij de aandacht van de chauffeur had getrokken. Die liet zijn taxi doorrollen tot vlak achter de Ferrari, en toen die in beweging kwam, met Jan weer voorin, bleef hij hen volgen: twee huizenblokken verder, een hoek om en tot op een klein, driehoekig pleintje met een gesloten houten patates frites-tent, een geparkeerde vrachtauto plus wat fietsen die hier en daar verlaten tegen de donkere gevels stonden. Het donkere ronken van de Ferrari-motor stierf weg toen Bob naast de patates-tent stopte en de motor afzette. De taxi kwam vlak achter hen tot staan.
„Blijven jullie binnen zitten”, zei Arie. „Dan kan de man niet zo goed waarnemen hoe verschrikkelijk jullie er uit zien. Maar laat mij er eerst even uit.”
Dat moest een tikkeltje gehaast gebeuren, omdat Jan weer binnen de veilige beschutting van zijn auto wilde terugkeren. Maar juist op het goede moment schakelde de taximan over op zijn parkeerlichtjes zodat Arie in een vaag schemerdonker stond toen hij naar buiten kwam en naar de taxi toe wandelde.
„Goeie avond. Is het gelukt?”
De chauffeur kwam zijn wagen uit en rekte zich uit. Hij zette zijn alpinomuts even af en daarna weer op.
„Het is gelukt, ja. Zonder enige moeite. Ik heb ze naar Antwerpen gebracht naar een klein hotelleke dat ik ze heb aanbevolen. De eigenaar is een goeie kennis van me. Kun je het adres onthouden als ik het zeg?”
„Zal wel lukken.”
„Hier is het: Hotel Popularis, De Keukeleirestraat 54. Ge kunt het niet missen, want er hangt een groot uithangbord uit dat in de nacht verlicht is. Daar ebben ze twee kamers genomen.”
„Verder niks bijzonders?”
„Nee. Ze zeiden onderweg niet veel. Alleen dat ze een ongeluk hadden gehad met de auto en vol modder zaten omdat ze er onder hadden gelegen om te proberen, het mankement te vinden. Maar ze vertelden niet, hoe ze aan al die schrammen en bulten kwamen. Ze stonden te liften toen ze me zagen aankomen en hebben me gewoon betaald ook. Met Duitse marken.”
„Des te beter”, vond Arie. „Zullen we dan hier maar afrekenen? Heb je die duizend pop al gewisseld?”
„Meteen in dat hotelleke, want ik moest nog benzien tanken, ook. Als ik het nu wel begrepen heb...”
„Dan kun je zelf honderd gulden houden voor de moeite ons dat adres te bezorgen. En hoe doen we het met de taxirit?” „Dat hebben die knapen zelf betaald, hè? En van Antwerpen terugrijden hier naar huis is daar natuurlijk bij inbegrepen.” „Zullen we het dan op honderd pop houden?”
„Ik vind het royaal, hoor”, zei de chauffeur tevreden, één hand in zijn zak stekend en tevoorschijn komend met zijn knipbeurs. Hij begon er briefjes van honderd uit te pellen. „Een... twee... drie... Ik wou dat ik elke nacht zo’n klant had als u. En dan mag het nog harder regenen, ook... zes, zeven... acht... en dat is de negende.”
„Dâ ge bedankt zijt, dâ-witte”, zei Arie, zich langzaam terugtrekkend in het schemerdonker. „Dan ga ik nou maar. Adie.” „De mazzel”, zei de chauffeur.
Twee autoportiers klapten kort na elkaar dicht. Motoren startten. Koplampen flitsten aan. Eventjes later ronkten twee automobielen langs twee verschillende straten het driehoekige pleintje af.

RELLETJES IN KLEINE HOTELLETJES

Het achtdaagse klokje op het dashboard van de Ferrari wees precies halfvier toen de wagen stopte op de hoek van de De Keukeleirestraat. Jan Prins stak zijn hoofd buitenboord en keek schuins omhoog naar het naambordje.
„Zeg dikke - wie was De Keukeleleire?”
„Je hebt een lettergeep teveel. „De Keukeleire” bedoel je. Geen idee.” Bob opperde:
„Heeft het niet iets met een tuin te maken of een bloemhof of zo?” „Praat niet over dingen die je niet kunt volgen, verwaten Amerikaan. Je bent in de war met de Keukenhof. Zouden we de taalles niet even stop zetten tot we met belangrijker zaken klaar zijn?”
De Ferrari kwam langzaam weer in beweging en de lange, lage bemodderde neus zwenkte het smalle straatje in. Het was een typisch Antwerps straatje - een beetje afhellend, met gezellige ouderwetse geveltjes en geplaveid met onvervalste Antwerpse hobbelkeien, die blonken en glommen in het licht van de koplampen van de kalm voortronkende Ferrari waarvan het donker uitlaatgeluid dreunend weerkaatste tussen de onverlichte geveltjes aan weerskanten.
„Daar zie ik het uithangbord al: „Popularis” in rood Neon. Zullen we er voorbijrijden?”
„Jan legde haastig een hand op het stuurwiel en waarschuwde: „Laten we dat niet doen, jongens. We weten nou waar het is. Je hebt alle kans dat die twee kerels het geluid van hun eigen automotor herkennen, uit bed springen en uit het raam kijken. Dan zien ze hun eigen wagen voorbijkomen.”
„You’re right!” zei Bob, trapte op de rem, schakelde meteen de achteruit in en rolde langs de trottoirband terug, met het hoofd naar buiten hangend.
„Wat doen wij?”
„Vóór alles zorgen dat we zelf een hotelletje krijgen. Ons wat opknappen. En dan om beurten de wacht betrekken tot die kerels naar buiten komen.”
„Zouwen we daar niet beter meteen mee kunnen beginnen?” „Jongens - dat gáát gewoon niet. Je kunt in het leven een heleboel versieren en doen zolang je er netjes uitziet. Wij hebben het aanzien van een drietal leerling-landlopers die per vergissing ruzie hebben gemaakt met een peleton stoottroepen.”
„De vergelijking is niet eens zo gek”, vond Arie. „Het waren alleen twee knapen van de Amerikaanse Luchtmacht. Maar bij de stoottroepen hadden die twee ook geen slecht figuur geslagen.”
De racewagen bereikte achterwaarts rollend de straathoek. „Waar nu heen?”
„Rij maar deze brede straat uit. Het stikt hier van de hotelletjes.”
* * *

Drie minuten later en twee huizenblokken verder zagen zij iets dat hen heel geschikt voorkwam. Het zag eruit als een oud sinjorenhuis met hier en daar nog wat gebeeldhouwde koppen tegen de gevel, en een zandstenen trap, die omhoog voerde naar een dubbele voordeur waarvan de ene helft uitnodigend open stond. Toen hun wagen snorkend stopte zagen zij achter die open deurhelft een ruime vestibule met aan het einde een glazen deur. Boven de gebeeldhouwde overkapping van de ingang zei een Neonbuis in teergroen licht:

„Stateside Hotel”.
Bob zette meteen de motor af, en verklaarde, met in zijn stem de absolute zekerheid van een reiziger die ineens op bekend terrein is: „Dit is het, boys. Geen enkel hotel heeft ooit zulk een naam als het niet gespecialiseerd is op Amerikanen.”
„En een hotel dat op Amerikanen draait, is wel wat gewend.” Bob klom naar buiten, smakte het portier dicht en klom de handstenen trappen op met het zelfverzekerde air van een Amerikaan op Amerikaanse bodem.
„Laat Bob maar rommelen. Dat versiert hij daarbinnen wel.” „Wat doen we nou met deze wagen, zeg? Die moet van straat af.” „Dat wel, ja. Stel je voor dat die twee gasten uit Popularis hem hier morgen zien staan...”
„Gaan we meteen naar binnen?”
„Even wachten. Laat Bob effe alleen opereren.”
Bob had niet de minste moeite. Dit was precies een kolfje naar zijn hand, hoewel hij wel eventjes verbijsterd werd aangestaard toen hij de glazen binnendeur van de vestibule openstiet en naar het platte stalen bureau stapte waarachter een zwartharige jongeman met een uitgesproken groene gelaatskleur een romannetje zat te lezen in de felle lichtkring van een bureaulamp. De rest van de hall was schemerdonker, maar zelfs in de schemering zag Bob er te ongewoon uit, om niet enige verbazing gaande te maken. De nachtklerk tuurde met halfdichtgeknepen ogen buiten de felle lichtkring, draaide dan de reflectorkap van de lamp tot het volle licht op Bob viel, en staarde hem van het hoofd tot de voeten aan.
„Hello”, begon Bob, zijn kaken langzaam bewegend, alsof hij gum kauwde. Hij sprak Amerikaans. „Don’t mind my clothes. We had soms trouble with the car on a country road. Lost our way and had two flat tires.”
De ogen van de klerk gingen omhoog vanaf de beslijkte gabardine broek (die van onderen was omgeslagen omdat hij veel te lang was geweest)... verder omhoog naar de twee truien
die Bob aanhad en waarvan de bovenste een losgescheurde mouw had en de onderste onder de rand van de bovenste uit slierde... naar de wollen sjaal die driemaal om Bob’s hals was gewikkeld en eens maisgeel was geweest, maar nu meer zwart dan geel. Dat was allemaal nog verklaarbaar met het verhaal dat de auto op een landweg twee lekke banden had gehad. Je moet soms in de modder liggen in zulke gevallen. Maar toen bleven de verschrikte ogen van de man rusten op Bob’s dik opgezwollen lippen... op de hechtpleister op zijn ene oor en de lange, vuurrode schram langs de Amerikaanse kaak.
„And we had a bit of a fight”, voegde Bob losjes eraan toe. „But everything is O.K. now. Can we get three rooms with bath? Doesn’t matter what they cost.”
Zo gauw een klant aankondigt dat hij drie kamers met bad wil hebben, en dat het hem niet kan schelen wat ze kosten, wordt men meestal rap bereid om wat door de vingers te zien.
„There are three of you?”
Zij waren met zijn drieën, ja. Bob ging naar de glasdeur en wenkte. Arie kwam als eerste naar binnen, zonder de natte regenjas. Jan volgde, de natte jas van Arie zo over de arm dragend, dat zijn (in lange onderbroekspijpen van Kresse gestoken) benen niet al te erg in de gaten liepen. Dat had tevens het voordeel, dat hij zijn nog steeds in een restant gaas gewikkelde hand kon camoufleren. Op een rijtje kwamen ze tot staan voor het bureau... het felle licht op hen gericht. Arie, die er eigenlijk nog het toonbaarst uitzag, stak een mollige hand in een broekzak, haalde er de rol van negen briefjes van honderd uit en legde die in de lichtkring onder de lamp.
„Hier zijn negenhonderd Hollandse guldens. Kunt u die voor ons bewaren tot morgen?”
Het was een knappe en handige zet, want het draaide als het ware de situatie om.
„Waarom?” vroeg de klerk, zijn gelaatskleur in de rand van de lichtkring groeniger dan ooit, net of hij zwom in een nachtelijk aquarium. „Denkt u dat het bij u op de kamer niet veilig is? Er wordt hier nooit iets gestolen of vermist. Houdt u dat maar bij u.” Zij spraken nu Hollands, en Arie drukte meteen door:
„Wij hebben buiten een Ferrari staan met een linnen kap en die wilden we vannacht onder dak hebben. Kan dat?”
„Dat kan. We hebben een garage voor onze gasten hier om de hoek.” Hij raadpleegde een klapper-register. „Ik heb twee éénpersoonskamers waarvan een met bad en nog een tweepersoonskamers met bad. Is dat een bezwaar?”
„Met twee badkamers komen we een heel eind”, zei Arie. „Maar al onze bagage staat nog in Luik. Kunt u ons helpen aan wat extra zeep en handdoeken en zo meer? We willen graag betalen voor de extra moeite.”
De klerk kwam nu in beweging. Dat is nu eenmaal zo met nachtklerken in hotels. Zij vervelen zich meestal stierlijk en zijn eigenlijk blij als er wat geks gebeurt, zeer vooral als daar wat extra’s mee te verdienen valt.
„Ik zal de auto wel in de garage drukken”, bood Bob aan. „Gaan jullie maar vast naar boven.”

Het achteloos wuiven met die negen bankjes van honderd had blijkbaar wonderen gedaan, want in een mum van tijd had de klerk hun namen genoteerd, drie sleutels van een bord met haakjes gegrist en een duim gedrukt op de liftknop. Ratelend ging het ijzeren lifthek open en het hele geval steeg tot aan de derde verdieping. Met een energie die je nooit zou hebben verwacht van een jongen met zulk een groenig gezicht ging de klerk hen hups voor over de gang, belegd met een dikke bruine loper. Kamernummers 365, 368, 342 flitsten voorbij. Voor de deur van een kamer stond een lege wiskeyfles plus een batterij lege of halflege Coca-Cola flesjes. Buiten een andere deur stond een mand vol kranten, weggegooide tijdschriften, vuile overhemden en lege conservenblikken. Achter een derde deur stond een radio halfluid te spelen. Er was geen twijfel aan - dit was
een hotel, gespecialiseerd op Amerikanen - vermoedelijk op Amerikanen die met legerverlof in Antwerpen waren.
„Hier hadden onze vrienden Miller en Parsons moeten wezen”, zei Jan halfluid tegen Bob, die grinnekend knikte en toen hield de klerk stil en stak de sleutel in de deur van kamer 321. De deur zwaaide open. „Alstublieft. Dit is de dubbele...”

* * *
Kamer 319 lag eventjes verderop, rond de hoek van een smal eindje dwarsgang. Tussen de dubbele kamer 321 en 319 lag een badkamer die voorzien was van een deur naar elk van de twee kamers aan weerszijden. De klerk had op hun verzoek die deuren open gesloten, zodat zij beschikten over drie in elkaar lopende vertrekken, met badkamer in het midden. De derde eenpersoonskamer, 342, lag schuin aan de overzijde van het stukje dwarsgang en had een eigen badkamer. Het kwam er eigenlijk weinig op aan, wie welke kamer kreeg, maar omdat Bob meteen weer met de klerk naar beneden ging om te zorgen dat de Ferrari onder dak kwam, hadden Arie en Jan die driekamerssuite voor zich

alleen zodra de gangdeur werd gesloten.
„Zo”, begon Jan op vastberaden toon. „En geef mij nou eerst eens even dat geld terug.”
Arie was juist de badkamer binnen gelopen om de heetwaterkraan van het bad open te zetten, en keek verbaasd over zijn schouder, terwijl het water in het bad begon te bruisen.
„Welk geld terug?”
Jan stond strijdvaardig op de drempel van de deur naar de dubbele kamer, met de vuisten op de heupen van de onbeschrijflijk smerige overjas van Kresse. Eerder op de avond was het een bijna nieuwe overjas geweest, maar het ding was nu nauwelijks geschikt om door schipbreukelingen in een reddingboot te worden aanvaard. Alle knopen waren er af gerukt en de opslag van één mouw hing in rafels naar beneden.
„Sta je nou niet weer van de domme te houden. Ik bedoel die negen briefjes van honderd waar je daarnet zo geestdriftig mee aan het wuiven was.”
Arie voelde voorzichtig met een vingertop aan het nu stromende water en mixte met de andere kraan koud water bij.
„Maar, beste Jan - lijd jij nu nog steeds aan het waandenkbeeld dat jij beter met geld kunt omgaan dan ik?”
„WAANdenkbeeld!” Jan gooide zijn hoofd achterover en begon hol en honend te lachen, wat akelig weergalmde in de kale badkamer. „Hahaha! Wou jij soms serieus volhouden dat JIJ met geld kunt omgaan, anders dan door het als een soort nevelsproeier om je heen te strooien?” „Zeker”, verklaarde Arie kalmpjes. „Wij zien geld alleen op een andere manier. Jij vindt het iets dat opgepot, uitgeteld en vastgehouden moet worden. Ik geef het vlot uit, telkens als ik kans zie om te zorgen dat het méér wordt.” Hij richtte zich op uit zijn gebukte houding over het bad, keerde zich om en wees met gestrekte arm naar zijn verontwaardigde vriend:
„Onthoud goed, jongetje Prins: er zijn twee soorten mensen in het leven: mensen die met geld risico’s durven nemen en gokken en het soort mensen dat geen enkel risico durft te lopen. De eerste wagen wat en verdienen wat. De tweede soort en daar hoor jij bij, zitten alleen dag en nacht in hun stinkert dat ze hun opgepotte geld kwijt raken.” „Lariekoek!” riep Jan opgewonden. „Kletsika. Niemand verdient geld door het rond te strooien.”
„Ojawel. Als je het maar op de goede plaatsen en de goede momenten rondstrooit.”
„Wil je me dan eens vertellen wat het voor zin had, duizend gulden mee te geven aan die taxichauffeur?”
Arie zuchtte diep en begon zijn schoenen uit te schoppen. Er ontstond een geweldige smeerboel op de tegelvloer.
„Ik moest er zeker van zijn dat die chauffeur metéén, zonder vragen en zonder aarzelen, op pad ging om Miller en Parsons op te pikken. Dat kreeg ik met één klap door het meest over
tuigende argument dat er om twee uur op een regenachtige nacht bestaat: een briefje van duizend piek. Die hele grap heeft ons honderd gulden gekost. Van tienduizend gulden, jongetje Prins, die IK voor ons heb verdiend. Niet jij. Want toen jij nog met je zuinige gezicht en pijn in je buik over die Ford stond te piekeren, nam ik Kresse voor tien mille in de heupzwaai. Maar telkens als de buit binnen is, begin jij te kreunen.” De sproetige dikkerd ging op de rand van zijn bad zitten met de stoomwolken wervelend om zijn dik, slim gelaat en begon zijn moddersokken uit te trekken: „Weet jij waar jíj me altijd heel sterk doet denken, jongetje Prins?”
„Eh... nee”, zei Jan, na enig aarzelen. „Waaraan?”
Aan iemand die met een hengelaar mee uit vissen mag, maar zelf geen hengel heeft en niet kan vissen. Die reuzenblij naar huis holt met een zoodje vis tot de hengelaar de volgende dag langs komt en zegt: „Zeg Jan - ga je weer mee vissen?”
Arie had nu zijn sokken uit en begon zijn windjak los te ritsen. Dat ging helemaal niet zo vlot, want er zat heel wat gruis en modder tussen de tandjes. Intussen begon Jan ongeduldig te worden:
„Nou - wat is er nou met die hengelaar? Die vroeg mij of ik weer mee wou gaan vissen? En dus wat?”
„En jij vindt dat fijn, want dan krijg je weer wat vis.”
„Natuurlijk vind ik dat fijn. Wat is daar tegen?”
Arie boog zijn machtige romp voorover en trok het windjak over zijn rode haren, zodat zijn stem gedempt klonk boven het klateren van het hete water uit.
„Maar de hengelaar moet voor twee kwartjes wormen hebben, en die twee kwartjes heeft hij niet en nou...” (Arie had het windjak over zijn hoofd heen en richtte zich weer op) ...„en nou zeg jij: „Die twee kwartjes voor aas betaal ik niet, hoor - stel je voor dat er geen enkele vis bijt.”
Jan keek zijn dikke vriend rechtuit in het gezicht, en zei toen: „En wat zou dat? Je hebt toch best kans dat er inderdáád geen enkele vis bijt!”
Arie begon zo verschrikkelijk te lachen, dat hij zowat achterover in het halfvolle bad viel.
„Daar heb je nou precies het verschil tussen jou en mij. Maar je vangt nu eenmaal geen vissen zonder aas en geen tienduizend gulden zonder eerst wat te wagen. Hóór ik wat?”...
Hij hoorde wat. Het was hun vriend Bob, die door de dubbele kamer 321 kwam aanzetten met zijn armen vol extra handdoeken, een paar stukken zeep, een kam, een scheermes, een nageltang en nog wat dergelijke spullen. Hij legde het hele zaakje op het badkamertafeltje en zei grinnikend:
„Mooie vent is dat, die nachtklerk. Dat is allemaal tweedehands; op de handdoeken en zeep na.”
Jan trok een vies gezicht:
„Hoezo tweedehands?”
„Nou - dat zijn allemaal spullen die in de loop der maanden door gasten op hun kamers zijn achtergelaten. Hij heeft er beneden een kast vol mee.”
„Bah! Denk je dat ik andermans kam ga gebruiken?”
„Maak je niet druk - hij heeft het ding waar ik bij stond, in een stopfles zuivere alcohol gedompeld. Die knaap weet van wanten. Die slaat overal geld uit.”
Arie Roos bukte zich en testte de temperatuur van het badwater: „Als het de heren schikt, mag ik dan in mijn bad?”
Bob keek grinnikend over de rand.
„Ik lach me altijd een rotje als ik jouw badwater zie. Jij bent zo kolossaal dik dat jij, plus een dun laagje van drie emmers water om je heen, precies het hele bad vult.”
„Moet een heerlijk gezicht zijn voor zuinige Jan”, vond Arie. en ging in het dampende bad ten onder, Natuurlijk had Bob gelijk. Er was zelfs al te veel water en toen de dikkerd zich nog niet geheel had laten zakken, stroomde het bovenste al door de overloop weg.

* * *
Terug in de dubbele slaapkamer bleef Jan verrast staan voor een der twee bedden.
„Waar komen die kleren vandaan?”
Bob lachte met ontzaglijke zelfvoldoening:
„Achtergebleven kledingstukken van hotelgasten. Door onze nachtklerk opgeborgen en voor een zacht prijsje beschikbaar. Ik ben alleen bang dat er niks bij is, dat Arie past.”
„Die heeft zijn eigen kleren nog. Moet-ie alleen wat schoonmaken”, knorde Jan, begerig een bruine gabardine broek omhoog houdend. „Er zit alleen een veeg smeer of olie op een broekspijp. En een nylon shirt... Wat voor maat boord is het? Iets te wijd. Nou ja. En wat heb jij?”
Bob had voor zichzelf een nozem-achtige broek met smalle pijpen op de kop getikt benevens een sweater met lage nek.
„In elk geval heel wat beter dan wat we nu hebben. Er is nog een plastic regenjas ook, daar beneden. Maar die is wat groot. Die kunnen we altijd nog oppikken als we zin hebben.”
„En wat kost dat hele grapje nou bij elkaar?”
„Een habbekrats”, antwoordde Bob ontwijkend, en pakte Jan bij een arm. „Zeg - laten we nou, vóór we iets anders gaan doen, vóór we baden of zoiets, die drie schilderstukken uit dat Ferrari-dak halen. Dat kunnen we nu ongestoord doen.”
Jan liet met tegenzin de bruine broek zakken.
„Wat is het voor een garage?”
„Een grote loods van golfplaten, achter een schutting op een open stuk terrein waar ze een paar huizen hebben afgebroken.”
Bob hield een sleutel omhoog. „Ik heb de sleutel nog hier. Met zijn tweeën hebben we dat zó voor elkaar.”
Jan aarzelde nog. Hij kon maar moeilijk van zijn nieuwe en schone kleren scheiden.
„Zitten ze eigenlijk in die linnen kap niet veiliger?”
„En als de Ferrari dan tòch eens bij de politie bekend wordt? Die twee landgenoten van mij zijn per slot van rekening uit het leger gedeserteerd. En ze zullen in Duitsland heus wel weten wat het nummer van die auto is. Als de militaire politie, die
over het hele NATO-gebied werkt, dat autonummer en de beschrijving van die wagen op de telex zet...”
„Ik begrijp het. Hoewel het me machtig zou spijten als we die auto zouden moeten laten staan. Het is een fijne machine en loopt als een lier.”
Bob was al bij de deur en hield die open.
„De nachtklerk weet ervan. Ik heb hem gezegd dat we nog wat uit de wagen moesten halen. Daarom heb ik ook de sleutel bij me gehouden.”

* * *
Het was één minuut lopen, de straat uit en een hoek om. In een met reclamebiljetten beplakte schutting zat een brede deur, die piepend en knarsend opzij rolde, hangend aan twee wielen die over een rail liepen. Zij schoven de deur weer achter zich dicht en zagen in het licht van een straatlantaren, die over de schutting heen naar binnen scheen, een met steenslag en kolengruis verhard stuk grond, hier en daar opgeluisterd door plukken brandnetels en hard gras en midden daarin een grote loos van roestig golfijzer.

De dubbele deuren waren gesloten met een zwaar koperen hangslot, dat Bob met zijn sleutel opende. Hij tastte eventjes rond naar de schakelaar en toen de felle, kale lampen aanflapten, zagen zij een zestal auto’s staan, met vlak vooraan hun eigen, pas veroverde, Ferrari. Bob duwde de deuren dicht en schoof er een binnengrendel op.
„Eindelijk eens behoorlijk licht. Na het afbranden van Kresse’s landhuis hebben we zowat de hele nacht in het donker moeten werken.” „Zelfs op de tast moeten knokken,” meesmuilde Jan. „Een geheel nieuwe gewaarwording. Je voelt met de ene hand waar de neus van je tegenstander zit en probeert er dan op te meppen met je andere. Spannend natuurlijk. Maar dit is toch wel iets handiger. Zat de schroevendraaier niet in de gereedschapsbak?”
Bob knorde wat, boog zich binnen de wagen en eventjes later waren zij samen bezig één voor één de kleine aluminium schroefjes los te draaien waarmede de aluminium strip die aan de buitenkant het linnen van de kap vasthield, vastzat.
Bob draaide ze handlos, terwijl Jan ze er met de vingers uitdraaide en zorgvuldig op een hoopje legde. Het duurde niet lang, of de voorzijde plus een hele zijkant van de kap was los. „Hadden we die kap niet beter verder los kunnen snijden? Er zit tòch al een kolossale jaap in.” „Beter van niet, zeg. als de wind er dan onder slaat gaat de hele kap naar de filistijnen. Zo wappert-ie alleen een beetje. Nou die strip losbuigen.”
Zij trokken de aluminium strip naar buiten; met enige zorg om het ding niet hopeloos te verwringen, lieten het daarna in de lucht slingeren en tilden het losse, natte bovenlinnen van de kap op. Van onder de beschuttende lagen paardehaar en dun plastic kwamen de gerafelde hoeken van oud, beschilderd linnen te voorschijn.
„Pak de bovenste beet en trekken maar...”
Zonder veel moeite kregen ze met korte rukjes een schilderstuk naar buiten dat ongeveer een meter lang was bij zeventig centimeter breed. Jan spreidde het uit op de motorkap. Zij bekeken het met enige aandacht en aanvankelijk ook met enige eerbied, maar die eerbied duurde niet bar lang.
„Is dat nou alles? Een afgebroken pilaar, een stuk tuin, wat blauwe lucht met wolken en een geknakte juffrouw met een nachtjapon aan.” Jan stond zijn hoofd te krabben.
„Het zal wel een Oude Meester zijn. Italiaans werk, naar die pilaar en die lucht te zien.”
„Hm”, zei Bob geringschattend en begon aan het tweede schilderstuk te sjorren. „Als dit wéér zoiets is, heb ik spijt dat ik niet meteen in een warm bad ben gedoken. Geef mij dan de Coca-Cola-kalender maar.” „Net of daar geen juffrouwen op staan.”
„Geen geknakte!” verzekerde Bob. „Hier komt nummer twee.”

Het tweede schilderstuk was een beetje langer, maar ook wat smaller dan het eerste. Dat ging boven op nummer één; plat op de motorkap, en ze stonden er in diep stilzwijgen op neer te staren. Toen constateerde Bob:
„Zie je wat ik zie? Zeven schapen - een treurwilg - een hond die last heeft van zwaarmoedigheid, een juffrouw met onwaarschijnlijk schone blote voeten, die blaast op een fluit en een vent die achter een struik ligt te slapen. En in de verte onweert het of iets dergelijks. Wil je me nou vertellen dat iemand daar tienduizenden guldens voor neertelt?” „Blijkbaar wel”, zei Jan. „Ik heb nu nog negen briefjes van duizend in mijn zak en die Kresse had daar echt niet zo vlot afstand van gedaan als hij er niet nog véél vlotter aan had kunnen komen. Hopen mensen kopen zulke dingen als geldbelegging.”
„Ik heb het moois er al af gekeken”, beweerde Bob, nu sjorrend aan een hoek van kunstlap nummer drie. „Als je tòch geld moet gaan beleggen, kun je beter briefjes van duizend dollar op een lap nylon plakken en dat inlijsten. Ik wed dat iedereen ter wereld dat een fascinerend kunstwerk vindt.”
„Jij bent een kultuurbarbaar”, vond Jan.
„Lariekoek”, antwoordde Bob. „Als mensen een ding als dàt alleen maar bewonderend aangapen omdat het veel geld kost, kunnen ze evengoed het chèqueboekje van Onnassis in een museum aan een muur hangen. Aha... hier komt nummer drie.” Het doek kwam uit de kap tevoorschijn. „Wat zullen we nou beleven?”
Zodra de lap op de motorkap lag uitgestald, zei Jan.
„O, dat is modern. Hardstikke modern. Een van die gekke Fransen van de tijd tussen twee wereldoorlogen natuurlijk.”
„Jan - ben ik oververmoeid, of is dat een paarse kurketrekker tegen een achtergrond van vierkantswortels?”
„Laten we de boel maar oprollen,” besloot Jan. „Ik heb nooit beweerd dat ik verstand had van schilderkunst.”
Bob staarde nog steeds neer op het laatste schilderwerk. „Het is toch niet zo simpel als ik eerst dacht”, constateerde hij. „In de rechterbovenhoek loopt een komma met zes poten eraan, net als een kever. Dàt is natuurlijk wat dit doek zo geniaal en zo duur maakt. Als die komma er niet had gestaan was het hele doek prulwerk geweest. Zal ik jou eens wat vertellen? Als wij dat doek onder onze arm nemen en we lopen er alle kunsthandels van Antwerpen mee af, zeggend dat wij zelf het geschilderd hebben, is er geen kunstkenner die er ons een plak Meurisse chocolade voor biedt.”
„Mogelijk”, zei Jan ongeduldig. „Ik heb het al lang opgegeven, er iets van te snappen of erover bek te vechten. Rol die dingen op en laten we maken dat we wegkomen. Ik wil in mijn bad.”

* * *
Terwijl aldus de heren Roos, Prins en Evers van de rustpauze in de avonturen gebruik maakten om zich te fatsoeneren en zich toe te rusten op de zonder twijfel volgende schermutselingen, gebeurde er in het een eindje verderop gelegen hotelletje „Popularis” ook het een en ander. In de door Arie Roos voor hen georganiseerde taxi hadden de ex-leden van de Amerikaanse luchtmacht: Miller en Parsons net veel tegen elkaar kunnen zeggen, omdat hen al meteen was gebleken, dat de chauffeur met de alpinomuts heel redelijk Engels sprak. Dus gedurende de ganse tocht tot het moment dat de taxi voor het kleine Antwerpse hotelletje stopte, hadden zij zitten popelen van ongeduld om aan het bakkeleien te kunnen gaan. Dat genoegen moest echter nog eventjes worden uitgesteld, tot zij hun kamerdeuren achter zich hadden dichtgetrokken. Het verkrijgen van een hotelkamer was heel gemakkelijk gegaan, omdat de taxichauffeur die hen bracht, een hotelletje had uitgekozen waarvan hij de eigenaar nog kende uit de tijd dat zij samen in het Belgische leger hadden gediend.

„Zeg Sjef”, had hij gezegd, „ik heb buiten twee bemodderde Amerikanen die in de regen op de dijk van de Maritiem liepen te liften. Ze hebben mankement gehad aan hun auto, en ze zien er wat smerig uit, maar geld hebben ze genoeg. Kun je dier hier hebben?”
Het hotel „Popularis” beschikte niet over een nachtklerk, zoals „Stateside”, een paar blokken verder, en had dat ook niet nodig. Hotel die zich specialiseren in het verlenen van onderdak aan Amerikaanse verlofgangers moeten er rekening mee houden dat er dag en nacht wordt in- en uit gehold, en dat er midden in de nacht telkens wordt gebeld om sandwiches, omdat er iemand heimwee krijgt en meteen Tallahassee, Florida wil bellen, of simpelweg omdat er op kamer 274 plotseling een vechtpartij losbreekt. Het meer rustige hotel doet het wel af met de eigenaar zelf die de enkele keer dat er een nachtgast arriveert, daar dan wel zijn bed voor uitkomt. Dat had deze Sjef dan ook gedaan en hij stond nu luidkeels geeuwend midden in zijn vestibule, met een onderhemd aan en een broek, waarvan de bretels achter hem tot op de grond afhingen.
„Geen bagage?”
Geen bagage. De heren Miller en Parsons kondigden aan dat zij graag kamers zouden willen hebben met heet stromend water, om zich op te knappen.
„Alle kamers hebben heet en koud stromend water. Zeep en handdoeken liggen er gereed. Wat zijn de namen?” Op dat moment verdween de taxichauffeur. Hij had zijn passagiers onder dak gebracht en zijn taak was gereed.
De sluwe Miller had alle tijd gehad om in de taxi na te denken. Gezien het feit dat hij kort tevoren uit het Amerikaanse leger was gedrost, leek het niet bijzonder raadzaam, onder ware naam geboekt te worden in Hotel- en politieregistraties. Parsons beschikte over een vals paspoort op naam van Jeremiah Mullard, een naam zo onwaarschijnlijk dat niemand op het denkbeeld zou komen, de echtheid ervan in twijfel te trekken. Hij trok het tevoorschijn uit de achterzak van zijn broek, waar het,
doordat de ritssluiting van die zak er secuur boven dicht had gezeten, alle worstelingen en rauspartijen had overleefd, zij het ook iets doorweekt en bemodderd.
„Mullard”, mompelde de hoteleigenaar, naar zijn registratiebureau lopend met de breteleinden achter hem aan slierend over de cocosmat die de vloer bedekte. Hij nam een eindje inktpotlood, sloeg een dik boek open en begon in te vullen: naam, geboortedatum en paspoortnummer. Hij trok een lade open, haalde er een sleutel uit en stak die voorwaarts: „Kamer 164.”
„Ik heb geen paspoort bij me”, vertelde Miller. „Ik wist helemaal niet dat ik in een hotel terecht zou komen. Mijn naam is Scranton. William John Scranton. Geboren zeven April 1935 in Dayton, South Dakota.” De hotelhouder knikte, schreef die gegevens op en kwam met een tweede sleutel op de proppen: „Kamer 162. Er vlak naast.” Miller nam de sleutel aan: „Is er geen badkamer in dit hotel?” „Zeker wel. Maar midden in de nacht worden er geen baden genomen, want dat maakt zo’n lawaai door het stromende water in de buizen en het tikken van de uitzettende heetwaterpijpen, dat het halve hotel wakker wordt.”
„Mooi gebouwd hotel is dit”, smaalde Miller.
De hoteleigenaar, die met een vuist in een slaperig oog wrijvend, juist vóór hem uit was gegaan, naar de trap, keerde zich gebelgd om. „Als het u niet bevalt, zoekt u maar een ander.”
Miller sputterde wat binnensmonds, haalde dan de schouders op en haalde stilzwijgend bakzeil. De driemansstoet kwam weer op gang, beklom de trap naar de eerste verdieping en de beide kamers werden zonder verdere incidenten betrokken.
„Wel te rusten!”

* * *
Nu was het wel zo, dat de beide kamers 164 en 162 zonder incidenten werden betrokken, maar nauwelijks waren ze bezet,

of de incidenten begonnen goed. Miller stond stil midden in zijn eigen vertrek en bekeek het (uit witgelakte stalen buizen bestaande) eenpersoonsbed, de kleerkast, de tafel en de ene stoel. Hij snoof minachtend, bekeek de twee prenten aan de wand die het kale vertrek moesten opluisteren (een van twee katjes plus een bal sajet en de ander van een juffrouw met een jurk model 1921 op een tuinschommel) en schopte kwaadaardig het gebloemde vloerkleedje een eind verderop „Wat een hok!” gromde de heer Miller.
Nu is het in het leven altijd zo: hoe minder mensen van huis uit gewend zijn, hoe meer ze de neus ophalen als ze in een eenvoudige omgeving komen. In het leger gaat het precies zo: het hardst wordt er op het eten gekankerd door figuren, die thuis zelden meer op de boterham hadden dan pindakaas of suiker. Miller (alias Scranton) stapte naar de wastafel, draaide de heetwaterkraan open, en hield de hand eronder. Zo stond hij een tel of tien. Toen begon het water ietwat minder koud te vloeien. Hij knorde. Dat duurde weer een tel of tien. Het werd ongeveer lauwwarm, en bleef verder op die temperatuur.
„Voor de bliksem nog an toe!” barstte de soldaat los, zich omkerend en de duim drukkend op de service-belknop die naast de deurpost was aangebracht. Hij hield eerst die duim daar een kwart minuut op, en begon dan met korte, felle drukken te duwen. Ergens heel in de verte klonk zwakjes het rinkelen van een electrische schel, in de maat met de duimduwen, maar iets vertraagd, door de afstand die het geluid had af te leggen. Toen Miller een minuut of wat zo had staan pompen, hield plotseling het rinkelen in de verte op. Miller keek eventjes of hij zijn oren niet kon geloven, drukte nog eenmaal experimenteel, hoorde weer niets en barstte los:
„Als de vent toch die bel heeft afgezet...!”
Hij trok de kamerdeur open en stapte de gang op, precies op tijd om de hoteleigenaar te zien aanstuiven rond de hoek van de trap, met een rood hoofd, dezelfde broek en dezelfde bretels, nu door de vaart schuin achter hem aan wapperend.
„Wat is hier aan de hand? Wat is hier aan de hand?”
Miller wees met uitgestrekte hand naar de open kamerdeur: „Noem je dat heet water wat er uit die kraan komt? Het loopt al een minuut en het is nog steeds lauw!”
De deur van kamer 164 ging open en het verschrikte gezicht van Parsons kwam naar buiten:
„Jerry! Maak toch niet zo’n herrie... We...”
Miller draaide zich met een ruk om:
„Wil jij je er alsjeblief niet mee bemoeien!”
De hoteleigenaar was behoorlijk nijdig.
„Heet water hebben we hier tot middernacht en daarna staat de apparatuur af tot zes uur in de morgen. Ik heb hier een ordentelijk hotel, waarin de mensen ’s nachts slapen. En...”
Miller sloeg met de handen op zijn smerige broekspijpen en op zijn bemodderd suède jasje:
„Kijk eens hoe ik er uit zie! Hoe moet ik me schoon krijgen met lauw water! Hè? Is dat service?”
„Ik drijf een redelijk hotel voor redelijke mensen”, zei de hoteleigenaar; zijn stem wat matigend. „En schreeuw niet zo op de gang. Ik drijf geen dag-en-nacht badhuis. En houd nu uw mond dicht, anders gaat u maar ergens anders heen. Op lawaai midden in de nacht ben ik niet gesteld en denk eraan: u hoeft niet meer op die bel te drukken, want de schel is afgezet. Wel te rusten.”
Hij keerde zich op zijn blote hakken om en liep haastig terug naar de trap, boos met de vuist wrijvend in een slaperig oog.
„Jerry, hoe je nou alsjeblief kalm”, smeekte Parsons, nog steeds met alleen hoofd en schouders buiten zijn open deur. „We kunnen toch helemaal geen herrie gebruiken.”
„Sufferd!” siste Miller tegen hem, een vuist ballend. „Wil je er met je stomme kop aan denken dat ik geen Jerry heet, maar William John Scranton!?”
Parsons keek geschrokken.
„Jee... dat is waar ook. Neem me niet kwalijk, Jerry.”
„Och, stik!” zei Miller, stapte zijn kamer binnen, schopte de deur achter zich dicht en begon zich uit te kleden. Hij droeg op dat moment nog steeds de kleding, die hij had aangehad toen hij met zijn tomaatrode Ferrari in Amsterdam arriveerde: een bruine gabardine broek, witte nylon sokken, bruin-en-witte schoenen en een suède jasje met een ritssluiting van voren. Onder dat jasje een nylon windjack en een maiskleurig sportshirt.
„Moet je kijken, wat een smeerboel!”
Eén voor één kletsten de vochtige kledingstukken, zwaar van erin gedrongen modder op de vloer naar tot de Amerikaan in zijn onderbroekje stond. Hij deed de stop in de wasbak, nam het stukje hotelzeep op („Moet je kijken wat een pest-stukkie zeep je krijgt voor je goeie geld”) en begon zijn hoofd in te zepen. Op dat moment ging de deur open en kwam Parsons schuchter binnen, de deur omzichtig achter zich sluitend.
„Eh... William - heb jij een nagelkrabber of een mes of zoiets? Om mijn nagels schoon te krijgen.”
Miller was bezig zijn hoofd te soppen in de volle wasbak en sputterde: „Broekzak... knipmes.”
Parsons droeg alleen een badhanddoek met in groene letters de naam „Hotel Popularis” om het middel geknoopt. Nu hij wat schoner was, vielen de builen en schrammen op zijn gezicht des te meer op. Hij begon te zoeken in de zakken van de smerige gabardine broek, en het eerste wat hij te voorschijn haalde, was een dikke rol bankbiljetten. Hij stond daar eventjes op neer te staren, liet dan de broek vallen en vouwde de rol open. Er waren een stel biljetten van honderd dollar, enkele Hollandse briefjes van duizend en de rest was Belgisch geld, eveneens van hoge waarde.
„Gossie, Jerry! En onderweg zei je tegen mij dat je zowat geen geld had!”

Het duurde eventjes voor deze woorden tot Miller doordrongen. Hij trok zijn haren uit de wasbak, keek om, nam een
sprong, graaide het pak bankpapier uit Parson’s vingers en gaf zijn maat met de andere hand een stomp tegen de kaak.
„Blijf met je nieuwsgierige vingers uit mijn kleren, voor de bliksem!” De stomp op zichzelf was niet zo bijzonder hard, maar Parsons had vlak voor het lage eenpersoonsbed gestaan. Hij wankelde achterwaarts, tuimelde over het bed heen en raakte de vloer aan de andere kant met de achterkant van zijn hoofd.
„Maar, Jerry...” (Hij spartelde met armen en benen om overeind te komen) „Je hebt me zelf gezegd dat ik...”
„NOEM ME GEEN JERRY LELIJK STUK UILSKUIKEN!” „Okee, Jerry. Okee, William, bedoel ik.”
Parsons ging op de rand van het bed zitten met de handen slap neerhangend tussen de knieën; naar zijn vriend Miller kijkend als een trouwe, maar mistroostige hond.
Miller zelf stond nu voorovergebogen voor de wastafelspiegel, zijn gezicht van alle kanten bestuderend. Een oog zat zowat helemaal dicht, en begon al blauw aan te lopen. Een rode, rauwe plek op zijn rechterwang liep langs het oor door tot onderaan de kaak. Zijn mond was aan de ene kant veel dikker dan aan de andere en op zijn voorhoofd zat een snee, die dicht had gezeten met geronnen bloed, maar nu opnieuw begon te lopen door het loswekende water.
„Zeg, Jerry...”
Geen antwoord. Miller bette de snee op zijn voorhoofd met de punt van een handdoek. Het bestuderen van zijn uiterlijk scheen zijn humeur niet bepaald te verbeteren.
„Jerry...”
Miller draaide zich met een ruk om en brulde:
„WAT IS ER NU WEER?”
„Mag ik nou dat knipmes hebben?”
Er begon iemand met de hak van een schoen of iets dergelijks tegen de wand van de kamer ernaast te bonzen. Een protesterende stem schreeuwde iets onverstaanbaars. Parsons fluisterde:
„We moeten wat zachter praten, Jerry.”
Miller keerde zich heel langzaam om. Hij smeet kortaf de natte handdoek tegen de vloer, balde beide vuisten naar zijn heupen en boog het blote, gespierde bovenlichaam wat voorover. In die gespannen, dreigende houding zei hij tussen de opeengeklemde tanden door: „Ik zal jou eens wat zeggen, jij. Hoevaak heb ik je nou gewaarschuwd, me geen Jerry te noemen, stuk onbenul? Wanneer zul je nou eens ophouden achter me aan te sjokken als een hond? Dat je in het leven niet op eigen benen kunt staan, was me al lang bekend, maar nu gaat het me de keel uithangen, hoor je!”
Parsons zat hem vanaf het bed aan te gapen als iemand die niet kan geloven wat hij ziet en hoort.
„Maar, Jerry... we zijn toch altijd vriendjes geweest?”
„Te lang”, zei Miller met een vuile grijns, zich oprichtend uit zijn gebogen houding. „Veel te lang. Het is tijd dat we gaan scheiden. Je bent te onhandig, te sloom en te stom om me niet voortdurend voor de voeten te lopen.” Hij raapte de natte en bebloede handdoek op, ging terug naar de wastafelspiegel en begon opnieuw de snede op zijn voorhoofd te betten.
„Alle gezanik dat we gisteren en de afgelopen nacht hebben gehad, is aan jouw stommiteiten te wijten. Jij hebt die drie lastige snotjongens weer op ons spoor gebracht toen Kresse en ik ze prachtig kwijt waren. Dat is jouw schuld - uitsluitend en alleen jouw stomme schuld. Jíj hebt ze naar Humbeek gebracht.”
„Maar Jerry - hoe kon ik nou weten dat het vijanden van ons waren? Ze wisten van alles af. Ze wisten zelfs van dat vliegtuig.”
Jerry lachte honend tegen zijn eigen spiegelbeeld:
„Een kind kon weten dat Kresse en ik niet samenwerken met zulke apen van jongens. Dat kan iedereen vatten. Behalve Dick Parsons natuurlijk, met poetskatoen onder zijn schedel inplaats van hersens.” Parsons zei klagend:
„Maar jullie zijn ook niet eerlijk tegen me, Jerry...eh William, bedoel ik. Eerst dat verhaal over dat mooie jacht dat in Humbeek in het kanaal zou liggen. Dat làg er helemaal niet.”
„Ja, dat is zo”, zei Miller tegen zichzelf en grijnslachte met de niet gezwollen kant van zijn mond. „Dat schip lag er helemaal niet. En hoe heette het ook weer?”
„Sheherazade”, zei Parsons hoopvol.
„Sheherazade”, herhaalde Miller. „Een mooie naam.”
Parsons zat nog steeds naar zijn rug te kijken als een hond die niet zeker weet of hij het volgende ogenblik een bot zal krijgen of een snauw.
„Bestaat dat schip eigenlijk wel, Jerry?”
„Wat?” vroeg Jerry verstrooid, zijn hoofd dicht bij de spiegel brengend en de snee van nabij bestuderend. „Oja. Het bestaat wel.” „Maar waar ligt het dan, Jerry? Ik dacht dat wij er met zijn drieën op naar Afrika zouden gaan.”
„De plannen zijn veranderd”, vertelde Jerry kortaf, wat bloed wegbettend. „Dank zij jouw lepigheden. Nou is Kresse hem óók gesmeerd en nou moeten we maar zien, hoe we aan ons geld komen.” „Maar waar zijn de schilderijen dan, Jerry?”
„Welke?”
„Die ik vanmorgen met dat vliegtuig de grens over heb gevlogen.” Miller kreeg weer een woede-aanval. Hij keerde zich om en brulde: „Die heeft Kresse meegenomen in zijn Chrysler, de schurk. Maar ik zal hem in zijn vierkante nek pakken, daar kan hij op rekenen! Als díé me probeert te besjoemelen, is hij nog niet jarig!”
„Maar weet jij dan waar Kresse nu is?”
Miller tilde een bloot, vuil been op, zette een voet in de wasbak en liet er schoon water over lopen.
„Ik weet niet waar hij NU is. Maar ik weet wèl waar hij die schilderijen naartoe heeft gebracht.”
„Heeft hij je dat dan verteld? Misschien heeft-ie je wel een verkeerd adres gezegd.”
Mille verklaarde grimmig en met grote nadruk:
„Hij heeft me géén verkeerd adres genoemd, want hij heeft me helemaal niets genoemd. Je moet niet denken dat ik net zo’n ezel ben als jij. Toen wij het plan op touw zetten om met één klap zestig schilderijen van de hand te doen en met de opbrengst ergens overzee een nieuw leven te beginnen, had ik meteen al in de gaten, dat zoiets een gevaarlijke stunt was. Zolang Kresse telkens een paar schilderstukken van ons kreeg, was hij te vertrouwen.”
„Waarom dan toen wel en later niet?”
Miller waste zijn voet, hees die uit de wasbak, zette de natte voet op het zeil en dompelde zijn andere voet er in.
„Omdat hij van ons geen nieuwe schilderijen meer zou krijgen als hij ons bedroog. Dan zouden wij zaken gaan doen met iemand anders, da’s nogal glad. Kun je daar met je dulle hoofd bij?”
„Natuurlijk, Jerry, maar...”
„Maar zo gauw Kresse wist, dat wij een laatste grote zending over de grens gingen brengen en meteen uit het leger wilden deserteren om met de opbrengst naar overzee te gaan, zo gauw hij dàt in de gaten had, vriendje... kon hij best eens op het idee komen ZELF een grote klap te slaan, die schilderijen te verkopen, het geld in eigen zak te steken en hem te smeren...”
„En ons gewoon te laten zitten?”
„Bijvoorbeeld. Of ons afschepen met een klein beetje. Nu dacht Kresse altijd, dat ik niet wist aan wie hij onze schilderijen doorverkocht. Maar dat wist ik wel. Dat heb ik altijd geweten. En ik weet nu ook, aan wie hij dat hele pakket van zestig schilderijen hier in Antwerpen heeft gebracht.”
„Maar HOE wist jij dat dan, Jerry? Daar heb je me nooit wat van verteld.”
„Waarom zou ik? Maar ik wil het je nu wel vertellen: Kresse had een huisknecht. En die had een verschrikkelijke hekel aan Kresse.” „Oja, dat wist ik.”
„Mooi. Toen ben ik een handeltje gaan doen met de huisknecht. Er is een telefoon boven in Kresse’s huis, maar er zijn er ook nog twee beneden. Nu is het een koud kunstje om een tweede telefoon zo te veranderen dat je mee kunt luisteren naar wat er door het eerste toestel wordt gezegd. Ik schroefde het nachttoestel in de kamer van de huisknecht los, legde twee draadjes anders en maakte het zaakje weer netjes vast. Telkens als ik een zending schilderijen bracht en Kresse alleen in zijn kamer aan het telefoneren ging, nam de huisknecht beneden de hoorn op en luisterde alle gesprekken van Kresse af. Hij vertelde mij alles woordelijk over en in ruil daarvoor gaf ik hem af en toe een lapje van tien of twintig dollar. Het ging de vent eigenlijk niet eens om die bijverdienste. Hij had de grootste lol dat hij Kresse een hak kon zetten. En zo kwam ik al maanden geleden aan de weet dat Kresse met een stel kunsthandelaars in Antwerpen had afgesproken.”
Parsons zei bewonderend:
„Wat ben je toch een slimme, uitgekookte knaap, Jerry.” Miller tilde zijn tweede, min of meer schoongespoelde, voet uit de wasbak en begon ze nu een voor een af te drogen, met de tenen gehaakt om de rand van de wasbak.
„Kresse vertelde al weken geleden - aan die Antwerpse kunsthandelaars, bedoel ik - dat er een zending van zestig zeldzame schilderijen op komst was, die echter alleen clandestien kon worden verhandeld. Maar om nou te voorkomen dat er dagenlang met die dingen van het ene adres naar het andere moest worden gesleept - want de mensen willen ze natuurlijk zien voor ze ze kopen - hebben ze een vent opgescharreld die een grote, open ruimte heeft waar ze veilig kunnen worden opgehangen en opgesteld. En op die plaats komen alle betrokken kunstscharrelaars bij elkaar. Snap je?”
„En jij weet waar dat adres is?”
„Ik weet, waar dat adres is,” bevestigde Miller, nu weer op beide voeten staande. „Kresse heeft vanavond, toen hij het hele kunstspul afleverde, alvast een voorschot op de boel gekregen.”
„Jij zei tegen mij dat de hele zaak best een half millioen zou kunnen opbrengen.”
„Is dat zo gek?” Miller bukte zich, raapte zijn vuile sokken op en begon die in de wasbak uit te spoelen. „We hebben voor die vorige schilderstukken gemiddeld zo’n twee- tot drieduizend dollar gemaakt. Dat is zo om en bij de tienduizend Hollandse guldens. Vermenigvuldig dat met zestig en je komt op zeshonderdduizend gulden.”
Parsons zat met grote ogen omhoog te staren naar het plaatje van de twee katjes en de bal sajet:
„Dat is driehonderdduizend voor jou en driehonderdduizend voor mij, Jerry.”
„Yep,” zei Miller kortaf. „Als Kresse mij niet bij het been neemt. En ik heb zo’n idee, dat hij dat gaat proberen.”
„Dat lukt hem tòch niet,” vond Parsons. „Tegen iemand die zo slim is als jij, Jerry, legt hij het af. Vast wel.”
Miller bestudeerde zijn sokken. Die waren wel wat schoner, maar nog verre van wit. Hij gooide ze geërgerd in een hoek en gromde: „Waar maak ik me ook druk over. Morgenvroeg koop ik nieuwe. Wat veel erger is: ik rammel van de honger. En in dit snerthotel is niks te eten te krijgen vóór de gewone ontbijttijd, morgenvroeg.” - Hij krabde op zijn hoofd, keek zijn maat Parsons aan en kwam toen op een denkbeeld:
„Zeg... we zijn eigenlijk wel gek. We zitten hier in Antwerpen en daar zijn de hele nacht door tentjes en caféetjes open waar je wat te eten kunt krijgen. Weet je wat jij doet? Kleed je aan en neem wat geld mee... hier...” Hij had de rol bankbiljetten die hij kort tevoren van Parsons had afgegrist, rechtop klem gezet in het wastafelglas. Hij nam die eruit, rommelde er even in, trok er een biljet Belgische francs uit en zei: „Jij hebt een paspoort. Ik niet. Kleed je aan, ga naar buiten en snuffel rond tot je een patates frites tent vindt of een eetding of een café en kom met voedsel terug. Flink veel. Warme gehaktballen of worstjes of broodjes kaas, als het maar genoeg is voor ons tweeën.” Parsons nam het bankbiljet aan en stond op:
„Eruit kom ik wel, Jerry. Maar zal die vent van het hotel niet lastig zijn als ik erin wil en hem weer eens uit zijn bed bel?”
„Lastig of niet - hij zal je toch binnen moeten laten,” zei Jerry. „Als hij véél trammelant maakt, fluit dan maar op straat. Ik hoor je dan wel en kom zelf naar beneden. Schiet nou op - nu ik aan eten denk, rammel ik met de minuut harder.”
„Okee, Jerry. Komt voor mekaar, Jerry.”
„WILLIAM, uilekop!”
Parsons schoot haastig naar de deur.
„Goed, Jerry... William, bedoel ik, Jerry.”
Weer begon de schoenhak verontwaardigd tegen de muur te bonzen. „Och stik toch!” zei Miller, en met een van zijn typische uitschieters van woede brulde hij tegen de muur: „Als je niet ophoudt met dat stomme bonzen kom ik dadelijk even bij je en bons je hele kop in mekaar!”
Of het verstaan werd of niet was niet duidelijk. Maar er kwam geen nieuw gebons.

* * *
En zo gebeurde het welhaast onvermijdelijke. Dick Parsons (de straten baar de vier windstreken rondom zijn hotel op en af koersend op zoek naar voedsel) en de tweemanspatrouille (die zojuist de Ferrari had ontdaan van zijn kunstzinnige inhoud) kregen elkaar in het snotje vlak tegenover het „Stateside” hotel. Parsons stond recht tegenover de hotelingang op de trottoirband en staarde schuins omhoog naar de gevel, als een ietwat melancholieke hond die hoopt dat hem uit een der ramen een kluif zal worden toegeworpen. Jan en Bob hadden die eenzame figuur wel zien staan, maar kuierden onbezorgd verder op het

hotel af. Pas toen zij voldoende waren genaderd om gestalte en gezicht vaag te kunnen onderscheiden, hielden zij zowat gelijktijdig de pas iets in.
„Zie jij wat ik zie?”
„Ik... ik dacht dat ik het me verbeeldde.”
Zij gingen werktuigelijk nog wat langzamer lopen.
„Zowáár! Het is die zijmelaar van een Parsons.”
„Wat doet die vent daar te staan?”
„Hij zal toch niet bezig zijn, ons hotel in de gaten te houden?” „Kom nou, zeg. Dat doe je toch niet plompverloren publiek aan de overkant op de stoep! Dan duik je wel in een portiek weg. Trouwens... hoe kan de vent weten in welk hotel wij zitten?”
„Hij heeft ons nog niet in de gaten gekregen.”
„Of hij doet alsof. Doen wij óók alsof?”
„Alsof wàt?”
„Of we hèm niet zien.”
„Wij gaan in heen geval ons hotel naar binnen.”
„Fijn. Lopen we dan door tot aan het strand van de Noordzee?” „We maken brutaalweg rechtsomkeert. En dan maar opletten of hij achter ons aan komt. Eén... twee.. hoepla.”
Beide vrienden, de drie stuks ineengerolde meesterstukken met zich mee voerend, maakten gelijktijdig rechtsomkeert en marcheerden terug in de richting van waaruit zij waren gekomen. Hun voetstappen klonken hol en helder door de nachtstille straat en hun manoeuvre was zo vreemd en onverwacht dat die wel in de gaten móést lopen. „Heb jij een zakspiegeltje?”
„Heb ik al aan gedacht, Niks bij me.”
„Wacht maar - ik strik mijn schoenveter.”
De antieke truc van bukken, vaststrikken van veter en onder de schouder doorgluren werd toegepast. Bob, met de rol schilderstukken onder de arm, bleef langzaam doorlopen, tot hij in draf door Jan werd ingehaald.
„Wat deed-ie?”
„Kijken. Uit alle macht. Kwam een paar pas haastig achter ons aan, bedacht zich, bleef weer staan staren en voor zover ik weet, staat-ie ons nou nog na te loeren.”
„Hm. Dat klinkt of-ie ons werkelijk pas in de gaten kreeg, toen we zo onverwacht omdraaiden.”
„Daar is een zijstraatje. We duiken erin en dan kunnen we om de hoek zien wat-ie uitvoert.”
Zij staken nonchalant slenterend de rijweg over, schuins op het zijstraatje af en verdwenen er achteloos in. Maar nauwelijks aan het gezicht onttrokken veranderden hun bewegingen. Jan liet zich plat op het natte trottoir vallen en schoof wat vooruit tot hij juist met één oog rond de hoek van de gevel kon gluren.
„Wat doet-ie? Vertel nou eens wat.”
„Hij tippelt de andere kant op. De straat uit... Nou kijkt-ie haastig om over zijn schouder. Hij loopt vlak langs de huizenkant, ook...” „Ajai. Dan heeft-ie ons herkend en gaat nu rapport uitbrengen.” „Nou is-ie verdwenen. Linksaf. Een portiek in of een zijstraat. Dat kan ik van hieraf niet zien. Ik kom overeind, zeg. Ik heb voor de eerstkomende maand mijn buik vol van rondkruipen in de nattigheid.” „Weet je wat we doen?”
„We kunnen het hierbij niet laten.”
„Allicht. Jij gaat achter hem aan door deze straat, voorbij ons hotel. Ik ren als de dolhazen door dit zijstraatje het blok om. Knappe snaak alsie kans ziet ons allebei mis te lopen.”
„De grootste kans is natuurlijk dat hij lijnrecht naar zijn eigen hotel terugholt om rapport uit te brengen aan vriendje Miller.” „En dat zou niet zo best wezen. Hoe is die vent er in naam van alles wat mogelijk is, achter gekomen, dat wij in het „Stateside” hotel zaten?”
„Begrijp ik ook geen barst van. Maar ga nou op pad, anders is-ie ons nog te vlug af.”

* * *
Ach - de arme, veelgeplaagde Dick Parsons had helemaal niet zo’n aanval van slimheid ten beste gegeven. Integendeel zelfs, - hij had last gekregen van een aanval van een mild soort heimwee... teweeggebracht door de naam „Stateside Hotel”. Dick Parsons was eigenlijk helemaal niet gemaakt uit het taai soort hout waaruit men avonturiers, rebellen, genieën, fortuinzoekers en ander soort van galg-en-radvolk dient te snijden. Zijn maat Miller daarentegen was het soort figuur die wegkwijnt als er niet minstens tweemaal per week een fikse knokpartij te beleven valt, of althans een situatie waarvan een normaal mens de doodschrik van zijn leven oploopt. Avontuurlijk volk als de heer Miller schijnt dat soort spanningen en doodschrikken van node te hebben zoals een plant water. Maar ach - alle mensen zijn nu eenmaal lang niet eender en de arme Dicky Parsons zat wat slapper in elkaar. Zijn zenuwgestel had in de afgelopen weken al heel wat te verduren gehad, doch zolang zijn maat Jerry er was om de problemen weg te lachen en de moeilijkheden op te ruimen was het allemaal nog wel te verdragen geweest. Maar sinds de middag van de dag tevoren was er voor Parsons de afschuwelijke onzekerheid bijgekomen betreffende de betrouwbaarheid van zijn bewonderde maat Jerry. Was Jerry Miller werkelijk nog steeds zijn vriendje?... Of was het waar wat die drie jongens beweerden: dat Miller van plan was om hem, Parsons, te lozen en er dan zelf met al het geld vandoor te gaan? En wat moest er dan van Dicky Parsons terecht komen? Gedeserteerd uit het Amerikaanse leger... gezocht door de militaire politie van alle bij de Atlantische verdragsorganisatie aangesloten landen... gestrand achtergelaten in België zonder geld in de zak?...
En toen hij dus, in het holst van die nacht, weer eens de straat werd opgestuurd om ergens wat te eten op te scharrelen begon Dick Parsons met innige weemoed terug te denken aan de tijden dat zijn leven verliep met de regelmaat van een klok; met geen andere zorgen dan op tijd opstaan als de reveille klonk en zorgen dat zijn schoenen op tijd waren gepoetst. Een
soldaat in het leger in vredestijd heeft bijzonder weinig zorgen. Hij hoeft niet te denken - er wordt vóór hem gedacht. Hij hoeft niet over kleren of eten of drinken te piekeren; dat staat precies op tijd voor hem klaar. Als hij ziek wordt staat er een hospitaalbed met schone lakens gereed en gepieker bestaat eenvoudig niet. Maar sinds zij samen die vermaledijde bunker vol met kunstschatten hadden gevonden, was Parsons leven een aaneenschakeling geworden van schrikken en problemen. En daarom stond hij nu omhoog te kijken naar de gevel van het „STATESIDE” hotel, dat onmiskenbaar een veilige haven was voor in Antwerpen gestrande Amerikaanse verlofgangers uit het USA-leger. Evenals Boerke Naas uit het befaamde gedicht dacht onze halfbakken avonturier:
„Ach... ’k wilde dat ik thuis en in mijn bedde waar...”
Een vredig bed was die nacht voor de heer Parsons echter niet weggelegd en weggezet, want terwijl hij nog half droomverloren voor het „STATESIDE” hotel stond, werd zijn aandacht getrokken door de regelmatige voetstappen van een tweetal figuren die in half marstempo naderbij kwamen. Zijn blik gleed eventjes zijwaarts naar hen af waarbij hij nog opmerkte dat een van de twee een soort buis of rol onder de arm droeg en Parsons rekte juist vastberaden de schouders om afscheid te nemen van het verlokkende hotel, en het barre pad van avontuur weer op te gaan, toen dwars door het regelmatige geklos der naderende hakken een verontrustende herinnering in zijn brein binnenschoot. Dat gaat vaak zo bij de mens: je ziet iets eigenlijk zonder het te zien, en pas later zegt er iets in je brein: „klik” en het contact is tot stand gebracht. Parsons schokte op, een keek voor de tweede maal naar het op hem afmarcherende koppel: nu echter verre van achteloos! Vergiste hij zich, of waren dat twee stuks van het vermaledijde drietal jongelieden dat Kresse, Miller en hem de ene kopzorg na de andere had berokkend, om van bulten, butsen en blauwe plekken maar te zwijgen.
Vóór hij echter de kans kreeg hen van zo dichtbij te aanschouwen dat hij zeker was van zijn zaak, keerde het naderende tweetal zich op de hakken om, terugmarcherend in de richting waaruit zij waren opgedoken. Een figuur als Miller zou zonder enige twijfel terstond in gestrekte draf echter hen aan zijn gegaan, om er achter te komen of hij al dan niet met vijandelijk voetvolk te maken had, maar Parsons was nu eenmaal van ander allooi. Waarom zich nodeloos moeilijkheden op de hals halen met grote kans op een serie geheel nieuwe schrammen en builen? Het inkopen van broodjes kaas leek hem in ieder geval een minder riskant bedrijf dan het achtervolgen van een span jongelieden met wier knuisten hij al enkele malen op overtuigende wijze had kennis gemaakt. Parsons zwenkte zijwaarts af en schoof haastig de straat uit, vrij dicht langs de gevels lopend, zonder dat hij daar zelf erg in had... ook al weer een gevolg van zijn gestadig aangroeiende huiverigheid voor de ongewisheden van het Pad van Avontuur.
Jan en Bob kregen uit dat rondhangen voor het hotel en uit dat schutterige weglopen natuurlijk de indruk dat Parsons hun hotel had staan bespionneren en nu inderhaast op weg was om rapport uit te brengen aan maat Miller. Die gevolgtrekking lag voor de hand... en die foutieve gevolgtrekking zou alras gaan leiden tot een reeks van geheel onverwachte resultaten. Dat gaat nu eenmaal zo op Paden van Avontuur.

* * *
Als de één met de wijzers van de klok mee en een paar anderen tegen de wijzers van de klok in rondom een huizenblok boegseren kan het niet anders, of ze komen na verloop van tijd in een en dezelfde straat uit. Jan Prins was achter Parsons aan gegaan en stak zijn hoofd voorzichtig rond de zandstenen hoek van een oud herenhuis dat zijn beste dagen al een hele tijd achter de rug had, toen Bobbie Evers, een heel eind verderop, iets dergelijks deed. Alleen met dit verschil dat Bob geen herenhuis had om omheen te gluren, maar een houten schutting, volgeplakt met biljetten van bioscopen en variété-theaters. Tussen hen in lagen enkele honderden meters smalle en nogal bochtige straat, maar ze hadden wel allebei wat om naar te kijken. Jan Prins had Parsons, die twijfelend stil stond op de stoeprand en deze voor hem onbekende straat speurend op en af keek. Bobbie Evers werd op datzelfde moment gepasseerd door een enorme, roodgeverfde truck met een kolossale oplegger erachter, die langzaam, met ronkend gedaver van een Dieselmotor, een bocht doortrok en hem luidruchtig passeerde met een vaart van niet meer dan twaalf kilometer. De oplegger was een van die gevaartes, bestemd voor zwaar transport, met van achteren vier super-luchtbanden op één as en hier en daar nog wat wielen extra. De wagen zelf was plat, maar met stalen balken aan weerszijden die van boven met kettingen bijeen werden gehouden en de ruimte tussen die stutbalken was opgevuld met een pyramide van stalen buizen van een halve meter of meer in doorsnede en zeker tien tot twaalf meter lang. De buizen staken ruim een meter achter de trailer uit en als waarschuwing hing aan twee van de buizen een eind rode lap. Het hele geval baande zich, ronkend en daverend, een weg door de bochtige straat, zonder twijfel tot grote woede van Antwerpenaren links en rechts die in hun bedden lagen mee te schudden of hun hoofden onder hun kussens stopten teneinde verder te kunnen sluimeren. Die vrachtwagen met buizen zou een heel lachwekkende rol gaan spelen in de verdere belevenissen van de Amerikaanse heer Evers. Helaas kon deze dat niet weten, anders had hij het ding wel beter bekeken. Hij gaf zich nu de grootste moeite, langs het langzaam voortronkende monster heen, de straat door te gluren in de brandende hoop, ergens in de verte hetzij Parsons, hetzij Jan Prins te zien opdoemen. Maar die hoop gaf hij alras op. Ten eerste was het, door het bochtige verloop van deze straat, niet mogelijk verder erin te kijken dan een meter of veertig - ten tweede werd het uitzicht door dat eind van veertig meter deerlijk belemmerd door het met stalen pijpen beladen monster dat nu bezig was zich door de eerstvolgende kromming heen te laveren. Dat langzaam vorderen van het grommend Dieselgevaarte bracht bob op een helder denkbeeld: hij kon het ding gebruiken als een soort van rijdende dekking en in de luwte ervan oprukken, zoals infanteriesoldaten tijdens een aanval somtijds vorderen onder dekking van voortkruipende tanks. Bob zette meteen een sprint in, koerste schuin het hobbelige wegdek over en haalde de rode lappen die achter de einden staalpijp hingen, juist in, toen de trailer door de bocht was gerold en weer recht achter de trekker kwam te hangen. De snelheid was inmiddels afgezakt tot een kilometer of negen, en Bob (nog steeds met die rol schilderijen onder de arm) kon, in snelwandelpas, het geval zonder veel moeite bijhouden, zelfs toen hij zich met één hand vastgreep aan het uiteinde van een der stalen pijpen en zich zo liet voorttrekken, terwijl hij zich intussen zijwaarts boog en in de lengte langs de trailer keek om te zien of er in dit tweede rechte eind straat iets van belang viel te ontdekken.

Hij zag zeker wat, maar het belang daarvan drong niet meteen tot hem door. Een eindje verderop verwijdde de smalle straat zich tot een driehoekig pleintje en uit een of ander huis met brede ramen viel helder electrisch licht naar buiten, weerspiegelend in de lak van een tweetal personenauto’s die samen met wat vrachtwagens in en om die lichtplek stonden geparkeerd. Dat parkeren was nogal slordig gedaan: een personenauto stond met de linkerwielen half op het trottoir en de andere wagens wachtten, met geheel gedoofde lampen of met alleen de parkeerlichtjes aan, schots en scheef op de hobbelige keien. Het ronken van de dieseltrainer waar Bob achter aan draafde werd nu ook ineens lager van klank - de versnellingsbak kwam in actie en vóór Bob goed besefte wat er nu eigenlijk aan de hand was, kwam het zware transport tot staan recht langs de stoeprand - een pas of twintig afstand van het driehoekige pleintje.
Ergens vooraan, bij de truck, bensde een portier dicht met een doffe smak en een zware stem zei, in duidelijk Duits:
„Ach was - die Kaffee is hier immer besser als dort drüben.” Bob had op zin avontuurlijke reizen wel zoveel Duits opgepikt, dat hij snapte dat er over „betere koffie” werd gesproken en nu zei er ook in zijn hoofd iets: „Klik!” Waren die verlichte ramen soms van een cafetaria? Een van die tenten met dag-en-nacht-vergunning, speciaal berekend op toeristen, taxichauffeurs, artisten en nachtroutiers-op-de-langeafstand? Om dit eventjes snel en grondig te onderzoeken begon Bob langs de met buizen beladen trailer naar voren te wandelen... maar hij kwam niet ver. Want hij had nog geen vier stappen langs het enorme achterwiel gedaan of hij zag, uit de diepe schaduw tussen twee verderop geparkeerde vrachtwagens, een gedaante te voorschijn sluipen; maar niet te voorschijn komen op de gewone wijze: deze gedaante sloop gebukt en achterstevoren, alsof hij iets in de gaten wilde houden waarvoor hij ruggelings wegkroop. Maar die gedaante had iets bekends! Was dat nu Dick Parsons niet of was het Parsons wèl?... Dan kon die zich elk moment omdraaien en Bob zien! Bob maakte rechtsomkeert en verdween met drie katachtig-lange sprongen weer achter de trailer. Onder de naar achteren uitstekende einden pijp door kon hij de gebukte gestalte juist in de gaten houden. Als het Parsons was, waarom deed die dan zo vreemd? Had hij soms Jan Prins in de gaten gekregen?

* * *
Parsons had inderdaad Jan Prins in de gaten gekregen, niet door een ten hemel krijtende stommiteit van Jan, maar door een van die lammenadige, kleine samenlopen van omstandigheden zoals het leven ze op de meest onverwachte momenten - en bij voorkeur op ongelegen momenten - uit de moppentrommel te voorschijn haalt om er het mensdom mee te sarren. De voorzichtige en secure Jantje Prins was stuk gelopen op... een sinaasappelkar.

Hij was volgens alle regelen der kunst achter de hoek van het zandstenen herenhuis blijven schuilen tot Parsons een redelijk eind de straat in was gekuierd, en bijna geheel was verdwenen rond een flauwe bocht. Toen het dus veilig leek om te voorschijn te komen, was Jan in snelle draf de hoek om gestoven en naar de binnenkant van de bocht gesneld, alwaar hij opnieuw zijn neus naar voren stak. Voorbij deze bocht lag een lang en recht stuk straat, met aan het einde een helder verlicht plekje plein met wat verward geparkeerde auto’s. Parsons stapte heel monter voort, nu al halverwege de autowarboel in de verte en Jan voelde er weinig voor, te blijven schuilen tot de Amerikaan in de verte uit het gezicht was verdwenen. De afstand die hij dan achter zou raken, was te groot. Een portiek of aanverwante schuilplaats kon Jan zo gauw niet ontdekken... maar halverwege hem en Parsons stond een donker voorwerp langs de stoep. Een auto was het niet... maar het leek zeker groot genoeg om hem dekking te verschaffen. Jan zette er dus, diep gebukt, de sokken in en toen hij, aldus hollend, het donkere voorwerp was genaderd, bleek het een handkar te zijn, beladen met een berg sinaasappelen. Er lag niet eens een zeil overheen, en Jan vroeg zich juist verbaasd af of de mensen in Antwerpen zo bovenaards eerlijk waren dat een handkar vol sinaasappelen onbeheerd een ganse nacht op de openbare weg kon blijven staan, toen een rauwe schreeuw hem zowat recht overeind deed vliegen uit zijn achter de kar gehurkte houding. Op die ene schreeuw volgden in snel tempo nog enkele andere. Naar de klanken te oordelen, was het sappig en struis Vlaams dat nu door de straat daverde, maar de juiste betekenis ervan drong niet tot Jan door. Dat hoefde ook niet, want die betekenis werd volkomen duidelijk toen uit een openstaand venster van tweehoog samen met dat Vlaams een donker voorwerp naar beneden kwam tuimelen. Het tuimelde niet alleen... het suisde nog zowat door de vaart waarmee het naar beneden werd gesmeten en het miste Jan’s schedeldak met niet meer dan een handbreedte, vóór het rinkelend op de keien in tientallen scherven uiteen spatte. Het was een lege fles geweest en
dat was nog maar juist tot Jan doorgedrongen, toen een tweede projectiel het eerste volgde; ditmaal met een kleine correctie van de artillerie, want het raakte Jan’s schouder, schoot met een boog weg en sloeg midden op de straat in gruizels. Intussen ging het geschreeuw onverminderd door en de enkele woorden die Jan opving, lieten aan duidelijkheid niets te wensen over. Hij werd aangezien voor een schuimer, belust op sinaasappels en daar zat een bepaalde mate van redelijkheid in. Een normaal en ordentelijk burger gaat niet halverwege tussen middernacht en zonsopgang op de openbare weg neergehurkt zitten achter een kar, volgeladen met sinaasappelen. Doet hij dat tòch, dan stelt hij zich aan de ijselijkste verdenkingen bloot. Tegen verdenkingen had Jan niet zozeer bezwaar, maar veeleer tegen gaten in het schedeldak, veroorzaakt door van tweehoog met kracht neergesmeten flessen. Terwijl het derde projectiel al onderweg was, dook Jan achter de kar vandaan en naar de overkant, maar hij was daar nog niet goed en wel gearriveerd, of een vierde fles, met groot vakmanschap gesmeten, beschreef een keurig parabolische baan en sloeg te pletter op de stoep, op de steentjes die Jan juist een seconde tevoren achter zich had gelaten. Het was beslist onveilig binnen gooi- en smijtafstand van de sinaasappelmagnaat van tweehoog en bovendien was Jan op herrie, al dan niet met politie erbij, helemaal niet gesteld. Hij retireerde dus overhaast... in de richting waarin hij Parsons had zien verdwijnen, meteen al uitkijkend naar een portiek of andere dekking.
Helaas... het luid misbaar van woedend Vlaams, doorspekt met gesmeten flessen had ook Parsons in zijn vreedzame broodjesjacht gestoord. De Amerikaan was blijven staan, had nieuwsgierig omgekeken en was zelfs, toen het flessenbombardement begon, een paar passen op zijn schreden teruggekeerd. Een paar schreden maar, want Parsons was niet het soort figuur dat direct bij relletjes meteen helemaal vooraan gaat staan. Maar hij was toch dicht genoeg bij de kar des aanstoots, om Jan te herkennen, toen die erachter vandaan opdook, nòg een fles omzeilde en daarna in volle ren op hem af kwam. En dát was werkelijk teveel voor de goede Parsons. Hij wilde rust om in vrede zijn broodjes te kopen en naar zijn maat Miller terug te keren. Parsons had maar één idee in het hoofd: weg wezen en weg blijven van elke plaats waar deze zevenmaal verwenste duivelsjongens opdoken. Hij keerde dus op zijn hakken om en zette het op een lopen, zoals hij nog zelden had gedaan. En, zoals alle primitieve wezens die aan de haal gaan, zag hij al hollende uit naar een dichtbijzijnde schuilplaats. Een konijn duikt weg onder struikgewas of in een hol; Parsons repte zich naar de verward door elkaar geparkeerde vrachtauto’s, nu en dan over zijn schouder kijkend naar Jan Prins, wie nu weinig anders was overgebleven dan eveneens in volle ren de achtervolging in te zetten. En zo ontstond de situatie waarin Bob Evers de gebukte gestalte van Dick Parsons achterwaarts uit het duister tussen twee vrachtauto’s te voorschijn zag sluipen.
Maar dat was pas het begin van de pret. Want nauwelijks was Bob zelf achter de stalen pijpen weggescholen, of Parsons (die Jan regelrecht op de pluk vrachtauto’s zag afstuiven) keerde zich om, en zette zijn vlucht voort... naar de enige vrachtwagen die verderop langs de stoeprand stond geparkeerd: de trailer met de stalen buizen. Bob zag hem aankomen, glipte zelf weg tussen trailer en huizenrij, hoorde de roffelende voetstappen naderbij komen... het achtereinde van de trailer bereiken en plotseling stoppen. Alleen een hijgende, gejaagde ademhaling bleef hoorbaar. Parsons stond kennelijk achter de trailer af te wachten. Op dat moment werd de deur van de cafetaria opengetrokken en twee stoere kerels in leren vesten en met manchester broeken aan kwamen naar buiten, in hun handen papieren zakken en kartonnen bekers waarin de moderne cafetaria’s hete koffie verkopen om mee te nemen en onderweg op te drinken. Zij spraken Duits... en zetten koers naar de truck. Bob schoof de hand in een zak en bleef zo nonchalant mogelijk staan, naar de lucht kijkend en zachtjes
een liedje fluitend. De chauffeurs letten niet op hem. Per slot van rekening hoefden zij niet bang te zijn dat iemand er met twaalf meter stalen pijp van zestig centimeter doorsnede vandoor zou gaan. Wat dat betreft hadden zij aanmerkelijk minder kopzorg dan de man die een kar sinaasappelen voor zijn huisdeur had neergezet. Zij liepen ieder naar een portier van de truck en klommen erin. Bob bleef roerloos staan, met één oog op het dichtzwaaiende portier en het andere oog op de achterzijde van de trailer. ER WAREN DAAR NU GEEN VOETEN MEER TE ZIEN!
Bob brak zijn gefluit af midden in een maat. Het truckportier bensde dicht met een klap die na-echo’de tussen de donkere huizengevels van het driehoekige pleinje. Bob bukte zich en loerde onder de trailer door. Geen benen of voeten in zicht. Wat drommel - waar kon die Parsons gebleven zijn? Bob had hem niet weg horen lopen... En vlak daarna was het volkomen onmogelijk om zelfs een olifant in volle ren te horen lopen, want de zware Dieselmotor van de truck startte en dat gedaver deed de ruiten van de cafetaria in de sponningen rinkelen. Hij repte zich naar de achterzijde van de trailer en keek speurend in het rond. Geen beweging... geen Parsons te bekennen. Maar dat was eenvoudig onmogelijk! De vent moest toch érgens gebleven zijn!
Toen kwam van achter een der wachtende vrachtauto’s de gestalte van Jan Prins opduiken - voorzichtig naar voren schuivend met een hoofd dat op een gestrekte hals naar alle kanten rondspeurde. Bob deed twee passen zijwaarts en zwaaide met een arm. Jan zag die beweging, verstrakte eventjes, herkende dan zijn Amerikaanse vriend en kwam in snelwandelpas naderbij. De versnellingsbak van de dieseltruck werd ingeschakeld met die korte knoerp, aan de trage, zware tandwielen van die machines eigen. Bob schoof achterwaarts tot hij weer tussen de twee rode lappen in stond en deed juist zijn mond open om Jan Prins wat te vragen als die bij hem zou zijn, toen hij een fikse duw tegen zijn schouder kreeg. Hij keek ge
schrokken opzij... juist op tijd om twee voeten te zien, die uit een der onderste der stalen buizen naar buiten staken en blijkbaar juist verder naar buiten waren komen schuiven. Bob stond er één tel lang stomverbaasd naar te staren, en sprong opzij, juist toen Jan Prins naast hem arriveerde. Hij zette bliksemsnel de rol schilderijen tegen de cafetariagevel en riep:
„De vent is in die buis gekropen!”
Hij moest hard roepen om te kunnen worden verstaan, want de chauffeur trapte enkele malen op het gas, zoals vele chauffeurs doen alvorens de koppeling op te laten komen en met een zware vracht weg te rijden.
Een wolk vettige Dieseloliewalm kolkte uit de uitlaat naar boven. Bob pakte de voeten van Parsons beet en trok eraan, maar de Amerikaan, die voelde dat iemand aan zijn schoen trok, trapte wild met beide voeten en bonkte Bob’s hand met de knokkels zo gevoelig tegen de scherpe rand van de staalpijp, dat Bob met een schreeuw losliet. Het volgens moment was Parsons met de schichtige snelheid van een takshond zeker een volle meter in de pijp gekrabbeld.
„Dát had je gedroomd!” gromde Bob woedend. Hij besefte dat de trailer op wegrijden stond en dat er geen tijd kon worden verloren. Hij beet Jan toe: „Ik pak ’m bij zijn schoenen en jij trekt aan mij!,” stak kop, armen en schouders in de pijp, zette zich af, tastte voor zich uit in het donker en voelde niets. Parsons was intussen voor alle zekerheid verder naar voren aan het kruipen.
„Haha!” lachte Bob honend, met een stem die vreemd weergalmde in de holle pijp. „Dacht je dat ik je daar niet te pakken kreeg, grapjas?” Bob werkte zich met de ellebogen en knieën door de pijp nog een meter of wat naar voren, deed met gestrekte armen een graai en kreeg inderdaad met de ene hand een enkel en met de andere hand de omslag van een broek te pakken.
„Hebbes!” brulde hij over zijn schouder naar achteren. „Sjorren maar!” Nauwelijks had hij die order gebruld, of hij voelde drie dingen tegelijk: een fikse trap tegen zijn knokkels van Parsons, die zijn broekspijp uit Jan’s greep had gerukt en nu met zijn vrije schoen terugschopte - ten tweede de schok toen de truck inschakelde en op gang begon te komen, en ten derde de vingers van Jan Prins, die door de monding van de pijp naar binnen leunde en probeerde, stevig houvast te krijgen op Bob’s enkels. Maar Bob was wat verder naar binnen gekropen dan hij van plan was, teneinde Parsons beet te kunnen grijpen en nu ontstond de dolzinnige situatie, dat Jan Prins met kop en schouders in de uitmonding van die pijp gedoken zat, wild graaiend naar een stevig houvast op Bob’s benen, terwijl Bob zelf nu eens de ene schoen, dan weer de andere enkel van Parsons te pakken hield, in verwoede pogingen, die te beletten, nog verder door de stalen buis naar voren te kruipen. „Trekken, idioot! Trek dan!”
„Dat kan ik niet, man! Kom eruit! De truck rijdt al!”
„Dacht je dat ik dat niet voelde? Trekken!”
„Ik kan geen goed houvast krijgen!”
„Zet je dan af en duik er wat dieper in!”
„Kan ik niet, kaffer! Mijn benen moeten al meehollen!” De truck, met de lange trailer er achteraan, zette nu koers door het rechte gedeelte van de straat waarin nog steeds de sinaasappelkar langs de stoeprand stond, en had nu al een gangetje van een kilometer of dertien, in de tweede versnelling. Het was voor Jan Prins een situatie die langzaam hachelijk begon te worden. Hij moest nu kiezen of delen: de truck reed al te snel om afzetten goed mogelijk te maken... trouwens: ook al zàg Jan kans, om zich in de monding van die gapende pijp te werken, hoe moest hij dan de lichamen van Bob plus Parsons eruit sjorren?
„Trek dan toch, malloot!”
„Hoe moet ik nou trekken, kaffer? Ik loop zelf achter die pijp aan te hollen!”
Het begon nu tot Bob door te dringen dat zij hier verstrikt zaten in een geheel nieuw soort van situatie. Hij was zo in beslag genomen geweest door het gevecht met de schoppende schoenen van de man vóór hem, dat hij maar weinig aandacht had besteed aan het technische probleem waarmee Jan Prins nu te kampen had. Met een spurt gas en een geknoerp van tandwielen schakelde de truck de truck over in versnelling nummer drie. Deze zware trucks hebben soms zes versnellingen vooruit of nog meer. In de derde haalt zulk een trailer wel dertig kilometer, en dat scheen ook de bedoeling te zijn, want de stalen buizen begonnen opgewekt tegen elkaar te bewegen en nu en dan wipte een der bovenste eventjes op, met een zingende galm van vibrerend staal.
„Bob! Ik red het zo niet meer! Hij rijdt al te hard!”
„Mooie mop is dat! Heizeg...!”
„Ik moet loslaten, jô! Ik kom er niet meer in, ook!”
Jan’s handen graaiden nog eventjes verwoed aan Bob’s kuiten en broekspijpen, in een poging zoveel houvast te krijgen dat hij zich binnen in de pijp kon hijsen, maar teveel van zijn lichaam stak buiten de pijp en met een laatste brul liet hij los:
„Ik rooi het niet! Ik laat los!”
„Barst!” zei Bob, voelde Jan’s handen verdwijnen, en liet even later zelf ook Parsons los, want het had bar weinig zin om nog meer vel van knokkels af te laten schoppen zonder direct nuttig resultaat. „Die kaffer van een Jan! Uilekop!”
Hij brulde dat laatste over zijn schouder de pijp uit, maar ook dat bleef zonder nuttig effect, want Jan Prins zat op dat moment met een pijnlijk vertrokken gezicht ietwat verdwaasd omhoog te staren naar de kar met sinaasappelen, midden op de hobbelkeien van het straatdek. Toen hij Bob losliet en met nog steeds voorthollende benen (die intussen al bar grote stappen moesten maken) zijn bovenlichaam uit de pijp liet schieten, kwam hij geheel voorovergebogen met een gangetje van bijna twintig kilometer plotseling los te hangen en dat is het soort gymnastische toer dat misschien na enig oefenen aan een circusacrobaat gelukt op een sintelbaan, maar dat een normaal
mens niet zo glad afgaat., Bovendien is twintig kilometer per uur heel wat sneller dan het op papier wel lijkt... probeer het maar eens op een gewone fiets te halen, dan moet je fiks aantrappen. Jan deed precies drie bovenmatig uitgerekte passen, bleef toen met de teen van zijn schoen haken en kletterde in de lengte over de keiën. Hij schoof op handen, buik en knieën een meter of zeven door, had nog het benul om zijn gezicht te beschermen en bleef enkele tellen lang liggen, vóór hij weer het besef had om overeind te krabbelen. Zijn handpalmen waren rauw - zijn verbonden hand deed geducht pijn en een van zijn knieën deed van die misselijk-makende, doffe pijn, die je alleen maar schijnt te krijgen als je een knie ongelukkig hebt gestoten. Hij bleef eventjes zo zitten, masseerde zijn knie, en besefte dat hij nog van geluk mocht spreken, want eventjes verder lag het straatdek bedekt met de scherven van de flessen die hem naar het hoofd waren gesmeten. Als hij dáár doorheen was geslierd, was het nog heel wat minder prettig afgelopen! Maar de nabijheid van die sinaasappelkar was geen uitnodiging voor langer genoeglijk verblijf. De vent daarboven had vermoedelijk al vaker last gehad van sinaasappeldieven en die kar met opzet zo laten staan om de daders te kunnen betrappen... òf hij was op weg van de groentehallen even thuis langs gegaan en hield van boven meteen een oogje op zijn kar. In ieder geval was het zaak, zo rap mogelijk uit de buurt van die openlucht-fruitmarkt te verdwijnen. Jan kwam dus ietwat pijnlijk overeind, strompelde naar de dichtstbijzijnde huizenrij en ging hinkelend op weg naar het „Stateside” Hotel, met groeiende schrik denkend aan het honend brulgelach dat uit de machtige borstkas van de heer Roos zou opwellen, als hij verslag hoorde uitbrengen van de weergaloze prestaties van Jan en bob op het spoor van Parsons.

* * *

De heer Roos zat, als een pasha, met gekruiste benen op bed gehurkt en de gelijkenis met een pasha werd schier schrikwekkend door de combinatie van een ontbloot, vet rose bovenlichaam benevens een badhanddoek die als een tulband rond de rossige haardos zat gedrapeerd. Jan bleef roerloos op de drempel van kamer 321 staan, met de deurkruk in zijn hand.
„Wat zullen we NOU beleven? Ben jij voor Mohammedaan aan het studeren?”
Jan zag nu pas, dat Arie zijn plaats op het bed aldus had gekozen dat hij meteen in de spiegel boven de wastafel kon kijken. Pasha Roos verschikte iets aan de windingen van de badhanddoektulband en zei tevreden:
„Ik heb me altijd afgevraagd hoe ze die dingen toch zo handig om een kop konden draperen. Vrouwen op het strand zie je er ook wel eens mee lopen. Nou het ik het dóór.” - Hij wikkelde de badhanddoek los, vouwde het ding open en toonde het aan Jan, met een gebaar van een ervaren goochelaar.
„Kijk - je vouwt het ding eerst zó, en dan nog eens zó...” Jan deed een stap de hotelkamer in en sloot de deur achter zich met een ferme druk. Hij was eventjes in de verleiding geweest om gezellig over die badhanddoek te gaan zwetsen, maar zijn ingeboren plichtsgevoel noopte hem toch, met zijn onaangename tijding voor de draad te komen.
„Zeg dikke - er is wat vervelends gebeurd.”
„Dat verbaast me niets,” was het commentaar van Arie, die nu de handdoek naar genoegen gevouwen had en die om zijn dikke schedel begon te wikkelen. „Nee! Nou heb ik het ding wéér verkeerd. Hij moet linksom inplaats van rechts...”
„Dikke - laat die handdoek nou even met rust. Wij zijn daarnet buiten tegen Parsons opgelopen, en...”
Arie liet de handdoek met rust. Hij liet het ding meteen op zijn knieën zakken, en staarde schuins omhoog naar zijn vriend Jan. „Dat is een rampzalig bericht. Zag hij jullie ook?”
„Nou eh... eerst niet, maar later wel. Als die lamme sinaasappelkar er niet geweest was...” Jan vertelde, in de hem eigen
kernachtige en heldere stijl, wat er was voorgevallen. Arie’s blauwe ogen werden langzaam groter naarmate het verhaal vorderde, tot Jan zijn relaas besloot:
„... en hoe dat nou af gaat lopen, is me niet goed duidelijk. Zolang die trailer rijdt, kunnen ze er niet uit. Dat staat vast.”
Arie bleef zijn nu zwijgende vriend enkele tellen lang aangapen, liet zich dan achterover op bed ploffen en begon te loeien van het lachen. „Kijk toch niet zo beteutneusd, man! Besef je dan zelf niet hoe krankjorum dat verhaal is? Hahahaha!... Ik heb vaak gelezen dat er tijdens achtervolgingen en avonturen iemand de pijp úítgaat, maar bij mijn weten is dit de eerste keer dat twee lui verdwijnen door de pijp IN te gaan.” Hij klemde beide handen op zijn schuddende bolle buik en lag op bed heen en weer te rollen van het lachen. „Moet je je die situatie indenken! Holderdebolder hots bots over kuilen en keien met zijn tweeën in een stalen pijp van twaalf meter. Net als een fret en een konijn in een pijp zonder uitgang.” Hij raakte uitgelachen, zette de armen schuins achter zich als steun en kwam overeind zitten: „Waar gaat die trailer ergens heen?”
Jan stond aan zijn onderlip te trekken.
„Weet ik dat? Het was een wagen met een Duits nummerbord.” Arie streek met de hand door zijn nog vochtige rode haren. „Ai. Oei! Ze zijn daar in Duitsland overal pijpleidingen aan het leggen. Daar zullen die buizen wel voor bestemd zijn. Al zijn leven rijdt dat gevaarte in enen door tot aan de Belgisch-Duitse grens.” „Ja,” zei Jan sombertjes. „En wat dàn? Bob kan zich in die buis niet omdraaien en met zijn schoenzolen kan hij niet kijken. Dus als het geval ergens stopt, moet hij er maar op goed geluk uitkruipen en hopen dat niemand hem lastige vragen stelt.”
Arie pakte de badhanddoek weer op en sloeg ermee naar een eenzame vlieg, die al een tijdlang kringen om hem had gedraaid.
„Wat zouden ze hem nou voor ècht lastige vragen kunnen stellen, genie Prins? Alles wat Bob heeft misdaad is in een eind pijp kruipen. Een ietwat ongewone manier van liften, maar niet strafbaar, voor zover mij bekend.”
„Je bent niet zo helder als anders, rolmops Roos. Vergeet je niet, dat Parsons vóór in die pijp zit? En die zal langzamerhand aan de grens wel gesignaleerd staan als zijnde vermist of gedeserteerd uit het Amerikaanse leger in Duitsland. Bovendien: dacht je dat ze Bob niet vragen hoe hij samen met een weggelopen Amerikaanse soldaat die een vals paspoort in de zak heeft in een eindje stalen buis terecht is gekomen? Dacht je dat ze hem niet het hemd van het Pittsburgse lijf gingen vragen, jongetje Roos?”
„Hm!” bromde jongetje Roos. „Als zoiets bij de grens gebeurt, kan het pijnlijk worden, ja.”
„En waarom zou dat transport stoppen vóór de grens? Ik heb je daarnet omstandig verhaald dat ze koffie en broodjes hebben ingeslagen. Dat betekent dat die kerels in één run door willen rossen.”
Arie ontkruiste zijn vette benen en maakte aanstalten om van het bed af te komen.
„Er zijn vele redenen om te stoppen. Verkeerslichten - verkeersopstoppingen - gesloten spoorwegovergangen. Dat zijn evenzoveel kansen voor Bob om zich uit die pijp te laten glijden, en zonder dat iemand er zich mee bemoeit.”
„Denk jij dan dat hij Parsons verder kalmpjes in die buis zou achterlaten?”
„En waarom niet?”
Jan krabde zijn hoofd: „Tja. Waarom eigenlijk niet.”
„Kijk eens.” Arie liep naar de spiegel en bekeek zijn ietwat beschadigd bol gelaat, doorpratend terwijl hij een viertal sproeten bekeek die rondom een buil op zijn voorhoofd verspreid zaten als koeievlaaien tegen een berghelling. „Dat Bob hem híér in de kraag wilde pakken was begrijpelijk, uit vrees dat de vent Miller zou waarschuwen dat hij ons weer had gezien.
Maar vijftig of honderd kilometer hier vandaan bestaat dat gevaar niet meer.”
„O, nee? Jij vergeet zeker de uitvinding van Alexander Graham Bell?” „Wat heeft die Bell uitgevonden?”
„De kletsbell - meer populair gezegd: de telefoon.”
Arie griste een shirt van een stoelleuning en stak een rollade van een arm in de eerste mouw.
„Ach ja, natuurlijk. Ik ben inderdaad nog niet fris. Hij kan naar een café hollen en meteen Miller in hotel „Popularis” opbellen. Dat doet me eraan denken: we mogen dat hotel wel eens gaan bewaken, zeg!” „Precies,” stemde Jan in. „En dat doe jíj. Nu en meteen. Ik wil eindelijk wel eens in bad.”
„Goed, jongetje Prins. Best.” Arie maakte het knoopje aan zijn hals vast, en staakte plotseling die beweging. „Zeg - jullie gingen toch op pad om die schilderijen uit de Ferrari te halen?”
Jan’s mond zakte half open en hij werd een tintje bleker. „Verdraaid, ja. Die had Bob opgerold onder zijn arm.”
„Wil je me vertellen dat jíj ze niet hebt?”
„Ik niet. Hij had ze onder zijn arm toen wij uit elkaar gingen om ieder aan één kant dat blok om te lopen. Maar toen hij die buis in klom, had hij ze niet meer.”
„Jammer,” zei Arie droogjes. „Hij had ze in een van de andere buizen kunnen schuiven en ze zo zonder pijn of moeite weer Duitsland binnenloodsen. Een geheel nieuwe wijze van expeditie: kunstvoorwerpen per pijpleiding.” Hij bukte zich en trok een sok aan. „Maar waar kan die rol gebleven zijn?”
„Ik denk dat Bob die ergens heeft neergezet toen hij Parsons op zich af zag komen.”
„Welja. Ook dàt nog. Morgen grote koppen in de kranten:

MYSTERIEUSE VONDST IN ANTWERPS PORTIEK Sinds Jaren Vermiste Schilderijen Terecht Wie liet voor half millioen aan
kunstwerken op straat staan?
Jan was al bij de deur:

„Ik hol als de hazen terug en ga even kijken. Ik weet hoe Bob gelopen is, en het is best mogelijk dat de dingen nog ergens liggen of staan.” „Schiet wel op, zeg. Ik moet bij Miller’s hotel gaan posten. Ik heb een sterk idée dat de vent er geen enorme bossen gras over zal laten groeien voor hij op het oorlogspad gaat.”
„Ik ben zo terug, dikke.”

* * *
Jerry Miller was er intussen niet bepaald kalmer op geworden. Hij beende, knorrig van de honger en ziedend van ongeduld om achter zijn schilderijen aan te gaan de kleine kamer van hotel „Popularis” op en neer, nu eens op zijn polshorloge kijkend, en dan weer door het raam neerturend in de verlaten straat, enkele verdiepingen lager, waarin nog steeds geen taal of teken van een met voedsel terugkerende Parsons te bekennen viel.

„Wat duivel!” barstte Miller tenslotte los. „Is de vent dan zo’n sukkel dat hij niet eens kans ziet, ergens wat broodjes en een paar harde eieren op de kop te tikken in een stad die gonst van het nachtleven!? Was ik er zèlf maar op uit gegaan!”
Maar dat was hij nu eenmaal niet. En heen en weer ijsberen en tegen de wanden tieren was een weinig zinvol bedrijf. En de straat op gaan op zoek naar Parsons had nog minder zin, want als je zoiets doet - dat was ook Miller uit ervaring welbekend - loop je de man die je zoekt natuurlijk mis en als je ten laatste, blaffend van de honger, in je hotel terugkeert, zit de gezochte daar al een half uur op je te wachten, zich afvragend waar je kunt zijn gebleven. Dus Miller zei nog één laatste, krachtig en zeer onnet woord, plofte ruggelings op bed en ging zo een sigaret liggen roken, onderwijl bedenkend wat hij allemaal zou doen en zeggen als hij de man te pakken had die, in opdracht van de verraderlijke Kresse, de zestig per vliegtuig gesmokkelde kunstwerken aan de man moest brengen.
Maar dat denken verliep met enige horten en stoten, want in steeds sneller tempo begon Miller’s maag koer- en knorgeluiden ten beste te geven. Miller’s honger werd in snel tempo zo erg, dat hij dwars door het denken aan Oude Meesters en aan pakken bankbiljetten telkens visioenen van broodjes half-om en gegarneerde uitsmijters zag opdoemen. Hij stak nog een tweede sigaret op, maar daar zoog hij niet lang aan. Iedereen weet dat sigaretten niet smaken op een lege maag. Halverwege die tweede sigaret richtte Miller zich met een ruk op. Hij smeet de lange peuk in de wasbak, rukte de deur open en liep met grote stappen de hotelgang af in de richting van het trappenhuis, binnensmonds verwensingen uitend aan het adres van een zekere Parsons die nog te stom was om ergens een zakje patates-frites op de kop te tikken.

* * *
Intussen was Jan Prins, tot grote ijver aangespoord door het besef, dat er ergens voor een paar honderdduizend gulden aan Oude Meesters op de Openbare Weg lag te slingeren, in gestrekte draf op pad gegaan naar het punt, waar Bob en hij afscheid hadden genomen om ieder apart op Parsons te gaan jagen. Het leek Jan het meest logische om de weg te volgen die Bob moest hebben genomen. Die weg leidde om het huizenblok waarin aan de achterzijde het chauffeurskoffiehuis was gelegen, en Jan zette dus koers langs de huizenrij, intussen scherp uitkijkend naar een mogelijke schuilplaats, die Bob op het idée had kunnen brengen daar zolang zijn kostbare rol Kunst te stallen. Na een meter of vijftig kwam er aan de overkant een winkelpand met twee étalages en een diepe, open ingang ertussen. Jan snuffelde die af, zonder iets anders te vinden dan een leeg sigarettenpakje, een handvol sinaasappelschillen en een nummer van de Gazet van Antwerpen. Kort daarna kwamen er drie huizen met een sousterrain eronder, terwijl een trapje vanaf de straat naar een aparte ingang van die kelder

verdieping voerde. Jan onderzocht alle drie die donkere inzinkingen, maar kwam met lege handen weer boven. De rest van de straat werd in beslag genomen door winkels en woonhuizen die volkomen vlak waren gebouwd, met alleen brievenbussen als mogelijke verstopplaatsen, maar de gezochte Kunst was toch van te groot formaat om daardoor naar binnen te zijn geduwd. En zo bereikte Jan, nog steeds naarstig speurend, de houten schutting op de straathoek, waar Bob had gestaan, toen hij de wagen met staalpijp had zien naderen. Jan pionierde hier wat rond, en overwoog zelfs de mogelijkheid dat Bob hier de ganse rol over de schutting had gemikt om die dan later op zijn gemak weer op te halen. Die theorie stuitte echter op enkele grote bezwaren. Ten eerste was deze schutting zeker drie meter hoog en van boven met schrikkeldraad gezekerd, en Bob was echt niet het soort sukkel die iets over een schutting heen smijt zonder eraan te denken hoe hij het er weer achter vandaan moet halen. Ten tweede wist Jan niet en had ook Bob niet kunnen weten, wat er achter die schutting verborgen lag. Het kon wel een bouwput zijn met een meter vuil water erin. Alles bij elkaar leek het Jan beter, eerst even de rest van Bob’s traject af te zoeken, en de mogelijkheid van deze schutting zolang op te zouten. Hij kwam dus weer in beweging en zigzagde de bochtige straat door, neuzend in portieken en speurend bovenaan hardstenen stoepjes, tot hij de straatbocht achter zich had en in de verte de verlichte ramen van de cafetaria ontdekte. Dáár was de plaats waar Bob, geheel onverwacht, Parsons had zien opdoemen. Was het eigenlijk niet vanzelfsprekend dat Bob de rol schilderwerk bij zich had gehouden zolang er niets aan de hand was en die pas had geloosd toen hij Parsons zag opdoemen? Dat was vlak tegenover de cafetaria gebeurd. Zou hij het ding daar tegen de gevel hebben gezet? Die mogelijkheid leek Jan zó voor de hand liggend, dat hij verder geen tijd verknoeide aan portieken of trappen, maar rechtstreeks afstevende op het verlichte koffiepaleis. Hij maakte er halt en front en liet zijn ogen in het rond dwalen. De stoep hier was bedekt met lege sigarettendoosjes, kauwgomwikkels en platgetrapte peuken. Een rol schilderijen was echter niet in zicht. Door de halve gordijntjes kon Jan een gedeelte van het interieur overzien. Helemaal aan het einde van de ruimte was een bruingeverfde, houten toonbank met een hypermoderne, verchroomde koffiemachine en enkele van die glazen kastjes, waarin croquetten, gehaktballen en worstjes worden warm gehouden. De rest van de ruimte, links en rechts van de ingangdeur, bevatte banken langs de wanden plus wat tafeltjes en stoelen.
Jan duwde de glazen deur op en stapte naar binnen. Achter het buffet stond een neger met een witte jas aan, die opkeek toen de deur zich opende, maar onmiddellijk weer doorging met het in hompen snijden van een enorme leverworst. Zijn kroeshaar was niet zwart, maar bijna geheel zilvergrijs en het leek wel wat op het gekrulde engelenhaar uit een kerstboom. Op een van de houten banken lag een man te slapen met zijn hoofd op een opgevouwen jas. Een hond, zo rond en vet als een big, kwam moeizaam achter de toonbank uitstrompelen, zette de poten wijd uiteen, keek schuin naar Jan omhoog, kwispelde heel eventjes, alsof dat een veel te vermoeiende bezigheid was, keerde zich om en sjokte zwaarlijvig terug. Jan liep recht naar het buffet toe, keek naar de hompen gesneden leverworst, zocht in gedachten de grootste ervan uit, wees erop en vroeg:
„Wat moet deze gaan kosten?”
„Tien franken,” zei de neger kort, het laatste stukje van de worst afhakkend en op de vloer naast zich gooiend, blijkbaar in de verwachting dat de hond het wel zou opruimen. Jan kon het niet laten even te aarzelen. Tien franken leek hem een fikse prijs, maar België was nu eenmaal geen goedkoop land en het leek een fiks stuk worst.
„O.K. Geef maar.”
Tot zijn mateloze verontwaardiging toverde de neger een schoteltje tevoorschijn en legde er een stuk worst op, dat beduidend kleiner was dan het eind dat Jan oorspronkelijk had
aangewezen. En dàt was Jan natuurlijk te gortig. Hij kòn het gewoon niet laten daar wat van te zeggen, want zowel zijn ingeboren zuinigheid als zijn gevoel voor rechtvaardigheid kwamen tezamen in opstand. Zijn vinger schoot uit:
„Ik heb dàt stuk aangewezen. Dat grote daar.”
De neger keek van het grotere stuk naar het iets kleinere op het bordje, liet toen zijn blik langzaam rijzen en zijn ogen staarden Jan aan alsof die een geheel nieuw soort van ras vertegenwoordigde. Zijn zwarte hand schoot uit en met dezelfde goochelachtige behendigheid was het bordje met worst en al onder de toonbank verdwenen.
„O.K. Geen worst.”
Jan’s mond zakte half open. De neger ging naar de koffiemachine en begon aan kranen te draaien, waarna een wolk stoom sissend naar het plafond schoot. Jan boog zich langs de koffiemachine heen en zei, boven het lawaai van de stoom uit:
„U hebt mij verkeerd begrepen. Ik wil wèl worst.”
De neger keek hem niet eens aan:
„Jij krijgt geen worst.”
Jan richtte zich langzaam op. Zoals alle mensen die zakelijk denken, stond hij volkomen verbluft, zodra hij te maken kreeg met iemand, wiens hersens anders werkten. Daarom lag hij ook altijd overhoop met zijn vriend Roos. Terwijl hij nog bezig was, uit te kienen, wat hij nu moest zeggen of doen, om òf zijn figuur te redden, òf aan een stuk worst te komen, draaide hij zich om met de rug naar de toonbank toe en keek de rokerige ruimte rond. En nu eerst zag hij, dat aan het hoektafeltje, vlak bij het linkerraam, enkele mannen bezig waren een grote lap te bestuderen, die op hun tafeltje lag uitgespreid. De koppen en bordjes hadden zij op de vloer en op stoelen gedeponeerd. Drie van hen stonden over het tafeltje gebogen. De vierde, met een loshangende regenjas aan en een vettig hoedje op, zat schrijlings op een stoel met de kin in de handen gesteund. Het leek wel of zij een wegenkaart aan het bestuderen waren... maar het was geen wegenkaart. Het was... Jan deed enkele passen naar voren: het was een van de drie schilderstukken, die hij eerder op die nacht uit de kap van de Ferrari had bevrijd! De andere twee lagen eronder, want er waren nog juist een paar hoeken van te zien. Jan gaf een kreet en stapte op het tafeltje toe.
„Hoe komen die schilderijen hier? Daar zoek ik me een rotje naar.” De vier mannen keken op en bezagen Jan van het hoofd tot aan de voeten. Dan vroeg de zittende, met het vettige hoedje:
„Wat zegde ge daar, menneke?”
Jan wees opgewonden naar de schilderstukken:
„Die schilderijen daar. Daar was ik naar op zoek.”
Het geroes van stemmen dat tot dusver in het rond had geklonken, verstomde, De ongewone stilte scheen zelfs de bankslaper op te vallen. Die gaf een verschrikte snork, lichtte het hoofd wat op, keek verwilderd in het rond, keerde zich met een knor naar de wand en sliep weer in. De vier mannen rond de tafel keken elkaar om beurten aan en schenen te aarzelen. Het was de kleine man met de loshangende regenjas die weer het woord deed.
„Ze lagen anders buiten op de keien, menneke.”
„En wat zou dat?” vroeg Jan heftig. „Mag ik soms eventjes een rol schilderstukken ergens neerleggen? U wordt bedankt voor het bekijken, maar nu wou ik ze graag meenemen.”
„Zozo. Welwel. Woude gij ze meenemen. Wie zijde gij dan wel, menneke?”
„Doe dat er wat toe?” informeerde Jan. „Dat zijn míjn schilderstukken, en...”
Een zware basstem achter hem viel hem in de rede.
„Wat is hier allemaal aan de hand?”
Het was de neger, die achter het buffet uit was gekomen en zich nu met het geval begon te bemoeien.
„Nou da’s heel eenvoudig,” zei de man met het vilthoedje. „Het gaat over deze drie schilderstukken hier.” - Hij wees met een hoofdknik naar de op tafel uitgespreide oliedoeken.
„Die lagen buiten op de stoep onbeheerd en toen ik tien minuten geleden aan kwam lopen struikelde ik er zowat overheen. Ik heb nog overal rondgekeken of er ook een eigenaar in de buurt was, maar er was in geen velden of wegen iemand te zien. Dus nam ik die dingen mee naar binnen. Je laat toch geen schilderstukken zomaar buiten liggen op een natgeregende stoep? Zeg nou zelf!”
De neger knikte. Een instemmend gemompel ging op vanuit de kring van toehoorders.
„Nou,” zei het ventje, zijn vettig hoedje wat verder naar achteren op zijn hoofd schuivend, „ik beschouw die dingen hier als gevonden voorwerpen en dat is mijn goed recht, zou ik zeggen. Stel je voor dat ik hier buiten op de stoep een portemonnee vind met honderd gulden erin. Wat moet ik doen? Die op de stoep laten liggen, soms?” „Allicht niet,” zei de neger, een pakje zware shag uit een zak van zijn witte jas opdiepend en een dot tabak verdelend in een vloeitje. „Allicht niet. Die neem je mee naar binnen.”
„Precies!” knikte het mannetje. „Dat heb ik met deze dingen krek zo gedaan. Maar nu komt deze jonge snotneus hier met veel misbaar op me af en beweert dat hij ze op de stoep heeft gelegd en zegt dat hij ze terug moet hebben. Maar nu zeg ik: dat kan iederéén wel beweren. Wie zegt mij dat hij ze er heeft neergelegd? Hè? Wie bewijst dat hij gerechtigd is, ze mee te nemen? Zometeen kan de ware eigenaar wel binnen komen stappen, en...”
„Zo!” riep Jan heftig. „Dus ik sta te liegen?”
Maar het mannetje op de stoel was niet van zijn stuk te brengen. „Kalmaan, vriendje. Niet zo doorhollen. Dat heb ik niet gezegd. Ik heb alleen gezegd dat ik niets zeker weet. Misschien ben je werkelijk de eigenaar - misschien niet. Hoe kan ik dat weten?”
„Ik zèg het je toch!” Jan kreeg een helder denkbeeld en voegde eraan toe: „Ik kan het je zelfs bewijzen! Wat zeg je me dáárvan?” Het gesprek begon nu interessant te worden. Enkelen der belangstellenden, die aan tafeltjes verderop hadden gezeten, stonden op en kwamen naderbij staan.
„En hoe wou jij dat bewijzen, vriendje?”
„Heel eenvoudig!” zei Jan triomfantelijk. „Als ik niet de eigenaar ben, kan ik onmogelijk weten wat er geschilderd is op de twee doeken die onderop liggen, nietwaar?”
„Was hat er jetzt gesagt?” informeerde een Duitse chauffeur die ergens achter Jan stond. Iemand vertaalde het voor hem, en intussen ontstond er een algemeen gemompel. De meningen schenen voor het merendeel aan Jan’s zijde te zijn. Maar het mannetje met de vette hoed voelde er blijkbaar weinig voor, zich ineens gewonnen te geven. Het was nu een prestige- en principekwestie voor hem aan het worden. Hij schoof onrustig met het hoedje heen en weer op zijn hoofd, alsof hij tijd probeerde te winnen, en verklaarde toen:
„Dat is een aanwijzing. Maar nog geen bewijs.”
„Geen bewijs!” riep Jan in opperste verontwaardiging. „Als ik die schilderstukken daar niet zelf heb neergelegd hoe kan ik dan nu weten wat zij voorstellen? Ben ik soms helderziende? Heb ik Röntgenapparaten in mijn neusgaten ingebouwd? Heb ik...”
„Geen bewijs!” hield het ventje koppig vol. „Je kunt best buiten het eerst deze schilderstukken hebben gevonden en ze hebben bekeken en ze weer neergelegd, om intussen de kat uit de boom te kijken. En nu ik er mee binnen zit, kom jij aanzetten en...”
„Maar dat is toch gewoon het toppunt!” barstte Jan los, de vuisten gebald in getergd gebaar. „Dat is gewoon spijkers op laag water zoeken! Zelfs op een politiebureau aanvaarden ze iets dergelijks als doorslaand bewijs.”
„Dat is zo, Franske,” zei een van de andere mannen, die al die tijd hadden gezwegen. „Als gij een portefeuille verloren het en ge gaat naar het politiebureau en ge kent zeggen wat de inhoud is, dan krijgde ge het ding mee.”
„Oók niet altijd!” hield het mannetje koppig vol. „Er...” De neger stak een grote, donkere hand omhoog en hij scheen aan iedereen groot respect in te boezemen, want men zweeg op slag. Ook het gemompel verstomde en het zachte sissen van een straaltje stoom uit de koffieketel werd hoorbaar.
„Laat mij eens wat vragen,” zei de neger. Zijn donkere ogen vestigden zich op Jan’s gezicht. Hij wachtte eventjes, als om een groter effect te krijgen en vroeg toen, met zachte stem:
„Wanneer heb jij die schilderijen buiten neergelegd?”
Jan dacht eventjes na en rekende snel terug. Rekenen was hem best toevertrouwd.
„Tussen de 15 en 20 minuten geleden.”
„En wáárom heb je ze op de stoep gelegd?”
Ditmaal kwam het antwoord iets minder vlot. Smoezen verzinnen ging Jan niet zo goed af als zijn kornuit Roos.
„Omdatte eh... (Het is niet zo eenvoudig, op stel en sprong een grondige reden uit de mouw te schudde waarom men in het holst van de nacht een rol olieverfdoeken op een trottoir deponeert.) „Och - eigenlijk was het, eh...”
„Eigenlijk was het wát?” vroeg de neger zacht maar aandringend. „Kom er maar mee voor de draad, hoor. We zijn hier allemaal jongens onder elkaar.”
Jan zocht in paniek de inhoud van zijn brein af onder het hoofd „schilderstukken”, „stoepen”, „nacht” en „koffiehuizen”, maar geen van die archiefladen in zijn geheugen leverde bruikbaar en passend antwoordmateriaal. De donkere ogen van de neger schenen wat kleiner te worden, maar tevens ook doordringender. Zijn stem werd nog wat zachter. „Als je daar liever geen antwoord op geeft... kun je dan de volgende vraag beantwoorden: wáár precies heb jij die rol neergelegd?” Jan begon nu te beseffen - veel te laat overigens - dat hij op de een of andere manier bezig was, reddeloos verstrikt te raken in een situatie waaruit geen ontsnappen meer mogelijk was. Het wàs weer eens zover, besefte hij met opkomende woede.
Altíjd als hijzelf zich aan iets dergelijks waagde, raakte hij aan alle kanten klem. Maar als die dwaze, onverantwoordelijke, zotte spekRoos onvoorbereid aan zoiets begon, rolde die er met vlag en wimpel doorheen en wandelde hij zegevierend de tent uit, terwijl ze nog buigend de deur voor hem opendeden, ook. Jan stond inwendig te knarsetanden, maar hij had nog voldoende gezond besef om in te zien dat hij haastig terug moest krabbelen en assistentie inroepen bij een vakman. „Kijk eens,” barstte hij uit met een groot vertoon van plotselinge openhartigheid (die hem bijzonder goed afging, want hij voelde zich ook werkelijk opgelucht) „ik weet er eigenlijk niet zoveel van, want het is mijn vriend die de rol bij zich had en de boel daar even heeft neergelegd.”
„Aha!” zei de man met het hoedje triomfantelijk.
„Je vriend, hè?” zei de neger.
Iemand begon spottend te lachen.
„Wat heb ik je gezegd?” zei het hoedje. „Wat heb ik je gezegd? Ik voelde metéén al dat er iets niet snor zat.”
Jan begon nu werkelijk te transpireren.
„Ik ga mijn vriend opbellen!” kondigde hij aan. „Nu meteen.” „Welja!” riep het hoedje. „En die brengt weer een derde vriend mee en zo komen we de nacht best door. Geef mij nog maar een Coca-Cola. Dit begint best lollig te worden!”
„De telefoon is daar in de hoek,” wees de neger, teruglopend naar zijn koffieketel. Jan dook de cel in, zocht naar een zakdoek, besefte dat hij er geen had en wiste zich met de rug van een hand het zweet van het voorhoofd. Daarna sloeg hij de telefoongids van Antwerpen op, zocht het nummer van het „Stateside Hotel”, vond dat en draaide het met trillende vinger, onderwijl door het glaasje in de deur loerend of niemand er inmiddels met de schilderstukken vandoor ging. Maar dat gebeurde niet. Integendeel. Zowat de ganse bevolking van de cafetaria was rondom het bewuste tafeltje samengedromd en stond het geval te bespreken. Dat gebeurde met veel gebaren en gepraat. Het zag er naar uit dat er elk moment wedden
schappen vóór of tegen de eigendomsrechten van Jan Prins konden worden afgesloten.
„Stateside Hotel” zei de matte stem van de nachtklerk.
„Met Jan Prins. Mag ik kamer 321?”
„Een ogenblik.” De nachtklerk loosde een matte zucht. Dan kwam er een klik, een pauze en de stem van Arie: „Wie is daar?” Jan greep met beide handen de hoorn vast, alsof alleen al het horen van de stem van zijn vindingrijke, vette vriend hem extra moed en steun verschafte. Hij begon: „Arie... luister. Ik sta hier in die cafetaria waar ik je van vertelde. En weet je wat er nou gebeurd is?”
„Ze hebben je voor een halve franc in je nek gekeken,” ried de heer Roos.
„Nou even geen gijntjes, dikke. Er is een afschuwelijke complicatie. Bob heeft die rol hier op de stoep neergelegd en een stelletje van die eigenwijze, bemoeiallerige gasten, die de hele nacht niks om handen hebben en zich een rotje vervelen, hebben dat ding gevonden en zitten er mee hier.”
„Nou, da’s toch prachtig, zeker.”
„Da’s helemaal niet prachtig, want ze willen niet geloven dat ik de eigenaar ben. Dat moet ik eerst bewijzen, zeggen ze.”
„Onzin.”
„Ja - jij hebt gemakkelijk praten. Je had er bij moeten zijn. „Wàs ik er maar bij geweest,” zei Arie bits. „Dan was ik al weer terug geweest ook, met die rol onder mijn arm. Maar wat wou je nou?” „Dat jij hierheen komt om de zaak uit de knopen te trekken.” „Frisse morgen. Nadat jij eerst het geval in de knoop hebt gekletst. Heb je ruzie gemaakt met die kerels?”
„Ruzie? Welnee. Ik heb alleen gezegd dat ik de boel mee wilde nemen.”
„Jaja. Dat ken ik. Je hebt je bekende grote mond opengezet.” „Ik heb helemáál geen grote mond opgezet! Ik ben pijnlijk correct geweest.”
„De mensen hebben een enorme afkeer van lieden die pijnlijk correct zijn. Is dat nog nooit tot je doorgedrongen? In het leven moet je tewerk gaan met een soort van Franse slag. Zeker midden in de nacht in een Belgische cafetaria.”
„Goed. Best. Kom nou maar hierheen met je Franse slag of Vlaamse slag en klets die kerels die schilderstukken uit hun vingers, voor ze op het helder denkbeeld komen om ermee naar de politie te lopen, want als die er zich eenmaal mee gaat bemoeien...”
„Ai! Oei. Ik moet er niet aan denken. Goed - ik kom. Maar vertel me nu eerst eventjes precies wat er gebeurd is en wat jij allemaal voor onzin hebt uitgekraamd.”
„Luister dan goed...”

* * *
Terwijl Jantje Prins met de rug naar het kleine ruitje in de telefooncel Arie rapport uitbracht van de verhitte discussie die kort tevoren over die befaamde rol was gevoerd, ging de straatdeur van de cafetaria open en Jerry Miller stapte naar binnen.
„Good evening!” zei hij, luid en met een metalig Amerikaans accent dat iedereen rond het Kunst-tafeltje met een schok deed opkijken. „Can I get something to eat here?”
„Sure man, sure,” zei de neger traag, met de beide handen plat op de toonbank. „What did you have in mind?”
Miller opende juist de mond om een fikse bestelling te plaatsten, toen boven de hoofden van de kring rond het bewuste tafeltje een schilderstuk verrees, vastgehouden en uitgespannen door twee handen die het ten aanschouwe van alle belangstellenden omhoog hieven. „Geef míj maar de Coca-Cola-kalender,” was het kort commentaar van een chauffeur die een broodje warme worst naast een mondhoek hield, gereed om erin te bijten.
„Da’s Kunst, man!” zei een andere stem, verwijtend.
„Alles wat stomvervelend is, is zeker Kunst,” zei de ander spottend, en beet het broodje warme worst in tweeën.
Miller sloot zijn mond met een klap, deed drie passen, spleet de mannen tussen hem en het tafeltje vaneen en keek neer op de twee olieverfdoeken die nog lagen uitgespreid.
„How did my paintings get here?”
Sommige mensen spreken met een stem die onmiddellijk respect afdwingt al weet niemand precies te zeggen, waar hem dat in zit. Zulk een stem had Miller. Hij stond met de duimen van zijn handen in zijn broeksriem gehaakt en zijn beschadigd gezicht zag er niet uit als het gezicht van iemand die bang is om een robbertje te knokken. „Wat zegt-ie?” vroeg het mannetje met het vette hoedje. Iemand die Engels verstond wees met een hoofdknik naar Miller. „Hij vraagt hoe ZIJN schilderijen hier komen.”
Vóór iemand daar op in kon gaan, stak Miller een hand uit. Hij lichtte het tweede schilderstuk op, bekeek even het onderste, liet het tweede weer vallen en informeerde, op iets nadrukkelijker toon: „These are my paintings. Ik had them in my car. How did they get here?”
De vertaler herhaalde prompt:
„Het zijn zíjn schilderijen, zegt hij. Hij had ze in zijn auto. Hij wil weten hoe ze hier zijn gekomen.”
„Aha!” riep het vette hoedje met grote triomf, de handpalm op zijn knie kletsend. „Heb ik het niet gezegd? Al zijn leven heeft dat Hollandse nozem van daarnet ze uit de auto van deze Amerikaan gejat en toen zag hij een politieagent of iets dergelijks en toen legde hij ze effentjes hier op de stoep. Heb ik het je niet gezegd?”
Miller keek intussen ongeduldig naar het triomfantelijke mannetje dat als een trotse krielhaan zat te kraaien, deed een stap naar voren, boog over de tafel heen, griste het omhoog gehouden schilderstuk naar zich toe en hield het in beide
handen. Niemand kwam op het idee, hem dat te beletten. Hij schudde het doek voor zich uit en vroeg luidkeels:
„I know these are my paintings. What I want to know is: how they got here?”
De vertaler gaf hem het antwoord:
„We found them on the street. Outside. rolled up. When we were looking at them a young boy came in and said they were his.” „A young boy? What young boy?”
Vier verschillende armen van de vier personen in de cafetaria die Engels verstonden wezen naar de telefooncel.
„He’s in there.”
De deur van de telefooncel ging open en onder doodse stilte stapte Jan Prins tevoorschijn. Hij deed precies twee passen, zag Jerry Miller en bleef onbeweeglijk staan.
„Ook dàt nog!” zei een innerlijke, spottende stem. „Ook dàt nog, jongetje Prins. Ook dàt nog. Miller zelf. Wat heb je voor slechts in mijn leven gedaan om al deze ellende te verdienen?”

* * *
Iedereen in de cafetaria stond natuurlijk te popelen of zich te verkneukelen bij het zien van het wit dat langzaam rond de neus van Jan Prins verscheen. Dit beloofde bijzonder spannend te worden! Degenen die geen Engels verstonden, informeerden haastig bij hun meer ontwikkelde buren hoe de situatie in elkaar zat en daarna viel een diepe stilte vol blijde verwachting. De neger kwam achter zijn toonbank vandaan, kauwend op een pluk leverworst en zelfs de vette rolmops van een hond scheen te voelen dat er wat op til was, en sleepte zich steunend en hijgend de hoek van het buffet om. Maar tot algemene teleurstelling volgden er geen schreeuwen of klappen, Jan en Miller bleven elkaar aan staan kijken, terwijl ze allebei een hele massa dachten. Jan was niet blij, Miller te zien. Maar Miller was eigenlijk nog veel minder verheugd, Jan te aanschouwen.
Bovendien waren er allebei terdege van overtuigd. dat zij hun onderlinge geschillen betreffende gesmokkelde schilderijen, in het water geduwde Fords en afgebrande huizen beter niet aan de grote klok konden gaan hangen. Het bleef dus stil. Stoom siste uit de koffieketel. De vette hond geeuwde, keerde zich heel langzaam om en verdween met teleurgesteld afhangend staartstompje weer achter het buffet. Het enige wat de nieuwgierigen konden waarnemen was, dat Jan langzaam bleker was geworden en Miller roder. Maar zij hielden allebei hun kaken op elkaar. Dat kon zo natuurlijk niet doorgaan. Er ontstond een duidelijke stemming van teleurgestelde ontevredenheid onder het publiek. Het was de man met het vette hoedje, die dat onder woorden bracht. „Hei!” zei hij tegen de on-officiele vertaler. „Zeg hem dat dàt de jongen is die beweert dat de schilderijen van hem zijn.”

Die enkele woorden deden Jan uit zijn verdoving ontwaken. Hij keek zijwaarts naar de vent met het vette hoedje, die hem al ellenlang de keel uithing en snauwde:
„Bemoei je er niet mee. Dat kan ik hem zelf wel vertellen.” Nu de boel toch eenmaal reddeloos in de soep lag, kon het Jan weinig schelen wat er verder gebeurde. Op knokken zou Miller het hier in het openbaar zeker niet aan laten komen... dus wat kon er gebeuren? Hij zei in het Engels tegen Miller, en een gedempte stem uit het publiek vertaalde: „Dit zijn de schilderijen uit jouw auto.”
„Sure they are,” zei Miller.
(„Dat zijn ze zeker!” murmelde de Vlaamse echo.)
„We put them outside for a moment, rolled up. In the street.” („Wij legden ze effetjes buiten neer. Op straat. Opgerold.”) „Why?” vroeg Miller.
(„Die Amerikaan wil weten waarom.”)
De man met het vettige hoedje bromde gebelgd:
„Dat zou ik nou óók wel eens willen weten.”
Maar hij kwam het niet te weten, want Jan zei:
„That doesn’t matter now. What does matter is that these guys found them en don’t want to give them back.”
(„Dat doet er nou niet toe. Wat er wèl toe doet is dat deze kerels ze gevonden hebben en ze niet terug willen geven.”)
„Haha!” zei Miller alleen maar en dat hoefde niet vertaald te worden, want die klanken en de toon van zijn stem waren voor iedereen begrijpelijk. Hij keerde zich een kwart slag om en zei kortaf:
„Look here - these pictures belong to me. I lost a hell of a lot of time and I want them back here and now. And no more nonsense. Is that clear?”
Er hoefde niet meer vertaald te worden ook, want Miller stapte eenvoudigweg naar voren, griste de drie schilderstukken van de tafel, rolde ze op een knie in elkaar, klemde de rol onder de arm en stapte naar de toonbank.
„Can I have a coffee and a couple of hot dogs?”
De neger kwam haastig in actie, tapte koffie een begon broodjes warme worst te smeren. Miller keerde zich half om, met een elleboog op de toonbank leunend en wenkte Jan, met het van het publiek afgewende oog dichtgeknepen. Jan begreep het onmiddellijk, liep op hem af en ging eveneens tegen de toonbank leunen, steunend op een elleboog. Hun hoofden waren nu vlak bij elkaar en er volgde een merkwaardige conversatie, gefluisterd van mond tot oor en zo zacht dat zelfs de neger geen kans zag, het zonderlinge gesprek te volgen.
„Hou je tong in bedwang. Doe net of we best met elkaar overweg kunnen.”
„O.K.”
„Deze gasten moeten niet wantrouwend worden en nog op het idee komen, naar de politie te lopen of zoiets.”
„Dat snap ik.”
„Waar is mijn Ferrari?”
„Veilig opgeborgen.”
Miller’s gezicht bleef dezelfde goedmoedige uitdrukking vertonen, maar zijn mond zei:
„Als we hier niet binnen stonden, maar in een stil straatje, draaide ik je juichend je nek om. Dat snap je zeker wel, hè?”
„Kan ik me levendig indenken,” erkende Jan.
„Waarom bemoeien jullie je eigenlijk niet met je eigen zaken?” Jan stond juist na te denken wat voor antwoord hij daar op geven zou, toen de buitendeur van de cafetaria weer eens openging en ... Arie Roos binnentrad.

* * *
Het was niet gemakkelijk, de heer Roos verbouwereerd te doen staan, maar toen hij Jan Prins broederlijk samen met Jerry Miller tegen de toonbank geleund zag, beide op dat moment een kop koffie aannemend uit de handen van een grijsharige neger met een witte jas aan, verslikte de dikkerd zich zowat in zijn huig.

„Ha, die Arie!” begroette Jan.
Miller stond op dat moment half met zijn rug naar de deur toe, hongerig een oogje houdend op het smeren van de broodjes die dadelijk met warme worst zouden worden belegd. Hij bracht juist de kop koffie naar zijn mond, maar toen Jan: „Ha, die Arie!” zei, keek hij om en liet zowat de kop koffie uit zijn vingers vallen. De dikkerd was de eerste die zich van zijn verbijstering herstelde, zoals trouwens ook te verwachten was. Hij toverde een blijde en glundere glimlach op zijn sproetige spekkonen, stak beide armen uit, wandelde op het tweetal aan de toonbank toe en kletste een machtige hamhand op hun beider schouders: „Jongens, wat leuk dat ik jullie zie! Dat moeten we vieren.” „Wat zal het zijn?” vroeg de neger.
Arie maakte een breed en royaal gebaar:
„Wat de heren maar bestellen willen. Ik betaal alles!”
Nu was het Jantje Prins, die zowat de kop koffie uit zijn vingers liet vallen. Miller was intussen ook van de schok hersteld en gromde zacht, tussen de tanden:
„Ik vroeg jouw maat, hier, juist waarom jullie je niet met je eigen zaken bemoeien.”
Arie keek hem aan met een stralende glimlach:
„Da’s toevallig! Diezelfde vraag heeft Kresse ons gisterenavond ook gesteld terwijl zijn huis in de fik stond. Maar ik wil het verhaal voor jou óók nog wel eens afdraaien.”
„Dan niet hier aan het buffet, asjeblief!” zei Miller haastig, met een blik opzij naar de neger. „Laten we aan een rustig tafeltje gaan zitten.” „Best!” stemde Arie opgeruimd in. „Mag ik dan twee broodjes biefstuk tartaar, twee harde eieren, een stuk appelgebak en een glas Coke?” „Komt voor mekaar, meneer.”

* * *
Zij zaten gedrieën rond een tafeltje, ver voorovergebogen met de koppen bijeen over een keurcollectie schoteltjes met broodjes allerlei die even snel werden verorberd als ze werden aangedragen. „Kijk, vriend Miller,” zei Arie Roos. ”We weten allebei wat er gebeurd is, dus we kunnen spijkers met koppen slaan. Als jij denkt dat jij zestig antieke schilderstukken van wereldvermaardheid, die al vijftien jaar lang als vermist bekend staan, clandestien kunt verkopen zonder dat het uitlekt, heb je een gaatje in je hoofd.”

„Ik heb helemáál geen gaatje in mijn hoofd” verklaarde Miller rustig. „Maar wat kan het mij bommen of er iets van uitlekt? Vóór die bom de kans krijgt om te barsten, zit ik al lang ergens in Zuid-Amerika met een bom duiten in mijn zak.”
„Dat dacht je.”
Miller gluurde scheefjes over een warme gehaktbal heen. „Wat bedoel je?”
„Jij krijgt helemaal geen bom duiten.”
„O niet? Die zestig schilderijen brengen een paar ton op.” „Dat is wel mogelijk. Maar die steekt Kresse in zijn zak en jullie kunnen er naar fluiten.”
Het bleef enkele tellen stil. Miller streek een fikse lading mosterd op het restant gehaktbal en stak het hele geval in zijn mond. Voor hij begon te kauwen verklaarde hij kortaf:
„Misschien is Kresse dat van plan. Maar dat lukt hem niet.” „O, niet?”
„Nee,” zei Miller, pakte een van Arie’s harde eieren en begon het te pellen. Jan en Arie keken elkaar aan. Het was Arie’s bedoeling geweest, de Amerikaan van zijn stuk te brengen, of hem onzeker te maken om op die manier Kresse en hem tegen elkaar uit te spelen. Maar die vlieger ging niet op. Ten eerste omdat Miller zelf blijkbaar al lang dóór had dat Kresse hem wilde bedotten. In de tweede plaats, omdat hij er volkomen zeker van scheen te zijn, dat híj Kresse te slim af kon zijn inplaats van omgekeerd. Arie zat even te zoeken naar een andere zwakke plek in Miller’s wapenrusting. Terwijl de stukken eierschaal tikkend op het plastic tafelblad vielen, merkte hij achteloos op:
„Die kwestie van jouw desertie uit het Amerikaanse leger is er anders ook nog...”
Miller keek met een schok op. Hij hield op met ei pellen en zijn ogen kregen een boosaardige blik.
„Wat wou je daarmee zeggen?”
Arie pikte met een vingertop wat kruimels appelgebak van het bordje. „Och... als er nu eens helemáál niet over schilderijen werd gesproken, maar de politie kwam te weten dat jij een uit het leger gedeserteerde Amerikaan bent? Dan word je sowieso in je kreeg gepakt en wèg centen. Wèg schone droom van Zuid-Amerika.”
Miller begon langzaam te grijnzen en begon weer ei te pellen. Hij grijnsde steeds breder en zei toen:
„Als zoiets zou gebeuren, dikke mensaap, zou ik zeker mijn mond niet houden over die schilderijen. Dan zou ik het hele
verhaal uit de doeken doen. In de eerste plaats over die smokkelpartij op de vrachtboten van jouw beminde vader. En hoe zou je dat wel vinden, sproetige grapjas, hè? Was de hele herrie er niet om begonnen dat je dat stil wilde houden?”
Arie zei niets. Er was niets te zeggen. De stand was een-een. Of zevenzeven. Remise. Miller had het hele spel door en wist precies, hoever hij haan kon. De lange Amerikaan duwde het ei in het hoopje zout op Arie’s eierbordje, stak het compleet in zijn mond, verfrommelde zijn servetje en gooide het naar de kop van de overvette hond die hijgend op zijn staartstompje zat toe te kijken of er nog niet wat te halen viel. „Dat beest sterft een dezer dagen aan hartvervetting,” zei Miller, stond op en klemde de rol schilderijen onder de arm. „Ik hoef niks te betalen, want dit feestmaal is me aangeboden, als ik goed heb gehoord.” - Zijn gezicht bleef vriendelijk, maar de klank van zijn stem veranderde aanmerkelijk, toen hij eraan toevoegde:
„Ik ga er nu vandoor, maar ik raad je aan niet te proberen mij te volgen want als ik dat in de gaten krijg, sla ik je met de koppen tegen mekaar dat je drie straten verder de klap kunt horen. En dat méén ik. Wel te rusten!”
Hij draaide zich op zijn hakken om, beende naar de deur, wuifde eventjes kort tegen de rest van de cafetariabezoekers die inmiddels min of meer teleurgesteld weer alle naar hun eigen tafeltjes waren teruggekeerd, en was in de duistere straat verdwenen.

* * *
Jan en Arie zaten elkaar aan te kijken.
„Dat hebben we mooi opgeknapt,” vond Jan. „Miller er vandoor èn gewaarschuwd dat we hem op het spoor zijn. Onze drie schilderijen foetsjie en we kunnen nog betalen wat hij heeft opgebikt, ook. Een nacht vol kolossale succèssen.”
„Hm,” zei Arie, langs zijn neus wrijvend. „Ik geef ons niet veel kans, hem nu ongemerkt te volgen. Nee. Nog niet een kans van een op drie en tachtig.”
„Nog niet van een op zeven en tachtig,” zei Jan. „Hoe komen we er nu achter, waar die zestig schilderijen ergens zijn? Nu zijn we het spoor van Kresse kwijt en ook nog het spoor van Miller.”
„Een nacht van alsmaar mensen die we kwijtraken,” bromde Arie, met de vingers op de tafelrand trommelend. „Bob en Parsons in een stalen pijp - Kresse in een groene Chrysler en nu ook nog Miller in een gewaarschuwde bui. Ik zit te wachten.”
„Wachten? Waarop?”
„Op een geniale inval,” zei Arie.
Jan maakte een spottend proestgeluid, maar zijn dikke vriend liet zich daardoor niet uit het veld slaan - evenmin als Miller zich kort tevoren van de sokken had laten praten.
„Op elk probleem is een oplossing, jongetje Prins. De kunst is alleen om die te vinden.”
„Goed!” zei Jan. „Prachtig. Ik wist niet dat het zo eenvoudig was. Maar ik ben blij het te horen. Als jij tòch alles betaalt, vind je het zeker wel goed dat ik nog een broodje ham neem?”
„Best hoor,” zei Arie verstrooid. De dikker was al lang met zijn machtig brein aan gans andere problemen bezig.

* * *

De sproetige vingers bleven zeven minuten lang trommelen op de tafelrand. Jan Prins hield de kiezen op elkaar. Aan de ene kant had hij honderd gulden durven verwedden (en dat was héél wat voor een centendief als Jan Prins) dat ditmaal de dikkerd er niet in zou slagen uit het volslagen Niets het spoor van de zestig schilderijen te voorschijn te toveren. Aan de andere kant had hij in de afgelopen jaren zulke verbluffende staaltjes van de handigheid en vindingrijkheid van Arie meegemaakt, dat hij het toch meer verstandig vond, zijn waffel te houden en de denkprocessen die zich ongetwijfeld achter de sproetige spekfacade afspeelden, niet te verstoren. Na die zeven minuten stopten de dikke vingers hun geroffel. Arie stond op en wandelde naar de toonbank.

„Zou u,” vroeg hij aan de neger, „mij kunnen helpen aan een handvol telefoonmuntjes? Ik moet een hele ris gesprekken voeren.” „U kunt zó bellen. Het loopt over een tel-automaat.”
„En heeft u ook een telefoongids met zakenregister?”
„Dat ligt in de cel.”
Jan Prins, scheef op zijn stoel gezeten, hoorde dat vraag-en-antwoord spel verbijsterd aan. Hij kwam haastig overeind, en liep naast zijn vette vriend op de telefooncel af.
„Wat ga je dóén?”
„Ga mee naar binnen, jongetje Prins, dan kun je het horen. Er is maar één ding dat ik doen kan. Het kan me een onmetelijke reeks vruchteloze telefoongesprekken kosten, maar met een goeie kans dat ik vroeger of later raak schiet.”

* * *
En daar begon dan Arie Roos aan de meest taaie en kolossale telefonade die hij ooit op zich had genomen. Hij sloeg de gids open onder de K, vond de rubriek Kunsthandels en Kunsthandelaren en begon ze domweg af te bellen, beginnend bij de A. van: Van der Aa. Sommige nummers antwoordden natuurlijk helemaal niet, maar een heleboel ook wèl en zonder mankeren draaide Arie elke keer als hij contact kreeg, hetzelfde korte en duidelijke verhaal af. Dat luidde als volgt: „Neemt u me niet kwalijk, dat ik u op dit uur opbel. Het is heel dringend. Er wordt op het ogenblik een partij van zestig Oude Meesters verhandeld, afkomstig uit Duitsland. Ik moet de man in kwestie dringend waarschuwen dat er iets niet in orde is, maar ik kan hem in zijn hotel niet bereiken. Weet u waar die partij op het ogenblik verhandeld wordt?”

Er kwamen de meest verschillende antwoorden los. Sommige kunsthandelaren toonden zich duidelijk knorrig of gebelgd
omdat zij midden in de nacht uit bed en slaap werden gebeld. Anderen begonnen beleefd en werden pas nijdig toen bleek, dat er niets te verdienen viel. Op één nummer kwam een klein jongetje aan de telefoon, dat Frans sprak en met typisch Franse correctheid mededeelde dat pappie en mammie de stad in waren gegaan en inmiddels nog niet teruggekeerd.
„Die zijn wat je noemt: uitgebreid aan de zwier,” bromde Arie, de haak van de telefoon neerdrukkend en het volgende nummer raadplegend in het register. Hij kreeg ook verschillende vrouwen aan de telefoon, die vertelden dat hun man in het buitenland was, of dat die doodmoe thuis was gekomen en niet kon worden gewekt en een van hen grauwde kortaf dat zij voor dergelijke onzin geen tijd had een smakte gewoon de hoorn neer. Na het drie-en-twintigste vruchteloze gesprek vond Jan het welletjes. Hij maakte een verontschuldigend gebaar tegen zijn dikke vriend, die het vier en twintigste begon te draaien met de rustige onverzettelijkheid, een bulldozer eigen, en schoof de cel uit om een glas Coke te gaan drinken in het gelukzalig besef dat het allemaal op Arie’s rekening ging.
De spekbuldozer Roos baande zich intussen gestadig een weg door de berg van kunstzinnige telefoonnummers en het was pas bij zijn zes en dertigste poging dat hij voor het eerst beet kreeg. De personen die hij had opgebeld spraken gedeeltelijk Frans en gedeeltelijk Vlaams en soms beide talen door elkaar heen. Deze figuur echter sprak duidelijk Frans en leek niet van plan daarvan af te wijken. Hij had in de gids vermeld gestaan als

François P. du Jardin: Objets d’arts et Peintures en zijn stem klonk helder, langzaam en weloverwogen, als van een persoon die zijn woorden en mening wikt alvorens die te berde te brengen. Arie draaide zijn verhaal af, dat hij intussen even goed van buiten kende als de tafel van drie en toen hij uitgesproken was, volgde er een korte stilte. Dan kwam de heldere, franse stem over de lijn, in zorgvuldig gekozen woorden:
„Entendez. Ik heb een paar dagen geleden iets over een dergelijke kwestie vernomen. Begrijp mij goed: Ik heb er persoonlijk totaal niets mee te maken, maar ik kan U vermoedelijk wèl op het juiste spoor helpen. Ik neem aan dat de kwestie dringend is...”
„Bijzonder dringend,” verzekerde Arie, met een overtuigingskracht die de telefooncel deed vibreren.
„Je comprends. U kunt niet beter doen dan op te bellen de kunsthandelaar Louis de Goederen. Het nummer weet ik niet uit mijn hoofd, maar...”
Arie’s dikke vinger was al vanaf de F naar beneden gezakt en bleef nu rusten onder de naam:

Louis C.G. de Goederen
In- en verkoop van Tweedehands en Antiek Taxatie’s en Expertises
Uitvoering van Aankoopopdrachten voor Binnen- en Buitenland.

„Ik zie hem al staan. Ik heb de gids hier voor me.”
„Bien, monsieur. Bonne nuit.”
De hoorn aan de andere kant ging zonder meer neer en de dikke Arie deed hetzelfde, beet zich even ferm op de linkerduim, wat bij hem het gebaar was dat bij anderen het meer normale geluksduimen verving en draaide het nummer van Louis de Goederen. Na twee keer rinkelen werd al geantwoord... door een vrouwenstem, die bijzonder wakker klonk, althans niet de stem van iemand, die uit de vaste slaap der rechtvaardigen wordt opgeschrikt.
„Mevrouw,” begon Arie, „luistert U even goed, want er is iets heel belangrijks aan de hand. Ik kom zojuist in volle vaart uit Holland gereden, enne... ik heb een zeer dringende boodschap over een kwestie van zestig schilderstukken uit Duitsland. Begrijpt U? Ik kan over de telefoon natuurlijk niet teveel zeggen, maar...”
„Zegt U maar niks meer, meneer; ik weet wat U bedoelt.” „Dank U wel, mevrouw,” zei Arie op dankbare toon. „Maar nu gaat het erom, dat ik de man moet waarschuwen, die nu met die schilderijenverkoop bezig is... kunt U me ook zeggen waar ik die te pakken kan krijgen? Er is grote haast bij ook nog, ziet U.”
Het bleef enkele tellen stil aan de andere kant van de lijn. Dan zei de vrouwenstem:
„Ik kan U het telefoonnummer wel geven, maar misschien is het beste dat U er zelf heengaat. De broer van mijn man, Jules de Goederen, heeft een internationaal expeditiebedrijf op het adres Komeetstraat 83. U kunt het niet missen, want het is meteen een opslagplaats voor inboedels: een groot bakstenen gebouw met dubbele deuren en zijn naam in koeien van letters erboven. Daar kunt U mijn man ook vinden. Het is het beste dat U hem persoonlijk de boodschap overbrengt.” Arie maakte een gebaar of hij zich met de rug van de hand van opluchting het zweet van het voorhoofd wiste, boog erkentelijk tegen de telefoonhoorn, liet die op de haak vallen en sjeesde de cel uit, recht op de toonbank toe, onderwijl een bankbiljet uit zijn broekzak grissend. „Alles afrekenen,” zei hij tegen de neger-eigenaar, en die schoof hem meteen een bonnetje toe, waarop het totaal al stond opgeteld. Jan Prins, die vrij somber aan een tafeltje had gezeten, sloeg haastig zijn glas Coke achterover en repte zich naar Arie toe:
„Ben je wat wijzer geworden?”
Arie wierp een waarschuwende blik op de neger, die wisselgeld bij elkaar zocht uit de cassa-la, knikte kort en maakte een hoofdknik in de richting van de deur.
„Kijk eens of hierbuiten een taxi staat. Dat is meestal zo in deze nachtgelegenheden.”
Nu er weer wat ongecompliceerde actie op komst leek, kwam Jan Prins weer in zijn element. Hij stoof naar buiten, kwam even later weer de deur in en riep in het rond:
„Is de chauffeur van de Renault-taxi hierbinnen?”
„Present,” riep een kleine man met alpinopet op.
„Afgehuurd!” riep Arie, het wisselgeld bijeengraaiend en zich naar de deur reppend, samen met Jan en de kleine chauffeur, die inderhaast nog een half broodje kaas in zijn mond propte en met een gebaar verduidelijkte dat hij wel bij terugkomst zou betalen.

* * *
De Komeetstraat, waarin de taxi tien minuten later voor het pand op nummer 83 stopte, was een van die haveloze en troosteloze bakstenen verbindingsgoten, waardoor af en toe wat verkeer van de ene verkeersslagader naar de andere overdruppelt; het soort straat waarin men pakkisten kan laten staan, waarin handkarren achterblijven, stukken roestige fiets en waarin iemand een auto met de assen op schragen zet en er de wielen afhaalt, waarna er nooit meer iets aan schijnt te gebeuren. Dit soort straten munt altijd uit door schichtig overstekende katten en kinderen die huilend naar huis sukkeldraven. Toen de taxi het einde van de straat inzwenkte, begon het al merkbaar licht te worden en de straalbundels van de Renault troffen op dit vroege uur wel geen kinderen, maar des te meer katten en ook een man, die een bruin papieren pakje achter op een bromfiets stond te binden.

„Gezellige buurt,” mompelde Jan, en toen remde de chauffeur af en zwenkte schuin de straat over naar een vierkante, logge bakstenen klomp, drie verdiepingen hoog en op elke étage voorzien van kleine vensters, die beveiligd waren met duimdikke, ijzeren staven, solide in de steen gemetseld. De taxi stopte.
„Dit is nummer drie en tachtig,” zei de chauffeur, opzij leunend om door het raampje het gebouw beter te kunnen bekijken, „een meubelbewaarplaats.”
„Klopt,” zei Arie, naar buiten klimmend en wat bankpapier tevoorschijn halend. „Dit is waar wij wezen moeten.”
„D’r brandt tenminste licht binnen,” merkte de chauffeur nog op, het bankbiljet aannemend, dat Arie hem toestak, met de woorden: „Hou de rest maar,” en een achteloos gebaar.
Terwijl de taxi in de verte de straat uitronkte, barstte Jan Prins los: „Gaf jij die vent een briefje van tien gulden? Zag ik dat goed?” Arie grijnsde hem welwillend toe:
„Ik ben blij dat het gebrek aan slaap je waarnemingsvermogen niet nadelig heeft beïnvloed, jongetje Prins. Het was inderdaad een tientje.” „Maar dat is toch véél te véél!”
Arie greep Jan bij een elleboog en trok hem een eindweegs verder de stoep op, tot zij niet meer vlak voor de ingang van de meubelopslag stonden. „Dadelijk mag je fijn weer over dat tientje zeuren. Net zo lang als je wil. Nu niet. Ik wilde zo snel mogelijk van die vent af zijn, want die was me te nieuwsgierig aangelegd. En als ik eerst nog had moeten staan wisselen, hadden we allerlei vragen en opmerkingen te verwerken gekregen. Het actuele probleem is thans: Zijn die zestig schilderijen daarbinnen? Ja of nee?”
„Als jij het geld even hard over de balk blijft smijten als het binnenkomt, doet dat er weinig toe,” vond Jan korzelig.
„Nou nou,” suste Arie, „voorlopig heb jij nog negen bankjes van duizend in je zak, en...”
Jan gaf een krijs, zó getergd, dat minstens drie zwerfkatten verschrikt een noodsprong uitvoerden.
„Ik geloof dat jij denkt, dat geld, dat je op een gegeven ogenblik in je zak hebt, automatisch schone winst is. Weet je wat we van die negenduizend gulden nog allemaal moeten betalen? Een in Holland gehuurde Ford, die nu op de bodem van een kanaal ligt. Voor drie man nieuwe kleren... Hotelrekeningen...”
„Zeur niet!” zei Arie kort, omhoog turend naar de loodrechte en onverzoenlijk steile baksteengevel. „Dit geval is wel soliede gebouwd. Wie hier een stel geërfde stoeltjes van zijn tante in
bewaring geeft, kan er zeker van zijn, dat ze niet gesnaaid worden. Maar hoe komen wij daarbinnen?”
Jan, nog ietwat pruttelend, schakelde zijn brein nu ook op dit probleem over, en begon eveneens omhoog te turen,
„Meestal,” zei hij, „is er naast dit soort van bouwwerken een steegje of een brandgang, of iets dergelijks, waardoor je aan de achterkant kunt komen.”
Arie kwam in beweging, met een snelle blik de straat op en af. De man met de bromfiets was eventjes tevoren knetterend uit het gezicht verdwenen.
„Laten we dan opschieten, want het wordt met de minuut lichter.” De volgende tien minuten brachten zij door met verkennen van de ligging van het gebouw en van de wijze, waarop het was geconstrueerd. De uitslag was inderdaad een smal en heel hoog steegje, dat blijkbaar tevens als brandgang dienst deed, maar de ingang ervan was afgesloten door een vier meter hoog en zeer soliede hekwerk van balken en latten, van boven voorzien van spiralen prikkeldraad, waarvan zelfs een lid van de commandotroepen een zware dobber zou hebben gehad. Dáár was voorlopig geen doorkomen aan. Hun hoop leefde wat op, toen zij op de andere hoek van het gevaarte een wat bredere steeg aantroffen, die de opslag scheidde van een fietsenfabriek, zoals een zeven meter lang bord op de gevel vermeldde. Dit steegje was aardedonker en zij slopen er voetje voor voetje doorheen, nu eens schoppend tegen een leeg conservenblik, dan weer de schenen stotend aan een roestig benzinevat, dat als vuilnisbak dienst deed. Katten bliezen protesterend, alvorens aan de haal te gaan en toen zij na enkele minuten omzichtig tirailleren het einde van deze spelonk bereikten, stonden zij met hun handen te graaien tegen een kale betonmuur, waarvan de bovenrand meters boven hun hoofden een scherpe streep trok tegen de grijze ochtendhemel. Deze blinde en kale muur sloot de doorgang naar de achterzijde van de opslag volkomen af en een korte inspectie van de zijkant overtuigde hen, dat de
enkele raampjes, die aanwezig waren, alle waren beveiligd met soliede staven.
„Dit verhipte pakhuis is niet alleen inbraakproof,” mopperde Jan, „zelfs een muis moet zich suf peinzen op een methode om daar binnen te komen.”
Arie tilde een schoen op de rand van een roestig benzinevat en herstrikte een veter, die was losgegaan. Zijn buik zat hem in de weg en ietwat hijgend kwam zijn antwoord:
„Tòch zullen we daar binnen moeten. Dit is natuurlijk het adres, waar Miller heen is gestoven, met de nadrukkelijke waarschuwing, hem niet te volgen.” Hij zette zijn schoen weer op de grond en hoorde Jan antwoorden:
„Als er niets aan de hand was, zou er daarbinnen geen licht branden. Wie werkt er anders ’s nachts in een meubelopslagplaats? Overigens snap ik niet wat kostbare Oude Meesters uitvoeren in een smerig meubelpakhuis als dit. Ik had verwacht dat we in een of andere dure kunsthandel terecht zouden komen.”
„Dat is niet zo gek als het lijkt, jongetje Prins. De kunsthandelaar, die zo goed als zeker op zich heeft genomen, die zestig schilderijen op de zwarte markt aan de man te brengen, heet Louis de Goederen, máár, jongetje Prins, die kunsthandelaar Louis heeft een broer, genaamd Jules de Goederen.”
Jan begon te lachen:
„Twee heren De Goederen, allebei hun brood verdienend in ongeregelde goederen. De ene in gestolen schilderijen en de andere in inboedels. Maar...?” Hij hield plotseling op met spreken, omdat een dreunend geronk, dat langzaam sterker was geworden, nu afkomstig bleek te zijn van een heldergeel geschilderde vrachtauto met een zeildoeken overkapping, die op dat moment langzaam de monding van het steegje passeerde en met kort remgeknars tot staan kwam voor het meubelpakhuis, dat zozeer hun belangstelling had. Het achterstuk van de wagen, met een helgele laadklep zwakjes glimmend in het vroege ochtendlicht, bleef nog juist zichtbaar. Een portier sloeg
dreunend dicht en eventjes daarna hoorden zij, zwakjes maar onmiskenbaar, het rinkelen van een zware, electrische bel... kort driemaal achtereen en ergens in de ingewanden van het pakhuis. Het was geen gewone electrische deurschel, hoog en tinkelend, maar meer het soort van alarmbel, zoals bij fabrieken of werkplaatsen als extra-schel aan de telefoon ligt gekoppeld.
„Da’s de deurbel,” zei Jan Prins.
„Da’s een man die erin wil,” erkende Arie.
„Die net met die vrachtwagen is aangekomen.”
Arie gaf Jan een por:
„Kom mee. Stel je voor dat het een wagen is van die meubelbusiness...” Vóór Jan kon vragen wat dat dan wel te betekenen had, was de dikkerd al op weg naar de uitmonding van de steeg, en kwam daar juist op tijd aan om de baan lamplicht te zien, die uit een geopende ingangsdeur de zwarte letters bescheen op de zijkant van de transportauto:

Jules de Goederen
Opslag en Verhuizingen van Meubilair

Juist toen ook Jan zijn hoofd om de hoek van de steeg stak, hoorden zij een luide stem (blijkbaar die van de pas-aangekomen chauffeur), die informeerde:
„Kan ik dat ding meteen hierbinnen rijden? Ik zou zo langzamerhand wel eens naar mijn bed willen.”
Een tweede stem, ergens binnen, gaf onduidelijk antwoord. Er klonk wat gerommel en gestommel - het scheurend wegschuiven van grendels en gerinkel van een ketting. Het was voor de twee vrienden niet moeilijk om te begrijpen wat er ging gebeuren: het pakhuis had aan de straat een zware, dubbele toegangsdeur, zo breed en hoog, dat een groot model vrachtwagen er zonder moeite door naar binnen kon. In een van die twee deuren zat een personendeur van normaal formaat. Die was het eerst opengegaan, maar nu was men bezig
de grote poort open te zetten. Jan en Arie keken elkaar op hetzelfde moment aan. In dit soort gevallen konden zij denken en handelen als één man.
„Jan - herinner jij je het verhaal van het Paard van Troje?” „En hoe. Zullen we hier een Auto van Troje van maken?” „Gauw dan, vóór die chauffeur naar buiten komt.”
Met vier snelle passen stonden zij achter de vrachtwagen, over de rand van de geel geverfde laadklep naar binnen loerend.
„Ik zie alleen wat kisten.”
„Plus wat stro op de vloer. En pakdekens.
„Nu of nooit. Hup naar binnen en achter die kisten.”
Zij haakten hun hakken over de rand van de laadklep, rolden er zijdelings overheen en kropen al op handen en voeten door het vloerstro naar de voorkant van de laadbak, toen een doffe portiersmak hen verried, dat de chauffeur weer in zijn cabine was geklommen. Zij hadden nog juist de tijd, voor alle veiligheid weg te kruipen achter wat lege kisten, die schots en scheef verspreid stonden, toen de wagen in beweging kwam en over het trottoir het meubelpakhuis binnenronkte. Het moment, dat de auto de poort was gepasseerd konden zij precies bepalen, doordat de klank van de motor veel zwaarder werd in de besloten ruimte. Een korte schok, toen de remmen pakten... een laatste fikse trap op het gaspedaal... dan stond de motor stil. De veren onder de laadklep kwamen met een licht gepiep tot rust - dan klonk wederom het rinkelen van ketting en het knarsend verschuiven van grendels toen de toegangsdeuren werden gesloten.
Beide jongens lagen nu plat op hun buik op het stro dat de vrachtwagenvloer bedekte en luisterden gespannen naar elk geluid dat zij op konden vangen. Tot hun verbazing klonk onverwacht een stem ergens vlak boven hen. Dat was zó verrassend, dat zij onwillekeurig van schrik hun hoofden een eindje lieten wegduiken.
„Hé, Juul! Is dat die vrachtwagen, waar we op wachten?” Een tweede stem, die merkwaardig veel geleek op de eerste (blijkbaar van de man die bezig was, de straatdeuren weer te sluiten) riep terug:
„Jawel. Dat is ’m. Praatte gij met de chauffeur, of doe ik het?” De stem van boven riep terug:
„Nee, doede gij dâ maar. En ge hoeft niet op een paar centen te kijken, dâ witte-wel.” Vlak daarop klonken bonkende voetstappen boven de hoofden van Jan en Arie: de gehaaste stappen van een man, die nog een hoop te doen heeft. Jan wilde juist zijn dikke vriend in het oor fluisteren, dat er boven hen blijkbaar een trapgat of iets dergelijks was, leidend naar e verdieping erboven, toen de zware stem van de chauffeur aan het luisterspel deel ging nemen. Hij sprak langzaam en nogal sloom, maar zijn bedoelingen lieten aan duidelijkheid niets te wensen over.
„Zeg baas - war is dat allemaal? Zitten jullie nou wéér iets over mijn te bedisselen? Ik wou zo langzamerhand mijn bed wel eens zien, zeg nou zelf.”
Zijn stem had de typische klank van iemand die een dergelijke inleiding alleen maar gebruikt om er een veel langer protestverhaal aan toe te voegen, maar dat protest kwam nooit uit de bus, want de man, die Jules was genoemd (en kennelijk niemand anders was dan Jules de Goederen, eigenaar van het meubelbedrijf) viel hem in de rede: „Frans - luisterde gij nou es. Ik weet da ge moe zijt, maar ge weet ook, dâ gij iemand zijt, die we kenne vertrouwen. Terwijl gij weg waart is er wéér wat gebeurd en nou hebben wij een lading die zo snel mogelijk op transport moet naar Kopenhagen.”
Er klonk een verontwaardigde schreeuw van de chauffeur, maar de man kreeg de kans niet, om er woorden aan toe te voegen, want zijn baas ging bezwerend verder:
„Frans, menne jongen. Luister nou effe voordâ ge helemaal van streek raakt. Ge kent nou naar huis gaan en effe met de vrouw praten en een paar uurkes slape - da’s allemaal best. En luister goed naar wat ik oe nou zeg: Als gij die lading om
twaalf uur vanmiddag van hier naar Kopenhagen rijdt, dan betalen wij oe vijduizend franken premie extra. Buiten oe vast loon om. Kende daar een paar uurkes slaap voor laten gaan, of niet? Agge dat tegen oe vrouw vertelt, wat zou die dan zeggen, denkte ge?”
Er viel een stilte. Althans stilte beneden, want ergens boven in het gebouw was het alles behalve stil. Er werd gestommeld en geschreeuwd ook, maar in een afgesloten ruimte of op grote afstand, want van de duidelijke ruzie die daar gaande was kon geen lettergreep worden verstaan; die ruzie was meer zoiets als het gerommel van een onweer op grote afstand.
„Tja,” zei de chauffeur, op de toon van iemand die zijn hoofd krabt, „dâ verandert natuurlijk de zaak een bietje. Vijfduizend franken is nou nèt waar ik mijn vrouw die nieuwe fiets van geven kan. En dan hou ik nog een grijpstuiver over voor een ditje en een datje. Dus zou ik hier weg motten rijden om twaalf uur vanmiddag?”
„Twaalf uur precies, ja.”
„Staat mijn wagen dan al gelajen?”
„Ik zal zorgen, dat klokslag twaalf uur deze wagen hier klaar staat met alles d’r in gepakt wat naar Kopenhagen moet. Ge kunt zo de motor starten en wegrijden.”
„Allez, dâ’s dan afgesproken,” zei de chauffeur. „Ik zal het mijn vrouw wel aan d’r verstand brengen, En dan ga ik nou eerst maar. Hoe eerder ik thuis ben, hoe meer slaap ik nog kan meepikken. En dat is wel nodig ook, want het is een lange ruk van hier tot Kopenhagen.” Twee paar voetstappen klosten over de betonvloer van de auto weg. Een enkele grendel piepte toen de kleine deur openging om de chauffeur door te laten. Een paar korte woorden als afscheid; de slag van de in het slot vallende deur en dan haastige voetstappen, die terug kwamen, rakelings de vrachtauto passeerden en omhoog klosten, houten traptreden op. Diezelfde voetstappen bonkten boven hun hoofden over de tussenvloer en kennelijk werd even later de deur van een vertrek geopend, want de op ruzietoon sprekende stemmen klonken een paar tellen lang veel luider en werden weer afgezwakt toen de meubeltransporteur binnen was en de deur weer achter zich sloot. De elleboog van Jan trof Arie in diens zwevende ribstreek. „Klimmen wij hier nu uit?”
De dikkerd begon overeind te krabbelen. Dat maakte een antwoord overbodig. Zij zwaaiden hun benen over de laadklep, lieten zich zakken en stonden nieuwsgierig rond te kijken in een wijde, vier meter hoge ruimte met een cementen vloer, met een houten plafond, rustend op staalbalken, die met geregelde tussenruimten weer werden gesteund door betonpilaren. Behalve de gele vrachtauto, waarin zij zichzelf naar binnen hadden gesmokkeld, stond er nog een geel geschilderd bestelwagentje en één van die kolossale, houten verhuiswagens met extraaanhanger, zoals ze wel worden gebruikt voor internationale transporten. Op verschillende plaatsen langs de wanden stonden inboedels opgeslagen, waarvan sommige zo kunstig in- en op elkaar waren gestapeld, dat zij bijna tot aan het plafond reikten en op die manier zo weinig mogelijk van de kostbare vloerruimte in beslag namen. In het midden van het plafond was een vierkant gat van zeker drie bij drie meter, rondom afgezet met bandijzer en boven dat gat hing een kettingtakel heel zachtjes heen en weer te slingeren. Het was zonneklaar dat sommige inboedels., bestemd voor langdurige opslag, door dat gat naar de eerste verdieping werden getakeld, waar zij dan in een achteraf hoekje werden weggestouwd. Het meubilair dat vrij snel weer zou verdwijnen hield men natuurlijk beneden, om tijd en arbeid te besparen. Bovendien was er in een der achterhoeken nog een houten wenteltrap, waardoor men op meer comfortabele wijze dan per hijstakel de tweede verdieping kon bereiken.
De inrichting van het pakhuis was beide jongens nu al volkomen duidelijk. Bovendien was duidelijk, dat de kantoorruimte, hoe eenvoudig ook, die in elk dergelijk pakhuis toch
altijd aanwezig moet zijn, ook op de eerste verdieping was gehuisvest. Heel logisch overigens, want de ruimte gelijkvloers is het meest waardevol, omdat niets behoeft te worden getakeld en omdat daar bovendien de auto’s moeten staan. Men kan beter een kantoor op de eerste verdieping hebben dan de garage! En zonder twijfel was het in de kantoorruimte dat het gekrakeel plaats vond, waarvan het rumoer nog steeds door het vierkante vloergat tot beneden doordrong. Jan keek omhoog door het gat en trok één wenkbrauw omhoog, terwijl hij vroeg:
„Zou onze vriend Miller daar in actie zijn?”
„Hm!” vond Arie. „Er wordt wel een hoop geschreeuwd. Miller lijkt me meer een figuur voor korte kopstoten dan voor lange discussies. Maar laten we maar naar boven gaan. Met een beetje geluk kunnen we wel afluisteren wat daar aan de hand is.”

MOT IN EEN MEUBELPAKHUIS

De houten wenteltrap, die uitkwam in een vierkant gat, was bovenaan voorzien van een zwaar valluik, dat recht overeind open stond en open werd gehouden door een ijzeren stang die met het ene einde in de muur vastzat en met een haak aan het andere einde in een ring van het luik pikte. Bovendien had het luik aan de onderzijde nog een grendel. Jan wees daarop terwijl zij vanaf de trap op de eerste étage stapten. „Een valluik met aan de onderkant een grendel. Heb jij dat ooit gezien?” Hij boog zich om het luik heen. „Moet je kijken! En aan de bovenkant ook een.”
Arie haalde de schouders op:
„Waarom niet? Per slot van rekening kun je de meeste deuren ook van beide kanten op slot draaien. Kom mee.”
Het lawijt van door elkaar pratende, opgewonden stemmen was hier veel duidelijker dan beneden en nu zagen zij ook, dat deze verdieping aan de achterzijde een paar kamers of kantoorruimtes had, waarin lichten brandden en daar kwamen ook de ruziegeluiden vandaan. In het midden van de vloer van deze verdieping gaapte het grote, vierkante luikgat waardoor het licht der lampen, die beneden brandden, in een bundel omhoog straalde, maar buiten deze vierkante lichtbundel en een beetje schijnsel dat uit de raampjes van de ruzie-ruimten kwam lag deze étage in schemerdonker.
Vaag waren in het rond logge stapels zichtbaar van hier en daar opgeslagen inboedels en die stapels waren niet onwelkom, want zij boden natuurlijk massa’s prachtige schuilplaatsen.
Terwijl de twee jongens nog om zich heen stonden te kijken, om het terrein hier te verkennen, dreunde een doffe slag uit een der verlichte vertrekken en een stem riep woedend en luidkeels:
„I won’t do it and that’s all there is to it!”
De doffe slag was bepaald een vuistslag op een tafel of bureau geweest en de eigenaar van die luide, Amerikaanse stem was geen vreemde voor hen.
„Miller!” knorde Jan tevreden.
„Ik had niet anders verwacht,” fluisterde Arie zacht. „Het schijnt dat de man weer eens weigert, met iets accoord te gaan.”
Jan wees naar een vage massa opgestapeld huisraad, een paar meter verwijderd van de deur waarachter de stemmen klonken. „Zullen we ons daar opstellen? Daar kunnen we veilig het een en ander verstaan van wat er wordt besproken.”
Zij slopen op hun tenen de planken vloer over, bereikten de stapel meubilair en ontdekten op de tast al gauw een zware, antieke tafel met een opgerold tapijt tussen de poten geschoven. Boven op die tafel waren stoelen en kasten gestapeld, maar boven het tapijt was nog ruimte genoeg over om hen languit erin te laten liggen. En het lag nog zacht ook. Vanuit hun veilige, duistere schuilhoek konden zij schuins, en op hun gemak, de toestand bestuderen. Een groot deel van de achterwand van de verdieping werd in beslag genomen door wat er uitzag als een tweetal kantoorruimten. Er waren tenminste twee deuren - allebei van hout en met bovenin raampjes van matglas. In beide vertrekken brandde licht. Links en rechts naast elke deur waren lage, brede ramen, waardoor echter niet naar binnen kon worden gekeken, omdat er van binnen gordijntjes voor waren geschoven. Ergens helemaal aan het einde was nog een derde deur, maar daar brandde géén licht achter. Het scheen dat alle activiteit zich afspeelde in het vertrek dat in het midden was gelegen. Af en toe schoof een donkere schaduw, soms met heftig gebarende arm, tussen de lichtbron en de ramen door, en ook al het verward en boos gepraat kwam
daar vandaan. De stem van Miller konden zij nu duidelijk telkens herkennen. Niet omdat hij Engels sprak (want aan de klank en het muzikaal verloop der klanken was te horen, dat iedereen daarbinnen Engels sprak), Miller sprak eenvoudigweg luider dan alle anderen en bovendien snerpte zijn metalige Amerikaanse stem dwars door alles heen. Jan stootte Arie aan:
„Ik had er een lief ding voor over als we konden verstaan wàt daarbinnen wordt uitgevochten. Zal ik naar de deur toe sluipen en het proberen af te luisteren?”
„Link, jongetje Prins. Nijdige mensen bewegen zich snel en onverwacht. Als iemand die deur openrukt en naar buiten stuift, heb je grote kans, gesnapt te worden.”
„En als ik nou onder een van die ramen ga zitten?”
Maar het antwoord daarop hoefde niet te worden gegeven, want met zenuwslopend lawaai begon een schel in de benedenverdieping te rinkelen: Rrrring-rrring! Rrrring-rrrring!
„Iemand aan de deur?”
„Ik geloof eerder dat het een telefoonbel is.”
Het wàs een telefoonbel, gekoppeld aan een alarmwekker die door het ganse gebouw heen kon worden gehoord. Bij de derde rinkel werd de deur van het vergadervertrek opengerukt. Een kleine man in een geribde, bruine corduroybroek met een gele wollen trui erboven, draafde naar buiten, rukte de deur van het vertrek ernaast open, liet beide deuren openstaan en nam de hoorn op van het toestel dat in het ledige vertrek had staan rinkelen.
„Hallo? Met De Goederen’s Expeditie... WAT?... (Het bleef eventjes stil terwijl de persoon aan de andere kant praatte).
Intussen hadden Jan en Arie de kans, door de openstaande deur van het vergadervertrek naar binnen te gluren en nu bleek ook waarom men in dát vertrek zat en niet in het andere. Dat, met de telefoon, was namelijk een kaal, ongezellig kantoorhok, met een paar oude houten bureaux, een kalender vol vliegenspikkels, wat kale lampen aan het plafond en stalen
pennen waarop bossen bestofte paperassen zaten geprikt. Het vertrek waarin men zat ruzie te maken, daarentegen, had leren armstoelen, een kleed op de vloer, en een echte schoorsteen met een oliehaard die fiks doorbrandde, te oordelen naar het dansen van vlammen achter de mica ruitjes. De Goederen praatte nu wat zachter aan de telefoon, en kwam onverwacht terughollen naar de gezellige kamer en bleef daar in de deuropening staan, voorover naar binnen leunend met beide handen hoog tegen de deurstijlen. Zo staande zei hij, langzaam en op wat verbijsterde toon:
„Zeg - als je over de duvel praat zie je zijn staart. Weet je wie daar opbelt? Kresse!”
Er klonk een luid en woedend gebrul. De figuur van Miller verscheen dreigend en met gebalde vuisten in het midden van het vertrek, nog juist tussen De Goederen en een deurstijl zichtbaar.
„Waar is die schurk? Waar zit die verrader ergens?”
„Hou je nou alsjeblieft kalm!” vermaande de meubelexpediteur ongeduldig. „En schreeuw niet zo. Dadelijk hoort hij je op deze afstand ook nog, want de hoorn ligt naast het toestel. Hij vraagt of hij hierheen kan komen.”
„Hierhéén komen?” vroeg een verbaasde stem ergens binnen. Een trek van onzalige vreugde verbreidde zich over Miller’s gelaat. Zijn vingers bewogen zich begerig, als voelde hij ze al rond de nek van de verafschuwde Kresse. „Natúúrlijk moet hij hierheen komen. Laat hij alsjeblieft in de val tippelen. Niets zou mij grotere vreugde geven dan Kresse hier dadelijk te zien binnenwandelen.”
„Kijk eens,” zei de kalme stem binnen. „Als jij Kresse werkelijk hierheen kunt krijgen, Juul, dan kunnen we de hele geschiedenis hierbinnen vannacht nog uitvechten. Is dat niet het beste?”
„Natuurlijk!” riep Miller. „Maar probeer erachter te komen waar de vent ergens zit! Voor het geval hij zich nog bedenkt.”
„Okee. Okee!” zei Jules de Goederen over zijn schouder. Hij trok de deur achter zich dicht, draaide de sleutel erin om (vermoedelijk om zeker te zijn dat de onbesuisde Miller niet achter hem aan zou komen om in de telefoon te brullen) wandelde weer het kantoortje binnen en zei in de hoorn:
„Kresse? Ik heb even met mijn broer gepraat en die vindt het best. Maar dan metéén, want het is al licht buiten en we hebben de hele nacht als paarden gewerkt en er moet nog meer worden gedaan. Rechts naast de deur is een electrische bel. Druk tweemaal kort en eenmaal lang. Dan doe ik meteen open... Tot direct.”
Hij legde de hoorn neer, liet de deur openstaan, wandelde terug naar het andere vertrek, draaide de sleutel weer om en trok de deur open. „Oef, wat is het heet hierbinnen.” Hij trok een zakdoek te voorschijn, wiste zijn voorhoofd af en gooide de deur een eind verder open. „Tja... dat komt van al dat opgewonden gezwets,” zei de man met de kalme stem. Maar Miller, met zijn alles behalve kalme stem, wilde nu weten:
„Zeg, waarom belde die Kresse eigenlijk op? Waarom komt de vent hierheen?”
Juul de Goederen ging half zitten, half leunen tegen een antiek gebeeldhouwd bureau waarvan één hoek juist door de openstaande deur zichtbaar bleef. Hij veegde weloverwogen zijn voorhoofd en zijn handpalmen af en verklaarde, kort en duidelijk:
„Kresse komt hierheen omdat hij de tweede betaling graag nú wilde hebben inplaats van morgenavond.”
Miller verscheen weer in de beeldrechthoek van de deur, woedend met een vuist zwaaiend:
„De schurk! Zie je wel dat hij me in de heupzwaai wil nemen! Hij is helemáál niet van plan met mij te delen. Hij is bang dat ik binnen vier en twintig uur zal uitvissen waar hij zich ergens in Antwerpen schuilhoudt! Hij zit in de rats! Daarom wil hij binnenhalen wat binnen te halen valt en hem dan
smeren, per vliegtuig of iets dergelijks, naar Zuid-Amerika vóór ik de kans heb, herrie te maken.”
„Kijk eens,” zei de rustige stem van de derde man in het vertrek, die blijkbaar ergens in een van de leren armstoelen zat en onzichtbaar bleef. Zonder twijfel was dat de stem van Louis de Goederen, broer van Jules: de kunsthandelaar die de hele zaak met Kresse samen had uitgedokterd. „Kresse komt nu hierheen. Dat is een onverwacht gelukje en er is dus geen reden meer om te brullen en te schreeuwen. Ik zie de zaak heel eenvoudig zo: Kresse en jij, Miller, hebben samen zestig kostbare schilderijen in Duitsland ge...eh...vonden, zullen we maar zeggen. Jullie wilden die verkopen aan liefhebbers die er geen bezwaar tegen hebben om gestolen schilderijen te bezitten, mits het maar beroemde werken zijn, mits er niets van uitlekt en mits ze niet al te duur komen. Het grote probleem was natuurlijk voor Kresse om ten eerste die liefhebbers te vinden en ten tweede een methode om de betrokken schilderijen de grenzen over te krijgen en ze veilig af te leveren. Nu kende Kresse mij al jaren. Wij hebben wel eens eerder samen een zaakje opgeknapt en het geluk wil, dat ik een broer heb, Jules hier, die eigenaar is van een internationaal transportbedrijf van huisraad, meubels, inboedels en zo meer. Als Jules het morgen aan de dag in het hoofd haalt om twee enorme kisten vol stoelen en tafels te verzenden aan een meneer in Buenos Aires, dan kan hij daar rustig tien kostbare lappen beschilderd linnen bij in stoppen. De douane verzegelt de kisten zonder iets te vragen, de kisten gaan op de boot en de meneer in Buenos Aires ontvangt twee kisten vol waardeloze stoelen en klerenkasten plus zijn kostbare schilderijen op volkomen veilige manier en zonder dat er een haan naar kraait. Zo gaat het ook met de moderne Fransen die we verkocht hebben aan die man in Kopenhagen. We nemen dadelijk een grote pakkist, leggen die lappen linnen op de bodem ervan, bedekken ze met een deken en stoppen verder de kist vol met meubilair dat we hier en daar bij elkaar grissen. Om precies
twaalf uur komt de vaste chauffeur van de internationale dienst. Hij rijdt de vrachtwagen de deur uit en ineens door naar Denemarken om de boel af te leveren. De douane kijkt meestal niet eens wat er in zo’n kist zit en àls ze het deksel er af lichten en stoelen en tafels zien, geloven ze het verder wel. Die chauffeur zien ze al tien jaar lang heen en weer de grenzen over rijden.”
„Tja,” zei Jules, met een slimme grijns. „Het is heel wat waard om een reputatie van betrouwbaarheid te hebben, dat merk je nu.” „De hele zaak zit dus feilloos in elkaar,” vervolgde de kalme stem van de kunsthandelaar. „Als iedereen zijn werk goed doet en iedereen zich houdt aan zijn afspraken. Als het werkelijk waar is, dat Kresse geprobeerd heeft of nòg probeert, jou het afgesproken aandeel te onthouden, dan word IK gloeiend nijdig, want dan komt de hele zaak in gevaar.” „Reken maar!” zei Miller kwaadaardig. „Wat dacht je nou eigenlijk? Die Kresse spiegelde me voor dat ik een paar honderdduizend gulden voor die zestig schilderijen zou gaan vangen.”
„Die vang je ook!” verzekerde de kunsthandelaar rustig. „Ik heb dat al weken gelden links en rechts besproken. Sommige van die schilderijen waren al via tussenpersonen verkocht vóór ze hier waren. Ikzelf heb gisteren aan Kresse een voorschot van vijftigduizend gulden en...” Beneden rinkelde een electrische bel, tweemaal kort en eenmaal lang. „Dat is Kresse!” schreeuwde Miller.
„Hou je nou alsjeblieft kalm!” riep de expediteur ongeduldig, terwijl hij naar de deur liep. „Als hij ruikt dat jij hier bent, en rechtsomkeert maakt, zitten we met de brokken. Ik draai de deur achter me op slot.” Hij stapte naar buiten, deed dat ook inderdaad, holde de wenteltrap af en even later kwamen door het vierkante middenluik geluiden naar boven van het knarsen van een grendel, en gedempte stemmen toen hij zijn bezoeker groette. De voordeur
ging weer dicht... voetstappen klosten op de wenteltrap en eventjes later verscheen de aan Jan en Arie zo bekende gestalte van Kresse, de man met het vierkante gezicht, de vierkante schoenpunten en de vierkante brilleglazen, in de lichtschijn van de ramen.
„We zitten hier binnen,” vertelde Jules de Goederen zoetsappig, de sleutel omdraaiend en de deur opengooiend. „Gaat u voor.” Kresse stapte nietsvermoedend naar binnen en De Goederen bleef scherp in de deuropening staan, blijkbaar gereed om Kresse op te vangen als die in volle ren zou proberen, nog te ontsnappen. Maar Kresse probeerde dat niet. Jan en Arie lagen beide gespannen te wachten of Miller soms onder woedend gebrul Kresse naar de keel zou vliegen. Maar dat gebrul kwam evenmin. Wat wèl kwam, was een hol, schamper gelach... een gelach van Miller dat luider en luider werd, plotseling ophield en dan overging in de opmerking:
„Dat had je niet gedacht, hè?”
„Wàt niet?” vroeg Kresse, doodkalm.
„Wàt niet? Wàt niet? Dat je míj hier zou vinden!”„En waarom niet?” vroeg Kresse.
Miller begon opnieuw nijdig te worden.
„Omdat jij dacht dat ik niet wist aan wie jij in Antwerpen je schilderijen - wat zeg ik? MIJN schilderijen - zou verkopen.”
„Misschien wel, misschien niet,” verklaarde Kresse onverschillig. „Maar waarom zou jij dat niet mogen weten?”
Miller riep woest:
„Omdat je het mij nooit hebt willen vertellen.”
„Er is wel meer dat ik niet aan Jan en Alleman vertel,” zei Kresse koeltjes. „Is dat een reden om hier te gaan staan schreeuwen?” Miller scheen oprecht van plan geweest te zijn, het kalmaan te doen, maar de stalen kalmte van Kresse was nu juist de methode om hem op stang te jagen.
„De reden waarom ik ga schreeuwen? Omdat ik mijn geld wil hebben! Dat is wat ik wil. Jij moet je aan je afspraken houden, jij!” „Heb ik dat dan niet gedaan, beste man?”
„Noem mij niet: beste man.”
„Goed. Beste Miller, dan. Dat geld ligt op je te wachten.” Die kalme bewering scheen Miller volkomen van zijn stuk te brengen. Het bleef enkele tellen lang stil. Dan vroeg hij:
„Wáár dan?”
„Waar ik het neer heb gelegd. Het tippelt heus niet uit zichzelf weg.” „En waar is dat?”
„Op een plaats waar ik het zó kan pakken. Neem me niet kwalijk dat ik je niet aan je neus hang waar ik nu woon.”
„En waarom niet? Waarom moet dat een geheim blijven?” Daarop gaf Kresse doodleuk ten antwoord:
„Omdat jouw maat Parsons een veel te grote stommeling is. Die kan zijn bek niet dicht houden. Die heeft alles over de bunker, over die vliegtuigsmokkel van gisterenmorgen en over deze hele zaak aan die Hollandse jongens verteld. Hij heeft gezorgd dat mijn huis in Humbeek tot de grond toe is afgebrand en dacht je nou dat ik na al die stommiteiten en schade aan jullie ga vertellen waar ik logeer? Je wordt feestelijk bedankt. Zoek je eerst maar eens een maat uit die wat beter bij de tijd is.”
Pats - die zat! Die zat zo kolossaal zuiver en midden in de schietschijf dat Arie zich lag te verkneukelen van pret en Jan van spanning op een knokkel lag te bijten. Snel fluisterde hij Arie in het oor: „Zou dat allemaal werkelijk waar zijn?”
„Ben je gek!?” siste Arie terug. „Die Kresse heeft Miller werkelijk willen besjoemelen. Maar hij kan zes keer zo snel denken als Miller. die kan alleen maar schreeuwen. Ik heb ergens wel respect voor die Kresse. Die heeft het lef van een parachutist en de gladheid van een Japanse worstelaar.”
De expediteur De Goederen was al die tijd met de handen boven het hoofd aan de stijlen in de deuropening blijven staan, ongetwijfeld om Kresse de terugtocht af te snijden als die op de vlucht wilde. Maar het was nu al wel duidelijk dat Kresse de ganse situatie volledig de baas was, dat hij zijn plaats in de deuropening opgaf en weer op de hoek van zijn bureau ging zitten, een sigaret opdiepte uit een broekzak en opmerkte:
„Nu de misverstanden uit de wereld zijn, kunnen we vermoedelijk over gaan tot redelijk afwikkelen van zaken.”
„Hoho!” zei Miller. „De misverstanden zijn nog lang niet de wereld uit. Tot dusver heb ik geen cent gezien. Het enige wat ik heb is een schoonklinkend verhaal van Kresse. Maar daar koop ik nog geen hard ei voor. Geld wil ik zien. In de hand. Klinkende munt of ritselende bankbiljetten.”
„Goed,” zei Kresse. „Best. Zal ik jouw twintigduizend gulden gaan halen?”
„Vijf en twintig duizend gulden,” verbeterde Miller hem. „Twintigduizend,” herhaalde Kresse vriendelijk. „Want de opbrengst van de zaak is tot dusver maar veertigduizend.”
Miller begon weer op de schreeuwtoon over te schakelen. „Vijftigduizend heb jij gekregen! De Goederen, is dat waar of niet? Heb jij Kresse vanavond geen vijftigduizend gulden gegeven?” De Goederen, de kunsthandelaar, scheen het hoogst vervelend te vinden, zich ermee te moeten bemoeien. Hij begon tenminste aarzelend: „Ja eh... kijk eens...” toen Kresse hem in de rede viel. „Laat maar, Louis. Daar is helemaal geen verschil van mening over. Ik heb van jou vijftig mille gekregen. In briefjes van duizend. Dat klopt.” „Nou dan!” zei Miller verbijsterd. „Nou dan. Dan is mijn aandeel toch zeker de helft?”
„O, nee. Want ik heb tienduizend gulden moeten betalen aan die vermaledijde drie jongens die door toedoen van jouw maat Parsons ons tot Humbeek zijn gevolgd. Tien mille heb ik ze moeten betalen omdat JIJ hun Ford in het kanaal hebt
geduwd. En dan praat ik nog niet eens over mijn huis dat is afgebrand. Er is dus veertig mille over.”
Miller kwam een paar pas naar voren en verscheen nu met halfopen mond en een verbijsterd gezicht in de open deurrechthoek. „Heb jij die vlegels tienduizend harde Hollandse guldens uitbetaald?” „Om ze af te kopen, jazeker. Die wisten te veel.”
„Dan, driemaal overgehaalde sufferd,” zei Miller bitter. „Vind je het misschien interessant om te horen dat die zelfde jongens die jíj hebt afgekocht, nog geen uur geleden mij opnieuw op de hielen zaten. Weet je wat jíj gedaan hebt? Tienduizend goeie Hollandse guldens in het water smijten!” En nu moet ik vijfduizend gulden afstaan omdat jíj geld in het water smijt?”
„Omdat jij Fords in het water duwt zonder noodzaak.”
„Trouwens,” ging Miller verder, met een woeste armzwaai. „Wie garandeert mij dat wat jij zegt, wáár is? Heb jij een kwitantie van die tienduizend gulden? Dat verhaal kun je mij wel ophangen om me vijf mille door de neus te boren.”
Zoals alle dieven en boeven had Kresse een bijzonder sterk ontwikkeld eergevoel wat het begrip „liegen” betreft. De grootste oplichters en leugenaars ter wereld worden op de plaats razend als iemand hen niet op hun woord gelooft. Kresse was meteen al zijn zelfbeheersing kwijt en brulde:
„Wil jij beweren dat ik sta te liegen?”
Miller stak zijn hoofd naar voren, en balde zijn vuisten. „Ik beweer niets anders! Ik beweer dat je alles liegt wat je hier vanavond hebt staan vertellen! Als het allemaal klopt wat je ons daarnet allemaal oplepelde, waarom kom je dan midden in de nacht aanzetten om vervroegd de rest van je geld te halen?”
(„Ai,” zei Arie uit een mondhoek tegen Jan. „Dat is een raak schot van de heer Miller. De stand is nu een-een.”)
Dat scheen Kresse ook in te zien, en hij scheen tevens te menen, dat het nu tijd werd, om een ander soort van schoten te gaan lossen. Hij stak een hand heel rustig in de binnenzak van zijn regenjas, alsof hij daar wat papieren uit te voorschijn wilde halen, maar toen zijn hand weer te voorschijn kwam, blonk er het blauwe staal in van een 9 millimeter FN pistool van eerste klas Belgisch maaksel. Meteen ging Kresse twee passen achterwaarts tot hij in de deuropening stond. „Ik heb de voorzorg genomen, gisteravond laat aan de haven nog deze FN te kopen. Compleet met patronen. Er zit een kogel in de kamer en ik heb de vinger aan te trekker, dus wees voorzichtig. Voor de knal van een schot ben ik niet bang, want al het hieromheen opgestapeld meubilair dempt het geluid zo volledig dat geen mens het buiten horen zal.”
Na die woorden werd het merkwaardig rustig. Miller liet zijn vuisten zakken, maar liet geen oog van Kresse af. De Goederen, nog op de punt van zijn bureau zittend, vermaande nu sussend:
„Jongens, jongens - zo schieten we helemáál niet op. We boeren zelfs hard achteruit. Wees nou redelijk, Miller. Waarom is het niet mogelijk dat Kresse die jongens waar jullie het over hebben, tienduizend gulden heeft uitbetaald?”
Miller’s hand schoot beschuldigend naar voren.
„Omdat hij een geboren leugenaar is. Ik ken hem langer dan vandaag! Die vent met zijn vierkante kop is genialer in het liegen dan Botwinnik in schaken.”
Arie Roos grinnikte zachtjes en stompte Jan Prins in de ribben. Zij hadden beide kunnen ervaren, welk een geniale leugenaar die Kresse was. Maar Jan grinnikte niet terug. Die was op een meesterlijk denkbeeld gekomen.
„Dikke!” fluisterde hij opgewonden. „Dit is onze kans! We sluipen laag onder die ramen langs de wand tot aan de deur. Ik ruk Kresse zijwaarts uit de deuropening weg en jij graait hem meteen dat pistool uit zijn vingers en houdt ze onder schot.” Arie had maar drie seconden nodig om dat te overdenken.
„Doen we!” stemde hij in, en begon meteen uit zijn schuilhoek naar buiten te kruipen, onderwijl met één oor luisterend naar de herrie, die daarbinnen opnieuw begon. Jan Prins startte iets later, maar bewoog zich wat sneller, zodat hij ongeveer gelijktijdig met Arie de deuropening naderde. Het geruzie van stemmen dreunde onverdroten verder en onder dekking van dat gekrakeel richtten beide jongens zich op hun hurken op. Jan greep Arie’s bovenarm en drukte die driemaal. Bij de derde druk schoot hij overeind als een springveer. Hij greep Kresse bij de achterkant van diens jas en liet zich bijna ruggelings achterovervallen, de daarop niet bedachte Kresse uit de deuropening wegrukkend. De dikke Arie schoot toe als een overvoede panter en klauwde het FNpistool uit de verslapte vingers, nog vóór het logge lichaam van Kresse op de planken vloer plofte. Nauwelijks had hij het pistool te pakken, of Arie reikte naar binnen en haalde de trekker over. Een rookwolk, een knal en een kogel spoten tegelijk naar binnen en met de andere hand greep Arie de deurkruk vast. Door dat onverwachte schot was iedereen daarbinnen, Miller inbegrepen, eventjes op de plaats bevroren gebleven en de dikkerd had ruim de tijd om de deur dicht te trekken en de sleutel (die Jules de Goederen zèlf aan de buitenkant had gestoken) om te draaien. Achter zich hoorde Arie een gebons en gehijg, dat er op wees, dat Kresse van zijn ontsteltenis was bekomen en zich tegen Jan begon te verzetten. Dat gerobbedoes baarde hem weinig zorgen. Hun avonturen in Amsterdam hadden al bewezen, dat Kresse wèl geniaal was in het liegen, maar een grote kruk op het gebied van vechtpartijen. Er moest echter wel degelijk voor worden gezorgd, dat Miller niet naar buiten kwam. Maar daar was een eenvoudige methode op. Arie mikte schuin naar beneden op het onderpaneel van de deur. Een tweede schot knalde. De kogel boorde aan de buitenkant een keurig gaatje in het hout, maar sloeg aan de binnenkant de splinters uit het paneel, waarna het projectiel met een doffe slag, dwars door het tapijt, in de vloer verdween. Vlak na dat waarschuwingsschot brulde de dikkerd luidkeels:
„Laat dat een waarschuwing zijn! De eerste die probeert naar buiten te komen, vangt de volgende kogel!”
Nu volkomen overtuigd dat de heren binnen zich wel grondig zouden bedenken, alvorens uitvalspogingen in de blinde te gaan wagen, ging Arie zijn aandacht besteden aan het tumult achter hem op de vloer. Jan Prins en Kresse waren een meter of vijf weggerold en zaten ineengestrengeld tot een onwaarschijnlijk uitziende knoedel, met hier en daar een arm en een been en waaruit nu en dan een grom of een kreun opsteeg.
„Dat moet maar eens afgelopen wezen,” zei Arie in zichzelf, het FNpistool in de hand omdraaiend en haastig vooruitstappend: „Laat je mijn vriendje Prins met rust, jij! Die is al genoeg beschadigd.” Toen Kresse aan dat ultimatum geen gevolg gaf, gaf Arie hem met zorg en liefde met de kolf van het wapen een welgemikte klap achter het oor. Kresse begon wat te gorgelen... zijn ledematen verslapten en eventjes later lag hij ruggelings op de stoffige vloer met zijn mond halfopen en zijn bril drie meter verder op de planken. Jan Prins kwam met enige moeite overeind en onderzocht zijn linkerhand met een pijnlijk gezicht. „Als ik deze hand behoorlijk had kunnen gebruiken, had ik die grapjas op mijn eentje wel kleingekregen.” Hij raakte Kresse aan met de punt van een schoen:
„Wat doen we met deze snaak??”
„Soliede vastbinden, natuurlijk. Ik neem aan dat hier ergens wel touw te vinden is.”
„Een expeditiebedrijf zonder touw is ondenkbaar,” stemde Jan in, in het rond kijkend. „Het is hier anders wel knap donker.” Arie had zich alweer omgekeerd om de verlichte ruimte achter hem in de gaten te houden. Een dof gemompel van stemmen verried dat men daarbinnen aan het beraadslagen was gegaan. Hij zei over zijn schouder: „Kijk eerst eens of je ergens een lichtschakelaar vindt. Er zijn hier natuurlijk lampen.”
Jan begon aan een ronde langs de schemerige stapels meubilair en opengebleven vakken wand en vond zeer klaarblijkelijk wat hij zocht, want met een klik sprongen enkele kale, felle lampen aan, de ganse verdieping helder verlichtend. De jongens knipperden even met hun ogen, maar nauwelijks waren zij aan het felle licht gewend of Jan riep uit:
„Moet je dáár zien! Ze hebben hier een complete tentoonstelling op poten gezet!”
Dat was bijzonder toepasselijk uitgedrukt. De tentoonstelling was inderdaad op poten gezet. Van oude, houten schotten, losse deuren en wat latwerk waren een soort reclameborden vervaardigd van groot formaat, zó opgesteld, dat ze schuin achterover tegen de stapels meubilair leunden in het volle licht van de plafondlampen. Kris-kras door elkaar, al naar het met de afmetingen van de schilderstukken uitkwam, waren daar met dunne koperen spijkertjes, de zestig kunstwerken, waar al deze herrie om ging, op tentoongesteld. Arie, met het pistool nog in de ene vuist, strekte de andere arm uit en telde na met een bewegende vinger:
„... acht en vijftig, negen en vijftig... zestig! Er ontbreekt er niet één, zo te zien.”
Jan wandelde naar de houten stellage toe.
„Er zitten stukjes papier bij sommige van die dingen geprikt.” Hij bereikte het bord, maakte een van de papiertjes los en begon te lachen: „ „Kopenhagen” staat erop! Dit is een van de lappen die om twaalf uur op transport hadden gemoeten.”
„Dat is dan jammer,” zei Arie droogjes, „voor degene die ze heeft gekocht, want dat transport gaat niet door. Er wordt een heel ander transport georganiseerd. Ga jij nou eerst effe wat touw zoeken, eer deze grapjas bij zijn positieven komt en weer een of andere stunt gaat bedenken. Ik heb voorlopig genoeg te doen met het in de gaten houden van die deur daar. Ik kan me niet losmaken van het idee, dat Miller eenvoudig staat te popelen van verlangen om als een briesende buffel dwars door de deur of raam naar buiten te komen stuiven.” Jan begon hier en daar wat rond te snuffelen en kwam al gauw opdraven met een rol duimdik, stoffig touw. dat echter eminent geschikt bleek om de benen en polsen van Kresse op betrouwbare wijze aaneen te snoeren.
„Een pak van mijn hart,” vond Arie, zodra Jan opstond. „Dat is er één buiten gevecht. Zorg nou eerst dat je die schilderijen van dat stuk stellage af krijgt, want we moeten hier niet langer blijven rondhangen, dan strikt nodig is. Per slot van rekening hebben die kerels daarbinnen veel te veel te verliezen om niet een laatste, wanhopige stunt uit te halen.” Jan was al met een tafel aan het slepen en klom daar nu bovenop om zo de bovenste schilderstukken van de koperen spijkertjes los te maken. Onderwijl zei hij over zijn schouder:
„Als je het mij vraagt, kunnen ze het daarbinnen samen niet eens worden. Hoe meer er daar geconfereerd wordt, hoe minder er gebeurt. Net als bij de Verenigde Naties.”
Een voor een liet hij de losgemaakte schilderstukken naar beneden zeilen en toen hij de bovenste rij los had, was de tafel niet meer nodig en kon hij het verder te voet af. Arie had intussen ruimschoots de tijd gehad om tot in de perfectie uit te knobbelen, wat er verder diende te gebeuren. Toen hij dàt eenmaal wist, liet hij zich naast Kresse op de knieën zakken en begon ’s mans zakken leeg te halen. Er kwamen al dat soort dingen uit, die men normaliter bij zich draagt, zoals sleutels, sigaretten, een zakdoek en een paspoort, een aantekenboekje met adressen en telefoonnummers... maar als allerlaatste surprise kwam er uit de achterzak van Kresse’s pantalon (een achterzak, die gesloten was met een zware ritssluiting) een vouwportefeuille voor bankpapier, waarin... negen en dertig briefjes van duizend gulden. De dikkerd bleef eventjes op zijn hurken zitten en een uitdrukking van innig genoegen verbreidde zich over het vet gelaat. Hij nam het pak bankbiljetten in de linkerhand en spreidde de briefjes met een duim waaiervormig uiteen, alsof het speelkaarten waren. Toen riep hij zachtjes:
„Jan. Kom eens kijken!”
Jan kwam, keek, slikte, en kreeg een uitdrukking in de ogen of hij iets heel mooi en heiligs zag. Met een stem vol eerbied vroeg hij: „Had hij die zómaar in zijn zak?”
„Niet zomaar. Er zat een ritssluiting op.”
„Wat... wat doen we ermee?”
Arie krabde zich in de nek met de loop van de FN.
„Leer dat toch eens af!”, zei Jan geërgerd. „Vandaag of morgen schiet je je per ongeluk voor je dikke kop.”
„Ja, maar ik kom niet aan de trekker. Overigens bedankt voor je bezorgdheid.”
Jan stond weer naar de negen en dertig briefjes te kijken. „Wat dóén we daar nou mee, vroeg ik.”
„Dat wordt een gek geval, jongetje Prins. Dat geld is een voorschot op de levering van schilderijen... aan iemand in Kopenhagen.” „Juist. Maar die leverantie gaat niet door.”
„Dan moet het voorschot worden terugbetaald, nietwaar?” „Niet altijd. Er zijn ook niet-terugvorderbare voorschotten. Ze kunnen er, vanuit Kopenhagen, een procès over aanhangig maken.” Arie begon zachtjes voor zich uit te lachen, met lichtjes van pret dansend in zijn blauwe ogen:
„Ik kan me dat proces al indenken! Jij ook? Het zal de eerste maal zijn in de geschiedenis van het Burgerlijk Recht, dat een heler een dief een procès aandoet en schadevergoeding eist, omdat de dief in gebreke is gebleven, het gestolen goed te leveren.”
„O, dikke, die kerels komen er nooit van hun levensdagen uit.” „Allicht niet. Iedereen krijgt mot met iedereen. Over deze verdwenen negen en dertigduizend gulden.”
Jan keek Arie aan, alsof hij hoorde wat hij nauwelijks durfde hopen: „Bedoel je daar mee, dat... dat wij dat geld méé moeten nemen?” „Allicht. Wou jij het soms aan Miller cadeau doen?”
„Nee-nee!” zei Jan geschrokken. „Maar eigenlijk hebben wij er geen recht op.”
Arie kwam overeind, en duwde het pak van negen en dertigduizend gulden achteloos in een broekzak.
„Dat is wel mogelijk. Maar deze kerels daarbinnen hebben er evenmin recht op. Dat geld is afkomstig van een vent in Kopenhagen en als je de zaak goed bekijkt, zou het eigenlijk naar die vent terug moeten, omdat de hele handel niet is doorgegaan.”
„Eigenlijk...”
Arie werd nu ongeduldig en wuifde met het pistool.
„Jongetje Prins - één ding tegelijk. Vast staat dat deze kerels binnen geen recht hebben op dit geld. Er is nog niet beslist, of die vent in Kopenhagen het terug moet hebben.”
„Hoho,” zei Jan geschrokken. „Dan toch zeker na aftrek van al onze onkosten.”
„Zeker hoor,” zei Arie sussend. „Jij mag fijn weer eens een lekkere, vette onkostennota opstellen. Maar zorg nu eerst als de wiede-weerga, dat die zestig schilderijen beneden komen, want ik heb er tabak van om dat hok daar te blijven staan bewaken. Doe ze maar in pakjes van tien bij mekaar.”
Dat was natuurlijk ook geen tijdrovend klusje. Maar juist toen Jan met de laatste tien stuks, tot een rol bijeengewikkeld, op weg ging naar de wenteltrap, klonk een schreeuw van achter de deur van het door Arie bewaakte vertrek.
„Hallo daar! Ben jij daar nog, dikke?”
Het was de rauwe stem van Miller, en Jan bleef nieuwsgierig boven aan de trap staan, met de schilderstukken in de handen, om te horen, wat de heren daarbinnen inmiddels hadden bekokstoofd.
„Bedoel je mij?” riep Arie terug.
„Jij bent toch die dikke met die sproeten?”
„En jij bent toch die Amerikaan met die grote mond?”
Het bleef daarna eventjes stil, op wat gemompelde, nijdige woorden na, maar Miller scheen het toch raadzamer te vinden, maar net te doen of er niets aan de hand was en ging door, op overredende toon: „Jongen, luister nou toch eens en gebruik je hoofd. Ik heb die bunker in Duitsland gevonden en dit hele zaakje - waar je schatrijk mee kunt worden - opgezet en aan het draaien gebracht. Ik heb zèlf geen fouten gemaakt. Dat heeft die slappeling van een Parsons gedaan en de andere vent, met wie ik samenwerkte, die Kresse, probeerde mij te besjoemelen, zogauw hij de kans kreeg. Maar jullie zijn linke jongens en julie zijn te vertrouwen, ook. Ik zal je een laatste voorstel doen. Er zitten nog véél meer spullen in die bunker. Voor millioenen. Wij smijten Kresse eruit en jullie en ik gaan samenwerken. We delen de winst en we kunnen van mekaar op aan. Dan word je rijk zonder veel moeite. Is dat wat, of niet?”
„Wij vinden al die moeite juist zo leuk,” zei Arie.
Miller scheen dat niet goed verstaan te hebben, of hij kon zijn oren niet geloven. Om aan het misverstand een einde te maken, riep de dikkerd luidkeels:
„NEEHEE!”
„Nee wàt?”
„Nee, we doen het niet.”
Jan Prins had de belangstelling voor de onderhandeling alweer verloren en daalde de trap af met het laatste tiental kunstwerken. Arie liep naar het vierkante gat in het midden van de vloer en bekeek het rechtopstaande luik. Dat was van zware, eiken planken en balken en werd opgehesen gehouden door een pinkdik koord dat door enkele katrollen liep. Het einde ervan zat vast om een paal. Arie maakte de wikkelingen om de paal los en liet het koord schieten. Het schoot met toenemende snelheid over de snorrende katrolschijven en het luik daverde dicht met een klap, waar de vloer van sidderde. Een luide
schreeuw van beneden kondigde aan, dat Jantje Prins zich zowat een rotje was geschrokken.
Arie liep haastig naar de opening van de wenteltrap, zonder verder acht te slaan op een nieuwe aanroep van achter de deur met het verlichte matglas.
„Jongen! Zeg, dikke jongen. Luister nou toch eens...”
Maar de dikke jongen had geen zin meer in luisteren. Hij geloofde niet, da hij nog iets spannends te horen zou krijgen, ging op de tweede wenteltraptrede van boven staan, maakte de ijzeren haak los, die het trapluik omhoog hield, en daalde verder af naar de begane grond, terwijl het zware luik op zijn gekromde rug tot in de sponning zakte. Zo gauw het dicht was, schoof Arie er de grendel voor en meteen werd hij aangeroepen door Jan, die de zestig schilderijen op een stapel had verzameld naast de gele vrachtwagen waarmee zij waren binnengekomen. Hij kwam aanlopen met een rol linnen in zijn hand. „Hier heb je ook nog die drie stuks uit de Ferrari.”
„Ja - die had Miller natuurlijk nog bij zich, toen hij hier aankwam. Dan hebben we de hele zaak nu compleet, geloof ik.”
Jan gooide de drie opgerolde schilderstukken bovenop de rest en keek omhoog naar het grote vloerluik.
„Als we die grendel er van beneden opschuiven, krijgen ze dat gat van bovenaf nooit meer open.”
„Dat is ook precies de bedoeling,” zei Arie tevreden. „Is hier niet een stok of iets dergelijks, om erbij te kunnen?”
„Dat doen we veel eenvoudiger,” bromde Jan, met zijn vermaarde technische inzicht. Hij klom in de cabine van de gele vrachtwagen en trapte op de starter. De motor sloeg aan met dof geronk. De tanden van de versnellingsbak knersten en vlak daarop kwam de wagen langzaam in beweging, achteruit rijdend, tot de motorkap precies onder het luik was geschoven. Door het portierraam zei Jan:
„Klim maar op de motorkap, dikke, dan kun je er zó bij.” „Ben jij nou helemaal gek geworden,” sputterde Arie verontwaardigd. „Waar is jouw gevoel voor verhoudingen? Waar is
jouw technisch inzicht? Als ik met mijn gewicht op die motorkap ga staan, zak ik er doorheen tot op de bougies.”
„Laat mij dan maar even.”
Jan stond juist op de radiator, bezig de grendel zijwaarts te schuiven, toen een luid gerinkel van scherven boven hun hoofden weerklonk. Daarna bleef het stil.
Jan keek verbaasd op Arie neer. De dikkerd begon te lachen. „Die hebben een asbak of iets dergelijks door een raam gegooid om te kijken wat er zou gebeuren. Maar ze zijn een tikkeltje aan de late kant met hun experimenten. Die zullen daarboven moeten blijven zitten tot iemand die grendels losschuift, want alle buitenramen zijn voorzien van ijzeren staven. Inbrekers niet naar binnen en schilderijendieven niet naar buiten.”
Jan sprong van de motorkap af en bekeek het pak Kunst op de cementvloer.
„Wat moeten we daar nou mee aan?”
„Dat is heel eenvoudig, jongetje Prins. Wij samen vormen vandaag de expeditiestaf van de firma Jules de Goederen, Internationale Meubeltransporten. Meubels staan er hier meer dan genoeg. Te kust en te keur. Overal in het rond.”
Arie stak het FN-pistool in een broekzak en keek eventjes verbaasd, toen het er niet makkelijk ingleed:
„Wat heb ik hier nou voor rommel zitten? O - dat is dat pak bankpapier.” Hij duwde het papier weer naar beneden, verhuisde het pistool naar zijn andere zak en wees met de hand:
„Jan - die grote kist daar. Aanpakken. De naam van de firma staat erop, dus mooier kan het al niet. De heren zijn zelf zo vriendelijk geweest ons te laten afluisteren hoe ze zo iets aan de steel steken en wat een De Goederen kan, kan Arie Roos ook. Kom mee.”
Tezamen sleepten zij de manshoge kist (een van die grote kratten, waarmee verhuizingen naar overzee worden vervoerd) naar de vrachtauto, waarvan de motor nog rustig stond te brommen. Met pakjes van tien tegelijk werden de schilderijen plat op de bodem gelegd. De drie stuks uit de Ferrari gingen er
tussenin om ze mooi plat te houden en daarna werd het geheel afgedekt met wat van die pakdekens, zoals elke verhuizer ze bij tientallen heeft liggen.
„Nou eerst die kist in de auto,” zei Jan. „Anders kunnen we het hele ding niet meer van zijn plaats krijgen.”
Het bleek tòch al niet gemakkelijk, dat bakbeest van een krat, met de laag beschilderde lappen onderin, omhoog te krijgen, met met behulp van twee stevige planken en een touw, waarmee zij de kist schuin omhoog sjorden, speelden zij het tenslotte toch klaar. Toen het ding tenslotte op de bodem van de vrachtauto stond, stonden zij te hijgen als blaasbalgen en het zweet droop van hun voorhoofden af. Arie keek op zijn horloge. Jan zag dat en vroeg, op vermoeide toon:
„Hoe laat is het nou eigenlijk, dikke?”
„Kwart voor acht in de morgen. Ben jij moe?”
„Als een hond,” zei Jan uit de grond van zijn hart. „Zo meteen val ik staande in slaap. Besef jij eigenlijk wel dat dit de tweede nacht is van dit kunstzinnig avontuur, die we zowat zonder slaap doorbrengen?” „Zie ik eruit als iemand die dat niet beseft?” knorde Arie. „Ik heb wel eens gehoord dat mensen die sterven van de honger, visioenen kregen van biefstukken en wittebroden. Ik heb al urenlang visioenen van divans, tweepersoons pullmanmatrassen en luxe opklapbedden.” „Een Tantaluskwelling,” vond Jan, die zich moeizaam van de vrachtwagenvloer liet zakken. „Overal hier in het rond zie je matrassen, bedstellen, rustbanken en leunstoelen met verende kussens. Maar géén slaap is weggelegd voor Arie Roos en Jantje Prins. Geen uiltje, hoe klein ook, kan worden geknapt.”
„Laten we nou maken dat we hier vandaan komen,” vermaande Arie, eveneens naar buiten springend. „We moeten het Noodlot niet tarten. Als we eenmaal buiten de deur zijn, kan ons weinig meer gebeuren. Pak het eerste het beste wat je vinden kunt en ram het in die kist. Maar liefst wèl zo, dat het er een beetje uitziet als een echte inboedel.” „Kunnen we er niet een matras of zo bijleggen, dikke?” Arie had al een stel stoelen te pakken en kwam ermee aandragen. „Dat is helemaal geen gek idée, jongetje Prins. Dan kunnen we om beurten rijden en een uiltje knappen.”
„Roos en Prins: in Internationale Luxe Transporten.”
Het kostte hun niet meer dan een kwartier om de kist gevuld te krijgen met een allegaartje van tafels, stoelen, kastjes, kussens en matrassen. De lege kisten in de wagen lieten zij maar leeg.
„Per slot van rekening,” zei Arie, „is het de naam die het hem doet. Jules de Goederen heeft aan de grenzen een reputatie van betrouwbaarheid opgebouwd en daar moeten wij nu van zien te profiteren.” Zij tilden de laadklep omhoog en zetten die met sluitkettingen vast. Jan klom juist in de cabine, toen zij boven hun hoofd voetstappen hoorden. Arie keek grinnikend naar het gezicht van Jan Prins achter de voorruit. „De heren daarboven hebben eindelijk de moed opgebracht naar buiten te komen.” hij gooide de grendels los en trok de dubbele buitendeuren open. Een stroom van licht viel de meubelopslagplaats binnen en duizenden stofjes, die zij bij hun meubelgesleep hadden opgeworpen, dansten voor hun ogen.
„De zon schijnt!” riep Jan geestdriftig.
„Da’s een geluk,” zei Arie, teruglopend en het tweede portier van de vrachtwagen opentrekkend. „Als we nu weer een knokpartij krijgen, liggen we tenminste niet in de modder te rollen.”
Jan schakelde de eerste versnelling in en de gele vrachtwagen kwam in beweging.
„Zeg dàt wel, dikke. Die smeerboel op de kanaaldijk bij Humbeek vergeet ik van mijn leven niet.”
Op dat moment bonsde een schoen op het luik, waar zij juist onderuit waren gereden. Een woedende stem riep:
„Hei, daar beneden! Doe open.”
De vrachtwagen reed de open deuren door, zwenkte de smalle straat in en zette koers tegen de schuine stralen van de zon in, oostwaarts, richting Duitsland.
„Ik heb zo’n idee,” zei Arie met een grijns van leedvermaak, „dat de heren daar in dat pakhuis dit avontuur óók hun hele leven niet zullen vergeten.”
„Die hebben we tenminste lelijk in het pak,” zei Jan tevreden. „Let je een beetje op, dikke, dat ons bankpapier niet uit je zak rolt?” Arie haalde het geld uit zijn broekzak en borg het weg in het dashbordkastje.
„Altijd makkelijk als je onderweg wat klein geld bij je hebt,” zei hij. „Je weet nooit of je geen trek krijgt in een ijsje of zo.”
De gele vrachtwagen bereikte het einde van de straat en Jan zwenkte linksaf.
„Zeg, dikke. Hadden we eigenlijk die buitendeuren van dat pakhuis niet dicht moeten doen?”
„Waarom?” vroeg Arie verbaasd. „Laten ze het zèlf maar doen.” „Zeg - hoe zou het intussen met Bob zijn?”

ALI ROOS ALS ARIE BABA

Toen de wagen met staalpijpen eenmaal goed en wel op gang was gekomen en in volle ernst koers begon te zetten naar de Duitse grens had Bobbie Evers nog steeds niet volledig beseft wat hem te wachten stond. Nog nooit van zijn leven had hij iets meegemaakt, dat zelfs maar bij benadering deed denken aan deze toer. Dat het hele grapje een kwestie van uren zou gaan worden kwam zo snel niet in Bob’s hoofd op. Hij dacht meer in termen van stappen op de verkeerde tram of iets dergelijks, waarbij je er bij de volgende halte weer af kunt. Hij zocht zich dus de gemakkelijkst mogelijke houding uit; of liever gezegd een houding waarin zijn knoken zo weinig pijnlijk mogelijk tegen de staalwand drukten en besteedde ook wat tijd aan pogingen om onder zijn schouder door of erover heen achterwaarts de buis uit te kijken om zó te zien wat zij zoal voorbijreden. Dat maakte hem weinig wijzer. Nu en dan zag hij een risje straatlantaarns met een enkele maal een rood of groen Neonlicht. Dat was al. Toen dat zo een minuut of tien had geduurd, was aan de beweging van de pijp en aan het soort gerammel dat zij maakten, te horen dat de banden van de trailer op een betonweg waren terechtgekomen. Er werd nu ook minder gewerkt met de versnellingsbak en de snelheid bleef vrij behoorlijk op hetzelfde peil. Zij waren kennelijk de stad Antwerpen uit en op een hoofdverkeersweg, en nu begon het langzaam tot Bob door te dringen dat het wel eens een hele tijd kon gaan duren voor er van stoppen sprake was. Allerlei kleine dingen, die hij wel had opgemerkt toen hij Parsons op zich af zag komen, maar waar hij niet verder over had nagedacht, doken nu uit zijn herinnering op. Zo, bijvoorbeeld, dat de chauffeurs Duitsers waren en dat de trailer voorzien was van een Duits nummerbord, zodat de kans groot leek, dat het einddoel van deze reis ergens in Duitsland was gelegen. En zodra deze mogelijkheid tot Bob doordrong, veranderde zijn geestelijke instelling aanmerkelijk. Inplaats van met volle aandacht te luisteren naar het knoerpen van de versnellingsbak, in de verwachting dat de wagen elk ogenblik kon stoppen, begon hij zich nu voor te bereiden op een ruk van uren. En het was ook pas toen, dat hij zich af begon te vragen wat er eigenlijk met Parsons was gebeurd. Die moest ergens vóór hem uit in dezelfde pijp zitten. Maar aan de voorzijde was geen enkel lichtschijnsel te zien en toen Bob de hand uitstak, voelde hij ook de schoenen van Parsons niet meer. De kerel was dus kennelijk naar voren gekropen. Maar Bob kreeg behoefte aan een praatje en zette zich dus eveneens in beweging, zich met knieën en schouders telkens een stukje naar voren wrikkend. Een meter... twee meter... nog steeds geen schoenzolen te voelen. Zou de vent er soms aan de voorkant uit zijn gekropen? Bob schold zichzelf voor een ezel, dat hij niet eerder aan die mogelijkheid had gedacht. Nu kwam Bob zeer serieus op gang. Hij schraapte met zijn schoenpunten, wrikte met zijn schouders en schokte in de pijp voorwaarts, tot hij plotseling een fikse stomp tegen zijn neus voelde, toegebracht door een vrij hard voorwerp.
„Au!” riep Bob, en bracht met moeite een arm naar voren, om te voelen wat er aan de hand was. Die kwestie was gauw opgelost: hij had een schop gekregen van de schoenzool van Parsons, die eveneens naar vooreinde van de buis was geschoven, maar nu niet verder meer ging en alleen zijn benen had verlegd en daarbij Bob had geraakt. Hij hield zijn schoenen nu stil en was kennelijk ook om een praatje verlegen, want hol en gedempt kwam de klank van zijn stem naar achteren: „Is that you? The American boy?”
„Sure. It’s me,” zei Bob. „This is a lovely situation, isn’t it?” Gelukkig kenden zij elkaar al vrij aardig via verschillende vechtpartijen en wat klappen op elkaar’s neuzen. Zij konden dus praten op de vertrouwelijke voet van oude bekenden. Parsons gaf toe, dat zij zich in een merkwaardige situatie bevonden en daarmee was het ijs weer eens gebroken. Zij mochten dan vijanden zijn - in deze idiote situatie viel er weinig te bakkeleien of uit te vechten, zodat zij beiden de strijdbijl begroeven. Het was dus niet zozeer een geval van de vredespijp roken, maar eerder met z’n tweeën in een vredespijp opgesloten zitten. Doordat zij zo ver in de buis naar voren waren geschoven, drong het lawaai dat de achterwielen op het wegdek maakten, nog maar zwakjes naar binnen door. Bovendien zorgden de pijpen, die naast en boven de hunne lagen opgestapeld, voor extra-geluidisolatie, zodat een redelijk gesprek mogelijk was, zonder dat zij àl te luid moesten schreeuwen. „Heizeg, Parsons! Zit jij daar aan het vooreind van die pijp?” „Jazeker. Ik wou kijken of ik er hier voor uitkom.”
„En dat gaat niet?”
„Nee, man. Die buizen liggen met de kop tegen een stalen schot geschoven. En je kunt er nauwelijks een vinger tussen steken.” Bob bedacht nu, dat hij dat eigenlijk zèlf wel had kunnen concluderen, want als de buis van voren vrij had gelegen, was er natuurlijk met de snelheid, waarmee de trailer over de weg zoemde, een vrij aardige windstroom in de pijp ontstaan, en daar was niets van te bespeuren. Nu kwam er een vraag van Parsons:
„Wanneer zou deze wagen eigenlijk stoppen, denk je?”
„Dat kan best duren tot aan de Duitse grens, man. Die kerels hebben broodjes en koffie gekocht. En dieselolie zullen ze wel genoeg hebben.”
„Ik wou dat ik wat te eten had,” klaagde Parsons. „En wat moet Jerry wel denken, als ik niet terug kom?”
„Misschien denkt hij dat je verdwaald bent,” spotte Bob. „Maar als je erg ongerust over hem bent, kun je proberen een briefje te schrijven. Dat zal ik dan wel aan de achterkant uit deze pijp gooien. Net als schipbreukelingen doen met boodschappen in flessen.”
Het bleef eventjes stil aan de voorkant, maar Parsons had ongetwijfeld na liggen denken en vroeg eventjes later op ongeruste toon: „Denk jij werkelijk, dat deze wagen naar Duitsland gaat?” „Dat lijkt me nogal glad. Er zitten twee Duitse chauffeurs op plus een Duits nummerbord en de lading bestaat uit twaalf meter lange stalen pijpen van zestig centimeter doorsnee. Als die niet zijn voor een of andere olie- of waterpijpleiding, laat ik me hangen.”
„Maar aan de grens krijg je toch contrôle?”
„Tja,” zei Bob. „Dat heb je met die grenzen in dit stomme Europa. bij ons in de States kun je dagenlang rijden zonder een grens tegen te komen. Maar hier in Europa schijnen ze er pret in te hebben, er hele rissen aparte landjes met aparte talen, aparte wetten en aparte politiemachten op na te houden. Waarom makkelijk als het ingewikkeld kan?”
Dat noemen van wetten en politiemachten scheen er niet toe bij te dragen om Parsons wat vrolijker te stemmen. Bob hóórde hem gewoon piekeren en toen kwam een nieuwe vraag:
„Zeg - stel je voor dat ze ons hier in die pijp zien liggen.” „Ik stel het me voor,” zei Bob. „Het zal een heugelijk moment zijn. Als ik moet kiezen tussen goedkoop nachtvervoer per staalpijp en duur transport per slaapwagen, kies ik beslist het laatste. Alle botten aan mijn onderkant doen nu al pijn.”Maar hoe luchtiger Bob het geval opnam, hoe zorgelijker Parsons stem ging klinken.
„Luister nou eens. Laten we open kaart spelen...”
„Hè ja!”, zei Bob geestdriftig. „Dat is weer eens wat anders Kom op met je eerste open kaart.”
„Jij kunt gemakkelijk grapjes maken. Jij klimt die pijp uit en zegt dat het allemaal een vergissing is, en op zijn slechtst houden ze jou een paar uur vast. Maar voor mij ligt de zaak anders. Jerry en ik zijn uit het Amerikaanse leger gedrost, en we staan nu allebei als deserteurs te boek. Dat betekent, dat we zo goed als zeker in het opsporingsregister staan van de grensbewaking.”
„Dat lijkt me heel waarschijnlijk,” stemde Bob opgewekt in. „Dan heb je in elk geval één lesje geleerd: Blijf uit de buurt van een land waar de politie je zoekt. In elk geval: Lift niet mee met auto’s met Duitse nummerplaten.”
Het bleef weer eventjes rustig. Nu en dan maakte de trailer een zwieper, vermoedelijk omdat hij een langzamer rijdende transportauto inhaalde en een enkele keer drong ook een zwak hoornsignaal tot in de buis door, maar dat was ook het enige wat zij van de buitenwereld bespeurden. Bob vond dat hij nu lang genoeg op zijn buik had gelegen en begon zich om te draaien, om te proberen of op de rug liggen een genoeglijke afwisseling zou opleveren. Hij had die manoeuvre juist verricht, toen Parsons weer een nieuwe vraag had uitgebroed: „Als wij aan de grens stoppen, kruip jij dan deze pijp uit?” „Ja - wat dacht je nou? Dat ik het hier zo oer- en oergezellig vind dat ik er een tijdje in blijf wonen? Het dak lekt niet en je hebt geen last van buren, maar dat is ook alles. Inwoning is er ook nog, want ik heb jouw schoenzolen vlak voor mijn neus.”
„Ja, maar luister nou eens. Als jij die pijp uitkruipt aan de grens en ik blijf er helemaal vóór in zitten en ze zien mij niet, hou jij dan je mond dicht?”
„Mijn mond dicht? Waarover?”
„Over mij natuurlijk. Dat ik er nog inzit.”
„Waarom zou ik over jou mijn mond houden? Het zal ons heel welkom zijn als jij in je kraag wordt gepakt en opgesloten. We hebben al last genoeg met jullie beleefd.”
„Maar als ik nou eens belóóf, dat ik me nergens meer mee zal bemoeien?”
Bob riep ongeduldig:
„Och, vent! Met jou is helemaal geen afspraak te maken. Zogauw jij op vrije voeten bent, loop je als een hond met de staart tussen z’n poten weer net zo lang te snuffelen tot je Jerry Miller gevonden hebt en dan doe je weer precies wat die je voorkauwt. Dat hebben we nu al een paar keer meegemaakt en ik hoop vurig dat ze jou in een cel slingeren met een paar soliede sloten erop. Dat is de enige garantie dat we jou over een paar dagen niet weer voor onze voeten vinden.”
„Jij hebt gemakkelijk praten,” sputterde Parsons tegen. „Maar wat moet ik doen? Ik kàn niks doen. Ik sta met mijn rug tegen de muur.” „Alleen in oorlogstijd,” zei Bob grimmig, „worden deserteurs tegen de muur gezet. Dus dàt loopt nogal los.”
„Ach, zo bedoel ik het niet. Ik ben nu eenmaal samen met Miller uit het leger gedrost om die grote mep schilderijen met één klap te verkopen, zó een grote slag te slaan, en dan meteen naar Zuid-Amerika te vertrekken...”
„Dat is nou misgelopen en jullie hebben alleen maar een grote slag in de lucht geslagen. En wat wou je nou van mij?”
„Kijk eens, als jij aan de grens niks tegen de douane zegt en ze vinden mij niet, dan heb ik tenminste nog eens kans.”
„Jazeker,” zei Bob grimmig. „Een kans om je vriendje Miller weer op te pikken.”
„Ik wil helemaal niet meer naar Miller terug.”
„Och vent, maak dat de kat wijs. Wat heb ik aan die verhalen van jou? Je bent al wel drie keer van plan geweest om met Miller op te houden en elke keer speel je zijn spelletje weer mee. Verhalen. Niks dan verhalen.”
Parsons zei klagend:
„Ik hèb nu eenmaal niks anders aan te bieden. Anders konden we misschien een zaakje doen.”
„Alleen in Hollywood kopen ze verhalen,” spotte Bob, en hij wilde er nog meer aan toevoegen, maar sloot met een klap zijn mond, want juist dat geredekavel over verhalen bracht hem op een illuster denkbeeld. Niet alleen in Hollywood waren ver
halen geld waard. Ook hier, in deze stalen pijp! Langzaam zei hij: „Parsons, luister. Luister met allebei je doortrapte oren. Ik wil je helpen.”
„O, dat zou fijn zijn. Dat is reusachtig van je.”
„Da’s helemaal niet zo reusachtig,” zei Bob kortaf, want het gaat op één voorwaarde: dat je mij precies vertelt waar die bunker ergens ligt, waar jullie al die spullen vandaan hebben gehaald. Dat weten we nog geen van drieën en dat is het enige verhaal, dat jij aan te bieden hebt en dat ik horen wil.”
Het plotselinge besef dat hij tòch de mogelijkheid had om Bob’s steun te krijgen, scheen Parsons eventjes sprakeloos te maken. Maar dan kwamen zijn woorden als een waterval:
„Kan ik daar werkelijk op rekenen? Wil je me werkelijk helpen? Dan zou ik je de rest van mijn leven dankbaar blijven.”
„Voor die dankbaarheid van jou geef ik ook geen kwartje. Alleen voor inlichtingen betreffende de juiste ligging van die bunker. In ruil daarvoor zal ik doen wat ik kan om je uit handen van de grenspolitie te houden.”
Parsons zei begerig:
„Daar wil ik je mijn hand op geven.”
„Dat is een tikkeltje moeilijk, lijkt me, maar bij gebrek aan beter, geef je je voet maar.”
„Hier is-ie al,” zei Parsons doodernstig en toen Bob boven zijn hoofd voelde, bemerkte hij tot zijn verbazing dat Parsons er doodernstig op was ingegaan en met zijn rechtervoet schudde alsof het een hand was. „Das dan afgesproken,” zei Bob. „En nu je verhaal. Wáár ligt die bunker?”
De eerstvolgende tien minuten kreeg Bob een reeks rijaanwijzingen voorgeschoteld, zó ingewikkeld en duister, dat hij telkens opnieuw de reeks aanwijzingen moest onderbreken om opheldering te vragen. Het bleek alras, dat (zoals trouwens te verwachten was geweest) die bunker niet was gelegen op een gemakkelijk aan te geven plaats, zoals bijvoorbeeld: „twee
honderd meter voorbij de rode benzinepomp, links van de weg” of: „schuin tegenover het geheelonthouderskoffiehuis met de Coca-Colareclame”. Die bunker lag ergens in een vrij woest en bergachtig gebied, waarvan de heuvelhellingen merendeels begroeid waren met naald- en loofbomen. Daar kwam nog bij, dat de heren Miller en Parsons zich grote moeite hadden gegeven, de vrijgekomen ingang tot die bunker weer onzichtbaar te maken. Nu was het dus ten eerste zaak, dat Bob te weten kwam van welke berghelling er sprake was, maar dat niet alleen: hij zou óók moeten weten, waar ergens op die helling naar de ingang gezocht moest worden. Wie wel eens in Zuid-Duitsland heeft vertoefd, of in het bergachtige gedeelte van België, kan zich indenken, dat het een tikje lastig is, een ganse berghelling af te gaan graven, op zoek naar het ene plekje, waar een betonnen gang begint, die leidt naar een binnen in de berg verborgen bunker. Daar kwam nog bij, dat dit bergterrein op zichzelf óók al weer niet vlak langs een autosnelweg was gelegen, maar bereikt moest worden via zijwegen en een of twee nogal primitieve bospaden. Nadat Parsons een minuut of tien aldus bezig was geweest, Bob de weg duidelijk te maken, kreeg die het gevoel, dat hij langzamerhand bezig was, in Noord-Zwitserland uit te komen, en de kruispunten, dorpjes, zijwegen en keren „na een meter of zeshonderd weer afslaan” zaten in zijn hoofd tot een aardrijkskundige hutspot dooreengehaspeld.
„Hou op, man. Hou op!” riep hij ten laatste wanhopig. „Zo komen we er nooit. Althans ik kom er nooit. Je zou de hele boel heel precies voor me op een vel papier moeten schrijven, anders is er geen beginnen aan, en dan lijkt het nog op een puzzelrit.”
„Maar ik kan toch hier helemaal niet schrijven!”, zei Parsons klagend. „Ten eerste heb ik geen papier of potlood en ten tweede is het stikdonker.” - hij aarzelde even en voegde er toen aan toe: „En dat zou ik je eigenlijk ook niet aanraden, want het is nou eenmaal zó, met die ingewikkelde trajecten,
dat het voor jezelf heel precies is te vinden als je er zelf heenrijdt, maar heel lastig uit te leggen aan een ander. Want zie je, ikzelf weet natuurlijk op een prik dat ik bijvoorbeeld na een bepaalde bocht linksaf moet, omdat ik die weg méér heb gereden. Maar al sloeg je me dood, dan kan ik een ander niet uitleggen, of die weg nou de derde of de zesde zijweg links is, of na de hoeveelste bocht die komt. Snap je?”
„Ik snap,” bromde Bob. „Hij snapte het inderdaad. En hij snapte nog iets anders ook: dat het een koud kunstje voor Parsons was, hem een reeks volslagen foutieve inlichtingen op de mouw te spelden. Want als bob hem eenmaal voorbij de grens had geloodst, en hij Duitsland veilig binnen was, en weer op zijn eentje, kon het hem verder een zorg zijn of Bob met die foutieve aanwijzingen ergens in de buurt van Hamburg uitkwam, of aan de rand van de Oostzône. Daar was nu eenmaal geen enkele contrôle op. De enige oplossing op deze moeilijkheid kwam echter alras opdoemen:
„Luister eens even,” zei Bob, „ik begrijp jouw bezwaren. Ik zal je een ander voorstel doen. Ik probeer jou de grens over te loodsen en zogauw wij in Duitsland zijn, gaan wij samen naar ede plaats toe, waar die bunker ligt. en ik raad je aan, die plaats intussen niet te vergeten of iets dergelijks, want de eerste pas die je verkeerd zet, lever ik je af aan de dichtstbijzijnde politie-agent en als het even kan, aan iemand van de Amerikaanse Militaire Politie. Die zullen je met open armen ontvangen.”
„O, maar ik zou er niet aan denken, jou iets te vertellen wat niet waar was!”
„Prachtig!”, zei Bob prijzend. „Op deze basis kunnen we samen zaken doen. Zo gauw we veilig de grens over zijn, duiken we een cafétje binnen, want ik moet even opbellen.”
„Opbellen?” vroeg Parsons achterdochtig. „Wie moet jij opbellen?” „Niet de politie, hoor,” zei Bob geruststellend. „Nog niet. Maar het lijkt me toch wel dienstig, om mijn vrienden Jan en Arie eventjes te laten weten, waar ik gebleven ben. Alles wat die
weten is, dat ik in een pijp ben gedoken en de straat uitgereden.” „Dat is natuurlijk zo,” (De stem van Parsons klonk langgerekt en nadenkend) „ik denk dat Jerry Miller zich ook wel ongerust maakt over mij... eh... zou jij niet meteen een boodschap af kunnen geven over waar ik gebleven ben, want...”
Bob begon zó hard te brullen, dat Parsons van schrik een halve meter in de pijp vooruitschoot:
„Ben je nou helemaal bezandstraald, vent! Zit je nou nòg steeds over je lieve vriend Miller te zeuren? Ik zal je eens wat anders vertellen: als ik nog één keer de naam van die Miller hoor noemen, sleur ik je aan de grens hoogstpersoonlijk deze pijp uit om je aan de grensbewaking uit te leveren. Is dat goed begrepen?”
Met duidelijk bibberende stem gaf Parsons te kennen dat het tot hem was doorgedrongen.
„Ik zal alles doen wat je zegt. Als je mij maar uit de handen van de grensbewaking houdt.”
„Dat kan ik natuurlijk niet garanderen,” antwoordde Bob. „Ik kan je hoogstens beloven dat ik je niet zal verraden en verder zoveel mogelijk helpen. Als die kerels de hele auto en alle pijpen nasnuffelen, is er natuurlijk niets aan te doen.”
* * *

Maar het passeren van de grens verliep met een vlotheid, die zij eigenlijk geen van tweeën hadden verwacht. Het ging zelfs zó nonchalant, dat eigenlijk het grootste gevaar daarin bestond, dat het luidruchtig bonken van Parsons’ hazenhart vóór in de stalen buis, door een of andere beambte met extra scherpe oren zou worden gehoord. Maar zo vroeg in de ochtend waren de zintuigen van de grensbewakers nog niet extra gespitst. Bob en Parsons waren zo ver mogelijk naar voren gekropen in hun schuilplaats, wel wetende, dat het inmiddels buiten allang licht was geworden, want Bob’s polshorloge, dat voorzien was van radiumwijzers, stond op half acht en als hij onder zijn schouder door naar achteren keek, zag hij bovendien, tien meter verderop, een cirkelvormige heldere lichtvlek, die deed vermoeden dat deze dag geen regen zou brengen, maar veeleer zonneschijn. Roerloos liggend probeerden zij aan de enkele geluiden die tot hen doordrongen te ontlenen, wat erbuiten precies gebeurde, maar dat was een hopeloze onderneming. Zij stonden blijkbaar tussen een hele reeks andere auto’s in, en het gebrom en geronk van vele motoren vloeide ineen tot een doffe chaos van geluid, waaruit niets viel op te maken. In werkelijkheid hadden zij zich al die zenuwen kunnen besparen, want van enige contrôle op hun auto was geen sprake. De twee chauffeurs hadden vóór in elke pijp wel een rugzak vol met eerste kwaliteit koffie of goedkope boter mee kunnen nemen, zonder dat er een Duitse grenshaan naar kraaide. Niemand toonde ook maar de geringste belangstelling voor twaalf meter lange einden pijpleiding. Niet zo verwonderlijk, overigens, want deze chauffeurs reden elke dag tweemaal met deze zelfde auto voorbij deze zelfde grenspost heen en terug, telkens met een lading staalpijpen. Ze waren in het begin af en toe gecontroleerd, door een jong douaneman, die er nog op hoopte, een vangst te doen en zo een goede beurt te maken, maar ook deze dienstklopper had het al weken tevoren opgegeven, in die tweemaal dagelijkse zending staalpijpen iets anders te ontdekken dan stof en ijzervijlsel. En zo kwam het, dat er na een oponthoud (nodeloos zenuwslopend), van zeven minuten onverwacht weer beweging kwam in de rijdende schuilplaats. De banden zongen weer over het beton; Parsons en Bob telden met ingehouden adem de lichte schokjes die hen het opklimmen der versnellingen verrieden en ten laatste moesten zij wel degelijk gaan geloven, dat zij met goed gevolg de grens waren gepasseerd. Dat klopte met de tijdsduur, die zij onderweg waren geweest, maar Bob wilde toch zekerheid hebben. Hij schoof dus als een kreeft achterwaarts tot zijn schoenpunten over de buitenrand van de buis schoten, keek toen onder zijn arm door en bleef kijken, tot de wagen een café passeerde, waarvan de Duitse letters van het uithangbord geen twijfel overlieten. Hij begon te schreeuwen:

„Heidaar! Parsons! Het is voor elkaar! We zitten al in Duitsland.” Van voren klonken wat onduidelijke kreten en even later kwamen de schoenzolen van Dick Parsons voor Bob’s neus opdoemen. De zon scheen inderdaad, en het was nu zó licht in dit beginstuk van de buis dat Bob de naderende zolen van Parsons tijdig kon zien aankomen en met de hand afremmen voor zij opnieuw een lapje vel van zijn neus of voorhoofd schuurden.
„Waar gaan we er nu uit?”
„Dan zal deze wagen toch eerst moeten stoppen.”
Hij had dat nauwelijks gezegd, of de zingtoon van de banden op het beton veranderde van toonshoogte. De vaart begon wat te minderen en het duurde niet lang, of de remmen werden aangezet. Bob loerde weer achterwaarts naar buiten. De trailer zwenkte een vrij scherpe bocht door en plotseling zag Bob de silhouetten van stilstaande auto’s voorbij het cirkelvormige gat schuiven. Weer sloegen de remmen aan... een nog scherpere bocht, een zwaar gesis van ontsnappende lucht, en de trailer stond stil. Nog geen drie tellen later klonken de zware bonzen van truckportieren, die werden dichtgesmeten.
„Waar zijn we hier?” vroeg Parsons gespannen.
Bob lag nog steeds naar buiten te turen, naar de enkele stilstaande auto’s waarop hij uitzicht had. Plotseling drong het tot hem door wat er aan de hand was.
„Man, we staan op het parkeerterrein van een van die restaurants, die je altijd in de buurt van grensovergangen hebt. Het is nu kwart voor acht en die kerels zijn natuurlijk een kopje koffie gaan kopen. Nú is onze kans. Blijf rustig tot ik je waarschuw.”
Hoe brutaler men zoiets doet, hoe beter natuurlijk. Schichtige mensen wekken altijd argwaan. Bob liet zich zonder meer
achterwaarts uit de staalpijp glijden en keek niet eens op of om, maar rekte zich behaaglijk uit, met gestrekte armen. Dan keerde hij zich op zijn gemak om (onderwijl snel even de omgeving opnemend), bukte zich en begon doodleuk het stof van zijn broekspijpen te kloppen. Een eindje verder stond een man in een bruin pak met een zeemlap de voorruit van zijn Volkswagen schoon te poetsen, maar er was geen enkele aanwijzing dat hij Bob uit die pijp had zien kruipen. Of, àls hij het gezien had, dat hij er dan iets achter zocht. Bob ging met één hand tegen het uiteinde van een der pijpen leunen, zette de andere hand doodkalm in de zij en stond toen precies zo, dat hij de monding van hun schuilpijp afschermde voor de man die zijn Volkswagen oplapte. „O.K., Parsons. Kom er maar uit. Maar doe alsjeblief heel gewoon. En sta niet onrustig rond te loeren.”
Maar sommige mensen kùnnen eenvoudig geen comedie spelen, hoe eenvoudig het klusje ook is, dat zij moeten uitvoeren. Parsons kwam achterwaarts de pijp uit als een konijn, dat van zijn spiegelbeeld is geschrokken, plofte met de voeten op de grond en richtte zich zó snel uit zijn gebogen houding op, dat hij met een krakende klap zijn schedel stootte aan de scherpe rand van de pijp boven hem.
„Sufferd!” siste Bob. „Doe gewoon, nou.”
Parsons deed gewoon. Hij stond heel gewoon met zijn handen boven op zijn hoofd, één been optrekkend van de pijn, en begon schutterig naar alle kanten om zich heen te kijken, zodra Bob hem attent maakte op de man bij de Volkswagen. Maar ja - je kunt bij dergelijke klusjes geluk hebben, of niet. De man die zijn voorruit stond schoon te maken, was blijkbaar niet nieuwsgierig van aard, of had die morgen gans andere dingen aan het hoofd. Hij wandelde tenminste om naar de andere kant van zijn auto, met de rug naar hen toe en ging daar staan poetsen. Bob greep ijlings Parsons bij een elleboog en sleurde hem mee. „Kom mee naar binnen. Ik blaf van de honger en ik heb razende trek in koffie. Er zal hier wel een telefoon zijn, waarop ik Antwerpen kan bellen. Heb jij eigenlijk geld bij je?”
Parsons nam een hand van zijn hoofd af en bekeek de palm ervan. Er zat wat bloed op.
„Ja-eh... maar dat heb ik eigenlijk van Jerry gekregen om er broodjes voor te kopen...”
„Prachtig!”, zei Bob met grote voldoening. „De dag begint op ideale wijze. We zijn de grens over. De zon schijnt. Jij hebt je suffe kop beschadigd, zodat ik het niet hoef te doen en om alles te vervolmaken, betaalt de heer Miller nu mijn broodjes. Het is heerlijk om te leven.”

* * *
Nadat Jan en Arie, thans in hun functie van Internationale Meubeltransporteurs, in goede orde met hun gele verhuiswagen waren ontsnapt en in de verkeersstroom van een Antwerpse boulevard opgenomen, kregen zij de tijd om aandacht te besteden aan de onvermijdelijke losse eindjes die in de loop van een avontuurlijke nacht zo hier en daar plegen te blijven bungelen. Tot die slordige losse eindjes behoorden onder andere een in Holland gehuurde Ford (op de bodem van een kanaal), een tot de grond toe afgebrand landhuis (waarvan de eigenaar spoorloos was verdwenen), een Ferrari racewagen (waarvan het nog niet vaststond of de politie daarnaar uitkeek of niet) en een stel gehuurde hotelkamers in hotel „Stateside”, waar zij achtereenvolgens alle drie waren uitgehold met achterlating van bemodderde kleren, een revolver met nog één patroon erin, neergesmeten scheergerei en een indrukwekkende collectie vuile handdoeken. Het was al dikwijls zo geweest, dat onze vrienden na de succèsvolle beëindiging van een avontuur nog een paar dagen bezig bleven met de afwikkeling van het een en ander. Het was zelfs zó, dat Jan Prins aan de schrijver dezes eens lachend de

opmerking maakte:
„Mijnheer van der Heide - u zou eigenlijk eens een keer een apart boek moeten schrijven over de dolligheden die wij meegemaakt hebben bij het betalen van rekeningen uit café’s, waaruit we haastig zijn weggehold, aan garagehouders, die hun auto dagen te laat terugkregen en aan hotels, die al onze bagage al in beslag genomen in de kelder hadden staan, omdat ze de hoop hadden opgegeven, ons nog terug te zien. Je moet altijd het meest oppassen met hotels. Die kunnen óók niet ruiken, dat je netjes terug zult komen om alles te betalen. Als ze kwaad worden, en je aangeven bij de politie, compleet met naam en paspoortnummer, kun je in de afschuwelijkste moeilijkheden terecht komen, en dan natuurlijk juist op een moment, dat je dat helemaal niet kunt hebben.”
En dus waren er twee gegronde redenen, die Arie noopten, Jan op de schouder te kloppen en te zeggen:
„Jongetje Prins, volgend kruispunt linksaf en even langs ons hotel.” „Dat is misschien wel beter, hè?”
„Allicht. We betalen gewoon onze rekening, nemen onze oude bullen mee en... kunnen dan meteen horen of er een bericht van ons aller Bob is binnengekomen. Want die zal toch wel niet ten eeuwigen dage in die pijp blijven rondtoeren.”
Jan grinnikte bij dat idée:
„Net zoiets als de Vliegende Hollander, die gedoemd was om eeuwig over de wereldzeeën te zwalken. Robert Evers...”
„... and his Flying Pipeline,” lachte Arie. „Hier linksaf, ja.” Zij stopten voor het „Stateside” hotel, geparkeerd tussen een reusachtige Buick met een Amerikaanse carrosserie (dat is nog heel wat anders dan een Buick met een Europese carrosserie!) en een knalgeel geverfde Mercedes-Diesel, beide met die speciale nummerborden, die het Amerikaanse leger er voor zijn personeel op na houdt, en zoals die ook zaten op Miller’s Ferrari, die nu een eind verder onbeheerd in de hotelgarage stond. Binnen, in de hall van het hotel, was al weer een feest aan de gang, of nog steeds aan de gang. Een Amerikaan in uniform lag languit in een armstoel te slapen met zijn schoenen op de tafel en een Belgische krant over zijn gezicht. Twee anderen zaten te pokeren met dobbelstenen onder een beker, en een vierde zat met een verveeld gezicht een pistool uit elkaar te halen. De nachtklerk, die hen zo welwillend had geholpen, en wiens gezicht in de doorwaakte nacht nog een tikje groeniger was geworden, was kennelijk juist bezig om zijn nachtdienst, die vermoedelijk om acht uur eindigde, over te dragen aan de dagportier, want zij stonden tenminste met de koppen dicht bij elkaar gebogen over het hotelregister en de geldkist. De nachtklerk keek uitgesproken opgelucht, toen Jan en Arie binnenstapten en recht op hem af kwamen.
„Ach, daar komen ze juist binnen... Ik had het juist over jullie, omdat ik niet wist of die drie kamers nog moeten worden verlengd, of niet. U bent vannacht zo plotseling verdwenen...”
Arie wist precies hoe hij dit soort van situaties aan moest pakken. Hij greep in de zak, haalde er achteloos een pak bankpapier uit en kwam na enig zoeken met een briefje van honderd op de proppen. De dagportier, die hen nog niet had meegemaakt, was over de balie blijven hangen, hen aankijkend met een nogal geringschattende trek om zijn neus. Maar dat pak geld sprak zwijgend een zeer duidelijke taal. Zo luid, dat de man zich begon op te richten, zelfs kaarsrecht ging staan en de handen op de rug legde met het air van iemand, die zich gereed houdt, beleefd te gaan buigen.
„Onze plannen zijn inderdaad veranderd,” kondigde Arie aan, het briefje van honderd plat op de balie leggend. „Wilt u onze rekeningen even opmaken? Wij moeten meteen weg en nemen alles mee. Wat er van dit honderdje over is, kunt u houden.”
De nachtklerk keek ijlings omhoog, naar de electrische klok schuin boven zijn hoofd. De ogen van de dag-man deden hetzelfde. De klok stond op drie minuten voor acht. Arie begreep onmiddellijk, wat er aan de hand was. Van dat briefje van honderd bleven ettelijke tientjes als extra-fooi over en die vette
tip viel ten deel aan de man, die officieel in dienst was. Dat werd om acht uur pas de dagportier, die nu deze vette hap aan zijn neus voorbij zag gaan. Was er enige kans geweest, dat zij nog langer dit hotel nodig zouden hebben, dan had Arie de andere man beslist óók wel wat toegestopt, want hij had al eerder ervaren (iets wat Jan Prins nooit wilde toegeven), dat je met een extra tientje hier of daar dikwijls inlichtingen kreeg, of extra-hulp, die duizenden guldens waard waren. Terwijl Jan alweer onrustig heen en weer stond te schuifelen vanwege de onnodige uitgaven, keek de nachtportier in het hotelboek om de rekening op te maken en vond daar een briefje, dat hij er zelf had ingelegd. Hij keek met een schok op:
„Dat is waar ook. Juist vóór u binnenkwam, is er opgebeld voor de heren Roos of Prins.”
„Zoiets verwachtten wij al.”
„Het was een dringend gesprek uit Duitsland, en...”
„Uit Duitsland?” - Jan en Arie keken elkaar verbluft aan. „Wie was dat dan?”
„Dat was een zekere heer Evers, Bob Evers. En hij heeft een nummer achtergelaten, waarop U hem kunt terugbellen, als U tenminste binnen een half uur hier zou terugkomen. En dat is zowat tien minuten geleden.”
Jan stak de hand uit:
„Mag ik dat nummer? En kan ik daar meteen dringend verbinding mee krijgen?”
De dagportier kwam in actie:
„Mijnheer - geeft U mij dat briefje. Ik zal er terstond voor zorgen.” Arie keek Jan van opzij aan:
„Zullen wij nu eerst naar boven gaan en onze boel bij elkaar pakken?” „Lijkt mij en prima idée, dikke. Dat telefoongesprek kunnen we toch wel op onze kamertelefoon krijgen?”
„Natuurlijk, mijnheer. Vanzelfsprekend.”
Zij stevenden naar het trappenhuis en holden met drie treden tegelijk naar boven, want zij hadden zo het idée, dat zij en Bob Evers elkaar wel het een en ander te vertellen zouden hebben. Dat soort gesprekken voerden zij toch maar liever in de veilige afzondering van een hotelkamer.

* * *
Zij hadden niet eens een koffer bij zich gehad, toen zij eerder die nacht in het „Stateside” hotel hun intrek hadden genomen. Dus zat er weinig anders op, dan alle nog half natte en bemodderde bullen maar bij elkaar te pakken en te omgeven met een nog vrij net uitziend shirt, waarna het geheel werd bevestigd met een eind touw, dat Jan had gevonden onder in een kleerkast. Hij stond het juist fronsend te bekijken, brommend: „Mooi gezicht is dat! We zien er uit als landverhuizers,” toen de telefoon rinkelde.

„Hallo?... Duitsland? Dank u wel.”
Arie zat op de rand van het bed met de hoorn aan een rose oor, terwijl Jan gehurkt vóór hem zat, het hoofd scheef, om aan de buitenkant van de hoornschelp mee te kunnen luisteren. Even de stem van een Duitse telefoniste, een klik en:
„Hallo! Hallo?” (glashelder de ongeduldige stem van Bob Evers, met het onuitroeibare Amerikaanse accent) „Is that the „Stateside Hotel?” „Ik ben het, Bob! Arie! Waar zit je ergens?”
„Ben jij dat, Arie?”
„Dat zeg ik je toch.”
„Ik heb jullie al eerder opgebeld.”
„Dat weet ik toch. Hoe kan ik je anders terugbellen?”
„Och ja, natuurlijk. Ik ben een beetje in de war hier, want Parsons heeft me de slip gegeven.”
„Wie heeft je wàt gegeven?”
„Parsons. Die had ik hier bij me.”
„Waar zit je nou dan?”
„Een paar kilometer over de grens. In een van die chauffeursrestaurants met parkeerplaats. Moet je luisteren. Ik zat samen met Parsons in die pijp...”
„Daar weet ik alles van, ja. Heeft Jan me verteld. Wij hebben...” „Nee, luister nou eerst naar mij. Het is heel dringend. Ik heb een zaakje met Parsons gedaan. Ik zou hèm helpen als híj ons wilde wijzen waar die bunker ergens precies ligt.”
„O, meesterlijk idee! Prima werk, Bobbie!”
Bob’s toon was een tikkeltje zuur:
„Nou - niet zo heel erg meesterlijk, after all. Want ik had onze vriend klem zitten, natuurlijk.”
„Je bedoelt: omdat hij uit het leger is gedeserteerd?”
„Precies. Dus ik maakte hem duidelijk dat ik hem meteen erbij zou lappen als hij ons niet braaf en netjes vertelde, en wees, waar ergens die bunker begraven ligt. Snappie?”
„Gesnapt. Geen speld tussen te krijgen, lijkt me.”
Bob’s toon was schamper:
„Dat dacht ik ook. Nu denk jij het ook. Maar met onze slimme neuzen hebben we - en ik snap nog niet hoe ik dáár niet aan heb kunnen denken - één voor de hand liggende mogelijkheid over het hoofd gezien.” Jan en Arie keken elkaar aan, over de hoteltelefoonhoorn heen. „Wat dan, Bob?”
„Nou,” zei Bob op een toon vol zelfspot. „De geniale heer Evers heeft er niet aan gedacht, dat niets de heer Parsons belette om het restaurant uit te wandelen zogauw ik hier de cel binnendook om Antwerpen op te bellen. Hij is verdwenen.”
Arie zat eventjes volkomen verstomd. Hij krabde traag zijn neus. „Asjemenou... Natuurlijk. Zogauw hij weg was kon je hem niks meer maken.”
„Nee, allicht niet. De politie is al lang bezig hem te zoeken, dus dat blijft gewoon zoals het was. Maar begrijp je nou hoe ik dáár niet aan heb kunnen denken?”
„Tja,” zei Arie, met een handwuif door zijn hotelkamer. „Het zijn altijd de meest voor-de-hand-liggende dingen waar je gewoon overheen kijkt. Maar ik zie niet in wat wíj eraan kunnen doen.” Bob begon weer gehaast te spreken.
„Dat kunnen jullie wèl. Ik was bijna wanhopig, toen ik hoorde dat je niet in je hotel was. Ik ben hier maar wat gebakken eieren blijven eten, want als een dolle de straten door hollen of ik misschien meneer Parsons zie, is ook weggesmeten tijd.”
„Allicht. Hersens gebruiken.”
„Dat heb ik ook gedaan. Nu moet je weten dat die Parsons op de dag van nu nog steeds zit te zeuren over zijn vriendje Miller.” „WAT! Is-ie daar dan nòg niet op afgeknapt? Heeft-ie nòg niet door dat die met alle geweld van hem af wil komen?”
„O, nee hoor. Miller heeft hem vannacht het hotel uit gestuurd om wat broodjes en koffie te gaan kopen. Daarom kwamen we hem ook tegen. En wil je nou geloven dat die halfzachte uilekop in die pijpleiding nog steeds tegen mij lag te reutelen over zijn vriendje Miller die zonder broodjes zat?”
„Niet te geloven! Wordt die vent dan nóóit wijzer?”
„Nooit!” zei Bob, vol overtuiging. „Niet alleen dat - Parsons zit practisch zonder geld. En hij kan alleen aan geld komen door zijn vriendje Miller. Snap je?”
„Duidelijk. Hahaha... Hij zal overigens van vriend Miller niet veel vetter worden, want die zit veilig opgesloten. Zonder schilderijengeld.” Maar Bob, die daar anders dolgraag meer over zou hebben gehoord, liep daar overheen en vervolgde:
„Nu ben ik er absoluut zeker van, dat Parsons ergens een café is binnengedoken, want eventjes verderop is een dorpje, om daar Miller’s hotel op te bellen.”
„Kan. Kan heel goed. Hotel „Popularis”, dus.”
„Precies.”
„Maar, Bobbie, daar krijgt hij nul op het rekest, want Miller is er niet en komt er voorlopig ook niet.”
Er kwam een zucht van opluchting over de lijn.
„Dat is een enorm zwijn. Want er is grote kans, dat Parsons daar dan bij de portier een boodschap voor Miller achterlaat.”
„Natuurlijk doet hij dat.”
„Dikke kans dat hij vraagt, terug te worden gebeld zodra Miller in het hotel terugkeert.”
„Klopt. En dus...”
„Dus moeten jullie als de vliegende weerga naar „Popularis” en een verhaal ophangen. Dat is jou wel toevertrouwd, dikke. Om te weten te komen, wàt voor boodschap Parsons voor Miller daar heeft achtergelaten.”
„Het is me zo helder als kristal.”
„Bel nu af en ren erheen. En als je dat gedaan hebt, bel mij dan hier weer op.”
„Bobbie - duim voor ons. Als we geluk hebben kunnen wij je dadelijk vanuit Antwerpen vertellen, waar jouw Parsons zit te zweten.” „Welhaast te schoon om waar te zijn,” zei Bob. „Geluk!” „Je hoort van ons!” Arie smakte de hoorn neer, griste het door Jan bijeengepakte bundeltje kleren van bed af en holde de deur uit als een sproetige neushoorn, op de voet gevolgd door Jan Prins. Beneden, op de balie, lag hun rekening al klaar. Arie had op de trap al in zijn broekzak lopen graaien, en wierp een biljet van tien gulden op het halfvolgeschreven blad van het hotelregister.
„Dat is voor het telefoongesprek. Wat er over is kan in de pot.” De dank van de dagportier bereikte hem al niet eens meer, want toen waren ze de deur al uit, bezig de portieren van de verhuiswagen open te trekken.

* * *
Hotel „Popularis” had nu geen brandende neonreclame aan de gevel maar een werkvrouw die op een openklapbaar trapje de ramen van de benedenverdieping stond te wassen. Zij reden de
gevel een meter of veertig voorbij, omdat het een beetje raar stond, met een meubeltransportwagen vóór te komen rijden. Jan bleef achter het stuur zitten, terwijl Arie (de expert in dergelijke klusjes) terugwandelde en de openstaande voordeur binnenging. In de hall van het hotel stond een man in overhemd en loshangend vest een krant te lezen, die hij wijduitgespreid voor zich uit hield. Hij droeg nog pantoffels, en er hing een duidelijke geur van koffie in de vestibule, die Arie’s altijd gevoelige neusvleugels deed trillen.
„Goeden morgen!” wenste de dikkerd, op zijn meest vriendelijke toon. „Neemt u me niet kwalijk dat ik u zo vroeg in de morgen lastig val, maar het kan nu eenmaal moeilijk anders.”
Beleefdheid, op vriendelijke toon gebracht, ontdooit een massa mensen. Enkelen worden er niet door ontdooid en zien beleefdheid aan voor een bewijs van zwakte. Tegen dat soort veranderde Arie onmiddellijk van tactiek. Maar dit geval had een grote bek niet van node. „Als het erger niet is,” zei de man in het vest, „loopt het nogal los. Als u maar niets komt verkopen, want ik kan geen geld missen.” Hij vouwde kalmpjes de fladderende krant op en hoorde het schone verhaal aan dat nu uit Arie’s mond kabbelde:
„Het gaat over een mijnheer Miller,” begon Arie. „die hier moet logeren. Een Amerikaan. Maar misschien gebruikt hij een andere naam. Hij was nogal bemodderd.”
De man met de krant fronste en zijn gelaat veranderde, juist zoals een landschap, als er een wolk trekt voor de zon.
„Als ik het niet dacht,” zei hij. „Waren ze met zijn tweeën?” „Precies. Ze moeten vannacht zijn binnengekomen.”
„Jaja,” zuchtte de man met het vest, de opgevouwen krant met een vermoeid gebaar op een tafeltje werpend. „Ik wou dat ik ze nooit had binnengelaten. Het is hier een rustig hotel, en die halve nacht heb ik trammelant gehad met die kerels. Eindeloze noten op hun zang en herrie en klachten van de andere gasten.
En nu zijn ze nog verdwenen ook. Allebei. Zonder zelfs maar de moeite te nemen, een bericht achter te laten.”
„Ik weet er alles van,” zei Arie. „Ik heb ze een auto verkocht, moet u weten...”
„Ach,” zei de man begrijpend. „En niet betaald, zeker?” „Voor de helft. De andere helft zou ik de volgende dag krijgen. Maar het werd de volgende dag en geen geld. En nu weet ik niet eens waar ze mijn auto gelaten hebben.”
De man met het open vest bekeek Arie met een blik vol sympathie. „Misschien kan ik je op streek helpen. Ze kwamen vannacht hier binnen omdat ze een mankement aan hun auto hadden gehad. Ze zaten helemaal onder de modder. Ik liet ze eigenlijk alleen maar erin omdat ze gebracht werden door een goeie kennis van mij, die taxichauffeur is.”
„Juist,” knikte Arie. „En alles wat ik u nu vraag is: heeft u vanmorgen een telefoongesprek uit Duitsland gekregen voor die ene?” De hotelhouder keek hem getroffen aan:
„U weet er wel het een en ander van, merk ik.” Hij begon te lachen. „Het zal voor hen niet gemakkelijk zijn, om een gladde vogel als u uit de vingers te blijven. Het klopt. Nog geen tien minuten geleden werd ik opgebeld uit Duitsland. Door die andere Amerikaan die hier vannacht was. Hoe die zo snel de grens over is gekomen, is me een raadsel, maar dat zijn per slot van rekening mijn zaken niet. Voor mij zijn die Amerikanen allemaal gek. Hollen en rennen en nooit een moment rust in hun leven.”
„Heeft die vent uit Duitsland ook een boodschap achtergelaten?” „Jazeker.” - De hotelhouder greep in een broekzak, haalde er een brillekoker uit, opende die, zette bedachtzaam een bril op en wandelde naar een oud eiken bureau in een hoek, waarop een telefoontoestel en een massa verwarde papieren. Onder een glazen asbak vol eindjes sigaar lag een velletje blocnotepapier.
Hij trok het onder de asbak uit, bracht het vlakbij zijn bril en las voor: „Terugbellen zodra in hotel binnenkomt... Dit nummer hier.” hij gaf het papiertje aan Arie.
„Dat is alles wat ik nodig heb,” zei Arie. „Vindt u het goed dat ik dat nummer overschrijf?”
„Meneer - ik zal het met plezier voor u doen,” zei de hotelhouder, ging uitgebreid aan het bureau zitten, trok wat laden open, vond een blocnootje, ging op zoek naar een potlood, en schreef met uiterste zorg en liefde het telefoonnummer over. Arie had het zes keer zo snel gedaan, en hij had het zelfs wel kunnen onthouden, maar hij had nu wat hij hebben moest, en zoveel haast was er nu niet meer. Iemand die teruggebeld wilde worden, bleef echt wel eventjes op het adres met dat telefoonnummer zitten. Arie stond kort op het papiertje neer te staren en vroeg dan:
„Nu heb ik nog één verzoek: als ik u het gesprek betaal, mag ik dan hier even een ander nummer in Duitsland bellen? Maar dringend, als het kan. En zou u me er dan een kop koffie bij kunnen leveren?” „Mijnheer - met genoegen,” zei de hotelhouder, in beweging komend. „Gaat u daar eventjes in die gemakkelijke stoel zitten, dan zal ik dat nummer aanvragen. En misschien hebt u geluk, en komt intussen die Miller of hoe hij heten mag hoogst persoonlijk binnen dribbelen.” „Daar heb ik niet veel hoop op,” zei Arie, in de stoel neervallend. „Alhoewel...” Hij maakte de rest van de zin tot een dof gebrabbel, want hij besefte meteen dat je nóóit kon weten. Als er werklui of dergelijke lieden vroeg op dat meubelpakhuis afkwamen, en hun bonzende en schreeuwende baas met zijn medegevangenen bevrijdden, was de kans dat Miller recht naar zijn hotel zou stuiven, niet te verwaarlozen. Van de andere kant: wat moest Miller in dit „Popularis” zoeken? Er lag niets wat hij nodig kon hebben. Arie haalde de schouders op en wachtte. Hij wachtte vier minuten. Toen kwam het dringende gesprek door, precies samen met de kop koffie. Arie dook de cel in, en kreeg Bob’s restaurant aan de telefoon.
„Sie sprechen mit Arie Roos hier. Aus Antwerpen. Bei Ihnen ist jetzt ein Herr Evers. Ein junger Amerikaner. Den möchte ich am Apparat haben.”
„Augenblick, bitte...”
Lawaai van vaatwerk - een lachende vrouwenstem - verwijderde radiomuziek. Dan:
„Bob Evers hier. Met wie?”
„Arie Roos. Ik sta in Hotel Popularis. Parsons heeft zojuist opgebeld. Heb je een potloodje?”
„Heb ik klaar.”
„Ik dicteer je het telefoonnummer. Het adres was er niet bij.” „Maakt niks uit. Dat vissen we zó uit.”
Arie dicteerde hem het nummer en zei erbij:
„Hij vroeg of Miller hem daar wilde terugbellen, dus hij blijft voorlopig wel even op dat nummer zitten, waar het ook is.”
„Dat is goed nieuws.” Bob grijnslachte zo, dat het over de telefoonlijn hoorbaar was. „Ik zal die vriend met zijn grapjes eventjes de verrassing van zijn leven bezorgen! Laat dat maar aan mij over. Komen jullie nu hierheen?”
„Terstond en zonder uit- of afstel. Blijf jij in dat restaurant hangen?” „Zal wel moeten, ja. Maar als er iets onvoorziens mocht gebeuren, waardoor ik hier weg moet, laat ik een boodschap achter bij het buffet, voor jullie.”
„Nee, geen boodschap. Dan krijg je de stomste vergissingen. Schrijf in een gesloten enveloppe, aan ons geadresseerd, een boodschap en laat die achter. Brieven raken nooit zoek. Die zetten ze zorgvuldig op een rekje achter een fles of wat glazen.”
„Doe ik. Adios.”

Arie wandelde hoogst voldaan weer de cel uit, en ging op zijn koffie af. die was intussen afgekoeld tot de ideale temperatuur om te worden gedronken. De telefoon rinkelde weer.
„Dat is de telefoniste met de kosten van het gesprek. Die heb ik er meteen bijgevraagd, jongeman.”
„Heel handig,” zei Arie beleefd, de koffie opdrinkend, en meteen een hand in zijn zak stekend om passend geld te vinden. Het was een beetje idioot om hier met al dat bankpapier te gaan staan pronken. Er waren nu eenmaal omstandigheden waarin je wèl en ook situaties waarin je juist niet met veel geld moest wapperen.
„Dat is, met de koffie erbij, zes en vijftig franken.”
„Mag ik in Hollands geld betalen?”
„Altijd, jongeman.”
Arie stond even te piekeren.
„Is dat niet vijf gulden of zoiets dergelijks?”
De hotelhouder was een van het soort secure pieten die in een dergelijk geval het liefst met tabellen voor de dag komen en het dolgraag haarfijn uitrekenen tot op de halve cent, vermoedelijk in de overtuiging dat de klanten zo onder de indruk zijn van hun correctheid, dat ze terug zullen komen. Maar daar had Arie geen geduld voor. Hij vond zes gulden Hollands geld in een achterzak van zijn broek, droeg die over en zei:
„De rest krijg ik wel eens de volgende keer terug, als het wat te veel mocht zijn,” en maakte dat hij de deur uit kwam.

* * *
Jan Prins zat van ongeduld met zijn voet telkens op het gaspedaal te drukken. Arie hoorde dat ongeduldige „rrrrt”, „rrrrt” van de motor al op een afstand en zei, terwijl hij zich de cabine in zwaaide: „Niet zo ongeduldig, jongetje Prins. Rijden maar.”

Maar jongetje Prins schakelde niet meteen. Jongetje Prins wilde weten of Arie wat wijzer was geworden.
„Wijzer worden dan ik al ben, is uitgesloten, jongetje Prins. Maar ik...” „Eeuwige grapneus. Ben je te weten gekomen wat je moest weten?” „Ja, wat dacht je? Een Roos keert niet van een boodschap terug met de kous op de kop.”
„Wie weet,” zei Jan smalend, „hoe goed een kous zou staan op die bolle kop van jou.” - Hij trapte de koppeling in, en schakelde. „Nou - een sok op je kop is anders veel meer een dracht voor jou,” vond Arie. De verhuiswagen kwam in beweging en rolde voort door de warme zonneschijn.
„Wat is dat nou voor onzin? Waar slaat dát nou op? Waarom is een sok op mijn kop ideaal voor mij?”
„Omdat een ouwe sok niks kost en je dan je haar niet hoeft te laten knippen. Dat bespaart een massa geld.”
„Pah. Poeh! Spot jij maar met mijn economische inslag. Je bent daar in dat hotel zeker weer met geld aan het smijten geweest om die inlichtingen te krijgen. Hoeveel fooien heb je extra rondgestrooid?” „Geen cent!”, zei Arie.
„Wat! Denk je dat ik dat geloof? Als jij niet geld om je heen kunt strooien, ben je niet gelukkig.”
„Het heeft me geen cent meer gekost dan het gesprek met Duitsland. Ik heb namelijk Bob intussen al weer opgebeld.”
„Ondenkbaar,” zei Jan hoofdschuddend. „Hoe heb je dàt gepresteerd?” Arie legde zich comfortabel in een hoek van de truck-cabine, met zijn benen verweg en zijn hoofd tegen de deurstijl.
„Eenvoudig door het gebruik van mijn persoonlijke charme, jongetje Prins. Ze bogen en vlogen voor me.”
„Je hebt ze zien buigen, maar dan ook vast zien vliegen,” vond Jan. „Maar laten we nu maar zorgen dat we de grens over komen. Onze zaken in België zijn afgewikkeld, lijkt me.”
„Behalve die auto op de bodem van het kanaal, dan toch.” „Nou ja - dat regelen we later wel.”

* * *

Bobbie Evers wandelde terug naar zijn tafeltje in het Duitse chauffeurskoffiehuis met een ietwat grimmig lachje van voldoening op zijn niet bijster schone, Amerikaanse kaken. Hij ging weer zitten, stak het laatste stukje van zijn tweede portie gebakken eieren met ham achter de kiezen en bekeek het briefje met het telefoonnummer dat Arie hem zojuist vanuit Antwerpen had opgegeven. Rondom om hem kletterde en klaterde het roezige lawaai dat altijd heerst in dat soort restaurants: verward gepraat, gebonk van zware schoenen, rommelen van dik vaatwerk en het afroepen van haastige bestellingen. Parsons was in deze contreien een volslagen vreemde - even vreemd als Bob zelf. Het was dus volkomen uitgesloten, dat iemand, zo onhandig als Parsons, kans had gezien, naar Antwerpen op te bellen en antwoord af te wachten ergens in een particulier huis. Dat telefoonnummer was óf van een publieke telefooncel of een postkantoor (maar wie blijft nu in vredesnaam desnoods twee uur in of naast een publieke telefooncel rondhangen tot het ding gaat rinkelen?) of... en die kans leek wel haast een van negen op de tien: het was van een café of hotel, waar de schichtige Amerikaan haastig was binnengevlucht en nu rustig achter koffie zat af te wachten tot Miller hem terugbelde. Het was een koud kunstje, dat aan de weet te komen. Bob had in de zak nog een van het soort telefoonmunten die in deze cel-automaat gebruikt werden. Hij zag een chauffeur de telefooncel uit komen, schoot er op af vóór het ding opnieuw bezet raakte, liet de munt in de gleuf zakken en draaide het nummer dat Arie hem had opgegeven.
Het toestel aan de andere kant belde drie... vier... vijfmaal. Dan werd de hoorn opgenomen en een zware basstem zei:
„Mit Zur Krone.”
„Mit WAS?” zei Bob op gemaakt verbaasde toon.
De bas aan de andere kant werd ongeduldig en zei met nadruk: „Mit Gasthaus ZUR KRONE...”
„Verzeihung,” zei Bob en legde de hoorn neer.

* * *
Hij hoefde niet eens navraag te doen, om te weten te komen, wat en waar „Zur Krone” was: het telefoonboek kon hem dat vertellen. Daar stond met duidelijke letters:
Gasthaus zur Krone - Brunnenstrasse 46 - plus het telefoonnummer van Bob’s papiertje. Hij ging terug naar zijn tafeltje, wenkte dat hij wilde betalen, en toen hij de rekening kreeg voorgelegd, zei hij, geld uittellend, dat hij naar de Brunnenstrasse zocht. Daar was niets moeilijks aan, werd hem verteld. Vierhonderd meter verderop langs de hoofdweg begon het dorpje en de tweede zijstraat links was de Brunnenstrasse. Bob knikte en telde geld uit. Toen hij zijn eten, de koffie en telefoon had betaald, hield hij precies anderhalve Duitse mark over. Hij ging naar een tafeltje naast de ingang, waar men briefkaarten, enveloppen en postzegels verkocht, schafte een vel papier plus een envelop aan, leende een stompje potlood en schreef:

Jan en Arie,
Parsons zit in ZUR KRONE dad ies kafee off soiets verderopp ien die dorp tweede straat lienks. Iek ga daarhenen nuw en blaif op jouw wackten.

Bob.

Hij las met grote aandacht over wat hij had geschreven. Hij had het natuurlijk wel in het Engels kunnen doen, maar hij vond zelf dat hij nu langzamerhand voldoende Hollands had geleerd om in die taal briefjes te kunnen schrijven. Hij veranderde het woord „kafee” tot het twee „f”en kreeg, las het hele geval nog eens over en schoof het briefje met een gevoel van trots in de envelop, die hij daarna dichtlikte. Vervolgens schreef hij met duidelijke blokletters op de envelop:

Die Heerren Jan Prins en Arie Roos

en gaf de enveloppe af aan het buffet, waar die met zorg achter een stel wijnflessen werd neergezet.
Toen hij buiten kwam, voelde Bob de zon al heet op zijn hoofd. Hij stond eventjes stil en keek om zich heen. Auto’s ronkten over de hoofdweg in een gestadige stroom. In Oostelijke richting, schuin onder de laaiende, hete bal zon, prikte een fabrieksschoorsteen de blauwe lucht in. En daar zag hij, achter wat bomen, ook de eerste huizen van een dorpje. Bob kwam in beweging, de handen in de broekzakken, en zachtjes tussen de tanden fluitend.

* * *
„Zur Krone” was een van de echte, ouderwetse, eet- en bierhuizen zoals je ze eigenlijk alleen maar in Duitsland tegenkomt, met een gevel van zachte gehakte steen, helder groen geverfde blinden, bloembakken voor de vensterbanken en met de hand geschreven vellen papier voor de ruiten waarop de waard verkondigde wat er die dag te eten zou zijn. Het eethuis lag in een stille zijstraat, tegenover een garage waar twee jonge kerels bezig waren, naast de bestaande benzinepomp een wateren luchtpomp te monteren. Verderop stond een meisje met een lange broek met een tuinslang een Volkswagen schoon te spuiten en helemaal aan het einde van de straat waren twee honden grauwend aan het vechten, terwijl iemand uit een bovenraam woedend tegen ze brulde, waar de honden zich totaal niets van aantrokken. Bob trok er zich ook weinig van aan. Hij stond op een meter of dertig afstand, schuin tegenover het eethuis, eventjes stil, voor hij de laatste sprong waagde. Hij was er intussen iets op vooruitgegaan: een bundel touw, van een meter of zes, met rafelige einde, dat blijkbaar van een of andere vrachtauto was afgevallen en dat hij langs de weg had gevonden. Dat touw had hem op een denkbeeld gebracht; en hij kon niet nalaten, in zichzelf te grinniken, terwijl hij de openstaande voordeur van het eethuis bekeek. Hij had de bundel touw losjes in de linkerhand, sloeg er achteloos een paar keer mee tegen zijn been en kwam dan met een zet in beweging - recht op de open deur af en metéén naar binnen, ervoor zorgend dat hij zó bleef staan, dat niemand onverhoeds naar buiten kon duiken. Maar Parsons dook niet onverhoeds naar buiten. Die zat... als versteend. Als het bekende vogeltje, dat door een slang wordt aangestaard. Hij had trouwens ook moeilijk ineens weg kunnen spurten, want Zur Krone had langs de wand ouderwetse, diepe houten banken met zijstukken, die precies om zware eiken tafels pasten. Iemand, die zijn benen met enige moeite tussen tafel en bank had ingeschoven en daarna was neergezakt, had echt wel even de tijd nodig om er weer uit te komen. Er was niets snelbuffet-achtigs aan Zur Krone: het was een van die ouderwetse eethuizen voor mensen die breeduit ervoor gingen zitten om op hun gemak zich eens lekker vol te eten. Parsons zat diep weggezakt, helemaal alleen achter een eiken tafel aan de linkerkant, en hij was, toen Bob binnenkwam, juist bezig geweest op het glimmende houten tafelblad zijn geld na te tellen. Een bord en een koffiekop stonden nog bij een elleboog; zijn vinger rustte nog op een geldstuk dat hij zojuist opzij had geschoven en zijn mond hing verschrikt half open, terwijl hij Bob ongelovig aanstaarde.
„Good morning!” wenste Bob luid en opgewekt, in beweging komende en snel naar de houten tafel lopend. Hij ging vlak voor die tafel staan, met de handen op de rand geleund en drukte, met zijn dijbenen en handen, die tafel wat aan, zodat het blad ervan Parsons in de buik schoof en klem drukte in de lage, eiken bank. Op wat zachtere toon voegde hij er dreigend aan toe: „Probeer nou niet op te staan, want hier buiten in de straat heb ik een agent van politie.”
Parsons werd nog twee tinten bleker. Zijn handen begonnen te bibberen en toen kwam een kellner aansloffen, met een schort voor en een servet losjes in de hand. Bob begon meteen bulderend te lachen, boog zich over de tafel heen, kletste Parsons op de schouder en brulde, onderwijl de kluwen oud touw omhoog houdend:
„Look what I brought! Hahaha...” hij keek opzij naar de kellner en zei kortaf: „Coffee. Lots of coffee!”
„Kaffee,” herhaalde de Duitse kellner, en wilde zich al omkeren maar hield die beweging in en bleef met groeiende verbazing toekijken, terwijl Bob de kluwen touw loswikkelde, één eind ervan snel om Parsons’ bovenarm sloeg en er een schuiflus in legde, waarna hij de lus strak aantrok.
„Hahaha!” lachte hij weer bulderend en keek de kellner aan, onderwijl Parsons weer op de schouder meppend. „Very old friend, we two. But my friend gets lost, now and then. Now he can’t get lost. Hahaha!” Hij liet zich zakken op een der korte einden bank die haaks stonden op het lange eind, waarop Parsons zelf was gezeten. De kellner wendde zich af met een kort schouderophalen en een gebrom dat verdacht klonk als „verrückte Amerikaner” of iets dergelijks.
„Lach dan toch, vent, lach!” zei Bob tegen Parsons.
Parsons scheen wel tot enige medewerking geneigd, maar kon het niet verder brengen dan een soort bleke grijns dat men wel eens ziet op het gezicht van iemand die zich juist met een hamer op de duim heeft geslagen, en net wil doen of hij het een leuke mop vindt, net als de rest van het huishouden.
Nauwelijks was de kellner achter het buffet uit het gezicht verdwenen, of Bob bukte zich, sloeg het andere eind van het touw om Parsons’ been, vlak boven de knie, trok ook daar een schuiflus om aan en sloeg het restant van het dubbele touw een paar maal losjes om een tafelpoot, waar hij het met een steek vastzette. Daarna leunde hij behaaglijk met de ellebogen op het tafelblad.
„Zo,” zei hij, met belangstelling het geld op tafel bekijkend. „Ik heb nog iets meer dan één Mark. Maar jij hebt een heleboel meer, zie ik. Heeft je vriendje Miller je zoveel meegegeven om broodjes te kopen?” „Ikke... Ikke had zelf nog een klein beetje.”
„Goed zo,” zei Bob tevreden. „Trouwens: over geld behoeven we ons geen zorg te maken, want zometeen zijn mijn vriendjes hier en die betalen de hele rekening wel. Dus als je honger hebt, Parsons” Bob maakte een wijds gebaar - „ga je gang. Al wil je een compleet gebraden zwijn bestellen - ga je gang.”
De kellner bracht de koffie, zette die zwijgend voor Bob neer en slofte terug. Vervolgens begon hij met een bezem de vloer aan te vegen. Bezem en servet scheen hij afwisselend te hanteren, zoals een timmerman zaag en hamer. Op dat moment rinkelde de telefoon en Parsons veerde overeind alsof hem zojuist was toegeroepen, dat hij een onverwachte erfenis had gekregen. Bob bleef kalm zitten en schudde meewarig het hoofd:
„Maak je niet blij met een dode mus, Parsons.”
Parsons, half staande en half zittend, keek van Bob naar de kellner, die naar de telefoon slofte en weer terug.
„Niet blij? Hóé niet blij?”
„Het is je vriendje Miller niet.”
„W... waarom niet?”
Die is niet in zijn hotel en die komt er voorlopig ook niet.” Parsons kon dat maar niet geloven en keek naar de kellner, die nu de telefoonhoorn opnam van het buffettoestel:
„Zur Krone,” hoorden ze hem zeggen. „Was? Nein - heute nicht.” Hij slofte weer terug - bezem in de hand. Parsons zeeg ineen alsof alle lucht en vocht uit hem was weggelopen.
„Waarom belt Miller niet op?”
„Omdat,” zei Bob met innige voldoening, „mijn vriendjes Jan en Arie jouw vriendje Miller te pakken hebben gekregen en soliede hebben opgesloten. Wat er precies gebeurd is, weet ik niet, maar dat horen we dadelijk wel. Bestel nou maar een flinke kop sterke koffie en laat alle Miller-droombeelden varen. Vergeet die telefoon, want wie er ook opbelt - niet Miller!”

* * *
En dat scheen, eindelijk en definitief, de nekslag te zijn voor alle hoop die Parsons nog mocht hebben gekoesterd. Hij zakte ineen, met een soort van doffe berusting in de ogen, zette de ellebogen op het tafelblad en bleef zo zitten, met het touw om zijn arm geknoopt, neerstarend op het beetje geld dat het enige was dat hij ter wereld bezat... inplaats van de twee honderd duizend gulden waar hij de dag tevoren nog zo vast in had geloofd. Bob kreeg bijna medelijden met hem. Per slot van rekening had de sukkel zich door Miller laten opstoken, bepraten en meeslepen in een wild internationaal avontuur en nu zat hij met de gebakken peren.
„Luister nou,” zei Bob zacht maar dringend. „Kies nou eieren voor je geld! wijs ons waar die bunker is en wij zullen je helpen.” Parsons lachte dof en hol:
„Helpen! Hoe willen jullie mij helpen? Ik kan niet meer vóór- of achteruit. Uit het leger ben ik gedrost en die mooie zaak met Jerry Miller is ook kapot.”
„Klets niet!” zei Bob korzelig. „Je kunt altijd weer naar het leger terug.”
Parsons schokte overeind en keek hem met opengesperde ogen aan: „Terug naar het leger? Als ik er uit gedrost ben? Hoe haal je dat in je hoofd?”
Bob maakte en wegwuivend gebaar met een hand:
„Jij denkt nog steeds in tekenen van deserteren en gedeserteerd blijven. Maar het komt toch zeker wel eens vaker voor dat iemand door omstandigheden een dag onder water blijft. Jij kunt je denkwijze niet omschakelen - dat is je hele fout. Ik zal je er wel bij helpen. Per slot van rekening ben ik zelf Amerikaan - dat scheelt ook nog.” Parsons scheen er niet veel hoop op te hebben, en Bob gaf hem een stomp tegen de schouder:
„Doe toch niet zo stom, man. Weet je wat er met JOU aan de hand is? Jij wilt gewoon die schone droom van een leven met
twee honderd duizend gulden in de zak en je vriend Miller in ZuidAmerika niet opgeven. Dat is alles. Maar die schone droom is voorbij. Uit. Opgegaan als rook in een storm. Bekijk het eerst maar eens van DIE kant.”
Bob dronk koffie, achteroverleunend in zijn bank. Parsons begon zijn geval te bekijken. Hij werd er niet bepaald vrolijker op. Hij bekeek het een hele tijd, en tenslotte loosde hij een zucht, die ergens onder uit zijn schoenen scheen te komen.
„Het zal dan wel zo zijn, maar...”
Bob zette met een klap zijn koffiekop neer:
„Het ZAL niet wel zo zijn - het IS zo, jandokie!”
Alles bij elkaar kostte het daarna nog zeker een half uur praten en volhouden, eer Parsons bereid leek, zijn droombeeld te verlaten en te erkennen, dat het Grote Schilderijenspel uit was.
„Wat wou je vriendje Miller nou nog beginnen? Wij hebben de drie schilderijen die een paar dagen geleden naar Amsterdam zijn gebracht
- èn we hebben de zestig stuks die jij gisteren hebt gesmokkeld. Het enige wat jullie hebben, is herrie. Herrie heeft iedereen. Kresse met Miller. Miller met Kresse en zo alle kanten uit. Iedereen wil van iedereen geld terughebben, en niemand wil het geven. Als jij werkelijk slim bent, ga je met min of meer hangende pootjes naar je legeronderdeel terug, met een of ander verhaal dat je een auto-ongeluk hebt gehad of dat je dronken bent geweest of iets dergelijks. Op zijn slechtst krijg je veertien dagen arrest en daarmee is de lei schoon.”
„Behalve dan toch dat vliegtuig dat ik in brand heb gestoken,” zei Parsons somber. „Dat heb ik gehuurd, de Belgische grens overgevlogen en nou is het alleen nog wat verbrande wrakstukken.”
Bob staarde hem eventjes aan en sloeg dan met de vlakke hand op tafel: „Man! Dat is de oplossing! Kun je nou mooiere smoes bedenken dan een noodlanding met een vliegtuig! Geen mens weet toch dat het in brand vliegen van die machine geen ongeluk is geweest.” „Dat is zo,” erkende Parsons nadenkend. „Maar wie betaalt de schade?”
„De verzekering natuurlijk, ezel! Je hebt het zo handig gedaan, dat er geen haan naar kraait.”
Parsons begon nu enigszins op te leven. Hij ging wat meer overeind zitten en zei:
„Ik heb eigenlijk wel trek in nog een kop koffie.”
Bob begon met een arm te zwaaien en bestelde nog twee stuks. Toen de bestelling arriveerde hadden zij in grote lijnen de hele zaak al in kannen en kruiken. Het verhaal was als volgt: Parsons had een vliegtochtje willen maken op zijn vrije dag en daarvoor een sportmachine gehuurd. Maar in de buurt van de Belgische grens had hij last gekregen met zijn motor en was gedaald op een vlak stuk heide in de buurt van Luik. Vlak voor hij aan de grond kwam, was de motor weer aangeslagen en zolang Parsons aan de grond stond marcheerde het ding perfect. Hij dacht dat de fout weer in orde was gekomen en wilde weer opstijgen, maar juist toen de machine op het vlakke stuk heide alweer een flinke gang had, sloeg de motor opnieuw af... en het taxi-ende vliegtuig daverde met een klap tegen de hoge dennen van een bosrand en vloog in brand.
„Ze kunnen hoogstens zeggen dat je het machtig stom aan de steel hebt gestoken,” besloot Bob, „maar iedereen doet wel eens iets stoms. En dat je na zo’n akkefietje een dag te laat terugkomt, dat snapt iedereen.” „Dan had ik naar mijn legeronderdeel op moeten bellen,” besloot Parsons. „Dat wèl, natuurlijk.”
„Ach man - je zegt gewoon dat je aan míj hebt gevraagd om dat te doen en ik bevestig dat ik het heb vergeten. Dan ben jij gedekt.” Parsons begon nu werkelijk op te leven:
„Zou je dat werkelijk willen doen?”
„Natuurlijk, man. Dat kan heel gemakkelijk. Wij stonden er toch met onze neuzen bovenop toen jij met dat vliegtuigje landde? Zelfs de politieman die jou verhoorde heeft ons gezien!”
Maar Parsons was een van die zwaartillende lieden, die alles moeilijker zien dan het is en zich altijd aan iemand anders vast moeten klampen. Nu Miller er niet meer was, werd Jan uitverkoren als klamp. Alles wilde Parsons van te voren bekeken, geregeld en bestudeerd hebben. Voor Bob was het allemaal zo klaar als een klont, maar Parsons bleef maar doorzeuren en hij zou zonder twijfel de hele dag zo door zijn gegaan, als niet een driemalig hoornsignaal buiten plotseling de vredige rust van de zomerochtend vaneen had gescheurd. De naar binnen vallende zon werd voor een deel verduisterd door een voor het eethuis stoppende vrachtwagen. Daarna werd de zon pas recht goed onderschept... want in de deuropening verscheen de immense massa van Arie Roos. Zijn helderblauwe ogen overzagen, met een soort overvoede veldheersblik, ineens de gehele eethuisruimte. Zeven dreunende schreden brachten hem bij de tafel van Bob en Parsons, waar hij bleef staan, de machtige vuisten in de zij. Bij normale mensen zou men van „heupen” kunnen spreken, maar deze bestonden bij de heer Roos niet. Die had aan elke kant een zij spek. Hij bekeek goedkeurend de tamme Parsons.
„Je hebt hem aan de ketting, zie ik.”
„Hij eet nu uit de hand,” verklaarde Bob.
Zij bekeken Parsons met belangstelling.
„Kun je hem aaien, ook?”
„Ja, hoor. Hij gromt niet eens meer.”
„Kan hij spoorzoeken?”
„Alleen bunkers. Hij is speciaal getraind op het opsporen van bunkers. Hij gaat gewoon op de lucht van kunstvoorwerpen af.”
„Kunnen we dan metéén gaan?”
„Zogauw we betaald hebben.”
Arie maakte een kort gebaar naar de deur:
„Het Transport staat voor. Ga maar achterin zitten met hem, en als-ie tòch lastig wordt, doe je hem maar in een lege kist. Ik zal wel betalen.” Bob wikkelde het dubbele touw los van de achterpoot:
„Kom op, Parsons. Wij gaan voorlopig achterin. Waar rijden we eerst naar toe?”
„Frankfort,” zei Parsons, achter de tafel uit krabbelend en gedwee naar de deur lopend, ,met lussen touw om arm en been. De kellner, die bezig was, geld van Arie Roos te wisselen, boog zich helemaal opzij om die vreemde vertoning, die nu door de deur naar buiten verdween, goed op te nemen. Arie keek ook even om.
„Amerikaner,” zei hij met een schouderophalen. „Die beide sind ein wenig verrückt.”
„Sind sie ja doch alle,” zei de kellner en daar was het gesprek mee afgelopen. Dat was het prettige van met Amerikanen op pad gaan, bedacht Arie. Je kon ze een jurk aantrekken en op hun handen laten lopen en je hoefde alleen maar met je duim achteloos te wijzen en te zeggen „Amerikanen” en iedereen zei begrijpend: „O” en vroeg niet verder. Hij kreeg zijn wisselgeld en kwam juist op tijd buiten om Bob, nog steeds met de lus borgtouw in de hand, achterin de transportwagen te zien stappen. De felle zon blikkerde op de helgele verf van zijschotten en cabine. Jan hing met kop en schouders uit het open portierraam. „Alles aan boord, dikke?”
„Jawohl!” riep de dikke, met zijn beste accent. „Een lading Amerikanen, bestemd voor Frankfort. Abfahren!”
Hij holde om de voorbumper van de truck heen en klom aan boord, juist toen het gevaarte in beweging kwam.

* * *
Zowel Bob als Jan en Arie hadden nu slechts nog één doel en één gedachte in hun hoofden: De bunker! En wat er ook gebeurde: zij moesten en zouden nog diezelfde dag te weten komen, waar dat befaamde ding ergens was gelegen. Jan begon dus met het gaspedaal zover in te drukken als het verkeer op de

Autobahn toeliet en de zware truck met zijn lichte lading daverde over de betonlinten dat alles achterin schokte en rammelde. Er was een klein luikje achterin de cabine, waardoor men in de laadruimte kon kijken. Nauwelijks was het geval aan het rijden of Arie hield ruggespraak met Bob.
„Zeg luister eens, jongetje Evers.”
Bob was gebukt bezig, wat op de grond te verschikken, en keek verrast op toen hij vlak boven zich een stem hoorde.
„Doe me niet schrikken, nijlpaard.”
„Ik wist niet dat jij zulke zwakke zenuwen had.”
„Na zowat 48 uur zonder slaap werd zelfs Napoleon zenuwachtig.” „Daar wou ik het nou nèt over hebben. Eén van ons moet natuurlijk rijden.”
„Precies, ja. En nummer twee moet een oogje houden op deze slome duikelaar. Als je even niet op hem let, begint hij weer over Miller en zijn tweehonderdduizend gulden te dromen.”
„Wat hij nodig heeft is een flinke dreun op zijn kop.”
„Hoho. We moeten een beetje zuinig op hem zijn. Als we iets aan zijn kop beschadigen weet-ie misschien de weg naar die bunker niet meer terug te vinden.”
„Luister es, Bobbie - ik heb onderweg hierheen al een paar uur achterin liggen knorren. Ik kan er weer effe tegen. Zo meteen moet Jan stoppen voor benzine. Dan klim ik achterin en let op Parsons. Dan kun jij een paar uur tukken.”
„Graag!” zei Bob dankbaar. „Ik loop gewoon te slingeren op mijn benen.”
„Dat komt niet van de slaap, uil. Dat komt omdat je in een rijdende auto staat.”
„Rijden we dan al?” vroeg Bob op verbaasde toon.
Arie loerde hem scherp aan door het luikje. Hij kende zijn vriend Bob machtig goed, maar ditmaal was hij werkelijk niet in staat, uit te maken of die nu een mopje tapte of dat hij werkelijk zo suf was. Het een kon net zo goed als het ander. Als je langer dan 36 uur achtereen geen slaap kreeg, kreeg je
last van de raarste verschijnselen. Dat wisten ze alle drie uit harde ervaring. Parsons leverde geen problemen op. Die was meteen op een van de matrassen neergevallen en sliep al - als een wegloperige hond met arm en been vastgebonden aan een zijstang van de zeildoeken kap.

* * *
Na het benzinetanken kondigde Jan plotseling aan, dat hij te moe was om verder te rijden. Dat verbaasde Arie totaal niet. Hij was aan de grens al zover geweest, dat hij met starende ogen aan het stuur zat, alleen met „ja” en „nee” antwoord gevend niet eens in staat, om een mopje te lachen. De dikkerd klom achter het stuur en zei: „Ga achterin maar op Parsons passen. Je kunt best zelf ook een tukje doen, als je je been maar aan het zijne vastbindt met een eind touw. Vertrouwen kun je die grapjas niet.”

Maar er gebeurde totaal niets en om kwart over drie daverde de truck Frankfort binnen. Arie begon langzamer te rijden en stopte geheel, toen hij een soort van broodjes- en koffiezaak ontdekte. Hij parkeerde op een daarvoor aangelegde strip, klom naar buiten en keek achterin de laadbak. Niets bewoog. Alleen wat dof gesnurk was te horen. De dikkerd maakte zich eventjes ongerust, klom naar binnen en inspecteerde. Hij kwam breed grijnzend weer naar buiten. Bob en Jan hadden Parsons tussen zich in genomen en hun gevangene, in wie het kostbare geheim van de juiste bunkerligging lag opgesloten, soliede aan hen bevestigd met einden touw om enkels en polsen. Zij lagen, bijna bewusteloos van moeheid, te ronken als een modern soort Siamese drieling.
Arie ging de broodjeszaak binnen en kocht een ontzagwekkende hoeveelheid voedsel: zes papieren zakken met broodjes dit-en-dat, een complete uit Holland geëxporteerde Edammer Kaas, een worst van bijna twee kilo, twee dozijn gekookte eieren compleet met zout, wat kartons flesjes Coca-Cola en twee dozijn repen chocolade. Jan Prins was er niet om hem
bezorgd op de vingers te kijken, dus de dikkerd kon zich ongestoord uitleven. Hij gaf een vette fooi toen alles ingepakt stond en bereikte daarmee, dat alles hem, door twee blonde diensters, met buigingen en strijkages achterna werd gedragen. Het werd nog netjes voor hem in de cabine gestouwd, ook. Arie stond er breed en vettig lachend, bij te kijken, als iemand die weet hoe het hoort. De twee blonde diensters lachten ook.
„Sie sehen ja aus wie ein Pasja!” zei een van hen.
„Pasja!” zei Arie, die wat te binnen schoot. „Bin ich ja auch!” Het bundeltje vuil goed dat Jan en hij mee uit het „Stateside” hotel hadden genomen, lag in het bagagebakje achter de zitting. Arie trok aan de slip van een badhanddoek die er uitstak, sjorde de handdoek te voorschijn, zei: „Pass ’mal auf!” vouwde de handdoek snel zoals hij het in het hotel had geprobeerd, en slingerde het ding om zijn hoofd. Het lukte meteen en het resultaat was verbluffend. Nauwelijks had hij de bad-tulband boven op zijn bol, vet gelaat of beide Duitse meisjes kregen zowat een stuip van het lachen.
„Emil! Kom mal ’raus und guck mal!”
Niet alleen eigenaar Emil kwam naar buiten - een stuk of wat broodjes worst- en koffieklanten kwamen ook naar buiten.
„Seh mal! Der dicke Pasja aus Holland!”
Arie kruiste de machtige armen, zette de benen wat uiteen en om een of andere reden was het effect dusdanig koddig dat geen mens uit het gezelschap - waarvan iedereen hem met die massa eetwaren naar buiten had zien gaan - zich goed kon houden. Er werden wat mopjes getapt waarvan Arie de helft niet verstond, maar inmiddels vond hij het welletjes. Hij breidde dus de armen uit, zei:
„Salaam Aleikum!”
rukte het portier open en reed weg met groot uitlaatgeronk, het Duitse publiek lachend en knieënkletsend achterlatend. Hij reed Frankfort door, tot aan het begin van de weg naar Wiesbaden, parkeerde rechts, stapte uit en begon achterin Bob te porren:
„Hei! Ho! We zijn Frankfort door. Maak onze gids wakker! Waar nu heen?”
Dat algemeen wakkerporren ging met enig gekreun en geknor gepaard, maar ten laatste kwam iedereen toch overeind.
Bob was de eerste, die de vuisten, waarmee hij in zijn ogen had zitten wrijven, liet zakken en verschrikt omhoog staarde:
„W... wat heb JIJ op je kop?”
„Tulband,” zei Arie.
„Waar is dat goed voor?”
„Ik leef me alvast in in de rol van pasha. Of die van Ali Baba, als je dat liever hebt. Zijn we op weg naar onze schatkamer, ja of nee?” „Een van de Veertig Rovers hebben we hier in elk geval bij ons,” bromde Jan. „Ga nou niet zo achter het stuur zitten, dikke, of zo meteen komt een of andere nieuwsgierige verkeerspolitieman op je af. Wat kopen we voor die lol?”
„Ik ben intussen wel vier politieauto’s tegengekomen en die grijnsden allemaal vriendelijk tegen me,” zei Arie. „En als ze wat vragen verklaar ik, dat we met dit transport meubelen onderweg zijn naar Pakistan.” „Weet je wat JIJ bent?” vroeg Jan Prins knorrig.
„Nee,” zei Arie vriendelijk. „Wat?”
„Gek!” zei Jan met overtuiging. „Stapelgek.”
„Pah,” zei Arie geringschattend. „Van die akelige, normale alledaagse jongetjes als jij kunnen helemaal niet oordelen over geniale waanzin als de mijne. Parsons - opstaan! Voorin. Tussen Bob en mij in. En zeggen hoe we rijden moeten. Nu gaat onze speurhond aan de lijn zijn kunsten vertonen. Niet op het slappe koord, maar áán het slappe koord!” Hij gaf een fikse ruk aan het touw.
„Hei! Kijk uit! We zitten nog aan elkaar vast.”
Bob begon de knopen los te maken.
„En ik?” informeerde Jan. „Wat doe ik?”
Arie begon zich ook met het touw bezig te houden. Parsons zat hem met grote ogen aan te kijken. Het tafereel van dat
bolle, slimme gelaat onder die badstof-tulband scheen hem mateloos te boeien.
„Slaap jij maar verder, jongetje Prins. Het heeft ook grote voordelen als er dadelijk tenminste één van ons volkomen fris is.”
„Merci,” zei Jan dankbaar, rolde zich opzij en sliep meteen weer in, nog voor het touw rond zijn enkel geheel was losgeknoopt. Zij lieten een lus van het koord om Parsons’ enkel zitten, want zij vertrouwden de nukken en wisselvalligheden van dat heerschap nog steeds geen haar, loodsten hem de cabine binnen en legden zijn enkel stevig vast aan het voetstuk van de handrem.
„Eerst naar Wiesbaden,” zei Parsons, en geeuwde.
Arie schakelde in en wees over zijn schouder:
„Achter je, in de bagagebak, ligt Coca-Cola en eten.”
„Geniale vent,” mompelde Bob. „Ik rammel alweer van de honger.” „Da’s altijd als je een tijd te weinig geslapen hebt. Dan moet je die energie weer aanvullen op een of andere manier. Slapen of eten!” „Hoe kom jij dan zo vet? Eet jij in je slaap?”
„Ik bouw een voorraad reserve-energie op,” verklaarde de dikke. „Dan kan ik daar op teren tijdens de periodes dat ik voor drie moet denken.” „Niemand denkt met spek, dikke.”
„Dat kan zijn,” erkende de dikke. „Maar zo nu en dan krijg ik de indruk, dat jullie het met je hoofd ook niet kunnen.”
Parsons geeuwde weer en dook haastig weg, toen van de andere kant een Amerikaanse legerwagen kwam aanrollen.
„Ik moet hier een beetje uitkijken. Stel je voor dat een van mijn vroeger kameraden me hier ziet zitten en me herkent.”
„Dat,” erkende Arie, „zou niet stroken met onze bedoelingen. Gelieve dus je snuffert een beetje uit de kijk te houden.”
Hij schakelde in en al kauwende, Coke drinkende, rijdende en met Parsons nu en dan diep wegduikende, waren zij een
half uur later in Wiesbaden. En van daar af nam Parsons het bevel over. De tocht ging ruwweg in Zuid-Oostelijke richting, eerst nog over een grote betonweg, maar na ongeveer een uur verlieten zij die, om een slingerende steenweg te volgen, die nu en dan door een dorpje voerde en een enkele keer over een oude, natuurstenen brug waar meestal het water vrij snel onderdoor spoelde, want het terrein begon hier al aardig heuvelachtig te worden.
„Hoe laat is het eigenlijk?” vroeg Parsons.
Arie keek op zijn polshorloge.
„Kwart voor vijf. Hoe ver is het nog?”
Parsons dacht eventjes na:
„Ik denk dat we zo tegen half zeven bij dat caféetje zijn waar we niet verder kunnen.”
„Hoezo niet verder kunnen?”
„Nouja - we kunnen wel een eindje met de auto verder, maar dan wordt het klauteren. Tegen berghellingen op.”
„Halen we de plaats waar die bunker ligt nog voor donker?” „Geen kwestie van.”
Arie trapte het gaspedaal wat verder in. Een minuut later zei hij kort: „Bob - kijk uit naar een garage of een gereedschapswinkel. We moeten een stel flinke zaklantaarns kopen en desnoods wat reserve-batterijen.” Bob nam een ferme slok uit een flesje Coke en knikte alleen maar. Tien minuten later, in een klein, schilderachtig dorpje met een kerkje tegen een berghelling en wat huizen uit vierkante gehakte blokken steen, zagen zij wat zij zochten: een smederij, annex motorfietsenzaak. Arie ging er binnen en kwam een paar minuten later weer naar buiten met vier nieuwe staaflantarens, zo lang als zijn onderarm, en een kartonnen doos vol losse batterijen.
„Laat nu de zon maar ondergaan,” zei hij tevreden.
De truck ronkte verder. Jan Prins, achterin, ronkte eveneens.

* * *
Het werd steeds makkelijker rijden. De slingerende, hellende wegen werden prachtig verlicht door de zon die heel laag achter hen boven de horizon hing en verkeer was er hier heel weinig: een enkele vrachtauto en wat scooters en bromfietsen en natuurlijk de onvermijdelijke Volkswagens en nu en dan de even onvermijdelijke Mercedesen. Ver voor hen uit lagen de met bossen overgroeide ruggen van bergen tegen de diepblauwe avondhemel.
De weg waarop zij nu reden slingerde in een zwakke spiraal om een berg heen.
„Pas op,” zei Parsons. „Rond de volgende bocht wordt het terrein ineens plat. Net of er een groot stuk uit de berg weg is. Daar ligt het hotelletje waar ik het over had.”
„En de weg loopt door?”
„Ja - die gaat verder de berg op en wordt dan een soort bergpad. Waar de autoweg ophoudt is een pracht van een uitzicht over een vallei en een soort rond, vlak stuk waar je met je auto kunt komen.” „Wat doen we, Bob?”
„We rijden inééns door,” zei Bob kortaf. „Zover we kunnen.” Arie knorde instemmend, en de vrachtwagen ronkte verder, de kromming van de weg volgend tot onverwacht de berghelling naast hen terugweek en de hellende weg uitkwam op een bergplateau, zo groot als een paar voetbalvelden, ingesloten door de wanden van de berg zelf. Het hotelletje, half van hout en half van steen, zag eruit of het samen met de berg was geschapen - zo precies paste het, wat kleur en stijl betreft, in deze omgeving. Maar Arie en Bob gunden het nauwelijks een blik, en de truck ronkte het gebouwtje voorbij, naar de weg die aan de overzijde van het plateau verder het bergland in voerde. De zon hing nu al zo laag dat lange, diepe schaduwen tussen de berghellingen bleven hangen. Alleen de hoogste toppen van de bergen in de verte vingen nog wat van het laatste, gouden licht op.
„Als ze ons daar hebben zien voorbijkomen, zullen ze wel denken: waar moet een verhuiswagen in vredesnaam naar toe, op dit verlaten eind doodlopende weg?”
„We zeggen gewoon dat we heel luxueuse kampeerders zijn,” zij Arie. „Wij kamperen met een meubeltransportauto.”
Parsons hoefde nu niets meer te zeggen, want er was geen keuze meer mogelijk: hun weg voerde slingerend omhoog en werd langzaam maar zeker ingesloten tussen hoge sparrebomen, waartussen het zo donker was, dat Arie zijn koplampen aanstak. Konijnen schoten schichtig weg voor de lichtbundels en eenmaal stond een hert verbijsterd tussen de bomen tegen het licht in te staren vóór het met een wilde sprong de veiligheid opzocht.
„Kalmaan nu - dadelijk houdt de weg op.”
De weg, die hier eigenlijk weinig meer was dan een bospad, bereikte de kam van een bergtop en op die plaats waren de bomen over een oppervlakte, zo groot als een stadsplein, weggekapt. Arie trapte op de rem en liet de truck doorlopen tot zij, plotseling remmend, vanuit hun cabine neerkeken in een kilometers lang en honderden meters diep dal, waardoor in het midden een riviertje slingerde, nog juist zichtbaar in het snel minder wordende avondlicht.
„Kijk,” wees Parsons. „Het pad loopt dóór en aan de andere kant het dal in. Dan lopen we langs het riviertje en een kilometer of wat verderop gaan we links tegen de helling op. En dan maar klimmen. Drie hellingen. Dan komen we aan de plaats, waar die aardverschuiving is geweest.”
Arie had de armen plat op het stuurwiel liggen en keek uit over de schemerige vallei:
„Hoe lang is dat lopen en klimmen, van hier af?”
Parsons krabde zijn in:
„Nou... een uur of twee, drie.”
„Frisse morgen!”
Bob zei droogjes:
„De hoofdzaak, Arie, is dat wij WETEN waar die bunker ligt. En dat moet zo gauw mogelijk.”
De dikkerd zuchtte en opende het portier.”
,Maak jij Parsons los? Maar houd hem aan het touw!”
„Reken maar!”
Arie haalde de zaklantarens uit de cabine, daarna wat van de proviand en begon vier pakken te maken. Bob liep met Parsons achterom en ging Jan wekken, die eventjes later, suf en wankel van het slapen, aan kwam sjokken.
„Is het al zowat donker? Waar zijn we hier?”
„Zover als de auto ons brengen kan,” zei Arie kort. „Hier is voor elk van ons een lantaren. En vier pakken etenswaren. Een flesje of wat Coca-Cola stop je maar zolang in je broekzak.”
Jan verrichtte die handelingen bijna mechanisch - op grond van jarenlange ervaring. Hij probeerde zijn lantaren en vroeg:
„En wat nu?”
„Wandelen. Domweg sjokken ,sjouwen en klauteren. Met Parsons als gids.”
„Ik hoop voor hem,” zei Jan knorrig, naar beneden starend in de kilometers lange diepte van de bergvallei, „dat hij de waarheid heeft gesproken. Want als hij me die klauterpartij voor niks laat maken, dan rijd ik hem persoonlijk naar de Brenner Pas en smak hem in de diepte.” „Mijn verhaal klopt heus wel, hoor,” zei Parsons. „Maak je geen zorgen.”
„We zullen het gauw weten,” zei Bob. „Hoe vlugger we doorlopen, hoe gauwer we het weten.”

* * *
De afdaling in de vallei verliep vlot genoeg en het afleggen van de kilometers langs het riviertje eveneens. Alleen de voorste man had het licht van zijn lantaren af en toe nodig. Na een tijdje zei Parsons: „Nu komt er dadelijk een rotsblok aan de kant van het water waar de rivier met een bochtje omheen stroomt. Daar gaan we linksaf tegen de helling op.”

„Ik hoor het al,” zei Bob eventjes later.
Zij hoorden het alle vier vóór hen uit in het nu bijna volslagen duister: het zachte murmelen en kabbelen van stromend water dat over en tussen stenen door loopt. „Hier is dat rotsblok!”

„Een knaap van een rotsblok ook! Het lijkt wel een flatgebouw.” „Ik heb toch niet gezegd hóé groot het was,” zei Parsons verontschuldigend.
Arie klopte hem bemoedigend op de schouder:
„Ga zo door, mijn zoon en je krijgt dadelijk een extra hard ei van mij.” Maar nu was het gemakkelijke deel van de tocht ook meteen voorbij dat bleek alras. Van boven af, en van anderhalve kilometer afstand, had deze helling er vrij vlak en egaal uitgezien, maar dat was gezichtsbedrog, veroorzaakt door de afstand en gedeeltelijk door de schemering. Het terrein lag vol met grote en kleine stenen, rotsblokken, met hier en daar, als surprise, een onverwachte kuil of een gat.
„Luister eens!” zei Jan geschrokken, toen zij een minuut of tien aan het klimmen waren. „Hier komt geen auto ter wereld door of overheen.” „Daarom komt hier ook zowat geen mens,” zei Parsons. „De mensen en de toeristen gaan gewoon niet verder dan zij per auto of scooter kunnen komen. Dat hebben we al vaker gemerkt.”
„Maar hoe moeten wij dan ooit met een truck bij die bunker komen?” „Dat kán ook niet,” zei Parsons. „Anders hadden wij het wel gedaan. Wij haalden die losse schilderijen met de hand naar beneden en laadden ze dan in een jeep. Met een jeep kun je beneden langs de rivier rijden. Tot aan dat rotsblok.”
„Rupsbanden,” zei Bob. „Bij dag. Dat is het enige. Iets op rupsbanden. Een halftrack of een artillerietrekker zoals de DAF ze maakt. En dan overdag, zodat je kunt zien waar je rijdt. Dan kom je er.” „We kunnen beter ineens een zwaar model bulldozer nemen,” zei Jan bitter. „Of misschien moeten we van alle technische snufjes afzien en ineens terugvallen op muilezels.”
„Nou, we hebben jou toch?” zei Arie. „Stop, jongens - mijn tulband raakt los.”
„Barst toch met je tulband. Waarom heb je dat gekke ding nog steeds op, eigenlijk?”
„Een geval van: hoe hoort het eigenlijk?” verklaarde Arie. „Sommige mensen vinden nu eenmaal dat je op de gelegenheid gekleed moet zijn. Een bruid in het wit; op een begrafenis ga je in het zwart - in zee zwemmen doe je in een zwembroek en schatkamers betreed je in Ali Baba-gewaad. Met tulband.”
„Och, rol om.”
Verschillende malen tijdens hun klimtocht rolden zij werkelijk om, hetgeen dan met het slaken van minder nette uitdrukkingen gepaard ging. Maar al met al vorderden zij gestadig. De eerste helling was genomen - zij staken een paar honderd meter lang een betrekkelijk vlak stuk terrein over, dicht begroeit met stugge struiken, waarvan de takken in hun knieën prikten of aan hun broekspijpen bleven haken. Dan kwam een tweede helling, nog iets steiler dan de eerste. Maar deze had minder rotsblokken en meer boomgroei. De bundels van hun lantarens zwiepten heen en weer tussen boomstammen en struiken. „Het wordt hoe langer hoe fijner,” constateerde Jan. „Hoe worden wij verondersteld, ooit met een voertuig door zulk een bos heen te komen? We kunnen beter meteen op zoek gaan naar een afgedankte Sherman tank. Of wat kisten dynamiet om de hele zaak plat te blazen.” Die opmerkingen van Jan waren zo duidelijk, dat niemand er commentaar op gaf. Transport was hier uitgesloten! Althans per voertuig en tenzij er een andere weg kon worden gevonden.
„Heizeg!” hijgde Bob, toen zij al een aardig eind tegen deze helling waren opgeklommen. „Parsons! hoe wil jij eigenlijk in deze duisternis de ingang van die betongang vinden?”
„That’s not so difficult,” zei Parsons. „Dat heeft Jerry heel handig gedaan.”
„O, lieve help,” kreunde Jan. „Daar heb je Jerry weer.”
„Die heeft witte stenen genomen. Er lagen nogal wat van die witte klompen vuursteen, weet je.”
„Ja, ik ken dat soort.”
„En die heeft-ie, tussen ontwortelde boomstammen in, neergelegd. In een rechte lijn. Iemand die het niet weet ziet niets bijzonders. Maar vanaf de eerste steen kun je telkens zonder moeite de volgende vinden.”
„Hm!” bromde Bob.
Daarna zei niemand meer wat. Zij hadden hun adem veel te hard nodig voor klimmen en klauteren. Deze helling was ietwat hoger dan de voorgaande en toen zij de top ervan bereikten, droop het zweet van alle kanten van hen af en Parsons hapte zowat naar lucht:
„Laten we hier alsjeblief even rusten.”
Niemand vond dat een onredelijk verzoek. Zij zegen op de grond en peuterden flesjes coke open.
„Ik ril nu al als ik aan de terugweg denk.”
„Ik ril al als ik aan de volgende helling denk.”
„De volgende is die waar we zijn moeten,” zei Parsons. Dat was een algemeen verheugend bericht.
„Ik dacht dat je zei dat er drie hellingen waren.”
„Dat is toch ook zo. Die nu komt is de derde. Daar ligt de bunker in. We moeten hier een eindje naar beneden, en daar loopt een heel smal watertje. Een soort beekje.”
„Wat? Helder water?”
„Oja. Het komt uit de grond borrelen. En precies waar het uit de grond komt moeten wij gaan klimmen. Daar beginnen de witte stenen. Jerry zei dat daar vroeger een rivier was geweest, maar die was door de aardverschuiving bedolven en die beek was ervoor in de plaats gekomen.”

Jan dronk ijlings zijn tweede flesje Coke leeg. „Dan behoef ik ook niet zuinig te zijn met drinken. Dat flesje kan ik weer in de beek vullen.”
„Kom op, jongens - nog even de tanden op elkaar.”
Grommend kwamen ze alle vier weer overeind. Weer speelden de lichtbundels over het terrein. Het ging vrij steil naar beneden, tot heel onverwacht het terrein vóór hen van aard veranderde. Er kabbelde een beekje van iets meer dan een meter breed en aan de overkant daarvan rees een vrij steile wal op, bestaande uit losse aarde, wortelkluiten van struiken, stenen, rotsblokken en hier en daar een boomstam, die met de afgescheurde takken en soms met de wortels uit de wal omhoog stak. „Hier is de aardverschuiving tot staan gekomen,” wees Parsons. „Nu moeten we langs dat beekje tegen de stroom in tot waar het begint en dan tegen de wal omhoog.”

Nog geen honderd meter naar links vonden zij een soort poel waar het water uit de grond opwelde. Parsons liep eromheen, liet het licht van zijn lantaren even op de schuine aarden wal spelen en begon te klimmen.
„Het is maar een paar meter hoog,” zei hij. „En de rest is niet eens zo erg steil. Alleen moet je telkens over bomen klimmen. Er is hier een compleet bos naar beneden komen schuiven.”
Alles wat hij vertelde klopte als een bus en geen van de drie jongens twijfelde meer: dit was werkelijk de juiste route, anders had Parsons nooit zo precies kunnen weten wat er uit het duister zou komen opdoemen. Zij klommen tegen de lawinerand op en betraden een terrein dat vaaglijk, in hun zaklantarenlicht, de indruk maakte van een bosterrein waarop een dagenlange veldslag had gewoed. Bomen, zo dik als mansrompen lagen gebroken of in tweeën gespleten in en op de aarde. Sommige stonden met de schoongeregende wortelstronken omhoog de lucht in - weer andere waren in de lengte gebarsten en in de wijde spleten waren stenen beklemd geraakt. Parsons zocht even met zijn zaklamp en bukte zich:
„Hier ligt de eerste steen.”
Het was een gewone, ronde, witte vuursteen, iets groter dan een mansvuist, zoals men ze met duizenden op de Veluwe kan aantreffen. „Jerry heeft alleen maar ronde, witte gebruikt,” zei Parsons en begon tegen de helling op te lopen. Hij klom over een liggende boomstam heen, keek weer even rond en wees op een tweede witte steen. „Zie je? Telkens een liggende boomstam en dan weer een steen. Je kunt niet missen, want als je iets verkeerd doet, vind je geen stammen en geen witte stenen meer en dan ga je vanzelf terug naar de plaats waar je vergissing begonnen is.”
„Verduiveld link bekeken,” zei Jan zacht tegen Arie. De dikkerd knikte. Maar veel zin in praten hadden zij niet, want nu het doel van hun tocht zo nabij was, werd de spanning te groot. Parsons vergiste zich één keer en moest even zoeken tot hij weer op de juiste opeenvolging van stammen en stenen stiet, maar toen ging het ook in één ruk door naar boven... schijnbaar eindeloos. Tot hij, volkomen onverwacht, hoewel ze er al die tijd vol spanning naar hadden uitgekeken, stilstond en met de lamp een kluwen struiken bescheen dat zich op geen enkele manier onderscheidde van andere half bedolven kluwens struikgewas die zij onderweg waren gepasseerd.
„Hier is het. Onder die struiken.”
„Weet je het zeker?”
„Oja. Wat dacht je? Haal die struiken maar weg. Hou mijn lantaren maar even vast.” - Parsons gaf de lamp aan Bob, en scheen met nieuwe geestdrift bezield, nu hij weer op de plek stond waar al zijn schone dromen waren begonnen. Hij viel op zijn knieën en begon met de handen te graven, zand, aarde en stenen wegsleurend. Binnen tien tellen hadden Bob, Jan en Arie hun lantarens tussen stenen zo klem gezet, dat die deze plaats van de helling beschenen en waren eveneens aan het delven. Met zijn vieren waren ze er gauw mee klaar. Zogauw het zand weg was, konden zij de camouflagestruiken opzij trek
ken en vóór hen gaapte de afgebroken rand van wat kennelijk eens een gang van gewapend beton was geweest.
„Alsjeblief!” zei Parsons, met een melodramatisch gebaar. „Dáár hebben we alles uitgehaald.”
De drie vrienden stonden eventjes, als in ontzag, te kijken, grepen dan hun lantarens en dromden op de ingang af. Maar om een of andere reden was het toch Arie, die, met de tulband op, de voorrang had. „Ali Roos als Arie Baba!” zei hij plechtig, bukte zich om zijn tulband niet te verliezen en betrad de gang.
Het was precies zoals hen was verteld. Eerst een stuk gang, dóór en dóór vochtig en beschimmeld, dan een deerlijk verroeste stalen deur die bijna geheel openstond...
„Heizeg!” kwam de stem van Jan van achter hem. „Merk je dat deze gang schuin omhoog loopt?”
„En wat zou dat?”
„Als er vocht langs de wanden druipt, loopt het niet naar binnen, maar naar buiten weg. Al zijn leven hebben er kleine drainagegaten in de vloer gezeten.”
Arie gaf geen antwoord, want die was inmiddels in de schatkamer aangeland. De lucht was vochtig en verschrikkelijk muf, maar verder ging het best. De bundels van hun lantarens speelden rond door de holle ruimte.
„Moet je kijken! Een marmeren leeuw!”
„Man - wat weegt dat ding wel niet!”
„Meer dan duizend kilo. Véél meer.”
„En daar twee complete standbeelden! Wat is dat voor een raar groen spul?”
„Brons. Maar helemaal groen uitgeslagen van het vocht.” „En hier heb je die zinken kisten waar de schilderijen in hebben gezeten. Opengescheurd als sardineblikjes. Man! Er zitten nog schilderijen in, ook!”
„Ja,” zei Parsons, op droevige toon. „We hebben niet alles eruit kunnen halen.”
„En moet je dáár kijken! Kandelaars en vazen.”
„En hier reliëfwerk.”
Jan was intussen de wanden aan het bekijken.
„Dubbel,” zei hij. „Dubbelwandig.”
„Dubbelwandig?”
„Om droog te houden. Het water loopt tussen beide wanden naar beneden en door een gat onder de vloer weg. Anders was het hier al veel natter geweest.”

Zij snorden nog een beetje rond, zoals altijd gebeurt in dat soort gevallen, maar nadat zij een vaas hadden opgepakt en een aai hadden gegeven over de manen van de marmeren leeuw was de lol er in hoofdzaak af.
„Wat doen we nou?”
„Tja... dat is me zowat. Hoe...”
„Precies. Hóé. Weet je nog dat we van plan waren, deze bunker voor onszelf te houden?”
Jan wreef zich over zijn neus met de palm van de hand. Dat liet een smerige veeg achter.
„Het plan was mooi, ja. Maar” - hij gaf een schop tegen het achterdeel van de marmeren leeuw, „hoe moeten we deze rommel eruit krijgen zonder dat het in de gaten loopt?”
„Daar hebben we een kraanwagen voor nodig met een takel.” „Precies. Die leeuw en die standbeelden naar buiten sjorren, dat is nog wel te doen. Maar we krijgen met geen mogelijkheid transport hier naar boven. We kunnen die leeuw geen schop onder zijn marmeren achterste geven, zodat-ie naar beneden holt! Geen enkel voertuig krijg je door dat bos en over al die gebroken boomstammen hier naar boven. Een tank. Dat is het enige. Of bulldozers. Die doen er dagen over. En dan hebben we zoveel herrie gemaakt dat iedereen in de buurt stiekum is komen loeren. En als we wat van die bullen beschadigen? De griekse en romeinse goden mogen weten wat die dingen waard zijn! Als het geen beelden van grote waarde waren, had men ze hier niet zo secuur in een speciale bunker opgeborgen.”
„Allicht.”
„Dus...?”
„Dus...”
„Het is nou wel heel leuk om een privé-bunker te hebben in CentraalEuropa, maar ik voel er al weinig voor om me elke keer een rotje te sjouwen, helling-op, helling-af als ik eens roverhoofdmannetje wil gaan spelen. Wat HEBBEN we aan dit ding?”
„Geen snars,” vond Bob. „Het heeft niet eens stromend water.” Jan en Arie staarden hem even stomverbaasd aan en vielen dan in elkaars armen van het lachen:
„Dáár moet je Amerikaan voor zijn! Hahaha!”
„Die gaan kamperen met een fles gedistilleerd water bij zich.” „En nemen biefstuk in cellofaan mee...”
„En gedesinfecteerd W.C.-papier.”
„En halen hun neus op voor bunkers zonder stromend water.” Bob stond met een zeer waardige uitdrukking op zijn gezicht af te wachten tot zij waren uitgelachen. Parsons leunde tegen de marmeren leeuw en stond met een knipmes zijn nagels schoon te maken. „Zijn de heren Europeanen uitgelachen?”
„De Oude Wereld is uitgelachen over de Nieuwe,” erkende Jan. „Zouden we dan wellicht spijkers met koppen kunnen gaan slaan?” Jan krabde zich in de hals met de kop van de brandende lantaren en klom boven op de marmeren leeuw. Parsons leunde nog steeds tegen de hals en maakte nagels schoon. Het scheen hem weinig meer te kunnen bommen, wat er gebeurde.
„Kijk eens,” zei Jan, wat vuil van de marmeren manen vegend. „We zitten natuurlijk lelijk onthand met die schilderijen die weken geleden al door de heren Miller, Parsons en Kresse verkocht zijn. Daar moet over gezwegen worden.”
„Asjeblief wèl,” zei Arie. „En daar moeten ze niet over zeuren. Ze mogen al heel blij zijn, dat deze rest boven water komt.” „Jaja,” zei Jan. „Maar als ze ons te pakken krijgen, komt er natuurlijk tòch gezeur. Wat dàcht je?”
Parsons werd nu ineens wakker:
„Luister eens!” vroeg hij geschrokken, „Jullie gaan dat hele verhaal toch zeker niet aan de politie vertellen?”
„Dat is nou precies wat we NIET zullen doen,” zei Arie. „Dat staat vast. Die boten van mijn vader en die hele smokkel moet erbuiten blijven. Daar is nou nèt alles om begonnen!”
„Tja,” zei Jan. „Weet je wat dan de beste methode is?”
„Geen idée. Wat stel jij voor?”
„We laten deze ingang open. Bob vertelde mij, dat hij Parsons terugbrengt naar zijn legeronderdeel met een verklaring dat Parsons een noodlanding heeft moeten maken, enzovoort.”
„Dat klopt,” zei Bob. „Dat krijgen we best rechtgepraat. Het is per slot van rekening zo gegaan, óók.”
„Juist. Dan hebben we nog een paar losse eindjes zoals een drie en zestig stuks Oude Meesters in een vrachtwagen van De Goederen uit Antwerpen. We klimmen dadelijk terug in die wagen, pakken een kleine, lege kist, stoppen die 63 schilderijen in die lege kist en spijkeren het ding dicht. Bob zetten we samen met die kist af in Wiesbaden of Frankfort. Hij neemt een taxi, gaat er met de kist in en geeft die af aan het bagage-depot van het station. Hij krijgt een ontvangstbewijs en dat sturen we, samen met een anoniem briefje over deze bunker aan de Chef van de Polizei in Frankfort. En laat dan de boel maar rollen.” „En de vrachtwagen?”
„We bellen dadelijk De Goederen op en zeggen dat hij morgen zijn vrachtwagen terugkrijgt als hij zich rustig houdt.”
„Ja - rustig houdt hij zich wel.”
„We zetten die wagen netjes ergens in Antwerpen neer met het contactsleuteltje in het slot en bellen hem op. Dan kan hij zijn wagen onbeschadigd gaan ophalen. Mooier kan hij het niet wensen.” Arie bromde:
„Hm. Klinkt niet slecht. De politie haalt de kist met de 63 schilderijen op en vraagt: „Wie heeft die hier afgegeven?”
„Antwoord: Een jonge Amerikaan in burgerkleding.”
„Hahahaha! Er zitten geloof ik tweehonderdduizend jonge Amerikanen in West-Duitsland die allemaal sprekend op Bob lijken. Juist. Laat de politie maar zoeken.”
„En deze bunker leeghalen.”
„Ze begrijpen er natuurlijk totaal niets van! Mensen die eerst zo’n bunker vinden, er 63 schilderstukken uithalen en die dan anoniem aan de politie sturen.”
„Het is juist de bedoeling dat ze er niets van begrijpen.” „Dit wordt de grootste criminele puzzle van de laatste 10 jaar.” „Doen we dat zo?”
„Zo doen we dat. Goed gehoord, Parsons?”
„Ik heb het allemaal gehoord,” zei Parsons mat. „Ik geloof wel dat het zo het beste is. Jammer, anders. Ik had er een aardig kapitaaltje aan kunnen verdienen zonder dat er een haan naar kraaide.” „Er hadden wèl hanen naar gekraaid,” verklaarde Arie. „Er kraaide zelfs al een rode haan naar. Mijn vader. Die kraaide huizenhoog. Als jullie niet net toevallig op de boten van mijn vader aan het smokkelen waren gegaan, was alles goed gelopen.”
„Ja, àls!” zei Parsons.
Bob stond de manen te aaien van de marmeren leeuw:
„Ik had toch eigenlijk wel zin, om als premie dit beest naar de United States te smokkelen,” zei hij. „Wat zou dat marmeren mormel prachtig staan bij ons in de voortuin in Pittsburgh!”
Arie sprong zowat een halve meter van de cementvloer. „Pittsburgh! Goeie genade! Er is iets dringends aan de hand met je vader in Pittsburgh! Toen ik vannacht Amsterdam opbelde kreeg ik de boodschap dat jij zo snel mogelijk naar huis moest bellen.” „Och, ja,” zei Bob. „Ik krijg natuurlijk weer eens de aanzegging dat ik naar huis moet komen.”
„Neenee, dan had mijn vader dat wel laten doorschemeren. Het was wèrkelijk dringend.”
„Toch geen ziekte of zoiets?”
„Nee, dat heb ik speciaal gevraagd, natuurlijk.”
Bob zwaaide kregelig met zijn armen:
„Mooie jongen ben jij. Waarom kom je daar NOU mee aandragen? Kan ik hier opbellen? Aan de staart van die leeuw soms?”
„Het schiet me nou pas te binnen.”
Bob stond op een duim te kluiven:
„Níét over naar huis komen en níét over ziekte. Vreemd. En het was wel dringend?”
„Oja. Beslist. Hij had die dag al twee keer opgebeld. Gisteren, dus.” Jan zei gekscherend:
„Misschien heeft je vader in Pittsburgh nu eens een klusje dat we moeten opknappen.”
„Dát zal het wezen!” zei Arie spottend. „Eerst mijn vader met al deze kunstboel en nu is jouw vader aan de beurt. Fijn om zulke zoons te hebben. Spaart je een hoop geld aan particuliere detectivebureaux uit.” „Ik zie mijn vader al!” zei Bob. „Die zit al jarenlang te piekeren over een manier om me UIT de avonturen te houden. Die zal er zèlf mee komen aandragen, ja. Die is gek.”
Men zegt wel eens dat vaders hun zoons niet begrijpen. Maar zo nu en dan begrijpen zoons hun vaders evenmin. Dat bleek wel heel duidelijk uit die laatste opmerking van Bob, want Vader Evers, directeur van een motor- en machinefabriek in Pittsburgh, had wel dègelijk een klusje, een heel dringend klusje zelfs, dat vertrouwelijk moest worden opgeknapt.
Het avontuur over dat Pittsburgse klusje van

Jan, Bob en Arie

leest u in:

HEIBEL IN HONOLOELOE

van dezelfde schrijver: Willy van der Heide

THIS EDITION © 1996/1999 BY YANKEE DOODLE & CO., LTD.