ARIE ROOS ALS GEHEIM AGENT

Kan men zich iets groteskers voorstellen dan de volvette, roodharige en sproetige Arie Roos in de rol van: Geheim Agent? Zijn massaal figuur was al van tientallen meters afstand in dichte mist herkenbaar — hij bood zelfs de meest erbarmelijke pistoolschutter een onmisbaar doelwit — zijn eeuwige honger en zijn voorliefde voor het praaien van taxi's maakten hem kostbaar in de onkostenrekening . . . en toch was het deze lachwekkende Arie Roos, die hals-over-kop werd aangezocht, in dienst te treden als Geheim Agent.

* * *
De meeste avonturen van het illustere drietal Jan Prins, Arie Roos en Bob Evers begonnen heel normaal. Bedrieglijk normaal. Dit speciale avontuur echter begon volslagen abnormaal doordat Arie Roos, om kwart over negen in de avond wakker werd gepord in de boottrein van Harwich naar Londen en even later op het Londense plaveisel stond met zo goed als geen cent op zak. Natuurlijk had de oerzuinige Jan Prins aan zijn gemakkelijk levende, royale dikke vriend al honderden malen somber voorspeld, dat die nog eens straatarm zou eindigen, maar dat was toch niet geheel hetzelfde. Arie bezat namelijk geld genoeg . . . hij kon er alleen op dat moment niet aan of bij komen. Om kwart over negen op dit gedenkwaardige avond op het Londense spoorwegstation was het de conducteur die Arie ontdekte. Hij liep met haastige stappen in de lengte door de corridor van de lege boottreinwagons, blij dat zijn zoveelste dienst was afgelopen en dat hij naar huis en haard kon, maar remde plotseling af, 5 deed twee stappen achterwaarts en tuurde door het spiegelglas van de schuifdeur. Hij vergiste zich niet: in de hoek bij het raampje zat een dikke, roodharige jonge knaap in elkaar gedoken te slapen. Hij rukte de roldeur opzij en stond eventjes op de laatstovergebleven passagier van zijn trein neer te kijken. De roodharige dikkerd zat met zijn schoenen vèrweg onder de zitplaatsen aan de overzijde — een regenjas hing boven hem aan een haak. De vette, rolronde armen, in een blauw tweed jasje, waren gekruist en het hoofd leunde schuin opzij tegen de regenjas. Om de linkerpols blonk een duur uitziend chronometerhorloge. De conducteur stak een hand uit en duwde tegen de ham-achtige schouder, zodat de roodharige jongen schudde als een trilpudding.

„Wake up, sir! Dit is het eindpunt. Londen. De trein gaat niet verder.”
Een schoonmaakster met een emmer en een veger kwam de treincorridor door stommelen, bleef eventjes hoopvol naar binnen staan gluren, maar liep teleurgesteld verder toen de dikke jongen geen lijk bleek te zijn, maar met een schok ontwaakte, de conducteur zag en onmiddellijk op zijn horloge blikte. „Londen? Jandokie . . . ik moet als een blok hebben geslapen!” De conducteur knikte zonder enig amusement en verdween uit de coupé, maar had nog geen vier stappen huiswaarts gedaan, of een luide brul deed hem op zijn weg terugkeren. De dikke, roodharige jongen stond met de regenjas over zijn arm midden in de coupé, omhoog kijkend naar de volslagen ledige bagagerekken.
„Ik had een koffertje bij me! Zo'n donkerblauw lichtgewicht vliegtuigkoffertje. Dat is verdwenen.”
„Tja,” zei de conducteur, voor wie het niet de eerste maal was dat hij een dergelijk verhaal hoorde. „Dat risico zit erin als u aan het eindpunt nog zit te snurken. U weet zeker dat u een koffer bij u had?”
„Ja natuurlijk!” zei Arie korzelig. „Trouwens — wie zit er nou zonder bagage in een boottrein? Als het nou een tram was...” De conducteur zuchtte, en ging ongeduldig van de ene voet op de andere staan.
„Kende u de mensen die bij u in de coupé zaten?”
Arie voelde in de zakken van zijn regenjas en verklaarde kribbig:
„Ik weet niet eens hoeveel er in zaten. Ik kom recht met het vliegtuig uit Hawaiï. Ik ben in Parijs geland en direct in de trein hierheen gestapt, en zowat meteen in slaap gevallen. Ik was bèk-af.”
„Tja . . . als u niet eens weet wie er bij u in de coupé hebben gezeten... U kunt natuurlijk aangifte doen bij het stationsbureau en bij de politie. Maar of dat veel zal helpen. . .” „Allright allright,” wuifde Arie, die wel voelde dat de man er alleen op uit was, zo snel mogelijk naar huis te komen. „Ik zoek het zelf wel verder uit. Wel te rusten.”
„Good night, sir.”
Arie bukte zich wat en tuurde door het lage boottreinvenster naar de gloed van Neonlicht die als een twintigste-eeuwse damp boven de huizenblokken van Londen hing. Dan haalde hij de schouders op en richtte zich weer op.
„Bedrijfsrisico,” mompelde hij, de treincorridor in lopend, „hoewel je zoiets nou nèt in Engeland niet verwacht. Alweer wat geleerd.”
Het lange perron lag vrijwel verlaten onder de hoge en vuile booglampen. Dit laatste gedeelte van de boottrein stond niet onder de overkapping en hoog, in de niet geheel heldere, vochtig-warme lucht stonden vaag wat sterren. Het zag er naar uit dat het later op de nacht wel eens licht mistig zou kunnen worden. Een sigaretrokende witkiel dook achter een postkarretje uit bij het zien van deze verlate reiziger.
„Bagage dragen, mijnheer?”

„Die draagt iemand anders al,” zei Arie. „Volgende keer beter.” Hij wandelde langzaam het perron af, links en rechts kijkend naar de aanplakbiljetten van Cadburry-Chocola, Players-sigaretten en Pyke-radiotoestellen, trachtend zich te herinneren wat er zoal in dat blauwe vliegtuigkoffertje had gezeten. In elk geval wat kleren, natuurlijk. Zowat allemaal splinternieuw. En zijn reischeques natuurlijk. Maar daar had een ander niets aan. Arie voelde in de binnenzak van zijn tweed jasje. Zijn paspoort had hij nog evenals zijn portefeuille. Maar contant geld? . . . Arie bleef naast een ijzeren pilaar staan, voelde nogmaals in zijn regenjaszakken en daarna in zijn broek. In Parijs had Jan Prins al hun financiën uit de knoop zitten trekken, het treinkaartje voor hem gekocht, hem reisgeld meegegeven in de vorm van reischeques en slechts een handjevol contant geld voor onderweg.

„Een reischeque kun je bij elke bank en in elk hotel verzilveren,” had Jan gezegd. „Léér dat nou. Een dief kan er niets mee doen en het is veel veiliger.”
En omdat het toch maar reischeques waren had Arie ze met wat reisgidsen en pocketboekjes in zijn koffer gestopt. Had hij daarentegen bankpapier bij zich gehad, dan zou dat in zijn portefeuille hebben gezeten in een binnenzak, en dan had hij het nu nog gehad.
„Nooit van mijn leven laat ik me ooit weer door die eeuwig zuinige, eeuwig secure Prins bekletsen!” bezwoer Arie halfluid, weer in beweging komend. „Die methodes zijn misschien geknipt voor hem, maar bij mij pakken ze falikant verkeerd uit.” — Hij telde het losse geld dat hij uit zijn verschillende zakken bijeen had gezameld. Hij had bij het wisselkantoor op de boot alles omgezet in Engels geld, en in zijn handpalm lagen nu vier stukken van een shilling, een halve shilling en vijf grote bronzen pennies, die merkwaardige Engelse muntstukken die evenveel waard zijn als vier cent in Holland, maar evengroot als een zilveren gulden. Arie liep verder, de muntstukken tinkelend opwippend in zijn hand, mompelend:
„Vier shilling en elf pence. Wat is dat in Hollands geld? Een dikke rijksdaalder. Als ik het zuinig aan doe, kan ik misschien bij het Leger des Heils slapen.”
Hij begon te grinniken toen het idiote van de toestand tot hem begon door te dringen. Hij had geld genoeg in Holland op de bank. Maar om daaraan te komen moest hij naar een andere bank. En dit was een eigenaardigheid van banken, dat die om half tien in de avond dicht plachten te zijn. Opbellen of telegraferen kon hij evenmin want elk telefoongesprek of telegram naar Holland kostte al meer dan hij op zak had. En telegraafkantoren geven geen crediet. Hij kende kip nog kraai in Londen en in een hotel kon hij, zonder iets anders bij zich dan een regenjas, ook niet terecht. Zonder bagage lieten ze je vooruit betalen, als ze je tenminste niet kenden . . .
Arie liet de vier shilling en elf pence terugglijden in een jaszak, strekte zijn rug en liep snel op de tunnelmonding af die naar de uitgang leidde.
„Als je altijd geld op zak hebt wordt het leven ook veel te gemakkelijk,” zei hij tegen zichzelf. „Het werd hoog tijd dat ik weer eens leerde me losjes te bewegen zónder een knoedel bankpapier.”

* * *
Arie stond stil buiten de uitgang van het Londense station en keek aarzelend eerst links, dan rechts, want het was hem allemaal even vreemd. Een taxi kwam bijna geluidloos aanrollen en stopte bijna vlak voor hem. Een man met een bolhoed op en een dunne overjas aan van dure donkerblauwe stof stapte kalmpjes uit, klemde een actenmap onder de linkerarm en wandelde vlak langs Arie het station binnen, een vage geur van goede sigaren en eau de Cologne achterlatend. Met de opgewekte bewegingen die volgen op een goede fooi sloot de chauffeur zijn portier, en keek dan zijwaarts naar de dikke Arie, die met de regenjas over de arm stond toe te kijken.

„Taxi, sir?”
„Nee,” antwoordde Arie opgewekt. „Ik zoek een cafeetje of zoiets waar je voor vier shilling plus een duur horloge onderpand een paar uur stuk kunt slaan zonder je stom te vervelen. Bestaat er zoiets in Londen?”
De chauffeur, een korte, gedrongen man met een korte jekker aan en een vettige uniformpet op, keek Arie eventjes onderzoekend aan, blikte dan de straat over, zag geen enkele andere klant, keek weer naar Arie en zei plotseling:
„Ik mag hier niet blijven staan. Stap even in.”
Arie bukte zich zonder merkbare verbazing, opende het achterportier terwijl de chauffeur achter het stuur gleed en voelde de taxi al wegrollen terwijl hij de deur dichttrok.
„Kijk,” begon de chauffeur, met een hand sturend en de andere arm op de rugleuning. „Wat voor landsman bent u?”
„Hollander. Ik ben net met de boottrein aangekomen. Heb in de coupe zitten slapen en toen ik wakker werd had iemand mijn koffertje met travellers cheques gejat. Ik moet tot morgenochtend onder dak. De chauffeur zwenkte met de ene hand behendig langs een zware bus en mompelde:
„Ik zou misschien wel kunnen helpen . . . Mag ik dat horloge van u eens zien?”
Arie gespte het dure Zwitserse chronometerhorloge los en reikte het over.
„Aardig klokkie,” constateerde de chauffeur. „Ken u zich tot morgenochtend redden? Moet u een hotel hebben?”
„Dat is niet eens nodig. Ik ben al klaar met een café of zoiets waar ik Amsterdam kan opbellen. Dan sturen ze me wel telegrafisch geld hierheen.”
„Het is een goed klokkie,” zei de chauffeur weer. „Kijk es jongeman . . . ik bekijk altijd zo'n beetje mijn mensen, hè. Ik ben zelf ook arm geweest en er gebeuren een hoop rare dingen in het leven. Ik zal u twee pond lenen tot morgenavond. Maar ik houd zolang dit horloge. Tot morgenavond.”
„Dat hoeft niet eens. Morgenochtend heb ik al weer geld.” „Maar ik heb nachtdienst. En overdag slaap ik. Zes uur ken u bij mij thuis terecht. Om het terug te halen.”
„Ik snap het,” zei Arie. „Afgesproken. Ik vind het nog reuze geschikt van je, ook.”
De chauffeur reikte opzij, klikte het plafondlampje aan en haalde een versleten leren portemonnaie uit zijn zak, terwijl hij met de andere hand naar de trottoirband stuurde.
„Meneer —- iedereen ken wel eens pech hebben. Maar denk eraan: een man een man — een woord een woord. Morgenavond zes uur bent u bij me geweest op dit adres. . .” Hij krabbelde zijn naam en adres op de achterzijde van een beduimeld visitekaartje dat blijkbaar van iemand anders was:

J. G. Perkins,

South Tower Street 411.

„Vierhonderd en elf,” zei Arie halfluid en zat twee tellen op dat huisnummer neer te kijken eer hij besefte wat er voor vaag bekends aan dat getal was: met 4 shilling elf pence was hij het station uitgekomen. De chauffeur overhandigde Arie twee briefjes van een pond. Arie vouwde visitekaartje en geld ineen en schoof het smalle bundeltje in het borstzakje van zijn tweed jasje.
„En deze rit rekent u dan morgen ook meteen maar af.” „Je zult er geen spijt van hebben, daar kun je op rekenen,” beloofde Arie.
De chauffeur zat recht voor zich uit te kijken, met de handen plat op het stuurwiel.
„Dat moet u zelf weten, mijnheer . . . Een man een man — een woord een woord.” — Hij begon het horloge om zijn rechterpols te gespen. Arie zwaaide het achterportier open en bukte zich om de taxi te verlaten, toen zijn blik viel op de vloer van de wagen, vrij helder verlicht door het nog steeds brandende plafondlampje. Arie keek wat aandachtiger, bukte zich en tuurde weer. Naast de welving in de grijsbeklede vloer waarin bij dit soort auto's de aandrijfas wentelde, lag een opgevouwen biljet. Hij raapte het op.
„Heizeg — ik vind hier een bankbiljet van vijf pond in je wagen.”
De chauffeur wendde zich kalmpjes halfom en zat naar de voorbijganger op de stoep te staren. Arie hield het opengevouwen in zijn blikveld.
„Asjemenou. . .” Hij hief traag een hand, bekeek het biljet van beide kanten en bleef zo enkele tellen lang zitten. „We weten in ieder geval zeker dat u het niet kunt hebben laten vallen.” Arie begon te lachen.
„Helaas,” stemde hij in. „Weten we dat met grote zekerheid. Is het niet van jou?”
De chauffeur schoof zijn vettige pet achteruit en begon zijn hoofd peinzend te krabben.
„Dat is te zeggen . . . Nee. Ik heb er de hele dag nog niet een van vijf pond in handen gehad. . .” (Hij dacht verder terug.) „Met die voorlaatste klant heb ik buiten de wagen afgerekend. . . Die juffer in Kensington ook. Het moet nog van vanmiddag zijn. Kijk es . . . eigenlijk hep u het gevonden. Wou u het naar de politie brengen?”
„Dank je feestelijk. Het is jouw taxi. Zorg jij er maar voor.” De chauffeur knikte. Arie had niet anders verwacht. Hij wrong zijn dikke lichaam met enige moeite naar buiten, hief een hand als afscheidsgroet en begon met de voetgangersstroom mee de straat af te lopen, onderwijl zijn regenjas aantrekkend, want het was hier heel wat koeler dan in de trein. De veelkleurige Neonreclames hadden een lichtfloers rond hun buizen, alsof er een regendamp of heel fijne mist in de lucht hing.
„Zo is nu heel het leven,” zei Arie halfluid in zichzelf. „Een onlogische aaneenschakeling van pech en redeloos geluk.” — Hij stond stil op de stoeprand, verkende de straat aan de overzijde en zag een eind verderop de helverlichte ramen van een soort cafetaria. „Als ik eerst eens wat ging eten? Met twee pond zoveel kan ik een potje breken. En waarschijnlijk kan ik daar wel opbellen, ook.”

* * *
Er is geen volk ter wereld dat kans ziet, eetgelegenheden zo ongezellig te maken als de Engelsen. De cafetaria was halfvol en de lampen straalden een kaal en fel licht uit als in een soort fabriek. Arie kreeg aan een glazen hokje een bon van een juffrouw met stijf strogeel haar en hij merkte terloops op dat twee mannen die naast dat glazen hokje op wacht schenen te staan, hem aandachtig (hoewel ook een tikje tersluiks) bekeken. Hij meende eventjes dat het twee rechercheurs waren, die naar iemand zochten, maar daar leken zij ook weer het type niet naar. Arie ging zitten op de middelste van een rijtje lege krukken, stond weer op, trok zijn regenjas uit en fronste naar een kaart onder glas.

„Een Coca-Cola,” bestelde hij aan een juffrouw met uitbundige heupen en een leeg, vermoeid gezicht. Ze tikte met een potlood ongeduldig op de glasplaat terwijl Arie even nadacht. „En twee broodjes ei. En. . .” Hij wist maar al te goed dat allerlei soorten belegde broodjes zoals je ze in Holland had, in Engeland volkomen onbekend waren, las dus even de tarieflijst onder het glas en hoorde de juffrouw bits zeggen:
„Denkt u intussen maar na. Ik ben zo terug.”
Terwijl hij opkeek om te protesteren vlamde er rechts vlak naast hem een fel licht op. Na het jarenlang beleven van allerlei avonturen kwam Arie's reactie bijna onmiddellijk: hij dook naar links van zijn barkruk af en hief een elleboog beschermend omhoog (een beweging die onwaarschijnlijk snel werd uitgevoerd voor iemand van zijn dikte) en zag aan de andere kant van zijn nu lege barkruk het verbaasde gezicht van een fotograaf met een flitslicht op zijn camera, geflankeerd door een korte man met gepommadeerd haar, en in een donker costuum met een bloem in het knoopsgat. Arie zag hun gezichten gedurende een tel of wat strak staan van verbazing en dan uiteen wijken in spottend gelach.
„Komaan jongeman,” begon de dikke, op zalvende toon. „U hoeft niet zo te schrikken. We zijn hier in het hartje van Londen en niet in de onderwereld van Chicago.”
„Onze jonge vriend heeft teveel avonturenfilms gezien,” meende de fotograaf, zijn camera opheffend en opnieuw flitsend. Zijn blitzlamp was blijkbaar een van die elektrische apparaten die op hoogspanning werken en waarin je geen lamp hoeft te verwisselen. Arie kwam wat verlegen overeind, terwijl aan de overkant van de halfronde bar enkele mensen in de lach schoten en achter hem iemand een spottende opmerking maken. Hij klom weer op zijn kruk en zei knorrig:
„U behoort iemand toestemming te vragen of minstens te waarschuwen voor u hem fotografeert.”

De dikkige man maakte een kleine buiging, de handen met wasbewegingen in en tegen elkaar wrijvend naast zijn knoopsgatbloem.

„Aha . . . deze jongeman is buitenlander, hoor ik. U heeft volkomen gelijk, mijnheer en wij bieden ons dan wel onze verontschuldigingen aan, maar u verkeert in een bijzondere en niet geheel ongunstige positie, hetgeen u misschien zal verzoenen met was er is gebeurd. U is namelijk — wat u niet kon weten — sinds de opening van deze cafetaria de vier honderd duizendste bezoeker en wij zijn gewend, zulk een menselijke mijlpaal in de geschiedenis van dit bedrijf niet onopgemerkt te laten. Sta mij toe. . .” hij keek om zich heen als om zich ervan te vergewissen dat iedereen goed duidelijk hoorde wat er werd gezegd, nam een rol papier en een enveloppe uit zijn zak en reikte die aan Arie over „u een oorkonde aan te bieden, zoals aan elke honderd duizendste klant wordt gegeven, benevens een enveloppe met inhoud die u in staat zal stellen, nog enkele genoeglijke uren elders door te brengen. En wat u hier gebruikt of nog gebruiken wilt, is vanavond uiteraard geheel voor onze rekening. Alstublief . . . en mag ik thans u vriendelijk verzoeken nog eenmaal te poseren voor onze fotograaf, met een broodje worst in de hand waarvan u een hap neemt? . . . Juffrouw — een broodje worst en snel wat . . . Ziezo . . . alstublieft . . . happen graag. De foto is bestemd voor ons persoonlijk archief en bovendien een waardevolle documentatie voor een eventuele reclameuitgave. . .” De fotolamp vlamde nog tweemaal fel op tijdens de rad voortratelende woordenstroom . . . De fotograaf liet zijn toestel zakken en wendde zich af. De dikke man boog nogmaals vluchtig en besloot:
„Dat het u wèl moge smaken. Goeden avond.”

* * *
Arie zat weer op zijn kruk en had een beetje de pee in, want iedereen zat hem aan te gapen. Bovendien was Arie veel te slim om niet te vermoeden dat hij niet ècht de vier honderd duizendste klant was, maar voor die rol was uitgezocht vanwege zijn dik, gezond, rondgegeten gelaat. Je kon moeilijk met een reeks foto's van uitgeteerde hongerlappen als honderdduizendste klanten voor de dag komen. Arie stak de rest van zijn broodje worst in de mond maar nog steeds was zijn Coca Cola niet gearriveerd. De juffrouwen stonden op een kluitje samen te kletsen. Toen voelde Arie een hand op zijn mouw. De dikkige man stond er weer, met potlood en een notitieboekje. „Duizendmaal mijn excuses. Heeft u er bezwaar tegen, voor onze administratie uw naam en adres op te geven?”

„Sneeuwman,” zei Arie.
„Pardon?”
„Sneeuwman. Snowman op zijn Engels. Heinrich Sneeuwman.” Hij werd wat onzeker aangekeken. Arie spelde het woord Sneeuwman. De dikkige man keek hem wat onzeker aan, maar schreef.
„En uw adres?”
„ Florencia Hotel in Bangalore.”
„Banga . . . wàt?''
„Bangalore.”
„In eh . . . Voor-Indië?”
„Ik geloof het wel,” zei Arie. „Ze hebben er enorm veel honden.”
„Eh . . . juist, ja. En . . . dat het u uitstekend moge smaken. Neemt u me niet kwalijk . . . u heeft uw oorkonde laten vallen. En uw enveloppe ligt hier.”
„Dank u.”
Arie schoof de rol in een zijzak, de enveloppe in een binnenzak en vroeg zich af of hij nu metéén de tent uit zou wandelen. Maar waarom ook eigenlijk? Hij had een Coca Cola en twee broodjes ei besteld voor deze ganse komedie op hem werd losgelaten.
„Juffrouw!”
De juffrouw met de brede heupen en het verveelde gezicht kwam op hem af. Ze had nu een glimlach op haar wangen geschroefd maar het was duidelijk te zien, dat ze inmiddels nog een stuk minder geestdriftig was geworden dan de eerste maal, want nu was er aan Arie helemaal niets meer te verdienen. „Mag ik die Coca Cola en die twee broodjes ei?”
„En is dat alles, meneer?”
„Dat is alles, ja. En pak die broodjes maar in een zakje.” Het duurde een hele tijd. Arie zat met de vingers te trommelen, dronk zijn Coke op zodra die werd neergezet, schoof de twee broodjes in hun zakje in zijn jas en legde een shilling tip neer. „Kijk de volgende keer eens niet zo zuur,” zei hij. „Het kost niets en je blijft er langer jong bij.” Vervolgens wandelde hij de cafetaria uit zonder op of om te kijken.

* * *
„Wat een eettent!” zei hij tegen zichzelf, toen hij weer buiten liep. „Hoe hebben ze ooit vier honderd duizend klanten daar binnen kunnen lokken? Dat lukt ook alleen maar met Engelsen.” Hij haalde het zakje met de broodjes ei te voorschijn, beet in het eerste ervan, trok een gezicht omdat er natuurlijk geen zout op was gedaan en wandelde een eindweegs de straat af, tot hij besefte dat de rol-oorkonde nog uit zijn jaszak stak. Hij frommelde het laatste hapje van het eerste broodje in zijn mond, rolde het stuk papier open, las een stuk van de tekst, gaf een spottende snork en keek om zich heen. Rechts van hem was een juwelierswinkel met bronzen veiligheidshekken voor de ramen en een zware, bronzen deur met een brede brievenbus erin. Arie vouwde de oorkonde plat, schoof haar in de brievenbus en wandelde verder.

„Dan hebben die morgen ook wat om over na te denken,” zei hij aan zijn tweede broodje ei beginnend, en meteen haalde hij de gesloten enveloppe te voorschijn. Hij ritste haar open. Zij bevatte een reclamekaartje van de cafetaria, plus een biljet van een pond.
„Asjemenou,” mompelde Arie, enveloppe plus kaartje verfrommelend en in de goot werpend. „Geld schijn ik vanavond niet kwijt te kunnen en ik heb al meer dan drie pond op zak.” Hij wilde op zijn polshorloge kijken, hoe laat het was, hief zijn arm op en miste zijn horloge.
„Och da's waar ook,” zei hij, en wandelde verder.

* * *

Met meer dan drie pond op zak kon je ruimschoots een kamer huren in een behoorlijk Londens hotel en dan was het opbellen naar Amsterdam helemaal geen probleem meer. Dat kon je dan prinsheerlijk vanuit bed op je hotelkamer doen. Eén telefoontje naar Amsterdam en als hij de volgende morgen wakker werd lag het geld al, telegrafisch overgemaakt op het postkantoor te wachten. Maar Arie vond het eigenlijk nog een tikkeltje vroeg om een hotel op te zoeken. Elf uur, half twaalf vond hij daarvoor een geschikte tijd. Dan kon je daar nog een krantje lezen en zo tegen half een gaan slapen. Bovendien was Londen een van de weinige steden die Arie, door een samenloop van omstandigheden, nooit goed had kunnen bekijken. Daar kwam nog bij, dat Engelsen een ras vormden dat hem altijd bijzonder had gefascineerd. Toen zijn tweede broodje ei ook was verzwolgen, schoof hij de handen in de zijzakken van zijn regenjas en begon wat te zwalken — een zijstraat in, een bioscoop voorbij — nu en dan stilstaande bij een helder verlichte étalage of opkijkend naar de geelgrijze gevel van een berookt, oud gebouw. Na een tijdje raakt hij uit de drukste straten weg, raakte eenmaal verzeild in een soort van hofje, waar je wel in kon, maar aan de andere kant niet uit, zodat je gedwongen was op je schreden terug te keren; ging een smal bochtig straatje door waarin alleen maar gesloten winkels waren gelegen en kwam onverwacht uit op een klein, driehoekig plein met aan twee kanten een helder verlicht café, met verkeer dat maar in een richting voorstroomde en in het midden een drooggelegde fontein bestaande uit een kolossale zandstenen bak waaromheen vier beschadigde leeuwen met opengesperde bekken elkaar aangrijnsden. Water kwam er uit die bekken niet. Arie begon linksaf langs de huizen het pleintje rond te lopen, toen geheel onverwacht een meisje in een kort leren jasje en zonder hoed op, zich uit een donker portiek naar voren boog en hem even aankeek en dan in het Engels

vroeg:
„Excuse me . . . could you lend a hand with this?”
„Waar moet ik mee helpen?” vroeg Arie automatisch, meteen stilstaande, en het portiek inkijkende. Hij zag nu, dat daar een man stond, scheef achterover tegen de zijkant van het portiek leunend, met zijn hoofd ver voorovergezakt tot zijn kin bijna op zijn borst steunde. Hij had geen hoed op en zijn haren waren los voorover gevallen en hingen in slierten naar beneden. „Ik . . . ik kan hem niet meer overeind houden,” zei het meisje tegen zijn schouders drukkend. Arie tuurde in het schemerdonker en zag dat de man langzaam door zijn knieën heen begon te zakken.
„Hij moet naar huis,” zei het meisje, zenuwachtig. „Wilt u hem even vasthouden? Dan ga ik een taxi halen.”
„Best, hoor,” zei Arie, de man bij de bovenarmen pakkend en hem schuin omhoog tegen de muur drukkend. Het meisje glipte haastig weg en daar stond Arie — ridder in de nood, proberend de steeds slapper wordende gestalte van de onbekende man overeind te houden. Dat was een klein kunstje geweest, als de kerel in staat was gebleven, op zijn benen te steunen, maar daar was nu helemaal geen sprake meer van. Ondanks de opwaartse druk van Arie's armen, en de wrijving van zijn tegen de muur gedrukte rug begon hij langzaam naar beneden te glijden. „Hela!” riep Arie tegen hem. „Ho! Word wakker!”
Dood was de man niet — dat stond vast. Hij ademde diep en zacht snurkend en verspreidde een kolossale lucht van Schotse Whisky. Nu had Arie tijdens zijn jarenlange avonturen wel eens vaker iemand gezien en meegemaakt die een fiks stuk in de kraag had gedronken, maar nog nooit zoals hier. De slappe gestalte gleed nog een paar centimeter verder naar beneden en toen was Arie helemaal niet meer in staat, hem omhoog te houden. Hij deed het enige redelijke: liet het slappe lichaam kalmpjes langs de muur afglijden, hield hem met een hand overeind, sjorde met de andere hand de benen plat rechtuit en kreeg zo de aan zijn zorgen toevertrouwde onbekende zittend op de vloer van het portiek. Dat was al een hele verbetering, maar ideaal bleek het nog lang niet, want toen hij zijn handen van 's mans armen wegnam, begon het bovenlichaam meteen weer naar voren en zijwaarts weg te zakken, als bij een slecht opgestopte lappenpop.
„Heila!” zei Arie protesterend. Hij hurkte neer, zette een hand stuttend tegen een schouder, legde een hand onder de kin en tilde het hoofd op. Van de overzijde van het plein viel uit straatlantarens wat flauw licht het portiek binnen, en in dat schijnsel zag Arie dat hij te doen had met een man van een jaar of vijf en twintig, met een heel net gezicht. Het haar was netjes geknipt; in de half open hangende mond blonken goed verzorgde tanden. De man droeg een keurig pak van een of andere geruite stof en zijn das was van natuurzijde.
„Heizeg!” riep Arie zacht tegen hem, het hoofd schuddend. „Kom eens bij je positieven!” Hij trok aan beide oren, boog dan twee vingers van zijn rechterhand en kneep er mee in de welverzorgde neus. Hij kneep flink hard, en dat had ten laatste succes. Het hoofd kwam met een lichte schok tot leven. De ogen gingen half open en staarden naar Arie met een blik, of die honderdvijftig meter ver weg was inplaats van vlak voor hem. „Wat doe jij hier?” zei hij toen, met dikke tong, in het Engels. „Wachten,” vertelde Arie droogjes. „Tot er een taxi komt.” De man slikte tweemaal, veegde met een hand het loshangende haar uit zijn ogen en er kwam wat meer leven in hem. „Wie ben jij?”
„Een van die schepen die in de nacht voorbijgaan,” antwoordde Arie verveeld, schuin opzij kijkend naar het plein, of hij nog geen taxi zag aankomen, want dit in een portiek wachten als een soort dronkemansbabysitter was maar een heel matig genoegen. Maar om een of andere reden scheen die opmerking over „schepen die in de nacht voorbijgaan” helemaal verkeerd te vallen. De dronkeman kwam plotseling in actie, begon zijn benen naar zich toe te trekken en probeerde overeind te krabbelen maar dat liep helemaal verkeerd af, want nauwelijks had hij een been opgevouwen onder zich gekregen, of hij viel opzij met het bovenlichaam op de stoep en zijn benen nog in het portiek. „Kijk nou uit, vent!” bromde Arie korzelig, stond op, ging wijdbeens bij hem staan en probeerde hem overeind te helpen. Een jongen in een regenjas die een meisje bij zich had met knalrode schoenen en een handtas die zij aan een lange riem in de hand hield, zodat de onderkant van de tas bijna over de stoepstenen slierde, bleven nu staan en bekeken deze ongewone vertoning. „Kom, vent,” zei Arie weer, aan een arm sjorrend. „Kom overeind en blijf zitten.”
Hij had dat beter kunnen nalaten, want nu begon de dronkeman zich met plotseling ontstane heftigheid te verzetten. Hij richtte zich op een arm halfop, probeerde de andere arm, waar Arie aan trok, los te rukken.
„Laat me los! Laat me met rust.” Hij zei het op zulk een kwaadaardige toon, dat Arie zijn geduld verloor, zich schrap zette en met twee handen probeerde, hem met een ruk overeind te hijsen. Dat kreeg hij ook inderdaad voor elkaar: het bovenlichaam kwam overeind, maar nu begon de man met de andere hand naar hem te stompen en te slaan.
„Laat me los, boeventuig! Ik weet wel wat jullie met me voor hebben! Je hebt het op mijn geld voorzien!”
„Stik met je onzin,” zei Arie bits, de handen in de zakken van zijn regenjas schuivend en ongeduldig het plein op en af kijkend, of het meisje nog niet terugkwam met een taxi. Niets in zicht. „Wat is hier eigenlijk aan de hand?” vroeg de jongen in de regenjas. Arie knikte naar de dronkeman, wiens haar nu weer over zijn voorhoofd hing en die plat in het portiek zat, met slappe handen onzeker in al zijn zakken voelend.
„Ik kwam hier voorbij en toen vroeg een meisje me of ik eventjes een oogje op hem wilde houden.” Hij keek weer het pleintje op en af. „Ze is weg om een taxi te gaan halen.”
Het meisje met de rode schoenen keek Arie argwanend aan, boog zich opzij en fluisterde iets in het oor van de jongen in de regenjas.
„Jij bent geen Engelsman hè?” zei de jongen.
„Nee,” beet Arie terug. „En zou dat wat?”
Het meisje fluisterde weer in zijn oor, onderwijl geen oog van Arie aflatend.
De jongen vroeg, langzaam en temerig:
„Hoe lang is dat meisje al weg om die taxi te zoeken?” „Een minuut of vijf.”
„Ik vind het maar een vreemd verhaal,” zei de jongen lijzig, zich half omdraaiend en achter zich wijzend. „Er rijden hier dag en nacht duizenden taxi's rond die je zo van de straat kunt oppikken. Kijk . . . daar gaat er weer een.”

Inderdaad kwam er juist op dat moment een van die typisch gevormde Londense taxi's langzaam het plein rond rollen, het witte bordje naar buiten wijzend om al van verre kenbaar te maken dat het ding leeg was. Nieuwe voetstappen. Een forse man met een gleufhoed op, een korte jekker aan en een hijgende hond aan een riem bleef staan. Tijdens het korte gesprek over de taxi was de man in het portiek in zijn zakken blijven zoeken, onderwijl in zichzelf mompelend, maar nu begon hij opnieuw overeind te krabbelen, en begon te roepen:

„My monney! My money's gone. They stole my wallet” „Dacht ik het niet!” zei het meisje met de rode schoenen venijning. „Ze hebben zijn portefeuille met geld gestolen. Dat taxiverhaal is maar onzin.”

„Hoho,” zei de man met de gleufhoed, een ruk aan de riem gevend. „Koest, Freddie! Is er geld gestolen? Da's niet zo mooi.” „De man is dronken!” zei Arie, zijn zorgenkind opnieuw bij een arm pakkend om te voorkomen dat hij opnieuw zijdelings op straat zou kwakken, maar nu was er helemaal niets meer met de man te beginnen. Hij sloeg met de vuist naar Arie, raakte hem op de kaak, rukte zich los en zat nu op een knie, half in het portiek en half op straat, op Arie wijzend en roepend: „Was jij er ook bij? Natuurlijk was jij erbij.”
„Waarbij?” vroeg Arie.
De jongeman in de regenjas boog zich over hem heen: „Hoeveel geld ben je kwijt?”
De dronkeman liet zich ineens weer met de schouder tegen de muur zakken, met die plotselinge veranderingen van stemming, aan dronken lieden eigen, veegde met de rug van een hand over zijn ogen en mompelde:
„Twee honderd pond . . . Zat in . . . in mijn zak. . . Is weg. . .” Arie stond nu met beide handen in de zakken van zijn regenjas op hem neer te kijken en een somber vermoeden dat langzaam in hem was ontwaakt, begon steeds meer een zekerheid te lijken, naarmate dat meisje dat een taxi zou gaan halen, langer uitbleef. Was het misschien zo dat ZIJ hem bestolen had, en hem, dikke gemoedelijk uitziende Arie, gewoon had gebruikt om haar aftocht te dekken? De jongen met de regenjas zat nu bij de dronkeman geknield en probeerde er met vragen uit te krijgen met wie hij op het feestpad was geweest en wie hem had bestolen. „Dit is een klusje voor de politie!” vermaande de man met de hond streng. „We kunnen beter allemaal hier blijven tot er een politieagent is gehaald.”
Op dat moment overzag Arie in één zeer heldere flits in wat voor afgrijselijke wespennest hij zich argeloos had gestoken. Goed — hij hàd dat geld van deze man niet en niet gestolen ook. Maar hij had nu al verteld dat er een meisje was geweest . . . Zou elke politieman niet meteen aannemen dat het meisje er met het geld vandoor was, en . . . Arie besefte met schrik, hoe ongeloofwaardig zijn eigen verhaal wel moest klinken. Zojuist met een boottrein aangekomen. Waarom? Om eens in Londen rond te kijken alvorens naar huis te gaan, in Amsterdam. O juist. Waar woonde hij? Nergens. Hij had niet eens een hotel. Hoeveel geld had hij bij zich? Drie pond. Welwel. Zozo! (In de geest zag hij al die ongelovige lachjes op de gezichten van de verhorende rechercheurs). Hun opmerkingen: „Is het uw gewoonte om in de hoofdstad van een vreemd land te gaan logeren zonder bagage en met drie tientjes in uw zak?” Natuurlijk zouden ze in het begin zonder meer aannemen, dat hij als Hollander-zonder-genoeg-geld-opzak geprobeerd had, dat dringend tekort uit de zakken van een ander aan te vullen. Restte alleen de vraag: wie was het meisje en waar was het gestolen geld gebleven? Voor ze dat hadden uitgezocht en voor er eindelijk tot hen begon door te dringen dat Arie de waarheid sprak . . . grote goedheid — dat kon dagen duren en de politie had in zulke gevallen de nare gewoonte, iemand intussen veilig achter slot en grendel te houden. Bleek het een vergissing te zijn, dan werd later wel met een beleefd Brits lachje op vrije voeten gesteld. Deze gedachten gingen bliksemsnel door Arie's hoofd. Er was maar een ding dat hij doen kon: maken dat hij wegkwam, voor er een van die grote, kalme maar verschrikkelijk efficiënte Londense politiemannen bij kwam, want dan was het te laat. Die hadden fluitjes op zak en één haal op zo'n politiefluitje maakte elke poging tot weghollen een hopeloze onderneming. Nu hij eenmaal wist wat hem te doen stond, speelde Arie zijn rol verder prachtig. Hij schoof de handen wat dieper in de zakken van zijn regenjas, ging met een verveeld gezicht achterover staan leunen tegen de gevel van het huis met het portiek en zei: „Die vent weet niet eens wat hij allemaal raaskalt. Zie je dat niet? Zometeen komt die juffrouw terug met een taxi en dan is het allemaal in een wip opgelost.”
„Dat moet ik nog zien!” zei het meisje met de slingertas vinnig. „Laten we hem eens op zijn benen zetten,” opperde haar beschermer, opkijkend naar de man met de hond. „Kunt u even helpen, sir? Als we hem ieder onder een arm pakken. . .” „Houdt even mijn hond vast, juffrouw?”
„Hij bijt toch niet, hè?”
„O, nee hoor.”
„Kijk eens . . . as ie me maar niet bijt.”
„Het is een mannetje, juffrouw.”
„En wat zou dat? Wat heb ik ermee te maken of die hond een mannetje is?”
„Hij bijt alleen mannen, juffrouw. Nooit vrouwen. Dat weten die beesten, ziet u.”
„Daar heb ik nog nooit van mijn leven van gehoord.”
„Shirley, hou nou die hond even vast!” zei de jongen in de regenjas ongeduldig. „Er is wel meer waar je nog nooit van hebt gehoord.”
Shirley nam de riem van de hond nu in haar hand, haalde verontwaardigd adem en barstte los:
„Wel heb ik van mijn leven! Kun je niet wat beleefder tegen je verloofde praten, jij. En dan nog wel waar vreemde mensen bij staan!”
Beide mannen hadden nu het beroofde slachtoffer onder de oksels te pakken en hesen hem overeind. De slappe benen hingen er met gebogen knieën onderaan als bij een trektouwharlekijn. „Komaan, broer — zet je knieën schrap.”
„Twee honderd pond,” mompelde de dronkeman. „In mijn portefeuille. De bandieten . . . Maar ik weet wie het zijn geweest . . .”
„Ho hop — blijf overeind staan! Effe de tanden op mekaar.” En toen kwam het moment, waarop Arie, achterover tegen de gevel leunend en het plein in de gaten houdend, had staan wachten. Van rechts en met een matig vaartje dicht langs de trottoirband (want Londen had linkshoudend verkeer) naderde een klein model vrachtwagen van achteren open, maar met een laadklep. Het ding had een gangetje van een kilometer of veertig, was nu bezig een auto die rechtsaf wilde slaan, in te halen, minderde wat gang . . . passeerde Arie zodat hij de open achterkant zien kon . . . en voor iemand besefte wat er ging gebeuren, was de dikke jongen, met fladderende regenjaspanden, van de stoep af het plein op gestoven en achter de weer op gang komende vrachtwagen aan. Hij had het prachtig uitgekiend! Voor een achtervolging door het stomme meisje met de slingertas was hij niet bang en de beide mannen stonden nog verbouwereerd omkijkend hun dronkelap te ondersteunen toen Arie al lang met zijn dikke buik boven op de laadklep van het vrachtauto'tje hing en met toenemende vaart aan het uiteinde van het pleintje in een met asfalt bestrate verkeersweg verdween. Arie bleef eventjes met de buik op de laadklep hangen en keek over zijn schouder. Er had een van die grote Londense autobussen vlak achter het vrachtwagentje gezeten, maar die bus had nu eenmaal zijn vaste route, en blijkbaar een stopplaats op het plein, want het ding was nu al niet meer in zicht.
„Mooi!” zei Arie tegen zichzelf. „Dit is fase nummer één. Nu moet ik wel rap maken dat ik van deze auto afkom, want deze toer is beslist door heel wat mensen gezien, en zometeen komt er een of andere politieauto achter ons aan loeien. Wat staat er eigenlijk voor vracht in dit ding?”
Hij tuurde in het schemerdonker, maar pas toen zij op een kruispunt onder een tros van felle booglichten doorschoten, zodat het helle licht twee seconden lang van achteren door de opening naar binnen viel, kon hij zien wat er op de bodem van het bestelwagentje stond. Dekschalen! Van die staande cylinders met vier of vijf metalen pannetjes erin, elke cylinder tegen het omvallen vastgezet in een houten rek. Het was de bestelwagen van een hotel dat warme diners op bestelling overal in een stad thuisbezorgt! Er was dus heel grote kans dat het ding zeer binnenkort weer ergens zou gaan stoppen om een diner af te geven . . . of . . . de lege pannen op zo'n adres weer op te halen. Nauwelijks had Arie die slotsom bereikt, of het wagentje remde af, kroop dicht naar de linkertrottoirband en draaide een zijstraat in. Kwam weer eventjes op gang, en begon dan traag deze nieuwe straat af te rollen, met nu een dan een spurtje op het gas; die typische wijze van voortbewegen bij een chauffeur die naar een bepaald huisnummer zoekt. Arie keek achterom, de onder hem door schietende straatstenen goed in de gaten houdend en toen hij de snelheid veilig genoeg oordeelde, liet hij los, achterwaarts springend om nog zoveel mogelijk van zijn vaart weg te werken. Hij had dat soort klusjes meer bij de hand gehad, en het verliep dan ook feilloos . . . Hij holde een klein eindje door om zijn restant vaart kwijt te raken, keerde zich om en snelwandelde de straat uit, in de richting van waaruit zij waren gekomen. Op het kruispunt stond hij eventjes stil. . . Geen onraad te bespeuren. Hij wachtte op de stoeprand tot er een taxi met een naar buiten stekend vlaggetje aankwam, hief een arm omhoog, zag de wagen naar de trottoirband komen en had het achterportier al open nog voor het ding geheel en al stilstond. Deze chauffeur leek als twee druppels water op de man die hem, vroeger op de avond, twee pond had geleend tegen een horloge als onderpand. Maar ja... Arie had al eerder opgemerkt (jaren eerder — tijdens hun avonturen met het vliegtuig uit Kaapstad) dat alle Londense taxichauffeurs, van achteren gezien, broers uit één gezin lijken.
„Ik wilde vannacht onder dak in een niet al te duur, maar behoorlijk hotel. Wel graag een, waar ze ook badkamers hebben.” „Waarom probeert u het Hyde Park Hotel niet? Dat kan u de kop niet kosten. Die hebben kamers in alle soorten prijzen.” „O.K.,” zei Arie. „Hyde Park Hotel.”
De taxi kwam in beweging. Eerste fase van het Londense avontuur afgesloten. Maar de tweede fase stond voor de deur. 

ARIE KRIJGT EEN OLDSMOBILE CADEAU

Terwijl de taxi vredig zijn weg zocht door het jachtende, Londense verkeer, zat Arie, achterin, na te denken over de gebeurtenissen van het afgelopen uur. Hij kon niet laten, er in zichzelf een nummertje grinniken over weg te geven. Zijn vader had af en toe wel eens opgemerkt, met een diepe zucht: „Waarom gebeuren dat soort dingen JOU altijd? Waarom MIJ niet? En dat zeg ik niet, omdat ik er op mijn bezadigde leeftijd happig op ben om als een avontuurlijke koorddanser op het slappe touw van eeuwig risico het leven door te gaan, maar omdat ik het niet snap. Er zijn honderdduizend mensen die elk jaar met vakantie gaan, en in de constante hoop dat ze nu eindelijk eens iets spannends beleven. Het meest sensationele wat hen overkomt, is dat er ergens in Italië een fotocamera uit hun auto wordt gestolen. Maar jullie kunnen nog geen pas buiten de deur zetten, of het is raak. Waarom?”
„Tja,” bedacht Arie, binnen in de taxi, kijkend naar de kaleidoscopisch-kleurige decors van etalage- en winkellichten die voorbij schoven. „Het een vloeit uit het ander voort. Toen ik uit Hawaii terugkwam, samen met Jan Prins, en wij in Parijs uit het vliegtuig stapten, was een normaal soort mens vermoedelijk recht naar Amsterdam en naar huis gegaan om daar lekker uit te slapen. Maar daar had ik geen zin in, omdat Jan in Antwerpen nog het een en ander te doen had met die Ford, die ze intussen uit het kanaal hadden moeten takelen en die ze nergens onder water hadden kunnen vinden. Overigens: ze hebben natuurlijk op de verkeerde plaats staan hengelen. Dus kwam ik op het idee om intussen Londen eens te gaan bekijken. Ik was veel te moe dus inplaats van te wachten tot ik netjes en veilig in een hotel zat, viel ik in de trein in slaap. Een net burgermens slaapt niet in een dagcoupe van een trein. Die gaat eerst uitslapen en stapt daarnà pas in een coupé. Maar ik wel. Ik sliep en daarom werd mijn koffertje gestolen. Wat doet nu een net burgermens? Die stapt naar de politie. Die vraagt een bewijsje dat zijn koffer is gestolen, gaat daarmee naar een hotel, krijgt dan netjes een kamer op crediet en mag opbellen naar zijn woonplaats, om zich nieuw geld te laten sturen. Maar zo doet Arie Roos het niet — o nee. Dat is allemaal veel te omslachtig en tijdrovend. Arie beleent een polshorloge bij een taxichauffeur. Arie eet dus ook niet in een hotel — die gaat een hapje halen in een cafetaria en krijgt een biljet van een pond cadeau, plus twee broodjes ei. Die gaat hij al rondkijkend op straat lopen opeten, wat een net mens ook al niet doet. En dan vraagt een wildvreemde juffrouw hem of hij even een oogje op een dronken man wil houden. En welke nette burgerman DOET nou zoiets? Die loopt hard weg voor onbekende juffrouwen met dronken kerels. Maar niet Arie Roos. Die heeft een veel te nieuwsgierige neus en die vindt dergelijke gekke dingen heel gewoon. En tenslotte: als een net burger in zoiets trapt blijft hij geduldig wachten tot de politie hem in de kraag pakt en het hele zaakje heeft uitgezocht. Maar alweer: niet Arie Roos. Die glipt er glad als een aal tussenuit en zit nu, eindelijk dan, braaf en netjes achter in een taxi, met geld in de zak om de taxi te betalen en zelfs geld om een hotelkamer te voldoen.” Hij ging voorover zitten, tuurde langs het hoofd van de chauffeur door de voorruit in de rijrichting en vroeg:
„Waar zijn we hier ergens?”
„Piccadilly Circus,” zei de chauffeur kortaf met een achteloos zwenkje van één hand zijn taxi uit de zijstraat het grote drukke plein op zwenkend, waarop dag en nacht een ris voertuigen alsmaar rondcirkelt komend en weer verdwijnend in de straten die er aan alle kanten op uitkomen.
„En is Hyde Park Hotel hier niet vlak in de buurt?”
„Sure. Een minuut of tien lopen.”
„Stop dan hier maar,” zei Arie hem. „Ik ben toch aan de vroege kant en dan kan ik nog wat van Londen zien.”
„U kunt het hebben zoals u wilt,” bromde de chauffeur, sloeg zijn richtingwijzer naar links uit en zwenkte meteen naar het gebogen trottoir dat het ganse cirkelvormige plein omgaf. Een opdoemende flits van lichten. . . een gegier van banden, een schok en een krakend, knarsend geluid.
„Nou zelle we het hebben,” merkte de chauffeur op, zich stijf omkerend in zijn dikke jekker. „Die probeerde me links te passeren. Mankeert het die gooser nou in zijn bovenkamer?” In Engeland iemand links voorbijrijden is natuurlijk even idioot als in Nederland iemand rechts inhalen. Maar er was waarschijnlijk niets gebeurd, als de haastige achterligger niet te laat had bemerkt, dat de taxi niet rechtdoor bleef rijden, maar naar het trottoir zwenkte. Die wagen die hen links achter met zijn rechtervoorspatbord had geramd, was een roomkleurige, duur uitziende open Oldsmobile convertible met achter de kristalheldere voorruit een blonde vrouw die stijf rechtop zat; het onbewogen gelaat, waarop geen spier vertrok, opbloeiend uit een kraag van opstaand bont. Een kleine, snel bewegende man met een bruin pak aan, een kroesbaardje en een halfkaal hoofd dat evenals zijn gezicht nootbruin was gebrand door een echte- of een hoogtezon, kwam op de uitstappende taxichauffeur af, afwerend en sussend gebarend met beide handen.
„Rustig . . . rustig alsjeblief.” Zijn stem was halfluid en kon door de paar nieuwsgierigen die op het trottoir stil waren blijven staan, maar nauwelijks worden verstaan. Arie kwam nu ook naar buiten en ging er met zijn neus boven op staan om alles goed te volgen. Hij wist opperbest hoe Haagse en Amsterdamse taxichauffeurs een dergelijk geval aanpakten en hij was benieuwd te horen hoe zoiets in Londen ging verlopen.
„Het is geheel en al mijn schuld,” vertelde de bruine man met het baardje zenuwachtig. „Zeg maar wat de schade is. Ik betaal meteen.”
De taxichauffeur wandelde zonder veel haast naar zijn achterspatbord en begon dat met liefde en aandacht te onderzoeken, met het hoofd schuddend en verklarend:
„Maar dat gaat zó maar niet, mijnheer . . . Moet u eens kijken.” De blonde vrouw zat verveeld omhoog te kijken, naar de fijne damp van mist die nu boven de Neonlichten van Londen hing en al merkbaar was gedaald . . . zag Arie nu plotseling. De overkant van het plein was nog slechts een vage schemer van lichten, stilstaand en bewegend. De bruine man met het kale hoofd blikte snel naar alle kanten om zich heen, kwam dicht bij de taxichauffeur staan en tastte in zijn binnenzak.
„Laten we even snel praten, als man tot man.” Zijn stem had bepaald een Italiaans of Spaans soort accent, maar zijn zinsbouw en woordgebruik waren uitstekend. „Wat het kost kan mij niet schelen. Ik ben een vreemdeling hier en ik wil er geen politiezaak van hebben. Bovendien heeft die dame daar verschrikkelijke haast. Wat kost me dat spatbord?” — De portefeuille kwam te voorschijn en was al half open terwijl de man op antwoord wachtte. De chauffeur richtte zich op van zijn beschadigd spatbord, keek aandachtig naar de dure Olds en ook naar de dame erin die nu in haar tasje rommelde en er een sigaret uit opdiepte die zij tussen haar lippen stak. Daarna begon zij opnieuw te zoeken... naar lucifers of zoiets. Arie bekeek de bruine man met belangstelling. Waarom was hij zo bang dat er politie bij kwam? Als hij iets gedronken had, was dat toch zeker niet gevaarlijker geweest dan tomatensap of klappernootmelk. „Tien pond? Twintig pond? Dertig pond . . .?”
De bankbiljetten van tien pond kwamen achtereen flitsend uit een portefeuillevak te voorschijn. Arie schoof de handen wat dieper in zijn regenjas en verlangde naar een stuk kauwgom. De blonde vrouw had een aansteker gevonden en kreeg haar sigaret aan het branden. Haar ogen kwamen met een langzame boog terug van het trottoir met de nieuwsgierige toekijkers, veegden even langs die van Arie, juist zoals de straal van een rondzwiepend zoeklicht langs een gevel strijkt en keerden terug naar haar sigaret. De Londense chauffeur lichtte zijn pet van het hoofd bij het zien van die hem voorgehouden bankbiljetten, krabde in zijn nek, en scheen nog even te aarzelen voor hij toehapte. Of hij stond na te denken of hij er nog méér uit kon slaan. „Nou. . .” zei hij dan traag, zijn pet weer opzettend. „Dertig pond fixt dat wel, denk ik . . . Tenminste als. . .” Hij had de drie bankbiljetten al in de hand gedrukt voor hij nog meer kon zeggen en precies op dat moment zag Arie, over de lage carrosserie van de open Oldsmobile heen, de helm van een Londense politieagent naderbij komen. De blonde vrouw scheen hem ook te hebben gezien — waarschijnlijk in het achteruitkijkspiegeltje, want zij schokte op, alsof zij wilde waarschuwen, maar bedacht zich, zei niets, maar haar ogen keken opnieuw naar Arie. De dikkerd was al lang op het idee gekomen, dat het best mogelijk was, dat de man met de bruine kroesbaard geen rijbewijs had, of geen paspoort of iets dergelijks en dat hij er dáárom zo fel op was, geen moeilijkheden met de politie te krijgen. Arie dacht niet veel verder na, liep om de taxi heen en wandelde, in zichzelf mopperend en met een nijdig gezicht, op de Oldsmobile af, klom erin en ging achter het stuur zitten. Hij zette de kraag van zijn regenjas op en liet het portier achteloos open hangen. Op datzelfde moment bereikte de politieagent de plek van de aanrijding.
„En wat hebben we hier voor moois?”
Arie boog zich wat opzij, zich vasthoudend aan het cremekleurige stuurwiel en erkende, op knorrige toon en goed voor iedereen hoorbaar:
„Het is mijn schuld agent. Ik ben Europees verkeer gewend en wilde links passeren. Mijn baas heeft de schade al geregeld.” „Zozo,” zei de agent met grote kalmte, toch maar in zijn borstzak naar een opschrijfboekje tastend. „Dat is dan een prettig geluid in deze tijd. Heeft u de papieren van deze wagen?” De ogen van de bruine man waren al die tijd heel aandachtig op Arie gevestigd gebleven. Ook de taxichauffeur stond hem verbluft aan te kijken. Maar Arie speelde zijn rol doodkalm verder. Hij klom achter het stuur vandaan.
„Hier is mijn rijbewijs. Internationaal. En hier mijn paspoort. En de papieren van de wagen. . . “ Hij keek de bruine man aan. De lippen van de bruine man bewogen boven zijn kroesbaard: „Zitten, zoals gewoonlijk, in de linkerportiertas.”
Arie glimlachte heel eventjes, haalde ze te voorschijn en gaf ze aan de agent, die ze oppervlakkig doorkeek en terugreikte, dan omkeek naar de toeschouwers, die op het smalle trottoir samenhokten.
„Kom, mensen — loop een beetje door. De samenscholing wordt hinderlijker dan de hele aanrijding.”
De taxichauffeur, die intussen zijn driehonderd gulden aan ponden veilig had opgeborgen, stak een Player's op, knipoogde tegen Arie en begon zijn spatbord opnieuw te bekijken, vermoedelijk om ruwweg te berekenen, hoeveel hij erop zou verdienen als hij het even liet uitdeuken. De agent schreef de autonummers in zijn zakboekje. De blonde dame in de Oldsmobile rookte onverstoorbaar verder. De bruine man wiste zich met een bruingerande zakdoek het zweet van voorhoofd en schedel. „En deze jongeman hier is uw chauffeur?”
„Vandaag tenminste,” antwoordde de bruine man, op een goed gespeelde toon die het midden hield tussen verveeldheid en correctheid. Ik dacht dat hij aan links Londens verkeer gewend was.”
„Juist,” zei de agent, en vroeg aan Arie: „En u erkent dat u trachtte, deze taxi links te passeren?”
„Zeker. Een stommiteit van mij. Zonder mankeren.”
„Tja. . .” zei de agent aarzelend, „als u beide de zaak al onderling hebt geregeld.”
„Da's dik voor mekaar, hoor,” zei de taxichauffeur. „Ik heb niks meer te mopperen.”
„Zullen we het dan zo maar niet laten?” stelde de agent voor. „Ik heb uw autonummers, voor het geval er toch nog moeilijkheden mochten komen. . .”
„Van mij niet,” zei de taximan, met een vragende blik naar Arie. Die wenkte hem te gaan als hij er zin in had en de taxichauffeur scheen te vinden dat hij de prijs van zijn ritje wel op die driehonderd gulden kon verhalen en was er duidelijk op gebrand, er van tussen te gaan voor de een of ander zich ging verpraten. Hij kroop in zijn bakkie, bensde het portier dicht en was even later in de rond het plein malende verkeersstroom opgenomen.
„Het is altijd prettig als iemand ruiterlijk zijn schuld erkent,” zei de agent. „Hier zijn uw papieren terug.”
Hij wilde ze aan de bruine man ter hand stellen, die duidelijk de eigenaar van de Oldsmobile was, maar die hield zijn nieuwe rol prachtig vast, wuifde even en zei:
„Geeft u ze maar aan mijn chauffeur.”
Arie nam de papieren over en schoof ze in de portiertas. De agent salueerde kort en wendde zich tot het publiek. Arie opende zwijgend het achterportier, wachtte tot zijn baas was ingestapt, en sloot het met een lichte bons.
„En kijk nu verder alsjeblief uit, George!” zei de bruine man luid en vermanend tegen Arie, die achter het stuur klom. „Yes, sir,” antwoordde Arie onderdanig. „Waar nu naar toe, sir?”
„Rijd eerst maar rechtdoor. Ik weet nog niet precies waar ik naar toe ga.”
„Quite, sir.” Arie startte en zag meer aan de schommelende wijzers van het dashboard dan hij hoorde dat de motor al liep. Hij liet de lange wagen prachtig geleidelijk optrekken en voegde zich in het verkeer.

* * *

De Oldsmobile had nog geen honderd meter gereden, toen de bruine man zich vooroverboog en vlakbij Arie's oor zei: „Een kleine uitleg is wel op zijn plaats, lijkt me. jij bent geen Engelsman, hè?”
„Nee, Hollander.”
„Woon je hier. Vakantie of zoiets?”
Arie lette scherp op het verkeer en antwoordde door zijdelings uit een mondhoek te praten.
„Ik ben hier juist aangekomen. Met de boottrein.”
„Hoe kwam je erbij om voor mijn chauffeur te gaan spelen? Ga hier linksaf maar in.”
„Tja . . .” zei Arie, een breed uitziende rijweg in zwenkend. „Ik zit in die taxi. Als passagier.”
„Dat heb ik gezien, ja.”
„En ik kreeg zo het idee dat u misschien geen rijbewijs had. Omdat u er met alle geweld geen politie bij wilde hebben.” Het was eventjes stil. Een groene Jaguar haalde hen in en stoof met dubbele snelheid voorbij. De fijne damp die in de lucht had gehangen begon zich nu beslist te verdichten tot lichte mist. „Ben jij een soort padvinder die erop uit is, andere mensen te helpen? Of heb je het gedaan in de hoop dat ik je even dik zal belonen als ik het die taxichauffeur deed?”
Arie werd bijna kwaad, trapte met een boze voet op het pedaal en de Oldsmobile sprong met een schok vooruit.
„Ik verwacht helemaal niets. Ik heb er eigenlijk helemaal niet over nagedacht. Ik zag zo duidelijk als wat dat u, op een of andere manier, in de narigheid zat, en toen ben ik achter het stuur gaan zitten om net te doen of IK gereden had. Ik heb een rijbewijs en als Hollander kon ik makkelijk zeggen dat ik niet gewend was aan het Engelse linkse verkeer.” Arie minderde gas en vroeg, over zijn schouder:
„U heeft me nu verder niet meer nodig. Zal ik hier stoppen? Dan kunt u zelf verder rijden.”
„Neenee. Laat me even denken. Ga maar rechtuit.”
Arie reed een minuut of wat heel kalmaan verder. Het was een waar genot om aan het stuur van deze wagen te zitten. Plotseling begon de man achter hem weer te spreken:
„Wat doe jij voor de kost?”
Dat was me een vraag! Arie zat heus niet gauw met de mond vol tanden, maar hij wist waarlijk niet hoe hij dáár een redelijk antwoord op moest geven.
„Eigenlijk niets,” zei hij. „Ik banjer zomaar wat rond. Mijn vader heeft een rederij, ziet u.”
„Wáár?” (Die vraag kwam scherp en bliksemsnel.)
„In Amsterdam. Hij heeft al die vrachtboten met een roos op de pijp in de vaart. Het is de bedoeling dat ik later de leiding van de rederij op me neem.”
„Waarom niet meteen? Je lijkt me uitgeslapen genoeg.” „Ach . . . ik ben nog niet zolang van school af. En ik heb eigenlijk al te veel van de wereld gezien om makkelijk aan een kantoorstoel te wennen.”
„Zozo. Heb jij al zoveel van de wereld gezien?”
„Ja kijk eens . . . Dat klinkt wel erg interessant maar het is toevallig waar. Ik werd met twee vrienden van mij tijdens een vakantie op een van mijn vaders vrachtboten naar Zuid Amerika gestuurd.”
„O — zo'n tochtje heen en terug?”
„Dat was de bedoeling, ja. Maar alles bij elkaar duurde dat tochtje zowat een jaar, want mijn vaders vrachtschip liep in een storm boven op een drijvend wrak en kreeg een gat zo groot als een kerkdeur. Wij gingen in de reddingboten en de onze werd al gauw, in het holst van de nacht, opgepikt door een stoomschip. Maar dat ding nam alleen mij en mijn vrienden aan boord en liet de rest van de bemanning in de sloep verder dobberen.”
„Ongehoord!”

„Dat leek het ook, ja. Maar al gauw kwam de aap uit de mouw. Wij waren opgepikt door een Engelse vrachtboot waarvan de bemanning aan het muiten was geslagen en. . .” *

Arie werd onderbroken doordat de hand van de bruine man hem plotseling bij de schouder pakte. Zijn stem zei:
„Stop! Hebben toen bijna een jaar gewoond op een onbewoond eiland in de Stille Zuidzee?”
„Dat klopt ja, maar. . .”
„En later een dagenlang gevecht geleverd om een schip met een goudlading terug te veroveren. . .”

* Avonturen op een Engelse vrachtboot.

„Klopt allemaal, maar. . .”
„Beste jongeman — dat heeft destijds toch in zowat alle kranten van de wereld gestaan. En ik lees nogal veel — speciaal over dat soort avonturen . . . Dit is merkwaardig. Dit is bijna ongelooflijk. Want ik dacht toen nog. . .” — Hij zweeg.
„Wat dacht u toen?” vroeg Arie nieuwsgierig.
„Niets, niets,” zei de bruine man.
Nu keerde de blonde vrouw haar hoofd halfom en merkte droog op:
„Is het geen tijd dat we hier ergens linksaf gaan?”
De bruine man scheen op te schrikken uit een of ander gepeins. „Jaja. Oja. Zeker. Neem de eerstvolgende straat links maar. Die rijd je rechtuit af tot je een brede laan, met aan weerszijden bomen, ziet. Die ga je linksaf op en is het nummer 1407. Een alleenstaand huis met een ijzeren hek ervoor.”
„Right, sir.”
„Daar zetten we deze dame af en dan gaan we verder. Ik had graag nog eens nader met je willen spreken, jongeman.” „Waarom niet?” vond Arie. „De mens brengt toch veel te veel uren van zijn leven bewusteloos in bed door. Zonde van de tijd.” Daarna zei niemand meer iets, tot Arie volgens de regelen der kunst linksaf was gezwenkt, een bijzonder brede, betonnen laan op met aan weerszijden eerst een rij hoge kastanjebomen, daarachter aan beide kanten een breed gruispad, dat vroeger waarschijnlijk voor paardrijders was aangelegd, maar nu als parkeerstrook dienst deed. Dan kwam er een trottoir van ijzeren tegels en daarna pas de bakstenen of ijzeren hekken van de alleenstaande huizen.
„Daar, waar het portieklicht brandt,” zei de blonde tegen Arie. Hier waren geen neonlichten te zien. Deze buurt was te rustig, statig en deftig voor reclame en voor winkels. In de verte gloeiden de lichten van Londen Centrum in de fijne mistdamp. De blonde draaide zich met hoofd en schouders een weinig om en vroeg aan de bruine man, nu in het Duits, om een of andere reden.
„Du rufts wieder an, Fernand?”
„Ich rufe wieder an. Du kannst dich drauf verlassen.” „Hoffentlich.”
Nadat de blonde aldus de verzekering had gekregen, dat zij zou worden opgebeld, wrong zij het portier open, smeet het achter zich dicht, liep met snelle stappen om de Oldsmobile heen en het trottoir over. Het ijzeren hekje kletterde achter haar dicht. Arie bespeurde nu voor het eerst dat er voor aan de villa een lange vlaggestok was bevestigd. Er hing een vlag aan en er zat een wapenschild onder. Maar de vlag was van onderen met een koordje aan de stok gebonden en het wapenschild was in het donker niet te ontcijferen. Een of ander buitenlands consulaat vermoedelijk. Een wandelaar met een verwaande langharige Afghaanse windhond aan een lijn kwam voorbij drentelen. „Ik kom naast je voorin zitten,” kondigde de stem achter Arie aan. „We gaan terug naar het centrum.”
„Hoe gaan we dan?”
„Hier gewoon rechtuit. Alsmaar rechtuit.”
Kroesbaard kwam naast Arie zitten en trok het portier dicht. Arie sloeg het rechter flikkerlicht uit, gereed om de betonbaan op te rijden, trok op tot zijn motorkap tussen twee bomen stond, en wachtte dan want van achter hen, uit de richting waaruit zij waren gekomen, naderde een auto met fel stralende koplampen. Arie liet de Oldsmobile nog een beetje vooruit rollen, het stuur alvast bijdraaiend, gereed om de baan op te snorren zodra de inhalende auto was gepasseerd, maar deze (Arie dacht dat de ander veronderstelde dat hij de baan al op wilde) begon vaart te minderen. Er ontstond dat bekende moment van onzekerheid tussen twee autobestuurders die van elkaar niet weten wat zij zullen of willen gaan doen. Arie gaf dus een zwaai met zijn arm om de ander te kennen te geven dat die dóór kon rijden, maar juist op dat ogenblik gaf de ander alweer gas en de felle bundels van zijn koplampen spatten tegen de boomstammen en tegen de voorruit van de open Olds. Zonder waarschuwing trof Arie's hand de man naast hem in de nek. „Naar beneden! Vlug!”
Arie zelf stootte zijn voorhoofd heftig aan het gelukkig verende stuurwiel, toen hijzelf zo diep mogelijk wegdook. Vlak boven zijn hoofd klonk een scherpe klap en tegelijkertijd, iets verder weg, een zwakke „plop”! Een twee „plop”!, een seconde later, was nauwelijks te horen, geheel overstemd door de slag en het felle scheurende geluid van metaal, toen de kogel schuins het plaatijzer van een portier doorboorde en zich in de zitting drong. Een hand van de bruine man omklemde Arie's pols, terwijl hij binnensmonds, diep ineengedoken, snel in het Frans enkele bar lelijke woorden zei. Arie zat met zijn wang zowat vlak tegen de bruine kroesbaard die zwakjes geurde naar een of ander toiletwater plus uien. De derde kogel zei „pi-joei”! en reet de lucht boven hun gebogen ruggen vaneen. Maar het grommen van een op vol gas wegscheurende auto overstemde bijna geheel het zwakke getinkel van een ruit van een huis die — ergens een heel eind achter hen — in scherven viel. Arie begon zich op te richten, maar de hand die nog steeds zijn pols omklemde gaf een korte ruk en de bruine man waarschuwde:
„Rustig! Geen opwinding! Niets laten merken. . . Vooral geen herrie!”
Hij liet nu Arie's pols los, ging kalm rechtop zitten en begon zijn neus te snuiten in een zijden bruingerande zakdoek, die zacht glom in het licht dat uit het huisportiek straalde. Vijftien meter verderop stond de man met de Afghaanse windhond aan de lijn, de wegronkende auto nastarend. Hij keerde zich nu met een ruk om en kwam op hen af, zijn passen sneller en gehaaster wordend naarmate hij nader kwam.
„Werd daar op u geschoten!?” riep hij, met beide handen de hond meetrekkend, die kennelijk een andere kant op wilde. „Was dat niet een pistool met een knaldemper?”
De bruine man zat nog steeds zijn neus af te vegen met korte, nonchalante haaltjes, hield daar nu mee op en informeerde beleefd
„Pardon? Wat zegt u?”
„Of er daar op u geschoten werd. Uit de auto die daarnet zo hard wegreed. Met gedoofde lichten. Ik meende. . .” Hij hield op met spreken, zwijgend starend naar het verfrommelde rechter spatbord en dan naar de zojuist ontstane ster in het plexiglazen windscherm, met een zuiver rond gaatje midden in de ster.
„Maar dat is een kogelgat! Het is toch ongehoord dat zoiets middenin Londen . . . Zal ik meteen even de politie opbellen?” Arie en de bruine man keken elkaar verbaasd aan.
„Waar heeft u het over? Waarom wilt u de politie bellen?” De hond wilde naar huis of iets dergelijks en rukte telkens aan de lijn met herhaalde, korte uitvallen.
„Er is toch daarjuist op u. geschoten! Met een pistool voorzien van een knaldemper! Heeft u dan niets gemerkt? Het gat zit daar in uw voorruit!”
Wederom keken Arie en zijn metgezel elkaar aan. De bruine man haalde zijn wenkbrauwen op, wees met een handgebaar op Arie en begon opnieuw zijn neus af te vegen, uit de hoogte zeggend:
„Mogelijk zal mijn chauffeur in staat zijn u duidelijk te maken, hoe deze beschadiging aan de voorruit is ontstaan. Het is minder sensationeel dan u meent.”

„Vanmiddag,” vertelde Arie braaf. „Op de grote weg naar Oxford. Kwajongens die met stenen naar auto's stonden te gooien. Vandaar ook die deuk in het spatbord. Ik raakte even het stuur kwijt. Het is nog goed afgelopen, alles bij elkaar. Overigens al de tweede keer dat die vlegels me zoiets leveren. Ik heb ze nog achterna gezeten, maar ze doken de struiken in en ik kon ze niet te pakken krijgen.”

Terwijl hij dat verhaal opdiste, zat Arie met spanning te luisteren naar eventuele kreten van alarm ergens achter hem, waar de derde kogel zeer vermoedelijk de ruit van een der huizen had geraakt en vernield. Maar in dat huis was niemand aanwezig . . . of men was daar nog geheel verbijsterd naar de geheimzinnige oorzaak aan het speuren. Er viel een stilte. De windhond zwierf nu zenuwachtig snuffelend in lange bogen het trottoir over aan het einde van zijn riem.
„Ik. . .” begon de eigenaar van de hond weer, en slikte. „Neemt u me niet kwalijk. Ik had durven zweren dat ik de vuurflits zag uit die passerende auto.”
„Een aansteker misschien?” opperde Arie. „Of een lichtreflex van een lantaren?”
De bruine man kwam ongeduldig tussenbeide:
„Kom, laten we gaan George. We zijn al te laat.”
„Yes, sir,' antwoordde de komedie-chauffeur gedwee, schakelde in en reed weg zonder enig merkbaar vertoon van haast.

* * *
Eerst nu begon de bruine man zijn zakdoek te gebruiken om er zijn voorhoofd, schedel en handpalmen mee af te vegen. Arie zat onverstoorbaar en massaal achter het stuur dat met de onderkant precies over de ronding van zijn machtige buik gleed. De bruine man bleef een tijdje doorgaan met het zweet van zijn hoofd en handen te vegen, en zei ten laatste, met natrillende stem:

„Dat van zojuist . . . dat was eh . . . niet geheel volgens de plannen.” — Hij was zeer duidelijk een van het soort mensen dat ijzig koud en zelfbeheerst blijft tijdens het gevaar en zolang als het nodig is, en daarna pas begint te zweten en te bibberen. Arie zei niets, en wenste opnieuw dat hij beschikte over een pakje kauwgum. Het was echt een situatie vond hij, om op zijn Amerikaans, zwijgend gum te kauwen, intussen aan een stuurwiel draaiend.
„Overigens,” ging de bruine man door. „Ben ik u wel zeer dankbaar. Als u mij twee seconden later naar beneden had gedrukt was ik nu zo goed als zeker niet meer in het land der levenden. Zoals ik zei: mijn dank. Voor de tweede maal deze avond.” „Onnodig,” zei Arie kort. „Kleine attenties onderhouden de vriendschap. Het waren geen bijzonder goede schutters ook.” „Mogelijk,” zei de bruine man droogjes. „Ik had graag nog wat met u gepraat, ergens in de stad maar dat kan nu helaas niet door gaan.”
„Het spijt mij, dat te horen,” vond Arie.
„Wij stoppen nu hier even.”
Rechts waren geen huizen meer, maar lag een of ander park achter een metershoog smeedijzeren of bronzen hek. Het was een groot park, ook. Heel ver aan de overkant ervan waren pas weer stadslichten zichtbaar. Arie keek om, zwenkte de betonnen rijbaan over en stopte rechts tussen twee bomen. De bruine man legde een hand op de portiersluiting:
..Ik stap nu hier uit en verdwijn. Ik doe u deze auto cadeau. Ik ben genoodzaakt, ten snelste enkele maatregelen te gaan nemen. Dank u nogmaals zeer en goede nacht.” — Hij wandelde met snelle stappen weg langs het hek van het park in de richting waaruit zij waren gekomen. Arie keek hem een tel of wat na, wenste voor de derde maal dat hij in het bezit was van een pakje kauwgom, schakelde dan in en begon zachtjesaan de betonbaan op te rijden, van de bruine man weg, en met een ietwat licht gevoel boven in het hoofd. Hij keek eventjes omhoog, maar de sterren waren verborgen door het lichte dampwaas dat in de vochtige lucht hing.
„Arie!” zei hij dan tegen zichzelf, op de toon van een mens die hardop droomt. „Arie Roos. De jongeman die niet kan leren, zich met zijn eigen zaken te bemoeien. Arie raakt een koffertje kwijt, krijgt een auto cadeau compleet met kogelgaten. Ik ben reusachtig benieuwd wat ik NU wel doen ga. In elk geval bemoei ik me voor de verandering eens een paar poosjes met mijn eigen zaken.” Hij reed een eindweegs langzaam verder langs het verlaten park en zei dan weer, half hardop: „In een detectiveroman ga ik nu de bruine man achterna. Of ik ga aanbellen aan het huis van die blonde dame die in het Duits zou worden opgebeld. Of ik sla de een of ander op zijn gezicht om wat gang in het verhaal te brengen. Maar dat doet Arie Roos helemaal niet. Arie zit prinsheerlijk in een ietwat beschadigde maar zowat splinternieuwe Oldsmobile. Arie Roos houdt zich gedekt. Arie Roos hoort geen kwaad, ziet geen kwaad en weet van de prins geen kwaad.”

Hij zat zachtjes tussen zijn tanden te fluiten en reed intussen heel kalmpjes verder terwijl zijn ogen onderzoekend dwaalden over het instrumentenpaneel — kijkend naar de stand van de benzinemeter . . . naar het elektrisch klokje, dat tien minuten voor half elf aanwees . . . naar de kilometerteller. Daarop bleven zijn ogen rusten, vaag voelend dat de verlichte cijfers van die teller een boodschap en een betekenis inhielden die hij niet meteen thuis kon brengen. Hij bleef eventjes zitten kijken en piekeren en trapte abrupt op de rem, toen iets in zijn hersens contact maakte. De auto stond met een schok stil. De kilometerteller stond ook . . . op 10.411 kilometer. Wéér dat cijfer 411 . . . „Dat wordt te gek!” mompelde Arie, een tikje geërgerd, alsof hij zich het slachtoffer voelde van een of andere duistere grap. „Is dat nou allemaal nog zuiver toeval te noemen? Of ben ik per abuis in een of ander filmscenario verzeild geraakt?” Arie zat nog eventjes naar de kilometerteller te kijken, stak dan verstrooid zijn pink door het kogelgat in het windscherm van de voorruit en trok vervolgens het dashboardkasje open. Het eerste wat hij vond was een paar gebruikte, varkensleren handschoenen. Hij schoof ze opzij, ontdekte een aangebroken pakje kauwgum waarvan hij meteen, met een tevreden knor, een tablet in de mond stak, nog een doosje zekeringen en een nieuwe bougie in kartonhuls. Hij schoof nu de handschoenen naar het andere eind van het kastje, en merkte nu dat zij een vreemd gewicht hadden — ze schoven niet gemakkelijk. De verklaring was gauw gevonden: in een der handschoenen zat een klein, blauwstalen automatisch pistool geschoven: een Colt, kaliber .25. Eigenlijk een dames pistool. Arie peuterde met de nagel het klemveertje los en schoof de patroonhouder uit de kolf. Er zaten zeven koperen patronen in, met nikkelen kogels. Hij trok de loop achteruit. De achtste patroon kwam uit de kamer rollen. De loop was van binnen schoon en goed geolied. Arie zat enkele tellen lang rustig gum te kauwen met het kleine wapen tussen zijn handpalmen geklemd, stak dan het kleine pistool in een broekzak, waar hij het gewicht nauwelijks voelde en trok de handschoenen aan. Ze zaten hem veel te krap om zijn dikke vingers en hij stroopte ze af en gooide ze terug in het kastje. De portiertas bevatte nog steeds de autopapieren. Eigenaar van de Oldsmobile was een zekere Fernando Lagos Xaverius Digazo, geboren te Lissabon, van beroep exporteur en staatsburger van Brazielië.

„Zoek maar uit,” vond Arie en duwde de papieren terug in de tas. „Wie schiet er nou op zo'n brave man? Hij had zo'n net baardje, al rook het een beetje naar uien. Maar misschien is hij een aanstaand slachtoffer van de slagzin: „Exporteren of sterven”. Of heeft hij slechte Braziliaanse koffie geleverd in ruil voor Volkswagens.” Hij keek aandachtig om zich heen, wachtte tot een naderende auto hem ruimschoots was gepasseerd, stapte dan uit haalde het pistool uit de broekzak en sloeg enkele malen met de kolf van het wapen op de beschadigde voorruit tot er een paar driehoekige stukken glas uitvielen en het verraderlijke kogelgat was verdwenen. Daarna klom hij weer achter het stuur en begon verder te rijden, de richting van het Centrum uit, voortdurend door het spiegeltje alle verkeer achter hem scherp in het oog houdend.

* * *

Niemand geeft zo maar in een opwelling een splinternieuwe Oldsmobile cadeau, ook al zit er een kogelgat in. En als Digazo, de Braziliaan, het niet veilig meer oordeelde, in die fraaie auto langer te blijven rondtoeren, dan was er ook voor ieder ander een tikkeltje risico aan verbonden, in die wagen te worden gezien. Nu was Arie niet bepaald een figuur om met, bij het opdoemen van wat vaag gevaar, snel op de zenuwen te krijgen. Van de andere kant voelde hij er weinig voor om voor de tweede maal onverhoeds te worden beschoten en — al dan niet per vergissing — een kogel in zijn sproetige kop te krijgen. Deze auto was eigendom van Fernando Digazo. Dat stond vast. De papieren stonden op zijn naam. Het was dus niet een kwestie van het gestolen zijn van deze wagen, of iets dergelijks. Neen — een of meerdere personen hadden het op Digazo zelf voorzien, en waren bereid grote risico's te lopen om hem voor zijn zongebruinde bruine raap te schieten. En Digazo zelf wist maar al te goed hoe gevaarlijk de toestand was! In de eerste plaats wilde hij er geen politie bij hebben (om welke reden dan ook) en in de tweede plaats durfde hij geen moment langer in die roomkleurige Oldsmobile te blijven rondrijden dan strikt noodzakelijk . . . anders was hij niet te voet verder gaan wandelen. Hij was kennelijk zelfs niet eens meer van plan nog ooit van die auto gebruik te maken. Sterker nog! Hij wilde zo grondig en meteen van het ding af, dat hij niet eens de moeite wilde nemen het naar een garage te brengen of het op zijn gemak te verkopen of te laten verkopen. De man had haast . . . WAS HIJ SOMS VAN PLAN OM METEEN UIT HET LAND TE VERDWIJNEN? Kalmpjesaan voortrollend in zijn pas verworven luxueus bezit kon Arie maar tot één definitieve conclusie komen: het rondrijden in deze auto was en bleef een heel gevaarlijk grapje. Wat doe je in zo'n geval? . . . De auto goed zichtbaar ergens parkeren, natuurlijk en dan zelf een eindje uit de buurt gaan en later eens gaan neuzen of het ding er nog staat en of er niets bijzonder mee is gebeurd. Maar in dat geval was het toch wel aan te bevelen, het kogelgat in het portier, dat op het eerste gezicht als kogelgat te herkennen was, een beetje te camoufleren. Arie stopte, klom naar buiten, bekeek het gat in de glanzend gelakte deur, boog dan naar binnen, rommelde in het dashboardkastje en vond een bijna geheel leeg pakje Lucky Strike sigaretten. Hij scheurde het zilverpapier eraf, maakte daar een los propje van en duwde dat in het kogelgat. Daarna drukte hij het een beetje plat. Het zag er precies uit als een kaal geschaafd plekje en aan niets was nu van buitenaf meer te zien dat de wagen kort tevoren als schietschijf had gediend. Arie klom weer achter het stuur en ging op zoek naar een geschikte parkeerplaats, waar
hij de wagen kon achterlaten als een 160 PK lokeend. In de verte, een heel eind achter zich, bespeurde Arie de parkeerlichtjes van een auto, maar te ver weg om er zeker van te zijn dat de wagen ook in beweging was gekomen. Hij hield er wel rekening mee, dat hij — of althans de open Oldsmobile — in de gaten werd gehouden. Het was alleen de vraag of men wist dat Digazo ongedeerd was gebleven, en uitgestapt. Een van de vele spannende en onopgeloste vragen. Arie grinnikte en gaf wat meer gas. Dat had je er van als je iemand aanbood, eventjes het stuur van hem over te nemen. Voor je wist waar je was hoorde je wat kogels fluiten en had je een wagen als deze cadeau.

* * *

Het duurde niet lang, of Arie reed een winkelstraat in, in een nogal stille buurt, die geknipt leek om er zijn Oldsmobile te parkeren. Van de meeste winkels waren op dit late uur de étalagelichten al gedoofd; woonhuizen schenen er hier maar enkele te zijn — tussen de winkels in verdwaald en verspreid langs het trottoir wachtten door elkaar bestelauto's en personenwagens tot zij weer nodig waren. Arie vond een ruime open plek voor een blok donkere uitstalkasten, manoeuvreerde zijn auto erin, haalde het sleuteltje uit het contactslot en drukte het portier achter zich dicht. Daarna bleef hij even staan. Een donkere, gesloten auto kwam aansuizen uit de richting waaruit hijzelf was komen aanrijden. Er zaten twee mannen voorin, maar de wagen reed zonder vaart te minderen voorbij. De bestuurder reed overigens wel op zijn stadlichtjes — zonder parkeerlichtjes — maar dat zei ook weinig. Arie haalde de schouders even op, keek de straat op en af en ontwaarde aan de overkant een langzaam voortdrentelende man, met een loshangende overjas aan die liep te kuieren met de handen op de rug — kennelijk een luchtje scheppend alvorens te gaan slapen. Mogelijk ook zwierf er ergens een hond rond, die hij bezig was uit te laten. Arie begon de straat over te steken.
„Excuse me . . . Kunt u me ook de weg zeggen naar het Hyde Park Hotel?”
De man stond stil:
„Dat is helemaal aan de andere kant van het Park. Dat kunt u nu niet meer oversteken, want de hekken zijn na zonsondergang gesloten. U bent zeker geen Londenaar hè?”
„Hollander,” zei Arie kort.

„Dan kunt u het beste” — de man wees aan — „de eerste zijstraat daar in lopen en rechtuit gaan tot u tegen het Hyde Park aanbotst. Dan tegen de wijzers van de klok in, linksom dus, het Park rondlopen en dan nog maar eens vragen.” „Mijn hartelijke dank,” zei Arie, en ging op pad. Vrij gehaast, want die twee broodjes ei waren voor iemand met zijn fameuze eetlust weinig meer dan een bitterballetje voor een wolf en hoe eerder hij iets te eten kon vinden, hoe beter. Daar hoefde hij overigens niet lang op te wachten — driehonderd meter de hem aangewezen zijstraat in, op een open plek waar eens een paar huizen hadden gestaan doch in de laatste oorlog door Duitse bommen waren verwoest, vond hij een kraam verlicht door een fel brandende Tilley-olielantaren en onder dat felle licht en bezig gehouden door wat klanten, die zijn produkten stond op te eten, was een man met een walrussnor bezig, in een groot vat kokende olie porties vis en aardappels te bakken. De blauwe oliedamp dreef meters om hem heen en vermengde zich met de fijne Londense mistdamp tot een blauwig waas. Arie bestelde een dubbele portie van dat typisch Engelse voedsel: „fish and chips”, waarin de aardappels in zoverre van de Hollandse patates frites verschillen, dat de Engelse aardappels in dunne plakjes worden geschaafd en zo gebakken, waarna ze in de hete olie opkrullen en knappend bros worden. Arie ontving voor twee shilling een kolossale puntzak vol met hete chips plus gebakken vis, en ging tevreden weer op weg onderwijl gestadig etende. Het was natuurlijk wel zaak, zich de vingers goed af te vegen voor hij zijn hotel binnenstapte want in de betere hotels is men niet erg gesteld op gasten die het register tekenen met vettige vingers, een walm van gebakken vis achterlatend.

* * *
Dikke Arie had de helft van de te doorlopen boog rond de omtrek van Hyde Park afgelegd, toen hij door zijn vettige buidel voedsel heen was. Hij frommelde het papier ineen, gooide het weg, trok een zakdoek te voorschijn, plukte een bosje gras, maakte zijn mond en vingers goed schoon en gooide zakdoek plus bosje gras over het ijzeren hek het park in. Een eind verder kwam hij een venter tegen die op dit late uur bezig was, het zeil van zijn ventwagen op te rollen, teneinde naar huis te gaan. De kistjes op zijn wagen bevatten nog enkele lagen appels, peren en sinaasappels. En dat was nu precies wat Arie begeerde na dat vette maal vis met friten. Hij kocht een kilo handappels plus een kilo peren, liet de ene kilo links en de andere rechts in de zijzakken van zijn regenjas glijden en schafte nog twee sinaasappelen aan om tijdens de rest van zijn wandeltocht op te eten.

„Good night, sir.”
„Goede nacht en wel te rusten,” wenste Arie, wegwandelend als een soort wereldbol met pootjes, want door die twee kilo vruchten links en rechts in zijn puilende zakken was hij nog breder en dikker dan normaal.

* * *

En met diezelfde breedte en dikte kwam hij een kwartier later bijna klem te zitten in de draaideur van het Hyde Park Hotel. Na enig wrikken en sjorren aan jaspanden wist hij zich eindelijk toch naar binnen te malen en betrad een ruime, statig verlichte, ietwat ouderwetse receptiehall, met achter de balie de nachtadministrateur, een klein typisch Engels mannetje, met een mager gezichtje, zandkleurig haar en een klein snorretje. „Good evening,” wenste Arie, de handen op de rand van de balie leggend.
„Good evening,” zei de man sec, en ging door met brieven sorteren; eerst in enkele grote hopen.
„Kan ik hier een eenpersoonskamer krijgen voor een nacht en even opbellen?”
De klerk keek niet op. Arie had hem er trouwens helemaal niet op kunnen betrappen dat hij de nieuw binnengekomen gast een blik had geschonken. Maar toch scheen hij meer dan genoeg te hebben gezien, want hij merkte droogjes op:
„Heeft u geen bagage bij u?”
„Nee,” zei Arie. „Om de simpele reden dat die gestolen is uit het bagagenet boven mijn hoofd toen ik in de boottrein zat te slapen. Maar ik kan vooruit betalen. Als ik tenminste niet de filmstersuite krijg toebedeeld.”
De administrateur draaide zich half om en begon een der pas opzij gelegde stapeltjes post opnieuw te sorteren: nu in vierkante vakjes elk voorzien van een kamernummer. Met de rug naar Arie informeerde de man droog:
„Heeft u bij de politie aangifte gedaan van de diefstal van uw bagage?”
„Neen.”
„En waarom niet als ik vragen mag.”
„Omdat het verloren moeite is. Ik weet niet eens, wat voor soort mensen bij mij in de coupé zijn komen zitten. Ik ben vrijwel onmiddellijk in slaap gevallen.”
„Tja. . .” (Weer ging er een stel brieven in een vakje.) „Ik ben bang dat wij geen eenpersoonskamers meer vrij hebben.” Arie wist al hoe laat het was. Als men aan de Receptie van een hotel eerst wat vragen stelde, en pas daarna kwam aandragen met het bericht dat er geen kamers beschikbaar waren, betekende dat maar één ding: dat men om een of andere reden als logeergast was afgeketst. Misschien was er toch nog een lichte geur van vis ergens aan Arie blijven kleven . . . misschien was het de uitpuiling van zijn zakken . . . mogelijk ook vertrouwde men het verhaal van de gestolen bagage niet.
„Dat is dan jammer,” gaf Arie ten antwoord, zonder verder op de weigering in te gaan. Dat had nooit enige zin. Als men eenmaal beweerde geen eenpersoonskamers te hebben, moest men dat verhaal blijven vol houden. Het is van een Receptionist niet te verwachten dat hij na een tijdje kletsen gaat erkennen dat hij eerst heeft staan liegen. „Maar mag ik dan hier een kopje koffie drinken en even naar Holland opbellen?”
„Mijnheer — onze keuken is al gesloten. Maar als u schuin hier tegenover gaat kijken treft u het passagebureau van de Hollandse KLM aan. Dat is dag en nacht open en daar kunt u naar hartelust telefoneren.”
„Mijn hartelijke dank,” beweerde Arie, keerde zich om en paste deze keer terdege op, zich zijdelings in de draaideur te plaatsen alvorens hij zich er door begon te malen. Hij ging welgemoed op weg naar het passagebureau van de KLM. En verder was Londen vol van Hotels. Wat hem betreft kon het Hyde Park Hotel verder gevoeglijk die nacht tot puin ineen zijgen.

* * *

Het passagebureau was helder verlicht en er heerste geen landerige, maar een opgewekt actieve sfeer, alsof het midden op de dag was inplaats van bijna middernacht. Arie vroeg twee gesprekken aan: allereerst een met het Century Hotel in Antwerpen en daarna een met Pa Roos, Amsterdam. Vervolgens ging hij aan de leestafel in de Saturday Evening Post zitten neuzen, tot hij zijn oproep hoorde:
„De heer Roos . . . Het gesprek met Brussel. Cel vier.” Arie en zijn buidels appels pasten precies tussen de twee wanden van de telefooncel. Hij nam de hoorn op.
„Century Hotel!” zong een meisjesstem.
„Bij u logeert een mijnheer Prins. Jan Prins uit Amsterdam. Wilt u mij met zijn kamer verbinden?”
„Een ogenblik. Even nazien.”
De telefoniste kwam helemaal niet meer terug, maar verbond ineens door.
„Hallo? Kamer 419.”
„Ben jij dat Jan?”
„Hallo, dikke! Ik hoor net van de telefoniste dat je werkelijk in Londen bent aangekomen . . . Waar zit je?”
„Ik heb nog geen hotel. Luister es . . . kun jij me telegrafisch wat geld sturen?”
Twee tellen veelzeggende stilte. Dan een verslikte krijs. „Jou geld sturen!? Je had een klein fortuin aan reischeques bij je! Wat heb je in vredesnaam gedáán? Het Ritz Carlton restaurant gekocht?”
„Nee. Mijn bagage is in de trein gejat terwijl ik sliep.” „Dat is het stomste wat ik ooit heb gehoord.”
„Tja . . . Je moet morgen meteen maar die cheques laten blokkeren, dat iemand anders ze niet kan gaan innen met een valse handtekening.”
„Dat moet zeker wel, ja. Zit je nou helemaal zonder?” „Ik heb nog net geld om jou op te bellen.”
„Maar je kunt toch wel een hotel krijgen als je zegt dat je morgen zult betalen! En waar moet ik morgen dat geld telegrafisch heen sturen? Ik kan het moeilijk laten bestellen op de Openbare Weg. Of aan de Derde Bank Links voorbij de Vijver in Hyde Park.”
„Weet je wat? Stuur het maar Poste restante Hoofdpostkantoor Londen. Dan ga ik het wel halen.”
„Hoeveel moet je hebben?”
„Maak het maar vijfhonderd gulden.”
„Vijfhonderd . . . Ben je van plan om als de Aga Khan te gaan leven die paar dagen?”
„Ik moet toch ook geld hebben voor de terugreis, ezel. Bovendien is het mijn geld. Kan het jou wat schelen wat ik er mee doe?”
„In zoverre . . . ik zie er nog eens van komen dat je helemaal zonder een rooie cent komt te zitten en dan kunnen je vriendjes voor je gaan zorgen. Zover schop jij het.”
„Stuur je nou die vijfhonderd gulden, ja of nee?”
„Vooruit dan maar weer. Morgen, zo gauw ik wakker ben.” „Hoe is het nou met die Ford? Hebben ze die al uit het kanaal gevist?”
Jan Prins zat in een donkerrode pyjama met grijze strepen op de rand van zijn bed en streek zich verbijsterd over de haren. „Dat is een bak, man! Ik ben vandaag met de kraanwagen van die garage mee geweest maar ik mag verhipt zijn als we die Ford hebben kunnen vinden.”
„Mooi is dat. Heb je wel op de goede plaats gevist?”
„Oja. Geheid. De sporen waar de wielen van de dijkberm waren afgereden heb ik nog na enig zoeken terug kunnen vinden. Er was ook een stel keien beschadigd door de bumper, weet je niet? Die vond ik ook. Maar er lag geen auto.”
Arie dacht eventjes na.
„Dan zijn er twee mogelijkheden. Of een of andere linke jongen heeft de volgende dag die wagen onder water zien liggen en toen er niemand kwam opdagen heeft HIJ hem eruit gevist. Of...”
„Of wat?”
„Of de wagen is meegesleurd door de enorme zuiging van snel passeerde tankschepen in dat kanaal. Omgerold, begrijp je? En een eind verder terecht gekomen.”
Jan Prins zei langzaam:
„Dat is misschien niet eens zo'n gek idee. Ik was al half en half van plan een of andere kikvorsman op te scharrelen.” Laat het anders maar, Jan. Ik heb hier net een splinternieuwe Oldsmobile cadeau gekregen.”
Jan begon te lachen.
„Weet je wat ik verstond? Ik dacht dat je zei dat je net een splinternieuwe Oldsmobile cadeau had gekregen. Hahahaha . . .” „Dat zei ik ook.”
„Hahahaha . . . WAT?”
„Een Oldsmobile convertible. Een paar duizend kilometer gelopen. Licht roomkleurig. Cadeau.”
Jan boog zich zorgelijk over de telefoonhoorn.
„Arie! Ben jij daar van die Schotse whisky aan het proeven geweest?”
„Nee. Appels. En ik was de vierhonderdduizendste klant van een cafetaria. Ik kreeg er een oorkonde van. Maar nu moet ik kappen anders wordt het gesprek te duur.”
„Hei! Ho! Stop! Waar is die Oldsmobile?”
„Ergens in een straat. Ik hoop dat ik die straat terug kan vinden. Stuur je dat geld meteen morgen?”
„Hei, stop! Hoe kom je aan een Oldsmobile als je geen geld hebt?”
„Dàt is nou juist de kunst,” zei Arie. „Maar het is niet zo mooi als het wel lijkt hoor.”
„O, nee?”
„Nee. Want er zat een kogelgat in. Ik sluit nu. Droom niet van auto's. Welterusten.”
Jan zat nog zeker een halve minuut lang met de hoorn tegen het oor gedrukt, maar er kwam niets meer dan de telefoniste. En die zei, als een tante tegen een dom kind:
„Londen heeft al afgebeld, meneer. U kunt rustig neerleggen.” Jan legde neer, maar niet bepaald rustig. Daarna legde hij zichzelf op bed neer. Nog veel minder rustig. Wat was die dolle Arie in vredesnaam daar in Londen aan het uitspoken?

* * *

De dolle Arie had juist de telefoonhoorn neergelegd en de deur van de cel geopend, toen hij hoorde afroepen:
„Mijnheer Roos — gesprek Amsterdam. Ook in cel 4.” Hij trok derhalve het sproetige hoofd weer naar binnen en de hoorn weer tegen het rose oor.
„Hallo, zeg?”
„Vader — bent u dat?”
„Ja, wat dacht je? Dat je moeder hier een pension was gaan houden?”
„Als ze dan maar gezellig gekke mensen op kamers neemt!” „Zolang ze jou als zoon heeft, is er aan gekkigheden voorlopig geen gebrek, lijkt me. Zit je nu in Londen?”
„Jawel, vader. En ik wilde eigenlijk alleen maar vragen: gaat er deze dagen een schip van u van hieruit naar Amsterdam?” Pa Roos liet zijn adem langgerekt ontsnappen, alsof hij een heel mooi en verrassend stuk vuurwerk zag en merkte op: „Ga jij eindelijk tekenen van belangstelling voor de vrachtvaart vertonen! Betekent dit dat de eeuwig rondzwervende, verloren zoon eerdaags. . .”
„Hoho,” zei Arie haastig. „Trek geen verkeerde conclusies, vader. Maar ik zit hier met een auto die ik naar Amsterdam wil verschepen, en wel zo gauw mogelijk.”
„Dat moet dan toch wel een heel bijzondere auto zijn. Meestal — die indruk heb ik tenminste gekregen — lieten jullie auto's gewoon ergens staan als je ze niet nodig had en . . . Is die Ford uit het Belgisch kanaal nu al opgevist?”
„Daar is Jan gisteren mee bezig geweest. Maar ze konden hem nergens ontdekken.”
„Och,” zei Pa Roos, „jullie zijn waarschijnlijk in de war met een ander kanaal. Was het niet een kanaal in Siam of zo?” Arie grinnikte even en zei toen haastig:
„Vader, luister nou, want ik heb niet al te veel geld bij me. Wanneer kan ik een Oldsmobile van Londen verschepen naar .Amsterdam?”
Het was enkele tellen lang stil. Dan:
„Vrijdag. Vrijdagmiddag vertrekt de „Heideroos” uit Londen, via Antwerpen en Vlissingen naar Amsterdam en dan verder naar Stockholm. Breng die auto naar onze agent in West Dock Street en die zal je wel zeggen wat er gebeuren moet. Is het zo'n bijzondere auto?”
„Och — ik ben er aan gehecht geraakt,” zei Arie. „Ik bel nu af vader, vanwege de financiën.”
„Kunnen we je thuiskomst dezer dagen nog tegemoet zien?” „Als alles normaal loopt, morgen of overmorgen, vader.” „Jij,” verklaarde Pa Roos somber, „verkoopt nooit ofte nimmer iets normaal. Wel te rusten dan maar. Zit je in een hotel?” „Nee, vader. Ik slaap in die Oldsmobile.”
„Wàt zei je? Wat heb je nu. . .”
„Wel te rusten, vader.”
Arie, met zijn loshangende regenjas vol appels en peren om zich heen zwierend, beende naar de halte, betaalde zijn twee telefoongesprekken, raakte daar iets meer dan een pond mee kwijt (want telefoongesprekken vanuit het buitenland naar Holland komen altijd stukken duurder dan dezelfde gesprekken, vanuit Holland aangevraagd) en wandelde het KLM-gebouw uit, om zich heen kijkend door de fijne, dunne damp die nog steeds in de straten hing. je kon het eigenlijk geen mist noemen — de zeelui noemden het „heiïg” — zo'n dunne wazige damp als er op hete vochtige dagen wel eens in de lucht hangt zodat de zon een hete nevelbol wordt en het blauw van de lucht er achter schuil gaat. Nu, in de Londense nacht, waren de booglampen omfloerste lichtvlekken en de neonreclame van het Hyde Park Hotel zag eruit of de waterdamp er omheen blauwachtig meegloeide. Koud was het helemaal niet — het soort weer waarbij je een regenjas niet kon missen, maar ook meteen in die jas begon te transpireren als een otter, als je hard fietste of liep. Arie begon dus, op zijn dooie gemak, langs het Hyde Park terug te lopen, op weg naar zijn achtergelaten Oldsmobile.

* * *

Arie begon in het centrum van Londen al aardig thuis te raken. Hij wist ten minste op een prik precies, hoe hij bij zijn achtergelaten vierwielig geschenk terug moest komen. Hij haalde dus een peer uit een jaszak, bekeek het ding op wormstekigheid, vond geen tekenen van onraad, en begon al wandelende te knauwen. Dat ging altijd zo als je pas in een vreemde wereldstad terecht kwam: je begon meestal met vanaf je hotel de weg te leren naar de bank, naar het postkantoor, naar het spoorwegstation en de dichtbijzijnde winkel waar je tijdschriften en kranten kon kopen. En langzamerhand leerde je meer pleinen en straten kennen. Pas na een hele tijd verblijf was je zover, dat je de kortste weg van het ene punt naar het andere kon uitdokteren. In het begin was je al blij wanneer je zonder navragen kwam waar je wezen wilde. Maar dat lukte deze nacht wonderwel: om beurten een appel en een peer kauwend volgde Arie, feilloos als een straathond, de weg terug.

De Oldsmobile stond nog op dezelfde plaats voor de donkere gevels van de winkels en nu was er in de ganse straat helemaal geen mens meer te bekennen. Alleen een half huizenblok verder brandde nog één enkel licht, achter een raam op een eerste verdieping. Een kat, geluidloos en schijnbaar gewichtloos springend, dook weg achter een kleine lichtgele Austin aan de overkant. Arie stak een hand in de zak van zijn tweedjasje, rommelde daar eventjes in rond maar vond geen contactsleuteltje. Hij had het vermoedelijk in een zak van zijn regenjas gestopt. Ergens onder de appels of peren. Hij trok zijn regenjas uit, die nog zwaar afhing van het onverzwolgen fruit, trok het portier open, gooide zijn regenjas op de voorbank, schoof zelf naar binnen en ging achter het stuur zitten. Vervolgens trok hij het portier dicht en begon de appels en peren plus het kleine Coltpistool uit zijn zakken te halen, ze neerleggend in de holte tussen de licht achteroverhellende zitting en de rugleuning. Zijn zoekende vingers vonden het sleuteltje zonder veel moeite, en hij wilde het juist te voorschijn halen toen hij de auto onder zich voelde bewegen. Een licht schrapend geluid . . . een klein, hard voorwerp werd tegen een schouderblad gedrukt en een stem beval zacht maar nadrukkelijk:
„Handen plat op het stuurwiel! Vlug wat!”
Arie was juist, vrolijk en welgemoed, een oud liedje beginnen te neuriën. Hij neuriede nog heel even door, hield dan met musiceren op en legde zijn handen plat op de omtrek van het stuurwiel. De druk op het schouderblad werd sterker. De stem achter hem beval:
„Schuif opzij achter het stuur weg en kruis de handen op je borst.”
Arie vouwde de armen op de borst ineen en schoof op naar rechts, de regenjas plus de losse appels en peren en het kleine pistool met zich mee duwend tot ze in een hoopje tussen zijn machtige bips en het portier klem zaten. Een tweede man, geruisloos lopend doemde nu naast het portier op. Die had vermoedelijk een eindje verderop in een donker portiek staan wachten.
„Doe gewoon!” beval de stem weer. „Blijf zo zitten en doe net of we wat staan te bepraten.”
„Best,” zei Arie, net de armen op de borst gekruist. „Bepraat maar wat. We hebben de tijd.”
Het was hem duidelijk dat deze kerels niet wilden, dat de een of andere nieuwsgierige ergens uit-een-raam-kijker zou bemerken, dat er in die open auto op straat wat bijzonders aan de gang was.
„Wat is dit voor een rare, jonge snotneus?” vroeg de man die buiten naast het portier stond, Arie onderzoekend aankijkend. „Dat zal wel een nieuw truucje van ze zijn,” bromde de man met het pistool. „Kijk jij nou maar eerst even zijn zakken na.” De andere man boog zich over het portier, beklopte Arie’s jasen broekzakken en ontdekte natuurlijk ook de regenjas die samen met de rest van de rommel op de bank lag. Hij viste de jas naar boven, keek die na en rapporteerde:
„Hardstikke leeg.”
„Gooi dan maar hier achterin.”
De regenjas zeilde op de achterbank.
„Hij heeft een halve boomgaard hier voorin liggen. Appels en peren? En rijp ook. Mag ik?”
Hij vroeg dat spottend aan Arie, terwijl hij een peer oppakte. „Ga je gang,” zei Arie. „ Ik hoop dat je er buikpijn van krijgt.” „Hou nou op met die flauwe lol, Buster, en klim hier achterin. Neem mijn pistool over, hou hem onder schot en ik klim achter het stuur.”
Arie bleef heel kalm en eigenlijk ook wel nieuwsgierig zitten terwijl de staande man naast de andere achterin klom. Hij voelde de druk van de pistoolloop op zijn schouder eventjes verdwijnen terwijl het wapen door de ander werd overgenomen — dan drukte het opnieuw tegen hem aan, maar nu op een andere plaats: op de wervelkolom vlak onder de plaats waar zijn nek begon. Er was één bijzonder spannend element in deze ganse scène — gedeeltelijk ook de reden waarom Arie zo kalm was blijven zitten: het kleine platte Coltpistool dat bij het opzij schuiven zowat geheel onder zijn vet dijbeen was geraakt, was niet ontdekt.
„Denk eraan wat ik je gezegd heb,” herhaalde de eerste man, nu kalm achter het stuur schuivend en zacht het portier dichttrekkend. „Doe heel gewoon.” Hij keek naar het contactslot. „Wat deksel! Waar is het sleuteltje?”
„Achterin. In de rechterzijzak van mijn regenjas.”
De man aan het stuur draaide zich om en bukte zich naar de jas. „Hou hem onder schot, Buster.”
Hij vond het sleuteltje, gooide de jas weer achterin en stak het ding in het slot. Hij droeg geen hoed en boven op zijn hoofd begon het haar al te dunnen. Hij haalde een sigaret uit een half pakje sigaretten stak er de brand in met een goedkope aansteker en scheen nu het moment gekomen voor nog een waarschuwing. Voorbij de sigaret pratend, zei hij zacht:
„Luister, vriend. je bent nog jong en misschien nogal roekeloos. Probeer geen stunts, want dat pistool in de rug heeft een knaldemper. We kunnen je de volle laag geven midden in een straat en het geluid komt nauwelijks boven het lawaai van de banden uit. We gaan een eindje rijden, naar een rustige plaats, om je wat vragen te stellen.”
Hij startte, luisterde even naar de motor, keek naar het benzineen oliepeil, trapte kort het gaspedaal in en reed weg, de straat uit. Een eindje verder, na een bocht kwamen zij uit op een plein met een smalle, hoge kerk als meest opvallende bouwwerk. Een agent van politie stond op de trottoirband met de handen op de rug. Midden op dat plein waren enkele mannen bezig in een opgebroken plek asfalt twee einden buis aan elkaar te lassen. Het felblauw licht van de vlamboog rees en daalde langs de gevels in onverwachte sprongen.
„Heizeg,” zei de man achterin. „Geef me nog eens zo'n peer.” „Waarom eet je die appels niet op?” informeerde Arie. „Die peren zijn het lekkerst.”
„Het is nog de vraag,” antwoordde de stem achterin, sinister, „of je nog veel tijd zult hebben om van die peren te profiteren.” „Je kunt een appel krijgen,” bood Arie aan.
De man aan het stuur, die gespannen alsmaar zijn ogen over de nachtelijke straten liet gaan, zwenkte het plein af en snauwde nu naar achteren:
„Buster — laat die peren met rust en klets niet. Hou je hersens bij je werk. Versta je?”
„Okee, okee,” bromde de man achterin. „Maak je niet zo zenuwachtig. Wat kan er gebeuren? Ik houd toch zeker die blaffer in zijn nek.”

De auto suisde nu met zeventig kilometer vaart een brede verkeersweg op, de hard-opgepompte en bijna nieuwe banden zoevend over het gladgepolijst asfalt. Er was hier nogal wat verkeer van zware vrachtauto's in beide richtingen: dit was kennelijk een van de hoofdverkeerswegen die het centrum van Londen verbond met een landstreek van Engeland. Een man met een stofjas aan stond langs de stoep een Chevrolet schoon te spuiten met een tuinslang.
„We treffen het best met het weer vannacht,” opperde Arie op luchtige toon.
Geen antwoord. De Oldsmobile daverde onder een spoorwegviaduct door en sloeg vlak daarna linksaf op een rijbaan van keien met de verhoogde spoorbaan links en rijen donkere huizen rechts. Arie probeerde het opnieuw:
„Als ik trek heb in een peer . . . is daar bezwaar tegen?” Na even stilte kwam het antwoord van de man aan het stuur: „Jij blijft met de armen over elkaar zitten. Buster — pak een peer voor hem en geef hem die.”
„Welja,” knorde Buster. „Hij wel. Wil meneer hem nog geschild hebben ook soms?”
„Nou, als het je niet teveel moeite is. . .”
De bestuurder barstte los:
„Hou nou op met die cabaretlol! Als die onzin niet ophoudt gooi ik de hele rommel overboord. Geef hem een peer en verder houdt ieder zijn mond dicht.”
Buster pruttelde wat binnensmonds, boog zich voorover, maar zonder het pistool ook maar een ogenblik uit Arie's nek te nemen pakte hij een peer en duwde die in Arie's hand. De bestuurder was een goed chauffeur. Hij reed gespannen, snel maar zeker een eindweegs langs de verhoogde spoorbaan tot aan een volgend viaduct, dook daar onderdoor, raakte in een slordige berookte buurt met links en rechts fabrieken en opslagplaatsen, zwenkte een zijstraat in en was onverwacht op een dubbelbaansbuitenweg met eerst twee benzinestations, dan een donker en verlaten liggend café en dan alleen nog maar plukjes bomen met nu en dan een autosloperij of een ver van de weg gelegen boerderij. Arie had de peer al lang verorberd toen de man onverwacht remde en rechtsaf zwenkte, een zijweg in tussen twee donkere rijen dichte struiken. Ergens voor hen, in de fijne mistdamp, gloeiden de lichten van Londen Airport, het vliegveld. De bestuurder zette de motor af en ging scheef in een hoek zitten, half naar Arie gewend.
„Heb je een paspoort bij je?”
Een vraag die Arie totaal niet verwacht had.
„Zeker,” zei hij vriendelijk, viste het dunne ding uit een binnenzak en reikte het over. Het werd langzaam en grondig bestudeerd bij het licht van een dashboardlampje. Ergens rechts loeide een koe enkele malen snel achtereen. Arie probeerde uit de tijd die de man voor het bestuderen van elke bladzijde had, uit te maken in welke visa en grensovergangsstempels die speciaal was geïnteresseerd, maar dat leerde hem niets. Slechts eenmaal richtte de man plotseling het hoofd op en vroeg aan zijn maat:
„Zeg Buster — je houdt toch dat pistool in zijn nek hè?” „Ja wat dacht je?”
Arie bestudeerde van zijn kant de man naast hem. De wijze van spreken had hem niets wijzer gemaakt: hij sprak een gewoon, niet bijzonder deftig of plat soort van Engels zoals je dat kunt verwachten van iemand die vele jaren lang met allerlei soorten mensen omgaat. Ambtenaren en winkeliers en schoolmeesters krijgen dat op de duur op die manier allemaal. De handen van de man bewogen kalm in het licht van het dashboardIampje. Ze waren schoon, goed gevormd en met fatsoenlijk bijgehouden nagels. Hij droeg een grijze sportbroek, een paar door gebruik donker geworden bruine sportschoenen en een wollig donkerblauw jasje met een effen das. Netjes en fantasieloos. Zijn manier van doen was, nu zij eenmaal de stad uit waren, rustig en ongehaast met dat gebrek aan vaart dat blijkt uit alle ondervragingen door politie, douaneambtenaren en al dat soort mensen in vaste dienst waarachter de ganse macht van een staatsorganisatie staat. Arie vroeg zich af of dit vreemde span lieden misschien hoorde tot een of andere tak van de Engelse Geheime Dienst. Hun optreden had juist die mengeling van officiële rust en gangsterdom die men in dat soort geheim werkende organisaties kan aantreffen. Het paspoort werd dichtgeklapt. . . en teruggegeven.
„Hoe kom jij aan deze auto?”
Over de tweebaansweg, achter hen, naderde met luid geronk een zware Dieselvrachtwagen.
„Die moet ik laten repareren,” zei Arie.
„Repareren? Wat? Er mankeert niets aan. Alleen de voorruit heeft een gat.”
„Mogelijk,” zei Arie vriendelijk, „is het u ontgaan dat het rechtvoorspatbord ietwat is verfrommeld.”
De man naast hem haalde een sigaret te voorschijn en stak die aan — zijn ogen halfdicht geknepen tegen het vlammetje. „Bovendien,” vulde hij toen aan, het vlammetje uitblazend, „zit er een kogelgat in een van de portieren.”

„Is het waar atje?” zei Arie.

De man achter hem knorde ongeduldig en het pistool bewoog toen hij in zijn zitplaats wat verschikte. De man achter het stuur vroeg op effen toon:
„Waar is Digazo?”
Arie keek verbaasd opzij
„Digazo?. . . Digazo zei u? Ik ken geen plaats die zo heet. Waar ligt die ergens?”
De stem achter Arie gromde ongeduldig:
„Laten we die gladde goser een eindje verderop tussen de bieten leggen en een eindje gummislang op hem gebruiken.” De man naast Arie negeerde dat en deed drie korte haaltjes aan zijn sigaret. Arie informeerde beleefd:
„Zou ik ook mogen weten wie u bent?”
„Wie ik ben? Een man die vragen stelt. En die gewend is, er antwoord op te krijgen.” Zijn stem werd scherper: „En die niet gewend is, er al te lang op te wachten.”
„Hazo,” antwoordde Arie. „Goed. Laten we ophouden met verstoppertje spelen. Digazo is vermoedelijk thuis.”
„Waar thuis?”
Arie werd ongeduldig:
„Luister eens even — ik ben niet alwetend. En ik kan niet aannemen dat Digazo er zeventien verschillende huizen op na houdt. Hij werd een paar uur geleden uit een passerende auto beschoten, en . . .”
„Hij werd niet geraakt?”
„Neen,” antwoordde Arie opgewekt. „Dat was geen wonder ook, want het waren bar klunzige pistoolschutters die hem onder schot namen. Als je toch niet minder dan zes keer moet vuren, van korte afstand, en dan nog mis kleunt, dan. . .”
„Dat is gelogen!” protesteerde de stem achterin. „Drie keer is het geweest en. . .”
De man naast Arie keerde zich met een ruk tot hem en sloeg met de vuist, sissend: „Hou toch je stomme kop, ezel!” De stomp was tegen de schouder van Buster aangekomen, wat het pistool heel even had weg doen glijden. Maar nu drukte het weer in Arie's rug. Enkele tellen lang zei niemand iets. Arie begon zich af te vragen, of hij het spelletje zo wel goed speelde. Soms in het leven moest je scherp en gehaaid en slim zijn, en in andere situaties bereikte je het meest door je dom te houden. Hij was nu aan de weet gekomen, dat dit inderdaad de kerels waren die op Digazo hadden geschoten. Maar van de andere kant waren deze knapen nu terdege overtuigd geraakt dat deze dikke roodharige snuiter een deksels gladde vogel was. Dat was een uitgesproken nadeel. je kon het beter zo zien te draaien, dat je vijanden overtuigd waren dat je een domme, sullige dikke domoor was, bezaaid met sproeten en voorzien van een lachwekkende buik. De ondervraging ging door of er niets was gebeurd:
„Hoelang ken jij Digazo al?”
Arie fronste en deed of hij diep nadacht:
„Een jaar of twee. Ruim twee jaar.”
„En waar heb je hem leren kennen?”
„In Holland. Op de weg tussen Den Haag en Amsterdam.” „Op een autoweg? Wat is dat voor onzin?”
Arie was nu weer in zijn element: hij kon verhalen uit zijn duim zuigen.

„Is dat zo gek? Het was om twee uur in de nacht en ik kwam van Den Haag af waar ik in Scheveningen naar Roelof Stalknecht had zitten luisteren.”

De naam „Roelof” kon de andere man nog net uitspreken, maar over het woord „Stalknecht” brak hij hopeloos de tong. „Roelof wie?”
„Stalknecht.”
„En wat had die te vertellen?”
„Die vertelde niets. Dat is een pianist. De beste jazzpianist van Nederland. Ik kwam daar met de auto vandaan op weg naar Amsterdam en toen stond er iemand op de weg te wuiven met beide armen. Dat was Digazo. Hij had een lekke band en zijn reservewiel bleek veel te slap te zijn.”
„Zozo. En zijn jullie daarna zulke dikke vrienden geworden? Lijkt me een beetje een smalle basis voor een langdurige vriendschap.”
Arie fantaseerde vrolijk verder:
„Nou — zo smal was die basis ook weer niet, want Digazo was aan de rechterkant van de weg gestopt zonder een parkeerhaven op te zoeken en terwijl we het geval nog stonden te bekijken — het was nog al een regenachtige nacht, kwam er een risje auto's aanzetten en de derde ervan zag Digazo's wagen niet snel genoeg, raakte hem van op zij, scheurde er een compleet spatbord af en schoof zelf schuin de weg over en rolde aan de andere kant de berm af. Toen kwam er politie bij en we waren uren bezig voor we eindelijk verder konden rijden. Ik als getuige natuurlijk.”
„Zozo. En daarna ben je voor hen gaan werken?”
Arie hield het hoofd luisterend scheef:
„Hem — driepoot of: hen — tweepoot?”
„Hen. Meervoud.”
Arie haalde geringschattende de schouders op. Hij wist nu dat Digazo blijkbaar deel uitmaakte van een of andere organisatie die deze men met „hen” beduidde.
„Och,” zei hij. „De mens moet toch iets doen? Ik houd wel van een avontuurtje.”
De man naast hem smeet de peuk van zijn sigaret in een boog over de struiken en herhaalde, op vlakke toon:
„De mens moet toch iets doen. Precies. Ik zal je een voorstel doen: vertel ons wat je weet en we zullen je er goed voor betalen.”
Arie liet een longvol lucht ontsnappen. Het klonk of er een walvis adem hapte.
„Pffffff . . . Ik ben niet iemand die een kwartje verdient en een tientje laat vallen. Als ik uit de school klap, komt Digazo absoluut zeker aan de weet dat het lek bij mij zit. Da's nogal glad. En ik verdien aardig. Waarom. . .”
De ander viel hem in de rede:
„Wij hebben óók aardige banen.”
Arie antwoordde droogjes:
„Tja. . .” Hij had er een lief ding voor over gehad, te weten wie die „wij” waren die zulke aardige banen hadden aan te bieden, maar dat kon hij moeilijk gaan vragen, omdat verondersteld werd dat hij dat wist. Dat hij, Arie, wist WIE de vijanden van Digazo waren. Inplaats daarvan wist hij nog niet eens wie Digazo was en wat DIE uit spookte. De man achter het stuur zat enkele tellen lang, intussen een nieuwe sigaret te voorschijn halend, naar Arie te kijken, begon dan het hoofd te schudden en zei zacht:
„Buster . . .?”
„Ja wat is er?”
„Heb jij deze dikke jonge snuiter ooit eerder gezien?”
„Nooit van mijn leven. Zo'n enorme pens vergeet je niet in een, twee, drie. En die sproetenregen op zijn snuit ook niet.” „Hebben we wel de goeie te pakken?”
„Hoezo de goeie?”
„Dit is wel een gladde vogel, maar niet het soort vent om orders te krijgen van iemand als Digazo en ze uit te voeren. Uit zijn paspoort blijkt dat hij vanmiddag pas Engeland is binnengekomen. Hij is dus recht naar Digazo toe gegaan.”
„En wat zou dat?”
„Dit is een of andere koerier. Een verbindingsman. Juist omdat hij zo jong is en er zo dik en dom uitziet. Deze loopt zo verschrikkelijk in de gaten, dat niemand hem verdenkt.” „Kan zijn,” mompelde Buster. „Dat neemt niet weg dat hij ons kan vertellen waar we Digazo kunnen vinden. Daar gaat het nu om.”
De man naast Arie strekte zijn rug en knikte. Hij gaf Arie een por.
„Kom over de brug, broer. Waar is Digazo nu?”
Arie breidde beide armen uit in een openhartig gebaar. Zijn ene pols werd meteen vast gegrepen: „Hou je armen gekruist.” „Luister nou naar wat ik vertel. Ik had een afspraak met Digazo in de lobby van het Hyde Park Hotel. Daar heb ik hem ook opgepikt. Ik heb niet het flauwste vermoeden waar hij woont.” De stem achterin zei knorrig:
„Weet je wat jouw fout is, Phillips? Jij wilt altijd veel te slim zijn. Jij denkt dat je een soort van superdetective bent die iemand met lepe vragen vast kan zetten. Je hebt helemaal geen lepigheid nodig. Dit geval is zo klaar als een klont. Digazo weet dat wij op hem hebben geschoten. Hij heeft nu wel die baard laten groeien en zo meer, maar hij weet nu dat hij herkend is en dat we zijn spoor weer te pakken hebben. Die pakt vannacht nog zijn hele boeltje en smeert hem zo snel mogelijk Engeland uit. En waar ga je heen als je je biezen en je boeltje pakt? Recht naar huis, want daar liggen je bezittingen en je geld en je papieren. Dat is alles. We hebben alleen aardig wat tijd verloren. Hij heeft al een paar uur op ons voor.”
De man naast Arie ging recht zitten, greep het stuurwiel en trapte op de starter.
„Stom dat we er niet aangedacht hebben dat hij na die schoten uit zou stappen en te voet gaan.”
„Tja . . . moet je maar weten dat je mis geschoten hebt.” De motor kreeg gas en snorde onder de kap als een straffe stormwind.
„Wat doen we met deze dikke goser?”
„Dat zul je wel zien.”
De Oldsmobile keerde in drie korte halen, kreeg een spurt gas en zwenkte met een korte boog de tweebaansrijweg op. Er waren nu merkbaar meer vrachtauto's onderweg; hun lichtbundels zwenkend en zwiepend door de fijne, dampige lucht.

VREEMDSOORTIGE GEVECHTEN

Terwijl de Oldsmobile voortgonsde door de vochtige nacht, vroeg Arie zich af of hij nu de man naast zich in het schip had weten te kletsen, ja of nee. Bovendien vroeg hij zich af, of deze fraaie Oldsmobile nu nog van hem was. En wat er nu eigenlijk verder ging gebeuren. Zij stoven voort door de nacht, door het vlakke land, over bochtige wegen, met nu en dan een enkele lantaren pinkend op een heuvel in de verte, of de aan- en uitpinkende lichten van een vliegtuig, op weg naar of komend van Londen Air poort. De man aan het stuur scheen dit gedeelte van landelijk Engeland op zijn duimpje te kennen, want hij aarzelde geen enkel moment. Hij raadpleegde ook nauwelijks een wegwijzer maar bleef over binnenwegen zigzaggen met een enkele korte onderbreking, zoals de keer dat hij plotseling over zijn schouder de vraag stelde:
„Ben je nog wakker, daar achter?”
Buster gromde knorrig terug:
„Ja wat dacht je?”
Korte tijd later remde de Olds scherp af, midden op een bochtig landweggetje waar nauwelijks breedte genoeg was om een andere wagen te laten passeren. De handrem werd aangetrokken en het stuurportier zwaaide open.
„Even een eind draad pakken. Hou hem in de gaten.” Rechts werd dit landweggetje begrensd door een hek van betonpalen met gaten erin, waardoor lijnen gegalvaniseerd ijzerdraad waren getrokken. De bestuurder liep dwars door de bundels der koplampen naar het hek, waarvan de strakke draden dof glommen in het felle licht, greep zich aan de bovenste draad vast en sprong met beide voeten op de onderste — het volle gewicht van zijn lichaam op zijn stijf gehouden benen. De draad boog door en knapte met een muzikale toon. De bestuurder wandelde een eindje verder, trok daar een meter of tien van de doorgebroken draad uit de gaten, boog haar enkele malen heen en weer tot zij afbrak en kwam teruglopen — het lange eind achter zich aan slierend.
„Kom er maar eens uit, dikke.”
„Oejoei,” zei Arie, half bezorgd en half spottend. Hij had de hand al op het kleine Coltpistool, kwam langzaam overeind en schoof het wapen achter zijn vette rug tussen broeksband en shirt. Hij zette zijn dikke buik een beetje uit om het wapen goed klem te houden, drukte het portier open en stapte op de met gras overgroeide wegberm.
„Schiet wat op, jô.”
De man achter hem was eveneens uitgestapt en porde met zijn pistool in Arie's rug.
„Keer je om.”
Arie stond nu in het licht van de koplampen, knipperend tegen het schelle licht.
„Handen op de rug met polsen tegen elkaar.”
Arie trok zijn rug wat hol en bracht de polsen zover mogelijk naar achteren hopend dat de handen van de man met de draad niet per ongeluk het pistool zouden gaan voelen. Hij kreeg de eerste bocht kille draad tegen zijn huid en toen de tweede wikkeling.
„Niet onnodig strak alsjeblief,” zei hij. „Anders snijdt het mijn bloed af.”
„ Is niet te strak,” was het kortaffe antwoord.
Arie voelde een wikkeling of vier van de stugge draad om zijn botten klemmen en de schroefachtige beweging toen het losse korte eind rond het lange werd gekruld. De man achter hem knielde neer, trok de polsen strak naar beneden en begon het meterslange overgebleven eind rond Arie's enkels te draaien, met één lus onder een schoenzool door om te zorgen dat het niet naar boven kon worden gewerkt.
„Ziezo.” De bestuurder richtte zich op. „Knappe jongen als hij dat los krijgt.”
„Wat doen we in zijn mond?”
Zij vonden wat poetslappen in de bagageruimte, propten die stijf ineen drukten het geval stevig in Arie's mond. Een driehoekig opgevouwen zakdoek trok Arie's mondhoeken naar achteren, zoals het bit bij een weerbarstig paard, en werd van achteren vastgeknoopt. Arie zelf had veel te dikwijls anderen vastgebonden en gemuilkorfd om niet precies te weten hoe je zoiets het best en het snelst kon doen. Deze kerels verstonden hun vak. Ze begrepen elkaar met een enkel woord.
„Achterin de auto met hem.”
Zij sjorden Arie zonder opvallend tederheid naar de wachtende wagen en deponeerden hem met een plof plat op de achtervloer van de Olds.
„Kom voorin naast me zitten. Dat staat beter voor het geval iemand ons ziet voorbijgaan.”
De Oldsmobile reed achterwaarts over het stukje landweg, keerde bij de eerstvolgende kruising en zoefde op grote snelheid de nacht in.
* * *

Arie begon de ganse situatie nu iets minder optimistisch te bekijken. Hij wist totaal niet, waar hij nu eigenlijk in verzeild was geraakt.

„Dit is me een bak,” bedacht hij, op zijn rug liggend met zijn aaneengebonden benen schuin omhoog tegen de wagenwand. „Dit wordt hoe langer hoe genoeglijker. Misschien had ik, met mijn nieuwsgierige neus, toch beter iets eerder een gijntje kunnen uithalen met mijn verstopte pistool. Dadelijk gaan mijn handen slapen door het knellen van dat verhipte ijzerdraad en dan kan ik dat pistool niet eens meer voelen, laat staan vasthouden of gebruiken.”
Er waren geen sterren in zicht maar een vliegtuig kwam weer betrekkelijk laag over hen heen daveren — met wenkende lichten. Dat gaf hem enig idee van hun koers, want vliegtuigen hielden zich op dergelijke nachten meestal aan eenzelfde landings- en aanvliegrichting. Een enkele maal hoorde hij aan het kletteren van de banden op keien en aan het ronkend weerkaatsen van de motor tussen huizenrijen dat zij een of ander dorp passeerden. . . dan, na een tijdje, werd er vaart geminderd. Het wegdek werd slechter. Zij reden nu de meeste tijd niet meer op keien, asfalt of beton, maar op gruiswegen en ook de kuilen werden dieper en groter in aantal. De geur van weilanden, mest en hooi maakte nu plaats voor een boslucht. Bladeren verschenen in Arie's gezichtsveld . . . het werd donkerder . . . zij volgden nu een hobbelig bospad. Arie vond het helemaal niet leuk meer. Wat stond hem hier te wachten? Geheel onverwacht kwam de lange Oldsmobile tot staan, onder een dichte overhuiving van eiketakken. De wagen schommelde eventjes na toen beide inzittenden uitstapten en de portieren behoedzaam — zonder gebons — weer dichtdrukten. De nacht was heel stil en ook omdat zij vrij dicht naast de wagen bleven, kon Arie hun gesprek bijna woord voor woord verstaan.
„Er brandt licht in zijn werkkamer. En boven ook.”
„Zei ik toch al? Hij is zijn boeltje bijeen aan het pakken.” „Hij zal het anders niet lang meer nodig hebben.”
Een instemmend geknor.
„Laten we hèm hier zolang liggen?”
„We gooien hem in het bos. Er kan altijd iemand langs komen die in de wagen kijkt.”
„En de auto zelf dan?”
„Die auto hoort hier toch, sufferd? Die is van Digazo.” „Ach, natuurlijk.”
„En als we er eens vlug tussenuit moeten, heb ik zoiets liever niet achterin liggen. Je weet nooit of je wordt aangehouden. Pak op — we leggen hem in de struiken daar.”
Arie werd weliswaar meer gejonast dan gelegd, maar hij belandde toch onbeschadigd tussen hoge bossen varens en de buigzame takken van laag eikenhakhout. Terwijl hij uit de auto werd gedragen had hij snel om zich heen gekeken en tussen de boomstammen door, op ongeveer honderdvijftig tot tweehonderd meter afstand de rose en gele lichten zien schemeren van wat leek op een ouderwets landhuis. Nadat hij met een boog in de struiken was gegooid en er doorheen tot op de bosgrond gezakt, lag hij een tijdje scherp te luisteren maar hoorde alleen het zware droppen van mistdroppels die van blad tot blad dropen en tenslotte op de vochtige grond vielen. Heel in de verte blaften twee honden tegen elkaar. Geen enkele dichterbij gaf enig antwoord — het was hier blijkbaar een nogal verlaten bosrijke streek. Arie kwam in beweging. Dat vastbinden met stug ijzerdraad was een bijzonder betrouwbare manier om iemand machteloos te maken . . . mits het met een tang werd afgewerkt. Bob, Jan Prins en hijzelf hadden daar in lange avonden, als er niets spannenders te doen was, uitgebreide proeven mee genomen. Hij rolde zich op één zijde, boog zijn onderbenen wat omhoog en omlaag, om de spanning van de draad te testen, en begon dan het korte einde van de gegalvaniseerde draad om zijn enkels van het lange, recht naar zijn polsen lopende gedeelte, los te winden. Dat eerste stukje was altijd het lastigste. Was dat eind met een tang omgekruld, dan was er werkelijk geen beginnen aan. Je kon dan je vingertoppen tot bloedens toe eraan open halen zonder succes. Maar had iemand het met de hand vastgezet, dan had je een goede kans. En zeker ditmaal, want Arie gebruikte het kleine Coltpistool om het scherpe draadeindje zover los te wrikken dat hij er een vinger onder kon schuiven. Daarna ging het steeds gemakkelijker. Nu eens met zijn vingers, dan weer gebruik makend van de weerstand van een eikehakhouttak draaide hij het steeds langer wordende eind om en om . . . tot hij de eerste wikkeling om zijn enkels los voelde schieten. De rest was gesneden koek.
Een minuut later zat hij gehurkt tussen de struiken — de nog gebonden handen achter zich en het Coltpistool tussen zijn vingers. Hij kon nu lopen, maar hij zag geen kans, de draad om zijn polsen op korte termijn los te krijgen, omdat hij met zijn vingers niet bij het einde van de krulwikkeling kon komen. Hij deed wat vingeroefeningen tot hij het bloed weer tintelend en prikkelend door zijn vingers voelde stromen en verwenste de prop in zijn mond, want die belette hem, snel en diep adem te halen. Arie begon nu voorzichtig tussen de struiken uit te sluipen, de enkele meters ijzerdraad achter zich aan slepend, en zette koers naar een eikeboom, met op schouderhoogte de knoest van een lang geleden afgezaagde tak. Die knoest was gedeeltelijk verrot, maar zoals bijna al dat soort afgezaagde uitsteeksels was die knoest niet gelijkmatig weggerot, maar vooral op die plaatsen waar het hout het zachtst was en het meest regen had gevangen. Dat liet een schuin omhoog stekende, nogal scherpe punt over. Arie vleide zijn mollige wang tegen de eikestam en schoof naar beneden. De takpunt haakte in de rond zijn hoofd geknoopte zakdoek en trok er een scheur in. Nog eens . . . Na de zesde haal viel het ding los over zijn schouders. Enig gewurm met tong en kaken . . . en de doorweekte prop poetsdoeken plofte op de bosgrond. Arie haalde enkele malen verlicht en diep adem en dacht na, turend naar de verlichte ramen van het huis in de verte.

* * *

Het leek hem al vreemd toe, dat iemand als Digazo — die toch beslist ook geen onnozel kind was — zich in een huis, zo afgelegen als dit, als schietschijf zou presenteren. Maar wellicht ook waren de hersens van de heer Digazo na die schrik van de onverwachte drie pistoolschoten in zijn baard gezakt. Arie stond stil en trok zijn benen strak. Tegen het licht van de benedentuindeuren, nu ongeveer een honderd meter voor zich uit, zag hij een gebukte gestalte tussen de boomstammen door glijden. De jagers begonnen hun wild te besluipen. Arie kreeg jeuk aan zijn voorhoofd, en veegde ermee langs een boomstam, aangezien hij niet kon krabben. Hij vroeg zich af of hij er niet het verstandigste aan deed, te maken dat hij wegkwam, nu hij de kans had. Wat kon hem die herrie tussen de mysterieuze heer Digazo en zijn beide vijanden eigenlijk bommen? Hij had die Oldsmobile en dat was een mooie winst voor een halve nacht werk . . . Arie keerde zich om, begon door het bos terug te lopen, zei een lelijk woord en stond stil. Want wie zag kans, met achter zijn rug aaneen gebonden handen, een Oldsmobille met stuurversnelling te keren en weg te rijden? Goed — dan maar wandelen. Zonder Olds.
„Vaarwel, schone blinkende Oldsmobile,” mompelde Arie. „Het was alles ook een droom, te schoon om waar te blijven. Morgen hoor ik het hoongelach van Jan en mijn vader wel. Maar ik moet wel zien, van die metalen staart af te komen.”
Hij greep het meterslange los kronkelende eind draad dat achter hem aan hing tussen de vingers van een hand en begon het over de kolf van het Coltpistool heen en weer te buigen. Dat veroorzaakte een zwak, zingerig geluid van de zwiepende stugge draad maar hij meende dat dit (met meer dan honderd meter tussen hem en de Digazo besluipende jagers) niet hinderde . . . tot hij ergens opzij, achter een donkere pluk struiken, een dorre tak scherp hoorde breken. Een verschrikt geritsel volgde daar vlak op. Arie dook op hetzelfde ogenblik zo diep mogelijk ineen en sprintte naar de dekking van een ander plekje struiken, de draad achter zich aan slepend. Maar het kurketrekkerachtig gekronkelde eind haakte ergens in vast en de draad kwam strak te staan met een zwiepert en een ruk die Arie, midden in zijn ren, steigerend tot staan bracht.
„Au!” de felle ruk aan zijn polsen deed gemeen pijn.
„Plop!” . . . de kogel zelf pi-joette vlak voor Arie's borst langs. Door zijn hoofd flitste dezelfde seconde het kil besef dat hij waarschijnlijk een lijk zou zijn geweest, als die metaaldraad niet was komen strak te staan, hem juist op tijd afremmend. Hij liet zich nu opzij vallen wentelde zich tweemaal om, ging op de buik liggen, hief het hoofd wat op, zag naast een struik een bewegende schaduw naderbij komen en vuurde, met het pistool achter zijn rug, viermaal zo snel hij de trekker kon bewegen. Een schorre, ontstelde kreet . . . de gestalte verdween, opgezwolgen door de struikschaduw.

De zwakke knallen van het klein kaliber wapen (een .25 Colt is ongeveer zes millimeter loopdoorsnede) zelfs in de nachtelijke stilte, niet luider geweest dan zweepslagen. Arie schold binnensmonds en bleef roerloos liggen — op een zijde — het pistool achter zich gericht op de gevaarlijke pluk struiken, over zijn schouder turend naar de plaats, waar zijn vijand uit het gezicht was verdwenen. Alle jachtinstincten die Arie zo kort tevoren had willen afschrijven, werkten nu op volledig toerental. Dat een of twee treffers uit de kleine Colt een man ineens zouden hebben gedood was te toevallig om aan te nemen. Dan zou hij hem zuiver in een slaap of in het hart, of in de hals hebben moeten raken. Arie verroerde dus geen vin en bleef liggen. De man tussen de struiken was véél te stil naar zijn zin. Na ongeveer een minuut turen en luisteren begon het koude zweet Arie van alle kanten uit te breken. Dit was gewoonweg een zenuwoorlog . . . hij voelde gewoonweg de man, daar ergens achter hem, een .38 Smith and Wesson of een FN of soortgelijk zakelijk pistool, op hem richten . . . maar Arie zette de tanden op elkaar en bleef roerloos liggen. Als de ander buiten gevecht was, hinderde het niet en als die ander ook lag te loeren, dat nodeloze beweging het stomste wat hij kon uithalen. Arie zag bovendien niet in, hoe hij zich zou kunnen bewegen zonder verraderlijk gerucht te maken, met dat eind gegalvaniseerde spiraal aan zich vast. Toch kon hij die draadspiraal niet intens haten. Het ding had, per slot van rekening, zijn leven gered . . . en het bracht hem nu op een denkbeeld. Een zijwaartse beweging kan men in het donker vrij goed zien en beoordelen. Een rechtlijnig nader komende of teruggaande echter heel lastig. Twee meter achter Arie (in rechte lijn vanaf de dreigende struik) was een stevig uitziende eik. Met grote behoedzaamheid begon hij nu daarheen te sluipen — de draad meetrekkend, wat geritsel en geruis veroorzaakte, nu eens op de ene, dan weer op de andere plaats. „Plop!” de kogel uit de knaldemper floot zeker twee meter rechts van Arie vrij hoog het bos in. Arie bereikte de stam, ging er haastig zo recht mogelijk achter liggen, precies in een lijn met de struik waarachter hij de zwakke vuurflits had gezien, en gaf de draad een flinke zwiep. De lijn kronkelde in al haar windingen en maakte een lawaai of iemand op handen en voeten door het bos draafde. Stilte. Arie gaf weer een zwieper. Na afloop klonk er een grommend geluid, of iemand binnensmonds vloekte. Dan opnieuw stilte.

„Hij trapt er niet meer in,” dacht Arie. „Maar hij is toch een onvolprezen genie als hij snapt dat ik met enkele meters draad aan het knoeien ben.” — Hij hield zich terdege achter de boom gedekt, en begon weer, de stugge draad over de kolf van de Colt heen en weer te buigen. Op al het ritselend lawaai dat hij op die manier in het bos teweegbracht volgde geen enkele reactie. De draad werd heet bij zijn vingers en brak dan af.

* * *
Er was nu een ietwat wonderlijke toestand ontstaan. Dat de metgezel van de man die op Arie had gevuurd de vier knallen van de Colt niet zou hebben gehoord, leek vrijwel uitgesloten. Die metgezel snapte er vermoedelijk niets van en lag waarschijnlijk ergens, plat op de buik, rond te loeren en na te denken. En had Digazo, binnen in zijn huis, dan die Coltschoten niet gehoord? De nacht was ontzaglijk stil en zo goed als windloos . . . Van achter zijn boom lag Arie nu ook naar de verlichte ramen van het landhuis te turen en spande opnieuw de spieren, toen een mannengestalte met enkele katachtige sprongen over een soort terras op de verlichte tuindeuren afging . . . een been ophief, glas uit een der deuren trapte, een pistool ophief en vuurde. De „plop” van dit, ook met een demper voorziene wapen, was maar juist voor Arie hoorbaar. Een tweede schot . . . Dan glipte een gestalte, korter van bouw dan de eerste uit de diepe schaduw naast de verlichte vensters te voorschijn, hief een arm en sloeg toe. De man met het vuurwapen viel slap neer. De tweede stapte haastig door het vernielde venster naar binnen en terwijl hij aldus heel even helder verlicht was, zag Arie het zuivere silhouet van een korte baard.

„Welwel,” dacht Arie, vervuld van bewondering. „Vriend Digazo had after all toch geen last van afgezakte hersens. Hij had een soort van lokvogel ergens beneden in huis opgesteld. En zelf zat hij ergens buiten op de loer. Soepel werk.” Op het lawaai van vallend glas toen de tuindeur werd ingetrapt was geen enkele reactie van achter de struiken gevolgd. Dat versterkte Arie's gedeeltelijke vermoeden, dat de tweede man, achter de struiken, door een of meer van zijn Coltkogels was geraakt, werd steeds sterker. Hij besloot, het erop te wagen en begon in rechte lijn van de eikestam weg te schuiven, na elke meter even wachtend en luisterend of hij geritsel of ander onraad kon bespeuren. Maar hij vernam niets van die aard, schoof en rolde een meter of veertig weg van de plaats waar hij had gelegen, richtte zich dan in gebukte houding op en liep naar het verlichte huis toe, halt houdend tussen een dikke haag rhododendrons aan de rand van het lege tegelterras, waarop hij nu het lichaam van de man die de Oldsmobile had bestuurd kon zien liggen, op een praalbed van glasscherven. Arie bleef tussen de rhododendrons verborgen en riep halfluid:
“Di-ga-zo!”
Stilte. Een stukje glas viel uit de deursponning en tinkelde op de tegels kapot. Achter dat gat in de deur — in de helder verlichte kamer bewoog niets en niemand.
„DIGAZO! Ik ben het!”
Van ergens boven klonk een scherp bevel, nog scherper klinkend door het Latijnse accent in de stem:
„Sta doodstil! Verroer je niet! Ik heb je onder schot!”
Arie keek omhoog. Op het balkon boven het terras — maar bijna geheel onzichtbaar tussen slingers afhangende wilde wingerd, stond een man met een dof glimmend wapen in de hand. „Ik ben het! De dikke met rood haar. Uit je Oldsmobile. Mijn handen hebben ze vastgebonden.”
Even stilte. Dan het bevel:
„Doe drie passen naar voren. Niet meer.”
Arie stapte het terras op — zijn schoenen knoerpend op enkele scherfjes glas die tot hier waren weggespat. Het licht uit de hoge deuren viel recht op zijn gezicht. „Draai je om.”
Arie deed dat en vertoonde zijn gebonden handen.
„Wat heeft dat pistool te betekenen?”
Arie werd machtig ongeduldig:
„Het is het jouwe, sodemeuitlaatpijp! Uit je eigen dashboardkastje. Dank zij die fijne auto van jou zijn die kerels mij op mijn nek gesprongen.”
„Hoeveel waren er?”
„Twee stuks. Een ervan heb ik zo goed als zeker voor zijn raap geschoten.”
„Wat? Waarmee? . . . Heb jíj dat stelletje schoten gelost? Maar waarmee?”
Arie keek wat schichtig over zijn schouder, naar de diepe duisternis der bomen aan de grens van het terras. Hij had geen bijster veilig gevoel achter zijn rug.
„Waarmee? Met deze Colt natuurlijk. Dacht je met mijn neusgaten soms?”
„En je handen zijn nog gebonden.”
„Dat zijn ze, ja. En ik wou ze eindelijk wel eens los hebben.” „Maar hoe kon je dan schieten?”
„Achter mijn rug natuurlijk.”
„Onmogelijk.”
„O — is het dàt? Dan zal ik eventjes een korte demonstratie geven.” Arie keek om zich heen. „Ziet u dat tuinbeeldje daar?” Op een hoek van het terras, op een piedestal, stond een metershoog beeldje van het liefdegodje Amor, op een been balancerend en met pijl en boog in de hand. Arie draaide zich halfom en schoot zijwaarts. Het vooruitgestoken handje van het beeld, het handje dat de boog omklemd hield, verdween in een wolk van wat eruit zag als gipsstof. Het tweede schot trof het tweede handje. Brokken van de gipsen boog en stukken pijl kletterden naar beneden.
„Madre de Dios!” zei de man boven hem vol ontzag, zich over de balkonbalustrade buigend. „Waar heb je dàt geleerd?” „In een schriftelijke cursus,” snauwde Arie. „En wil er nu eindelijk eens iemand mijn handen losmaken, want mijn vingers zijn zometeen weer aan het slapen.”
„Kom maar naar binnen. De deuren zijn geen beletsel meer.” Arie wandelde over de krakende scherven, bukte zich door de deurlijst waarin nog wat grote driehoekige scherven waren blijven steken, wel wat lijkend op vergrote haaietanden en bleef op het vloerkleed staan, om zich heen kijkend en zachtjes fluitend tussen de tanden. In een hoek van het ruime vertrek lag een omgevallen stoel. Naast die stoel, in een onmogelijk stijve houding, lag een omgevallen pop van geperst papier, of plastic of zoiets — een pop die bijzonder veel op Digazo zelf leek — compleet met baardje en bruin, kalend hoofd. De pop had blijkbaar in de stoel gezeten en was met zetel en al omgetuimeld, tot zij nu ruggelings op de grond lag — de in zithouding gebogen benen in de lucht, of de pop elk moment fietsbewegingen kon gaan maken.
„De lokvogel,” zei Arie. „Omgetuimeld door de schok van de kogel. Onze vriend Digazo moet iets dergelijks al lang geleden hebben zien aankomen, en deze pop bij de hand hebben gehad.” De stem van de levende Digazo kwam uit de gang:
„Kom hierheen en laat je pistool vallen.”
Arie zuchtte, ging naar de deur, keerde zich om en liet zijn kleine Colt achter zich op de gangmat vallen. Digazo schuifelde naderbij en begon de wikkelingen ijzerdraad om zijn polsen los te maken.
„Vertrouw je me nog steeds niet?”
„Och . . . waarom niet het zekere voor het onzekere nemen?” „Als je daar zo gek op bent zou ik eerst maar eens naar die tweede vent gaan kijken, die nog in het bos moet liggen. Er is een goeie kans dat die alleen maar is aangeschoten.”

* * *
Er was een flauwe wind opgestoken, die de fijne mistdamp als met een ventilator had weggevaagd. De sterren pinkten boven hun hoofden en een smalle maansikkel hing scheef boven de boomtoppen. Zij waren nu een meter of vijftig in het bos doorgedrongen, schuilden weg tussen twee vlak naast elkaar groeiende stammen en luisterden. Een aanhoudend en langzaam naderbij komend geritsel bleek na enige tijd te worden veroorzaakt door een egel, die op twee pas afstand passeerde. Arie raakte het beest aan met een voet. Het dier rolde zich op en hield zich koest. Het bleef nu stil, met alleen nu en dan een windzucht in de bladeren.
„Wat doen we nu?” — Digazo fluisterde in Arie's oor.
„We zullen toch zeker moeten weten wat er met die ander is gebeurd. Geef me mijn Colt terug. Jij sluipt over de grond in rechte lijn verder en ik maak een grote boog tot ik achter de plek waar die vent verborgen zat, uitkom. Maar hou je in elk geval laag boven de grond en schiet niet per vergissing mij voor mijn rooie raap.”
„Denk je werkelijk dat die vent daar nog ligt?”
„Als hij er niet meer ligt weten we in elk geval dat hij zich nog kan bewegen. Dan weten we alweer een hoop meer.”
„Maar schiet op. Ik moet maken dat ik wegkom.”
„Waarom die haast? Die twee kerels zijn we te slim af geweest.” Digazo lachte somber:
„Ja . . . als het alleen maar deze twee waren . . . Zij zijn maar de voorlopers van de rest. Ga nou!”

Arie dook zijwaarts weg tussen de bomen, keek eventjes omhoog naar de sterren om zijn koers te bepalen en begon een wijde boog te beschrijven — een halve cirkel met een straal van ongeveer honderd meter. Dat zou hem in ieder geval doen uitkomen ruimschoots achter de plek waar hij en zijn vijand op elkaar hadden liggen schieten. Bovendien waren er natuurlijk nog de zwak schemerende lichten van het zich steeds van hem verwijderende huis die als een soort van baken konden fungeren. Nu en dan stil staande om te controleren of hij niet iemand anders rond hoorde sluipen bereikte hij tenslotte een uitgangspunt dat hem heel geschikt voorkwam: een ondiepe inzinking met een omgevallen boom waarvan de stam als een soort brug dwars over de kuil liep. Die boom was al jaren dood, en brokken dode tak lagen overal verspreid. Arie zamelde er enkele bijeen. Zij waren polsdik en verzadigd van vocht, zodat ze zwaar genoeg waren om ideale werphouten te vormen. Hij ging in de kuil staan, ruggelings tegen de stam leunend en smeet het eerste hout wervelend uit alle macht schuin links, het bos in. Luid geritsel toen het ding om zijn as draaiend in wat struiken terecht kwam. Dan stilte. Arie wachtte een halve minuut en herhaalde de truc . . . de tweede tak dezelfde richting uit werpen. Een rondwentelend einde van het stuk tak raakte een boomstam met een lichte klap en het ding zelf belandde met licht geruis in wat klonk als een bos varens. Na deze tweede worp bleef Arie, het hoofd voorovergebogen, met grote aandacht luisteren. Heel in de verte begon een hond te huilen — hoog en met lange uithalen. Nog verder weg daverde een trein rhytmisch door de duisternis. Arie nam een stuk of wat takken onder de linkerarm, kroop de kuil uit en ging schuins rechts, met grote voorzichtigheid voortsluipend over de bosgrond — geen enkele voetzool neerzettend voor hij zeker wist dat er geen rotte tak onder lag die kon knappen. Na een meter of twintig stopte hij bij een boom, richtte zich op en wierp een derde stuk tak achter de andere twee aan. Deze kwam weer tussen struikgewas terecht en ritselde in gebladerte voor het weer stil werd. Luisteren . . . Absolute stilte. „Onze man kan intussen wel helemaal rond zijn geslopen naar de andere kant van het huis,” overwoog Arie, en schudde dan het hoofd. Dat wilde er bij hem toch niet goed in. Een van zijn kogels was op zijn minst raak geweest, daarvan was hij vrij zeker. Bob, Jan en hij hadden in de vele uren tijdens hun belevenissen dat zij beschikten over buitgemaakte revolvers, geweren en hopen munitie, veel teveel geoefend in schieten op stilstaande en bewegende doelen, in het op oogshoogte en borsthoogte en zijwaarts mikken en schieten om het aannemelijk te maken dat van vier kogels op korte afstand er niet één zijn doel zou hebben gevonden. Nee — de man was geraakt. Dodelijk dan misschien? . . . Arie sloop weer eens vijftien meter schuin voorwaarts en begon nu extra voorzichtig te worden. Hij moest nu vrij dicht in de buurt van de plaats zijn waar hij zo plotseling was neergeploft. Hij zat daar eventjes, ineengedoken, te denken en kwam toen op een illuster denkbeeld. Hij liet zich plat op de grond zakken, deed zijn tweed jasje uit, ontdeed zich van zijn das en vervolgens van zijn overhemd. Hij frommelde de das in een zak van zijn jasje, deed dat weer over zijn blote armen aan, deed twee forse stukken tak binnen in het lichtgekleurde hemd, knoopte de lege mouwen eromheen dicht zodat er nog wat einden los bleven flapperen, richtte zich half op, smeet het laatste eind losse tak schuin het bos door en vlak daarop het ingepakte shirt laag boven de grond, er achteraan. De eerste tak schuurde langs een boomstam en plofte op de bemoste grond. Het ingepakte hemd bewoog zich als een vage lichte vlek tussen wat stammen door, raakte een struik eikenhakhout en bleef erin hangen, nog juist zichtbaar in het schemerige licht van de maansikkel die onder een heel flauwe hoek het bos bescheen. Een luide knal . . . een rossige vuurstraal nog geen tien meter voor Arie uit. Het bleke plekje shirt in het eikebosje bewoog met een ruk. Arie richtte zich half op, achter een eikenstam verscholen en tuurde scherp in de richting waar hij de vuurstraal had gezien. Daar lag, zo goed als zeker, het bosje waar hij zijn vijand vroeger op de avond had achtergelaten. De man had intussen zeer blijkbaar de knaldemper van zijn pistool verwijderd. Maar waarom was hij blijven liggen? Het was nu zaak om Digazo in actie te brengen! Arie stak een arm rond de eikestam, mikte op het bosje en trok af. Péng!

Nu begon het natuurlijk interessant te worden. De man daarginds had op het witte shirt geschoten, in de volledige overtuiging dat die door het bos dwalende vlek, na al dat geritsel, een stuk kleding was van iemand die steeds naderbij kwam. Nu bleek er ook nog iemand verderop achter een boom te zitten. Arie hield zich. gedekt achter zijn boom en piekerde. Was het misschien eenvoudig zo dat de man geen vermoeden had dat het Arie was, die hem belaagde? Dat kon natuurlijk heel goed. Het kon nauwelijks in iemands hoofd opkomen dat een dikke, logge, sproetige jongeman zo snel los kwam uit een wikkeling van ijzerdraad en bovendien dan nog de hand kon leggen op een pistool. Hoe kon de vent vermoeden dat Arie, al die in de auto — bovenop een Coltpistool had zitten broeden? Als dat zo was . . . dan was hij tot de conclusie gekomen dat het bos simpelweg vol zat met een soort van wachtposten die tot taak hadden, het huis van Digazo te beschermen. En toen zijn maat, op het terras, in de val liep . . . toen had de vent vermoedelijk besloten, te blijven liggen waar hij lag, goed luisterend, tot hij een veilige methode kon ontdekken om uit dit bos vol belagers te ontsnappen. Arie zat inwendig te lachen. Wat een lachwekkend misverstand! Hij hield op met inwendig lachen, toen hij een zacht geritsel van bladeren en het knappen van een takje hoorde. Was de man nu bezig, zich te verplaatsen? Precies . . . Hij verwijderde zich van zijn twee (vermeende) tegenstanders en niet zo omzichtig, ook — vermoedelijk liep hij gebukt weg, of anders kroop hij snel op handen en knieën.

„Halt! Stop !” brulde Arie, een schot lossend schuin naar boven met de bedoeling, Digazo niet te raken en wel te waarschuwen. En toen eindigde het avontuur in het bos, even onverwacht als grimmig. Twee knallen uit een revolver — een hese schreeuw en stilte. Vijf tellen lang een stilte, zo intens dat Arie het bonzen van zijn eigen hart kon horen. Dan kwam er een aanroep ergens tussen de bomen vandaan.
„Dikke! Hei, dikke! Ik heb hem geraakt. Kom maar te voorschijn.”
Arie herkende de stem van Digazo — niet voor vergissing vatbaar door dat merkwaardige Latijnse accent. Hij stond op en wandelde tussen de bomen door in de richting waaruit hij die laatste schreeuw had vernomen, van boomstam tot boomstam duikend en geen onnodig doelwit te vormen.
Voor zich uit hoorde hij iemand door het bos naderbij komen. „Kijk uit!” riep Arie. „Die schreeuw kan wel een krijgslist zijn ge . . .” Een vuurstraal spoot van de grond, ergens links, schuin omhoog. Een seconde later daverden twee knallen van rechts als antwoord . . . een korte gestalte rende door het bos, dook achter een boomstam, loste nog een schot en sprong wederom voorwaarts. Arie bleef achter zijn boomstam staan. Het was hem een beetje al te on-overzichtelijk en er floot teveel lood in het rond.
„Kom maar,” zei de stem van Digazo. „Jij had nog gelijk, ook. Die schreeuw was een handige streek van hem. Kom maar! Ik heb zijn revolver.”
Arie kwam tevoorschijn. Een donkere gestalte — de man die achter hem in de Oldsmobile had gezeten — lag schuin achterover tegen een stugge struik, de armen slap neerhangend. Arie bukte zich.
„Is hij . . .?”
„Eigen schuld,” zei Digazo kort. „Wat moest ik anders? Die kerels hebben de duidelijke opdracht gekregen, mij voor mijn raap te schieten.”
„Ik moet zeggen,” erkende Arie droogjes. „Dat ze het met ijver en vlijt hebben geprobeerd.”
„Dat het ze niet gelukt is, heb ik aan jou te danken.”
„Nou — of ze in die Olds geraakt hadden is nog de vraag.” „Voor mij niet,” zei Digazo, zijn radium-polshorloge bestuderend. „Dat kogelgat in de voorruit zat precies in een lijn met hun auto op het moment dat zij het eerste schot losten en de plaats waar mijn hoofd zou zijn geweest. En nu wéér . . . Als jij deze knaap niet uit het bos had opgejaagd, dan is het nog te bezien hoe het vannacht met me was afgelopen. Ondanks die lokpop beneden.”
„Tja . . .” zei Arie, zijn hoofd krabbend. „Ik ben op wat wonderlijke wijze in deze geschiedenis betrokken geraakt. Voor mij staat het als een paal boven water dat iemand, op wie een moordaanslag wordt gepleegd, het recht heeft om zichzelf te verdedigen. En als de moordenaar dan zelf tegen een kogel op loopt, heeft-ie niets te klagen, lijkt me. Maar wat de politie betreft liggen die zaken altijd anders. Het is niet zo dat de politie moet bewijzen dat u schuldig bent, maar ze draaien het altijd zo dat u zou moeten gaan bewijzen dat hier sprake was van zelfverdediging. En dan raak ik er in betrokken, om te getuigen, en dan. . . “
„Niemand raakt hierin betrokken,” verklaarde Digazo, zich bukkend en het pistool plus knaldemper van de dode man opnemend. Hij nam een zakdoek, veegde zijn eigen revolver goed schoon en legde het wapen in de slappe hand van het lichaam, waarna hij de vingers rond de kolf van het wapen samenkneep, om er 's mans eigen vingerafdrukken op achter te laten. „Lukt nooit, dat,” verklaarde Arie. „Ze geloven nooit dat hij zelfmoord heeft gepleegd. Je kunt veel te goed zien van hoe grote afstand een kogel is ingeslagen.”
„Hoeft ook niet,” verklaarde Digazo. „Ik wil het alleen zo verward maken dat geen politieman er meer uit wijs kan. Geef me dat pistooltje van jou eens?”
Arie reikte hem de kleine Colt over. Digazo haalde het magazijn eruit, veegde de paar overgebleven koperen hulzen schoon, duwde het magazijn er weer in, veegde het hele wapen af en smeet het enkele meters het bos in.
„Dan ga ik eventjes mijn overhemd ophalen. Het is beter dat zoiets dan niet hier achterblijft.”
“Inderdaad!”
Arie holde weg, vond zonder moeite het shirt dat als een schim in de struik eikenhakhout hing, knoopte de mouwen los, haalde de stukken tak eruit en bekeek het geval. Een kogel was dwars door de bundel nylonstof gegaan had wat gaten achtergelaten in beide mouwen, aan de voorkant en (doordat het opgefrommeld had gezeten) twee gaten aan de rugzijde. Maar de zichtbare gedeelten waren ongedeerd. Arie trok zijn jas uit, maakte zijn das los, schoof zijn armen in de mouwen en wandelde naar Digazo terug, zijn das weer omstrikkend.
„Wat doen we met deze twee kerels?”
„Laten liggen.”
„O. Zou ik ook mogen vragen wie deze twee knapen zijn. Of waren?”
Digazo rommelde in een jaszak, haalde een smal doosje tevoorschijn en haalde er een dunne, lange sigaar uit. Zijn witte tanden blonken toen hij de sigaar ertussen schoof.
„Dat is moeilijk uit te leggen, vrees ik. Ik heb ook eigenlijk heel weinig lust, het uit te leggen. Van de andere kant heb jij mijn leven gered. Zullen we beginnen, terug te gaan naar mijn huis?” De man op het terras lag er nog juist zo, met een pracht van een buil aan de achterzijde van zijn schedel. Zij namen hem zijn pistool af, haalden alle papieren uit zijn zakken, veegden zijn pistool schoon, haalden de patronen eruit, stopten het in zijn handen en sleepten hem van het terras af, een eindweegs het bos in.
„Ga jij even de Oldsmobile ophalen?”

* * *
Toen Arie terugkwam aan het stuur van de grote, open wagen, stond Digazo al te wachten aan de rand van het terras, met twee koffers, een leren tas en een jas over de arm. Hij gooide zijn bagage achterin de auto, rende terug, deed de lichten in zijn huis uit, stapte door de kapotte tuindeur naar buiten, keek nog even rond, nog even op (als om van het huis afscheid te nemen) kwam op de wagen af, trok het portier open en beval kort:

„Rijden maar.”
„Waarheen?”
„Eerst maken dat we hier uit de buurt komen. Het duurt nog een uur of twee voor het licht wordt en ik wilde nog even met jou praten.”
Arie schakelde in en volgde een slingerend bospad, dat vanaf het huis door het bos voerde.
„Jij rijdt uitstekend,” zei Digazo, na een minuut of wat. „Dat heb ik al eerder op de avond gemerkt. Je doet trouwens veel dingen heel goed. Een typisch Hollandse eigenschap. Verder maak je een erg on-Hollandse indruk.”
„Kortom,” verklaarde Arie. „Ik ben een Hollander die een buitenlandse leerschool heeft gehad.”
De Oldsmobile bromde nog steeds het bos door.
„Mag ik jou enkele vragen stellen?”
„Waarom niet?”
„Voel je iets voor een werkkring in dienst van mij?”
Dat was me een vraag! De Oldsmobile hobbelde door enkele kuilen op het pad en de koplampbundels zwaaiden nu eens precies tezamen op en neer en dan weer eens om beurten, als de wagen schommelde.
„Tegenvraag: wat is het voor werk en wie bent u eigenlijk?” „Hm,” zei Digazo. „Laat mij eerst eens de vragen stellen: Weet je wat van vuurwapens af?”
„Ik dacht wel dat we daarop terecht zouden gaan komen. Zeker na wat er vannacht gebeurd is. Ik heb aardig wat met vuurwapens te maken gehad, ja.”
„Kent u de Mannlicher Schoenauer?”
„Dat is een geweer. Van oud model. Goed om mee te jagen.” „Wat is het kaliber?”
Arie moest eventjes denken.
„Er zijn er twee als ik me goed herinner. De ene is van zes en een half en de andere van acht. Daar blijft de patroon nogal eens klem in zitten.”
„Waar heb je die geweren gebruikt?”
„In de Stille Zuidzee.”
Digazo zat met de vingertoppen onderaan zijn baard te friemelen. Dan scheen hij plotseling een besluit te nemen. Hij boog zich opzij, tastte in een binnenzak, haalde er een portefeuille uit, en daaruit een krantenknipsel.
„Zet de auto eventjes stil en lees dit.”
Arie trapte op de rem, reed de wagen oudergewoonte rechts van het bospad (hoewel je zoiets in Engeland eigenlijk links moest doen), knipte het dashboardlichtje aan, bukte zich en begon het nogal lange knipsel te lezen. Tot zijn verbazing was het in het Hollands . . . een knipsel uit „De Telegraaf” van 2 juli 1953. „Hoe komt u aan een knipsel uit een Hollandse krant?” Digazo lachte flauwtjes.
„Ik heb het zojuist uit mijn archief gehaald terwijl ik mijn koffers haalde. Ik bezat dit soort knipsels in verschillende talen. Ik vergat eigenlijk dat u evengoed Engels leest als Hollands. Maar leest nu eerst.” Arie las:

SMOKKELDUIKBOTEN IN DE INDONESISCHE WATEREN

Met wapens voor Daroel-Islam Geheimzinnige Basis in Zuid-Chinese Zee
Djakarta, juni.

Nadat het vorige jaar geheimzinnige vliegtuigen 's nachts boven West-Java werden gesignaleerd, worden de laatste tijd ongeïndentificeerde duikboten in de Indonesische wateren waargenomen. Opmerkelijk is, dat deze onderzeeërs — evenals de vliegtuigen vroeger — steeds gezien worden in gebieden waar orde en rust nog niet volledig hersteld zijn.

Ofschoon van officiële zijde nimmer commentaar is geleverd over deze mysterieuze vliegtuigen en duikboten, is het geheim van de vliegtuigen reeds opgehelderd.
Deze toestellen (zwartgeverfde Dakota's) worden gevlogen door piloten die in dienst zijn van een grote wapensmokkelaarsorganisatie, die in het gehele Verre Oosten opereert. Het vorig jaar werden in bepaalde streken boven West-Java wapens, — hoofdzakelijk voor de bende van de Daroel-Islam —, aan parachutes neergelaten. De Indonesische luchtmacht heeft hieraan echter een einde gemaakt, door verschillende maatregelen te nemen. Thans vermoedt men, dat de smokkelaars het met duikboten proberen. Een zekere Murrary — de grootste wapensmokkelaar die het Verre Oosten ooit heeft gekend — was door zijn invloedrijke relaties vlak na Wereldoorlog II in staat op dumps allerlei soorten oorlogsmateriaal op te kopen, zoals kleine patrouilleschepen, vliegtuigen, etc.
De vliegtuigen gebruikte hij om particuliere luchtvaartmaatschappijen in Manilla op te richten, waarin hij stromannen als directeur aanstelde. De patrouilleschepen liet hij ombouwen tot vissersschepen, terwijl hij de onderzeeërs en de snelboten liet overbrengen naar een eenzaam eiland in de Zuid-Chinese Zee. Op dit eiland liet hij ook een landingsstrip voor vliegtuigen aanleggen. Het gelukte Murray een vergunning los te krijgen om met dynamiet te mogen vissen, zodat het geen argwaan wekte, dat vliegtuigen van een particuliere luchtvaartmaatschappij uit Manilla opstegen met kisten dynamiet aan boord, om de vissersvloot van Murray op zee van de nodige springstoffen te voorzien. Koortsachtig werkte deze wapensmokkelaar aan de opbouw van zijn organisatie. Hij kocht, verkocht en smokkelde wapens. Deze wapens werden op zee in de vissersvloot overgeladen die ze naar het eenzame eiland in de Zuid-Chinese Zee overbracht. Murray's dood in 1949 (hij werd door zijn jaloerse echtgenote in Hong Kong doodgeschoten) betekende ook het eind van zijn particuliere luchtvaartmaatschappijen.
Er kwamen moeilijkheden met de Philippijnse autoriteiten die niet meer zo grif toestemming gaven voor chartervluchten. Bovendien kreeg de douane argwaan. Kisten met dynamiet werden nauwkeurig gecontroleerd. Murray had hier voor zijn dood reeds op gerekend. Zo onopvallend mogelijk had hij bij tussenpozen vliegtuigen laten overbrengen naar het eenzame eiland. Ofschoon de marine van verschillende staten in het Verre Oosten nog steeds naar dit eiland zoekt, heeft men het tot dusver nog niet kunnen vinden.
Na Murray's dood stegen van dit eiland de Dakota's en Catalina'e op om wapens in het Verre Oosten te droppen. Ofschoon de vliegtuigen voorzien waren van extra benzinetanks, bestond er de mogelijkheid om onderweg benzine op te nemen. Gewoonlijk werd gebruik gemaakt van oude Japanse landingsstrips in het oerwoud, waar handlangers van de smokkelbende benzine hadden klaar staan. Ook zorgde de vissersvloot van de bende ervoor dat Catalina's op een afgesproken plaats in volle zee konden bijtanken. Malakka was het eerste land dat het de smokkelaars onmogelijk maakte om door middel van vliegtuigen wapens te droppen. De bende vond hiervoor een oplossing. Men beschikt nog altijd over de snelboten van Murray, die dan ook gebruikt worden. Op het ogenblik maakt de Britse Marine dag en nacht jacht op deze snelboten, die in de Straat van Malakka opereren.

Thans vermoedt men, dat de wapensmokkelaars ook de duikboten in gebruik hebben genomen. Bemanning hiervoor is niet moeilijk te krijgen. Na de Tweede Wereldoorlog zijn in het Verre Oosten vele gedemobiliseerden van de Amerikaanse Strijdmachten blijven hangen. Onder hen vindt men grotendeels piloten, doch ook wel marinemensen. Opvallend is, dat volgens verklaringen van de kustbevolking van de Wijnkoopsbaai (aan de Zuidkust van West-Java, waar de eerste duikboot werd gesignaleerd) de bemanning van de sloep die van de onderzeeër werd gestreken, onder elkaar Engels (Amerikaans) sprak.

Dit is uit het onderzoek gebleken, dat door de Indonesische gezagsapparaten werd ingesteld. Van officiële zijde wilde men hierover niets loslaten. . .”

Arie liet het krantenknipsel zakken, vouwde het op en tikte met de rand ervan op zijn duimnagel.
„En wat heeft dit jarenoude knipsel uit een krant nu te maken met de kersverse avonturen van deze nacht?”
„Eigenlijk niets.” Digazo verschikte een beetje in zijn hoek en friemelde weer aan zijn baardje. „Ik heb je dat krantenstukje laten lezen als een soort voorbeeld. Een illustratie van het soort gekke dingen dat er in de wereld achter de schermen zoal gebeurt.”
„Dat wist ik allang. Daar had ik geen krantenknipsel voor nodig.” — Arie gaf het opgevouwen stuk krant terug aan Digazo, die het achteloos in een jaszak stopte en nu zei:
„Zoveel te beter. Kijk eens — de wereld is op het ogenblik een wonderlijk soort van ratjetoe. Of je nu de Kongo neemt of Cuba — Algerije of het Midden Oosten — er is constant wat aan de hand. . .”
„Dat wel,” stemde Arie in. „Je kunt niet zeggen dat er oorlog is, maar vrede is er evenmin.”
„Precies. En dag-in, dag-uit zijn er tientallen klusjes op te knappen die de politie niet kan, mag of wil doen — waar de Verenigde Naties zich niet mee bemoeien — waar een leger ook niet voor te gebruiken is. En die doen wij. Tegen contante betaling.”
Arie zat eventjes stil te kijken, begon dan te lachen en vroeg: „Bedoelt U: een internationaal detectivebureau voor klusjes van groot formaat?”
„Ik zou eigenlijk willen zeggen: een internationaal avonturiersbureau. Om een voorbeeld te geven: er werd onlangs ergens op de wereld — ik zal niet zeggen, waar — een oliemaatschappij genationaliseerd. Dat ging heel snel en hoewel men het aan had zien komen, had de directie niet verwacht dat het zo overrompelend zou gebeuren. Maar goed — het was zover. Het terrein werd bezet door miliairen en de directie mocht er niet meer op. Helaas waren in een voor alle zekerheid goed verborgen brandkast belangrijke papieren achtergebleven plus een groot bedrag aan baar geld.”
„Stom. Dat had al lang weg kunnen zijn.”
„Dat wel. Maar dat geld en die papieren waren tot het allerlaatste moment hard nodig. En nu werd ons gevraagd, of onze mensen kans zouden zien, die paperassen en dat geld bij verrassing daar nog vandaan te halen.”
„En lukte dat?”
„Dat lukte.”
Arie begon zachtjes te fluiten en trommelde met de handen op het stuurwiel.
„Luister eens . . . ik voel er niets voor, me te wagen op het glibberige pad van internationale politiek. Ik voel er verschrikkelijk weinig voor, mijn sproetige nek te steken in een of andere communistische of Amerikaanse strop. Wie tussen die twee molenstenen terecht komt, wordt tot bakmeel gemalen.. .” „Alle mensen die voor ons werken hebben het recht om een opdracht te weigeren, als die hen niet aanstaat. Maar als je eraan begint, moet je hem volbrengen.”
„Dat klinkt niet onredelijk. Voor wie werken jullie dan eigenlijk?”

Digazo woelde in zijn baard, aarzelde even en antwoordde: „Kijk — ik kan je natuurlijk in dit stadium niet al te veel aan je neus hangen. Laten we eens aannemen dat er door een revolutie of rebellie of oproer een tankboot van Onassis ergens in een Zuid-Afrikaanse haven wordt vastgehouden. De kapitein en bemanning zijn zeelui. Die kunnen varen en een schip opverven en olie laden en lossen maar zijn geen experts in avonturen. Probleem: hoe krijgt mijnheer Onassis een schip ter waarde van zestig millioen uit die haven weg?”

„Mooi klusje,” erkende Arie.
„Dat hebben een paar van onze lieden opgeknapt.” Een tweede klusje: tijdens de overhaaste evacuatie van de Kongo door de Belgen bleef in een mijndistrict een splinternieuwe proefboormachine achter, die volgens een geheel nieuw systeem werkte en ten koste van heel veel geld en tijd en moeite was geconstrueerd. Die machine moest worden gehaald. Dat hebben we ook opgeknapt.”
„Ik begin er iets van te snappen,” zei Arie. „Maar voor zulke opdrachten heb je een enorm arsenaal nodig. Niet alleen van handige jongens, maar ook van snelle schepen, vliegtuigen, helicopters, wapens, radiozenders, geld . . . hopen geld.”
„O, dat hebben we. Al onze agenten beschikken over Hell-snel zenders voor hun verbindingen.”

Arie keek verrast op. Zijn vriend Jan Prins zou ongetwijfeld meteen begrepen hebben wat er bedoeld was, maar Arie was niet zo technisch.

„Een Hell-snelzender is een lutera  kortegolfzender voorzien van een kleine telegraafsleutel plus een sneldraaiende trommel met een tapecorderband, die langzaam en zeer snel kan lopen. Heb je een boodschap te verzenden, dan wordt die boodschap in telegrafische Morse-code op de langzaam lopende magnetische band opgenomen. Later wordt de zender in werking gesteld op een vantevoren afgesproken tijdstip, en zendt in enkele seconden, de ganse boodschap uit doordat de magneet bandtrommel met enorme snelheid afloopt. De ontvanger ontvangt met een eveneens enorm snel draaiende trommel die dan later heel langzaam wordt afgespoeld zodat de boodschap kan worden opgenomen. Duidelijk?”

„Duidelijk. Zozo. Maar wat moet ik nu?”
Digazo antwoordde langzaam:
„Misschien zouden we iemand als jij heel best kunnen gebruiken. Om te beginnen zou je morgen het vliegtuig naar Holland moeten nemen en vandaar de D-trein naar Frankfort am Main. In die stad om meer precies te zijn: in Frankfort Zuid staat aan de Grethenweg het Grethenweg-Hotel. Niet een der beste maar zeker ook niet een der slechtste. U neemt een kamer op de vierde verdieping.”
„De vierde.”
„De vierde, ja.”
„Dus niet de derde of de vijfde.”
„Dat is de bedoeling, ja. In dat hotel zult u een kioskje vinden met boeken, tijdschriften en prentbriefkaarten. In dat kioskje zit een oude man met wit haar. U vraagt hem om een nummer van de Nederlandse Staatscourant.”
„Wat! In Frankfort! Die hebben ze in Holland niet eens.” „Dat is ook de bedoeling,” zei Digazo droogjes. „Hij zal u zeggen dat hij die niet heeft, maar zal proberen er een voor u te pakken te krijgen. Dan koopt u wat anders en gaat naar uw kamer. Na een tijdje komt de oude man daar bij u.”
„Gezellig,” zei Arie spottend. „Wat doen we dan? Lotto of Halma spelen?”
„Die oude man brengt u in contact met onze organisatie in Frankfort. En die zegt u wat u zult moeten doen.”
„En moet dat allemaal zo hals-over-kop?”
„Dat moet helaas hals-over-kop,” antwoordde Digazo, nogal bits. „Om de stom-eenvoudige reden dat ik vandaag een agent naar Frankfort had moeten sturen, maar mijn man wist niets beters te doen dan met zijn auto om vier uur gistermiddag tegen een tankwagen met asfalt op te rijden op de weg van Oxford naar Londen. Hij ligt nu plat op zijn rug onder een zuurstoftent in een ziekenhuis en die is voorlopig uitgeschakeld. En al onze andere mensen zijn ver uit de buurt druk bezig en jij komt voor mij als het ware uit de lucht gevallen.”
„Dat is dan toch te zeggen . . . als ik erop inga.”
Digazo keerde zich ongeduldig tot Arie.
„Ja of nee? We kunnen er geen conferentie van dagen over beleggen. En wij kunnen alleen mensen gebruiken die snelle beslissingen kunnen nemen. Dat is nogal duidelijk.”
„Een vraag: ik kan altijd nog, in Frankfort, als het werk dat ik doen moet me niet aanstaat, de opdracht weigeren.”
„Dat heb ik je al gezegd. Ik sta voor de moeilijkheid dat ik Fránkfort een agent heb beloofd, die ik niet kan sturen omdat de man zich het ziekenhuis in heeft gereden. Dus ik moet iemand anders sturen. Het is een noodgeval. Wat ze met mijn agent doen, moet Frankfort maar uitzoeken. U krijgt van mij, hier, honderd Engelse ponden — dat is ongeveer duizend gulden Hollands geld. Dat is ruim genoeg om u tot aan Frankfort te brengen en u de eerste dagen te behelpen. De rest van wat u nodig mocht hebben geven ze u in Frankfort wel.” Hij tastte met een hand in de binnenzak: „Ja of nee?”
Arie haalde de schouders op.
„Ach — wat kan mij gebeuren . . . Ik kan altijd nog nee zeggen.” „Precies.” — Tien bankbiljetten van tien pond werden uitgeteld. Arie vouwde ze langzaam op, zich afvragend of het nu allemaal wel erg verstandig was. Van de andere kant was hij zo razend nieuwsgierig, te weten wat hier allemaal achter zat, dat hij eigenlijk van dat lokkend avontuur even moeilijk af kon blijven als een kat van vet spek.
„En aan wie breng ik rapport uit? Aan u?”
„Geen sprake van. Mij zie je niet meer terug. Ik rapporteer jouw komst aan Frankfort, en die nemen je over. En nu ga ik. Start maar.”
„Waar gaan we naar toe?” — Arie trapte op de starter. „En wat gebeurt er met deze auto?”
„Je zet mij af bij het eerste het beste benzinetankstation dat open is. Dan bel ik daar een taxi. Jij kunt deze Olds meenemen en wat je ermee doet moet je zelf weten. Als je maar zorgt dat je morgenavond — uiterlijk morgenavond — de D-trein naar Frankfort neemt.”
„Kan ik niet per vliegtuig gaan rechtstreeks van hieruit?” Digazo beduidde Arie met een kort gebaar, de auto op gang te brengen en schudde het hoofd:
„Je houdt je aan mijn instructies. Per vliegtuig naar Holland en per D-trein naar Frankfort. Morgenavond. Goed gehoord?” Arie knikte zwijgend en bracht de Oldsmobile op gang. Twaalf minuten later had hij Digazo afgezet bij een tankstation. En weer een klein kwartier later ontwaarde hij, langs de weg, een helder verlicht dag- en nacht geopend chauffeurscafé. Die scheen je tegenwoordig in Engeland dus ook al te hebben. Het ding kwam prachtig van pas. Arie zette de opvallend Oldsmobile wat achteraf tussen twee enorme vrachtwagens met oplegger, stapte naar binnen, liep door de rokerige, rumoerige drukte naar het buffet, bestelde daar gebakken eieren met spek en vroeg een telefoongesprek aan met het Century Hotel in Brussel. Daarna ging hij in een verscholen hoekje zitten wachten op zijn voedsel en op het gesprek met Brussel. Ongeduldig was hij helemaal niet. Hij had veel te veel om hard en diep over na te denken. 

DEN HAAG — FRANKFORT AM MAIN

Om kwart voor elf in de ochtend had Arie Roos de Oldsmobile afgeleverd aan de kade vanwaar de „Heideroos”, een van zijn vaders oudere en kleinere vrachtschepen, bezig was, lading in te nemen. De wagen, officieel voorzien van vrachtbrief en geregistreerd als voor toeristische doeleinden naar Nederland verscheept vervoermiddel, zou in de loop van de middag aan dek worden gehesen. Om kwart over vier stapte Arie in Schiphol uit het Britse lijnvliegtuig. Om vier uur was hij de douane gepasseerd en enkele minuten later zoefde de KLM-bus met hem zwaarwichtig aan boord, weg naar Den Haag. Vóór alles, daar voelde de anders zo zelfverzekerde dikkerd zich van overtuigd, diende er een diepgaande conferentie te worden belegd met Jan Prins, die hij in de loop van die nacht telefonisch had gealarmeerd en opgedragen, te zorgen dat hij zo laat uit Brussel vertrok dat hij om 5 uur aanwezig was in Het Gouden Hoofd in het hartje van Den Haag.
* * *

Jan Prins was er — keurig geknipt, gedast en bejast zittend aan de leestafel, verdiept in een nummer van „Life”, met een ledig glas voor zich, dat kennelijk tomatensap had bevat. De massale gestalte van Arie gleed van opzij in zijn gezichtsveld.

„Tomatensap? Beste jongen — weet je wel dat zoiets zeker een dubbeltje duurder is dan Coca Cola?”
Jan vouwde het nummer van „Life” netjes op en legde het bij andere tijdschriften op een stapeltje, vanwaar het onmiddellijk gretig werd weggegrist door een man met een stalen brilletje, die er vermoedelijk al minutenlang verbeten op had zitten loeren. „Aangezien jij het zult gaan betalen, en jij geld volkomen onbelangrijk vindt,” antwoordde Jan, „heb ik me daar geen zorgen over gemaakt. Ik heb ook een sandwich gegeten.” Twee mensen aan de overkant van de leestafel keken tersluiks en nieuwsgierig op.
„Moet ik dat gaan betalen?” informeerde Arie verbaasd. „En waarom?”
„Luister eens even — als jij me midden in de nacht in mijn hotel telefonisch alarmeert om speciaal naar Den Haag te komen is het niet meer dan redelijk, dat je ook de gemaakte onkosten vergoedt.”
Jan tastte in een jaszak en haalde een papiertje te voorschijn. Die onkosten bestaan uit:

Een enkele reis Brussel—Den Haag Drie locale telefoongesprekken in Brussel Een tramrit Brussel
Een tramrit Den Haag
Een Club sandwich alhier . . .

„Allright allright!” zei Arie haastig. „Je hoeft hier je huishoudkas niet publiek te gaan voordragen.” — Hij keek om zich heen, en dan omhoog, naar de eikenhouten balustrade van de hoger gelegen verdieping. „Laten we boven gaan zitten — daar is het rustig.”

* * *

De hogere verdieping van „Het Gouden Hoofd” is eigenlijk bedoeld als eetgelegenheid. In de middag is daar dikwijls geen mens te zien. Er staat een lange, zwaar eiken tafel, met een zijde geplankeerd door een muurbank waarop men in die rustige uren plaats kan nemen en naar hartelust confereren, zonder door iemand te worden afgeluisterd. Zij bestelden twee Coca Cola's, kletsten wat tot die gebracht waren en wendden zich toen tot elkaar — elk met een elleboog op de tafelrand.
„En nou, dikke — wat . . .?”
„Laat mij vertellen, Jan. Val me niet in de rede met kreten over onkosten tot je het hele verhaal gehoord hebt.”
„Krijg ik ook te horen over die Oldsmobile?”
„Die speelt de hoofdrol in het hele relaas.”
„Steek dan maar van wal.”
Arie stak van wal. Hij vertelde compleet, helder, ordelijk en met een zo zuinig mogelijk gebruik van woorden. Jan Prins werd zo door het ongewone van het verhaal gespannen gehouden, dat hij geen enkele maal in de rede viel, en pas weer begon te bewegen toen Arie besloot:
„En dàt is de aanleiding waarom ik je opbelde voor een halsover-koppe bespreking waarom ik in die D-trein naar Frankfort ga stappen. Een klusje als dit hebben we nog nooit bij de hand gehad, is het wel?”
Jan nam een ferme slok van zijn Coke, zette omzichtig het glas weer neer, draaide het spelenderwijs eventjes rond en vroeg: „Zoiets hebben we nog nooit bij de hand gehad. Dus het is werkelijk je bedoeling, die D-trein te nemen?”
„Uh . . . ja. Ik geloof het wel. Ik kan altijd in Frankfort gaan neuzen.”
„Hm,” bromde Jan. „Met al dat neuzen vraag ik me af of je op een gegeven ogenblik niet zoveel en zover neust dat je je neus niet meer terug kunt trekken.”
„Maar er is uitdrukkelijk gezegd dat elke agent die voor hen werkt, elke opdracht kan weigeren als die niet bevalt.” „Tja.. .” Jan kon het natuurlijk niet laten, navraag te doen naar een punt dat hem altijd bijzonder na aan het hart lag: „Dus jij hebt van die Digazo één honderd Engelse ponden gekregen?”
„Jazeker.”
„Minus vliegbiljetten en jouw bekende strooigewoonten wat geld betreft in aanmerking nemend, moet je dan nu nog een achthonderd gulden over hebben.”
„Dat klopt ook, ja.”
Jan zat nog steeds zijn cokeglas in het rond te draaien. „En als je nou eens niet gaat . . . wat dan?”
„Nou — dan zitten ze in Frankfort zonder personeel, lijkt me.” „En mag je dan die achthonderd gulden houden?”
„Wat anders? Aan wie moet ik ze terug sturen? Aan Digazo, adres onbekend?”
„Rare boel. Wat zijn dat voor mensen die eerst een complete Oldsmobile cadeau geven en dan nog eens duizend pop in iemand's zak frommelen in de vage en vrome hoop dat die ermee in een trein gaat zitten. Wat voor garantie heeft die Digazo dat je werkelijk naar Frankfort gaat?”
Arie breidde de armen uit:
„Geen enkele. Misschien is dat juist de bedoeling.”
„Wat bedoel je nou? Wat voor bedoeling?”
„Nou — kijken of je er met die duizend pop vandoor gaat. Betrouwbaarheidstest. Er zijn werkgevers die hun personeel om een boodschap sturen en ze expres zogenaamd per ongeluk tien gulden teveel meegeven om te zien, of ze dat tientje stiekum in de zak steken, of niet.”
„Hm. Kan natuurlijk. Beter ineens duizend gulden kwijt dan een agent waarvan pas veel later blijkt dat hij niet te vertrouwen is.”
„Precies.”
Jan dacht eventjes na, en schudde dan weer het hoofd: „Dikke . . . toch blijf ik het gek vinden. Het wil er bij mij niet in, dat ze voor dergelijke bijzondere opdrachten zomaar iemand van de straat plukken en in dienst nemen, zonder verder iets van hem af te weten.”
„Dat is niet zo. Die Digazo wist heus wel het een en ander van ons — van mij dan — af. Hij wist van onze avonturen in de Zuidzee en zo meer. En dat staaltje schijfschieten met die kleine Colt maakte ook een machtige indruk op hem. Net als de manier waarop ik mij had losgemaakt uit dat ijzerdraad. Dat presteert ook niet iedereen.”
„Goed. Dat geef ik toe. Maar we zijn nog zo deksels jóng.” „Misschien vinden ze dat juist fijn. De wereld is vol van ouwe sokken die niets durven en er geen fantasie op na houden.” Jan trok bedenkelijk aan een oorlel.
„Misschien houd jij er wel teveel fantasie op na. Als ik zo hoor wat jij in Londen zoal hebt rondgerausd. Maar wat wou je nou?”
Arie dronk zijn glas coke leeg, zat eventjes met zijn duimnagel langs de eikenhouten tafelrand te krassen en vroeg dan: „Ik zal je eerlijk zeggen dat ik het zo half en half ook een linke geschiedenis vind. Want wie garandeert me dat Digazo me de waarheid heeft verteld? En als ik mijn nek in een strop ga schuiven is het een gezellig idee als je ergens iemand hebt die je aan je enkels achteruit kan trekken.”
„Wat bedoel je daarmee?”
„Jij neemt ook diezelfde D-trein, maar we doen net of we elkaar niet kennen.”
Jan zei niet meteen iets, en zat na te denken. Tenslotte kwam hij voor de draad met de opmerking:
„Alles bij elkaar vind ik de hele geschiedenis zo vreemd en ongerijmd, dat ikzelf zowat zit te sissen van nieuwsgierigheid om uit te vissen wat er nu eigenlijk waar is van die avonturiersclub en wat niet. En om dat uit te vissen zul jij naar Frankfort moeten. Ik zie alleen niet goed, hoe ik een wakend oogje op jouw kwetsbaar lichaam moet houden. Als ik niet in de gaten mag lopen, kan ik moeilijk optreden als een soort van lijfwacht.” — Hij lachte een tikje schamper. „Trouwens — omdat enorme lijf van jou te beschermen heb je niet één persoon nodig, maar een omsingelend cordon. “
„Een lijfwacht van dat formaat kost veel te veel geld, jongetje Prins. Je zult je hersens moeten gebruiken inplaats van dom geweld.”
„En hoe houden we contact met elkaar? Als niemand mag zien dat we elkaar kennen, hoe moet dat dan?”
Arie wuifde luchtigjes met een vette ham van een hand. „O — daar vinden we wel wat op. In de trein bijvoorbeeld is dat al heel eenvoudig. We schrijven elkaar korte briefjes en die verstoppen we op de WC. De ander haalt ze daar op.” „Hm. Kan. Maar in Frankfort? Moet ik in het zelfde hotel gaan logeren als jij?”
„Waarom niet? Er zullen heus wel meer Hollandse jongelieden in Duitsland logeren, denk ik zo.”
„Mij best, hoor.” Jan keek op zijn horloge. „Hoe laat gaat die trein van ons?”
„Acht uur of zoiets. Vanaf het station Staatsspoor. Maar ik moet voor die tijd nog een nieuwe koffer kopen en wat kleren. Om alles te vervangen wat ik in de trein naar Londen ben kwijt geraakt.”
Jan schrok op:
„Heb je vanmorgen dat geld opgehaald dat ik je telegrafisch heb gestuurd?”
„Ja natuurlijk. Wat dacht je?”
„Je was best in staat om het te vergeten toen je eenmaal honderd pond in je zak had en het te laten liggen op het Hoofdpostkantoor.”
„Nee, hoor,” zei Arie, overeind komend. „Ga je mee die koffer en andere dingen kopen?”
„Dat lijkt me wel zo goed. Anders koop je weer veel te dure spullen en je raakt het allemaal toch maar weer ergens kwijt.” „Och,” verklaarde Arie met een breed en royaal gebaar. „Ik hecht me niet aan bezit. Bezit hecht zich vanzelf aan mij. Dat heb je wel gezien aan die Oldsmobile.”

* * *
Nadat Arie Roos zich had voorzien van een nieuwe collectie onderbroeken met extra wijde broeksband, wat nieuwe sokken, shirts en dat soort spullen, dat alles bijeengepakt in een niet al te dure en netjes uitziende koffer, persoonlijk uitgezocht door Jan Prins, en nadat zij een degelijke en niet al te luxueuze maaltijd hadden verorberd was het tijd om naar het station te gaan, enkele reizen tweede klas Frankfort te kopen en daarna scheidden hun wegen. Zij waren vastbesloten eenmaal in de trein, gewoon door en langs elkaar heen te kijken. Arie nam zijn splinternieuwe koffer op en verklaarde:

„Ik zal een plaats uitzoeken een redelijk eindje voor een treinWC. Loop maar door de trein tot je mij ziet zitten, kuier naar achteren tot je de WC bent gepasseerd en strijk daar maar ergens neer.”
Jan had nog maar een bedenking:
„Maar hoe weten we nou de verstopplaats van onze correspondentie?”
Arie stond ongeduldig met de koffer in de hand in de stationshal. „Tja. Dat is me zowat. Weet je wat. Zogauw de trein rijdt, ga ik dat hok binnen en neus rond. Jij gaat staan wachten voor de gesloten deur en zogauw ik naar buiten kom fluister ik het je in uit een mondhoek.”
Jan knikte:
„O.K. Dat is een redelijk voorstel. Goeie reis, dikke. Ik hoop dat je het overleeft, in Frankfort.”
„Ach,” meende Arie, „ik heb altijd één ding voor op andere lieden.”
„En dat is?”
„Mensen met enig gezond verstand bedenken zich wel een paar maal voor ze MIJ om zeep helpen. Als ze het lijk willen verstoppen, moeten ze met een hefkraan komen. Vaarwel, zuinige Jantje secuur.”
„Het ga je goed, Mobie Dick, mijn rooie walvis.”

* * *

De wagens van de soort internationale treinen die des avonds vanaf Station Den Haag naar Frankfort en dat soort plaatsen in het buitenland vertrekken, bestaan uit een aantal coupé's voor acht personen, elk met een glazen schuifdeur uitkomend op de doorlopende corridor die alle wagons verbindt. Arie had al snel ontdekt dat er een WC was aan het begin van zijn wagen en was in een coupé halverwege gaan zitten. Maar nauwelijks lag zijn koffer in het net boven zijn hoofd en had hij zijn regenjas opgehangen, of twee jonge kerels, zonder enige twijfel zeelui, te zien aan hun kleding, de zeildoeken plunjezakken die zij moeizaam in het net hesen en hun verweerde gezichten en handen, kwamen hem gezelschap houden. Na een minuut of zeven werd het aanmerkelijk drukker op het perron, ook het verkeer in de corridor nam merkbaar toe. Verschillende reizigers gluurden door de glazen gangdeur naar binnen om te zien wat er voor gezelschap al in die coupé zat en de meesten liepen door . . . tot door de toenemende treinbezetting de keuze wat moeilijker werd. Toen kwam er een spichtige Engelse moeder binnen met een kind in een rieten reismandje. Zij nam het hoekplaatsje tegenover Arie in beslag, zette het kind naast zich op de bank en begon in een weekend tas te zoeken. De ene zeeman was scheef in de hoek bij de deur gaan hangen en scheen te slapen. De ander zat al een hele tijd lang met een zakmes zijn nagels uit te schrapen. Arie kreeg niet de indruk dat hij het soort van reisgezelschap had dat onderweg voor opwekkende of sensationele gesprekken zou zorgen. Het leek hem eerder het soort gezelschap waarmee je maar zo weinig mogelijk te maken zorgde te hebben. Toen de deur opnieuw opzij werd geschoven en een kleine magere Duitser met zijn vrouw binnenkwam, die iedereen eerst wantrouwig bekeken, dan hun koffers in het net legden en in elkaars oren gingen zitten fluisteren, gaf Arie het definitief op. Hij schurkte zich schrap in een hoek, kruiste de armen, sloot stevig de ogen en deed alsof hij sliep. Hij bleef dat koppig volhouden tot de trein met een schok in beweging kwam. Het was nu tijd om de WC te gaan verkennen. De Engelse moeder zat een tijdschrift te lezen waarop een juffrouw met een roomsoesgezicht een jongeman met een halfzachte glimlach omhelsde. De Duitsers zaten nog steeds om beurten in elkaars oren te fluisteren. De ene zeeman sliep met nu en dan een korzelige snurk. De andere zeeman zat brieven uit zijn portefeuille door te lezen.

„En zoiets noemen ze avontuur!” mompelde Arie spottend, de gangdeur achter zich sluitend en de corridor aflopend.

* * *
Hij zag Jan Prins al aankomen toen hij de WC deur opendeed, maar vertrok geen spier van zijn gelaat, sloot de deur, deed de grendel erop en begon rond te kijken. Er was de gewone toiletpot met klapdeksel, een klein metalen wasbakje en een zwengelkraan erboven. Een asbak, een spiegel die tegen de wand zat geschroefd en een stalen gleuf, op een brievenbus lijkend, waaruit je telkens een stukje toiletpapier kon trekken, ongeveer zoals je zigzag sigarettenvloei uit een pakje haalt. Arie inspecteerde die papiergleuf, en constateerde dat het ding eenvoudigweg geknipt was om als brievenbus te worden gebruikt, als je maar zorgde dat de briefjes die je erin stopte onder het pak toiletpapier lagen. Hij keek eventjes op het ding neer, grinnikte, haalde een potloodje en een notitieboekje te voorschijn, scheurde een velletje los en schreef:

Beste Jan,
Het gezelschap in mijn coupé is zo weinig belovend, dat ik in de hoek ga liggen en probeer wat slaaptekort in te lopen. Daar is de afgelopen nacht niet veel van gekomen. Maak van deze ruimte maar flink gebruik. Het kost niets!

Je toegenegen, Arie.

Hij vouwde het briefje op, schoof het onder het pak toiletpapier, deed de grendel van de deur en trad kalm naar buiten. Jan hing achterover tegen de wagonwand geleund te wachten.
„Onder het toiletpapier,” zei Arie uit een mondhoek, sloot de deur en wandelde terug naar zijn coupé. Daar ging hij, zoals aangekondigd, meteen scheef in de hoek liggen, met het oor tegen zijn regenjas, en viel vrijwel onmiddellijk in slaap.

* * *
Arie was deze keer, door ervaring wijs geworden, wel zo verstandig geweest, geen waardevolle dingen in zijn koffer te laten zitten. Zijn geld en treinkaartje had hij in de achterzak van zijn broek, met het knoopje goed dicht en dus kon hij vredig slapen. Dat deed hij dan ook, nu en dan een blauw oog openend als de trein ergens stopte. Zo zag hij Utrecht opdoemen (waar de beide zeelui eruit gingen, vermoedelijk om over te stappen) en een tijdje later 's-Hertogenbosch, waar een zenuwachtige vrouw met een dikke boodschappentas binnenkwam die een machtige hoop last en verwarring verspreidde omdat ze 75 cent extra zou moeten betalen over het traject Den Bosch-Venlo, omdat ze in een D-trein zat en niet in een gewone trein. De Duitsers begrepen er niets van, en de Engelse niet en de vrouw met de tas wilde het raampje open hebben om iets te vragen aan een spoorwegbeambte op het perron en door al dat gedoe werd het kind in de reiswieg wakker en zette een keel op als een oordeel. Maar Arie deed stug geen oog meer open, omdat hij geen zin had in al die trammelant betrokken te raken en uiteindelijk, toen de trein al lang weer reed, betaalde die vrouw haar 75 cent uit een knipbeurs en was het kind weer stil en ging Arie onder zeil en toen hij weer wakker werd, stond een douanebeambte voor hem en een lid van de grensbewaking wilde zijn paspoort zien. De dame met de boodschappentas was al weg. Blijkbaar in Venlo uitgestapt. Arie's bullen waren volmaakt in orde. Hij viel weer in slaap en toen hij weer wakker werd, was zijn coupé volkomen verlaten. Hij schikte overeind, gluurde door het raampje en zag een bord: „Köln”. Zij waren dus in Keulen en zowel de Engelse als de beide Duitsers waren hier verdwenen. Arie opende opgelucht de ogen, strekte beide armen wijd uit en gaapte behaaglijk, maar sloot zijn mond met een schuldig gevoel van iemand die betrapt werd, toen een reiziger met een slappe hoed op en een forse regenjas aan met druiplappen op de schouders de gangdeur opzij schoof met een gespierde ruk, en binnenstapte, de deur achter zich sluitend zonder zich daarvoor om te wenden. Hij bleef eventjes op Arie neer staan kijken met de handen in de zakken van zijn regenjas, zei toen kortaf „Guten abend”, en ging in het hoekplaatsje zitten die zojuist door de Engelse verlaten was.
„Goeie avond,” wenste Arie, en ging uit het raam zitten kijken. De man tegenover hem hing schuin achterover in de hoek, met de hoed nog op en de benen schuin een eindweegs opzij. Hij hield de handen in zijn regenjaszakken geschoven, wat hem een stuurs en nogal onvriendelijke houding gaf. Hij had een stevig, nogal mager gezicht met een vierkante kaak en een haakneus waarboven de neergeslagen slappe hoedrand zijn ogen beschaduwden. Arie zat nog een tijdje naar het drukke gedoe op het Keulse perron te kijken, vlijde zich dan weer in zijn hoekje en sloot de ogen.
Het was nu lang zo druk niet en zo bleven ze samen alleen tot de trein met een bijna onmerkbaar schokje in beweging kwam en met snel toenemende vaart het station uitgleed, op Bonn af. Het leek een ideale situatie om weer een uurtje of wat slaap in te halen, maar daar kwam niet veel van terecht. Want nauwelijks was de trein in beweging gekomen, of een koude stem zei: „Wo fahren Sie hin?”
Arie deed een oog open, zag dat het inderdaad zijn norse overbuurman was, die had gesproken en antwoordde:
„Frankfort.”
„Wirklich?”
Arie deed nu het andere oog ook open. Als een wildvreemde je vraagt waar je heen reist en je zegt „Frankfort” en de ander vraagt dan zuur: „Werkelijk?” dan wordt het tijd om beide ogen open te doen. Werkelijk. De vraag was eigenlijk zo onbeschoft en zo onverwacht, dat Arie eerst de schouders ophaalde, dan in zijn vestzak tastte, het opgevouwen treinbiljet te voorschijn haalde en het opengevouwen liet zien.
„Nu overtuigd?”
De man haalde een pakje sigaretten uit zijn regenjaszak. Het waren Hollandse sigaretten, zag Arie. Hij stak er een in de mond, vroeg niet eens of Arie wellicht ook wilde roken, maakte vuur met een goedkope aansteker en blies een dikke wolk rook uit een mondhoek.
„Ik denk niet,” zei hij toen, in het Duits, „dat je in Frankfort veel zult bereiken.”
Arie was nu klaar wakker. Hij werd elke seconde wakkerder. Hij had zelfs heel even het gevoel dat hij nog van zijn leven zo ijselijk helder wakker was geweest. Hij knipperde wat verdwaasd met de ogen, alsof hij het allemaal niet goed kon volgen en herhaalde verbaasd:
„Dat ik in Frankfort niet veel bereiken zal? Hoe bereiken? Wat bereiken?”
De koude ogen van de Duitser keken hem, vanuit de schaduw onder de hoedrand, strak aan. Weer een wolk sigarettenrook. „Je denkt toch zeker niet dat wij niet weten waarvoor jij op weg naar Frankfort bent?”
Arie zag kans om heel dom en verbijsterd te kijken. Hij had natuurlijk kunnen vragen: „Wie zijn die: „we?” maar dat deed hij niet. Hij mompelde verdwaasd:
„Waarvoor ik op weg naar Frankfort ben? Dat is toch heel gewoon.”
„Oja? Waarvoor ben jij dan op weg naar Frankfort?”
Hoe slim dikke Arie van nature ook was — geen enkel moment was het in zijn hoofd opgekomen, dat hem in een D-trein iets dergelijks zou gaan overkomen. Hij had ook geen enkel verhaal pasklaar gemaakt om daarop te antwoorden. Dus zijn antwoord moest hij, op stel en sprong, uit de duim zuigen. Maar gelukkig was hij daarin een grootmeester. Hij bleef met de ogen knipperen en staren of hij er hoe langer hoe minder van begreep en antwoordde:
„Maar . . . u bent toch niet van de politie of zoiets? Ik heb heus helemaal niets op mijn geweten. Heus niet. Ik ga naar Frankfort om het Goethe-huis te bezichtigen. Hoofdzakelijk daarvoor.” De man tegenover hem liet de mond half open vallen, staarde hem een tel lang aan en barstte dan los in een schamper, zuur gelach.
„Het Goethe-huis! En waarom moet JIJ dat bezichtigen?” Arie antwoordde onverschrokken:
„Omdat ik dit jaar ben begonnen, letteren te studeren aan de Universiteit te Amsterdam. En Goethe is een van Duitsland's meest beroemde dichters en is in Frankfort geboren en . . .” Hij werd zonder veel omhaal in de rede gevallen.
„Hou op met die kletskoek. Hoe lang was je van plan te blijven?”
„Och . . . een dag of wat. Een paar dagen misschien.” „En waar wilde je logeren?”
Arie vond het nu tijd worden om te gaan tegenspartelen. Hij kwam uit zijn hoekje overeind en begon geschrokken te doen: „Luistert u eens . . . wat hebben al die vragen te betekenen? U bent toch niet van de politie? Bent u dat? . . . U verwart me toch niet met iemand anders? Het is heus. . .”
De norse stem sneed zijn woorden af:
„In welk hotel ga je logeren?”
„Datte eh . . . dat weet ik nog niet precies.”
„Niet in het Grethenweg Hotel?”
De wielen van de D-trein klikklakten over de spleten in de rails van een stel wissels. De wagon schudde heen en weer. Dat was zuiver lichamelijk. Maar Arie kreeg het gevoel of hij geestelijk ook ferm door elkaar werd gehutseld. Hoe, in naam van alles wat spookachtig en griezelig was, kon deze man weten dat . . . Het was eigenlijk een wonder dat Arie kans zag, zijn gelaat in de plooi te houden zijn ogen onder bedwang. Hij schudde langzaam en verwonderd het hoofd:

„Gretenweg? Nee. Ook nooit van gehoord. Ik wou. . .” De man tegenover hem grijnsde. Hij grijnsde met zijn lippen wat vaneen zodat zijn tanden bloot kwamen. Hij had een gouden tand in de bovenkaak, en scheen er groot plezier in te hebben, Arie telkens in het nauw te brengen.

„Nooit van gehoord? En moest je dan niet een kamer huren op de vierde verdieping?”
Arie kreeg nu min of meer het misselijk-makend gevoel dat hij een stomp in de maagstreek had opgelopen. De man tegenover hem bleef hem een tijdje aangrijnzen, door de bijna loodrecht omhoog spiralende rook van zijn sigaret heen, kwam dan plotseling in beweging, gooide zijn sigaret uit op de vloer, zette er een zool op en stond op, met een snelle, verende beweging. Van zijn grote hoogte keek hij op Arie neer en zei:
„Ik ga een kop koffie kopen in de restauratiewagen. Over een minuut of tien ben ik terug. Denk intussen maar eens goed na. Het is misschien verstandiger, maar in Bonn uit te stappen en braaf naar Holland terug te gaan.”
Hij deed twee snelle lange stappen, rukte de gangdeur open, glipte erdoor en bensde de glasdeur weer achter zich dicht en verdween, zonder Arie een blik waardig te keuren.

* * *
„Sodemepijlstaart,” zei de dikke Arie zacht voor zich uit de vingers van een hand door zijn rode haren halend. Hij bekeek zijn hand. Een licht zweet was hem op hoofdhuid uitgebroken . . . van louter ontsteltenis. Niet dat hij zo doodsbang was voor die man in de regenjas, hoewel dat beslist ook geen knaapje was, om zonder stevige handschoenen aan te pakken. Nee — het was veelmeer de schokkende ontdekking dat een geheimzinnige organisatie van even onbekende grimmige tegenstanders blijkbaar op de hoogte was van zijn komst naar Frankfort. Dat niet alleen . . . die kerels waren zo griezelig efficiënt en goed ingelicht dat ze zelfs wisten dat hij orders had gekregen, in het Grethenweghotel te vragen naar een kamer op de vierde verdieping! Maar alle sissende Saturnusraketten . . . dat betekende dat de hele organisatie van Digazo zo lek was als een mandje! Dan was er sprake van verraad of van bijzonder knappe spionage van de een of andere vijandige kant. Arie dacht met koortsachtige snelheid terug. Was het mogelijk dat de een of ander zijn gesprek met Digazo had afgeluisterd? Neen. Dat hadden zij samen in de Oldsmobile gevoerd, geparkeerd langs de kant van dat smalle, verlaten bospad. Zou er iemand toevallig daar in het bos verscholen hebben gezeten? Die kans was zo onmogelijk, belachelijk klein dat je die rustig kon verwaarlozen. Want dan had daar, precies op die plek waar zij toevallig met de Oldsmobile waren gestopt nou net toevallig iemand in het bos verstopt moeten zitten en die iemand had dan toevallig ook net iemand moeten zijn van de organisatie die Digazo vijandig was gezind en dat was te idioot om serieus aan te nemen. Maar hoe kon het DAN? Wacht eens even . . . Digazo had aan Arie gezegd, dat hij zijn komst aan Frankfort zou melden! Juist! Hoe had hij dat gedaan? Per telegram? Per telefoon? . . . Of met een van die Hell-snelzenders waarover zijn organisatie blijkbaar de beschikking had. In elk van die gevallen kon er heel gemakkelijk een lek zijn ontstaan. Telegrammen kunnen worden onderschept of gestolen of iemand van de Posterijen kan zijn omgekocht. Telefoons kunnen worden afgeluisterd of een telefoniste aan de centrale kan zijn omgekocht. Radio-berichten kan men uit de aether opvissen. In elk geval . . . waar en hoe het lek ook was ontstaan . . . het was voor een organisatie als die van Digazo eenvoudig rampzalig. Het enige wat Arie niet goed begreep . . .en hoe langer hoe minder begon te begrijpen was:

WAAROM LIET DE VIJAND ZICH NU IN DE KAART KIJKEN?
Want dat deden zij. Zonder enige twijfel. Als men in staat is, iemands telefoongesprekken stiekum af te luisteren en men kan daardoor een hele hoop aan de weet komen, is wel het allerlaatste wat men doet naar een afgeluisterde persoon toe hollen en de tong uitsteken en zeggen: „Lekker! Ik weet wat van jou! Jij hebt vanavond om acht uur stiekum een afspraak gemaakt met Koos Kluns. . .” Hoe langer Arie over die kant van de zaak nadacht, hoe minder hij ervan begreep. Als de vijand nu eenmaal wist dat deze dikke jongeman, Arie Roos, in opdracht van Digazo op weg was naar het Grethenweg Hotel . . . waarom gaven zij hun man met de slappe hoed dan niet de opdracht met een effen gezicht eveneens een kamer te nemen in dat Hotel en zo het doen en laten van die dikkerd te bespioneren? Dan hadden ze kans om nog heel wat méér aan de weet te komen. Nu hadden ze alleen maar bereikt, dat Arie was gewaarschuwd. Toen hij dat stadium in zijn overpeinzingen had bereikt, haalde Arie snel zijn zakboekje te voorschijn, nam zijn potloodje en schreef op een leeg blaadje:

Jan,

Ongelooflijk! Man met regenjas en slappe hoed tegenover mij weet dat ik op weg ben naar Frankfort en naar welk hotel en op welke verdieping. Is duidelijk vijandig. Er zit een lek in Digazo's organisatie. Maar waarom laten ze dat aan mij merken?

Hij scheurde het briefje snel uit het boekje, vouwde het op en repte zich door de schuifdeur de gang in. De WC was gelukkig vrij. Arie schoof het briefje haastig in de bergplaats, dook weer naar buiten, liep de corridor van de trein op, de volgende wagon in en keek door de glazen schuifdeuren naar binnen tot hij Jan Prins zag zitten. Hij gaf geen enkel teken van herkenning, maar merkte wel op dat Jan hem had gezien. Dat was voldoende. Hij wandelde nog even door, keerde zich op de hakken om en marcheerde snel, weer langs Jan's deur, naar zijn eigen compartiment terug. De man in de regenjas zat alweer in de hoek, nog steeds die slappe hoed op, en weer met de handen diep in de regenjaszakken. Hij grijnsde toen hij Arie achter de glasdeur zag verschijnen, maar wachtte met spreken tot de dikkerd in zijn hoekje zat.
„Zo, stuk Hollands welvaren. Wat ben je gaan doen?” „Naar de WC geweest,” zei Arie. „Is daar soms ook wat op tegen?”
De man grijnsde met kennelijk leedvermaak.
„Nee, hoor. Je gaat maar. De schrik in de broek, hè? Dat heb je ervan als amateurs Geheim Agentje willen gaan spelen.” Hij keek op zijn polshorloge, de mouw van zijn regenjas daarvoor wat opstropend. „Over tien minuten zijn we in Bonn. Geloof je niet dat het verreweg het verstandigste zou zijn als je in Bonn uitstapte, een glas melk dronk tegen de schrik en de volgende trein terug nam naar Holland?”
Arie antwoordde niets, zette de kin op een vuist en ging uit het raampje zitten staren, of hij zwaar piekerde. In de verte gloeiden rood-oranje de lichten van een of andere grote fabriek. „Weet je — je kunt nu nog terug,” zei de Duitser. „Nu nog. Als je eenmaal in Frankfort bent nemen ze waarschijnlijk heel wat hardere maatregelen.”
Arie zat naar buiten te staren en te piekeren. Het was per slot van rekening niet volkomen zeker dat het lek bij Digazo zat. Hijzelf, Arie, had alles wat er was gebeurd, in geuren en kleuren boven in Het Gouden Hoofd aan Jan Prins verteld. Stel je nu eens voor dat iemand daar, op een of andere onbegrijpelijke manier, dat gesprek had afgeluisterd. Ach nee; dat was even onzinnig onmogelijk. Dan had er toevallig iemand van die organisatie stom toevallig daarboven moeten zitten . . . en waar? Alle tafels en stoelen waren daar leeg geweest! Bovendien. . . dan zou men ook weten dat hij, Arie, niet alleen was, maar een vriend bij zich had in dezelfde trein! Arie besloot meteen om dat direct met een steekvraag te controleren. Hij hief de kin op van zijn vuist en zei:
„Dat klinkt nou allemaal wel heel mooi. Ik kan in Bonn wel omkeren . . . maar de anderen dan?”
Nu keek de man tegenover hem eventjes verrast, maar niet lang. Hij glimlachte spottend, haalde de sigaretten weer uit de zak en verklaarde:
„Probeer je er zo maar niet uit te kletsen, vriendje. Daar ben je niet glad genoeg voor. Jij bent de enige. En jij moet rechtsomkeert maken en per eerste gelegenheid teruggaan naar je veilige Holland. In Frankfort wordt het je echt te heet onder de voetzolen. Wat doe je?”
„Nadenken,” antwoordde Arie, na een paar tellen. „Waarom zijn jullie eigenlijk zo bang voor iemand waarvan je zelf zegt dat hij zo jong is als ik. Waarom al die trammelant?”
De Duitser wierp spotlachend het hoofd achterover zodat zijn hoed van achteren tegen de bank botste en laag op zijn voorhoofd schoof. Hij schoof die met een kregelig gebaar weer naar achteren en lachte opnieuw:
„Bang! Voor iemand als jij. Dik dom jongetje, luister. Wij geven altijd één grondige waarschuwing. Die moet voldoende zijn. Wie dan niet luisteren wil, moet maar voelen.” — Hij stond op en gooide weer zijn sigaret op de grond en zette de voet erop. „Als je dan tenminste nog in staat bent om te voelen,” voegde hij er sinister aan toe, deed twee passen en trok de gangdeur open. „Ik kom hier niet meer terug. Als je nagedacht hebt, kun je me komen vertellen wat het resultaat ervan is. Ik zit een paar coupé's verder.”
De glazen hangdeur rolde achter hem dicht en de man verdween naar rechts, in de rijrichting van de trein. En daar zat Arie, met een hoofd vol problemen — hetere problemen dan hij ooit eerder in zijn leven bij de hand gehad had. De trein daverde voort door de nacht en volgens zijn schatting kon het nooit zo lang meer duren, voor zij in Bonn tot stilstand kwamen. Zou Jan Prins intussen dat briefje al gelezen en zelfs beantwoord hebben? Twee hoofden weten meer dan één, per slot van rekening. Arie stond op, wandelde het korte einde naar de WC en kwam daar juist aan, toen hij aan de binnenkant de grendel hoorde opendoen. Het volgend moment kwam Jan zelf naar buiten. Arie keek snel de corridors op en neer, en siste:
„Heb je een antwoord neergelegd?”
„Ja.”
„Goed.” Arie blikte weer of alles veilig was. „Ik ga daar naar binnen en lees jouw commentaar. Blijf jij hier staan, zogenaamd of je je beurt afwacht. We kunnen door de deur samen praten. Als je onraad ziet aankomen, klop dan driemaal met een knokkel.”
„Begrepen.”
Arie verdween naar binnen. Jan ging met een onschuldig gezicht uit het raampje staan kijken, naar een slinger van heldere lichten in de verte die een hoofdverkeersweg aangaf, waarover koplampbundels in series voortschoven. Arie, binnen, friemelde Jans briefje te voorschijn en las:

Dikke - kijk uit! In jouw Digazo-verhaal heb ik twee dingen al die tijd machtig vreemd gevonden:

1. Dat hij je die Oldsmobile liet houden en
2. Dat hij die neergeschoten vent zonder meer in het bos heeft laten liggen.

Weet je wel heel zeker dat die sluwe baardaap jou niet naar Frankfort heeft gestuurd om je in een val te laten lopen? Als hij bijvoorbeeld tegen de politie zegt dat JIJ die man hebt neergeschoten, de Oldsmobile hebt gestolen en per trein naar Frankfort bent gevlucht? In dat geval heb je alle kans dat de politie je in Frankfort opwacht en klets je er dan maar eens effetjes uit. En in dat geval ZORGT HIJ ZELF WEL DAT HET HELE GEVAL UITLEKT! Verklaart een hele boel.

Arie las het briefje tweemaal met grote aandacht door, krabde zich met zorg achter een oor, scheurde dan het briefje in kleine snippers, gooide ze in de WC-pot en haalde de hefboom van de waterspoeling over. Jans zorgvuldige waarschuwing werd met honderdtien kilometer snelheid over het railbed van de Deutsche Bundesbahn verstrooid. Arie klopte met een knokkel op de deur. Vrijwel meteen kwam gedempt Jan's antwoord; bijna onverstaanbaar:

„Wat is er? Alles is hier rustig.”
Arie deed het grendeltje van de deur en zette die op een kier open, want door het gedaver en gedender der wielen op de rails was het door de gesloten deur heen al te moeilijk praten. Door de smalle kier zei hij snel:
„Je weet dat ik niet gauw bang ben, maar nu begin ik toch hier en daar kippenvel te krijgen.”
„Teken van gezond verstand,” bromde Jan. „Heb je dat briefje gelezen?”
„Ja. Het kan waar zijn en niet waar zijn. Ik kan er geen touw meer aan vastknopen. Dat is juist het griezelige. Net of ik een duik moet gaan maken, op een stikdonkere nacht, van een verrotte springplank, zonder te weten hoeveel die plank boven het water is. . .
„En zonder te weten of er überhaupt wel water in het bad zit,” vulde Jan aan. „Dat is nou precies wat ik bedoel. Maar. . .” Arie viel hem in de rede:
„Die vent die mij bedreigde wacht op mijn antwoord. Hij zit een paar coupé's voorbij de mijne. Ik stap in Bonn uit. Met koffer.”
„Maak je rechtsomkeert?”
„Ik doe alsof. Maar ik ga met een taxi verder naar Frankfort. Jan hapte diep naar lucht, zag eruit of hij weer protesterend wilde gaan schreeuwen, maar loerde eerst haastig de corridor op en af en krijste toen pas:
„WAAR IS DAT NOU WEER VOOR NODIG! Waarom neem je de dan de volgende trein niet!? Weet je wat een nachttaxi over die afstand kost?”
„Nee. Jij?”
„In elk geval tientallen keren meer dan een trein. En. . .” „Zoet maar. Stil maar. Als er meteen een volgende trein gaat neem ik die. Het punt waar het om gaat is dit: jij moet die vent met zijn slappe hoed en zijn regenjas in de gaten houden.” „Maar . . . zou die ook niet in Bonn gaan uitstappen om te kijken wat jij doet?”
„Misschien wel, misschien niet. Ik zal in ieder geval proberen, hem ervan te overtuigen dat de moed me in de schoenen is gezakt. Als hij me dan in Bonn ziet uitstappen heb je een goeie kans, dat hij me gelooft. Maar waar gaat hij zelf naar toe? Wie is hij? Dat is een vraag waar je geld mee kunt verdienen, als je het antwoord erop weet”
Jan dacht eventjes na, loerde de gang weer op en af en antwoordde op bedenkelijke toon:
„Ik geloof dat we bezig zijn, onszelf in een lelijk horzel- of wespennest te steken, broeder. Maar goed — ik speel mee.” „Let dan wel op: als je even kunt moet je zorgen dat die slaphoed jou niet in de gaten krijgt. Zolang hij jou niet kent . . .” „Of hèrkent. . .”

„. . . valt er wat te versieren.”

„Goed. Maar als hij nou in de trein blijft, dan kom ik samen met hem vroeger of later in Frankfort terecht, lijkt me. Hoe pik ik jou dan op?”
„In elk spoorwegstation is een krantenkiosk in de hall. Daar laat jij voor mij of ik voor jou een brief achter.”
„Pssst! Daar komt iemand aan. Maar niet jouw slaphoed. Een wat stoffig uitziend mannetje met een bril op.”
„Dan smeer ik hem.”
Arie glipte (voor zover het bij iemand met zijn buik dan van glippen kon spreken) de WC uit en was al in de corridor van zijn eigen wagon verdwenen voor Jan de WC op zijn beurt achter zich had gesloten. Hij had dat hok wel niet nodig, maar zij hadden al lang geleden geleerd dat je een komedie altijd volledig moest volhouden en uitspelen, wilde je niet bij de meest ongedachte mensen argwaan verwekken.

* * *

Slaphoed zat vier coupé's voorbij die van Arie, in een raamhoekje met tegenover zich een spektakelblonde juffrouw die sigaretten rookte uit een dertig centimeter lange pijp. De slappe hoed was nu achter op zijn hoofd geschoven en zijn regenjas hing los, en hij zat in een kop koffie te roeren dat hij blijkbaar uit de restauratiewagen had gehaald. Hij keek verstoord op, toen Arie de schuifdeur opende.
„Ik heb nagedacht,” zei Arie.
Klikketi-klak gingen de D-treinwielen. Klakketi-klik. Slaphoed en de stroblonde staarden allebei Arie aan.
„Dat is een kennis van me,” zei Slaphoed achteloos.
„Wie gehts,” zei de juffrouw.
Arie deed met opzet een beetje schutterig en bang.
„Ikke eh . . . Ik stap in Bonn uit en neem de trein terug.” „Wat ongezellig,” zei de juffrouw.
„Heel verstandig van je,” zei Slaphoed nors. „Beter ten halve gekeerd dan ten hele gepeigerd. Goede reis.” Hij wendde zich af. Dat was het hele gesprek. Arie rolde de schuifdeur achter zich dicht. Maar hij had een lief ding durven verwedden, dat die knalblonde juffrouw van alles op de hoogte was, ook al had ze zich er niet mee bemoeid.

* * *
Hij was juist terug in zijn eigen compartiment, toen hij de remmen van de trein voelde aanslaan. Bonn in zicht! Arie haalde zijn koffertje uit het bagagenet, trok zijn regenjas aan en bleef met de handen in de zakken van die jas uit het raampje staan kijken tot de trein over de rangeerterreinen reed en sterker begon te remmen. Toen schoof hij met zijn koffertje de gang in en bleef daar uit het raam staan kijken onderwijl de loopgang in de gaten houdend. Twee andere reizigers kwamen met tassen en koffers hun coupé's uit. En toen kwam Jan aandribbelen, blijkbaar van oordeel dat dit het juiste moment was, om zo goed als onbemerkt, in de drukte van het in- en uitstappen te komen verkennen, waar Slaphoed ergens zat. Hij passeerde Arie, die zich niet eens omkeerde maar uit een mondhoek mompelde:

„Vierde coupé van hier af. Samen met een blond gevaar.” „Dank je.”
Jan liep een klein eindje door en was juist voor een raampje blijven staan, toen de trein langs het perron stopte. Arie kwam in actie, zwaaide de deur open en stapte het bijna geheel verlaten, nachtelijke station van Bonn op. Het aantal reizigers dat hier in en uit de trein klom viel hem tegen. Een stuk of twintig, alles bij elkaar geteld. Maar ja — hoeveel mensen reizen er eigenlijk ooit midden in de nacht? Dikke Arie sjokte, zichtbaar (wat voor iemand met zijn omvang niet moeilijk was) en met het koffertje in de hand over het midden van het perron wat heen en weer, perfect de rol spelend van iemand, die geheel onverwacht op een vreemd spoorwegstation zijn reis moet onderbreken en niet weet of hij wel een trein terug zal vinden en zo ja, waar die trein dan ergens zal vertrekken. Ondertussen hield hij, vanuit een ooghoek, de wagon waaruit hij te voorschijn was gekomen, terdege in de gaten. Tot zijn onuitsprekelijk genoegen merkte hij op, dat de gezichten van Slaphoed en de blonde juffrouw aan weerszijden van een coupéraam zichtbaar bleven. De geheimzinnige en dreigende Duitser was er blijkbaar tevreden mee, te constateren dat Arie inderdaad in Bonn was uitgestapt. Tot zover alles best, dus. Maar nu moest de komedie worden voortgezet. Arie zag een eindje verder een spoorwegbeambte lopen met een versierde pet op. Hij maakte benen die kant uit, klampte de man aan en vroeg, in zijn beste Duits, wanneer de volgende trein ging naar Frankfort. De man keek de dikke Hollandse jongen aan, of die Edammerkaas in het hoofd had inplaats een denkende machinerie en bracht uit: „Aber dass da is der Zug für Frankfort.”
„Dass weiss ich schon,” zei Arie. „Aber dieser ist zo früh. Wann geht der nächste?”
De beambte nam Arie vanaf de kruin tot de schoenzolen op, als was hij volkomen verbijsterd door iemand die, vlak voor een D-trein naar Frankfort staande, belangstellend informeert of er een latere kan worden verwacht. Dan zei hij kort:
„Morgen um sieben,” en wendde zich af.
Zo. Om zeven uur in de ochtend. Schuin boven Arie's hoofd hing een elektrische klok, die juist op dat moment de lange wijzer liet verspringen van één uur twaalf op een uur dertien. Dat zou dus betekenen een kleine zes uur wachten op een dood, suf station? Aan Arie's nooit niet! Hij ontdekte, op een ander perron dat met een tunnel bereikbaar was, een helder verlicht restauratielokaal, pakte zijn koffertje op en zette daarheen koers. Het bleek een pracht van een operatiebasis annex uitzichtstoren. Vanaf een tafeltje bij een lang raam kon hij, dwars over de tussen de perrons liggende verlaten railbanen, de D-trein in de gaten houden. Hij kon precies de gezichten van Slaphoed en zijn dame van gezelschap in hun coupé zien bewegen. Zij bleven bewegen tot er een schel fluitje ging . . . dan gleden die gezichten met D-trein en al, en ongetwijfeld met Jan Prins aan boord, het station uit . . . richting Frankfort am Main. Arie betaalde haastig het glas Coca Cola plus het broodje worst dat hij intussen had verorberd en maakte dat hij het station uitkwam. Zoals hij verwacht had, stonden er taxi's bij de uitgang geparkeerd. Twee stuks maar, maar dat was ruim genoeg. De voorste wagen was een Mercedes en de chauffeur zat half slaperig met een hand tegen een wang te luisteren naar een nachtconcert van een of andere Duitse zender. Hij schrok op toen Arie tegen het portierraampje tikte.
„Hallo! Wat kost het als u me zo snel mogelijk naar Frankfort rijdt?”
De chauffeur scheen dat meer bij de hand te hebben gehad, wat ook heel best kon, want Bonn is de hoofdstad van de Duitse Bondsrepubliek en de wereld hangt tegenwoordig van onverwachte jobstijdingen aan elkaar zodat regeringen zo nu en dan midden in de nacht aan het hollen moeten slaan om de zojuist opgedoken crisis het hoofd te bieden. De chauffeur kwam aan de andere kant zijn wagen uit, liep om, greep de kruk van het portier aan Arie's zijde en kondigde aan:
„Tweehonderd en tien Mark. Alles inbegrepen.”
Dat was een kleine tweehonderd gulden. Maar Arie had van die duizend van Digazo nog zulk een dikke handvol over dat hij dat best kon betalen.
„Allright,” zei hij, en wilde instappen, maar de chauffeur kuchte en zei aarzelend:
„Bitte . . . zou u vooruit kunnen betalen?”
Jan Prins zou in een dergelijk geval vermoedelijk beledigd kwaad zijn geworden, maar Arie niet. Ten eerste was het niet slim om kwaad te worden — ten tweede had de man nog gelijk ook. Arie zag er met zijn dikke buik, verwarde rode haren en jonge sproetengezicht niet uit of hij bankdirecteur was of iets dergelijks. Bovendien had Jan Prins, de eeuwig zuinige, een oogje gehouden op het soort koffertje dat Arie in Den Haag had aangeschaft. . . en het was dus niet bepaald een soort koffertje geworden van het soort waarmee je Onassis of een miljonair op een oceaanstomer ziet stappen. Als tenminste die ooit met een, koffertje opstappen en ze niet achter zich aan laten dragen. Arie wrong een hand in de achterzak van zijn broek, kwam weer boven met een vuistvol bankpapier en pelde twee briefjes van honderd gulden af.
„Dat is wat meer, maar laat het maar zo.”
De chauffeur zag de Hollandse bankbiljetten, tikte beleefd aan zijn pet, zwaaide het portier open, liet Arie met een buiging binnentreden, sloot het portier, tikte aan zijn pet, hupte hups achter het stuurwiel en wenkte ronkend weg van het station Bonn.
Na een minuut of drie wendde de chauffeur het hoofd om en informeerde
„Waar moet u ergens zijn in Frankfort?”
„Het Grethenweg Hotel. Op de Grethenweg. Dat moet ergens in Frankfort Zuid zijn.”
„Ik ken het, mijnheer.”
„Da's helemaal mooi. Kijk eens — ik heb net de D-trein naar Frankfort gemist. Die reed voor mijn neus weg. Denkt u dat we nog voor die trein Frankfort kunnen halen?”
Het antwoord kwam niet direct.
„Tja . . . Die trein rijdt harder dan ik. Maar daar staat tegenover dat hij een hele tijd moet wachten in Mainz. Het zal niet veel schelen.”
„Probeer het zo snel te doen als je kunt.”
„Ik zal mijn best doen. Meer kan ik niet beloven.”
Dat had natuurlijk een smoesje kunnen zijn, maar in dat soort dingen zijn Duitsers zeer betrouwbaar. De man reed inderdaad zo snel als hij het met inachtneming van hun levenskansen doen kon, zag Arie. En meer kon hij werkelijk niet verlangen. Hoewel hij het vage gevoel had, dat het niet ongunstig zou zijn, als hij kans zag, het Grethenweg Hotel te bereiken, vóór Slaphoed in Frankfort aan het rondpionieren ging. Niet, dat hij verwachtte, Slaphoed daar tegen het lichaam te lopen. Het Grethenweg Hotel was kennelijk een van Digazo's verzamelpunten, en Digazo's vijanden zouden er wel een ander hoofdkwartier op na houden. Maar toch . . . Zij kwamen op een autosnelweg terecht en de chauffeur legde er nog een schepje op.

* * *
Het was een paar minuten over half vier, toen Arie's taxi de brede moderne Main-brug over bromde, een brug waarlangs staande lampen de wacht hielden als elektrische sierpalmen. Aan het einde van de brug sloegen zij rechtsaf, voorbij hyper-moderne hoge flatgebouwen naast uit de laatste oorlog daterende hopen puin en begonnen toen een sterk hellende straat te beklimmen. Rechts van hen lagen donkere ouderwetse huizen die kennelijk de laatste oorlog hadden overleefd — maar links van hen verhief zich een soort heuveltop, gedeeltelijk onbebouwd. Plotseling begon een smeedijzeren hek met aan de andere kant ervan dichte struikbegroeiing. De taxi bereikte de top van de hellende straat en stond stil voor een tussen bakstenen pilaren opgehangen smeedijzeren poort die zeer blijkbaar een doorgang vormde in het hekwerk dat zij al enige tijd hadden gevolgd. De chauffeur steeg uit, stak het smalle trottoir over, duwde het niet afgesloten poorthek open, klom weer achter het stuur en reed zijn taxi over een vlakte helderwit, krakend grint tot vlak voor een stenen bordes van een bouwwerk dat verbazingwekkend veel geleek op een kasteeltje in oude stijl, met dit grote verschil, dat het ding splinternieuw was! De koplampen van de taxi beschenen de voorgevel maar tot een bepaalde hoogte maar alles wat zichtbaar was, bevestigde diezelfde indruk. De een of andere architect had zich heidense moeite gegeven, een oud kasteeltje uit nieuw materiaal perfect na te bouwen. Het geheel moest een slordige duit hebben gekost. Maar er brandde geen enkel licht in. Zelfs op het bordes en boven de toegangsdeur brandde geen lampje. Arie kwam de taxi uit en volgde de chauffeur die het bordes begon te beklimmen.

„Is dit een hotel?”
„Oh, ja. Das Grethenweg Hotel.”
Arie keek in het rond. Het bouwwerk stond op de top van een vrij hoge heuvel, zich verheffend boven op lager niveau liggende huizenrijen, en omringd door ruim uitziende tuinen. De chauffeur, schel verlicht door zijn autolampen, was bezig op een schelknop naast de monumentale toegangsdeur te drukken. Arie viste op zijn gemak het koffertje uit de wagen, onderwijl luisterend. De afkoelende motor van de Mercedes tikte, maar verder was geen enkel geluid hoorbaar. Bijna steeds hoorde je in niet al te grote hotels de nachtschel buiten overgaan, maar hier niet. De chauffeur drukte opnieuw, zijn duim beheerst en kalm een tijdje op de schelknop houdend. Zonder waarschuwing floepte licht aan achter de voordeur. Een ketting rinkelde . . . de deur ging een handbreedte open en een jongemannengezicht boven een gele kamerjas verscheen achter die kier. Arie snelde het bordestrapje op.
„Gute Nacht. Kan ik hier een kamer krijgen?”
„Leider nicht. Helaas is alles bezet.”
Arie stond perplex. Hij had veel verwacht . . . maar nu juist dit niet. Hij stotterde eventjes, en zei dan, met nadruk: „Aber . . . dat kan niet. Ik kom uit Holland. Uit Londen. En. . .” „Het spijt me. We zijn volledig vol.” — De voordeur werd niet met een smak, maar met zacht-nadrukkelijke beleefdheid dichtgeduwd en het slot klikte. Het licht achter de deur ging uit. Arie en de chauffeur keken elkaar aan. Dan maakte de chauffeur dat oer-Duitse handgebaar dat, samen met de woorden: „Ach was. . .” zoveel betekent als in het Hollands: „Maak je niet druk . . . laat ze omrollen.” Hij begon het bordes af te dalen en opende deur van zijn taxi:
„U krijgt makkelijk een kamer in een ander hotel. Zelfs in een groter hotel dan dit. En goedkoper ook nog. Dit is een heel duur hotel.”
Arie klom ietwat verdwaasd weer achterin, bemerkte dat zijn koffertje nog in het felle licht op het bordes stond, moest weer terug om het op te halen, maar ten laatste zat hij weer op zijn plaats. De chauffeur reed achterwaarts de poort uit, stopte, trok netjes het smeedijzeren hek dicht en rolde de hellende straat af. „Zal ik een ander hotel voor u opzoeken? Ik ben hier vrij aardig bekend. De „Kaiserhof”? Dat is pal in het centrum.”
„Nee,” zei Arie, nadenkend. „Rijd me ergens heen, waar ik een kop koffie kan kopen en een broodje. Is hier zoiets open op dit uur van de nacht?”
De chauffeur begon te lachen:
„Dat is hier geen probleem. Er zijn tientallen café's zowat de hele nacht open.”
„Geen nachtclub of zoiets. Een of andere koffietent.”
„Laat maar aan mij over. En moet u geen hotel?”
„Ik moet eerst nadenken.”
Daar had de chauffeur niet van terug. Hij zette Arie in een smal, bochtig straatje af voor een Amerikaans aandoende cafetaria waar drie soldaten, twee chauffeurs met leren vesten en een onduidelijke juffrouw op krukjes koffie lurkten uit dikke porceleinen mokken, verdoofd luisterend naar het dreunen van een juke-box.
„Het lijkt Amerika wel,” zei Arie, uitstappend; het goedkope koffertje in de hand.
„Het is hier alles Amerikaans opgezet,” bromde de chauffeur. „Dat komt omdat hier tien jaar lang die Amerikaanse vliegbasis is geweest.”
„Moet ik je nog wat betalen?”
„Dat stukje van het hotel naar hier terug? Ach was . . . Dat had ik toch op de terugweg moeten rijden. Glück auf!”
Arie wuifde kort met de hand en stapte de cafetaria binnen juist toen het taxiportier dichtbonsde.

* * *

En daar en dan, in het donkere dreunen van de juke-box-bassen, ook met een mok sterke, hete koffie tussen de handpalmen, zat Arie op een stalen krukje te staren naar bergen repen chocolade, een heuvel tandenborstels en een stomende pan met knakworstjes. Hij zag niets of niemand — hij hoorde de muziek nauwelijks — zijn aandacht werd volkomen in beslag genomen door de onmogelijke en idiote situaties waarmee hij slag op slag werd geconfronteerd. Hoe kwam Digazo er in vredesnaam bij, hem de opdracht te geven, een kamer te nemen in een hotel . . . dat volledig was bezet? Terwijl hij door de kier met die jonge man had staan praten, had Arie nog heel even de hoop gehad dat hem toegang zou worden verleend als hij zei, dat hij via Amsterdam uit Londen was gekomen. Zo ongeveer met het idee dat men tegen iedereen zei dat het hotel vol was . . . maar voor die speciale afgezant van Digazo een kamer had vrij gehouden. Maar al had hij gezegd dat hij recht uit Moskou kwam, via Peking, dan had hij niet minder indruk kunnen maken. Zou dan Jan's theorie toch de juiste zijn geweest? Het begon er verdacht op te lijken. Had Digazo hem met een kletsopdracht naar Frankfort gestuurd, om hem de indruk te laten verwekken dat hij op de vlucht was gegaan?
„Kijk eens, dikke,” zei Arie inwendig tegen zichzelf. „Als de politie jou in de rossige kuif pakt en vraagt waarom je de trein naar Frankfort hebt genomen, zou je zeggen; omdat Digazo je dat heeft gezegd. En als ze het dan aan Digazo vragen, zegt die dat er niets van aan is. Dat hij je dat nooit heeft opgedragen . . . en dan zit je!” Goed. Dat zou mogelijk zijn. Maar waar paste dan die man met de slappe hoed in het hele spel? Als het Digazo's bedoeling was, Arie in een val te laten lopen . . . waarom dook er dan een dreigende Duitser op, die Arie waarschuwde, rechtsomkeert te maken en zich vooral niet in Frankfort te vertonen? Het geheel deed hoe langer hoe meer denken aan het soort puzzel dat ontstaat als je bij twee legpuzzles van elk de helft der stukjes neemt en die dan samengooit tot één nieuw. Daar kun je op piekeren en plussen zolang je wilt . . . je krijgt de boel nooit kloppend aan elkaar gepast . . . Ik heb me toch echt niet in het hotel vergist. Grethenweg-Hotel. . . kamer nemen op de vierde etage. LIEVE HELP! Arie liet zowat de zware porceleinen kop koffie uit zijn handen vallen. Hij herinnerde zich nu hoe hij tegen de gevel van het kasteeltje omhoog had staan kijken, terwijl de taxichauffeur op de deurbel drukte. Links en rechts bovenaan hadden twee kleine torentjes zich donker afgetekend tegen de wat lichtere nachthemel. Dat hotel . . . dat herbouwde kasteeltje . . . DAT HAD NIET EENS VIER VERDIEPINGEN! Op dat moment kwam Arie rakelings dicht bij het punt waarop hij zou zijn opgestaan, om dan met het koffertje in de hand naar het station te lopen en daar de eerste sneltrein terug naar Holland te nemen. Dit deed wel geheel en volkomen de deur dicht. Groter waanzinboodschap had vermoedelijk nog nooit iemand ter wereld uit zijn duim gezogen en aan een ander opgedragen. De enige reden waarom Arie niet meteen opstond en zijn koffie betaalde was het piekeren over de vraag: „Waarom?” en de vraag: „Waar en hoe paste Slaphoed in het vreetrede spel?” Want als Digazo aan Arie een nonsens-boodschap had gegeven, om van hem af te zijn, of zoiets . . . hoe kon Slaphoed daar dan van af weten. En niet alleen dat: waarom maakte Slaphoed er zich dan zo druk over? Of het een OF het ander. Daar kwam je niet onder uit. Goed. Neem aan dat die opdracht van Digazo wèl echt was geweest en geen valstrik. Dan was het op een of andere manier uitgelekt naar zijn vijanden. Slaphoed behoorde tot de vijanden van Digazo's organisatie. Maar waarom was er dan geen kamer vrij in het Grethenweg Hotel. En waarom moest er speciaal gevraagd worden naar een kamer op de vierde etage als er helemaal geen vierde etage wàs en . . . Arie liet voor de tweede maal bijna zijn kop koffie vallen. Hij zette de kop behoedzaam neer, keek even rond, ontdekte een telefooncel en vroeg aan de eigenaar:
„Hebt u een munt voor de telefoon?”
Hij kreeg een munstuk, ging de telefooncel in, trok de deur zorgvuldig achter zich dicht en zocht in de Frankforter telefoongids. Hij vond het zonder veel moeite wat hij nodig had:
„Grethenweg Hotel — Grethenweg 23 — Tlf. 61140.”
Hij liet de munt in de gleuf van het toestel zakken en draaide het nummer. Na vier keer zoemen werd de hoorn aan de andere kant opgenomen.
„Grethenweg Hotel. U wenst?” (De stem klonk helemaal niet slaperig, zoals je zou verwachten uit een hotel zonder licht aan). „U spreekt met Roos. Ik ben zojuist aangekomen. Heeft u een kamer vrij op de vierde verdieping?”
„Jazeker. U wordt verwacht. Komt u meteen hierheen?” Arie legde de hoorn met een triomfantelijke klap terug op het toestel.
„Digazo was NIET gek!” zei hij, wandelde de cel uit, betaalde wat hij schuldig was en vroeg: „Zijn hier buiten ergens taxi's?” „Buiten rechtsaf en aan het eind van de straat.”

ACTIVITEITEN VAN JAN PRINS

Toen de D-trein uit Bonn vertrok, waren er zo weinig passagiers aan boord, dat Jan zonder enige moeite een lege coupé kon vinden in de wagon waarin verderop, Slaphoed met zijn gezelschapsdame zich bevond. Het was, vanaf het eerste moment dat de trein weer in beweging raakte, duidelijk dat Jan moest vermijden, door Slaphoed te worden gezien, terwijl hij toch de kans moest krijgen, de corridor een beetje in de gaten te houden. Maar Jan wist daar vanouds een primatruukje op. Hij had uit een andere coupé een achtergelaten courant opgevist en ging nu achterover in zijn hoekje liggen, met de voeten netjes op een krant tegenover hem op de bank (zodat hij geen aanmerkingen kon krijgen van conducteurs) en een opengevouwen blad legde hij op zijn achteroverhellend gezicht, zoals soms mensen doen die willen slapen zonder hinder te hebben van het licht. In de naar de corridor toegewende helft van het krantenvel had hij een gaatje geboord dat hem in staat stelde, te zien zonder te worden gezien. Deze list werkte zelfs zo prima dat twee mensen, die voor de deur waren blijven stilstaan, blijkbaar met de bedoeling om er binnen te gaan( je had nu eenmaal onderweg altijd lieden die om een of andere reden van coupé wilden veranderen) door die slapende gestalte werden afgeschrikt en verderop hun heil zochten. Jan had half en half verwacht dat Slaphoed een of tweemaal in de lengte de trein door zou lopen om losjes weg wat te verkennen. Niet met een bepaald doel — maar als Slaphoed werkelijk lid was van de een of andere geheime anti-Digazo organisatie dan hij HIJZELF, kan hij ook altijd verwachten, door iemand te worden gevolgd. Maar niets van dat alles gebeurde. Geen Slaphoed, geen blonde juffrouw
sloop spiedend door de corridor. De D-trein daverde stug door de Duitse nacht en Jan zat maar met zijn neus onder die krant drukinkt in te snuiven. Maar Jan was een secure doorzetter. Hij bleef koppig zo zitten tot onverwacht de trein af begon te remmen en een station binnenliep. Jan hield de krant op zijn neus, maar zorgde alleen, dat hij er aan de raamkant een gaatje bij kreeg. Dat gaatje was er te laat om hem in staat te stellen, te zien wat voor station dit was, maar dat was ook geen ramp. Hoofdzaak was, op te letten of Slaphoed met zijn dame van gezelschap hier niet uitstapte. Jan deed dus de krant van zijn gezicht zodra de trein stil stond, stond op, schoof het raampje naar beneden, snoof met gretigheid de frisse nachtlucht op (een waar feest na al die drukinktdampen) en hield meteen het perron in de gaten . . . maar goed ook, want hij kwam juist op tijd om te zien, hoe de schitterblondine met een klein rood koffertje in de hand, naast de trein stond, de hand schuddend van Slaphoed, die met hoed en al door het open raam van zijn coupé naar buiten leunde.
„Also Franz!” hoorde hij haar duidelijk zeggen. „Bis nächste Woche. . .” Zozo. Dus Slaphoed heette Franz. Tenminste: deze juffrouw kende hem als Franz. Jan trok ijlings zijn hoofd wat achteruit, wachtte eventjes in die houding, hoorde het klikklak van hoge hakken aan komen en zag een moment later de dame in kwestie langs zijn coupéraam defileren, koffertje in de hand — op weg naar de uitgang. Zij keerde zich nog eenmaal om alvorens in de tunnel te verdwijnen, wuifde met een hand en was vertrokken. Een schel fluitje. . . een gesis van samengeperste lucht en de D-trein was ook vertrokken. Jan schoof zijn raampje omhoog, plofte in de hoek terug, legde de krant weer op zijn hoofd en ging weer slaper zitten spelen.
Onder de beschuttende krant werkten zijn hersens echter op vol toerental door. Jan was verre van dom — hij had alleen het soort van brein dat langzaam werkt, zulks in volslagen tegenstelling met dat van Arie, dat met werkelijk elektronische snelheid kon functioneren. Maar ook al was hij langzamer — daarom was hij nog niet dommer. Hij had alleen meer tijd nodig. Die tijd had hij nu, onder zijn Buitenlands Overzicht. En één ding begon al bijzonder duidelijk te worden. Het was uitgesloten dat iemand hun gesprek in het Gouden Hoofd had afgeluisterd. Want in dat geval had Franz Slaphoed geweten dat er nog een tweede man in deze trein zat, die van alles op de hoogte was. Dat was zeer duidelijk niet zo. Het lek was daarvóór ontstaan . . . door Digazo in Londen, of in Frankfort, na ontvangst van Digazo's telegram dat de komst van een agent aankondigde. EEN AGENT! Jan ging met een schok wat meer overeind zitten en moest haastig zijn krant vastgrijpen om te beletten dat die van zijn neus schoof. Maar hoe wist Franz Slaphoed hoe die agent eruit zag? Had Digazo dan een compleet signalement met buikomvang, aantal sproeten en haarkleur naar Frankfort gezonden? Zoiets was roekeloos en totaal onnodig. Maar hoe, voor de drommel, kon Slaphoed dan zo op een prik weten wie van alle reizigers in deze D-trein de man was die door Digazo naar Frankfort was gestuurd? En dat wierp weer een ganse nieuwe vraag op, nu je er goed over nadacht: wáár ergens was deze Franz in de trein gestapt? De man ging nu zeer vermoedelijk door naar Frankfort. Het was helemaal niet onwaarschijnlijk dat hij uit Frankfort afkomstig was. Maar voor de driedubbele raasdonder. . . hoe vroeg was hij dan uit Frankfort niet vertrokken, om in Holland of bij de grens in deze D-trein over te stappen!? Hoe langer Jan daarover zat te piekeren hoe zotter het geval begon te worden. Arie en hij waren ongeveer acht uur uit Den Haag vertrokken. Ergens in de buurt van de grens — dus om een uur of tien — was deze man op komen dagen. In elk geval na Keulen. Kijk — als hij beschikte over bijvoorbeeld een retourbiljet Frankfort—Keulen, was daarmee zo goed als voor honderd procent bewezen, dat het lek in de organisatie van Digazo (als er tenminste zulk een organisatie was) in Frankfort zat. Maar hoe kwam je achter zoiets? Jan zat daar onder zijn krant gezellig nog over te piekeren toen met een ruk de schuifdeur opzij werd getrokken en de conducteur binnen kwam. Die zag een slaper zitten, duwde tegen Jan's schouder en wilde kennelijk een treinbiljet zien.
Jan deed of hij wakker schrik, nam de krant van zijn hoofd, haalde zijn D-trein biljet te voorschijn en kreeg op datzelfde moment een stralend helder denkbeeld. Hij keek even toe terwijl de conducteur een gaatje in zijn biljet knipte. De man was van middelbare leeftijd, nogal goedmoedig en dikkig en zag er verre van dom uit.
„Hoort u eens,” begon Jan, langzaam, er volledig van overtuigd dat zijn sluwe vriend Roos dit klusje op precies dezelfde manier zou hebben aangepakt. „Wilt u op een heel eenvoudige manier tien Mark verdienen?”
De conducteur liet zijn kniptang zakken, keek Jan onderzoekend aan, keek omhoog naar het kleine koffertje dat boven deze jongeman in het bagagenet rustte en legde de handen op de rug. Conducteurs zijn, evenals politiemannen en taxichauffeurs en hotelpersoneel mensen van ervaring en die worden automatisch wantrouwend.
„Als het zo eenvoudig is, waarom verdient u ze dan zelf niet?” „Omdat het iets is, dat ik zelf niet kan.”
„Ach so,” zei de conducteur, zonder ook maar een fractie van een graad te ontdooien. „En is het een eerlijke manier?” „Volkomen eerlijk. Ik kan het zelf alleen niet doen.”
De conducteur dacht na, keek dan naar de bank waarop Jan's voeten lagen, netjes op een stuk krant.
„Ik wil alleen dat u iets voor me nakijkt,” ging Jan verder. „Dus u wilt een inlichting als ik het wel heb?”
„Precies. Over het treinkaartje van een mede-passagier. Of is zoiets geheim?”
De conducteur perste de lippen tuitvormig samen. Dan zei hij. „Nee. Dat is niet geheim. Treinbiljetten zijn publiek. Welke medereiziger is het?”
Jan wees:
„Enkele coupé's verder in deze wagon zit een lange nogal fors gebouwde man met een regenjas aan en een slappe hoed op. Hij heeft een tijdje met een blonde dame gezeten. Ik heb er tien Mark voor over om te weten waar hij zijn treinkaartje heeft gekocht.” Jan tastte in zijn binnenzak, haalde zijn portefeuille te voorschijn en viste er een biljet van tien Mark uit. Dat was iets minder dan tien gulden Nederlands geld en zoiets is voor een conducteur een aardige bijverdienste.
„Mache ich!” beloofde de conducteur, en stak de hand uit naar het biljet. Jan hield het echter nog even vast.
„Maar één voorwaarde: U mag niet laten merken dat ik of iemand anders dat te weten wil komen.”
„Dat spreekt vanzelf,” knikte de conducteur, pakte het biljet aan en schoof het in een zijzak van zijn uniform. „Dat hoeft hij ook niet te weten. Als conducteur kan ik iedereen zijn treinbiljet opvragen wanneer ik dat goed acht. Ik ben zo terug.”
Hij verdween de treingang in en Jan leunde achterover, trok de krant weer voor zijn gezicht en feliciteerde zichzelf met een werkelijk briljant denkbeeld. Maar zijn opgetogenheid zakte in elkaar als een doorgeprikte ballon toen de gangdeur weer werd opengeschoven en het hoofd van de conducteur naar binnen werd gestoken.
„De heer met de regenjas en de slappe hoed heeft een derde klas abonnement op alle lijnen van het Duitse spoorwegnet.” „Dank u zeer,” zei Jan slapjes. Hij had moeite, de krant niet tot een bal verfrommeld woedend in een hoek te smijten. Nu was hij nog even wijs. En die tien Mark waren gewoonweg in het water gesmeten.
* * *

Maar teleurstellingen en tegenslagen van deze soort kunnen iemand's karakter niet veranderen en Jantje Prins was nu eenmaal een geboren en getogen vastbijtertje en doorzettertje. Dus hij beet zich vast en zette door . . . nu vastbeslotener dan ooit, er achter te zullen komen wie er zat te trekken aan de touwtjes die de figuur van Franz Slaphoed in beweging brachten. En daar was heus wel geduld en vasthoudendheid voor nodig, want tot aan Frankfort (hoofdstation) viel er niets aan en om Franz waar te nemen dat een niet volslagen onschuldige indruk maakte. In Mainz (waar de D-trein een tijdje bleef staan) kuierde hij, met de handen in de zakken van zijn regenjas een eindje het perron op, met argusogen bespied door Jan Prins, die op het briljant denkbeeld was gekomen, met hem mee op te wandelen — niet over het perron; maar door de corridor van de lange D-trein. Zo kan hijzelf ongezien blijven en telkens, dwars door een coupéraam plus coupédeur heen, de man die hij moest bespieden, blijven gadeslaan. Maar die schitterend uitgedachte manoeuvre werd alweer heel armzalig beloond: Franz deed niets opwindenders dan naar een krantenkiosk drentelen, daar wat rondneuzen en tenslotte een of ander geïllustreerd tijdschrift kopen dat er van een afstand uitzag als „Der Stern” of iets dergelijks. Daarna bleef hij over het perron wat heen en weer lopen, lezend in het opgevouwen blad en zonder maar een moment op of om te zien. De man scheen zich volkomen veilig te voelen, klom kalmpjes weer de D-trein wagon in toen het fluitsignaal voor vertrek klonk en toen Jan nog éénmaal op het traject van Mainz naar Frankfort voorzichtig vanuit de loopgang om de hoek van zijn coupédeur daarginds naar binnengluurde, zag hij Slaphoed schuin zijwaarts en achterover leunen, de hoedrand zowat op zijn neus rustend . . . het tijdschrift op zijn knieën. De vent was kennelijk vredig in slaap gesukkeld.

„Barst!” zei Jan, nijdig teruglopend naar zijn eigen plaats. „Zometeen gaat de vent ergens in Frankfort vredig tussen twee schone lakens liggen maffen en wat doe ik dan verder? Op straat blijven kuieren tot mijn schoenzolen zijn doorgesleten?” Maar zulk een schrikwekkend lot stond hem ook weer niet te wachten — dat zou alras blijken.

* * *
Franz stapte in Frankfort de trein uit met het gekochte tijdschrift opgevouwen in een regenjaszak, de hoed een tikkeltje achterover op het hoofd en de handen weer eens in zijn jaszakken. Jan wachtte zelf tot hij nog juist tussen de met koffers en pakken zeulende medepassagiers zichtbaar was, kwam toen zelf naar buiten en schoof in de dunne stroom nachtreizigers naar de uitgang. Frankfort am Main Haupt Bahnhof (het hoofdstation) is een zogenaamd „kopstation”. Dat betekent dat alle spoorbanen er vanuit één richting binnenkomen en evenwijdig aan elkaar doodlopen op een dwarsperron waar de tussen de banen rails liggende zijperrons op uitkomen zoals de tanden van een hark. Maar een hark zonder steel, dan altijd. Aan het brede dwarsperron liggen de bagagedepôts, wachtkamers, geldwisselkantoren en winkeltjes met prentbriefkaarten, asbakjes en andere min of meer monsterlijke souvenirs van Frankfort en omgeving. Aan beide zijden heeft dit hoofdperron uitgangen, die evenwel heel verschillend zijn. Via de ene uitgang wordt de reiziger zonder veel fratsen of omhaal meteen de straat op gespuid als afvalwater uit een riool. De andere in- en uitgang daarentegen leidt binnen in een indrukwekkende hal met hoge overkoepeling waarin de toch al ijle passagiersstroom uitdunde als een uitgeblazen straaltje sigarettenrook. Midden in die holle ruimte bewoog de Slappe Hoed zich voort, in kalme kuiergang . . . de ingang door en de straat op, of liever: het plein op, want het Frankforter Centraal Station ligt, zoals de meeste stations, aan een plein met rondom de neonlichten van hotels, en waarop van alle zijden smallere en bredere straten uitkomen. Een rij van de onvermijdelijke taxi's stond er natuurlijk ook — de rode, groene en blauwe gloed van de neonletters weerspiegelend in hun lak. Maar Slaphoed gunde die taxi's geen moment aandacht, stak zonder op verkeersregels te letten, schuins rechts dwars het plein over en maakte volledig de indruk van een man die het mooi weer vindt, niet van plan is geld weg te smijten aan taxi's en naar huis gaat lopen.

Dat bezuinigen op taxi's had natuurlijk de volledige instemming van Jan Prins, die de klap van die vergeefs uitgegeven tien Marken nog niet geheel te boven was. Hij kuierde dus met klimmende geestdrift achter Franz aan, op veilige afstand, nu en dan wegschuilend in een portiek of loerend om een straathoek om te verspieden wat er te wachten stond. Franz keek niet eenmaal op of om, wandelde kalmpjes verder en toen zij wat verder van het Hoofdstation weg raakten, waar de straten wat rustiger waren, bemerkte Jan zowaar dat de kerel opgewekt voor zich uit liep te fluiten. Na een tijdje kon hij zelfs de melodie thuisbrengen: een wat ongewoon Duits liedje, met woorden die hij ongeveer kende:

„Sing, Nachtigall, sing ein Lied aus alten Zeiten, Sing, Nachtigall sing . . .”

Al was Franz Slaphoed nu niet bepaald een nachtegaal . . . daarom floot hij nog niet onaardig en de zuivere tonen van zijn muzikale prestatie dreven, precies in de maat met zijn voetstappen, achter hem aan door de nachtelijke Frankfortse straten. Hij floot het telkens en telkens weer opnieuw, met nu en dan een verandering in de vaste melodie, juist als een jazzklarinettist die bezig is aan een langzame solo en Jan begon zich juist af te vragen, waar de man nu eigenlijk heen op weg was, toen die vraag heel plotseling werd beantwoord. Aan de rechterzijde van de straat waardoor zij thans voortliepen, was tussen twee hoge, moderne flatgebouwen een open parkeerterrein en daar zwenkte Slaphoed binnen, tussen twee glimmende Mercedessen uit het gezicht verdwijnend.

„Hoho!” dacht Jan geschrokken. „Gaat de man nu zijn auto ophalen? Dan raak ik 'm toch kwijt. Maar waarom had hij dan zijn wagen niet dichter bij het station geparkeerd staan?” — Hij zette er de sokken in, bereikte de dichtstbijzijnde hoek van het keurig netjes betegelde parkeerterrein en gluurde tussen de auto's door, daarna de straat weer op en af om te zien of er misschien een verlate taxi kwam aanrollen en opnieuw het parkeerterrein op. Hij verwachtte elk ogenblik het verontrustend geluid te horen van een autostarter . . . maar alles bleef stil. Hoogst merkwaardig. Kon de man zijn autosleuteltje niet vinden, of zat hij ergens achter het stuur van zijn wagen na te denken? Er waren heel wat oorzaken en redenen te bedenken waarom iemand wat talmde alvorens met een auto een parkeerterrein af te rijden. Eigenlijk was dit getalm Jan niet onwelkom, want dat gaf hem tijd, uit te plussen wat hij kon doen als Franz plotseling aan het stuur van een wagen de straat op zou komen zwenken. Dus Jan op toptoeren aan het peinzen en plussen . . . maar alle min of meer mogelijke taxiloze oplossingen die hij bedacht waren stuk voor stuk waardeloos . . . omdat ze er allemaal rekening mee hielden dat Franz vroeger of later aan het stuur van dat parkeerterrein af zou komen stuiven. En dat was nu juist precies wat niet gebeurde! Jan wachtte tien minuten . . . een vol kwartier . . . twintig minuten en kwam tot de slotsom dat alle normale oplossingen voor een dergelijke wachtperiode niet meer in aanmerking kwamen. En zodra zijn brein naar een ongewone oplossing ging zoeken schrok hij zich meteen een rotje. Want hij had nu wel voetstoots aangenomen, dat dit een min of meer vierkante lap parkeerterrein was, tussen huizenblokken in gebouwd, maar wie garandeerde eigenlijk, dat je er niet aan de andere kant weer af kon lopen, zodat Slaphoed eenvoudig, tussen de geparkeerde auto's dóór, een kortere weg had genomen naar een verderop gelegen straat terwijl hijzelf, Jan Prins, hier als een idioot had staan dralen? Jan werd eerst bleek van schrik, dan rood van schaamte, kwam meteen in beweging en sloop langs de witbetonnen zijkant van het hoge flatgebouw waarachter hij had staan wegschuilen het parkeerterrein op. Hij bleef daar heel even staan, kijkend en luisterend, maar zag of hoorde niets verontrustends en begon toen, (krachtens het oude beginsel dat je, hoe gewoner je doet, hoe minder je in de gaten loopt) tussen de auto's door te wandelen, nog steeds zijn bagagekoffertje in de hand. Hier en daar op hogere étages van de beide flatgebouwen aan weerszijden brandde een enkele lamp, zodat een beetje licht neerviel in dit stadsravijn, waarvan de bodem met auto's was overdekt. En op de bodem van dit ravijn pionierde Jan nu rond, tussen Mercedessen, Volkswagens en Renault's door, scherp oplettend of hij ergens iemand achter een stuurwiel zag zitten. Maar naarmate hij verder vorderde kreeg hij daar minder hoop op . . . want aan de achterzijde werd dit terrein niet ingesloten door een derde flatgebouw of een blinde muur, maar door . . . een rij stevige bomen, geplant langs een withouten hek en aan de overkant van dat hek was een grasstrook met wat lage struiken en tussen die struiken stonden . . . een stuk of wat caravans. In twee ervan brandde licht, maar twee andere waren logge donkere gevaarten, wel wat lijkend op slapende olifanten. Jan bereikte het hek, wandelde erlangs en kon geen doorgang vinden. Maar het hek zelf was maar iets meer dan een meter hoog. Iedereen die één hand erop legde en geen uitgesproken kunstbeen had, wipte er zonder moeite overheen. Maar waarom had Slaphoed nu deze weg gekozen? Was deze doorgang zoveel korter?

Maar terwijl Jan nog over dit zoveelste probleem stond te piekeren werd de oplossing hem als het ware in de schoot gegooid... want de achterdeur van een der twee verlichte caravans werd onverwacht opengegooid en een brede bundel licht viel naar buiten. Meteen kwam nog wat anders naar buiten: de zuiver gefloten noten van de melodie:
„Sing, Nachtigall, sing. . .” waarna een arm in de lichtbundel verscheen en een glazen asbak met ettelijke oude en een nog gloeiende peuk buiten het kleine opstapje dat aan de wagen bevestigd was, omkeerde. De peuken en de as regenden neer in het gras . . . de arm trok de deur dicht . . . het naar buiten vallende licht verdween en eventjes later ging ook het licht verderop achter de raampjes van deze wagen uit. Van slechts één wagen bleef licht achter een raam branden. Maar in die wagen was Jan niet geïnteresseerd. Hij wist nu, waar Slaphoed woonde. Slaphoed was naar bed. En dat was het beste nieuws, dat Jan in uren aan de weet was gekomen. Het gaf hem een dot van een kans, terug te wandelen naar het station, zijn koffertje in het bagagedepôt te zetten een een rapport op te stellen voor Arie, ter afgifte in de stationskiosk, zoals al uren tevoren afgesproken.

* * *
De tweede ontvangst van Arie Roos aan de imposante voordeur van het Grethenweg Hotel verliep wel ietwat anders dan de eerste maal. Nauwelijks was de taxi die hij deze maal had, het pad van wit schelpgrint ingezwenkt, of het licht achter het voordeurruitje flitste op.

„Ik geloof dat u verwacht wordt,” mompelde de chauffeur. „Ik had al opgebeld,” legde Arie kort uit.
Terwijl hijzelf de stenen treden van het bordes opklom hees de chauffeur met een zwaai het goedkope koffertje uit de wagen. De voordeur zwenkte een eindje open, maar werd vastgehouden door een zware koperen borgketting, waarboven hetzelfde gezicht van de eerste maal informeerde:
„Heeft u zojuist opgebeld?”
„Dat ben ik, ja.”
De ketting viel rinkelend naar beneden. De deur zwaaide uitnodigend open. Arie tastte in de zak om zijn taxi te betalen, maar de jongeman in de kamerjas beduidde hem met een gebaar, de hal in te gaan.
„De taxi reken ik wel voor u af.”
Arie wandelde de hal binnen en stond met enige verbazing rond te kijken naar eiken balken, natuurstenen trappen en een architectuur die sterk deed denken aan die van een middelmatig zwaar gebouwd oud ridderslot. Het meest onwerkelijke van het geheel was dat opvallende feit dat alles zo splinternieuw was. Niet met die akelige gips- en karton-nieuwheid van een Hollywood filmdecor, maar een zorgvuldig solide nieuwheid, of men uit het puin van Zuid Frankfort met heel veel moeite natuursteen, marmer en balkwerk bijeen had gezocht, en dat alles vakkundig weer in elkaar gezet tot een gaaf en harmonisch geheel.
„Het lijkt wel of Monumentenzorg hier bezig is geweest,” mompelde Arie, en draaide zich weer om, juist op tijd om de voordeur weer op de grendel te zien doen waarna de jongeman het schertskoffertje van zijn gast opnam, en op de monumentale trap toe liep die vanuit een hoek van de hal in een boog naar boven leidde.
„Wilt u me maar volgen?”
Arie volgde . . . over een dikke loper, naar een hal op de eerste etage, een wat smallere trap op en naar een deur van oud eiken met een koperen klink.
„Dit is uw kamer. U zult alles in gereedheid vinden.” — De deur werd opengegooid. Een hand van de jongeman reikte om de deurpost heen en floepte licht aan.
„Goede nacht en wel te rusten.”
„Goede nacht,” antwoordde Arie, nam zijn koffertje op en stapte naar binnen. De deur werd zachtjes achter hem dicht getrokken.
„Goede morgen,” zei een man die in een diepe leunstoel weggedoken zat. „Bent u daar eindelijk? Ik had u eerder verwacht.”

* * *

Arie keek de man in de leunstoel een tel of wat aan, en begon zo losweg het gevoel te krijgen dat hij per vergissing een rol aan het spelen was in een film van Eddie Constatine.

„U vindt het zeker wel goed dat ik me eerst even wat opfris?” De man maakte een wijds gebaar in de richting van de dubbele wastafel. Arie zag nu dat hij een halfopgebrande sigaar rookte. „Ga je gang. Ga je gang.”
Dat verhaal over wat opfrissen was eerste kwaliteit lariekoek, want de heren Roos, Prins en Evers waren er heus wel aan gewend geraakt het opfrissen, wassen, verschonen en nagels uitharken uit te stellen tot een en ander zonder direct levensgevaar kon geschieden. Maar dikke Arie — hoe snel hij anders ook kon denken — was nu in een situatie terecht gekomen waarin hij elke kans om te bezinnen met beide mollige handen aangreep. Hij wendde zich derhalve tot de super-de-luxe apparaten uitgeruste dubbele marmeren wastafels, draaide een heetwater kraan open, trok tweedjas, shirt en das uit en begon koud water bij te mixen, onderwijl zijn helder verlicht bolrond gelaat dat voor de spiegel zweefde als een sproetnik, met aandacht bekijkend. Dat gaf hem tevens de welkome gelegenheid, vanuit een ooghoek de man in de gaten te houden die verderop in de kamer nog steeds ver weggezakt in zijn leunstoel zat te roken, nu het hoofd achterover gooide en achter elkaar drie perfecte kringetjes rook blies, alvorens hij zijn mond weer sloot en opmerkte
„Waarom heb je niet meteen beneden gevraagd naar een kamer op de vierde verdieping?”
Arie was bezig zijn handen in te zepen en was juist van plan, zijn hoofd in het lauwe water te dompelen maar wachtte daar nog eventjes mee en antwoordde:
„Omdat ik meende dat ik per vergissing verkeerde instructies had gekregen.”
„Hm,” was het antwoord. Arie stopte zijn hoofd in de wasbak kwam blazend en proestend weer boven en kreeg de volgende vraag te horen:
„En waarom heb je dan later toch opnieuw opgebeld?” Arie streek zijn doorweekte rode haren naar achteren en wreef zeep uit een oog.
„Omdat ik over een kop koffie over het hele geval ging zitten nadenken en plotseling besefte dat het vragen naar een nietbestaande verdieping best een soort code kon wezen.” „Hm,” zei de man opnieuw. Arie had de zeep nu uit zijn oog, bekeek zich weer in de spiegel en zag dat zijn bezoeker voor de tweede maal een serie keurige rook-kringetjes had geproduceerd. Ditmaal blies hij er vier achter elkaar, voor hij de mond weer sloot en opmerkte:
„Dom ben je niet. Dat staat vast.”
“Da's dan pech,” vond Arie. „Want domme mensen hebben het in het leven meestal makkelijker dan slimme. Die hebben veel meer problemen.”
„Dat is best mogelijk,” erkende de ander. „ Ze hebben meer problemen, maar ze vinden ook makkelijker de oplossing op problemen. Een dom mens had misschien niet eens beseft dat dit hotel geen vierde verdieping bezit. Een slim mens als jij beseft dat wel . . .”
„Heeft dus meer problemen. . .”
De man lachte even en knikte:
„Want hij begint zich onmiddellijk af te vragen of ze hem een verkeerde opdracht hebben gegeven . . . Maar vindt dan toch de juiste oplossing door meteen op te gaan bellen en te doen wat een dom mens om mee te beginnen zou hebben gedaan.” Arie peuterde water uit een oor en had het niet goed kunnen volgen.
„Wat zei u nou precies?”
De man blies nu een dun straaltje rook uit, en keek in de spiegel Arie recht in het gezicht. Dan zei hij, met grote nadruk: „Een dom mens had vermoedelijk precies gedaan wat hem was gezegd. Die had zijn lesje opgedreund en meteen een kamer gevraagd op de vierde etage. Dan was de deur wijd open gegaan en had het hele probleem niet bestaan. Duidelijk?”
„Jajaja,” bromde Arie. „Ik ken dat soort redeneringen. Precies doen wat je gezegd wordt en niet proberen te denken. Als iedereen het zo altijd had gedaan, liepen we nog allemaal in beestevellen rond.”
Hij greep een handdoek die naast de wastafel hing te wachten en begon zijn hoofd af te drogen.
„En heb je onderweg niets bijzonders beleefd?” (Het viel Arie onmiddellijk op, dat die vraag op een andere toon werd gesproken. Maar dat zei natuurlijk ook niet veel.) Hij had echter intussen de tijd gehad, om na te denken en zijn antwoord kwam bijna onmiddellijk:
„O, jawel. In de D-trein kwam een vent op me af die me waarschuwde, niet naar het Grethenweg-Hotel te gaan maar rechtsomkeert te maken naar Holland.”
Het antwoord van Arie was zo luchtigjes gekomen (op de toon van iemand die vertelt dat het een beetje heet was in de coupé maar dat het aan de grens had geregend) dat het even scheen te duren, voor zijn bezoeker besefte wat er was verteld. Maar toen dat tot hem doordrong liet hij zijn hakken met een bons op de vloer neerkomen en schoot recht overeind in zijn stoel. „WAT zei je daar?”

Arie keerde zich nu om, met de rug naar de helder verlichte wastafel, nam zijn shirt, jas en das op en wandelde naar de ander toe. Deze hotelkamer was ruimer dan de meeste waarin hij had gelogeerd; naast het grote, dubbele bed stond een ronde tafel met eromheen drie diepe gemakkelijke stoelen. Arie gooide zijn tweed jasje plus wat op de tafel en schoof een rose arm in de shirtmouw. Hij keek op de man in de ene stoel neer en vertelde, kalm en met nadruk:

„Er kwam een man op me af. In de D-trein. Die wist alles van me af.”
De man zat nu ver voorover, met de ellebogen op de knieën en de sigaar tussen de vingers. De rook ervan kringelde omhoog, zodat hij Arie door een dun blauw waasje aankeek.
„Wàt wist hij van je af.”
„Wat ik in Frankfort moest gaan doen.”
„Dan heb je je dus uit laten horen.”
Arie had nu de tweede arm in de mouw en antwoordde onverstoorbaar, het boord dichtknopend.
„Geen kwestie van. Ik zei hem dat ik letteren studeerde in Amsterdam en hier het Goethehuis wilde komen bezichtigen. Maar hij lachte me in mijn gezicht uit en vroeg of ik wel zeker wist dat ik niet op weg was naar het Grethenweg Hotel.” „Bestaat niet.”
Arie zuchtte, haalde de schouders op en maakte de rest van de knoopjes van zijn shirt dicht. De man zat gefascineerd toe te kijken hoe de laatste knoopjes dicht gingen rond Arie's massale buik en hoe dan de slippen van het hemd in de broeksband werden geschoven.
„Ik vertel precies wat er gebeurd is. Het lek zit niet bij mij, maar ergens anders.”
De man stoof nu geheel en al uit zijn stoel overeind, hief beide armen de lucht in en riep:
„Wil jij beweren dat er ergens bij ons een verrader zit?” Arie nam zijn das op, maar kwam niet aan het strikken ervan toe.
„Hohohoho!” protesteerde hij, ermee wuivend. „Als er ergens een lek zit behoeft dat nog niet te betekenen dat er verraad in het spel is. Een gesprek kan zijn afgeluisterd. Een telegram afgeschreven. Iemand kan hebben meegeluisterd op een telefoonlijn. Maar een lek zit er. Daar is geen twijfel aan.”
De man keek zoekend om zich heen, ontdekte dan zijn asbak, naast zich op de vloer, bukte zich, drukte de sigaar erin uit en liet zich terugvallen in de lage stoel. Hij vouwde de armen op de buik en zei kort:
„Vertel precies hoe dat gesprek gelopen is.”
Arie ging zitten op de rand van de tafel. Het ding was even soliede als zowat alles in dit merkwaardige hotel en dat was maar goed ook, want zelfs nu kraakte het klaaglijk onder het enorme erop steunende gewicht. Arie speelde met zijn das en vertelde zo goed mogelijk, hoe het gesprek tussen hem en Slaphoed was verlopen. De bezoeker zat hem met ingehouden adem aan te kijken. Toen Arie stopte met vertellen (juist op het meest spannende moment) vroeg hij:
„En wat toen? Wat deed je toen?”
Arie lachte en maakte een spottend gebaar met een hand: „Ik deed of ik in Bonn uitstapte, sjokte braafjes naar de uitgang, wachtte tot de D-trein wegreed en nam toen een taxi hierheen.”
“Dàt is een brutaal stukje.”
Arie sprong van de tafel af en begon door het vertrek heen en weer te lopen.
„Luister eens . . . ik moest toch hier gaan waarschuwen dat er ergens een lek zit in de organisatie.”
„En was je dan niet bang?”
Arie keerde zich om:
„Tja . . . kijk eens even — Zolang ik in die taxi zat, niet. Het wordt pas link als de tegenpartij in de gaten krijgt dat ik in Bonn niet de trein terug heb genomen, maar koppig heb doorgezet en hierheen ben gegaan. Maar wat gebeurt er nu?”
„Hoezo — wat gebeurt er nu?”
Arie werd ongeduldig; hij liet de das in de lucht flappen als een zweepje.
„Kijk eens eventjes hier — ik riskeer mijn hachje om in het holst van de nacht hierheen te komen stuiven in een taxi, uitsluitend en alleen om jullie te waarschuwen dat er een lek zit, waardoor opdrachten van jullie agenten naar de vijand uitlekken. Ik riskeer dus heel wat, en breng jullie die waarschuwing hier en wat gebeurt er nou? Laat je alles maar blauw-blauw?”
„Heus niet,” zei de bezoeker grimmig, zich uit de stoel overeind hijsend. „We moeten uitvissen waar dat lek zit, natuurlijk. Zo snel mogelijk.”
„Lijkt me ook,” vond Arie droogjes. „Is er nog kans om die Digazo te pakken te krijgen, eigenlijk?”
„Lastig,” antwoordde de ander, naar de deur lopend. Hij had de kruk ervan al te pakken toen hij zich half omdraaide en over zijn schouder zei: „Ga jij nou maar rustig slapen. Wij zullen intussen wel eens gaan neuzen, waar ergens het lek kan zitten. Morgenochtend zullen we wel meer weten.” — Hij opende de deur, schoof de gang op en was verdwenen. Dikke Arie stond nog eventjes naar de nu gesloten deur te kijken, zijn das als een wimpel heen en weer wuivend in de hand.

„Ik ben benieuwd,” zei hij dan. „Ik ben machtig benieuwd of ik morgen wat nieuws hoor. Want wie garandeert mij, dat deze grapjas met zijn sigaar en zijn kringetjesblazerij ZELF niet het lek is in de hele organisatie? Want op de eerlijkheid van zijn kringetjesblazend gezicht leen ik hem nog geen anderhalve Mark. De situatie is heel eenvoudig zo dat ik tot nader order van deze ganse organisatie geen kip en geen kraai kan vertrouwen. Dat is het enige wat voor MIJ vaststaat.”

Hij gooide zijn das op een verlaten stoel, wandelde naar het bed, gooide zijn koffertje erop en haalde er een splinternieuwe pyjama uit, met zorg op kleur en prijs door Jan Prins in Den Haag voor hem uitgekozen. Terwijl Arie de spelden een voor een uit de scherpe vouwen peuterde, verbreidde zich langzaam een vettige grijns van innige voldoening over zijn machtige konen. „Ik heb overigens een pracht van een slag om de arm gehouden,” bromde hij inwendig. „Want niet één van al deze lieden, betrouwbaar of niet, heeft er enige notie van dat ik nog een Jantje Prins achter de hand heb. En die is in ieder geval wèl betrouwbaar. En met dit zalig besef in de buik gaat de figuur Roos heerlijk een tukje doen.”
Hij had nu alle spelden uit zijn pyjama, schudde het ding open, schopte broek, onderbroek, schoenen en sokken uit, en lag een minuut later tussen de fris riekende lakens, ten prooi aan een bijna volmaakt gevoel van welbehagen, met als enige storende noot het klemmen van de nieuwe pyjamaband rond zijn bollende buikwelving. Pas na een paar keer wassen zou het ding zover zijn opgerekt dat het prettig zat. Maar ja niets in het leven was ooit geheel perfect.

* * *

Arie's kakement was nauwelijks weggezonken in de bolling van het beddekussen, of hij sliep in en het duurde niet lang, of raakte aan het dromen: een wonderlijke schertsfilm van aan elkaar gelapte stukken en brokken waar geen lijn of verband in leek te zitten. Hij zat in een Oldsmobile met een kogelgat in de benzinetank en werd achterna gezeten door een Amerikaanse dumpbulldozer, zojuist uit een Dakota gedropt door twee grijnzende Chinezen uit Hongkong. De Oldsmobile reed veel harder dan de bulldozer maar telkens raakte door dat lek in de benzinetank de motor tot stilstand. Dan moest Arie met een eind ijzerdraad om zijn been, dat hij er niet af kon krijgen, naar een benzinepomp hollen en een blik brandstof halen en dan holde hij terug om het gat in de tank te vinden maar juist als hij daarmee bezig was hoorde hij de bulldozer weer aankomen en dan goot hij als een dolle het blik benzine leeg in de tank en reed zo hard mogelijk een paar kilometer verder tot de tank weer leeg was en dan herhaalde de hele geschiedenis zich weer opnieuw. Toen hij voor de vierde maal in zijn droom de bulldozer dreigend hoorde komen aanronken, woelde Arie zich met armen en benen bloot in het bed, met het hoofd heen en weer rollend en mompelend:
„Ik kan het lek niet vinden. Als ik het lek maar kon vinden.” Toen vloog de hele voorruit van de Oldsmobile in scherven en siukken glas spatten overal om hem heen en toen hij een beetje bij zijn positieven kwam, zat hij recht overeind in bed, met een pijp van de pyjama strak knel om zijn been gestroopt (wat hem had doen dromen van dat ijzerdraad) en de plotselinge overtuiging, dat hij in een auto zat, in het stikdonker, recht overeind, en met de nachtwind langs zijn wangen waaiend. Hij tastte met de handen om zich heen. Hij voelde een flard laken, opgefrommelde dekens en . . . glas! Bovendien koele, vochtige frisse nachtwind. Die ook werkelijk waaide! Een duidelijk geval van: „Waar ben ik en wat is er in vredesnaam aan de knikker?” Arie hield op met dekens betasten, voelde achter zich en trok aan het koord van de bedschakelaar. Het licht vlamde op en Arie, met de hand nog aan het trekkoord, zat knipogend van slaap neer te staren op een bed, dat versierd met grotere en kleinere scherven glas. Vanaf het bed ging zijn blik naar het raam, waarnaast de tot de grond toe afhangende gordijnen heen en weer bewogen door de wind, die door een enorm gat naar binnen woei. Arie was met één sprong het bed uit, maar was niet zo stom, zijn gezicht voor het kapotte raam te vertonen. Hij deed volkomen het tegendeel — drukte zich vlak naast een der wuivende gordijnen met de rug plat tegen de muur, en keek en luisterde. Eerst nu zag hij, dat op het helderblauwe kleed naast zijn bed, tussen wat verspreide glasscherven, een halve baksteen lag, met een touw er kruiselings strak omheen gestrikt, en met een opgevouwen stuk papier onder dat touw. Welwel, dus iemand had een halve baksteen met een briefje eraan vast door het raam naar binnen gemikt. Waarom? Arie bleef zorgvuldig plat. tegen de muur staan, zodat iemand buiten hem niet zien kon, en keek naar de baksteen. Oprapen of niet? Eerst toen begon hij te beseffen, dat deze kamer was gelegen op een der bovenverdiepingen van het Gretehenweg Hotel en dat het bijgevolg niet gemakkelijk voor iemand buiten was, om naar binnen te gluren. Behalve wanneer die iemand op een ladder stond, dan altijd. Of tegen een der uitsteeksels van de ouderwets geconstrueerde gevel was opgeklommen. Om zich aan een touw vanaf het dak laten zakken. Of . . . Daartegenover stond dat iemand, die van zins was geweest, Arie dood te schieten, dat net zo goed op zijn gemak had kunnen doen terwijl Arie van lekken en kogelgaten lag te dromen. Neen toch weer niet, want het was in de kamer stikdonker geweest . . .

„Niets in of aan deze ganse dolle draaimolen van een avontuur klopt met iets anders,” gromde Arie. „Als ze hadden willen schieten hadden ze dat heus wel gedaan toen ik het licht aantrok en rechtop in bed suffig rond zat te turen. Vooruit — op hoop van zegen!” Hij bukte, schoot met een snoeksprong vooruit, griste de halve baksteen op, liet zich vallen, rolde voor alle securiteit tweemaal zijwaarts om en kwam ergens bij de deur terecht . . . die juist op dat moment werd opengeworpen en met een doffe slag tegen zijn schedel belandde.
Er klonk een gesmoorde uitroep . . . vanuit de gang achter de deur. Dan een luide schreeuw:
„Was ist los dort?”
Arie brulde uit alle macht:
„Man hat ein Stein durch's Fenster geworfen!”
„Ein Stein?”
„Ein Stein. Jawohl. Durch's Fenster.”
„Wer hat das getan?”
„Weiss ich nicht! Jemand draussen . . .” Arie begon nu machtig ongeduldig te worden. Iemand had een halve baksteen door het venster naar binnen gesmakt. Jawohl. Maar men kon nu moeilijk van een vreedzaam slapende hotelgast gaan verwachten dat die precies wist wie en waarom die steen gegooid was. Hij was intussen overeind gekrabbeld en gaf een ruk aan de deur, meteen zijn korzelig hoofd eromheen stekend, maar hield dat hoofd plus de deur meteen doodstil, want hij staarde in de twee gezichten van de jongeman die hem die nacht twee maal de voordeur had geopend, plus de man die hem in deze kamer had opgewacht. Bovendien staarde hij nog in de grimmige mondingen van twee Mauserpistoollopen.
„Doe niet zo stoer!” blafte Arie, die nu ernstig bezig was zijn restant veelbeproefd geduld te verliezen. „Hierbinnen is alleen een steen plus wat scherven. Die vent buiten moet je hebben.” Dit scheen nu ook tot de breinen van de twee lieden op de gang door te dringen.
„Komm mit!” zei de jongste, keerde zich om en holde met lange sprongen de traptreden af, onmiddellijk door de ander gevolgd. Arie glipte door de open deur zijn kamer uit, de iets veiliger gang op, frunnikte het opgevouwen papier onder het gekruist geknoopte touw uit en stond een tel of wat later neer te staren op een met blokschrift, en in rode ballpointinkt geschreven boodschap:

Dikke, Rode Leugenaar!

Je bent dus TOCH naar het Grethenweg Hotel gegaan. Ondanks onze waarschuwing. Denk echter niet dat we je spoor kwijt zijn. Dit is de tweede en laatste waarschuwing. Pak je rommeltje en smeer hem terug de grens over. Niet overmorgen of morgen. VANDAAG!

Tien minuten later was er een daverende herrie aan de gang, want de dikke Arie was nu werkelijk goed en grondig boos. Zij zaten met zijn drieën op de brede eikenhouten trap die vanuit de wijde hal van het hotel naar de eerste verdieping leidde en het gekrakeel echo'de van boven naar beneden. De twee lieden die zo manhaftig naar beneden waren gestoven om buiten een onderzoek in te stellen, stonden tegen de balustrade van de trap geleund, in kamerjassen waaraan wat takjes en blaadjes kleefden, en met de pistolen nog in de hand. Arie zat een paar treden boven hen op de trap, zwaaiend met het briefje, dat hij hen zojuist had voorgelezen.
„En nu wordt het heus hoog tijd dat we eens spijkers met koppen gaan slaan. Vraag één: HOE KAN DE TEGENPARTIJ WETEN DAT IK NIET IN BONN TERUG BEN GEGAAN MAAR EEN TAXI HEB GENOMEN?”
„Heel eenvoudig,” antwoordde de jongste van de twee, een pakje sigaretten frommelend uit de zak van zijn kamerjas. Hij had pantoffels aan, die nat waren van dauw en vochtig gras. „Doordat er TWEE mensen in die trein waren. Slaphoed heeft jou bedreigd, maar iemand anders volgde je toen je eruit ging, zag jou een taxi nemen en hoorde je chauffeur opdracht geven, naar Frankfort te rijden. Koud kunstje.
Arie keek hem woedend aan:
„Jij blijft zelf nogal koud onder dat soort koude kunstjes.” „Poeh,” zei de jongeman spottend, zoekend naar lucifers. „Het is ons vak om koelbloedig te blijven.”
„Er is een gering verschil tussen koelbloedigheid en bevroren stommiteit,” riep Arie. „Goed. Laten we aannemen dat er een tweede spion van de tegenpartij in die D-trein was. Dat het allemaal zo gegaan is. Hoe kon de tegenpartij dan weten welke kamer ik hier had?”
De jongeman barstte in een spottend gelach uit:
„Jij bent niet veel gewend, is het wel? Kun je eigenlijk wel denken? Als er werkelijk een lek zou zijn. . .”
Arie brulde:
„NATUURLIJK is er een lek!”
„Goed, goed. Dan is het logisch, dat ze dit hotel in de gaten houden. En het is geen bijzondere kunst, te zien achter welk hotelraam er licht aangaat. Is het wel?”
Die opmerking was natuurlijk volkomen juist. Maar Arie werd er niet door gesust.
„En hebben jullie dan zelf buiten niemand op de uitkijk staan?” „Dat hadden we niet, nee.”
„Ze hadden wel een bom door mijn raam naar binnen kunnen smakken.”
„Inderdaad,” zei de jongeman, zijn maat aanporrend. „Geef mij es effe een vlammetje. „Maar ze schijnen niet meteen met dergelijk grof geschut aan de gang te willen gaan.”
„Dat is dan heerlijk,” vond Arie spottend. „Een grote geruststelling. En hebben de heren enig denkbeeld wanneer de tegenpartij dan wel met grof geschut zal gaan beginnen?”
De man die Arie op zijn kamer had ondervraagd, knipte een aansteker aan, gaf de jongere vuur voor zijn sigaret en lachte zacht, schor en met enig leedvermaak, zo te horen.
„Ik zou me niet zo bang maken als ik jou was. Om dat enorme lichaam van jou zo ernstig te beschadigen dat het in revisie moet, heb je meer nodig dan een bom.”
„Raketten,” knikte de jongere.
„Of een middelzware atoomkop,” lachte de oudere.
Arie keek hen om beurten aan met een blik vol walging. „Jullie staan daar nou wel te lachen met een air van oude ervaren vuurvreters, maar ik vind jullie maar grote stomkoppen. Moed en lef zijn op zijn tijd best, maar met je hersens gebruiken kom je een heel eind verder. En kom me nou niet aan boord met het kletsverhaal dat ik zenuwachtig ben, of bang, daar lach IK om. Ik voel er alleen niets voor, me te laten gebruiken als een of andere sproetige schietschijf op jullie Frankfortse kermis. Ik heb mijn tweede waarschuwing gehad.”
De jongste blies een straaltje sigarettenrook naar buiten door elk van zijn beide mondhoeken en informeerde kalm, terwijl hij zijn pistool in een zak van zijn kamerjas liet glijden:
„En wat betekent dat?”
„Wat betekent dat?”
„Dat je er niets voor voelt om je verder als schietschijf te laten gebruiken?”
Arie frommelde het stuk papier met de waarschuwing in rode inkt in elkaar, duwde het in een zak van zijn pyjama en zei, langzaam en duidelijk:
„Luister goed. Digazo heft mij te kennen gegeven dat hij, op korte termijn, een Geheime Agent naar Frankfort moest zenden, om daar een klusje op te knappen. Klopt dat of niet?” „Klopt.”
„Mooi. Zijn eigen agent was juist met de auto tegen iets hards opgebensd en was niet helemaal bruikbaar meer. Dus ik moest inspringen. Correct?”
„Correct.”
„Hier sta ik nu, als de nieuwe Geheime Agent.” Arie gooide het hoofd achterover en barstte los in een wild en spottend gelach. „Geheim Agent! Ik ben hier even geheim, als Maria Callas! Als mijn komst in alle dagbladen van Frankfort en omstreken op de voorpagina aangekondigd was geweest, had ik geen geestdriftiger ontvangstcomité kunnen vinden. Alleen krijg ik halve bakstenen op mijn hotelkamer inplaats van bloemen. En inplaats dat ze me vragen om een haarlok als aandenken, geloof ik dat het meer de bedoeling is, er met mijn scalp vandoor te gaan. Zijn de heren soms een andere mening toegedaan?” De oudere, die tot op dat ogenblik heel weinig had gezegd, veegde met een vinger over de gladgepolijste leuning van de trap, bekeek daarna zijn vinger als om te zien of er stof aan was blijven kleven, en merkte kalm op:
„Fritzi . . . De jonge bolleboos heeft natuurlijk gelijk. Op deze manier hebben we niets aan hem.”
Fritzi nam de sigaret uit de mond en maakte er een zwaaiend gebaar mee, zodat een dot as in een boog over de leuning naar beneden dwarrelde, de hal in.
„Goed, goed. Maar daarom hoeft hij nog niet zo'n kabaal te maken. Hij moet uit dit hotel weg, dat is alles. Ongezien.” De oudere monsterde het machtig figuur van Arie met twijfelachtige blik:
„Hoe moeten we die massa ongezien hier weg krijgen? Het lijkt me iets als het wegmoffelen van de Mont Blanc.”
Fritzi maakte een kort en ongeduldig gebaar. Het hele verloop van de historie scheen hem aardig dwars te zitten. Dat was trouwens iets, dat Arie best kon begrijpen. Hij wilde juist iets in het midden brengen, toen Fritzi kortaf zich omwendde en een ruk met het hoofd gaf.
„Kom mee de keuken in. Daar zijn zware luiken voor de ramen. We kunnen wat koffie zetten en beramen wat ons te doen staat.” „En dat,” verklaarde Arie, in beweging komend, „is het eerste verstandige woord dat ik hier vannacht heb horen spreken. Ik hoop en vertrouw alleen dat de heren het verschil weten tussen stalen luiken en blikken luiken.”

* * *

Maar dat zat wel goed — dat bleek zodra zij de grote, modern ingerichte keuken binnenstapten. Achter de glimmende, vierkante ruitjes van de ramen werd de nacht buitengesloten door zware blinden, waarop de dikke klinknagelkoppen verrieden, dat het in dit geval geen halve maatregelen betrof.
„Zet jij effe koffie, Bubi?” vroeg de jonge. „Ik ga eventjes opbellen in het kantoor.”
„Schon gut,” stemde de oudere in, trok een kastdeur open en haalde er een van die elektrische koffiemachines uit, waar ze in kleinere café's en bars soms gebruik van maken. Hij plaatste het ding midden op de grote tafel, duwde de stekker in het stopcontact en goot een kan water leeg in het glazen reservoir van waaruit een chroomstalen gebogen pijpje uitkwam boven een tweede glazen vat waarin hij nu uit een bus een flinke schep gemalen koffie schudde.
„Dus jij heet Bubi,” zei Arie, rondkijkend. „Is hier niets te eten?”
Bubi leunde met beide handen op de tafelrand, turend naar het chroomstalen buisje, waaruit op een of andere geheimzinnige manier nu meteen al een straaltje stoom begon te spuiten, samen met af en toe een plasje kokend water. „Harde eieren? Brood met ham?” Hij rukte de deur van een enorme, in de muur ingebouwde ijskast open, haalde er een schaal eieren uit, een schaal met allerlei vleeswaren en mepte een brood plus boter en een mes op de tafel.
„Ga je gang.”

Arie was juist een snede brood aan het afsnijden toen Fritzi weer binnenkwam, met haastige stappen. Hij trok een stoel naar zich toe zwaaide die achterstevoren en ging er schrijlings op zitten.

„Heb de baas aan de telefoon gehad. Die is het er mee eens dat onze nieuwe dikke hier terug moet naar Holland. Maar hij kan nog één klusje voor ons opknappen. Onderweg.”
Arie staakte het kauwen van een mondvol brood met hard ei en staarde Fritzi verbijsterd aan:
„Wat zullen we NOU beleven? Hoe kan. . ?”
Fritzi hield gebiedend de hand op:
„Het is volkomen duidelijk, dat de tegenpartij jou zover wil krijgen dat je de grens weer over gaat, terug naar Holland, nietwaar?”
Arie gaf een spottend snorkgeluid:
„Dat lijkt me wel, ja. Dat is zowat het enige dat glas- en kristalduidelijk is, lijkt me.”
„Goed. Hoe had je dan naar Holland terug willen gaan?” „Publiek. Luidkeels fluitend, goed zichtbaar met de D-trein. Luidkeels mijn kaartje kopend aan het station zodat iedereen binnen een straal van ettelijke meters terdege kan horen en zien dat ik Frankfort de rug toekeer.”
„Schitterend. Dus je bent het er mee eens, dat jou niets zal gebeuren, zolang je dat doet?”
Arie dacht daar over na; dan stemde hij in, een nieuw ei pellend:
„Als ik dat werkelijk doe, gebeurt me niets.”
De halve hoeveelheid water was nu sissend en sputterend in het vat met gemalen koffie terecht gekomen en Bubi draaide zich om teneinde kopjes op te scharrelen. Fritzi nam een smakelijk uitziende plak ham van de schaal vleeswaren, rolde de plak op en schoof die in de mond.
„Dan doe je dat. Je neemt alleen een pak geld mee in je koffertje en dat leg je boven je in het bagagenet.”
„O. Aardig is dat. Ik krijg van iedereen geld. En waarvoor?” „Het is niet voor jou. Iemand in de trein moet het van je overnemen.”
„O. Aha. Arie Roos, de Koerier van de tsaar. Overvallen op geldtransporten zijn tegenwoordig anders aan de orde van de dag.”
„Komkom. Niemand weet dat je in dat koffertje een pak geld bij je hebt.”
Arie slikte zijn mond leeg en barstte opnieuw in een hoongelach uit:
„Niemand wist ook dat ik op weg was naar Frankfort. Weet je wel zeker dat hier ergens geen verborgen microfoon zit waardoor ze al onze gesprekken op hun akkertje kunnen afluisteren?” Fritzi antwoordde droog:
„Dat lijkt me bijzonder onwaarschijnlijk.”
Waarop Arie even droog terugkaatste:
„Alles aan dit op zijn kop staande avontuur is even onwaarschijnlijk. Dus waarom dit niet?” Hij kauwde eventjes door, terwijl zijn machtig brein enkele ingewikkelde toeren verrichte. Dan sloeg hij met de vingers van een hand op de rand van de tafel en besliste:
„Allright. Ik doe het. Welke trein moet ik nemen?”
Bubi en Fritzi keken elkaar vragend aan. De eerste opperde: „De D-trein naar Hoek van Holland van kwart over tien in de morgen is de meest voor-de-hand-liggende.”
„Klinkt als een fijne trein,” knikte Arie. „Is die koffie nog niet klaar? En hoeveel geld moet ik meenemen en hoe ziet het eruit?” „Zestig duizend Mark in pakjes van biljetten van 100 Mark.” ,Aardig centje reisgeld,” vond Arie en keek toe, terwijl Bubi het koffiefilter van de glazen verzamelbol lichtte en het diepbruine sterk geurende vocht uitschonk. „Ik zit dus morgen om kwart over tien in de D-trein naar Hoek van Holland en die begint te rijden. Wat gebeurt er dan?”
„Ergens tussen hier en de Hollandse grens raak je in contact met een heel net gekleed, klein mannetje met een gleufhoed op, een goudgerand brilletje en een actetas bij zich.”
„Het type van een nette boekhouder?”
„Zoiets, ja. En die zal met je in gesprek raken — je moet natuurlijk zorgen dat dat makkelijk verloopt en die zal je op een gegeven ogenblik vragen: „Weet u soms ook welke schilderijen van Rembrandt er in het Rijksmuseum hangen?” Arie keek diepgaand geschrokken:
„Ik hoef daar toch geen antwoord op te geven, zeker?” „Neenee. Dat niet. Het. . .”
„Da's maar goed ook.” Arie trok een grote kop koffie met room en veel suiker naar zich toe. „Want niet alleen weet IK het niet — ik geloof niet dat een van de honderd jongens in Holland dat weet.”
Fritzi viel hem ongeduldig in de rede:
„Dat doet er ook niets toe. Zogauw hij je die vraag heeft gesteld weet je dat hij de man is aan wie je dat geld moet overdragen. En dat doe je dan.”
„Hoe?”
Fritzi maakte een wijds armgebaar.
„Dat moet je zelf uitkienen. Natuurlijk zo dat het niet in de gaten loopt. Krijg je dat voor elkaar?”
„Op mijn sloffen,” zei Arie. „Kan ik nog zo'n hard ei nemen?” Bubi maakte een wijds gebaar en keek Arie van opzij onderzoekend aan.
„Ga je gang. Denk je werkelijk dat het je lukt?”
„Allicht,” verklaarde Arie. „Echter op één voorwaarde.” „En die is?”
„Dat ik op mijn eigen manier hier dadelijk uit dit hotel mag vertrekken.”
Nu keken zowel Fritzi als Bubi onderzoekend.
„Hoe bedoel je dat: op je eigen manier?”
„Nou — ik wil niet weggebracht worden, of in een taxi gezet of iets dergelijks. Ik wandel hier dadelijk de deur uit met mijn koffertje in de hand en het geld er al in. Ik wilde alleen graag een van die twee pistolen van jullie mee hebben.”
Bubi keek geschrokken:
„Hela! Hola! Alsjeblief geen schiet- en knalpartijen midden op de Openbare Weg. We proberen zoveel mogelijk onze eigen weg te gaan zonder dat er politie de lucht van ons krijgt.”
Arie antwoordde korzelig:
„Kijk eens — als ik zo slordig te werk ging, had Digazo me in Londen niet gevraagd of ik in zijn opdracht naar Frankfort wilde gaan. Duidelijk?”
Dat was duidelijk. Niemand bracht er tenminste iets tegen in. Arie rekte zijn machtige armen, gaapte met een muil als vol vervaarlijk witte scheur- en maalkiezen en verklaarde: „En als de heren dan zo vriendelijk willen zijn, om geld en schietwapen hier beneden gereed te leggen zal ik me boven gaan aankleden en mijn koffertje halen. Waarna ik dit vreemdsoortig hotel verlaat. Logéért er eigenlijk behalve ik iemand hier?” „Niemand,” zei Fritzi. „Anders hadden we niet zo vrolijk op de trap elkaar uit staan schallen.”
„Precies,” zei Arie, zijn stoel achteruit schuivend. „Dan gaat Koerier Roos nu trapopwaarts, hopend en vertrouwend dat er geen Molotovcocktails of glijbanen door het kaduke venster naar binnen komen zeilen.”
Hij snelde de treden van de monumentale trap op, vol energie en geestdrift, ondanks zijn korte nachtrust. Want de Koerier Roos was op een denkbeeld gekomen . . . zo simpel en verrassend dat het zelfs een mummie van dadendrang zou hebben doen blaken. Hij bereikte de nog steeds openstaande toegangsdeur van zijn slaapkamer . . . en bleef verbaasd staan. Door het kapotte raam van zijn kamer scheen helder daglicht naar binnen, van een tint die erop wees dat het moment dat de zon boven de Frankfortse daken zou gaan verrijzen, zeer nabij was. „Kijk es aan,” zei Arie, met een tevreden knor. „Alle nachtmerries achter de rug. Een nieuwe dag . . . met geheel nieuwe mogelijkheden. Zou mijn vriend Prins intussen iets hebben bereikt? Als die te horen krijgt dat ik met zestigduizend Mark in een goedkoop koffertje loop te slieren, krijgt hij een chronische Plantahik.”

ONTKNOPING OP EEN SPOORWEGKNOOPPUNT

Toen de heer Roos in zijn rol van Koerier de voordeur van het statige Grethenweg Hotel achter zich dichttrok, en het knoerpende pad van schelpengrint afwandelde, gingen zijn helder-blauwe ogen scherp loerend links en rechts. Hij droeg het koffertje in de linkerhand en over zijn rechterhand hing zijn regenjas losjes — opgevouwen — met daaronder een negen millimeter Mauser pistool schietgereed. De heer Roos geloofde niet echt dat er meteen iets onaangenaams gebeuren zou (anders had men de moeite niet genomen hem zo dringend ten tweede male te waarschuwen) van de andere kant wilde hij op een heleboel voorbereid blijven. En bovendien had hij een fanatiek plan in zijn vindingrijk brein: hij wilde eens en voor altijd weten of het spionage-lek nu bij Digazo zat, of bij het Grethenweg Hotel. Het was inderdaad zeer goed mogelijk dat er een tweede spion in de D-trein naar Frankfort had gezeten en het was ook bijzonder aannemelijk dat het Grethenweg Hotel zelf dag en nacht werd bespioneerd . . . bijvoorbeeld vanuit een van de zo netjes begordijnde ramen aan de overkant. Als het lek dus bij Digazo had gezeten, dan was alles wat daarna in Frankfort was gebeurd, een logisch gevolg daarvan geweest. Zodra de tegenpartij eenmaal wist, dat er een Geheim Agent uit Londen op komst was, en hoe die eruit zag, konden ze hem in Frankfort aan de ingang van het hotel opwachten. En weer aan de uitgang natuurlijk . . . Maar Arie vertrok geen spier, bolde zijn wangen en floot opgewekt het oude strijdlied van Bob Evers:
„From the Halls of Montezu-huma
to the shores of Tripolis. . .”
Zijn hakken klonken helder op de zindelijke stenen van de frisse, zonverlichte straat. Het was op dit uur nog verbazingwekkend stil, maar het bleek alras, hoe dat kwam. De Grethenweg leidde vanaf de heuveltop waarop het hotel was gebouwd, vrij sterk hellend af naar een kruispunt. Arie stond daar eventjes stil, keek om zich heen, zowel om zich te oriënteren als om te zien of hij een of andere achtervolger kon ontdekken, besefte toen dat Frankfort Noord ergens links moest liggen, zette in die richting koers, keerde na dertig passen op zijn hakken om, loerde weer de Grethenweg op, maar kon geen ander levend wezen ontdekken dan een Duitse of Frankfortse herder die luid blaffend een hek uit kwam stuiven (blijkbaar juist uitgelaten), maar meteen zijn vaart afremde, onderzoekend de weg op en af keek en dan zijn aandacht begon te wijden aan paaltjes en boompjes. Arie keerde zich opnieuw noordwaarts en stapte flink door . . . tot hij onverwacht na een bocht van deze straat voor zich een brede rivier zag liggen, met een pracht van een brug eroverheen. De Main! Hij was er die nacht per taxi wel twee keer overheen gereden, maar het tafereel van die nacht haalde niet bij dat van deze heldere ochtend. Rivieren in het buitenland zagen er om een of andere reden altijd volkomen anders uit dan in Holland. Iets in de kleur van het licht . . . of in de platheid van het landschap, zodat ze de zon heel anders weerkaatsten. Arie kuierde vrolijk door, nu en dan eens omkijkend, tot hij midden op de brug een taxi zag komen aansnellen. Hij stapte naar de rand van het trottoir en stak de hand op. De wagen schoot schuins op hem af en remde fel.
„Guten Morgen,” wenste Arie goedgemutst. „Kann ich zum Haupt Bahnhof und dann weiter?”
„Senlbstverständlich.”
De chauffeur sprong kwiek uit en wrong het achterportier open. Arie wist maar al te goed dat het een heel, heel oude truc is als men iemand wil volgen maar niet wil laten merken dàt hij wordt gevolgd te zorgen dat er vanaf de andere kant een vrije taxi op hem af komt rijden, met een goeie kans natuurlijk dat de achtervolgde die kans aangrijpt en de wagen induikt. Arie deed echter precies, of hij van dat soort trucs nog nooit had gehoord, stapte achterin (alles met zijn meest onschuldige gezicht en wijdopen blauwe ogen) en bleef behaaglijk achterin zitten tot zij stopte voor het Centraal Station. Pas toen boog hij zich voorover: „Zou u hier eventjes willen wachten? Het duurt niet lang.” Hij tastte in de zak en diepte een briefje van 25 Mark op. „Dat is garantie dat ik ook terugkom.”
„O, dat was niet nodig geweest, mijnheer.”
„Toch altijd een prettiger gevoel,” zei Arie, stapte uit en beklom de stenen treden.
* * *

Nu begon het een tikkeltje inspannender te worden. Zodra Arie de ingang was gepasseerd, stapte hij snel zijwaarts en vanuit de dekking van een zware pilaar hield hij een oogje op wat er met de taxi gebeurde. Het voertuig was een klein eindje doorgereden tot het niet meer de ingang blokkeerde en was blijven staan, met de chauffeur rustig achter het stuur zittend. Arie grijnsde met voldoening. De dikkerd was een uitstekend psycholoog. Als een taxi-chauffeur, al of niet in opdracht van iemand anders een vrachtje had opgepikt, en dat vrachtje stapte eventjes uit en liet 25 Mark als betaling vooruit achter, dan nam zulk een chauffeur voetstoots aan, dat het vrachtje terug zou komen. Het was het soort van denken dat Jan Prins er bijvoorbeeld op na hield. Jan — net zomin als een doorsnee-taxichauffeur zou het in zijn hoofd halen vantevoren aan te nemen dat iemand een bankbiljet van 25 pop zou laten zitten en helemaal niet meer terug komen. Toch was dat nu juist precies wat Arie van plan was. Hij begon met het pistool van onder zijn regenjas weg te werken in een binnenzak, nam zijn koffertje weer op, liep snel de hal verder in, keek om zich heen tot hij een krantenkiosk

ontdekte en stak zijn bolle kop naar binnen.
„Entschuldige . . . Heeft u ook een brief voor A. Roos?” Er wàs een brief voor de heer A. Roos, kort tevoren afgegeven. Arie liet zijn paspoort zien, kreeg de brief, wandelde met snelle passen de hal door, het hoofdperron op en in de lengte eroverheen tot hij de uitgang aan de andere zijde van het station bereikte. Hij bleef onder de overkapping staan, keek rond tot hij een taxi zag aankomen met twee dames erin, wachtte tot de dames waren uitgestapt en hadden betaald en schoot toen naar voren.
„Bent u vrij?”
„Helemaal.”
Arie was al door de achterdeur naar binnen.
„Wilt u een beetje langzaam rondrijden door een park of zo? Ik moet op mijn gemak een brief doorlezen.”
De taxi kwam op gang. Arie zette zich op zijn gemak schuin op de hoek van de achterbank, zodat hij met één oog door het achterraampje het verkeer daar in de smiezen kon houden, riste het epistel van Jan los en las:

Roekeloze Dikke,

Ik persoonlijk zou het landsheerlijk vertikken, mijn kostbare nek te steken in een strop die op elk willekeurig moment kan worden dichtgehaald, maar jij rekent er blijkbaar op, dat jouw enorme speknek niet op korte termijn kan worden afgesnoerd.
Ik schrijf dit rapport in de hoop dat je inmiddels nog in leven bent — niet omdat aan jouw zwaarwichtig karkas zoveel verloren zou zijn (alleen de Willem Barendts zou er een beste aan hebben) maar omdat ik er een hekel aan heb, epistels te schrijven die nooit zullen worden afgehaald.
Ik zit nu in de wachtkamer van het Hauptbahnhof (die de hele nacht open blijkt te zijn) en het is thans kwart over zes in de morgen. Ik eet broodje worst met de linkerhand (en die zijn hier ontaard duur — hoogconjunctuur — de broodjes bedoel ik) en schrijf dit met de andere. In haast ook nog, want ik moet in draf terug naar mijn wachtpost. Franz Slaphoed is in dezelfde wagon van onze zelfde trein naar Frankfort doorgereisd, zonder op of om te zien fluitend de nachtelijke stad doorgekuierd en onverwacht te ruste gegaan in een knalgeel geverfde caravan uit een rijtje van 4 stuks dat staat op de grasstrook aan het einde van het grote parkeerterrein in de Grosz Bockenheimer Landstrasse (rechts als je uit het centrum komt. Ik heb hier eventjes verderop een vroeg geopende koffie- en koektent ontdekt met als telefoonnummer 348223 en ik heb daar gezegd, boodschappen voor me aan te nemen. Zo nu en dan loop ik daar even binnen en vraag of er is opgebeld. Ik hol nu terug en ga opletten of Slaphoed nog ligt te snurken.
P.S. Als je dan per se en ondanks al mijn vermaningen niet zuinig op je geld wilt zijn, wees het dan op je hachje. Als je bij jou tenminste van een „hachje” kunt spreken inplaats van een massale Ham-Hach. J. P.

Arie keek op van dit wonderlijk geschrift en zag dat zij nu heel kalm en vredig voortrolden door de middenlaan van een ruim aangelegd stadspark. Alleen wat bromfietsers dolden hier rond — geen enkele auto was te zien. Het begon er verdacht naar uit te zien, dat niemand kans had gezien, Arie Roos te schaduwen. „Hm,” knorde de dikke, de brief van Jan opgevouwen in zijn borstzak van zijn tweed jasje duwend. „Die gekke Jan moet zich werkelijk ernstig zorgen over mij hebben gemaakt, om tot zulk een geschrift te geraken.” Hij boog zich voorover en zei tegen de chauffeur: „Is hier ergens in dit park een theehuis of zoiets met telefoon?”
De chauffeur keerde zich enthousiast half om.
„Oh, ja. Een heel schönes. Aan een grote vijver. Met zwanen.” Arie ging tevreden weer achterover liggen.
„Rijd me dan daar maar heen. En daarna heb ik nog een boodschap. Ik moet eventjes opbellen en dan moet u een vriendje van me ophalen die hier met vakantie logeert.”
„Hoe meer boodschappen, hoe liever mijnheer.”
„Kijk es aan,” vond Arie. „We zijn dik op weg om de beste vrienden te worden.”

* * *
Het theehuis was een witgeverfde betonnen rotonde, met eromheen trapsgewijs afdalende terrassen vol kleurige parasols en tafeltjes en aan de ene zijde begrensd door een pracht van een vijver waarop echter geen enkele zwaan te zien viel. Die sliepen zeker nog. Het zonlicht viel schuin over het water over de terrassen, met lange schaduwen, maar de meest enorme schaduw was wel de bewegende van Arie, toen die zich tussen de parasols en tafeltjes door spoedde, naar binnen. Er waren daar maar een stuk of wat klanten, die ochtendbladen zaten te lezen met kopjes koffie naast zich. Maar er waren telefooncellen en dat was de hoofdzaak. Arie dook een ervan binnen, griste de hoorn van de haak en belde het nummer dat Jan Prins in zijn brief had opgegeven. Rrrring . . . Rrrring . . . Rrrrring . . .

Toen antwoordde een nogal schorrige, Duitse vrouwestem iets dat Arie slecht kon verstaan, want tussen die vrouwestem door was een radio luid aan het kwekken.
„Hallo? Hallo! Ist Herr Prins da? Der Hollander Jan Prins.” Na enig verward heen en weer gekwek werd ineens de radio afgezet, dan kwam de vrouwestem weer, nu beter verstaanbaar: „Der Hollander . . . Ach so. Ja, der ist gerade hier. Augenblick bitte. . .”
Toen zei de stem van Jan Prins met een onwaarschijnlijke kalmte, die erop wees dat hij stond te praten aan een telefoon aan de wand of op een toonbank, zodat iedereen daar hem kon zien en horen:
„Hallo? Ben jij dat, Arie?”
„Ja, wie anders dacht je? Antwoord maar met ja en nee. Zit die Slaphoed nog in zijn caravan?”
„Dat wel. Maar hij is al een tijd wakker en telefoneert. Ik heb daarbinnen al een paar keer een telefoon horen rinkelen. Zit eh . . . zit jij nog in je hotel?”
„Nee. Dat is een heel verhaal. Luister: ik stuur een taxi om je daar op te halen. Ga maar voor de deur staan wachten. Begrepen?”
„Hoe weet ik dat het de goeie taxi is?”
„Omdat de chauffeur zal vragen of jij Jan Prins bent.” „O.K. Meteen, hè?”
„Direct.”

* * *

Arie wandelde zijn telefooncel uit, beende over het lege terras terug naar zijn chauffeur, die eventjes later met duidelijke instructies vertrok naar de Grosz Bockenheimer Landstrasse en bleef de wagen staan nakijken tot die tussen de lanen van het park uit het gezicht was verdwenen. Arie keerde zich om en wandelde een eindje om het witte theehuis heen om te kijken of er daar ergens een plaatsje was, waar zij konden praten zonder door iemand te kunnen worden afgeluisterd. En toen bleef hij plotseling staan en keek naar een rijtje knalgeel geverfde watertrapfietsen, elk voor twee personen, die aan een steiger lagen gemeerd. Een oude bewaker, op tennisschoenen met een witte pet op, was bezig met een lap hier en daar wat aan die dingen op te poetsen.
„Daar gaan we in zitten!” mompelde Arie met een grijns. Hij keek op zijn polshorloge, constateerde dat het inmiddels iets over achten in de morgen was geworden, verschikte wat aan het zware pistool dat in de binnenzak van zijn tweed jasje ongemakkelijk klem was gaan zakken, wandelde weer het theehuis binnen en ging aan een raam daar, achter een Duits ochtendblad, en achter een kop chocola, naar buiten zitten loeren, goed oplettend of hij niets of niemand zag die hem verdacht voorkwam. Maar niets van dien aard doemde op en twaalf minuten later kwam de taxi, die hij had afgevaardigd, weer de lanen door stuiven, met de figuur van Jan Prins duidelijk herkenbaar achterin. Jan zat wat voorovergebogen . . . zoals te verwachten was. Hij wist niet zeker of Arie gereed zou staan om af te rekenen, en elke maal dat de taximeter versprong was hem dus als een financiële steek in het hart.

* * *
Arie betaalde inderdaad niet. Die bleef rustig achter zijn krant verscholen zitten terwijl Jan uitstapte, zoekend links en rechts keek, en bleef dralen en talmen terwijl de chauffeur twee koffertjes eruit tilde, naast hem op de grond neerzette en met de handen op de rug ging staan wachten. Toen moest Jan wel over de brug komen. Hij boog zich nogmaals voorover om te kijken wat de meter aangaf, en betaalde. Toen de chauffeur instapte, trok hij het portier dicht met een klap waar de slaperige zwanen in de vijver beslist klaar wakker van werden, en stoof weg alsof hij woedend met zijn voet op het gaspedaal had gestampt. Hetgeen vermoedelijk ook wel zo was. Jan nam de beide koffertjes op, keek weer zoekend rond en pas toen legde Arie de krant weg, stond op en wandelde naar buiten. Hij had zijn chocola meteen betaald, dus dat was in orde.

„Kom mee, Jan. We huren een waterfiets.”
„Een WAT?” Jan bleef hem staan aangapen, met beide koffertjes in de hand.
Arie liep al voorbij, naar de achterkant van het theehuis. „We huren een tweemans-waterfiets en peddelen al trappend de vijver rond. Kunnen we rustig praten en het is gezond ook nog.”

* * *

En daar zaten ze, vijf minuten later naast elkaar op twee zeildoeken zittingen van een knalgeel geverfde waterfiets, hun benen op en neer bewegend, en met de koffertjes voor hen in de neus van de boot. De vijver was behoorlijk groot en er was nog geen enkele andere klant op te zien. De eerste zwanen kwamen juist van achter een groep struiken met gele bloemen eraan te voorschijn glijden, toen Arie zijn verhaal startte. Hij vertelde puntspunts-gewijs, kort en in een soort snelle telegramstijl die echter aan beeldende kracht niets te wensen overliet. Daarna besloot hij:
„En in het koffertje dat voor jouw schoenpunten daar in deze watercontraptie ligt, zit dus een pak van zestigduizend Marken.” Jan had dat intussen al reeds beseft en barstte nu los: „En dat liet je gewoon in die taxi liggen die mij kwam halen?” Arie's mollige knieën rezen en daalden op de trappers van de waterfiets als twee halve Edammer kazen, in textiel verpakt. „En waarom niet? Niemand heeft nog ooit meegemaakt dat een taxichauffeur er met een armoedig koffertje vandoor ging.” Jan antwoordde verbeten:
„Jij komt nog eens van een hele rare kermis thuis, vriendje.” „Hoe raarder, hoe lolliger,” vond Arie. „Maar ervan thuis komen doe ik altijd.”
„Zozo. Welwel. Jij denkt dat je altijd overal doorheen rolt, hè?” „Nou, jongetje Prins. . .” (Arie boog zich zijwaarts en liet de vingers van een hand door het water stroelen) je moet toegeven dat ik het ideale figuur bezit om ergens doorheen te rollen.” „Goed. Neem nou dit geval weer. Laten we nu eens aannemen, dat er een lek zit ergens bij de organisatie hier in Frankfort. Die kans is heel groot.”
Arie boog erkennend het hoofd:
„In weerwil van de mooie verhalen en verklaringen van mijn gastheren Bubi en Fritzi blijft die kans nog steeds heel groot, ja.” „Stel je nu eens voor dat het dus naar de vijand wordt doorgegeven of verraden, of hoe je het noemen wilt, dat jij met 60.000 harde Duitse Marken in je koffertje teruggaat met de D-trein van kwart over tien. Denk je dan dat je geen gevaar loopt? Er zijn een machtige hoop kerels op de wereld die jou dolgraag aan het spit zouden rijgen alleen al om die 60.000 Mark te pakken te krijgen.”
„O, dat zal best,” antwoordde Arie luchtigjes en trok een lelijk gezicht tegen een verwaand kijkende zwaan die een eindweegs met hen op begon te roeien.
„Hoe kom je dan zo stom,” ging Jan voort, op verhitte toon, „om je nog verder in dat Frankfortse wespennest te steken? Je hebt nog ettelijke briefjes van honderd over van die duizend piek die je in Londen hebt gekregen, zelfs na aftrek van die onzinnige taxirit vanaf Bonn. En na aftrek van je retourreis Holland. Kap ermee en tel uit de winst. Als je zieltogend in volle vaart langs de Rijn ergens uit een D-trein wagon wordt gesmeten heb je er weinig meer aan.”

Zij lagen nu zowat precies midden in de vijver, met een stuk of wat onwaarschijnlijk witte zwanen om hen heen die blikkerden in de zon, en zich hautain maar hongerig afvroegen of die vol gegeten figuur in die trapboot niet wat stukjes brood kon missen. „Het zal erg moeilijk zijn om mij in die D-trein te pakken te krijgen,” zei Arie, mijmerend naar de zwanen kijkend. „Heel . . . heel erg lastig.”

Jan liet een sarcastische proest horen.
„Prrrf! Het enige moeilijke voor een stel treinrovers is, om die tonnage van jou door een smalle treindeur naar buiten te werken. Het vinden van jou lijkt me niet lastig. Arie Roos vinden in een sneltrein staat gelijk met het zoeken van een olifant in een hooiberg.”
Arie zat met halfgesloten ogen zich te koesteren in de langzaam klimmende zon. Een stel straaljagers, hoog in de lucht, gingen op hun staarten staan en klommen zowat loodrecht, zilverwitte condensstrepen nalatend.
„Het is erg moeilijk,” zei hij, „in een hooiberg een olifant te vinden die er niet is.”
Jan was enkele tellen lang stil en gaapte zijn dikke vriend van terzijde aan.
„Die er niet IS?”
„Nee. Want ik zit niet in die trein.”
Jan gilde zowat van ontsteltenis.
„Wou je dan hier in Frankfort blijven rondhangen, dwaze, zotte, roekeloze. . .”
„O, nee,” verklaarde Arie luchtigjes. „Ik neem alleen een andere trein. Of een auto.”
„Maar. . .” Dat was het enige woord dat Jan kon uitbrengen, voor zijn spraakvermogen dienst weigerde omdat het onmogelijk al zijn verwarde gedachten tegelijkertijd kon uitdrukken. Arie kwam hem te hulp; de handen op zijn machtige buik ineen gevouwen.
„Luister, jongetje Prins. Ik heb een valletje bedacht. Een uiterst simpel, maar doeltreffend valletje met mij zelf erin als lokkend stukje spek. Wij weten nu — en dat is waar alles om draait — dat ik ALLEEN AAN FRITZI EN BUBI IN HET GRETHENWEG HOTEL HEB VERTELD welke trein ik naar Holland nemen zou. En aan jou natuurlijk. Dus als er nu iemand gaat proberen mij in die trein te overvallen, dan. . .”
Jan vulde het aan, met een klank van eerbied in zijn stem: „Dan blijkt daar zonneklaar uit, dat het lek in Frankfort zit. Inderdaad. . .”
Arie maakte een luchtig en elegant handgebaar.
„Simple comme hophop.”
Een handgebaar van Jan:
„Ho, wacht even. Jouw Bubi en Fritzi moeten over jou praten met dat boekhoudertje met zijn gouden brilletje aan wie je de Markenpoet moet overdragen.”
„Jawohl! Maar dat is iemand van hun eigen organisatie. Het gaat erom te weten te komen of Londen lek was of Frankfort. En dat vissen we uit met de patentval Roos.”
Nu Arie (zoals gewoonlijk) het geniale idee uit de hoed had getoverd begon het brein van Jan de details uit te werken. Langzaam kwam hij op toeren.
„Dus de D-trein van 10.15 vertrekt naar Hoek van Holland zonder Arie Roos aan boord.”
„Precies. Maar wel met Jan Prins aan boord.”
„Zoiets vermoedde ik al. Het is een pracht van een denkbeeld, dikke. Want er is nog steeds niemand hier, die mij kent of verdenkt.”
„Spijker op de kop, jongetje Prins. Jij kijkt uit naar ons boekhoudertje met zijn gouden brilletje.”
„Die zal wel zenuwachtig gaan doen, lijkt me.”
„Lijkt me ook. Want hij kan mij niet vinden.”
Jan Prins begon de situatie nu te overzien en grinnikte. Hij begon er pret in te krijgen en trapte van louter enthousiasme op de pedalen dat het schuim achter de waterfiets wild kolkte. „Het mooiste zou natuurlijk zijn als ik met mijn meest onschuldige gezicht bij hem in één coupé ging zitten. En dan maar kneukelen.”
„Als je je dan maar niet vèr-kneukelt.”
„Dat deden onze vaders. Die ver-kneukelden zich. Wij kneukelen alleen nog maar. Wij kneukelen hoog, wij kneukelen laag — wij kneukelen hier en in Den Haag. Is de bedoeling je duidelijk?” „Volkomen, dikke. Maarre . . . eh . . . Hoe zit het met eventuele wapens? Ik voel me wel een beetje kwetsbaar zo.”
Arie tastte zwijgend in een binnenzak en schoof Jan een tikje verholen de bijna nieuwe van olie dof glimmende Luger toe. „Hoe JIJ toch altijd weer aan die rommel komt. Waar heb je dat meesterlijk stuk vuur- en knalwerk vandaan?”
Arie grijnsde met innige vreugde:
„Van Bubi en Fritzi. Ik kon het duidelijk maken dat ik grote risico's liep op de terugtocht naar Holland.”
„En is dat dan nou niet meer zo?”
„Allicht niet. Ik ben hierheen niet gevolgd. En dus . . . ook al bestaat er een ernstig lek, en weet de tegenpartij dat ik met een pak Duits geld de D-trein van 10.15 ga nemen . . . dan nog kan me moeilijk een haar worden gekrenkt, want mijn haren zitten niet in die trein om gekrenkt te worden.”
Jan schoof het pistool in een binnenzak, klopte er even op en merkte peinzend:
„Slechts Jantje Prins is kreukbaar. Maar niemand weet van het bestaan en de aanwezigheid van Jantje Prins af . . . Nog één vraag, dikke: jij neemt die trein niet. Maar wat doe je wel?” Arie lachte fijntjes.

„Zoals jij daar juist zo snedig opmerkte, goede vriend, heb ik nog aardig wat geld over. Ik neem, met mijn dure koffertje, een taxi naar Mainz. Nu meteen. Dan ben ik uit Frankfort foetsjie en laat ze dan hier op het station maar patrouilleren. Vanuit Mainz neem ik een andere trein dan jouw D-trein naar Keulen. Dat is vlak bij de Hollandse grens, en daar ga ik wachten tot jou Hoek van Holland machien binnen komt daveren. Daar kun je me vinden.” Arie trok weer een gezicht tegen de zwanen, graaide links van zich naar het roerstangetje en zorgde dat de neus van de boot langzaam terug begon te zwenken naar het in de zon wachtende theehuis. Er zaten nu wat vroege klanten op de terrassen. De zwanen zwenkten op een afstandje met de boot mee.

„Hm,” bromde Jan Prins. „Dus aan mij is de taak, die boekhouder met zijn gouden brilletje aan de tand te voelen.” „Misschien heeft-ie wel een paar gouden tanden, ook,” zei Arie. „Daar kun je natuurlijk helemaal niet afblijven. Het zal zelfs een toer voor jou zijn om ze weer los te laten. Zet die vent maar jou Luger op zijn boekhoudersbuik en drijf hem in Keulen naar buiten. De rest doen we dan samen.”
„Maar wat WOU je nou eigenlijk doen? Wat is het doel waar wij naar streven?”
Arie wendde zijn machtig hoofd opzij en lachte zijn vriend stralend toe:

„En dat, goede trouwe vriend Jan, zal ik zelf pas weten zogauw ik persoonlijk jou boekhouder het hemd van het lijf heb gevraagd. Er zijn verschillende mogelijkheden. En slechts één is de juiste. Maar zal ik jou eens een tip geven?”

„En die is? Een of ander stom genntje, zeker?”

„Neenee. Speel een rol. En die zal ik je nu vertellen. Je zegt dat je in Den Haag een brief van de ouwe, dikke, trouwe vriend Roos hebt gevonden met een verhaal over wat hij in Frankfort ging doen. Zeg op woedende toon dat je vriend Roos spoorloos is verdwenen. . .”
Jan veegde langs zijn neus.
„En dat verhaal moet op vruchtbare bodem vallen, want jij BENT inderdaad verdwenen. In die hele D-trein niet te vinden.” „Justement. Zet hem het pistool op het vest en bezweer hem op wraakzuchtige toon dat je die Luger op zijn maag zult gebruiken als perforeermachine als hij niet vertelt waar Arie, je trouwe vriend met rood haar en sproeten, gebleven is. Dreig hem vervolgens met politie en dan stort hij als een Hollerith kaartenhuis in elkaar. Want die kerels zijn maar voor een ding als de sidderalen: dat politie de efficiënte Duitse neus in hun zaken steekt. Gesnopen?”
Jan knorde tevreden:
„Volledig duidelijk, dikke. Je weet: ik ben slecht in het op stel en sprong verzinnen van verhalen, maar als ik de tijd heb gehad om me op een verhaal voor te bereiden, dan. . .”
„Dan ben je niet te verslaan,” erkende Arie. „Ik ga daar op het terras zitten. Doe me een lol, loop naar binnen, bel een taxi en vertoon je buiten niet meer. Ik klim in die taxi en stuif langs de I. G. Farben naar Mainz. Een heerlijke rit op deze schone dag.”

Zij peddelden broederlijk naast elkaar op het theehuis af. Een hond zat aan de waterkant op zijn staart naar hen te kijken, de tong uit de bek. De zwanen gleden als een soort van escorte aan weerszijden van hen mee op. De zon overgoot alles met een licht en warmte of die zojuist extra staats-subsidie had gekregen. De waterfiets schoof tegen de steiger en beide jongens stapten uit. Vrediger tafereel was in vele dagen niet in Frankfort am Main vertoond. En de oude man met de witte pet op, die van Arie een dikke fooi kreeg, zou waarschijnlijk van ongelovige verbazing van zijn eigen steiger af zijn gevallen als iemand hem had verteld dat die ene jongen een geladen Luger pistool in de zak had en de ander een pak van 60.000 Duitse Mark in dat goedkoop uitziende koffertje.
„Ik ga die taxi bestellen, dikke Arie.”
„Repeteer je rol goed, Jantje. Hophop.”

Arie ging zitten op een bank langs de waterkant, fronste tegen de brutaalste der zwanen en wachtte kalm af tot hij een blinkend-nieuwe taxi door de welonderhouden lanen op het theehuis af zag komen. Drie minuten later was hij op weg naar Mainz; het koffertje met het pak geld nonchalant naast zich op de bank liggend.

* * *

Jan Prins had niet zo verschrikkelijk veel tijd meer over — all zou zijn trein om 10.15 het station verlaten. Maar hij nam een vol kwartier de ruimte om zich, achter een glas CocaCola, geestelijk op zijn taak voor te bereiden. Zoiets deed Jan altijd heel secuur en grondig. Hij begon zich geheel en al te verplaatsen in de rol die hij in de komende uren moest gaan spelen. Hij stelde in de geest een brief op die zogenaamd Arie voor hem in Den Haag had achtergelaten. Hij leefde zich zo totaal in zijn rol in, dat hij met gebalde vuisten aan weerszijden van zijn Coke zich zat op te winden over de mysterieuze schurken die zijn dikke trouwe vriend hadden verdonkeremaand. Hij keek zo grimmig en wraakzuchtig, dat twee kelners, met de hoofden dicht bij elkaar, over hem begonnen te smoezen. Het was niet uitgesloten geweest dat zij tot meer ingrijpende dingen waren overgegaan zoals het waarschuwen van de in het park patrouillerende agent van politie, als Jan niet tijdig was opgeschrikt, en had gewenkt dat hij wilde betalen. De ene kwam toen ietwat schoorvoetend op hem af, terwijl de ander een boog beschreef en achter hem post vatte, gereed om in te grijpen of alarm te slaan als er iets gevaarlijks geschiedde. Maar Jan deed niets gevaarlijks. Weliswaar stond zijn onderkaak nog immer een centimeter of zo teveel naar voren geschoven, maar het enige laakbare in zijn daden was het geven van een fooi, die tot op de Pfenning precies was uitgeknobbeld. Daarna was het de kelner, die grimmig keek, en hem grimmig bleef nakijken, terwijl Jan, met zijn eigen koffertje in de hand, het zonnige terras over wandelde, tussen de kleurige parasols door, en dan met snelle pas het park door. Een taxi nemen was voor Jan geld weg smijten. Hij kon best het park doorwandelen en verderop ergens een bus of tram nemen, vond hij.

* * *

Om zes minuten over tien betrad hij het langgerekte perron, waarlangs de bijna splinternieuwe exprestrein naar Hoek van Holland al gereed stond, opgewekt voor zich uit fluitend en op iedereen nu de indruk makend van een jongeman met een humeur als een onbewolkte hemel. Tijdens zijn tocht naar het station had Jan de rol van Grimmige Wreker van zich af laten glijden, en die geleidelijk vervangen door die van Onbezorgd Vakantieganger. Hij banjerde vrolijk fluitend voort, en deed zo verschrikkelijk onbezorgd, dat verschillende afscheid nemende reizigers en ook een conducteur van de Deutsche Bundesbahn hem onderzoekend na keken, als leden zij aan het duister vermoeden dat deze zo net uitziende jongeman zich zo vroeg op de ochtend te buiten was gegaan aan een paar glazen zwaar Duits bier. Jan was nu eenmaal een jongen die alles grondig en secuur deed. Ook zijn toneelrollen speelde hij grondig . . . misschien zelfs iets al te grondig, want hij leefde zo intens in zijn sfeer van Zondagmorgen Zonder Zorgen, dat hij bijna nergens meer op lette, ook niet op het waarschuwend hoornsignaal van een van die elektrische wagentjes op rubberbanden zoals de Posterijen ze op perrons gebruiken voor hun postzakken. Pas op het laatste moment, door van verschillende kanten weerklinkend waarschuwend geschreeuw, werd Jan zich ervan bewust dat er gevaar dreigde. Hij schrok op, keek om en nam een sprong terwijl het wagentje uit alle macht remde. Maar er lag een enorme vracht aan postzakken op en de volgeladen aanhangwagentjes zetten ook het hun volle gewicht door, dus dat remmen ging niet zo vlot. Een voorhoek van de trekwagen raakte de kuit van Jan's achterste been en het volgend moment lag hij languit op het perron, terwijl achter hem de sliert wagentjes schots en scheef tot stilstand kwam.
„Mensch!” schreeuwde de boze en geschrokken postbeambte. „Hast du denn keine Ohren am Kopf?”
Jan krabbelde ontdaan overeind, en had nog de tegenwoordigheid van geest om snel te voelen of het Luger pistool nog veilig in zijn binnenzak geborgen zat. Door de val was het wapen wel wat naar buiten geschoten, maar toen hij voorzichtig overeind kwam, gleed het tot zijn opluchting weer met de loop naar beneden in zijn binnenzak terug. Twee mannen begonnen hem af te kloppen en een derde stond gereed met Jan's koffertje, zoals dat altijd gaat in dergelijke gevallen. Jan stond daar woorden van dank en verontschuldiging te stamelen met een hoofd als een biet, begon toen de hulpvaardige handen af te weren en kreeg zijn koffertje terug.

„Danke Danke,” mompelde hij, zelf nog even het stof van zijn knieën slaande. „Schon gut. Verzeihung. . .” kwam in beweging, werkte zich door de hem dom aanstarende belangstellenden heen en snelwandelde, nog steeds met gloeiende oren, het perron af. Hij was nu niet grimmig en evenmin in een zorgeloze bui. Hij was alleen maar een jongeman die stomweg niet had opgelet en daardoor een idioot figuur had geslagen, door iedereen aan- en nagegaapt. Er was maar een manier om zo snel mogelijk van dat gegaap af te komen: de trein in duiken. Jan dook schuins op een openstaande treindeur af, hees zich aan de handgreep omhoog en slaakte een zucht van opluchting, toen hij door de solide helrood gelakte staalwanden van de trein aan verdere spottende of nieuwsgierige blikken was onttrokken. Eerst maar ergens gaan zitten . . . de rest kwam dadelijk wel. Hij wandelde door de loopgang (dit was een moderne trein, met de loopgang in het midden en de zitplaatsen aan weerszijden) naar voren tot hij rechts een husje van lege plaatsen bij elkaar aantrof, nestelde zich in een hoekje, haalde de „Frankforter Allgemeine Zeitung” van de vorige avond uit zijn zak, vouwde die open, verschool zijn nog steeds rode hoofd er achter en begon te lezen. Voorlopig had hij genoeg van het Zich Inleven in Rollen. Hij vond een spannend verslag van een beroving van een sigarenwinkel midden op de dag en vrij snel begon zijn humeur weer op peil te komen. Dat was niet geheel zonder reden. Het stelde hem bijzonder tevreden dat hij een krant had om zich achter te verschuilen en ten tweede dat die krant hem geen cent en zelfs geen Duitse Pfenning had gekost. Want het was een krant van de vorige avond, die iemand na lezing achteloos op een der wachtbanken in de grote stationshal had weggegooid . . . een gebaar dat natuurlijk niet was ontgaan aan het spiedend oog van de zuinige Jan Prins, die er vlak naast was gaan zitten, om een halve minuut later met zijn buit weer op te staan en zijn tocht te vervolgen. Juist toen hij het verslag van de sigarenwinkel overval had doorgewerkt, kwam de trein in beweging. Jan liet de krant zakken en keek naar buiten, zoals bijna alle mensen doen op het moment dat een trein gaat rijden. Om een of andere reden kijkt zowat iedereen uit het raampje naar buiten om de gezichten van die daar wachten in steeds sneller tempo aan zich te zien voorbijglijden. Jan geeuwde ongegeneerd, wat hij kon doen, omdat er toch niemand tegenover hem zat, maar sloot zijn mond met een bijna hoorbare klap, toen hij kaarsrecht keek in het gezicht van . . . Franz Flaphoed, die bijna geheel alleen in het midden van het lange perron stond, zijn ogen gevestigd op de trein die in snel toenemende vaart aan hem voorbijstroomlijnde. Ook Jan Prins defileerde aan hem voorbij, en door het goed gewassen glas van de treinruit keken hun ogen een of twee seconden lang in elkaar. Dat zei Jan wel wat, maar Flaphoed niet. Zijn blik gleed over Jan heen, terwijl de rest van de trein hem passeerde. Jan liet zijn ingehouden adem. in een lange zucht ontsnappen. „Die zit in ieder geval NIET in deze trein!” zei hij tegen zichzelf. „Die stond er natuurlijk om op te letten of Arie erin zat.” Jan schoot met een schok overeind. Maar dat betekende . . . dat betekende dat Flaphoed WIST dat Arie met deze trein moest reizen. Of niet? Jan liet zich weer in zijn hoekje terug zakken. Nee, juist niet. Want als de vijand, in dit geval Franz Flaphoed, erachter was gekomen wat voor opdracht er in het Grethenweg Hotel aan Arie was gegeven . . . dan hoefde hij niet op het perron te blijven staan wachten. Dan had hij rustig ergens helemaal aan het verre einde van de trein in een hoekje kunnen gaan zitten, veilig verscholen achter een krant, of zelfs opgeborgen in een van binnen afgesloten WC, tot de trein in beweging kwam, met Arie aan boord, om dan pas te voorschijn te komen. Maar dat ging OOK weer niet helemaal op, want . . . Jan greep eventjes wanhopig naar zijn hoofd, want het begon hem allemaal te ingewikkeld te worden. Want het was natuurlijk OOK weer mogelijk, dat Flaphoed van niets afwist en daar zomaar de hele dag patrouilleerde, om te kijken of Arie, de waarschuwing die aan de baksteen had gezeten, wel opvolgde. Dan stond de man gewoon op het perron van elke trein die naar Holland vertrok, te spioneren of Arie kwam opdagen. Logisch. Want hoe kon de vijand anders weten of de dikke, door hen zo gevreesde nieuwe Geheime Agent inderdaad de kuiten had genomen. . ? Jan kreunde en vouwde zijn krant op. De trein jakkerde inmiddels voorts met een gangetje van over de honderd kilometer, maar de wagens lagen zo vast en zuiver geveerd op de bijna geheel lasloze rails, dat er van enig geschommel of lawaai nauwelijks sprake was. Een vrouw met een bril op en een gezicht of ze per vergissing in een citroen had gebeten inplaats van in een zoete Spaanse sinaasappel, sleurde een bitter wenend kind de gang door, blijkbaar naar een WC toe. Jan keek omhoog. Zijn koffertje lag vredig in het bagagenet. Hij vond dat het tijd werd om eens op verkenning uit te gaan. Per slot van rekening was het de bedoeling dat hij de man met het gouden brilletje te pakken kreeg maar om dat te volbrengen zou hij toch eerst moeten weten, waar die man ergens zat. Jan kwam overeind, hees zijn broek wat op, trok de broeksriem een gaatje aan en keek de loopgang op en af. Eerst maar naar achteren lopen, en dat treindeel afneuzen . . .

* * *
De afstand van Frankfort Hauptbahnhof tot Mainz is niet bijzonder groot en Jan was juist van zijn eerste ontdekkingstocht teruggekeerd bij de plaats waar zijn krant en zijn koffertje nog braaf op hem wachtten, toen de exprestrein het station Mainz binnendreunde. Het stond vast dat in het achterste gedeelte van deze trein niemand had gezeten die maar bij benadering geleek op de figuur aan wie Arie zijn koffertje met dure inhoud had moeten overhandigen. Jan was, zoals bekend een machtig secure. Hij was één WC gepasseerd waarvan het bordje op „Besetzt” stond en hij was, met de vasthoudendheid van een terrier daar in de buurt blijven rondhangen, tot eindelijk de deur openging en een soldaat in het uniform van het Duitse leger naar buiten kwam. De trein kwam met een lichte schok tot staan, en op hetzelfde ogenblik besefte de goede Jan met schrik, dat hij eigenlijk al dat werk voor niets had gedaan. Want hij was er nu wel van uit gegaan, dat de man met het brilletje in Frankfort was ingestapt . . . maar waarom eigenlijk? Daar had Arie ook niets over gezegd. Het kon even goed zijn, dat deze geheimzinnige figuur in Mainz pas instapte, of zelfs nog op een later station! Nauwelijks was de zo verontrustende mogelijkheid bij Jan opgekomen, of hij rukte het lage, brede treinraam naar beneden en stak het hoofd naar buiten. Een jonge vent met een wit jasje aan en een rolwagentje reed de trein langs, ventend met broodjes en hete worstjes. Soldaten haastten zich her en der — post- en bagagewagentjes slingerden zich waarschuwend toeterend voort — een beambte in spoorweguniform stond heftig gebarend en luid schreeuwend iets te brullen in het oor van een dame met een rieten reismandje, die kennelijk zo doof was als een kwartel. Vier nogal dikke kerels, met gestreepte jasjes aan, die kennelijk deel uitmaakten van een of ander pret-orkest (want zij hadden koperen blaastoeters en een in zeildoek verpakte grote trom bij zich) slenterden zonder enige haast en grappen makend tegen elkaar naar de uitgang toe. En van achter een stilstaande bagagewagen, hoog opgeladen met kisten, rollen, balen en doosjes ijlgoed kwam . . . een kleine man aanlopen met een goudgerand brilletje op en een actetas nuffigjes onder de arm geklemd. Hij droeg een donkergrijze, nogal pluizige hoed met bovenop, in de lengte, een gleuf eroverheen. Hij liep heel langzaam de trein langs, zijn ogen van coupéraam naar coupéraam glijdend. Zijn blik bereikte Jan Prins, maar stokte geen moment . . . gleed over Jan heen of die helemaal niet bestond en schoof verder. Het mannetje zelf schoof ook verder . . . Jan voorbij . . . en Jan, uit het raampje hangend, kon hem nakijken tot hij een meter of twaalf verder naar de achterkant van de trein, achter de drukte uit het gezicht verdween.

Dus de man kwam pas in Mainz de trein binnen! Nou — nu was er tenminste iets bereikt, en zonder veel moeite! Jan had de man gezien zonder er veel moeite voor te doen. Hij wist nu, hoe de snaak er uitzag. Zijn humeur werd met een sprong enorm veel beter. Zoveel beter, dat hij er een roekeloze bevlieging door kreeg, de venter met de warme worstjes wenkte en een broodje met een worst kocht. Zijn opgewektheid kreeg een enorme opdoffer, toen hij hoorde dat een broodje warme knakworst een volle Mark kostte.
„Was!” kreet hij geschokt uit. „Eine ganze Mark!”

Hij maakte een gebaar of hij het geval weer terug wilde geven, keek in het gezicht van de venter en bedacht zich, zuchtte en diepte een Markstuk op, dat hij met afgewend hoofd overhandigde. Hij ging zitten voor hij een debat over het ontbreken van een fooi moest beginnen en begon zijn kostbaar broodje worst heel langzaam op te eten. Iets wat meer dan negentig cent kostte moest je naar waarde genieten, per slot van rekening. Toen hij halverwege was gevorderd met zijn feestmaal, kwam de trein met een lichte duw in beweging. Het perron begon in snel klimmend tempo langs te glijden. En op hetzelfde moment gleed aan de andere kant van Jan ook iets voorbij . . . het mannetje met de actetas en de gleufhoed, die vanaf de achterkant van de trein, door het middenpad, met de rijrichting van de trein mee, dus, naar voren liep. Jan verslikte zich zowat, verslond in drie roekeloze happen de rest van zijn broodje en boog zich, al kauwende en slikkende, op zijn bank opzij om het looppad af te kunnen kijken. Hij had dat kunnen verwachten, besefte hij. Dat mannetje was eerst van voren naar achteren op het perron langs de trein gelopen en te kijken of hij ergens dikke Arie zag zitten, die hem zonder twijfel tot in details compleet met rood haar en sproeten, was beschreven. Hij had nergens Arie zien zitten, was dus helemaal achteraan in de trein geklommen en liep nu al rijdende, naar voren voor een tweede en secuurder onderzoek. Jan begreep, dat hij hem heus niet achterna hoefde te lopen, want een ding stond vast: dat mannetje zou helemaal doorlopen, tot hij klem liep tegen de locomotief. Pas dan en daar zou hij gaan beseffen dat er niemand in de trein zat die zelfs maar in de verte geleek op Arie Roos. En wat hij daarna zou doen . . . tja . . . Ergens gaan zitten waarschijnlijk. En blijven zitten? . . . Nu hij eenmaal houvast had, begon het practische brein van Jan op toeren te komen. Hij veegde snel zijn vette vingers af aan zijn zakdoek en kwam overeind. Want . . . schrikwekkende mogelijkheid waarmee rekening moest worden gehouden! . . . als het mannetje ervan overtuigd raakte dat Arie niet in de trein zat, en dus NIET in Frankfort was ingestapt . . . wat zou hij dan denken? Wat zou iedereen in zo'n geval gaan denken? Dat dikke Arie met die 60.000 Mark in handen de plaat had gepoetst, natuurlijk. Dan had het verder voor hem ook geen zin, om door te reizen. Dan zou hij bij het eerstvolgende station uitstappen, zich naar een telefooncel reppen en zijn opdrachtgevers in Frankfort opbellen met de boodschap dat die schurk van een onbetrouwbare dikke Hollander er met de zestigduizend Mark vandoor was gegaan. Dus het was dringend zaak, voor het eerstvolgende station die kleine grapjas zo geducht de schrik in zijn broek te jagen dat hij precies deed wat hem werd gezegd. Jan klopte eventjes met de hand op de harde bobbel onder zijn jas, waar de Luger nog in zijn binnenzak hing, nam zijn koffertje uit het rek en zette door de middengang koers in voorwaartse richting.

* * *

En vanaf het moment dat Jan die beslissing nam, verliep alles met de gladde gesmeerdheid van een goed gerepeteerd toneelstuk. Jan was, met het koffertje in de hand, al een heel eind door de trein opgemarcheerd, toen datgene gebeurde wat hij al had zien aankomen: hij zag het mannetje met de deukhoed en de actetas aankomen, van de locomotief af, aandachtig links en rechts turend of hij misschien die dikke, sproetige jongen toch nog was voorbij gelopen. Jan Prins had helemaal geen haast. Het kwam ook in zijn hoofd op, dat hij dat mannetje met zijn gouden brilletje beter kon aanspreken zonder dat er medereizigers met wijdopen flaporen zaten mee te luisteren. En waar kon zoiets beter dan op een balkon . . ? Jan liep door tot het volgende balkon, zette het koffertje neer, haalde het Lugerpistool uit de binnenzak, bracht het over naar zijn rechterbroekzak en stak daarna de handen in de beide broekzakken, achteloos fluitend achteroverleunend tegen de wagonwand. Zijn hart klopte wat sneller dan normaal, maar dat was in dit geval bij Jan niet zozeer een gevolg van vrees voor de komende ontmoeting — het kwam eerder omdat er over een bedrag van 60.000 Mark zou moeten worden gesproken, en elk financieel gesprek, over bedragen hoe groot of klein ook, bezorgden Jan licht verhoogde bloeddruk. De trein raasde onder een vuilwit betonnen viaduct door, daverde met donderend geweld over een korte stalen spoorbrug en toen, eigenlijk nog onverwacht, kwam het kleine mannetje door de glazen schuifdeur de wagon uit en het balkon op. Het was een keurig mannetje, want hij draaide zich om, sloot de glazen schuifdeur weer netjes achter zich en knikte vriendelijk tegen Jan toen hij zijn weg door de trein wilde voortzetten. Maar dat kwam er nooit meer van.
„Guten Morgen,” wenste Jan, zich met een afzet van zijn beide schouders van de wand overeind duwend. „Suchen Sic ein dicker, rothariger Holländischer Junge mit sechsigtausend Mark im Koffer?”
Het was wel wat je noemt: meteen met de deur in huis vallen. Het had ook een effect dat er wezen mocht. Het mannetje met de gleufhoed had een voet vooruit gezet om zijn weg te vervolgen en scheen in die houding, onbeweeglijk, te bevriezen; de actetas onder de linkerarm geklemd, het hoofd nog een beetje opzij, juist zoals hij scheefjes vriendelijk tegen Jan had geknikt en de slimme, grijze oogjes achter het goudgerande brilletje schuins naar Jan blikkend. De trein daverde over een wissel en ging daarna een bocht door. Jan wankelde even en zette een voet wat opzij om zijn evenwicht te hervinden. Maar het leek wel of zijn openingsschot het mannetje met de gouden bril „aan de vloer had vastgenageld” zoals dat in ouderwetse boeken heet, want van wankelen was bij hem niets te bespeuren. De slimme oogjes achter de heldere brilleglazen bleven Jan aankijken — eerst verbaasd — dan ontsteld — en dan veranderde hun uitdrukking in een soort van opgelucht begrijpen. De exprestrein daverde nu weer over een stuk kaarsrechte baan en de boekhouder kwam weer in beweging. Hij haalde diep adem, liet zijn ogen benedenwaarts gaan naar het koffertje dat naast Jan op de rubbervloer van het treinbalkon stond, bukte zich, zette zijn actetas tegen de wand, haalde een zakdoek uit de zak, lichtte de hoed op en veegde zich het voorhoofd af.
„Mensch!” zei hij, op geschrokken toon. „Ich wuste nicht was ich hörte!”
Hij klemde het gleufhoedje onder de arm waaronder de actetas had gezeten, droogde het voorhoofd af, keek onderzoekend naar het gezicht van Jan, weer eens naar het koffertje, en dan schichtig achter zich, door de glazen wagondeur, als om te zien of niemand achter dat glas hun gesprek kon afluisteren. Hij schoof een pas of wat naderbij en vroeg:
„Wo ist der Dicke Junge?”

Jan liet een grimmig, grommend gelach horen en verklaarde tussen de tanden, dat hij dat ook wel eens zou willen weten. Uit de blikken en de uitdrukkingen in de ogen van het Frankfortse mannetje was het zonneklaar geworden, wat die ander dacht: hij zag het koffertje aan Jans voeten en was meteen tot de conclusie gekomen, dat de dikke Hollandse jongen zèlf te bang was geweest om met die 60.000 Mark in de trein te stappen en het geld plus de boodschap dus aan een vriendje had overgedragen. Dat was inderdaad verre van dom geweest van Arie. Arie had bèst op een dergelijk denkbeeld kunnen komen. Het zat helaas een tikkeltje anders. Want toen Jan vroeg: „Zoekt u soms een dikke Hollandse jongen met rood haar en zestigduizend Mark in een koffertje, kon de ander alleen maar tot de slotsom komen, dat Jan er alles van wist. Maar toen Jan, vlak daar bovenop, grimmig de vraag stelde:

„Waar IS die dikke jongen?”
Toen werd het duidelijk, dat de situatie niet geheel koek en ei was. Het mannetje hield op met voorhoofd drogen, kreeg een ontstelde blik in de brilleglazen en hakkelde:
„Aber . . . weet u dat dan zelf niet?”
„Nein!” bitste Jan terug. „Ik zoek hem al sinds gisteren.” „Aber. . .” het mannetje keek zenuwachtig van Jan naar het koffertje en dan weer achter zich door de glasdeur. „Maar hoe weet u dan van dat eh . . . dat geld. En dat u mij hebben moest?” Jan begon nu langzaam maar zeker goed in zijn rol thuis te raken. Hij klemde de lippen opeen en praatte uit een mondhoek, zoals hij in Amerikaanse gangsterfilms vaak had zien doen. „Dàt, klein Frankforts serpent, dat hebben ze me in het Grethenweg Hotel verteld.”
DAT was de absolute klap op de vuurpijl.
„WAAAS!” — Tot nu toe had het mannetje er wel ietwat verbouwereerd, of zenuwachtig uitgezien, maar toch steeds slim. Elk restant van slimheid of begrip verdween nu uit zijn gezicht. Hij staarde Jan, met doffe ogen en hangende onderkaak aan als iemand die een gehele wereld voor zich ineen ziet storten. En waarschijnlijk was dat ook wel zo. Als je in dienst bent van een internationale geheime organisatie en je moet stilletjes in een trein 60.000 Mark overnemen van een onbekende, en je krijgt dan van een volslagen ander te horen dat je eigen organisatie aan het kletsen is geweest . . . Maar Jan gaf hem de tijd niet om op adem te komen, en stootte meteen door:
„Jij moest in deze trein een dikke sproetige Hollandse jongen ontmoeten, hè?”
Het mannetje antwoordde zenuwachtig:
„Jawohl. Richtig. Maar dat weet u al.”
Jans opmerkingen en vragen kwamen snel achter elkaar om de ander niet de tijd te gunnen, op verhaal te komen.
„En die zou u vragen of hij ook wist welke schilderijen er in het Rijksmuseum hangen. Waar of niet?”
„Jaja. Richtig. Stimmt. Aber. . .”
Jan stak een arm uit en pakte Gleufhoedje bij een jasknoop. „Juist, grapjas. En waar is mijn vriend nou?”
Gleufhoed staarde hem aan en knipperde met de ogen achter het brilleglas.
„Aber . . . weet u dat dan zelf niet?”

Jan begon hem voor en achteruit te schudden aan een jasknoop. „Nee, Geheim Diensterig mispuntje. Dat weet ik niet. Anders zou ik het jou niet vragen. Hij zou in deze trein zitten.” De ander begon hoe langer hoe zenuwachtiger te worden. Niet eens omdat hij zo verschrikkelijk door Jan werd bedreigd, maar omdat hij van de ganse situatie totaal niets snapte. En wat is voor een Duitser, die altijd alles precies georganiseerd en kloppend wil hebben, het verschrikkelijkste wat er bestaat. Hij had nu het hoedje in beide handen en begon het tot een worst te wringen.

„Dan . . . dan begrijp ik al wat er gebeurd is. Hij is er van door met die 60.000 Mark. Of. . .” Hij keek snel naar beneden, naar Jans koffertje, als vermoedde hij nog steeds dat daar het geld in zat. Maar Jan vond het nu welletjes. Hij had zijn tegenstander nu in de war geschokt en wankel. Nu kwam het moment voor de knock-out-stoot. Hij schoof een hand in de rechterbroekzak, haalde snel het Luger pistool eruit, richtte het op heuphoogte dreigend op het verwrongen gleufhoedje en dreigde tussen de tanden:

„En NU is het afgelopen met de smoesjes! Wat hebben jullie met mijn vriend Roos gedaan, smeerlappen?”
Arie had al gezegd dat Jan Prins, als hij de tijd kreeg, een rol voor te bereiden, zulk een rol ook fantastisch speelde. Dat bleek nu ook overtuigend! Nauwelijks was het Luger pistool te voorschijn gekomen en had Jan zijn dreigende woorden gegromd, of het schrikzweet brak aan alle kanten op het gezicht van de ander uit. Zijn ogen werden wijd van angst en zijn hoedje trilde, toen hij uitbracht:
„Nichts! . . . Niets hebben we met uw vriend Roos gedaan. Die is vanmorgen vroeg naar de trein gegaan. . .”
Jan beet hem toe (om in zijn rol te blijven want de antwoorden wist hijzelf deksels goed)
„Welke trein?”
„Deze. De expres naar Hoek van Holland.”
„Waarom? Waarvoor?”
Het mannetje riep halfluid op wanhopige toon:
„Maar dat WEET u toch al! Om 60.000 Mark aan mij over te geven.”
„En dan? Waarom?”
„Waarom? Waarom? Hij zou voor ons gaan werken. . .” „Ik geloof er geen barst van!” snauwde Jan kortaf. „Weet je wat wij doen? Keer je om!”
„Was? Waarum? Wilt u mij in de rug schieten?”
Jan lachte schamper:
„O, nee. Ik weet iets veel leukers. Wij gaan samen naar de hoofdconducteur en wij bewaken jou samen tot het eerstvolgende station. Daar gaan we er samen uit en rechtstreeks naar de politie. . .”
„Was! Polizei? Waarum?”
„Waarum? Omdat ik wil weten waar mijn vriendje Roos is, schavuiten! Ik vond een briefje van hem in Den Haag, waarin stond dat hij naar Frankfort was vertrokken. Naar het Grethenweg Hotel voor een of ander fantastische baan. Maar ik ben niet zo goedgelovig als mijn vriendje. Ik vertrouwde het niet. Ik hem achterna.”
„Naar het Grethenweg Hotel?”
„Ja natuurlijk.”
Het boekhoudachtige mannetje zweette nog steeds als een klein model otter in doodsnood, maar praten kon hij nog niet. „En uw vriend was daar niet meer?”
„Nee. Dat zeiden ze tenminste. Maar pas toen ik ze daar dreigde met de politie, kwamen ze op de proppen met het verhaal van deze D-trein en de 60.000 Mark.”
Het mannetje begon zijn hoedje weer te wringen:
„Dat is de waarheid. Ze hebben u de zuivere waarheid verteld!” Jan stak de vrije hand uit, greep het mannetje bij een schouder en schudde hem een paar keer geducht heen en weer, terwijl de pistoolloop dreigend naar voren bleef wijzen.
„Zo. Is dat de zuivere waarheid, jij konkelefoezer? En waarom zit mijn dikke vriendje dan niet in deze trein?”
“Weis ICH dass? Hij had er in móéten zitten. Hij is er natuurlijk met die zestigduizend Mark vandoor gegaan.”
„WAT!” — Jan zag nu zijn ideale kans om door te stoten, en besloot dat dit het tactisch juiste moment was om goed gloeiend kwaad te worden. „Wat! Durf jij mijn vriendje te beledigen! Mijn vriendje Roos, die zo eerlijk is als goud? Dacht je dat jij je er ZO uit kon draaien? Jij draait wel vriendje, maar op een andere manier. Keer je om!”
„Wa . . . wat gaat er gebeuren?”
„KEER JE OM EN MARS!”
Maar het mannetje keerde zich van louter schrik niet om. Je kunt iemand ook al te erg de stuipen op het lijf jagen. „Wat gaat u doen?”
„Wat ik gezegd heb. Naar de hoofdconducteur en dan naar de politie op het eerstvolgend station.”
Het mannetje werd nu zo wanhopig, dat hij beide armen schuins omhoog wierp met het verfrommelde hoedje in een ervan. „Maar WAAROM bent u zo zenuwachtig? Dat HOEFT toch helemaal niet!”
„HOEFT dat niet? Zolang ik niet weet wat er met mijn dikke vriendje gebeurd is . . .”
„Ach Mensch . . . daar KAN toch niets mee gebeurd zijn.” „O niet? Hebben jullie dan geen vijanden?”
„Ja, natuurlijk, maar. . .”
„Nou dan. En als mijn vriendje voor jullie werkt. . .”
Het mannetje zuchtte diep, liet plotseling de armen slap neervallen, en zei, op geheel andere toon:
„Luister. Ik zal je alles vertellen. Ik zal niets doen. Je mag dat pistool op me gericht houden, maar luister. Ik kan je bewijzen dat er absoluut zeker NIETS met je vriend gebeurd kan zijn.” Jan liet een schamper en spottend gelach horen.
„Geloof ik geen barst van. Hoe wou je dat doen?”
„Wil je dan even kalm naar me luisteren?”
Jan keek hem wantrouwend aan:
„Ik zal dit pistool in mijn zak stoppen, maar met de loop op je broodtrommel gericht, vrind.”
„Jaja. Best. Maar luister nou.” — Het mannetje bukte zich, raapte zijn gekreukte hoedje op, keek weer eventjes schichtig door de glasdeur en begon te praten . . .

BOLLEBOOS ARIE ROOS ZIT . . . SPRAKELOOS

Arie Roos wandelde heen en weer over een der lange perrons van het spoorwegstation Keulen, de handen op de rug — zijn machtige kaken op en neer malend op de harde restjes van een reep chocolade met hazelnoten. Midden op dat perron was een lang, smal wachtkamertje met rondom glasruiten en de slimme dikkerd bewoog zich zo, dat het wachtkamertje voortdurend bleef tussen hem en de plaats waar elk ogenblik de D-trein vanuit Frankfort naar Hoek van Holland kon komen binnendaveren. Hij was een klein half uur tevoren in Keulen aangekomen met een sneltrein van Mainz, die hij, met zijn Frankfortse taxi, nog net op het nippertje daar had kunnen halen. In die sneltrein had hij, in zalige vrede en rust, een dubbele biefstuk met gebakken aardappelen gegeten in de restauratiewagen en zojuist, in dat kleine wachtkamertje, twee enorme punten Duits appelgebak met slagroom en een flesje Coca Cola. Hij voelde zich dus opperbest en zijn humeur klom nog enkele graden, toen een plotselinge beweging onder de heen en weer banjerende reizigers verried, dat de sneltrein uit Frankfort was gesignaleerd. Toen de elektrische locomotief voorbijronkte, had Arie zich al opgesteld bij een der glazen ramen en dwars door het wachtkamertje heen kon hij, zelf verborgen, een goed deel van de nu tot stilstand komende trein overzien. Hij wilde zich eventjes gedekt houden, want per slot van rekening kon je nooit weten of die toer van Jan Prins met zijn Luger wel volgens de plannen was verlopen en het was zaak, je nek niet onnodig in ingewikkelde stroppen te steken. Maar die voorzorg van de dikke bleek alras niet nodig. Jan Prins, met het koffertje in de hand en naast zich een vriendelijk kijkend heertje met een gouden brilletje op en een actetas, kwamen heel kalmpjes langs de trein drentelend, aanlopen, alsmaar om zich heen kijkend op die typische manier van mensen die verwachten, te worden afgehaald of opgewacht. Toen Jan en zijn metgezel zelfs stil bleven staan, alsmaar zoekend om zich heen kijkend, vond Arie de tijd gekomen om in de openbaarheid te treden. Hij wandelde rond een hoek van het wachtkamertje te voorschijn, de handen op de rug en zijn machtige buik vol biefstuk en appeltaart, vooruit.
„Goeden middag, heren.”
Ze hadden hem niet eens aan zien komen, en schrokken op. Arie keek onderzoekend van Jan naar het boekhoudertje, dat een lichte buiging maakte en beleefd de hoed afnam. Het was maanden geleden dat iemand voor de dikke Arie met een buiging een hoed had afgenomen. Het gaf hem min of meer het gevoel dat hij een Turkse Pasja was, die door een nederig vazal naar zijn staatsiekaros zal worden geleid.
„Guten Mittag, Herr Roos,” zei het mannetje.
Arie keek onderzoekend naar Jan. Hij verwachtte een triomfantelijke blik op diens succesvol gelaat aan te treffen — een teken dat de opdracht volgens de regelen der kunst geslaagd ten uitvoer was gebracht. Maar Jan keek helemaal niet triomfantelijk. Hij keek glazig. Net of hij had zitten slapen en nog wat suffig was in het hoofd.
„Hei!” zei Arie, hem in de ribben porrend. „De zon is al lang op. Wat heb je?”
Jan keek om zich heen of hij iets zocht.
„Is er . . . hebben we hier ergens een plaats waar we rustig kunnen praten?”
„Genoeg,” zei Arie, hem nieuwsgierig aankijkend. „Wat HEB je? Is je maag van streek? Of ben je treinziek geweest? Of heeft onze vriend hier je slaappoeders in je koffie gestrooid?” „Hahahahahaha . . .” lachte het boekhoudertje, dat Hollands heel prima scheen te verstaan. „Dat was echt niet nodig. Nee . . . ik heb hem alleen maar een verhaal verteld.”
Arie keek hem scherp aan.
„Een verhaal? En is hij daar zo suf van geworden? Dan was het zeker Doornroosje.”
„Hahahahaha. . .” lachte het mannetje. „Maar hij weet niet goed wat hij ervan denken moet, geloof ik.”
Arie begon te fronsen. Enkele van zijn sproeten op zijn voorhoofd schoven over elkaar heen en hij begon een tikkeltje ongerust te worden. Hij had zich deze scene op het station Keulen ietwat anders voorgesteld: een grimmige en vastberaden Jan Prins, die een totaal overbluft lid van het Frankfortse Geheim Genootschap voor zich uit drijvend. Maar het leek er nu meer op, dat een lacherig lid van het F.G.G. op stap was met een terneergeslagen Jan. En zoiets kon niet. Zoiets kon nóóit. Beide dingen konden niet. Jan kon niet terneergeslagen of suf zijn (tenzij ze hem een verdovend middel hadden toegediend) en van de andere kant kon dat boekhoudertje dat zijn 60.000 Mark niet had gekregen, nooit lacherig zijn. Arie begon nu duidelijk geïrriteerd te raken. Dit hele avontuur was een constante aaneenschakeling van onverklaarbaarheden en juist NU, nu hij vast overtuigd was, de zet op het schaakbord te hebben gedaan die allen de baas was . . . nu doemde weer een onverklaarbaarheid op! Hij keerde zich kortaf op de hakken om, zei over zijn schouder:
„Kom mee naar de grote wachtkamer op het hoofdperron.”

* * *

En die enorme wachtkamer op het spoorwegstation Keulen was in de loop van het volgende kwartier de plaats waar een historische gebeurtenis plaats vond: Arie Roos hoorde een verhaal en zat volkomen sprakeloos. Het was zo een schokkende gewaarwording, dat Jan Prins hem ongelovig bleef zitten aangapen, zich afvragend of de dikkerd door de schok iets aan zijn hart had gekregen. Want een schok was het, wat hij te horen kreeg. Niet voor niets was Jan Prins met zo een glazige blik in de ogen de D-trein komen uitwankelen. En toch duurde het verhaal van het boekhoudertje niet lang. Het was zelfs kort. Maar het was wel krachtig. Een soort van miniatuur atoombom van een verhaal.

* * *

Zij zaten met zijn drieën helemaal in een hoek van de grote, roezige wachtkamer, aan een zwaar houten tafel waarop een vaasje bloemen, een paar bierviltjes en een suikerstrooier. Zij hadden meteen twee Cokes besteld en een glas melk voor het boekhoudertje en niemand zei één stom woord voor die drie glazen voor hen waren neergezet. Jan pulkte zolang aan een sierknoopje van zijn jasmouw — Arie porde een tongpunt binnen in een wang en het boekhoudertje poetste zijn bril op. Maar zodra de drie glazen voor hen stonden en de kelner verdwenen was, barstten ze alle drie tegelijk los:
„Nu zou ik wel eens willen weten. . .”
„Arie — dat verhaal dat mij door deze snaak verteld is . . .” En de Duitser zei, zijn bril zorgvuldig opzettend:
„Verzeihung, aber. . .”
Ze stopten alle drie, keken elkaar aan en Jan zei, opzij knikkend naar de Duitser:
„Laat hem maar vertellen.”
Arie zei niets, en de Duitser spreidde de handen uit in een verontschuldigend gebaar, terwijl hij Arie vriendelijk toelachte. „Ach . . . u bent natuurlijk die dikke Hollander met rood haar van wie ik die 60.000 Mark zou hebben gekregen. Juist. Heeft u die 60.000 Mark bij u?”
Arie keek naar Jan. Zijn vriend en strijdmakker zei geen stom woord, keek niet eens op, maar knipte nu een stukje kruim van het houten tafelblad. Ongewoon. Alles heel ongewoon. „Die heb ik bij me, ja,” erkende Arie.
Het Duitsertje lachte hem stralend toe.
„Daar had ik ook, eerlijk gezegd, niet aan getwijfeld. Tenminste . . . niet na het gesprek in de trein met uw vriend Prins. Een fantastische jongen uw vriend Prins.”
„Enorm,” zei Arie, met ietwat gesmoorde stem. „Maar wat heeft dat allemaal te maken met . . .”
Jan maakte een gebaar met de hand.
„Luister, dikke. Luister.”
„Juist,” zei het Duitsertje stralend en vriendelijk. ,Het maakt alles veel eenvoudiger als u mij laat vertellen. Ik had het u sowieso moeten vertellen zodra u mij die 60.000 Mark had overhandigd. Maar ik geloof nu al zonder meer dat u ze heeft. Ik zal u niet eens vragen, ze mij te laten zien.”
Arie begreep er hoe langer hoe minder van. Hij nam een enorme slok Coke, zette het glas heel behoedzaam weer neer en keek naar Jan. Maar Jan keek niet op of om. Die liet een nagel langs de tafelrand glijden.
„Kijk,” zei het Duitsertje, weer de handen uiteen spreidend. „Frankfort is maar een proefbaan, ziet u.”
Arie staarde hem aan, slikte, keek of hij niet goed gehoord had en slikte opnieuw. Dan bracht hij moeizaam uit:
„Frankfort is WAT?”
Het Duitsertje lachte hem aanmoedigend toe.
„Een proefbaan. Een proefstation van onze organisatie. Waar we nieuwe agenten op uitproberen. Testen. Begrijpt u?” Jan Prins zat nog steeds met het hoofd gebogen te friemelen, net of hij Arie niet aan durfde kijken. En de dikkerd, voor het eerst van zijn leven, zat te kijken of hij het in Keulen hoorde donderen. Nu was dat wel niet zo moeilijk, want per slot van rekening zaten ze hier midden in de stad Keulen, maar hij zag er wel uit, of hij onverwacht in een rot ei had gehapt of iets dergelijks. Het begon langzaam tot hem door te dringen, maar hij kon het nog niet geloven.
„Bedoelt u dat het . . . allemaal komedie was?”
De Duitser schrok daarvan.
„Nein, nein! Komedie zeker niet. Het is allemaal bittere ernst. Maar we moeten onze nieuwe en onbekende agenten toch een examen afnemen, niet?”
Arie's bol gezicht begon merkbaar roder te worden. Zijn sproeten zagen er nu uit als stukjes verdord blad op een enorm rose suikerbeest.
„Dus jullie hebben me gewoon met alles voor de gek gehouden. Er WAS helemaal geen vijandelijke organisatie?”
De Duitser schrok opnieuw:
„Aber doch! Wij hebben zeer vele vijanden. Wat denkt u wel? Dat we anders onze agenten zo precies zouden testen op moed en betrouwbaarheid?”
Arie prikte door:
„Maar niet in Frankfort? Er WAS helemaal geen lek in de organisatie in Frankfort?”
De Duitser keek nu of hij dat zelf heel spijtig vond.
Arie's hoofd begon op gang te komen:
„Nein,” erkende hij. „Onze organisatie heeft geen lekken.” „Dus . . . dat telegram van Digazo uit Londen. . .”
De Duitser boog het hoofd:
„Is gewoon door ons in code ontvangen en ontcijferd. En toen deden we wat Digazo wist dat we zouden doen bij elke nieuwe agent, die ons wordt aanbevolen . . . we nemen hem een examen af.”
Jan Prins keek nu plotseling en ving de blik op van zijn dikke vriend, en zei droogjes:
„Zonder dat de nieuwe agent zelf weet dat het een examen IS. Knap, hè dikke?”

De dikke zei niets. En dat was het historisch moment dat Jan er getuige van was, dat Arie Roos volslagen sprakeloos zat. Hij zat het kleine Duitsertje maar aan te staren alsof hij zich maar niet kon voorstellen dat er ter wereld mensen bestonden die kans hadden gezien hem, Arie Roos, een rad voor ogen te draaien. En dat was natuurlijk, waarom Jan Prins zo schuchter had zitten kijken. Bij de dertig avonturen die hij nu, samen met Arie en Bob Evers had beleefd, was de dikke Arie er steeds in geslaagd, bijna spelenderwijs iedereen te slim af te zijn. Dikke Arie was er aan gewend geraakt gladder, slimmer en sneller te denken dan ieder ander. Het moest een kolossale opdoffer zijn voor zijn persoonlijke ijdelheid, te ontdekken dat hij ditmaal, als een overvette eekhoorn in een tredmolen, of beter nog: als een gedresseerde big in een circus, door een tevoren gereedgemaakte serie hoepels was gesprongen. Dikke Arie slikte, schraapte zijn keel en vroeg toen, een beetje schor van de schok:
„Dus die met met zijn slappe hoed in de trein. . .”
De Duitser knikte heftig en lachte hem toe:
„Jaja. Jawohl. Daar wisten wij alles van. Die werd op u afgestuurd om u bang te maken.”
„Zozo. . .” zei Arie langgerekt, met een teug de rest van zijn coke achteroverslaande. „En als de agent — ik dus in dit geval — nu eens niet bang te krijgen was?”
De Duitser lachte hem goedkeurend toe:
„Jaja! Zoveel te beter. Bange agenten kunnen we niet gebruiken. Maar we moeten ook weten of ze dom zijn of slim. Of ze dus meteen de conclusie trekken dat er een lek ergens moet zitten . . . en of ze bij aankomst op de Grethenweg dat lek dan ook melden.”
„Er tegen waarschuwen, bedoelt u?”
„Jawohl. Selbstverständlich. Vanzelfsprekend. Aan een agent die vermoedt dat er een lek is en niet waarschuwt hebben wij ook niets. . .

Arie's blik gleed opzij en ontmoette die van Jan. Ze keken elkaar enkele tellen lang zwijgend aan. Dan haalde Jan de schouders op en liet zich achterovervallen in zijn stoel.

„Dikke . . . dit is het meest absolute geniale dat ik ooit van mijn levensdagen heb gehoord. Het is het einde. Het bloedige einde.” „Dat wel,” erkende Arie, terugdenkend. „Dus die steen die door mijn slaapkamerraam werd geslingerd. . .”

„Dat was een grapje van henzelf.”
Arie keek weer naar de Duitser:
„Alleen maar om te kijken wat ik zou doen?”
„Natuurlijk. Duidelijk. Daarom gingen ze daarna ook met u praten — Fritzi en Bubi. Om er achter te komen wat u ervan dacht. Of u bang werd of niet.”
„En dat koffertje met die 60.000 Mark dan?”
De Duitser lachte:
„Dat ligt er nu toch dik bovenop. U gaat terug naar Holland. U weet dat onze organisatie er NOOIT, NOOIT politie in zal mengen als er iets mis loopt. Die 60.000 Mark waren om te kijken of u ook eerlijk was en ze werkelijk in de trein naar Hoek van Holland aan mij zou overdragen
Arie staarde hem stomverbaasd aan:
„Maar zijn jullie nou GEK geworden? Er was toch niets ter wereld dat mij belette, er met die 60.000 Mark tussenuit te wandelen. Elke nieuwe agent die jullie een examen afnemen en die onbetrouwbaar blijkt kost jullie op die manier 60.000 Mark! Dure boel wordt dat.”
De Duitser lachte fijntjes en nam een slok van zijn glas melk. „Ach nein. Dat komt niet zo duur. Dat valt mee.”
Arie begreep het niet.
„Hoezo? Waarom niet? Blijken er dan zoveel nieuwe agenten door en door betrouwbaar te zijn?”
De Duitser hief een afwerende hand op.
„Nein, nein. De meeste worden bang of blijken onbetrouwbaar. U bent een hele goede gebleken. Een van de beste. Misschien wel DE beste.”
Dat maakte Arie nieuwsgierig.
„Waarom misschien DE beste?”
„Omdat u de enige bent geweest, tot dusver, die een systeem had uitgedacht om er achter te komen of dat zogenaamde informatielek bij Digazo zat, of in het Grethenweg Hotel in Frankfort. Al onze andere agenten kwamen niet eens zover. U is een heel intelligente jongeman, als ik dat zo zeggen mag. Wij willen u graag als agent in dienst hebben. Wij zullen u heel dik betalen. Mensen als u zijn zeldzaam.”
Arie stak een dikke vinger in het boordje van zijn shirt, alsof hij zijn hals wat extra lucht wilde verschaffen. Maar Jan Prins zat natuurlijk door te piekeren over die 60.000 Mark die telkens op het spel werden gezet. Terwijl Arie nog bij zat te komen, drong hij aan:
„Waaróm komt het niet zo duur als u zelf zegt dat de meeste agenten onbetrouwbaar blijken? Als ze er met 60.000 Mark vandoor gaan bent u toch elke keer 60.000 Mark kwijt?” De Duitser nam weer een slokje melk.
„Dat maakte niet zoveel uit,” verklaarde hij mild. „Want die 60.000 Mark bestaan uit pakjes nagemaakte biljetten. Dat geld is vals.”

* * *

Dikke Arie verklaarde later, dat het zeker tien volle minuten had geduurd, vóór hij weer de oude was, zo vervuld was hij van stomme bewondering voor het eenvoudige en geniale systeem dat deze kerels hadden uitgedokterd. Hoe langer hij nadacht over wat hem de afgelopen nacht was gebeurd, hoe knapper hij het begon te vinden. Die tien minuten was hij bezig met terugdenken en alles navragen. Hij wilde nu ook precies weten hoe alles gegaan was. En hij eindigde met de vraag:
„Nog een ding: die taxi. Toen ik zo vroeg in de morgen met dat koffertje vol Marken het Grethenweg Hotel uitwandelde, toen kwam me kort daarna een taxi achterop. Was die ook van jullie?”
De Duitser keek hem glinsterend aan van achter zijn brilleglazen.
„Aber natürlich. Die chauffeur was ook iemand van ons. We moesten toch weten of u in dat soort van trucs trapte.” Arie grijnsde:
„Ik ben er niet ingetrapt. Ik heb die knaap fijn voor het Hauptbahnhof laten staan.”
De Duitser knikte met een lichte blik van bewondering. „U heeft ONS zelfs te pakken gehad. Door die zet met die 25 Mark. En door zo argeloos te doen. De chauffeur had opdracht u in de gaten te houden. Maar toen u hem zo achteloos 25 Mark onderpand gaf, was hij volledig overtuigd, dat u terug zou komen. Ons compliment. Vanaf dat moment waren we uw spoor hopeloos kwijt.”
„Hm,” bromde Arie, die nu begon te lachen. „Eigenlijk vond ik het wel een pracht van een mop. Jullie hebben me fijn te pakken gehad.”
„En u ons.”
„Heeft die zogenaamde taxichauffeur nu op zijn body gehad dat hij mij heeft laten schieten?”
„Behoorlijk,” zei de Duitser droog. „Onze mensen moeten zulke fouten niet maken. Hij zag u voor veel dommer aan dan u werkelijk was en dat risico had hij niet mogen nemen. Maar wilt u nu voor ons werken?”

Arie keek Jan aan. Jan keek Arie aan. Zij begrepen elkaar meteen.
„Kijk eens.. .” begon Jan.
„Luister eens. . .” zei Arie. „We zijn allebei paf van bewondering voor het vakwerk dat jullie leveren. En eerlijk gezegd: wij hebben in de jaren achter ons teveel avonturen beleefd en teveel afgelachen om makkelijk aan een net burgermansleven te wennen. De hoofdmoeilijkheid is. . .”
„Wat jullie moeten verdienen?”
Arie trok een gezicht:
„Ajai. Neen. Het gaat ons minder om de knikkers dan om het spel. Te eten krijg je altijd wel. De mens kan maar in één bed tegelijk slapen en maar één biefstuk tegelijk eten.”
„Alhoewel,” merkte Jan droogjes op. „Jij er wel zeven ACHTER elkaar kunt eten.”
„Rol om,” zei Arie tegen hem. „Nee — de hoofdmoeilijkheid is deze: wij hebben altijd avonturen beleefd met zijn drieën. Jan Prins, mijn Amerikaanse vriendje Bob Evers en ikzelf. Ik ben voor een hoop wilde dingen te porren... maar op mijn eentje heb ik er geen zin in.”
„Dus. . .” de Duitser keek van hem naar Jan. „Het gaat erom dat deze jongeman hier óók agent zou moeten worden van onze organisatie?”
„En Bob Evers ook.”
De Duitser keek nadenkend en nam nog een slokje melk. „Deze hier hoeft niet meer getest te worden. Dat is meteen in dezelfde moeite gebeurd.” Hij lachte scheefjes. „Er blijft dus als probleem alleen nog die . . . hoe heet hij ook weer?” „Bob Evers.”
„. . . die Bob Evers over. Waar zit die?”
„Die hebben we na ons avontuur in Honoloeloe in Pittsburgh achtergelaten.”
„En kan die weg?”
„Als wij hem een telegram sturen komt-ie aangesneld. Zijn vader zal dan wel moord en brand schreeuwen, maar dat heeft-ie al eerder gedaan. Bob voelt eigenlijk niet zoveel meer voor Amerika, ziet u. Die heeft zolang met ons de wereld rondgezwalkt dat-ie . . . “
„Ik begrijp het,” zei de Duitser rustig. „Staan jullie allebei voor honderd procent voor hem in?”
Jan en Arie legden als hadden zij het afgesproken, ieder een hand plat op tafel, met de hand naar beneden. Verder hoefden zij geen woord te zeggen.
„Eigelijk is dat heel mooi,” zei het Duitsertje langzaam. „Dat jullie op elkaar zijn ingespeeld, bedoel ik. Als drietal. Want we komen agenten tekort en we hebben een heel ongewoon, misschien ook gevaarlijk akkefietje op te knappen gekregen op de Afrikaanse Oostkust ergens in de buurt van Somaliland. Iets met schepen en Arabische zeerovers en weet ik wat al niet.” Jan en Arie grijnsden elkaar aan.
„Min of meer onze specialiteit, niet?”
„Op schepen met muiters en zo hebben wij het vak geleerd,” verklaarde Jan. Arie vroeg:
„Digazo vertelde ons dat we elk dat soort karweitje konden weigeren als het ons niet aanstond. Is dat zo?”
„Wel zeker. Maar wil je horen wat het is?”
„Altijd, natuurlijk.”
De Duitser keek op zijn horloge.
„Van mij krijg je het niet te horen. Ik ben alleen maar de chef van het proefstation Frankfort. En ik moet nu terug. Ik zal je wat zeggen. Ga met de eerstvolgende trein door naar Holland. Waar ga je naar toe?”
Jan en Arie pleegden eventjes overleg.
„Amsterdam,” zeiden ze dan.
De Duitser knikte kort, dronk zijn glas melk leeg en begon om een kelner te wenken, omdat hij wilde betalen.
„Jullie kennen toch zeker het American Hotel daar?”
„Op het Leidseplein? Natuurlijk.”
„Schön. Wees daar overmorgen om elf uur in de ochtend. Precies om elf uur. Luister goed naar het omroepen van telefoonboodschappen. Als je hoort afroepen: „Telefoon voor Arie Roos,” laat aan een van jullie naar de telefooncel gaan. Dan hoor je telefonisch de plaats waar je onze opdrachtgever zult ontmoeten.”
„Is dat dan ver uit de buurt?”
De Duitser trok even de wenkbrauwen op.
„Ver? Welnee. Dat is ook ergens in Amsterdam. Begrepen?” „Volkomen duidelijk.”
De kelner kwam aansnellen. De Duitser legde wat geld neer, wuifde eventjes, ten teken dat hij het wisselgeld niet hoefde te hebben en zei zijdelings tegen Arie:

„Ik zou wel graag die papierrol mee hebben uit dat koffertje van je. Al is het ook niet echt . . . het kan weer te pas komen en het is zo'n moeite om het telkens nieuw te maken. Bovendien zou je er zelf last mee kunnen krijgen als het ging rondslingeren.” Jan Prins schoot in de lach en dikke Arie kwam overeind en ging op weg om het koffertje met de valse 60.000 Marken op te halen uit het depôt bagage waar hij het een uur geleden zo secuur in bewaring had gegeven. Hij had nog steeds een tikje een licht gevoel boven in het hoofd. Maar van de andere kant kon hij ook een zacht gegrinnik niet onderdrukken. Toen hij met het koffertje terugkwam, grinnikte hij nog steeds en het Duitsertje keek hem onderzoekend aan van achter zijn brilleglazen.

„Wat valt er te lachen?”
Arie zette het koffertje naast zich op de bank, maar zó dat zijn machtig lichaam de inhoud ervan tegen nieuwsgierige blikken beschermde toen hij het open maakte. De Duitser gaf hem zijn actetas en Arie legde een voor een de pakjes vals bankpapier in de tas.
„Ach,” zei hij. „Ik lachte eigenlijk om twee verschillende dingen. Ten eerste omdat ik voor het eerst van mijn leven tegen mensen ben opgetuind die nèt eventjes slimmer zijn geweest dan ik. . .”
Zijn vriend Jan liet een grommend geluid horen.
„Het werd hoog tijd, ook. Nu word je misschien wat minder verwaand.”
Arie had de pakjes bankpapier vanuit de koffertjes overgeheveld in de actetas, deed het ding dicht en gaf het over de tafel heen aan de Duitser.
„Danke,” zei die beleefd, en vroeg dan: „En wat was de tweede reden waarom je zo'n pret had?”
Arie klapte het koffertje dicht, zette de ellebogen op tafel en kneep met de vingers van beide handen in zijn sappige oorlellen — een gebaar dat hij af en toe maakte als hij zware binnenpret had.

„Al mijn instincten en voorgevoelens,” verklaarde hij, met tintelende blauwe ogen, „vertellen me dat dit het begin gaat vormen van een heel nieuwe avonturentoer — kleuriger en fantastischer dan alles wat we met zijn drieën tot dusver hebben beleefd.”

Jan keek een tikkeltje ongelovig:
„Wat? Kleurrijker dan onze Avonturen in de Stille Zuidzee? Nog fantastischer dan onze Pyjamarel in Panama?”
„Je zult het zien en beleven!” verzekerde Arie hem.
En dat dikke Arie het wel degelijk goed zag, bleek overduidelijk uit het eerstvolgende avontuur, van het beroemde drietal, beschreven in

CNAL-EFFECTEN IN CASABLANCA

van dezelfde schrijver:
Willy van der Heide.