DE MAN IN HET LICHTGRIJZE PAK

Bob Evers lag, geheel gekleed, boven op zijn hotelbed en bestudeerde een opengeslagen plattegrond van de stad Parijs. Hij had alleen zijn schoenen uitgeschopt en nu begon hij zijn tenen, in de lichtblauwe, nylon sokken, ongeduldig heen en weer te wriemelen. Dan zei hij, korzelig:
„Dit is nu allemaal wel heel leuk en aardig, maar ik ben geen toerist, voor de drommel. Ik heb geen ZIN om het Louvre te gaan bekijken, of me te vergapen aan de Arc de Triomphe. Er moet nou eens wat gebeuren.”
Jan Prins zat, keurig gekleed, met zijn haren onberispelijk gekamd en de kaken vers geschoren, aan het kleine, vierkante hoteltafeltje met vóór zich een stapeltje hotelrekeningen en twee bergjes geld. Het ene bestond uit bankbiljetten en het andere uit koper-, nikkel- en zilvergeld. Een pracht van een collectie, want er zaten Engelse, Franse, Belgische, Duitse en Hollandse munten in van de meeste uiteenlopende waarden. Hij had al die verschillende bedragen aan geld zitten herleiden tot Hollandse guldens en een pak velletjes hotelpapier volgekregen met cijfers. Hij hield nu op met rekenen en antwoordde, peinzend:
„Tja . . . ze hebben ons de laatste veertien dagen wèl van hot naar haar door Europa rondgestuurd . . . De bedoeling van die lol is me ook niet duidelijk.” — Hij begon zevenhonderd vier en zestig gulden en veertig cent door drie te delen, hield weer op en voegde eraan toe: „Van de andere kant mogen ze mij desnoods van haar terugsturen naar hot, zolang ze tenminste mijn reis- en verblijfkosten blijven betalen. En dáár zijn ze vlot genoeg in.” — Hij gebaarde naar de stapeltjes bankpapier en munten voor zich en zei nog: „Voorlopig hebben we nog genoeg in kas om het een paar dagen uit te zingen.”
De derde figuur in de hotelkamer gaf geen commentaar. Dat had ook bezwaarlijk gekund, want deze derde figuur was eigenlijk maar voor de helft aanwezig. De bovenste helft hing halverwege buiten het omhoog geschoven raam, met alleen een gigantisch achterwerk en twee massale benen van binnen zichtbaar. Het Parijse straatrumoer dat van beneden kwam opwervelen, maakte het voor hem onmogelijk om ook maar één lettergreep op te vangen van wat er in de kamer achter hem werd besproken. En dat niet alleen: zijn kolossale achterwerk sloot de rechthoekige opening van het omhoog geschoven venster zowat volmaakt af en zelfs een luide schreeuw zou moeite hebben gehad, zich door de opengebleven spleetjes langs die spekmassa naar buiten te wringen. Maar voorlopig was men daarbinnen nog niet aan schreeuwen toe, hoewel Bob Evers merkbaar nijdiger werd. Hij vouwde een plattegrond van Parijs op en gooide het ding naast de telefoon op het kleine bedtafeltje, waarop ook het nachtlampje stond.
„Ik vraag me af of die kerels eigenlijk wel weten wat ze willen? Hoelang zitten we nu al in DIT hotel?”
Jan Prins wist dat natuurlijk precies. Alles wat te maken had met cijfers, getallen, afstanden en geldsbedragen wist hij altijd op een prik.
„Vijf dagen, zes nachten en vier-en-een-half uur,” antwoordde hij prompt.”
„Mooi zo. Vijf dagen en zes nachten. En zonder dat die telefoon één keer gebeld heeft. . .”
„Neenee. Die hééft een keer gebeld. Maar dat was een vergissing van de centrale-juffrouw.”
„Jonge, jonge,” zei Bob schamper. „Wat een rust. Wat een vrede. En dan te denken dat er duizenden mensen zijn, die hiervan dromen! Om fijn in een hotel in Parijs te kunnen wonen zonder trammelant aan het hoofd. Ik WIL trammelant, voor de drommel! Dat is alles wat ik vraag. Geen privé-badkamers en al die pret. Alleen maar wat droog brood en wat herrie.” „Kom, kom,” zei Jan Prins. „Maak je niet zo druk. We hebben onze onkosten voor een paar weken vooruit betaald gekregen, dus...”
Bob schopte woedend met zijn sokkevoeten in de lucht: „Ach! Rol om met je onkosten. Vooruit betaald of niet — het begint MIJ knapjes te vervelen. Ik ben geen rentenier, jandoekie nog an toe! Misschien vindt iemand van drieënzestig het heerlijk om in een hotelkamer op bed te liggen met zijn kunstgebit in een glaasje mineraalwater, plus drie maaltijden per dag precies op de vastgestelde tijden, maar mij is dat soort van bestaan een tikkeltje te vreedzaam. Wat is eigenlijk de bedoeling van die kerels die ons gehuurd hebben?”
„We moeten een klusje voor ze gaan opknappen,” zei Jan kalm. Bob Evers kwam korzelig overeind, ging op de rand van het bed zitten, haalde een glimmende koperen pistoolpatroon uit een broekzak, gooide het ding de lucht in en ving het weer op. „Laten ze dan voor de draad komen met hun klusje. Dit soort leven bezorgt me hartvervetting. Nog een paar van deze dagen en ik ben zo vadsig geworden dat ik me kreunend voortsleep door het leven.”
Jan Prins legde de handen achter in de nek en leunde achterover met stoel en al:
„Och — die vadsigheid is gauw genoeg verdwenen, als er eenmaal werk aan de winkel komt. Dacht je nou werkelijk dat iemand ter wereld zo mallotig is om aan drie knapen als wij duizenden guldens ter beschikking te stellen, alleen maar om ons in hotels in Amsterdam, Brussel en Parijs slofje-onder te laten spelen? Vroeger of later zullen we er echt iets voor moeten doen . . .”
„Slofje-onder?” vroeg Bob, verbaasd opkijkend. „Wat is dit slofje-eronder?”
„Een oud-Hollands gezelschapsspel voor brave middenstanders,” vertelde Jan. „Men kan van jou, als geboren Amerikaan, natuurlijk niet verlangen dat je dat weet. Misschien snap je beter wat ik bedoel als ik je onder het Amerikaanse oog duw dat die kerels ons beslist niet hebben gehuurd om met Dinky Toys te gaan zitten spelen.”
„Dinky Toys!” riep Bob, de ene hand op een knie meppend. „Dàt is het! Als er vandaag weer totaal niets gebeurt, pak ik een paar duizend francs uit de kas en koop een complete collectie Dinky Super Toys. Ik heb altijd zin gehad, eens een keer een winkel binnen te stappen en me met één klap een volledige collectie aan te schaffen.” Hij voegde er nadenkend aan toe: „Hoewel het wel een aardig vrachtje zal zijn om te vervoeren. Dàt wel.”
Jan Prins schrok zo ontzettend, dat hij bijna met stoel en al ruggelings achterover duikelde. Eén enkel ogenblik hing hij op de beide achterpoten te balanceren, wild met beide handen in de lucht graaiend. Dan sloeg de balans aan de goede kant door en bensde de stoel met de voorpoten terug op de vloer.
„Als je het maar uit je gekke hoofd laat! Wat moeten wij met koffers vol automodellen en hijskraanwagens? En àls je het doet, dan betaal je dat soort stunts maar van je eigen geld, en niet uit de oorlogskas.”
„Oorlogskas!” riep Bob getergd, met een gebaar of hij Jan de pistoolpatroon naar het hoofd wilde gooien. „Oorlogskas noemt hij dat. Avonturenkas. Hahaha! . . . Hoe durf je dat soort woorden nog te gebruiken? Ik voel me langzamerhand als iemand die per abuis veel te vroeg AOW-uitkering heeft gekregen. Als het nog langer zo doorgaat, hou ik er mee op. Ik neem ontslag en ga weer mijn eigen avonturen zoeken. Dat systeem heeft nog nooit gefaald.”
Jan Prins was de financiële schrik nu te boven gekomen. „Jongetje Evers,” vermaande hij. „Oefen nog wat geduld. Misschien is het moment van handelen nader dan je denkt. En. . .” De telefoon op het tafeltje naast het bed rinkelde schril. Beide jongens staarden er ongelovig naar. De telefoon rinkelde voor de tweede keer.
„Hoor jij wat IK hoor, Jan? Of is het een hallucinatie?” „Vergeet je Dinky Toys maar, en pak hem op.”
Bob liet zich zijwaarts op bed vallen, strekte een arm uit en greep de hoorn. Hij zei in het Engels: „Room 272 here . . .” De stem van de Franse telefoniste antwoordde in het Engels: „I have an urgent call for you. From Frankfort.”
Jan kwam aangesneld:
„Wat is het? Iets bijzonders?”
„We worden dringend opgebeld door Frankfort.”
„Dan is het prijs. Prijs in Parijs. Spreken ze Engels of Duits?”
„Stil . . . hier komt de verbinding.”
De stem sprak Duits. Droog en afgepast. Bob, de Amerikaan, verstond zowat geen enkel woord Duits behalve „Bitte” en „Los!” en nog wat van dergelijke gangbare kreten. Hij gaf dus haastig de hoorn aan Jan. Die zei:
„Zimmer 272 hier.”
De afgemeten stem zei enkele woorden. Bob zat gespannen toe te kijken.
„Jawohl!” zei Jan en knikte.
Weer enkele afgemeten zinnen. Jan keek op zijn polshorloge: „Das geht, ja. Jawohl.”
Nog een paar laatste woorden . . . een duidelijk hoorbare klik en de verbinding was verbroken. Jan legde de hoorn neer. Beide jongens keken elkaar aan.
„En?”
„Het is zover, jongen. Dat was een spoedbericht dat de code is veranderd. De man die ons onze opdracht komt brengen kan elk ogenblik hier zijn. Hij zal vragen of wij de drie toeristen zijn, die een reisje door Schotland willen maken. En dan zeggen wij . . .”
„. . . . alleen als hij kan garanderen dat er wat te schieten valt?” „Nee, dat zeggen we niet. We zeggen: „We hadden liever naar Frankfort gewild”.”
Bob ging staan en rekte zich uit.
„Elegant. We kunnen dus wel aannemen dat we nòch in Schotland, nòch in Frankfort terecht zullen komen.”
Jan knikte: „Dat lijkt me wel het enige dat vast staat.” Bob was bezig, in snel tempo zijn beweerde vadsigheid te verliezen. Hij veerde op de tenen op en neer, keerde zich een kwartslag om, bestudeerde het enorme achterwerk van de dikke figuur, die nog steeds klemvast zat in het open raam, hief dan een hand op en gaf een enorme klets op de spekmassa. Die massa trilde even, sidderde wat na, maar reageerde verder niet. Beide jongens stonden het monsterlijke zitvlak peinzend gade te slaan.
„Denk je dat hij het gevoeld heeft?”
„Je weet nooit. Je zou menen dat een olifant een keisteentje niet zou voelen, maar dat merken die beesten drommels goed.” „Zal ik er een schop tegen geven?”
Doch dat bleek niet nodig. Terwijl de beide vrienden het achterwerk van hun dikke strijdmakker nog stonden te bestuderen, kwam er beweging in de bolle massa gespannen textiel. De omvangrijke bips kwam in achterwaartse beweging en even later verscheen het tonronde bovenlichaam van de figuur Roos in de raamomlijsting. Het hoofd informeerde, over één schouder heen:
„Wat mot je?”
„Voelde jij dat dan?”
„Voelde ik wàt?”
„Die klets op je bips.”
De figuur Roos trok zich geheel uit de raamopening terug, richtte zich op en twee helblauwe ogen keken geringschattend neer op de beide lichtgewichten.
„Niet alleen dat — ik voelde zelfs, wie die klets gaf.”
„Dàt bestaat niet.”
Arie bleek te beschikken over een voorraad gezouten pinda's, waarvan hij een deel in een open hand hield. Hij sperde zijn mond open, klapte de inhoud van een handpalm naar binnen en verklaarde:
„Zeker weet ik dat. Het was Bob.”
Bob en Jan keken elkaar aan en braken in een smalend gelach uit.
„Nou zit je er toch naast, dikke.”
Arie schudde het kauwende hoofd.
„O, nee. Wie er ook naast zit — niet Arie.”
„Jawel. Deze keer wel. Het was Jan.”
„Bestaat niet,” zei Arie rustig. „Probeer me niet te besjoemelen, want dat lukt je niet. Het was Bob.”
Hij zei het met zulk een kalme, overtuigende zekerheid, dat zijn beste vrienden hem onthutst aanstaarden. Het was hen sinds lang bekend, dat hun belachelijk dikke en schijnbaar zotte, sproetige en roodharige vriend beschikte over een brein dat meer opmerkte, scherper opmerkte en maar al te vaak ook veel sneller werkte dan het hunne. Nog steeds waren zij op zoek naar het geheim van dat Roos-brein. En elke keer opnieuw probeerden zij de dikhuid te leep af te zijn.
„Deze keer vergis je je toch,” hield Jan zwakjes vol.
Dikke Arie keek hem bestraffend aan, hees zijn broek wat op en arrangeerde de gevlochten broeksriem precies op de equator die het Noordelijk halfrond van zijn buik scheidde van de onderhelft. Tevens begon hij het hoofd te schudden.
„Mag jij jokken, jongetje Prins?”
„Mag jij proberen, ons af te bluffen, jongetje Roos?”
Arie zuchtte diep, liep naar de wastafel en schonk zich een glas water in:
„Leren jullie het nou nooit? Het was BOB die me die klets gaf.” Bob en Jan keken elkaar weer aan. Bob haalde de schouders op. „Laat maar, Jan. Hij wéét het.”
Jan stak woedend beide vuisten de lucht in.
„Goed. Best. Maar hóé? Hoe weet jij het? Hij heeft beslist niet omgekeken.”
Arie dronk een paar slokjes water en liet het glas zakken. „Uilen!” zei hij. „Fantasieloze sufkoppen. De klap kwam schuins aan de buitenkant van mijn rechterham terecht. Ieder normaal mens die een harde klap geeft, doet het met de rechterhand. Bob stond vlak achter me en Jan rechts naast hem en dus ook rechts van mij . . . Ik wil niet zeggen dat Jan die klap niet had kùnnen geven, maar dan had hij zich toch eerst als een soort slangenmens in bochten moeten wringen.”
Korte stilte. Buiten begon een stel Parijse auto's luid en protesterend te toeteren. Een paar woedende Franse kreten dreven door het open raam naar binnen. Maar Jan was een koppige. Die gaf niet gauw op.
„En wie zegt jou, dikke, dat we intussen niet van plaats veranderd zijn?”
Arie schokschouderde
„Waarom zou je dat hebben gedaan? jullie stonden veel te trots en triomfantelijk te wachten tot ik me om had gedraaid.” De verkeersopstopping, op straat, was blijkbaar even plotseling losgeschoten als vastgeraakt, want het getoeter ebde ineens weg en geronk van optrekkende auto's kwam ervoor in de plaats. Een zwak windje woei de geur van heet asfalt en uitlaatdamp naar binnen. En meteen begon de telefoon te bellen.
„Welwel,” zei Arie, met een opgetrokken wenkbrauw, „komt er eindelijk leven in deze dulle brouwerij?”
Jan zei in de hoorn, in het Engels:
„Room 272 speaking.”
Hij hoorde de preciese, correcte stem van de portier, engels sprekend met frans accent:
„Er is een heer hier beneden voor u. Van een reisbureau.” „Prachtig. Laat u hem naar boven komen.”
Jan legde de hoorn neer en mepte een vuist in de handpalm van de andere hand.
„Ik geloof dat het zover is, jongens!”
Bob greep snel de elleboog van Arie en vertelde de dikkerd wat er was gebeurd. Arie wreef met een vinger langs zijn neus. „Een reisbureau,” herhaalde de dikkerd, nadenkend. „Handig bedacht. Daar kun je alle kanten mee uit.”
„In verschillende betekenissen,” knikte Jan en keek naar Bob's voeten. „Trek je schoenen aan, kluns. Men ontvangt zijn opdrachtgevers niet op sokkevoeten.”
„Hij mocht ons eens aanzien voor helden op sokken,” mompelde Arie en terwijl Bob zijn veters nog zat te strikken, werd er op de deur geklopt.
* * *

Tja — wie of wat verwacht je te zien binnenkomen in een dergelijk geval? Een soort van filmfiguur met een regenjas aan en een slappe hoed op? Een gluurder met blauwe bril en aangeplakte valse baard? Een sinister uitziend individu met een litteken over een wang en een werpmes in een schede? . . .

De man die nu binnen kwam stappen, had zó kunnen zijn weggelopen uit een baan als verkoper in een keurig herenmodemagazijn of . . . van achter de balie van een eerste klasse reisbureau! Hij was misschien 28 of 30 jaar oud, droeg een keurig, lichtgrijs costuum met een lichtblauwe das vol witte spikkeltjes en wit-met-bruine schoenen. Onder de arm had hij een van die bruinleren actemappen die rondom met een ritssluiting worden dichtgezipt. Hij keerde zich om, sloot kalmpjes de deur achter zich, wendde zich opnieuw tot het afwachtende drietal en keek elk van hen op de beurt enkele tellen lang aan. Dan vroeg hij, in zorgvuldig uitgesproken Engels:
„Bent u de drie toeristen die een reisje naar Schotland wilden ondernemen?”
„Nou eh. . .” antwoordde Jan. „Eigenlijk hadden we liever naar Frankfort gewild.”
De man in het grijze pak knikte eventjes, glimlachte, haalde de leren map onder zijn arm vandaan en gooide haar losjes op het bed.
„Jajaja,” zei hij, stak een hand in de zak en trok een lang, smal blikken doosje te voorschijn. De drie vrienden hielden de adem in, maar lieten die teleurgesteld weer los toen er alleen maar een heel lange, dunne sigaar te voorschijn werd gehaald. De bezoeker stak de sigaar tussen de lippen, stopte het doosje weer weg, wandelde naar het openstaande raam, bleef daar even naar buiten staan kijken, liep dan terug de kamer door en ging zitten op de stoel waarvan Jan kort tevoren was opgestaan om de telefoon van Bob over te nemen. De hoopjes geld en de hotelrekeningen lagen nog op tafel, maar hun bezoeker scheen die niet eens op te merken, leunde scheef naar rechts en tastte in een linker broekzak. Dat leverde niets op. Hij leunde naar links en zocht in zijn rechter broekzak. Daar vond hij een aansteker, bracht het vlammetje ervan bij het uiteinde van de dunne sigaar en blies in een dun straaltje de eerste rook uit. „Jaja,” herhaalde hij. „Jullie hadden liever naar Frankfort gewild. Maar jullie gáán niet naar Frankfort. Ook niet naar Schotland. Jullie gaan naar Marokko. Vanavond nog.” Hij keek hen om beurten aan. Niemand zei iets. Arie haalde een nieuwe handvol gezouten pinda's uit een krakend papieren zakje in een van zijn enorme broekzakken en kiepte ze in zijn mond.
„. . . Er zijn drie plaatsen voor jullie gereserveerd in het vliegtuig dat vanavond vertrekt naar Casablanca. Als de opdracht die ik nu kom brengen, jullie niet bevalt, moet je het meteen zeggen, dan kunnen we die drie reserveringen nog laten vervallen. Duidelijk?”
Jan en Bob waren naast elkaar op de rand van het bed gaan zitten. Arie drentelde naar de wastafel en vulde een glas. „Duidelijk genoeg,” verklaarde Jan. „Er is ons destijds inderdaad gezegd, dat we bij elke aparte opdracht de vrijheid hadden, die aan te nemen of te weigeren.”
„Precies. Maar als je zulk een opdracht eenmaal hebt aangenomen, dan heb je haar ook uit te voeren. Je kunt niet halverwege van mening gaan veranderen, het bijltje erbij neer gooien en er tussenuit stappen. Is dat goed begrepen?”
„Allicht,” zei Jan, en Bob en Arie knikten instemmend. Dikke Arie wandelde met het gevulde glas naar het open raam en ging met één ham op de vensterbank zitten, zodat hij half hing en half met een been op de vloer stond. De man in het lichtgrijze pak deed een trekje aan zijn sigaar, boog het hoofd wat achterover en blies een straaltje rook schuins omhoog naar de lamp. Toen hij alle rook had uitgeblazen deed hij zijn mond open om weer te gaan spreken, maar Jan Prins was hem voor: „Eén ding moet ons toch wel van het hart: Nu moeten we opeens, op stel en sprong, het vliegtuig naar Casablanca nemen. Maar intussen hebben we al vijf dagen in dit hotel met onze duimen zitten draaien en dáárvoor moesten we vier dagen in Brussel rondlummelen en. . .”
De man met de sigaar maakte een kort gebaar:
„Daar was niets aan te doen. Onze wijze van werken is meestal heus niet zo slordig. Jullie zijn alle drie nog jong. Eigenlijk nog veel te jong om belast te worden met het soort van werk dat we jullie op gaan dragen. Je zou geen schijn van kans hebben gehad, te worden opgenomen in een organisatie als de onze, als jullie niet een jarenlange ervaring hadden opgedaan — geheel op jullie eigen houtje — in allerlei soort van internationale avonturen. Maar juist doordat je nog zo jong bent, zijn jullie ongeduldig. Je snapt toch zeker ook wel, dat we een stel van drie knapen niet voor elk soort van werk kunnen gebruiken? Er moest dus worden gewacht tot er een akkefietje opdook, dat voor jullie geschikt was. Duidelijk?”
Zij bromden alle drie instemmend.
„Bovendien heb je toch wel ervaring genoeg opgedaan om te weten dat in dit soort van werk zelden iets volgens het opgemaakte plan verloopt.”
Bob schoot in de lach:
„Dat wel, ja. Dat weten we maar al te goed.”
„Nou, dan. Het oorspronkelijke plan was, om jullie te belasten met een opdracht in Zanzibar. Aan de Oostkust van Afrika, dus. Maar die operatie werd overbodig. Er werd een streep door het plan gehaald nog vóór jullie bericht ervan kregen, want het gebouw waar het over ging, brandde tien dagen geleden tot de grond toe af.”
„Ajai,” zei Jan. „Had er iemand in bed liggen roken, of zo?” De man in het lichtgrijze pak lachte flauwtjes.
„Ik denk niet dat dàt nou juist de oorzaak was. Want het was het grootste pakhuis aan de haven. En meestal verleent men geen logies in havenopslagloodsen. Maar het was wel een indrukwekkend vuurwerk. In die loods lagen een stel kisten opgeslagen die zogenaamd waren gevuld met onderdelen voor landbouwtractoren, maar toen het geval eenmaal goed en wel in de fik stond, waren de knallen tot ver in zee te horen en de ontploffende munitie regende als een soort van vurige komeetstaart over half Zanzibar heen. Toen het lawaai achter de rug was, vond de brandweer een kuil inplaats van een loods. In het ganse havenkwartier was geen ruit meer heel. Het had daarna heel weinig zin meer, er nog iemand heen te sturen. Dus jullie hingen, als het ware, een paar dagen in de lucht, tot er een nieuw akkefietje opdoemde waarvoor jullie het geschikte ploegje waren. Dat akkefietje wacht, sinds gisteren, in Casablanca.” — Hij deed een trekje aan zijn sigaar en voegde eraan toe: „Het kan een heel interessant akkefietje blijken te zijn. En een tikkeltje gevaarlijk ook, misschien. Als dat een bezwaar is, zeg het dan nu maar meteen.”
Niemand zei wat. Beneden, op straat, ontstond een nieuwe verkeersopstopping met geschreeuw en getoeter. Zo te horen bedreigden enkele chauffeurs elkaar met zwaar lichamelijk letsel. „Kijk,” zei de man met de sigaar, zijn ellebogen op het tafeltje plantend. „Een van onze agenten . . . een man die wij naar Casablanca stuurden, is daar verdwenen.”
„En wij moeten hem opsporen?”
„Als eh . . . als dat nog kan. De man kan gevangen zitten. Hij kan vermoord zijn. Maar dat er iets met hem gebeurd is, staat vast, want sinds eergisteren heeft zijn zender op de vastgestelde tijden zijn contrôle-signaal niet laten horen.”
„Ach . . . hij had een zender bij zich?”
„Al onze alleen werkende agenten hebben zenders bij zich. Hellsnelzenders die in een fractie van een seconde hun complete boodschap de lucht in slingeren. En elke agent heeft vaste tijden waarop hij een kort signaal moet zenden op een voor hem vastgestelde golflengte. Antwoordt hij niet, dan weten we dat er iets met hem gebeurd is.”
„Maar. . .” — het was Jan die zat te piekeren — „als de man nu eens ergens wordt vastgehouden? Of elders zo druk bezig is dat hij zijn zender niet kan bereiken?”
Hun bezoeker lachte:
„Elke Hell-snelzender heeft een ingebouwd uurwerkje. Als de agent niet in staat is, de eerstvervallende oproep zelf te doen, neemt het uurwerk zijn taak over, maar dat kunnen wij dan aan het soort signaal horen. We weten dan, dat de man zèlf niet heeft gezonden, maar dat zijn zender veilig is.”
„En als hij daarna NOG niet boven water komt?”
„Dan gaat er nog éénmaal een signaal de lucht in en ook daaraan kunnen wij horen dat de agent zelf er niet bij betrokken was. Daarna zwijgt de zender.”
Jan Prins zat peinzend aan een oorlel te trekken:
„Maarre. . . “
De man in het lichtgrijze pak trok heel kalmpjes aan zijn sigaar en scheen volkomen bereid een eventuele vraag te beantwoorden. Zonder twijfel was dit een deel van hun systeem. De agenten hadden het recht vragen te stellen. Per slot van rekening hadden zij ook op korte termijn te beslissen of zij een opdracht wensten te aanvaarden, ja of nee.
„Wat is het nut van dat systeem?” wilde Jan weten. „Als de zender geen enkel bericht doorgeeft, weet u op het Hoofdkwartier toch óók wel dat de agent niet bij zijn toestel heeft kunnen komen?”
De jonge man lachte flauwtjes door de lichtblauwe rook van zijn sigaar:
„Dat is natuurlijk zo. Maar dit systeem heeft toch een bijzonder groot voordeel: als wij totaal niets horen, weten wij absoluut niet wat er gebeurd is. Als de zender tweemaal een signaal uitzendt door middel van het ingebouwde uurwerk, weten wij dat de zender zelf nog intact is en dat dáár niet aan is geknoeid.” „Ach ja. Natuurlijk. En bij uw agent in Casablanca.. .” „. . . gaf zijn snelzender het eerste automatisch signaal op de bepaalde tijd, maar het tweede en laatste kwam niet meer door.”
„Dus dat betekent. . .”
Dat tussen het eerste automatische signaal en het tijdstip, waar op het tweede moest komen, iemand de zender te pakken heeft gekregen of vernield heeft.”
De drie vrienden zaten daar even over na te denken.
„Juist,” knikte Bob dan. „Maar . . . als die zender automatisch werkt, en iemand vindt het ding, maar laat het staan zonder het aan te raken, dan gaat het tweede signaal toch zeker op de normale tijd de lucht in? Nietwaar?”
„Natuurlijk,” knikte de man met de dunne sigaar. „Als inder-daad niemand het heeft aangeraakt. Maar het signaal is niet vol-automatisch voor niets! Zodra de automaat wordt ingeschakeld — als de agent dus weggaat en niet zeker weet of hij op tijd terug zal zijn — is meteen de rest van het toestel buiten werking gesteld. Bovendien is er dan een kwikcontact ingeschakeld. Dus iemand die het ding vindt, en eraan gaat draaien en knoeien, bereikt niets. Juist als bij een radiotoestel dat op grammofoonweergave staat geschakeld. Je kunt dan wel aan de middengolf- of FM-knoppen draaien, maar je ontvangt niets. Bovendien . . . en dat is een van de leuke foefjes — wordt er dan tòch aan ons toestel gemorreld, dan slaat ook de automaat af. En dat gebeurt ook, als iemand zou proberen, het toestel te verplaatsen of vervoeren.”
„Door dat kwikcontact natuurlijk?” Dat vroeg Jan.
„Precies.”
Arie informeerde, ongeduldig: „Wat IS een kwik-contact?” De man met de sigaar nam het dunne ding uit de mond, legde twee vingers in het midden er van en wipte de dunne rookrol heen en weer.
„Een kwikcontact beweegt precies als deze sigaar nu. Het is een dun glazen buisje, aan beide zijden dicht en met aan elk uiteinde een contactdraadje in het glas gesmolten. Het buisje hangt precies in evenwicht op een asje en erin bevindt zich een druppel kwikzilver. . .”
„Aha! En kwikzilver is stroomgeleidend...”
„Zodra nu iemand dat zendapparaat oppakt, verstoort hij het evenwicht van het buisje. Het kwikzilver rolt over de bodem van het buisje heen en weer, maakt contact tussen beide draadeindjes en de automaat slaat uit. En zoiets dergelijks is er zeer vermoedelijk met het toestel van onze man in Casablanca ook gebeurd, want het eerste signaal kwam in goede orde door, maar het tweede niet. Er is dus een goede kans, dat er iemand die niet wist hoe het werkte, met zijn vingers aan heeft gezeten.” „Hm!” bromde Jan. „Hoe werkt zo'n ding? Op batterijen? Op het lichtnet?”
„Kan allebei. Werkt op een auto-accu, op een stel zakbatterijen en ook op wisselstroomlichtnet.”
„Goed. Stel nu eens dat het op het lichtnet staat aangesloten en de agent is er niet en de stroom valt uit. Dan komt het signaal óók niet door, nietwaar?”
„Ja, luister eens even. Natuurlijk kan zoiets. Maar het zou wel een heel barre toevalligheid zijn, dat er a) iets met de agent gebeurt en dat b) juist al die tijd het lichtnet uitgeschakeld blijft. En ook al zou in normale omstandigheden de stroom even uitvallen, dan is de agent er zelf bij, om snel een boodschap te sturen wat de reden was van die storing. Begrijp je? Het in werking treden van de uurwerk-automaat is niet meer dan een waarschuwing voor ons. Komt de agent zelf daarna weer boven water, dan rapporteert hij ogenblikkelijk dat alles weer in orde is. Is dat duidelijk?”
„Volkomen duidelijk.”
„Dan gaan we verder. Onze man in Casablanca was niet zomaar een gewone agent. Hij was daarheen gezonden met een speciale opdracht. Hij was een koerier die door een motortorpedoboot in de nacht ten zuiden van Casablanca aan land werd gezet met een snelzender, met een enveloppe met heel belangrijke papieren voor enkele van onze mensen in het binnenland plus nog een klein leren koffertje, bevattende een honderdduizend dollars waarde in bankbiljetten van verschillende nationaliteiten. Er zat Frans geld, Amerikaans geld en een grote hap aan Duitse Marken in dat koffertje. Dat is met opzet zo gebeurd, omdat Marokko — evenals Tunis en Algerije — gewoonweg gonst van de spionnen. We hadden dat geld wel van een bank hier in Europa kunnen laten overmaken naar een bank in Rabat of Casablanca, maar elke bank daar heeft spionnen onder het personeel. Als een dergelijk groot bedrag zomaar ineens op de rekening van een bank daar wordt overgemaakt vraagt iedereen zich af, waar het voor moet dienen en vooral...”
„Op wiens naam het komt te staan of wie het komt ophalen,” vulde Arie aan.
„Allicht. Dus wij gaven er de voorkeur aan, om het stiekem in de nacht aan wal te laten brengen. Maar er schijnt iets te zijn misgelopen. Nu is jullie opdracht kort en goed: ga naar Casablanca en vis uit wat er met onze man is gebeurd. En met die honderdduizend dollars, natuurlijk. Wij zijn geen arme organisatie, maar een dergelijk bedrag is toch belangrijk genoeg om eens even na te gaan waar het gebleven is.”
„Dat wel, ja,” zei Bob, zachtjes voor zich heen fluitend. „Zowat een derde millioen gulden,” rekende Jan, peinzend. „Hoepla. Weg!”
Arie informeerde, vanaf zijn zitplaats in het open raam: „Wat hebben we voor aanknopingspunten? Wat was de laatste eigen boodschap van de agent?”
De man met het lichtgrijze pak stond op, hield het brandende einde van zijn sigaar onder de kraan zodat het vuur sissend uitdoofde, en gooide het doorweekte restant in de prullemand naast de tafel.
„Ik rook te veel,” knorde hij, en ging met één been op een hoek van het vierkante tafeltje zitten, op die manier een pakje bankpapier plettend.
„Onze agent daar — de man waar ik het over heb dus — was een man van ongeveer drie-en-veertig jaar, met witblond haar en de merkwaardige naam Cnall.”
„Wat? Hoe?”
„Cnall. Bernhard Cnall. Van geboorte een Zwitser, maar zijn moeder was een Deense. Zijn vader is gestorven toen Bernhard nog vrij jong was en daarna is die min of meer aan het zwerven gegaan. Hij heeft jarenlang op schepen gevaren, is chauffeurlijfwacht geweest van een excentrieke Griekse miljonair en daarna een jaar of wat bezig geweest met een eigen detectivebureau, waar hij bijna al zijn spaargeld aan kwijtraakte omdat hij geen klanten kreeg. Toen stak hij, samen met een andere vent, de rest van zijn spaargeld in een Judoschool, maar na zes maanden kregen ze ruzie en...”
Arie barstte in luid gelach uit:
„Dat had ik wel eens willen zien! Ruzie tussen twee judoleraren! Hoe losten ze dat op?”
„Nou,” zei hun opdrachtgever droogjes, „de juiste gang van zaken is me niet bekend, maar het schijnt dat onze man niet zozeer judotechnisch maar meer juridisch in de heupzwaai werd genomen. Het werd een procès en toen was hij de rest van zijn spaargeld ook kwijt. Toen begon hij weer van voren af aan. Wéér gaan varen. Als barkeeper op een Duits passagiersschip... en zo voort en zo verder. Was hij nou maar gewoon blijven varen, dan was alles vermoedelijk best afgelopen, maar hij droomde er voortdurend van, wat bijeen te sparen en dan ergens een eigen zaak te beginnen. En telkens als hij dat probeerde, raakte hij zijn spaargeld kwijt. . .”
„En dan moest hij weer opnieuw gaan varen...”
„Precies. Een merkwaardige jongen. Hij rookt niet — hij drinkt geen alcohol — hij is dóór en dóór betrouwbaar met geld, maar hij heeft nu eenmaal dat noodlottige dwang-idee gehad om een eigen zaak te beginnen en ergens baas te zijn. En dat is telkens mislukt. Je hebt van die mensen. Die willen met alle geweld persé dat ene ding doorzetten dat voorbestemd is te mislukken. En de dingen die ze WEL lukken, interesseren hun niet. Een soort van persoonlijk noodlot, lijkt het wel.”
Arie maakte een demonstratief handgebaar naar de rug van Jan Prins:
„Daar zit er nog zo een. Al jarenlang doet die niets anders dan sparen, potten en zuinig zijn. Zelfs de ouwe veters uit zijn schoenen bewaart-ie thuis netjes opgerold. Elke cent die hij kan overhouden, zet hij op de bank. En je zult zien dat hij het op een goeie dag allemaal kwijt raakt. Ik weet niet hoe, maar kwijt raken doet hij het. Dat is ZIJN persoonlijk noodlot.”
Jan draaide zich kwaad om:
„Laat mijn noodlot nou maar aan mij over, dikke. Jij bent je eigen vettige noodlot. Wat jij niet aan bikken uitgeeft, gooi je wel op een andere manier over de balk.”
„Accoord,” zei Arie, welgemutst. „Ik heb er tenminste de lol van gehad. Als er met jouw geld ooit wat gebeurt, heb je nòch geld, nòch herinnering aan lol.”
„Daar zit iets in, Jan,” erkende Bob. „En wàt er ook gebeurt . . . Arie kan altijd een tijd leven op zijn opgespaarde spek.” De man in het lichtgrijze pak zat dat aan te horen met één ietwat geheven wenkbrauw:
„Zijn de heren klaar met hun cabaretprogramma? We hebben geen uren de tijd . . . Dus onze Herr Cnall werd om twee uur in de nacht enkele kilometers ten Zuiden van de vuurtoren van Casablanca aan wal gezet en verdween meteen in het duister. De volgende ochtend ontvingen we een codebericht van zijn zender . . . geef me die tas even aan?”
Jan greep de bruinleren actemap waarmee hun man was binnengekomen en overhandigde die. De zipsluiting ritste open. Er kwamen wat lichtblauwe carbondoorslagen uit met wat typewerk erop. De eerste boodschap luidde:

LANDING ZONDER HAPEREN VERLOPEN STOP HUURDE VANNACHT KAMER EEN ZEVEN ACHT HOTEL TRANSATLANTIQUE STOP ZAL NOG HEDEN TRACHTEN LEGE BUNGALOW TE HUREN NABIJHEID STRAND EN OOK DAAR ZENDER INSTALLEREN STOP IK HOUD IN ELK GEVAL HOTELKAMER AAN STOP BEN DAAR BEREIKBAAR STOP EINDE BERICHT.”

Hij keek op en informeerde:
„Ik vertrouw dat dit zo helder is als glas?”
Twee der jongens knikten, maar Jan hief even de hand op: „Ik neem aan dat hij dat koffertje met geld en die papieren aan iemand moest afgeven?”
„Natuurlijk.”
„Aan wie?”
„Hij moest met geld en papieren enkele dagen in of in de buurt van Casablanca wachten. Op een veilige plaats. Gewoon onder zijn eigen naam: B. Cnall. Doende of hij toerist was. Het stikt daar van de toeristen. Hij moest aan ons laten weten wat zijn adres was, en wij zouden de man die het geld kwam ophalen naar hem toe sturen. Met een legitimatie, natuurlijk, die hij al wist.”
„Juist zoiets als . . . zoals u hier binnen kwam? Een codeboodschap?”
„Nee. Toen hij vertrok gaven wij hem de helft mee van een door het Marokkaanse Toeristenbureau uitgegeven reisbrochure over Marokko en Casablanca en omgeving. In de lengte in tweeën gescheurd. De man die het geld bij hem zou komen ophalen moest de andere helft van die brochure bij zich hebben. Je kent het systeem?”
„Perfect,” knikte Bob. „We hebben het jaren geleden zelf eens toegepast. Het is het eenvoudigste en doeltreffendste dat er be staat. Niemand heeft nog ooit een manier ontdekt om twee ver schillende stukken papier ieder zo doormidden te scheuren, dat je de helften kunt omwisselen. Er is altijd maar één helft die aan zijn eigen wederhelft past. En wie heeft nu het stuk dat precies past aan de helft van Cnall?”
„Dat is per luchtpost verzonden naar onze Centrale in Afrika. Maar wie de man is die zij daar afvaardigen om het geld op te halen, weet ik niet. Dat is hun zaak. Ik weet ook niet wanneer die man precies zal komen. je hebt best kans, dat hun man al een volle dag in Casablanca is en zich wild loopt te zoeken naar een Cnall, die spoorloos verdwenen lijkt.”
Het begon nu allemaal helder te worden. Bob vroeg:
„En was dit het enige bericht dat Cnall over zijn zender uitzond?”
De man in het lichtgrijze pak schrok op. Hij nam een tweede blauwgetint ritselend papiertje uit de map:
„Neenee. Er kwam nog een tweede. Daarna zond hij niets meer en nam de automaat het over. Hier is het:

HUURDE BUNGALOW AANHALEN DOLCE FAR NIENTE AANHALEN SLUITEN ADRES BOULEVARD AIN DIAB 3649 CASABLANCA STOP ALLES WEL STOP

Bob haalde een zakboekje te voorschijn, en aarzelde dan: „Opschrijven?”
„Neenee. Onthouden. Niets opschrijven.”
De drie jongens zaten voor zich uit te prevelen: Boulevard Ain Diab 3649.”
Hun opdrachtgever schoof de blauwe velletjes terug in zijn map en zipte die half dicht, bedacht zich dan, opende de map weer en haalde er wat paperassen uit, die hij op bed wierp. „Hier zijn wat reisfolders over Noord-Afrika. Die kun je onderweg alvast doorkijken en dan sta je niet meteen als een kat in een vreemd pakhuis. En hoe zit het met geld? Jullie drie plaatsen in het vliegtuig zijn al gereserveerd en betaald.” Hij keek hen om de beurt even aan. . .” Ik neem tenminste aan, dat jullie er voor voelen, deze opdracht aan te nemen?. . .”
Het was eventjes stil. Dan informeerde de dikke Arie: „Het betreft dus het opsporen van de mysterieus verdwenen Cnall, plus diens zender en het geld?”
„Precies. Als Cnall plus zender, geld en papieren terecht zijn, is jullie opdracht voltooid. Dan kan er eventueel weer een nieuwe volgen.”
„Wat mij betreft: O.K.,” zei Arie. „En wat denken Jan en Bob ervan?”
„Ik voel er alles voor,” zei Bob meteen.
„Idem dito,” verklaarde Jan en ging haastig door: „En wat het geld betreft . . . ik heb dat daarnet uit zitten rekenen. Na het betalen van onze hotelrekening hier hebben we nog anderhalfduizend zeven-en-veertig gulden over. Daar komen we daarginds natuurlijk een eind mee, als we onze reis niet hoeven te betalen. Maar als er wat onvoorziens gebeurt. . .”
„En we sporen niet meteen die honderdduizend dollars op...” spotte Arie. „Als we dáár de hand op kunnen leggen, zijn we voorlopig even onder de pannen.”
„Die honderdduizend moeten intact blijven,” zei hun opdrachtgever droog, haalde een platte portefeuille uit de zak en trok er enkele bankbiljetten uit. Hier is nog tweemaal duizend Mark. Ik heb geen Frans geld bij me. Hiermee moet je voorlopig even uit de voeten kunnen.”
Jan knikte, nam de biljetten aan en vouwde ze dubbel. Bob vroeg:
„En hoe houden we contact? Ik bedoel: wij beschikken niet over een snelzender.”
De man in het lichtgrijze pak zipte zijn bruine map dicht en stond op.
„Dat is het laatste wat je onthouden moet. Elke avond om zes uur plaatselijke tijd zit er in de lobby van het El Mansour Hotel — dat is het grootste hotel van Casablanca — een man die de krant leest. Hij houdt een wandelstok met een witivoren knop tussen de knieën. Die man zit er elke avond om zes uur. Is er iets te melden, of moet je iets weten of hebben, dan gaat één van jullie naar hem toe en vraagt of hij misschien geadverteerd heeft over een gids voor Zuid Marokko. Dan zal hij je boos aankijken en verontwaardigd met zijn krant ritselen en zeggen dat er geen sprake van is. Dan maak je beleefd je verontschuldigingen en gaat weer naar buiten. Een tijdje later zul je hem naar buiten zien komen en wegwandelen met zijn stok met witte knop. Volg hem. Zodra hij ergens binnen gaat, ga je achter hem aan. Begrepen?”
„Elke avond precies zes uur. El Mansour. Gesnapt.”
„Wel, heren — dat is alles. Het vliegtuig vertrekt om half zeven van Orly. Gedraag je als studenten met vakantie of toeristen en val niet uit je rol. Als je dit er goed afbrengt is je volgende opdracht ietwat lastiger, dat spreekt vanzelf.” Hij was al bij de deur en had de kruk ervan al beet, toen Jan nog haastig vroeg:
„Maar de afrekening. Hoe moet het met de afrekening?” „Welke afrekening?”
„Nou ja — stel je voor dat we van ons onkostengeld iets overhouden? Hoe moet dat?”
„Jongeman,” zei de man bij de deur. „Zodra een opdracht naar genoegen is volbracht, ontvangen jullie daarvoor een bepaald bedrag. Dat is heus geen peuleschilletje. Heb je geld over van je onkostenrekening, dan mag je dat houden.”
„H . . . houden?” vroeg Jan, met openzakkende onderkaak. „Houden,” bevestigde de man bij de deur. „En dat is heel verstandig van ons, dat kan ik je in één, twee, drie duidelijk maken. Als je een eventueel overschot terug zou moeten betalen, zou je in de verleiding kunnen komen, met geld te gaan smijten, omdat je het restant tòch terug zou moeten geven. Maar als je het zelf mag houden, doe je het vanzelf wat zuiniger aan. In de praktijk kost het ons evenveel, welk systeem we ook volgen. En we krijgen geen leugens te horen. Goede middag, en succès.” Hij opende de deur en glipte er doorheen, even soepel en gladjes als een schim.

* * *
Bob liet zich met een luide loei achterover op het bed vallen en trappelde met de benen in de lucht:
„Meneer Cnall is zoek met honderdduizend dollar in een koffertje. Man — als ik op pad werd gestuurd met zulk een fortuin in een koffertje, dan raakte ik óók prompt zoek.”
„Ik verga zowat van dorst,” kondigde Jan aan. „Arie — bel naar beneden en bestel een stuk of wat flesjes Coca-Cola met een bak brokken ijs.”
„Nounou! Wat word jij royaal, ineens...”
Bob lag te lachen, met de handen onder het hoofd:
„Hij heeft weer twee bankjes van duizend Mark gevangen. Dus hij is heel eventjes vrijgevig. Maar let maar op: dat duurt niet lang.”
Arie draaide aan de telefoon, en zei over zijn schouder: „Nee! De regeling van die kerels — over de onkosten — die lijkt wel heel fijn, maar WIJ zitten nu met de gebakken peren.” „Precies,” zei Bob. „We zullen samen geducht tegen vriend Jan moeten samenspannen, anders worden we in het kleinste hotel van Casablanca gestopt en krijgen we niets anders te eten dan gedroogde dadels met mineraalwater.”
Jan was naar het tafeltje gelopen, raapte het daar nog liggende bankpapier bij elkaar en keek wantrouwend op:

„Tegen mij samenspannen? Waarom? Wàt bedoel je?” „Chambre 272,” zei Arie in de hoorn. „Six bouteilles de CocaCola avec beaucoup du glace. Oui! Immediatement.” — Hij gooide de hoorn neer, keerde zich om en strekte een arm uit naar hun kassier: „O, snap jij dat niet, jongetje Prins? Wij snappen het anders machtig goed. Als wij het restant van ons onkostengeld moesten teruggeven, dan zal het jou een reuze zorg zijn of we in een duur hotel wonen of in een of andere vlooientent. Maar wij kennen jou en je zuinigheidsbuien. Als we alles wat er overschiet, zelf mogen houden, dan ga je op elk kwartje zitten beknibbelen. Maar ik waarschuw je: dat zal je niet lukken. Dan ga je zelf maar pannekoeken met spek zitten eten in de gloeiende hitte, maar als Bob en ik trek hebben in gekoelde kip met ananas na, dan éten we dat. En als we zin hebben in een hotelkamer met een weelderige badkamer, dan wonen we daar. Goed begrepen?”

Jan zuchtte diep, stak de vingers van beide handen in zijn haren en hief een wanhopige blik ten hemel.
„IS het weer zo? Beginnen we weer met geldsmijterijen en braspartijen? Maar goed. Best. Dan doe ik het net als vroeger. Ik splits het geld dat we voor onkosten hebben in drie porties en ieder betaalt dan maar voor zichzelf.” — Hij strekte dreigend een arm uit — niet ongelijk aan die van een ongeluksprofeet: „Maar ik wáárschuw jullie: als jullie je geld hebben opgemaakt, hoef je niet bij mij aan te komen voor een lening. Dan zie je maar dat je jezelf redt.”
Bob sprong meteen van het bed overeind:
„Accoord! Tel de hele rommel op en deel het in drieën.” Jan staarde hem onthutst aan.
„Wat!? Méén je dat? Ik heb altijd de kas gehouden.”
„Precies,” zei Bob. „En dat is ook altijd vrij aardig gelopen. Rekenen kun je als de beste. Maar Arie heeft volkomen gelijk. Nu is er een geheel nieuwe toestand ontstaan. Als we alles mogen houden wat er op de onkostennota overschiet, moeten we elke keer een conferentie van een uur met jou beleggen vóór we een taxi mogen nemen of een ijsje van anderhalve franc. We kennen jou, jongetje Prins! Doe jij maar zuinig van je eigen aandeel, maar niet van het onze. Gooi al dat geld op een hoop, tel het op en deel het in drieën.”

Een klopje op de deur. Een piccolo kwam binnen met zes flesjes bepareldkoude Coke op een blaadje plus een glazen kom vol blokjes ijs. Arie deed een snelle greep in de hoop geld op tafel, keek wat hij te pakken had, gaf het biljet aan de piccolo en zei: „Hou de rest maar.” Jan hield zich met moeite in tot de deur gesloten was, en begon toen te brullen:
„Was dat een biljet van tien Mark? Zag ik dat goed?” Arie keek hem verontwaardigd aan:
„Ja, wat dacht je? Dat ik zo gek was om hem honderd Mark te geven?”
Jan stond te slikken en liep rood aan.
„Tien Mark! Dat is bijna negen gulden! Voor zes flesjes coke!?” „Kom kom. Wat is negen gulden op de eeuwigheid?” zei Arie, het eerste flesje open rukkend. Hij liet ijsblokjes tinkelend in een glas vallen. Bedenk wel, jongetje Prins: Het is zaliger te geven dan toch niets te krijgen.”
„Maar dit . . . maar dat . . . dat was je eigen geld nog niet! Het was nog niet verdeeld! Dat was nog uit de gemeenschappelijke pot.”
Arie goot Coke in zijn glas, en keek verbaasd op:
„Dan heb je helemáál niks te mopperen! Dan betalen we de fooi van die jongen met zijn drieën. Als ik het nou alléén had betaald, dan was het inderdaad wat overdreven geweest. Maar als we het tòch met zijn drieën doen. . .”
Bob Evers liet een vreemd proestend geluid horen en barstte zowat van het lachen.
„Neem een cokie,” zei Arie tegen hem.
Bob pakte een flesje. Daarna bekeken ze Jan die er uitzag of hij elk moment van woede kon ontploffen.
„Neem een cookje, jongen,” ried Arie. „Dan kalmeer je wat. En deel dat geld nou maar gauw, want ik was net van plan om voor mezelf een complete koude kip met compôte te bestellen.” Jan liet een gesmoord geluid horen, veegde al het geld op een hoop en begon het als een razende te tellen. Maar hij was nog niet goed en wel begonnen, of Arie ging naar de telefoon om te bestellen. „Jij ook iets, Bobbie?” — Hij kneep stiekem één oog dicht. „Het kan nog nèt, vóór Jan de pot heeft verdeeld.” „Och ja,” zei Bob lijzig, een glas vol ijsblokjes heen en weer schuddend, zodat het muzikaal tinkelde. „Ik heb eigenlijk wel trek in een dubbele biefstuk met champignons. En appelmoes. Daarna. . .”
Jan vloog van zijn stoel overeind als een getergde terrier. „Je kunt bestellen wat je wilt, dolle veelvraten, maar MIJ zul je niet meer tuk nemen. Ik betaal de twee rekeningen uit deze pot en boek die op jullie naam en ik trek dadelijk de kosten van elk van jullie aandelen af. Dan betaal je het tòch lekker ieder zelf.”
„Heerlijk!” juichte Arie. „Dan kunnen we fijn onze gang gaan, Bob. Ik wil een dubbele bak aardbeien met slagroom na. En jij....”
„Van dat groene Italiaanse ijs,” droomde Bob. „Daar ben ik gèk op. Hoe heet dat ook weer?”
„Pistache,” zei Arie, met zijn hand op de hoorn. „Jij ook wat, Jan? Een broodje ei misschien? Of een zakje patates frites met piccalilly? Of is dat te duur?”
„Stik, stik en stik!” siste Jan, geld tellend. „Je weet wat ik je al jarenlang voorspel. Jullie sterven nog eens straatarm.” „Ik hoop het oprecht,” verklaarde Arie. „Het ideaal is natuurlijk om precies op je sterfbed precies je laatste tientje uit te geven. Maar ik geef toe, dat het een hele toer zal zijn om dàt net precies goed uit te mikken.”
„Ja, hè!” zei Jan grijnzend. „Het zou wel vervelend zijn als je geld te vroeg op was, hè?”
„Ik zou het nog veel vervelender vinden,” zei Arie, „als ik doodging en tot mijn schrik ontdekte dat ik een busje geld onbenut moest achter laten. Ik moet er niet aan denken . . . Hallo? Chambre 272 ici. . .”

SLORDIG WERK

0m kwart over vier in de middag hadden zij hun magen gevuld, hun koffers gepakt en hun hotelrekeningen betaald.
„Niets belet ons nu om op te krassen,” vond Arie, en keek toen onderzoekend naar Bob, die wat peinzend neer stond te kijken op zijn nog open koffer. „Wat sta jij daar gewichtig te piekeren?”
„Ikke . . . ik vraag me af of het niet verstandig is, wat luchtige kleedij te kopen. Het is per slot van rekening daar Noord-Afrika.
Een paar korte broekjes zouden heel aardig van pas komen, denk ik.”
Arie liet een spottend lachje horen, graaide naar zijn achterbroekzak en haalde er een van de reisfolders uit die hen kort tevoren waren toebedeeld. Hij zocht er even in en las voor:
„Marokko omvat de noordwesthoek van Afrika en ligt ongeveer op dezelfde hoogte als New York. Het klimaat is er echter warmer door de invloed van de Golfstroom, zodat het overeenkomt met dat van Californië.”
„Wàt vertel je me nou? Ik dacht dat het tropisch gebied was.”
„Jullie Amerikanen,” verklaarde Arie, „zitten barstens vol met de meest onzinnige denkbeelden.” — Hij ging weer op de vensterbank zitten en grijnsde breed: „Zal ik nog wat voorlezen? Zonder twijfel kan ik nog heel wat schokkende feiten
hieruit opdiepen.”
„Bewaar die maar voor in het vliegtuig,” zei Bob, en begon zijn koffer dicht te gespen. Hij had blijkbaar alle denkbeelden over luchtige tropische kleedij meteen opgegeven. „Weet je wat we doen? We bestellen een taxi, klimmen erin, rijden naar het vliegveld.. .”
Er klonk een luide klap. Hij keek ontsteld op. Jan Prins had zojuist met de vuist op het hoteltafeltje geslagen.
„Wel alle oververhitte vlampijpketels nog an toe! Elke luchtvaartmaatschappij in Europa laat speciale bussen lopen om hun vliegpassagiers vanuit de steden te vervoeren naar de vliegvelden! Waarom moet er nu weer speciaal een taxi worden genomen? Omdat het geld niet snel genoeg op kan?”
„Stomweg omdat ik er zin in heb,” zei Bob koppig. „Omdat ik geen lust heb, een half uur te gaan zitten wachten tot die stomme bus vertrekt. Ik bestel een taxi, laat die me naar het passagebureau rijden — daar pik ik mijn vliegbiljet op en die taxi rijdt me naar Orly en daar ga ik heerlijk op het terras zitten, achter een kouwe Coke, naar de vliegtuigen kijkend tot mijn vluchtnummer wordt afgeroepen. En als jij zuinig wilt zijn dan ga je maar met de bus.”
„En dat DOE ik ook!” verklaarde Jan verhit. „Ik ga per bus.” Bob knipte de koffersloten dicht, ging naar de telefoon en bestelde een taxi. Toen hij de hoorn weer neerlegde, zei hij: „Dat moet nu meteen ééns en voor altijd worden uitgeknokt. Jij denkt nog steeds als iemand die van zijn opgespaarde zakgeld op reis is. Als het van jou afhing, zouden we gaan liften naar Casablanca.”
„Goed,” zei Jan, nu echt nijdig. „Best. Ik ga met de bus. Ik verklaar iedereen voor idioot die een taxi neemt als hij geen haast heeft en er een comfortabele bus loopt.”
Bob nam zijn koffer op, gooide zijn regenjas over een schouder en liep naar de deur: „Kom mee, dikke.”
Jan was al in de gang en op weg naar de liften, toen Arie zich in de open deur nog eenmaal omdraaide:
„Doe nou niet zo gek, Jan. Rijd in onze taxi mee. Die betalen wij wel en het kost je niks.”
„Nee,” zei Jan bokkig. „Als ik jullie eenmaal je zin geef, komt er nooit een einde aan de geldsmijterij.”
Arie zuchtte — met als gevolg dat de lamp heen en weer begon te slingeren en de sprei op het bed onrustig wapperde — deed de deur dicht en voegde zich bij zijn vriend Bob, die ongeduldig op de liftbel stond te drukken.
„Ik heb hem nog aangeboden met ons mee te rijden. Gratis. Maar hij wou niet “
„Hij kan omrollen,” zei Bob knorrig. „Het wordt hoe langer hoe gekker met die zuinigheidsmanie van hem. Wat heeft het voor zin om geld te hebben als je er geen plezier van beleeft?” „Mijn idée,” stemde Arie in. „Maar hij is een koppige, hoor.” Toen kwam de lift.

* * *

Zij zaten al een uur lang op het terras van het vliegveld Orly, knipogend tegen de laaghangende avondzon, toen zij Jan zagen komen aandrentelen, met een bijzonder deugdzame trek op zijn gezicht. Arie stak een ham van een hand omhoog en zwaaide ermee. Een dergelijke hand kon zelfs door een bijziend kuiken niet worden gemist. Jan veranderde terstond van richting en kwam recht op hen af. Hij liet zijn oog over het tafeltje dwalen en keek verbaasd.
„Wat? Géén dure dranken? Alleen maar een bescheiden cookje?”
„Wij wilden jou een prettig welkom bereiden,” zei Bob. Jan ging zitten. Zij keken elkaar aan en barstten alledrie in een luid gelach uit.
„Stik ook met je onzin,” grinnikte Jan. „Drink wat van mij.” „Hoe duur mag het wezen?”
„Och, krijg het rambam. Zeg — ik heb eens na zitten denken in die bus. Volgens die berichten van Cnall heeft hij eerst gelogeerd op kamer 178 van het Hotel Transatlantique, en daarna heeft hij een bungalow gehuurd, geheten „Dolce Far Niente”, hetgeen als ik het wel heb, „Zalig Nietsdoen” betekent.” „Dat klopt allemaal.”
„Dus wij moeten op twee verschillende plaatsen een onderzoek gaan instellen. In dat hotel en in die bungalow.”
„Dat lijkt me voor de hand liggend.”
„Als we het nou eens zo deden: één van ons gaat direct na aankomst naar Hotel Transatlantique en neemt daar een kamer. Je weet nooit wat je daar nog vindt of te weten komt. Van een kamermeisje of zo.”
„En de andere twee?”
„Gaan in een ander hotel zitten en beginnen zonder tijdverlies met het opsporen van die bungalow.”
„Waarom kunnen we niet alle drie in hetzelfde hotel gaan zitten? Dan kunnen er evengoed twee op zoek gaan naar Dolce Far Niente.”
„Dat is wel zo. Maar . . . ik weet niet. Veronderstel nou eens dat we in de gaten gaan lopen als we op onderzoek uit zijn? Als we dan met zijn drieën samen in een hotel logeren, dan hebben ze ons meteen met zijn drieën in de gaten. Zitten we apart, dan loopt één ploeg misschien in de kiezen, maar de andere ploeg kan vrij opereren. Right?”
„Hij heeft gelijk,” knikte Bob. „Zo doen we het. Vraag: wie gaat er Hotel Transatlantique in? Ik?”
„Kan niet,” zei Jan. „Dat jij een Amerikaan bent, ligt er dik boven op. Dat ziet iedereen metéén aan je, en als je het niet ziet, dan hoor je het wel, zogauw je je mond open doet. En een Amerikaan die alléén reist is automatisch iets raars.” Bob staarde hem met half open mond aan.
„Wàt vertel je me nou?”
„Het is eenvoudig zo, Bobbie. Amerikanen reizen nooit alleen. Altijd in troepen. Een Amerikaan op zijn dooie eentje in een hotel is iets raars. Arie of ik gaan alléén in dat hotel. Wie van ons, dikke?”
Arie stak een tong van binnen in zijn wang en zat een paar tellen lang van buiten aan die bobbel te voelen. Dan zei hij „Laat mij maar. Iedereen vindt mij een dik, raar, lachwekkend en log geval. En ik kan het beste komedie spelen.”
„Okay,” knikte Jan. „Jij gaat naar Transatlantique en Bob en ik gaan op die bungalow af. We kunnen metéén van leer trekken, want we komen kort na zonsopgang daar aan, als ik me niet verrekend heb.”

* * *

Natuurlijk had Jan zich niet verrekend. Het was in al de jaren dat ze met zijn drieën van het ene avontuur in het andere rolden, nog nooit voorgekomen dat Jan zich had verrekend. De zon verrees in een orgie van loeiende en laaiende kleuren boven de Oostelijke rand van de Sahara toen het vliegtuig de Noordkust van Afrika passeerde. Arie lag te slapen als een dik, rose zwijn en Bob, die zich in slaap had gelezen, lag met één wang op pagina 83 van „The Ugly American”, dat hij in Parijs op de kop had getikt. Jan was een uur tevoren wakker geschoten en nu zat hij naar buiten te kijken, schuins achterwaarts, naar de inktblauwe poel van de Middellandse Zee die nu, zover hij kijken kon, overdekt werd met rose, bleekgroene en gele vegen — de reflex van de kleuren in de wolkenloze hemel. Het landschap beneden hem was een merkwaardige mengeling van diepzwarte gaten en zilverige of zwavelgele pieken en stroken: de afwisseling van ravijnen, bergpieken en bergruggen. Maar de zon klom snel hoger en hoger en juist toen de stewardess naar achteren kwam om de passagiers tactvol aan te porren, was Jan zelf al aan het porren geslagen. Hij deed het wat minder zachtmoedig dan de stewardess.
„Arie! Ondier! Land in zicht!”
Het ondier begon zich te bewegen en Jan had er een briefje van honderd pop op durven verwedden dat hij het vliegtuig voelde wankelen toen het logge gewicht van de heer Roos zich erin verplaatste. Vervolgens werd Bob wakker gepord.
„Wie maakt er zo'n starnakalese herrie?” gromde die, verbaasd neerstarend op de pagina letters onder zijn neus.
„Wees maar blij dat er herrie is,” zei Jan. „We zitten namelijk in een vliegtuig. Als die herrie ophoudt, is er pas reden tot bezorgdheid.”
„Waarom moeten we wakker worden? We zijn er toch nog niet?”
„Dan kunnen we ons het eerst wassen, sufferds.”
„Ik was me niet,” kondigde Arie aan. „Ik ben over een uur of wat in een luxe-hotel. Daar ga ik me als een nijlpaard liggen wentelen in een lichtblauw bad. Ik wil persé een lichtblauw bad.”
Bob ging overeind zitten, keek naar buiten, knipperde tegen de ongelooflijk felle zon die bijna volkomen vlak naar binnen scheen en maakte smakkende geluiden met zijn tong.
„Ik heb een smaak in mijn mond of ik stukken autoband heb gegeten, gebakken in cardanolie. Die lamme Fransen bakken alles in olie. Wedden dat het dáárvan komt?”
Jan haalde zijn toiletbullen uit zijn koffer en zei:
„Ik ga me wassen en scheren. Kom nou overeind, anders krijg je strafregels te schrijven van de stewardess. Daar komt ze al aan”.

* * *
Zij landden op het vliegveld van Casablanca te kwart over zes in de ochtend en kregen meteen een voorproefje van het klimaat van midden-Marokko. Binnen in het vliegtuig was de temperatuur vrijwel constant geweest, maar zodra de deur openging en zij de trap afdaalden, voelden zij een nog ijzig-kille nachtwind dwars door hun shirts snijden. Maar tegelijkertijd was de zon al heet op hun huid.

„Dat voelt weer bekend aan,” vond Jan, om zich heen kijkend. „Juist als in de Kalahari. Des nachts zo koud dat je twee dekens nodig hebt, maar drie uur na zonsopgang al gloeiend heet.” Bob porde hem van achteren aan:
„Loop door, stoere. Als je een nummertje wilt gaan staan klappertanden, doe je dat maar op je eentje.”
Een pracht van een autobus, bijna zo lang als het hele vliegtuig, stond gereed om hen, na afloop van douane- en paspoortcontrôle, naar de stad Casablanca te vervoeren. Arie en Bob stonden het blinkende, luxueuze ding keurend te bekijken, terwijl Jan zenuwachtig van het ene been op het andere dribbelde. „Wat vind je ervan?” vroeg Arie. „Zullen we daar gebruik van maken, of heb je liever toch maar een taxi?”
Achter hen klonken gesmoorde geluiden, als van iemand die zich met grote moeite kan inhouden. Bob hield het hoofd scheef en antwoordde, met grote ernst:
„Och, voor deze keer kunnen we wel met de bus gaan, vind je niet? Het is dat het ding er vrij netjes uitziet, maar anders . . .” Jan kon zich niet meer inhouden. Hij schreeuwde verontwaardigd:
„Wááát! Vrij netjes! Dat is geen autobus maar een praalschuit! Wat verwachten jullie eigenlijk, te. . .”
Pas toen Bob en Arie elkaar om de hals vielen van het lachen, snapte hij dat hij er weer eens in was getippeld. Hij nam mopperend zijn koffer op en sjokte weg. Maar toen zij eenmaal met zijn drieën in de autobus zaten, wiegend op de zachte schuimrubber kussens, op weg naar het centrum van de stad, kwam zijn humeur vrij snel weer op peil. Geen wonder . . . Al die kilometers die nu voorbijschoven, waren bij de passageprijs inbegrepen.

* * *
Hotel „Transatlantique” was niet bijzonder groot, maar zeker ook niet klein. Het zag er niet splinternieuw uit, maar ook niet bouwvallig. Het maakte niet de indruk of logeren er een fortuin per nacht zou kosten, maar van de andere kant ook weer niet die van iets in de klasse van het Leger des Heils. Kortom: als een tientallen jaren geleden gebouwd, maar nog soliede hotel waarin hier en daar de vloer wat gaat kraken, en de badkamers niet helemaal hyper-modern zijn. Heel vaak zijn dàt juist de allergezelligste hotels. En op het moment waarop Arie de receptiehal binnentrad zag hij het al: dit was geen hotel in Amerikaanse stijl, maar in de Franse. Er hingen ingelijste affiches van Franse stoomvaartmaatschappijen — er stonden wat palmen in marmeren potten — aan het plafond waren vier breedgewiekte ventilatoren bevestigd, die echter op dit vroege en koele uur nog niet rondwentelden, maar kalm hun tijd afwachtten. En achter de brede ontvangstbalie stond een kleine man van een jaar of vijftig, met dun grijs haar en een klein snorretje. Hij had zijn blik al op Arie gevestigd, toen die door de draaideur naar binnen kwam, compleet met koffer, en hij bleef hem vriendelijk aankijken tot de dikkerd aan de overzijde van de balie tot stilstand kwam. De figuur Roos begon niet meteen te praten, maar zette zijn koffertje neer, keek omhoog naar de ventilatoren, blikte links naar het trappenhuis, rechts naar het ingelijste affiche van een Franse spoorwegmaatschappij, en dan weer naar de man met het snorretje. Arie wenste vooral geen zakelijke, gehaaste of behoedzame indruk te maken. Hij had zich volkomen ingeleefd in de rol van een jeugdig toerist, die is gekomen om te kijken en die het eigenlijk weinig kan schelen waar hij logeert, zolang er maar een bed is en er wat te kijken valt.

„Goede morgen,” begon hij dan, in het Engels, aannemende dat iedereen in de hotelbusiness met Engels overweg kan. Bovendien was zijn Engels nog altijd stukken beter dan zijn Frans. Geen wonder, want zowel hij als Jan hadden daar jarenlang gebruik van moeten maken. „Goede morgen. Ikke . . . eh . . . ik ben zojuist met het vliegtuig aangekomen en ik wilde een paar dagen blijven. Kan ik hier een kamer krijgen?”
De kleine man met het grijze haar nam een potlood op, spitste de lippen, wipte met het potlood op en neer tussen de vingers en keek zijdelings omhoog naar een roosterschema aan de wand, waarop alle kamers met hun nummers stonden aangegeven. Die nummers hadden verschillende kleuren; vermoedelijk aangevende of het een- of tweepersoonskamers waren, al dan niet met een eigen bad. Onder iets meer dan de helft ervan waren smalle kaartjes bevestigd, geschoven tussen klemmetjes en voorzien van namen. Onder iets minder dan de helft der nummers waren de klemmetjes leeg.
„Dat zal geen probleem opleveren,” zei de receptionist. „Wij hebben eenpersoonskamers met en zonder bad; en in verschillende prijsklassen. . .”
Hij wachtte even, als om van Arie te vernemen wat die gedacht had, uit te willen geven, en dat gaf de dikkerd ruim de tijd, te constateren dat nummer 178, op de eerste verdieping, nog voorzien was van een kaartje met een korte naam. Hij kon de naam zelf van die afstand niet lezen, maar het leek verdacht veel op twee voorletters, gevolgd door de naam CNALL. Van de kamers daarnaast was 176 voorzien van een naamkaartje, en dus bezet, maar 180 stond vrij.
„Och,” vertelde Arie. „Ikke . . . ik ben nogal dik uitgevallen en ik heb een hekel aan trappenlopen. Kan ik iets krijgen op de eerste verdieping? Ik zie daar dat 180 vrij is . . . of vergis ik me?” „No, no, no,” zei de receptionist, met zijn potlood naar het bord gebarend. „Honderdtachtig hebben we vrij. Maar die rij kamers daar behoort tot onze allerbeste. Ze zijn alle voorzien van een eigen badkamer. En het zijn grote kamers, ook, dus erg voordelig komt dat niet uit.”
„Ach,” beweerde Arie, schouderophalend. „Ik verwacht mijn vader hier over een paar dagen en die betaalt het tòch. Hahaha . . .”
„Hahaha,” zei de receptionist. „Jaja. In dat geval. . .”
„Boekt u me maar voor 180,” besliste Arie, tastte in een zak en legde zijn paspoort op tafel. Ik weet niet precies, hoelang ik zal blijven, maar dat zien we wel.”
De receptionist was al aan het schrijven.
„Dat zien we dan wel, monsieur eh . . . Roos. Is er nog iets wat wij voor u kunnen doen?”
Arie stond nadenkend te kijken naar een aantal houten bakken naast zijn elleboog, die pakken dienstregelingen bevatten van de KLM en andere vliegtuigmaatschappijen, reisfolders van Marokko en ook wat plattegronden van de stad Casablanca. „Mag ik daar een paar van hebben?”
De receptionist maakte een gebaar, zonder op te zien. „Mijnheer — neemt u wat u hebben wilt — ze staan ervoor.” Arie pakte drie plattegronden van de stad Casablanca, zei: „Even buiten mijn taxi betalen,” en maalde zich door de draaideur naar buiten. Dat was altijd een griezelig proces voor iedereen die het zag gebeuren. Het was zelfs tweemaal voorgekomen (zonder dat Arie zelf dat wist, natuurlijk) dat in een café waar hij op de deur af stevende, twee bezoekers spontaan een weddenschap hadden afgesloten of hij in de draaideur klem zou blijven zitten, ja of nee. De ene keer was geweest in het American Hotel in Amsterdam en de tweede maal in Los Angeles. Er moesten inderdaad niet veel ponden bijkomen, of de dag zóu inderdaad aanbreken, dat de brandweer er met loeiende sirenes aan te pas moest gaan komen, om de door de heer Roos voor alle verkeer geblokkeerde toegang tot een of andere openbare gelegenheid weer begaanbaar te maken. Maar ook deze keer liep het nog juist goed af, en Arie repte zich, met de plattegronden in de hand, langs het trottoir naar de plaats waar Jan en Bob met hun koffers stonden te wachten.
„Kamer honderdtachtig,” meldde Arie, en gaf hen twee der plattegronden. „Hier zijn kaarten van stad en omstreken. En die kosten niets, Jan. Service van het hotel.”
Jan meesmuilde wat, en vouwde de kaart zorgvuldig op. „Misschien leer je het nog eens,” zei hij. „Verder geen nieuws zeker?”
„Nee,” zei Arie, zich afwendend. „Ik ga nu het grootste ontbijt bestellen dat in jaren in Casablanca is verorberd. Adie.”

* * *
Binnen was de receptionist klaar met schrijven. Het hotelregister lag open gereed. Arie tekende het, kreeg zijn paspoort terug en blijkbaar was er intussen op een schelknopje gedrukt, want op hetzelfde moment verscheen er een koffiekleurige, Arabisch uitziende jongen in een wat gesleten geel en bruin uniform, die geluidloos naderbij gleed, Arie's koffer opnam en hem met een gebaar wees op de vergulde deuren van twee liften, tussen de ontvangstbalie en het trappenhuis. Een van de twee deuren stond open en de lift nam hen op. De kooi veerde duidelijk merkbaar aan zijn kabels op en neer toen de massa van de heer Roos eraan werd opgehangen. Het vergulde hek ratelde dicht . . . de Arabische jongen drukte op knop nummer 1 en na een korte aarzeling kwam de motor op gang. Het scheen wel of de machinerie veel lust had, te protesteren tegen de taak om zo vroeg in de ochtend en zonder waarschuwing een zo enorme vracht te moeten heffen. Het leek er tenminste eventjes op, of de lift, na de eerste schok van het in beweging komen, zou gaan stokken, maar dan werd de motor pas goed wakker, haalde ergens een extra koppel paardekrachten vandaan en hief het gevaarte Roos plus zijn koffiekleurige satelliet aan trillende, strakke kabels heel geleidelijk een étage hoger.

„La première!” kondigde het Arabische jongetje aan, met een zwierig gebaar de ijzeren deur opzij schuivend. Hij nam Arie's koffer op en zette over een geel-met-bruin getinte gangloper koers door de lengte van een brede gang met aan beide zijden genummerde deuren. De even nummers lagen aan de voorzijde van het hotel: 144 . . . 146 . . . 164 . . . daar kwam het veelzeggende nummer 178. . . Het jongetje stopte vlak erachter bij de deur met het nummer 180, haalde een sleutel uit de zak en opende haar. Arie zag een kleine vestibule, van ongeveer een meter lang en een meter diep. Daar kwamen twee deuren op uit. De deur tegenover de gangdeur leidde naar de slaapkamer — dat zag Arie toen die werd opengegooid. De Arabische jongen wierp met eenzelfde, zwierig gebaar de andere open . . . en onthulde een witbetegelde badkamer, met vergulde kranen aan bad en wastafel en een eigen toilet.
„Prima prima!” prees Arie, tastte in de zak en haalde er een hand vol muntstukken uit. Hij koos een Engelse zilveren plak uit, zodat die duidelijk zichtbaar was, wandelde zijn slaapkamer binnen en keek tevreden om zich heen. Een ruime kamer, met twee openslaande ramen, uitkijkend over het plein voor het hotel, op rijen geparkeerde auto's, zacht wiegende palmen, een stel vechtende honden en de onvermijdelijke straatventers. Een nogal breed eenpersoonsbed tussen de beide ramen — twee gele leren armstoelen en een rooktafeltje; tegen een zijwand een schrijfbureau met een draaistoel, en een leeslamp. Telefoon naast het bed. Vast, bruin-en-blauw tapijt. Aan de wanden wat ingelijste foto's van Fez, Marrakesj en een kolossale vergroting van een modern zwembad.
„Wat is dat?” vroeg Arie verbaasd, naar het zwembad wijzend. „Aha!” zei de Arabische jongen op een toon van trots. Hij was op alles trots, leek het. Op het hotel, op zijn uniform, en ook op deze zwembadfoto. Alsof zowel uniform, hotel als zwembad zijn persoonlijk eigendom waren. „Ah . . . C'est la piscine Orthlieb, ça. La plus grande du monde.”
„Wat?” vroeg Arie, ongelovig. „Het grootste zwembad van de wereld?”
„Oui, oui. Certainement. La plus grande du monde. La piscine Orthlieb.”
Arie liep wat dichter naar de foto toe. Niet, dat zoiets eigenlijk nodig was, want de foto-vergroting was zeker anderhalve meter breed bij één meter hoog. Ongetwijfeld stelde de foto een enorm zwembad voor, maar . . . het grootste van de WERELD . . . En dat in Marokko?
„Weet je het zéker?” vroeg Arie. „Dat het het grootste van de wereld is, bedoel ik?”
„Ah, oui. Sans doute.”
„Hebben ze ook in Amerika geen grotere?”
„Non. Ç'est la plus grande du monde, ça.”
„Hm!” zei Arie, stak de hand uit en overhandigde de zilveren plak. „Weet jij alles van Casablanca af?”
„Alles,” zei het Arabiertje, met heldere bruine ogen. „ Ik kan u alles vertellen en wijzen wat u weten wilt. Van de café's en de reisbureaux en de bioscopen en de paarderennen en de . . .” „Goed, goed,” zei Arie haastig. „Hoe heet je?”
„Fahnoul.”
„Vanoul,” herhaalde Arie.
„Non. Non! Fahnoul.”
„Allright. Fahnoul. Als ik iets weten wil dan vraag ik naar jou? Allright?”
„Allright,” knikte Fahnoul, maakte een lichte buiging en was een tel later uit de kamer verdwenen, zonder enig geluid de deur achter zich sluitend. Arie smeet zijn koffer op bed, ging naar de telefoon, keek op het lijstje met de belangrijke hotelnummers en draaide aan de schijf. Nummer acht.
„Service?”
„Met kamer 180. Ik wil over een half uur ontbijten. Op mijn kamer. Wilt u even opnemen? Een pot thee met voldoende suiker. Vier gebakken eieren met spek. Bruin en wit brood. Een dubbele biefstuk. Boter en kaas plus jam. En voldoende beleg, wat dat ook zijn mag. Wat extra is zet u maar op mijn rekening.” „Juist,” bevestigde de stem en vroeg nog: „Voor hoeveel personen is dat, mijnheer?”
„Voor hoevéél? Dat is een ontbijt. Ik bestel het. Voor kamer 180.”
Het was eventjes stil op de lijn. Dan zei de stem voorzichtig: „Neemt u mij niet kwalijk, maar . . . Ik geloof toch dat het voordeliger voor u uitkomt als u gewoon twéé ontbijten bestelt.” „Ja maar, Jandokie — ik wìl geen twee ontbijten!” riep Arie in de hoorn. „Ik wil wat ik daarjuist aan u heb besteld.” „Dat zijn vier gebakken eieren met spek? Een dubbele biefstuk? Bruin en wit brood en. . .”
„Precies,” zei Arie. „Precies.”
„Juist, mijnheer,” zei de stem geduldig. „Maar wilt u er dan misschien twee kopjes bij hebben?”
„Twee kopjes, man? Wat moet ik met twee kopjes? Dacht je dat ik met beide handen tegelijk thee dronk?”
„Ja maar, als u toch.. .”
Arie klemde de vuist om de hoorn, en zei, langzaam en duidelijk: „Luister. Luister goed. Ik woon op mijn dooie eentje op kamer 180. Ik heb honger. Ik houd er geen honden, tamme zeeleeuwen, bedienden of wat dan ook hierboven op na. Ik wens één enkel ontbijt en ik wens dat op mijn eentje op te eten. Met één pot thee en één kopje en één lepeltje. Is het nu duidelijk?” „Ja, mijnheer,” zei de stem zwakjes.
„Dat is dan dat,” zei Arie. „Komt het nu of niet?”
„Over een half uur,” bevestigde de nu neutrale stem. Arie legde de hoorn neer, opende zijn koffer en haalde er een splinternieuw stuk toiletzeep uit plus een tandenborstel, kam en handdoek. Hij begon tussen de tanden te fluiten, wandelde de badkamer in, draaide de badkranen open, ging terug naar de slaapkamer, opende de beide ramen, zette die vast met hun haken, keerde terug naar de badkamer en begon zich te ontkleden. Zes minuten later liet hij zich, met een zwijn-achtige knor van innig zelfbehagen, zakken in het bleekgroene water. Wat Arie betreft was het Marokkaanse avontuur in passende stijl begonnen. Hij had allang geleden geleerd, te eten, te slapenen te baden zolang er nog de tijd voor was, want kwam een avontuur eenmaal goed op gang, dan waren slapen, comfortabel eten en baden de eerste dingen die erbij inschoten.

* * *
Voor de heren Evers en Prins was een dergelijk miljonairsgedrag evenwel niet dadelijk weggelegd. Zodra zij dikke Arie door de hoteldeur hadden zien verdwijnen, staken zij het plein over, en zetten koers door een vrij brede straat, terwijl overal rond hen de stad tot leven begon te komen. Arabieren met ongewassen uitziende ezeltjes, beladen met balen, sjokten sullig voort, ingehaald door met een dun laagje stof bedekte, glinsterende Amerikaanse auto's. Gebouwen als bruiloftstaarten — vol met torentjes, krullen, ballen en balkons verrezen tussen scheefgezakte winkeltjes. De eerste straatventers hadden hun waren al langs de stoepranden opgeslagen. De zon scheen dwars over de daken en gaf al merkbare hitte. Onverwacht verbreedde het trottoir zich, op een plaats waar enkele oudere huizen wat achteruit stonden. Daar was een soort inham, met in het midden een standbeeld en ernaast een zitbank. Tegenover die zitbank was een klein boeken- en courantenwinkeltje, waarvan de eigenaar juist begon de luiken voor de vensters te verwijderen. Daarna hing hij rekken van ijzerdraad, vol met buitenlandse kranten, aan weerszijden van de lage, donkere deuringang. Zittend op de bank vouwde Bob zijn kaart van Casablanca open en na een minuut of wat ontdekten zij de Boulevard Ain Diab. Jan volgde de dikke, dubbele lijn met een nieuwsgierige vinger. „Heee . . . die loopt zowat evenwijdig aan de kust.”

„Lag voor de hand,” mompelde Bob. „Je gaat in een heet en stoffig land als dit je plezierbungalows niet in de woestijn bouwen. Langs de kust natuurlijk.”
Jan bekeek de kaart nog even, vouwde haar op en gaf haar aan Bob terug. Die schoof haar in een achterzak van zijn broek. Jan had zijn eigen kaart natuurlijk netjes in een binnenzak. „Die bungalow: „Dolce Far Niente” heeft een enorm hoog nummer.”
„3649” zei Bob peinzend. „Da's nogal hoog, ja.”
„Ze nummeren altijd van het centrum van een stad uit naar buiten toe. Dus dat ding zal wel een heel eind uit de buurt zijn.” „Lijkt me logisch.”
„Hoe komen we daar dan? Zou er een bus of een tram lopen?” De zon was nog steeds bezig, in snel tempo en vrij steil langs de wolkenloze hemel naar het zenith te klimmen en de hitte ervan werd steeds merkbaarder op hun blote hoofden, hoewel de lucht zelf nog vrij koel was. Maar die koelte zou beslist niet lang meer duren. Bob stond zijn vriend Jan enkele tellen lang aan te staren.
„Autobus!” herhaalde hij dan, spottend. „Welja. Wie weet hoeveel haast er is als onze onbekende tegenpartij kans heeft gezien, die Cnall te kidnappen. Maar de heer Prins denkt in termen van autobussen. Naar nummer 3649 zijn er vermoedelijk tussen de vijftig en zeventig stopplaatsen. Ben je nou helemaal van Lotje gebensd? We huren een auto. We zullen ons nog wel meer moeten verplaatsen vandaag en een auto huren komt goedkoper dan telkens een taxi nemen. Bovendien . . . als we plotseling ergens achteraan moeten heb je weinig aan een goedkope autobus of aan een taxi die je eerst nog moet opbellen, of een telefoon die twee kilometer verderop staat. Right?”
„Right,” stemde Jan in, na korte aarzeling.
Bob stond op en ging de kleine krantenwinkel binnen. „Waar kunnen wij een auto huren?”
De kranten- en tijdschriftenverkoper — een oude, in de schouders gebogen Fransman met waterig-blauwe ogen, die echter uitstekend Engels sprak, keek hem onderzoekend aan in de schemering die binnen in het winkeltje heerste. Dan tuurde hij naar buiten, waar Jan Prins stond te wachten in de felle zonneschijn.
„Voor hoe lang is het?”
„Weten we niet. Het kan wel voor een paar dagen zijn.” „Met of zonder chauffeur?”
„Liefst zonder.”
„Is het voor hier in de buurt of wil u het binnenland in?” Bob werd korzelig:
„Luister eens — dat weten we niet zeker. Wij zijn toeristen en als we lui zijn blijven we hier. Of in de buurt van het strand. Als we daarentegen een actievere bui krijgen, gaan we een eind rijden.”
De oude man begon zich in de handen te wrijven, met het hoofd wat scheef gehouden.
„Het zit zo. . .” verklaarde hij dan. „ Ik heb een neef en die houdt er een auto op na. Maar die kan hij eigenlijk niet betalen. En daarom verhuurt hij hem wel eens af en toe. Maar. . .” Bob ging al op de deur af, terwijl hij zei:
„Ik kan beter naar een gewone garage gaan, waar ik een auto huur zónder dat ze me het hemd van het lijf vragen. . .” Hij was al in de felle baan zon die door de deur-rechthoek naar binnen viel, toen de oude man gehaast achter hem aan kwam sloffen.
„Hohoho . . . niet zo heet gebakerd, mijn beste jongeman. Ik mag toch wet iets vragen zeker? Daar is toch geen bezwaar tegen, zeker? En mijn neef doet het veel goedkoper dan die peperdure garages hier, en. . .”
Jan Prins kwam meteen dichterbij
„Goedkoper? Wàt is goedkoper? Wie is goedkoper?”
De oude man stond nu in de deuropening tussen de twee rekken met Franse, Engelse en Amerikaanse kranten en spreidde de handen wijd uiteen:
„Mijn neef,” zei hij. „Mijn neef heeft een prima auto die hij zo nu en dan aan betrouwbare mensen verhuurt. En hij is véél goedkoper dan die garages hier, die je het vel over de oren halen. je betaalt een vaste prijs per gereden kilometer en zorgt zelf voor de benzine.”
„Wat is het voor een auto?” vroeg Bob.
„Wat rekent hij per kilometer?” vroeg Jan.
„Een Ford,” zei de oude man haastig. „En anderhalve franc per kilometer. Elke garage rekent minstens twee franc.”
„Ford van welk jaar?” vroeg Bob.
„Wat kost de benzine hier?” vroeg Jan.
Maar toen kwam er aan dat vraag-en-antwoordspel een plotseling einde, doordat er een lichtgeel gelakte Ford met een verfrommeld rechtervoorspatbord onder luid geronk uit een smal straatje een blok verderop te voorschijn stoof. De wagen beschreef een scherpe U-bocht, met banden die gierden over het wegdek, kwam recht op het krantenwinkeltje af en stopte langs de stoep. Het portier zwaaide al open eer de wielen geheel stilstonden en sprong er een nogal verwilderd kijkende man op tennisschoenen uit. Hij was helemaal niet jong meer — veertig jaar of wat ouder, maar hij gebaarde met de armen als een opgewonden kind van twaalf.
„Ah . . . Mercrier!” kreet hij in het Frans. „Cher Mercrier . . . Mijn fortuin is gemaakt! Mijn kostje is gekocht! . . . Ik moet je onmiddellijk spreken.” — Hij sloeg de palmen van beide handen met een klets op de gebogen schouders van de oudere krantenverkoper, kromde zijn vingers om die schouders heen en schudde de man door elkaar met zulk een geestdrift dat Bob ernstig bezorgd werd, dat 's mans hoofd van de schrale hals af zou tuimelen. „Waar kunnen we praten, mijn waarde?” Hij hield in dezelfde seconde nog met spreken op en dat kon ook moeilijk anders, want de oudere baas, die er blijkbaar niets in zag, zo vroeg in de ochtend door elkaar te worden gerammeld, zette de hiel van een handpalm van onderen tegen de neus van de nieuwkomer en duwde. Nu is het een bijzonder hinderlijke en bij dóórduwen zelfs een uiterst pijnlijke ervaring, door een ander op die manier op een afstand te worden gehouden. De geestdriftige liet tenminste meteen de schouders los en wankelde achteruit met een kreet van pijn.
„Geen cent, hoor je!” kreet de krantenverkoper. „Ik KEN jou en je verhalen. Geen franc, geen centime krijg jij nog van me los, al kwam je me vertellen dat je zeventien goudmijnen had ontdekt! Ga eerst eens fatsoenlijk aan het werk, inplaats van elke week aan te komen met een nieuw fantastisch verhaal hoe je met één klap rijk kunt worden.”
„Ach wat, werk!” riep de ander, op en neer dansend van de ene voet op de ander, en wijds gebarend met beide armen. „Hard en dom werk is voor mensen zonder fantasie. Op de ideeën komt het aan! Eén goede, grote klap en de mens is voor zijn leven binnen.”
De krantenverkoper balde de magere vuisten en deed een woedende pas naar voren:
„Grote klap . . . grote klap? Wat jij moet hebben is een grote klap, ja! Een klap, zo enorm dat je voor eens en voor altijd genezen bent van je onzinnige dromen. Dromen zeg ik? Nachtmerries zijn het voor me! Wanneer zul je eens beginnen om me al dat geld terug te betalen dat je me uit de zak hebt geklopt met je fantastische verhalen?”
„Ach, oom Mercrier,” lachte de ander. „Dat beetje geld? Wacht maar tot ik mijn grote klap sla! Dan betaal ik je alles in één keer terug, en meer dan dat. Het dubbele kun je zelfs terug krijgen. Een betere winkel zal ik voor je kopen. Maal toch niet om die suffe paar duizend francs! Wat betekenen die voor een man die een fortuin om de hoek heeft liggen wachten. Voor een man, die. . .”
„Fortuin!!” krijste de oude. „Om de hoek? Als je mijn eigen en enige neef niet was, had ik je allang bij de politie aangegeven wegens doortrapte oplichting, bij herhaling gepleegd. Telkens wéér heb ik je geloofd en ben ik getrapt in jouw fantastische verhalen, maar nu is het uit! Voor altijd. Geen cènt meer.” Hij klapte beide magere handen tegen beide oren. „Ik wil niet eens meer naar je luisteren. Ga weg. Smeer hem!”
De neef liet beide armen slap neervallen, liet zijn onderkaak zakken en staarde zijn oom aan, met een dergelijk onthutst en ontsteld gelaat, dat zowel Jan als Bob onwillekeurig zijn blik volgden om te zien of er wellicht een ramp was geschied. Maar de oude krantenwinkelier stond nog steeds overeind, met beide handen tegen de oren geklemd.
„Maar oom,” zei de neef beteuterd. „Mijn beste, lieve en onverstandige oom. Als u niet naar me luisteren wilt, hoe wilt u dan dat ik u ooit die duizenden francs terugbetaal die ik van u geleend heb? Als ik u niet kan vertellen. . .”
„Ga weg! Ga weg!” gilde oom, keerde zich om, holde zijn krantenwinkel binnen en duwde de deur achter zich dicht. Vlak daarop kwam een zakelijk uitziende man, die van terzijde een deel van het gesprek had gehoord, in beweging, stapte op de deur af en klopte er heftig op.
„Mercrier! Mijn krant!”
„Ga weg, ga weg!” gilde de krantenverkoper van achter de deur. Er klonk het knarsend geluid van éen opgeschoven en vermoedelijk roestige grendel. De zakenman klopte weer: „Mercrier! Au diable! Ouvrez moi! Ik wil mijn kranten! Ik ben het, Poiret!”
Maar de oude man binnen tierde aan één stuk door en dwars door de zware deur heen slaagde Poiret er niet in, hem aan het verstand te brengen wie hij was. Bovendien scheen hij nogal haast te hebben. Hij keek tenminste snel op zijn polshorloge, zei een lelijk woord, gaf een laatste bons op de deur, brulde: „Ik kom om twaalf uur wel terug,” schonk de neef een lelijke blik, zei nog: „Ga aan het werk, lorrevod!” en beende weg naar de streep schaduw van de huizen aan de overzijde. De neef op tennisschoenen keek hem even na, haalde met een air van enorme geringschatting de schouders op, keek Jan en Bob aan en verklaarde: „Wéér zo'n fantasieloze sukkel, die denkt dat hij rijk zal worden met achter een bureau zitten,” streek dan met beide handen zijn verwarde haren wat gladder en keek zoekend om zich heen.
„Wat nu?” zei hij. „Wat nu gedaan? Met mijn oom valt vanmorgen geen redelijk woord te praten. Maar het is ook een beetje vroeg. Hij is des morgens nooit in zo'n best humeur. Er is alleen haast bij — dat is het lamme.”
„Waarbij?” vroeg Bob.
De verwilderde man op de tennisschoenen haalde een ineengefrommelde dot krant uit een zak, opende die, tuurde erin, haalde er met drie vingers een husje garnalen uit, boog het hoofd achterover en dropte de garnalen naar binnen. „Een zaakje,” zei hij, kauwend en weer eens zoekend om zich heen ziende. „Nu KAN ik eens een zaakje doen waarbij je zonder risico wat kunt verdienen en nu heb ik het beginkapitaal niet.”
„Tja,” zei Jan. „Zonder kapitaal kun je geen zaken doen.” Maar Bob was intussen om de geelgeverfde Ford heengelopen en kwam er nu van achter te voorschijn.
„Bent u de man die af en toe deze auto verhuurt?”
„Wat?” vroeg de man op de gummischoenen. „O. ja. Soms. Als ik om geld verlegen zit.”
„En dat zit U nou toch?” zei Bob, tegen de band van een voorwiel schoppend.
Een tweede bosje garnalen viel naar binnen. Het antwoord kwam uit een volle en kauwende mond.
„Verhuren helpt me nou niet,” zei de mond onduidelijk. „Ik moet het geld vóór twaalf uur hebben, anders kan ik de rommel niet kopen.”
„Welke rommel?” vroeg Jan. „Wat voor rommel?”
De man met de garnalen keek hem argwanend aan:
„Dat zijn mijn eigen zaken, is het niet?”
„Oh, sure, sure,” zei Jan haastig. Casablanca is een zeehaven en het is nu eenmaal zo, dat in havens met binnenlopende schepen uit alle delen der wereld per dag tientallen snelle zaakjes worden gedaan die men niet luidkeels iedereen aan de neus hangt. Vanaf het verkopen van belastingvrije sigaretten tot en met het aan wal smokkelen van opium.
„Hoeveel geld moet u hebben?” vroeg Bob ineens.
Het hoofd was juist bezig, voor de derde maal achterover te buigen om een portie garnaal-ontbijt te ontvangen, maar kwam nu met een schok weer recht. De ogen keken over de krantenpapieren zak van Jan naar Bob, en terug.
„Zouden jullie . . . Hebben jullie geld?”
„Nou. . .” begon Jan, half nieuwsgierig en half voorzichtig, maar Bob praatte er dwars doorheen:
„Dat hangt, ervan af,” zei hij. „Misschien zouden we tòch nog zaken kunnen doen. Loopt deze auto behoorlijk?”
„Te koop is-ie niet,” verklaarde de ander kortaf.
„Da's dan stom,” zei Jan. „Ik weet niet hoeveel je nodig hebt, maar als je zeker weet, dat je met wat kapitaal een grote klap kunt slaan, dan verpats je eerst deze auto. Dan heb je geld, en als je de grote klap binnen hebt, koop je een betere auto.” „Een betere auto bestaat niet,” zei de garnalenman.
Dat verwekte een luid gelach uit de mond van Bob. Terwijl die nog lachte dook hij het geopende portier binnen. Het sleuteltje zat nog in het slot. Hij draaide het om en trapte op de starter. De motor sloeg aan met een dof en zwaar geronk, dat heen en weer daverde tussen de rijen schilderachtige, witgekalkte huizen. „Wat heb je met de uitlaat uitgevoerd?” riep Jan. Hij riep het met de handen aan de mond, omdat hij anders beslist niet verstaanbaar was geweest.
„De uitlaat? O, daar is een stuk af.”
Bob trapte een paar maal op het gaspedaal. Het lawaai van de motor werd zo kolossaal dat het standbeeld plus de huizen aan weerszijden stonden te schudden. Van de krantenwinkel kwam een plak witgekalkt pleisterwerk naar beneden. Jan schoot in de lach:
„Het lijkt sodemarotje wel een zware tank.”
Bob trapte de koppeling in, zette de wagen in de eerste versnelling en trok zonder waarschuwing weg. De achterwielen draaiden al malende door onder het wegtrekken en de wagen spoot voorwaarts, een gerinkel van ruiten en een stank van verbrande rubber achterlatend.
„Trekken doet-ie als een kraanwagen,” zei de eigenaar trots. „Benzinezuipen doet-ie vast en zeker als een Atlasraket,” gromde Jan. „Ik heb dat soort wagens méér meegemaakt. Het kost je een gulden om 'm te starten en een rijksdaalder voor je de eerste hoek om bent.”
Bob was al lang de eerstvolgende hoek om en het gedaver van de motor bereikte hen over de daken, of misschien wel dwars door een stel stucco muren heen.
„Waar gaat-ie nou met mijn wagen naar toe?” vroeg de eigenaar, zenuwachtig, met scheefgehouden hoofd naar het gebrom luisterend. „Wat moet dat nou om er zo maar met mijn wagen vandoor te gaan? Net of ik niks anders aan mijn hoofd heb.” „Wij wilden eigenlijk een auto huren,” zei Jan, vaagjes. „Maar ik had eigenlijk wat kalmers in gedachten. Dit lijkt wel een kruising tussen een smokkelaarswagen en een opgefokte Blockbuster.”
De ander keek hem vragend aan:
„Een opgefokte Blockbuster? Wat is dat?”
Jan luisterde naar het aanzwellende en soms weer minderende, verwijderde ronken van de blijkbaar telkens een hoek omslaande Ford.
„O,” zei hij vaagjes. „Iets waar je mee dwars door een huis heen een bocht kunt afsnijden. Makkelijk in noodgevallen.” „Hier zit een opgefokte Mercury-motor in,” vertelde de ander en toen zwol het lawaai weer snel aan. Het praten werd weer lastig. Toen kwam Bob, laag ineengedoken achter het Fordstuur, uit een smal zijstraatje te voorschijn. Gegier van banden — gejank van een hond in doodspaniek . . . een uiteenwervelende stofwolk . . . en daar stond de Ford weer. Een lichte damp van hete olie leek op te stijgen van onder de motorkap. Maar het kon ook rubberwalm van de banden zijn. Bob stapte kalm uit: „Trekken doet-ie wel. Dàt wel. Waarom huren we deze wagen niet, Jan?”
„Wat! kreet Jan. „Wat denk je dat dat ding slokt aan benzine?” Maar Bob lette niet eens op dat antwoord, liep nog een keer om de gele Ford heen, draaide zich dan ineens naar de eigenaar en zei:
„Wat kost dat ding per dag?”
„Per dag?” — De man staarde hem aan. „Ik verhuur hem alleen per kilometer.”
Bob schoof twee handen plat achter in zijn broeksriem en keek de man kalm aan:
„Je had toch geld nodig, niet?”
„Jaja. Oja.”
„Hoeveel?”
„Hoeveel?” — De man keek weer zenuwachtig van de een naar de ander. „Vierduizend francs.”
Bob draaide het hoofd naar Jan, keek die eventjes aan en wendde zich weer tot de Ford-eigenaar:
„Ik zal je een voorstel doen. Ik leen jou die vierduizend francs. Nu. Meteen. En jij verhuurt ons die auto. Wat reken je per kilometer?”
De man slikte en slikte nog eens.
„Eh . . . een franc per kilometer. Maar de benzine betaalt dan de huurder zelf.”
„Is die wagen verzekerd?”
„Nee. Ik maak nooit ongelukken.”
Jan staarde ongelovig naar het opgefrommelde voorspatbord, strekte een arm uit en riep:
„En dàt daar dan?”
De eigenaar haalde geringschattend de schouders op: „O, dat? Dat noem ik geen ongeluk. En bovendien heb ik dat niet gedaan, maar iemand anders.”
Jan haalde diep adem en verklaarde, in duidelijk Hollands, tegen Bob:
„Deze vent is gek. Hardstikke starnakel knoertgek.”
„Best mogelijk,” erkende Bob droog. „Maar zijn Ford rijdt als op gesmeerde vuurvaste assen.” Toen ging hij in het Engels door: „Luister! Ik zal je die vierduizend francs lenen. En wij huren die Ford. Voor één franc per kilometer. En het verschil verrekenen we later wel.” — Hij graaide in een broekzak en trok een rol bankpapier te voorschijn. „Gesnapt? Als we dus maar tweeduizend kilometer rijden, dan krijgen we van jou tweeduizend francs terug.”
„Maar Bob!” riep Jan, in opperste schrik. „Als we maar één duizend kilometer gereden hebben . . . en hij kan ons die drieduizend francs niet terugbetalen. Wat dàn?” Eer Bob kon antwoorden riep de eigenaar, wijds met beide handen gebarend en zonder een blik af te kunnen wenden van de rol geld die Bob zojuist te voorschijn had gehaald:
„O, maar dat is uitgesloten! Als ik die vierduizend francs heb, dan verdien ik vanmiddag nog geld als water.”
„Zó mag ik het horen,” zei Bob tevreden, en begon geld af te pellen. „En als er iets met die zaak mis mocht lopen, dan blijven we gewoon in die Ford rondrijden tot we aan de vierduizend kilometer toe zijn. Right?”
„Right,” bevestigde de eigenaar, begerig knikkend.
Bob overhandigde vier briefjes van duizend francs, dook het nog steeds openhangende portier binnen, draaide het sleuteltje om en riep:
„Jan! Kom je nog?”
Jan Prins, die bijna sprakeloos van ontsteltenis die transactie had gadegeslagen en aangehoord, kwam nu haastig in beweging, holde om de Ford heen en plofte juist naast Bob op de voorbank toen de motor daverend tot leven kwam. De portierklap verdronk in het lawaai toen Bob op het gaspedaal drukte.
„Gek! . . . Wat heeft een dergelijke manier van zakendoen nou voor zin! Als hij . . .” Jan plofte achterover tegen de zittingrug omdat de Ford op gang kwam met een spurt als een keisteen uit een catapult. „Ik bedoel: . . . als die vent dat geld niet terug kan geven, moeten wij dan als idioten rond blijven jakkeren en nog benzine kopen ook, tot we die drieduizend extra francs hebben aangereden? Wat is dat voor onzinnige lol?”
Bob gierde een bocht om en zei kort:
„Kijk eens op de kaart of we hierna linksaf moeten of rechtdoor. En gebruik eens die hoofdkaas onder je hersenpan, waarvan jij volhoudt dat het hersens zijn inplaats van zult. Wij HOEVEN deze auto helemaal niet mee terug te geven voor en aleer we die vierduizend kilometer hebben aangereden. Dat is duidelijk. Als we deze wagen na duizend kilometer, of na tweeduizend kilometer helemaal niet meer gebruiken, dan kunnen we hem in een garage zetten en hem daar eeuwig laten staan. Omdat we dan nooit aan die vierduizend kilometer toekomen. DAT zijn we overeengekomen. Dringt het tot je door? Dus we hebben hem klem zitten.”
Jan vouwde langzaam de plattegrond van Casablanca open en zei, langzaam:
„Dus het komt er eigenlijk op neer dat wij deze auto als onderpand hebben tegen een lening van vierduizend francs?” „Precies. Geld niet terug, dan houden wij de auto. Zolang wij die vierduizend kilometer niet hebben opgerausd, heeft hij geen enkel recht om zijn auto terug te vragen. We hebben gewoon vooruit betaald voor vierduizend kilometer gebruik. Er is niet bij bepaald, hoelang we erover mochten doen om die 4000 km te rijden!”
„Sodemekaatje!” zei Jan. „Hoe komt de vent zo gek?”
„Hij was gewoon zenuwachtig,” bromde Bob. „Hij was hele maal dol van het idée dat hij vóór 12 uur vierduizend francs moest hebben. Waarvoor eigenlijk? Dat zou ik toch voor de gijn wel eens willen weten.”
Jan haalde de schouders op
„Een smokkeltje natuurlijk. Of een autohandeltje.”
„Je koopt anders niet veel bijzonders voor vierduizend francs, zeg.”
„Nou ja — misschien had hij dat alleen nodig als handgeld. Om de koop te bevestigen, en dan de boel meteen door te verkopen. Of misschien was het hele verhaal gewoon gelogen en had hij alleen maar 4000 francs nodig. Om een schuld te betalen. Of om een feest te geven.
„Kijk jij nou op die kaart, zeg?” Jan schrok op.
„Waar zijn we hier ergens? Hoe heet die brede laan daar links?” Bob boog zich voorover en tuurde naar een naambordje: „Boulevard du Quatre Zouaves.”
„Ah. Aha. Dan rechtdoor en de eerste links. Hoeveel benzine zit er eigenlijk nog in de tank?”
Bob keek naar het instrumentenbord.
„O. Leuk is dat. De benzinemeter staat op nul. Dus de tank is leeg, of het ding werkt niet eens.”
Jan lachte wat bitter:
„Nou — bij een motor als deze heb je meer aan een eierwekker dan aan een peilschaal op je dashboard. Om de tien minuten is je tank waarschijnlijk leeg. Je zet je wekker op tien minuten en dan heb je maar te zorgen dat je in de buurt van het volgende benzinestation bent, als het ding afloopt.”
Bob zat tussen de tanden te fluiten en keek scherp voorwaarts. Dan zei hij:
„Is dat niet een benzinestation daar rechts vooruit?”
„Dat knalrode ding achter die palmen? Ik geloof het wel.” Het wàs een tankstation. De benzinemeter bleek wel te werken, maar die begon pas te tellen als de tank halfvol was. Stond-ie op half, dan liep de tank juist over. Zij kochten een tweedehands jerrycan vol benzine, om als reserve bij zich te hebben, lieten de spanning van de banden, het oliepeil plus de waterstand controleren en raasden daarna weg, met de hete zon achter hen, in de richting van de zee.

* * *
„Moet je nóú zien!”
Het was twintig minuten later, en de gele Ford was juist tot stilstand gekomen in de bocht van een weg die slingerde tussen de strakblauwe hemel en de aarde, of liever: tussen hoog gebergte en de lage zee. Aan de ene zijde daalde het woeste terrein vol heuvels, kuilen en plukjes palmbomen geleidelijk af naar het brede, blikkerend-witte strand. Aan de andere zijde van de slingerende weg rezen ketens van bergen, steeds hoger klimmend, steeds verder landinwaarts tot de toppen van de allerverste en hoogste verdwenen in een dunne, paarsblauwe nevel. De weg zelf was in de helling van het gebergte uitgehakt, of er met dynamiet uitgeblazen, en precies zo breed dat twee normale auto's elkaar konden passeren. Hier en daar, waar de rotsen een vlak gedeelte hadden vertoond, was een breder stuk uitgespaard, zodat daar auto's konden worden omgedraaid of geparkeerd. De bungalows die zij op hun tocht waren gepasseerd, lagen verspreid langs beide zijden van deze slingerende rotsweg: sommige ervan hoog er boven in beschutte inzinkingen; maar de meeste her en der verspreid (alsof zij gestrooid waren uit een leeggeschudde doos vol speelgoed) over het aflopende gedeelte tussen de rotsweg en het verre, lage strand. De van boven geziene zee schitterde zilverblauw — met het soort kleur van een haringrug. Er dobberden wat vissersschepen op plus een of twee motorjachten. Een witgeverfd vrachtschip met lange, roodbruine roeststrepen langs de romp koerste schuins op de haven van Casablanca af. Maar dat alles had Bob niet de uitroep ontlokt: „Moet je nóú zien!”, want dat alles zagen zij nu al meer dan een kwartier lang. Precies zo lang als zij deze slingerende weg tussen strand en gebergte hadden gevolgd. Zijn uitroep sloeg op een scheef rechts van de weg geplant paaltje, gebarsten en verveloos, waaraan met roestige spijkers een rechthoekig stuk asbestplaat was bevestigd, waarop met groene verf stond geschilderd:

Nr. 3649
DOLCE FAR NIENTE ———————>

Pad volgen

En de pijl op het bordje wees naar het begin van een smal, stoffig voetpad dat, tussen rotsblokken door, slingerend bergafwaarts voerde naar het bleekrode dak van een huis, een paar honderd meter lager op de helling gelegen. Van boven zagen ze eigenlijk alleen maar dat platte dak, verder een kale, betegelde strook ruimte er omheen en rondom die ruimte weer een laag muurtje.
„Dat zal het ding zijn dat we hebben moeten, Bobbie.” Bobbie knorde, en veegde zich met een mouw van zijn shirt het zweet van het voorhoofd. Een gloeiend hete wind kwam van de helling van de bergen naar beneden; een heel fijn en poederdroog stof met zich meevoerend. „Het is hier om gek te worden van de hitte. Waar laten we de auto ergens?”
„Er zal ergens verderop wel weer zo'n parkeerruimte zijn uitgespaard.”
Bob schakelde in en reed op de volgende bocht af. Een honderd meter voorbij die bocht was inderdaad weer een wegverbreding in de rots uitgehakt. Zij stopten de Ford in de gloeiend hete zon (en dat kon ook lastig anders, want er was binnen mijlen rondom hen geen plekje schaduw, zo groot als een postzegel te bespeuren) en stapten uit. Bob stak het contactsleuteltje in de zak. Jan deed zijn jas uit en vouwde die keurig netjes op. Bob had zijn eigen jas al lang uit. Die lag los op de voorzitting. „Zullen we die jassen niet in de auto laten?”
Bob knikte, liep naar de achterkant van de Ford, en deed de bagageklep open. De jassen gingen erin; de klep bensde dicht en liet een wolkje fijn stof opwaaien. Daarna wandelden zij terug naar het asbestbordje met de groene letters. Bij het begin van het kronkelende voetpad bleven zij eventjes staan, neerziende op het stoffige, rode dak van de bungalow.
„Gaan we er zo maar plompverloren op af?”
Jan bukte zich, nam een steentje op ter grootte van een kastanje, haalde zijn arm naar achteren en wierp het ding met volle kracht in de richting van het schuin beneden hen lokkende, rode dak. Zij konden de baan van het keitje eventjes volgen, verloren het dan uit het oog en hoorden een paar tellen later alleen maar een zwakke „plof”. Een stofwolkje verrees ergens op de helling halverwege tussen hen en de verscholen bungalow. „Dat had je gedacht!” zei Bob droogjes. „Het lijkt altijd zo makkelijk, als je schuin naar beneden moet gooien, maar dat huis is ècht wel te ver weg. Wat had je willen doen?”
„Och,” zei Jan. „Een steen op het dak gooien. Is er daar iemand binnen, dan komt-ie allicht naar buiten om te kijken wat er aan de hand is. Zo'n kei op je dak geeft een aardige klap.” Bob grinnikte:
„Dat doet me denken aan een vent die maandenlang bij ons in Pittsburgh inbrak in huizen die nogal eenzaam waren gelegen aan de rand van de stad. De politie kreeg hem eindelijk te pakken en toen vroegen ze hem, waarom hij altijd zo slordig werkte. „Slordig?” vroeg de inbreker verbaasd. „Ik slòrdig? Als ik slordig was, hadden jullie me al maanden eerder in mijn kraag gegrepen, zou ik denken. Wat bedoel je met: slordig?” — „Nou,” zeiden de politiemannen, „inplaats van netjes ergens een ruit geluidloos uit te snijden smijt je zomaar een baksteen ruwweg door een raam. Is dat slordig of niet?” — „Het is maar hoe je het bekijkt,” grinnikte toen die inbreker. „Als ik ergens een villa of een alleenstaand huis zag, waar geen licht in brandde, smeet ik een baksteen door een ruit, ja. Daarna ging ik een paar honderd meter verder op de loer staan. Als ik nergens licht aan zag gaan, wist ik zeker dat er niemand thuis was. Ging er wèl licht aan, dan maakte ik dat ik nog véél verder weg kwam. In ieder geval liep ik op die manier nooit de slordige kans om ergens een donker huis binnen te dringen vol met slapende mensen die op een heel ongelegen moment de trap af kwamen sluipen met een revolver in de hand.” En daar moest de politie hem gelijk in geven.”
„Juist,” zei Jan, opnieuw het zweet van zijn voorhoofd wissend. „En wie garandeert ons dat daar beneden in dat Dolce Far Niente-ding niet iemand met een donderbus in de vuist op bezoekers zit te wachten? Wat let ons om daar een fikse kei of zo wat op het dak te gooien? Komt er iemand verontwaardigd naar buiten stuiven, dan zeggen we dat we een baldadige bui hadden. Of dat we per ongeluk misgooiden.”
Bob knorde iets, schopte wat los stof het smalle en lokkende pad naar beneden af en stelde voor:
„Laten we twee tactieken combineren. We dalen zóver af, dat we een kei daar op het dak kunnen mikken. Komt er iemand naar buiten stuiven, dan zien we wel verder. Want dan kunnen we tòch niet veel doen.”
„En als de man die naar buiten komt stuiven nu eens Cnall zelf is?”
„Opgeschrikt door steengeknal op zijn dak? Lijkt me onwaarschijnlijk. Volgens mij heeft Cnall een geduchte knal op zijn hoofd gehad en ligt hij nu ergens veilig opgeborgen. Als er iemand aan het naar buiten stuiven slaat dan is het vast een indringer, die zich daar genesteld heeft. . .”
„Genesteld waaròm?”
„Om te kijken of een stel idioten als wij zin hebben om in de val te lopen, natuurlijk. Nou goed?”
Jan knikte met grote instemming
„Precies, Bobbejongen. En nu gooi ik daar eerst een ferme kei boven òp het dak. Jij blijft op de plaats vanwaar ik gooi verscholen zitten tussen wat rotsblokken of kreupelbosjes en ik ga erop af. Op die manier kunnen we nòg alle kanten uit.” Bob kwam meteen in beweging, met zijn voeten schrap gezet het hellend pad afdalend. Jan volgde. Bob wees:
„ Ik zie een eind daar beneden ons al een ideale plaats, lijkt me. Het zal er alleen bar en boos heet zijn, denk ik.”
Bar en boos heet bleek een veel te zachte uitdrukking. „Sodemespatlap!” hijgde Jan, toen zij de door Bob van boven ontdekte plek bereikten. “Als een menselijke ziel haren had, zou dit een plek zijn, waar ze binnen vijf minuten waren afgeschroeid.”
Zij bevonden zich nu in een soort van kuil in de helling. De bodem ervan was zo goed als plat, met de open kant naar zee toegewend. Maar er stond nu geen ziertje of aasje wind meer; de zee lag zo effen als een plas olie en in de kuil was het zo gloeiend, dat de zweetdruppels die Jan en Bob van neus en vingers dropen, met bijna hoorbaar gesis op verspreide steenblokken terecht kwamen.
„Jíj en een ziel hebben?” zei Bob schamper, met beide handen het al doorweekte hemd van zijn natte lichaam lostrekkend. „Hoe durf jij over een ziel te pràten? Wat jij van binnen hebt is geen ziel, maar een hypergevoelig reken-apparaat. En ik moet de temperatuur nog meemaken, waarbij dàt van slag afraakt.” Jan bromde wat, veegde het zoute zweet uit de wenkbrauwen, bukte zich en raapte een stuk of wat stenen bij elkaar. Hij klom op de rand van de kuil, beduidde Bob, zich gedekt te houden, en mikte de eerste kei schuin naar beneden. De eerste was mis, maar de tweede beschreef een prachtige boog en viel, als een projectiel uit een mortier, bijna loodrecht op het licht hellende dak. Daar lagen geen pannen op, zoals in Europa veelal het geval is, maar een soort platen, met de helling mee over elkaar heen gelegd. De keisteen gaf een klap van belang, ketste van het dak af en kwam rammelend terecht op een voor Jan onzichtbare bestrating of betegeling aan de voorkant van het huis. Hij bleef een tel of tien afwachtend staan. Niets bewoog er — geen reactie was te bespeuren. De derde steen kwam te ver naar links terecht in dor kreupelhout, maar nummer vier raakte weer het dak met een geduchte klap, hopte in een boog weg en kwam zonder mogelijke twijfel in of op een ruit terecht, want de hete lucht was enkele tellen lang vervuld van het gerinkel van brekend glas.
„Goed zo!” prees Bob, vanuit de kuil. „De artillerie is ingeschoten, hoor ik. Geven ze zich nog niet over? Zie je geen witte vlaggen zwaaien?”
Jan gaf geen antwoord, maar tuurde ingespannen. Als er daar iemand binnen was, zou die iemand nu heus wel tekenen van leven gaan geven. Na een korte tijd van spanning kwam de stem van Bob:
„Zie of hoor je wat?”
„Geen snors of snars.”
„Dan zou ik er maar rustig op af gaan, als ik jou was.” Jan verliet de rand van de kuil, op weg naar het huis beneden hem.
„Was ik ook net van plan. Hou jij je nu maar gedekt.” Bob siste hem nog na:
„En schiet alsjeblief òp, als je me niet terug wilt vinden in de vorm van doorgebakken ribstuk.”

* * *
Het pad dat langs de helling naar beneden voerde, liep om een klomp rots heen van tweemaal manshoogte, dan langs de rand van een tweede kuil (die blijkbaar door de bewoners van „Dolce Far Niente” werd gebruikt als vuilnisbelt, te oordelen naar de papierrommel, de lege blikken en de kapotte flessen die erin lagen) vervolgens door een stukgehakt, halfdor kreupelbosje en tenslotte over een betrekkelijk vlak stuk, flauw afhellend terrein dat bezaaid lag met losse stenen vanaf de maat van een erwt tot en met de grootte van een kippe-ei. Een stuk of wat van de grootste stenen raakten los toen Jan over dat grove grint liep, rolden van de flauwe helling naar beneden en kwamen tot stilstand tegen een laag, schilderachtig uitziend muurtje, ruw gemetseld uit brokken steen en klompen rots. Het omsloot het terrein van de bungalow, maar meer voor de sier blijkbaar, dan voor een of ander nuttig doel, want het was nauwelijks een meter hoog. Jan kon er overheen kijken en er zonder moeite overheen klimmen. Hij deed dat, en zag een soort van binnenplaats, geheel geplaveid met vlakke platen steen. Het huis zelf was rechthoekig, met een vlak dak dat schuin naar één kant afhelde. De muren waren felwit gekalkt en voorzien van kleine ramen — blijkbaar om de zonnehitte buiten te houden. Aan de ene kant liep er een lange stenen waranda met een houten balustrade langs. Daarop stonden wat verschoten rieten stoelen met een ronde tafel die bestond uit een geel marmeren blad op een onderstel van ijzer. Jan bekeek het huis enkele momenten, en riep dan:

„Hallo! Hallo daar! Is er iemand thuis?”
Zijn stem raakte onmiddellijk zoek in deze enorme ruimte van zonnehitte en kale steen. Zelfs geen spoortje van een echo kwam terug. Heel ver beneden, van het strand, klonk zwakjes het vrolijk blaffen van een hond, samen met het heldere lachen van een meisje. Dat was alles. Jan begon over de hete steenplaten rondom het huis te lopen, terdege uitkijkend naar sporen van bewoning. Hij wist niet precies wàt hij verwachtte, maar hij was op alles gespitst: een briefje op een deur geprikt? Een rij lege bierflesjes buiten een deur gezet? . . . De ene zijkant van het huis leverde niets op. Dit was de wand die het meest aan de felle zon was blootgesteld en daar zaten nauwelijks ramen in: meer een soort van schietgaten, hoog in de wand, zodat ze nog juist in de baan schaduw lagen die door het overstekende dak werd geworpen. Toen hij de hoek van die muur omsloeg en de voorkant kon overzien, werd het geheel iets spannender. Maar niet veel. Het lage muurtje was hier in het midden voorzien van een doorgang, breed genoeg om een wagen te laten passeren. Het dak van het huis stak hier zeker twee meter ver naar voren, en rustte op geoliede houten palen. Die palen waren onderling weer verbonden met latwerk en zo was ook daar een twee meter diepe veranda ontstaan die langs de hele voorkant van het huis liep en voorzien was van een ruwe, cementen vloer. Hier waren ook ramen van vrij redelijk formaat. De ruiten waren stoffig en blijkbaar in lange tijd niet schoon gemaakt. Een ervan was stervormig gebarsten. De voordeur stond half open.
Jan bleef op de stoffige tegels buiten de veranda staan, en riep: „Hallo! Is er iemand thuis? Het spijt me dat ik een ruit kapot heb gegooid! Het was een vergissing . . . Hallo?”
Doodse stilte. Een zwak geritsel van ergens links, waar een hagedis verschrikt langs een houten verandapaal wegschoot over een flard uitgedroogde krant. Jan zag nu ook waar het glasgerinkel vandaan was gekomen: langs het lage steenmuurtje; een paar meter opzij van de ingang, stond een rij van die groenglazen mandflessen, waarin men zoutzuur en dergelijke zaken pleegt te vervoeren. Sommige ervan lagen scheef — andere stonden rechtop, maar de steen had een ervan geraakt en goed ook. Het zonlicht blikkerde in de scherven, Jan was nu zo goed als overtuigd dat er in dit huis geen levend mens aanwezig was en ook al ware dat zo, dan had hij in ieder geval toch zijn smoesje grondig voorbereid. Hij aarzelde niet langer, stapte de cementen vloer van de veranda op, stopte vlak voor de halfopen voordeur, tuurde naar binnen in de bijna ondoordringbare schemer en riep opnieuw:
„Hallo daar! Niemand thuis?”
Hij verwachtte nu eigenlijk ook geen antwoord meer en duwde tegen de deur. De scharnieren piepten zacht en hoog en er viel wat meer teruggekaatst zonlicht naar beneden. Voor hem lag een kaarsrechte, witgekalkte gang, met aan één kant een kapstok, vervaardigd uit een geoliede plank met wat koperen haken erop geschroefd. Aan een van de haken hing een grijsgroene regenjas die er nog vrij nieuw uitzag. Alleen . . . een van de zakken was met geweld uitgescheurd en hing als een gerafelde lap naar beneden. Ook de zomen van mouwen en onderrand hingen los. Dat was het allereerst waarneembare teken van mogelijke gewelddadigheid. Maar bepaald niet het enige. Zodra Jan de eerste pas op de houten vloer van de gang zelf zette, werd het duidelijk, dat hierbinnen wel het een en ander was gebeurd. Over de hele lengte van de gangvloer waren er twee planken uit opgebroken en dat was heus niet zorgvuldig geschied: lange einden dolkscherpe splinters priemden zowel uit de scheef neergegooide losse planken, als uit de nog vastgespijkerde repen vloer. Jan deed enkele passen voorwaarts, bukte zich en tuurde in het lange, smalle gat. Tussen de dwars lopende balken waarop de planken vastgespijkerd waren geweest ontwaarde hij, een kleine halve meter onder de vloerhoogte, het wittige zand van de bodem waarop het huis was gebouwd. Waarom was deze gangvloer zo ruw losgewrikt? Had er iets onder verstopt gezeten? Jan stapte nadenkend over twee einden splinterig houtwerk en bereikte de openstaande deur van de linkervoorkamer. In de opening bleef hij staan, naar binnen kijkend en zacht en verbaasd fluitend. Daar binnen zag het eruit of er een toch al kortaangebonden olifant, tot het uiterste getergd door laaiende kiespijn aan een slagtand, gedurende een uur of wat fiks had huisgehouden. Met dien verstande alleen, dat het beest kans had gezien, de ruiten heel te laten. De ruiten in de ramen waren heel, ja. Maar dat was ook absoluut het enige. Er had eens een stel meubels in dat vertrek gestaan, vervaardigd uit een dikke, tropische rietsoort. Zwaar rotan, of bamboe of iets dergelijks. Tot de laatste spijl toe was dat meubilair uit elkaar gesloopt. Losse planken en eindjes balk van wat vermoedelijk eens een soort buffet was geweest, lagen her en der tussen de bamboestokken neergesmeten. Aan verschillende flarden lap en stukken hout was niet eens meer te zien, tot wat voor soort meubel zij oorspronkelijk hadden behoord. Dat kon net zo goed een divan zijn geweest als een armstoel. Om de chaos te vervolmaken was ook hier de vloer op twee verschillende plaatsen op de meest woeste wijze opgebroken. En dat niet alléén — men had daarna in de ruimte onder de vloer staan graven en hopen opgedolven zand waren onverschillig over de nog heel gelaten stukken vloer verspreid. Jan stond nog steeds zacht tussen de tanden te fluiten, deed dan een paar stappen de kamer binnen, schopte tegen een
van de bamboespijlen en haalde de schouders op. Hij hield ook op met fluiten.
„Het huis zelf staat nog overeind,” zei hij dan. „Maar dat is ook zowat alles. je zou zo zeggen dat er hier iemand op zoek is geweest naar iets. Maar dan toch wel naar iets dat niet in een, twee, drie te vinden was.”
Hij stapte over twee stapels wrakhout heen naar de rand van een der gaten in de planken vloer en keek neer in het gat. Het zand onder het huis was overal opgewoeld en vertoonde, voorzover hij zien kon, overal kuilen en gaten.
„Ze zijn als mollen onder het hele huis door bezig geweest, lijkt het wel. . .” — Hij fronste, keerde zich om, stapte dit slagveld af en wandelde over de smalle reep nog hele gangvloer naar de achterkant van het huis. De keuken! . . . Was dit werkelijk eens een keuken geweest? Boven een restant van gootsteen zat nog een kraan aan de muur, ja. Maar de aanrecht zelf lag in onderdelen op de vloer: een wirwar van losse deurtjes, steunbalkjes, lukraak neergesmeten tussen in stukken gebroken borden en schalen. Door alles heen een ravage van losse blikken etenswaren, plus potten en pannen. En ook hier weer... een vier planken breed gat ongeveer in het midden van de vloer. Plus hopen uitgegraven zand. Jan schopte spelenderwijs tegen het gedeukt overschot van wat eens een fluitketel was geweest en zag het ding met een sprongetje verdwijnen in het gapende vloergat.
„Het lijkt me niet,” zei hij toen tegen zichzelf, „dat vriend Cnall deze ravage zal hebben veroorzaakt. Hier zijn een paar andere snurkers aan het sollen geweest.” Hij keerde zich om, liep snel de overige vertrekken van het geruïneerde huisje door, liep dan weer naar buiten, stak twee vingers in de mond en liet een fel, schel fluitsignaal horen. Drie tellen later kwam het signaal terug uit de richting waar hij Bob Evers had achtergelaten en even daarna kwam de vuurrode kop van deze Amerikaan, druipend van het zweet, boven het laag stenen muurtje in zicht. Bob zette één hand op de kop van het walletje, wipte er met beide benen tegelijk zijdelings overheen en sjokte naderbij, met een armsmouw het zweet van zijn voorhoofd wissend.
„Had je al die tijd nodig? Ik ben zowat gebraden daar in dat gloeiende gat . . . Iets bijzonders hier?”
Jan wees met het hoofd naar de wijd open staande voordeur: „Kijk zelf maar. Ben benieuwd wat jij ervan denkt.”
Bob verdween naar binnen en Jan ging op de cementen rand van de waranda zitten, met de ellebogen op de knieën, starend naar de rij groene mandflessen. Van binnen uit het huis bereikten hem enkele gesmoorde uitroepen. Geklos van voetstappen. Enkele minder fraaie kreten, toen Bob bijna zijn nek brak over een hoop wrakhout. Dan een verstaanbare roep uit de gang: „Jan! Hei, Jan! Waar zit je?”
Jan riep over zijn schouder:
„Hier. Buiten in de schaduw.”
„Iemand is hier aan het zoeken geweest, hè?”
Jan lachte kort:
„Dat lijkt me ook, ja. En ze hebben er een hele kluif aan gehad, ook. Ze zijn als mollen in het zand onder de vloer bezig geweest.”
Bob kwam nu naderbij en stond in de open deur achter Jan, met de schouder tegen het kozijn leunend.
„Het ziet er toch niet naar uit of ze veel succès hebben gehad.” Jan lichtte van verbazing de ellebogen van zijn knieën en keek om.
„Waar distilleer jij die verbazingwekkende conclusie uit?” Bob knoopte zijn shirt los. Hij was volkomen doorweekt van transpiratie en het kleefde aan zijn lichaam.
„Omdat ze nergens gestopt zijn.”
„Nergens gestòpt zijn?”
Bob had het shirt nu van voren open en waaierde zich koelte toe met beide losse panden.
„Kijk eens . . . als je iets gaat zoeken en je hebt het eenmaal gevonden, dan hou je op met de boel in puin te slaan. Je kunt eerst drie kamers overhoop zetten, maar als je te pakken hebt waar je op uit bent, dan steek je dat in je zak en maakt dat je weg komt. Logisch?”
„Och . . . ik zie waar je naar toe wilt. Maar denk er wel aan: ze hebben het natuurlijk in ronde na ronde gedaan. Eerst alle kasten en laden doorgesnuffeld. Toen dat niets opleverde, zijn ze op zoek gegaan naar geheime verstopplaatsen. In de bekleding van fauteuils, in de zitting van een divan en zo meer. Toen ze dáár bot vingen, gingen de meubels zelf eraan. Want je kunt heel makkelijk een tafelpoot uithollen met een houtspiraalboor, dan iets in de holte schuiven en een prop erop maken.”
„Klopt, ja. Wat ze zochten is beslist nogal klein geweest, want om een complete geheime zender of zoiets te vinden, hoef je het meubilair niet kort en klein te slaan.”
„Precies. Toen ze dus alle houtwerk en zo hadden doorzocht, zijn ze onder de vloeren gaan kijken. Maar wie zegt jou dat ze dáár niet gevonden hebben wat ze wilden hebben?”
„Omdat er overal van die hopen zand liggen,” zei Bob kort, naar beneden blazend langs zijn verhitte borstkas. „Pfff . . . pfff. . .”
..Als ze iets gevonden hadden, waren niet óveral de vloeren opengebroken en lagen er niet in alle kamers hopen uitgegraven zand. Dan waren ze ook daarmee wel ergens gestopt. Maar nee, hoor. Ze hebben doorgegraven tot het voor hen bittere einde.” „Hmmm,” knorde Jan. „Kan zijn. In elk geval heeft vriend Cnall dan aardig zijn mond dichtgehouden.”
Bob dacht enkele seconden na en knikte dan:
„Cnall is gekidnapt. Dat staat nu wel vast. Cnall is in de kuif gegrepen. Maar de Cnallgrijpers hadden Cnall nu wel, maar iets anders niet.”
„Het geld?” zei Jan. „Bijvoorbeeld. Hoewel een dergelijk pak geld niet zo klein is, dat je het in een uitgeboord gaatje verstopt!”
„Goed. Laten we zeggen dat ze Cnall hadden, maar niet wat ze zochten. Cnall had het dus verstopt. Ze kwamen hier terug en gingen zoeken.”
„Ze zochten zich het apezuur, maar vonden niets. . .” „Jawohl. Wat zou jij doen in zo'n geval?”
„Ai. Jai. Proberen de heer Cnall aan het praten te krijgen.” „Dat kon dan wel eens een heel pijnlijk proces worden voor de heer Cnall.”
„De heer Cnall lijkt me een koppige jongen. Want het ziet er hier niet naar uit of hij intussen de kaken van elkaar heeft gedaan.”
„Pah. Wie zegt jou dat hij de boel HIER verstopt had?” Jan zat eventjes roerloos en kwam dan overeind. Hij kwam zelfs heel erg vlug overeind.
„O, laveloze roetmoppen! Natuurlijk! Wat ben ik toch een prijsezel. Dáárom nam Cnall een bungalow behálve zijn hotelkamer. Omdat hij de boel niet bij zich wilde hebben . . . Dus . . .” Beide vrienden stonden elkaar strak aan te kijken.
„Dus . . .?”
„Je hebt alle kans dat ze hierná zijn hotelkamer zijn gaan doorsnuffelen.”
„Of het hiervóór al gedaan hadden,” zei Bob droogjes. „Ja, dat kan natuurlijk ook.”
Bob begon zijn shirt weer dicht te knopen, met een duidelijke zakelijkheid in de gebaren van zijn handen.
„En wie zegt ons dat hij er geen twee adressen op nahield om het voor eventuele vijanden lekker lastig te maken? Terwijl hij in werkelijkheid de belangrijke bullen zo als geld en zender verstopt had ERGENS op EEN DERDE ADRES?”
Jan barstte los:
„Dan zou ik toch niet graag in de schoenen van vriend Cnall staan. Ik heb niet de indruk dat zijn ontvoerders nou van die erg lieve jongens zijn. En als Cnall niet vlot praten wil, konden ze wel eens heel vervelende methoden gaan uitdenken om hem aan het babbelen te krijgen.”
Bob was juist bezig, het laagste knoopje van zijn shirt dicht te maken, maar hij stopte midden in die handeling en hief het hoofd op als een hond die onraad opvangt. Er waren intussen al enkele auto's een eind boven hen over de rotsweg gepasseerd en ook nu was weer het brommen van een automotor hoorbaar, maar . . .
„Jan! Deze auto gaat stoppen. Hij mindert vaart.”
„Stel je voor dat die knapen terugkomen! . . .”
„Waarom zouden ze?”
„Weet jij veel?”
Jan nam dan een spurt en holde naar de geruïneerde keuken in het achterhuis. Door het raam kon hij, schuin langs de helling omhoog kijkend, precies zien wat er op de bergweg boven hen passeerde. Maar nauwelijks had hij gekeken, of hij kwam terughollen met een luide schreeuw:
„Bob! Er komen twee kerels het pad naar dit huis af!” „Sakkerneus,” zei Bob, snel enkele malen achtereen aan zijn eigen neus rukkend. „Wat doen we nou? Ons ergens verstoppen?”
„Wáár ergens? Alle kasten liggen aan splinters.”
„Onder de vloer?. . .”
„Dank je plechtstatig. Je hebt alle kans dat ze daar meteen weer gaan graven. En dan zijn wij het eerste wat ze vinden. . .” „Weghollen dan?”
„Waarheen? HOE? Die kerels komen het pad af en van boven overzie je het hele terrein hier als op een presenteerblaadje.” Jan liep snel terug naar de waranda en ging op hetzelfde plekje zitten waarvan hij kort tevoren was opgestaan.
„We zijn toch toeristen, niet? Dan gedragen we ons gewoon als toeristen. We kwamen hier wat te drinken vragen, en. . .” „Sssst! Ik hoor ze al.”
Bob ging in de open deur staan, met de handen diep in de broekzakken, zijdelings tegen een deurpost geleund. Jan raapte een paar losse keitjes van de grond en begon verveeld ermee naar de groenglazen mandflessen te gooien. Het geluid van stemmen bereikte hen van achter het huis. Blijkbaar waren ook de twee naderende kerels daar over het lage muurtje geklommen. Leren zolen schraapten over de hete tegels . . . Dan kwamen twee gestalten rond de hoek van het huis in zicht. Jan was de eerste die zij zagen, maar nauwelijks hadden zij hem in de gaten, of zij bleven stokstijf staan. Jan gooide nog een laatste steentje in de richting van de rij mandflessen en kwam toen langzaam overeind.
„Good afternoon,” wenste hij in het Engels. Bob zei niets. Die stond enkele meters achterwaarts, in de diepe schaduw van de voordeur. Zij hadden hem nog helemaal niet gezien. En na die middaggroet van Jan werd het stil. Merkwaardig stil. De beide kerels zeiden geen boe of bah terug, maar namen hem op van top tot teen. Dat gaf Jan meteen de kans om hèn wat beter te bekijken. Er was echt wel het een en ander aan deze figuren te bezichtigen. Ze leken allebei ongeveer een dertig jaar oud, maar dat was ook meteen het volstrekt enige dat zij aan overeenkomst bezaten. De langste was een kolos van een knaap, met een bos rossig haar en een onderkaak als de schepemmer van een baggermachine. Die baggerkaak ging traag op en neer, als stond de man te kauwen op een bijzonder taaie mop kauwgummi. Hij droeg een spijkerbroek vol verf- en olievlekken, met daar boven een gele trui zonder halskraag of mouwen. Aan zijn voeten blauw-met-witte linnen schoenen. Maar het meest opvallende waren zijn armen: vanaf de knokkels van de hand tot boven op de gespierde schouder geheel bezet met rode en paarse tatoueringen. Vanaf de plaats waar hij zat kon Jan de verschillende voorstellingen niet onderscheiden, maar het leek hem wel een paar armen waar je een saaie regenmiddag lang op kon gaan zitten plaatjes kijken. Daar was het nu echter duidelijk de tijd niet voor. De onderkaak hield op met kauwen en vanuit de linkermondhoek werden enkele woorden gezegd tegen de tweede man. Die knikte kort, en vroeg, in duidelijk Frans: „Wat voer jij hier uit?”
„Niets,” antwoordde Jan. „Uitrusten. Gewoon zitten. Ik ben bek-af en ik dacht, dat misschien hier wat te drinken te krijgen was.”
De man die de vraag gesteld had stond Jan scherp aan te kijken. Hij was klein, zo bruin als een noot en had felle, zwarte ogen. Hij droeg een keurig lichtgrijs pak en zijn spiegelend gepoetste schoenen waren bedekt met een licht laagje stof. Uit zijn borstzakje stak een zijden doekje, en aan enkele van zijn vingers glommen gouden ringen. Zijn felle, zwarte, slimme ogen bleven Jan aanstaren. De twee mannen kwamen nu ook wat dichterbij. Achter zich hoorde Jan een heel licht gekraak. Het klonk, alsof Bob Evers bezig was, achterwaarts weg te schuiven, in de beschutting van de donkere gang. Niemand had hem nog gezien. Jan besefte opeens, dat Bob ongezien wilde blijven. Misschien was dat ook wel slimmer.
„En zag je niet dat dit huis onbewoond was?”
„Natuurlijk wel,” antwoordde Jan. „Maar daarom juist.” „Daarom wàt?”
Beide mannen stonden nu vlak voor hem stil en keken op hem neer. Dreigend.
„Daarom wàt?”
„Daarom ben ik hier zo kalm blijven zitten. De deur stond wijd open en binnen ligt alleen maar puin en brandhout.” — Hij begon overeind te komen. „Dáárom ben ik hier blijven zitten. Om wat uit te rusten. Maar als het uw huis is, en u heeft liever, dat ik wegga.. .” Hij stond nu overeind, veegde de handpalmen af aan de zitting van zijn broek en maakte een beweging of hij weg wilde gaan. Maar de man in het nette pak hief de hand op, met de handpalm naar voren.
„Hoho. Stop even. Die auto, die eventjes verder staat geparkeerd, is die van jou? Een gele Ford.”
Jan was er nu zeker van, dat Bob Evers achterwaarts was weggeslopen.
„Jazeker. Ik bedoel: nee. Ik heb het ding vanmorgen gehuurd om wat in rond te rijden.”
„Wat doet een jongeman als jij hier op zijn eentje in Marokko?” „Toeren,” zei Jan, met opgetrokken wenkbrauwen.” Ik ben toerist. Dat wil zeggen: Ik wacht hier op mijn vader. Die is op zakenreis in Amerika en komt me hier ophalen als hij terugkomt.”
Het gesprek ging nog steeds in het Frans. De man bekeek Jan van top tot teen, en vroeg nu:
„Jij bent Hollander, is het niet? Aan je accent te horen?” „Hollander, ja. Dat klopt.”
De kleine man gaf een korte ruk met het hoofd:
„Maak dan dat je weg komt. Wij hebben hier het een en ander te doen. Dat is mijn huis, hier, en een paar vandalen hebben de heleboel kort en klein geslagen.”
Jan knikte, zei: „O.K.,” en tilde zijn ene voet al op om in beweging te komen, toen een kort, knappend geluid ergens binnen in het huis weerklonk, onmiddellijk gevolgd door een gerommel en gerammel van belang. Iedereen schrok op. Jan’s juist in beweging gekomen been verstijfde. De kleine man riep op scherpe toon:
„Wat is dàt, daarbinnen?” Maar het was de grote vent in de spijkerbroek, die het eerst tot actie overging. Zijn rechterhand schoot naar de zak van zijn broek. Meteen deed hij een pas voorwaarts en zijn linkerhand greep Jan bij de pols, metéén een draai gevend, niet naar buiten, maar naar binnen toe. „Au!” riep Jan onwillekeurig en bleef toen krom staan van pijn; volkomen machteloos door de spanning op zijn gewrichten. Nog één centimeter verder en zijn arm zou knappen, zo voelde het aan. De tranen sprongen hem van pijn in de ogen, maar dwars door die mist van tranen heen zag hij hoe de rechterknuist van de man die hem vasthield uit de broekzak te voorschijn kwam, met een hoogst grimmig uitziend, blauwstalen pistool erin. Hij gaf dat aan de kleine man en beet hem toe:
„Hol om naar achteren en kijk wat er aan de hand is.” De ander kwam meteen in beweging en rende met het pistool in de vuist de hoek van het huis om. Met groot succès, want bijna direct kwam er van achter het huis een luide schreeuw: „Halt! Sta stil!” Daarna stilte.
„Zozo!”, zei de roodharige man grimmig, een fikse en gemene schop tegen Jan's dijbeen mikkend. „Jij was op je eentje, hè? Wie was daar dan binnen?”
„Mijn . . . een vriendje van me,” hijgde Jan, krom staande van pijn.
De man grijnsde. Dat kon Jan wel niet zien, maar het gegrijns was duidelijk in de klank van zijn stem te horen:
„Zozo. Welwel. En je zei toch dat je hier alleen was? Zei je dat niet?” De gespierde arm met de tatoueringen erop liep scheef langs Jan's blikveld en hij kon nu heel duidelijk zien, wat er zoal op stond. Niet, dat hij er op dat ogenblik veel belangstelling voor had. Daarvoor deed zijn omgewrongen arm teveel pijn. „Wat voerde dat vriendje van je daarbinnen uit, hè?”
„Ikke . . . ik denk dat hij wat te drinken zocht.”
„Zocht hij wat te drinken? Welwel. En waarom was je daar dan zo geheimzinnig over?” De arm draaide een centimeter of wat verder.
„Au . . . ! Ik was er niet . . . geheimzinnig over!” Het zweet stond Jan nu op het voorhoofd. Inwendig schold hij Bob Evers uit voor al wat maar aan kwalijks voor de hand lag, want waarom was die zo geheimzinnig gaan doen? Als ze gewoontjes allebei samen tevoorschijn waren gekomen, was er beslist niets gebeurd. Dan hadden ze eenzelfde verhaal op kunnen hangen en zonder meer wegwandelen. Van de andere kant . . . waarom was Jan eigenlijk zelf niet meteen voor de draad gekomen met het feit dat er nog een vriendje van hem binnen zat . . . ?
„Kom nou. Je zei telkens duidelijk: „Ik.” Niet: „Wij.” Waarom die geheimzinnigheid? Voor de draad ermee! Wat voerde je vriendje daarbinnen uit?”
„Niets!” riep Jan. „Niks bijzonders, zei ik toch. En. . .” „Aha!” zei de man die hem vasthield.” Daar hebben we hem al.” Bob kwam de hoek van het huis om, met de gevouwen handen in de nek en achter hem, met het pistool in de hand, liep de man met het grijze pak.
„Stop!” beval hij. Bob stond stil, op een meter of vier afstand van Jan. Beide jongens keken elkaar even aan, en zij begrepen elkaar zonder meer. Het kwam er nu op aan, iets te bedenken waardoor ze zich uit deze situatie konden losmaken. Tot dusver, bedacht Jan, was er weinig verdachts gebeurd. Het was een beetje raar, dat Bob zo geheimzinnig had gedaan, maar van de andere kant . . . Toen zei de kleine man, kortaf, met het pistool op Bob's rug wijzend:
„Deze hier was nèt bezig door een achterraam van de keuken naar buiten te klimmen. Hij stond op een stapel losse planken om bij het raam te komen, en een van de planken schoof weg. Dat was die herrie.”
Jan stond nog steeds krom gebogen onder die pijnlijke wringing op zijn arm, en uit die houding bleef hij Bob aankijken, terwijl over hun hoofden heen beide mannen kort tegen elkaar spraken: „Deze grapjas hier zei toch heel duidelijk dat hij alléén was, hè?”
„Oja. Daar is geen twijfel aan.”
De man met het pistool stond even na te denken. Zei opeens: „Hóren ze eigenlijk wel bij elkaar?”
Heel hoog zong er ergens een vogel. In de verte toeterde een auto met de manier van een bestuurder die een ander op komt halen en te lui is om uit te stappen en aan te bellen. Of om de aandacht te trekken van iemand die in zee zwom. Maar die vraag van de kleine man bracht Jan op een geniaal denkbeeld. Natuurlijk! Hij zou gewoonweg zeggen, dat hij Bob nog nooit van zijn leven eerder had gezien. Dat verklaarde ook precies, waarom hij gezegd had, dat hij alleen was. En nauwelijks was hij op dat idée gekomen, of zijn arm kreeg een ruk die een felle scheut van pijn door zijn elleboogsgewricht deed schieten en de grote, rossige man vroeg:
„Hé, jij. Ken jij die ander daar?”
Jan, nog steeds diep gebukt, staarde naar Bob met een duidelijke blik van afkeer.
„Kennen? Nee, hoor. Ik kwam naar dit huis toe om, zoals ik zei, wat te drinken te vragen en toen was hij hier al binnen. Hij gaf me wat water uit de kraan en dat was dat. Ik ging even op de rand van de waranda in de schaduw zitten en toen kwamen jullie. Dat is alles. Ik dacht eigenlijk dat HIJ bij het huis hoorde.”
Bob staarde Jan aan met enige verbazing in de ogen, maar dat kon Jan weinig schelen. Het stond voor hem allang als een paal boven water, dat Bob er een harde dobber aan zou hebben, uit te leggen waarom hij probeerde zo stiekem door het keukenraam de plaat te poetsen. Beter één die zich vast kletste dan allebei. Beide mannen richtten nu hun volledige aandacht op Bob.
„Dit is een Amerikaan,” wees de man met het pistool. „En deze hier is een Hollander.”
Vlak daarop begon de man met het pistool rad te praten in een taal waar noch Jan, noch Bob één syllabe van verstonden. Het leek wel Arabisch of iets dergelijks. Aan de klank van zijn stem te oordelen, gaf hij enkele orders, want de ander knorde tweemaal instemmend, en kwam toen in beweging. Hij liet Jan’s arm los, zwenkte hem een halve slag om en begon toen de zakken van zijn gevangene na te kijken. Hij deed het heel zorgvuldig, maar erg veel wijzer scheen hij er niet van te worden. Gedeeltelijk kwam dat natuurlijk doordat Jan, met het oog op de hitte, zijn jasje in de bagageruimte van de auto had gestopt. Alle papieren zaten in dat jasje. Bob daarentegen had, op de manier van vele Amerikanen, zijn dunne, slappe portefeuille plus wat papieren in de achterzak van zijn broek. En dat bleek funest te zijn, want nauwelijks was de kleine man in die paperassen aan het snuffelen gegaan, of hij slaakte een korte, nijdige uitroep, keek op, wuifde met een opgevouwen papier en wierp het in een boogje naar de man die Jan stond te fouilleren. „Kijk dàt eens. Is dat toeval?”
Het opgevouwen papier was vlak naast Jan terecht gekomen. Het was hun plattegrond van de stad Casablanca. Roodhaar raapte het ding op, terwijl Jan zich verbaasd afvroeg wat dáár nu voor verraderlijks aan kon zijn. Het was toch de normaalste zaak van de wereld dat iemand, die in een hem onbekende stad, in een vreemd land, ronddarde, een kaart van die stad in de zak had! Jan had zelf ook zulk een kaart . . . door Arie meegenomen uit het hotel waarin die dikkerd was achtergebleven. Jan hoefde echter niet lang te piekeren, want de oplossing op die puzzel kwam vlak daarop, toen Bob een por met het pistool in de ribben kreeg, gevolgd door de vraag:
„Wat heb jij te maken met het Hotel Transatlantique?” Jan zag Bob diep ademhalen; een duidelijk teken dat de vraag hem volkomen verraste.
„Hotel Transatlantique . . . ?” herhaalde Bob dan, kennelijk niet in staat om daar stante pede een antwoord op te geven. „Hou je niet van de domme, Amerikaanse vlegel!” snauwde de kleine man, een tweede, en fellere por met het pistool uitdelend. „Die kaart is afkomstig uit het Hotel Transatlantique. Het stempel van het hotel staat erop. Dus ontken maar niet. Wat had je daar te zoeken?”
„O, dàt!?” zei Bob. „Ik heb daar een kopje koffie gedronken en meteen een kaart meegenomen.”
Bliksemsnel kwam de volgende vraag:
„Wannéér heb je die koffie gedronken?”
„Eh . . . Vanmorgen.”
„Hoelang ben jij al hier in Marokko?”
Bob wachtte twee tellen met antwoord. Op zichzelf al een verdacht teken, natuurlijk. Hij kreeg een derde por met het pistool, zo hard dat hij een stap voorwaarts struikelde. Hij besloot, zich veiligheidshalve aan de waarheid te houden.
„Ik ben vanmorgen aangekomen. Per vliegtuig.”
Het had weinig zin, daarover te gaan liegen, want bij de rest van zijn papieren zat het retourbiljet plus de bagageslip van zijn vliegtuigpassage.
„Vanmorgen vroeg.”
„Zozo. Dan ben je wel hals over kop en rechtstreeks naar hotel Transatlantique gegaan, is het niet?”
„Jazeker. Dat werd me aanbevolen.”
„Door wie?”
„Door de chauffeur van de vliegveldbus.”
„Wat heb je voor die koffie betaald?”
Pats. Daar zat Bob. Hij had er een slag naar kunnen slaan, maar was hem toch te gevaarlijk.
„Ik weet het echt niet meer,” zei hij. Jan zag, dat het zweet hem van voorhoofd en wangen droop. Bepaald niet alleen maar van de hitte. Bob Evers had het in méér dan een opzicht benauwd. De man met het pistool liet een schel, spottend gelach horen, hield daar plotseling mee op en gaf Bob van achteren een kolossale schop tegen een dijbeen. Bob sloeg door zijn knieën en rolde eenmaal om door het hete stof.
„Wéét jij dat niet meer?” schreeuwde de ander, een paar stappen vooruit doende. Hij ging wijdbeens over Bob heen staan en hief de arm met het pistool dreigend op, als wilde hij met het zware wapen gaan slaan. „Wil jij mij vertellen dat je het eerste uur het beste in een vreemd land komt, in een vreemd hotel, en dan niet eens meer weer wat je betaald hebt? Denk je dat je met mij een loopje komt nemen, vlegel? Vertel op! Wat zocht je hier in dit huis?”
„Niets!” zei Bob. „Niets bijzonders. Ik...”
Hij kreeg een kolossale schop in de ribben.
„Hoe kwam je dan hier terecht, hè? Hoe kom je dan híér verzeild? Uitgerekend in dit verlaten, lege huis?”
Bob lag met beide handen in de zij gedrukt. Zijn gezicht was lijkwit onder het zweet.
„Geef antwoord, of je krijgt er nog een trap bij!”
„Met een auto,” zei Bob, tussen opeengeklemde tanden. „Ik ben een eindje gaan rijden met een auto.”
Jan voelde zich bleek worden onder zijn gebruinde huid. Hij hield de adem in, spande zijn spieren en wachtte op de volgende vraag.
„Waar is die auto dan?”
„Die staat . . . hierboven.”
Beide mannen wisselden een bliksemsnelle blik. Jan voelde zijn hart een paar tellen overslaan. Hoe kòn Bob ook weten dat hij, Jan, al eerder had verteld dat HIJ met een gehuurde auto was gekomen? En op zijn eentje . . .
„Is het die lichtgele Ford met een gedeukt spatbord?” „Ja.”
Jan begon weer adem te halen. Er was nu tòch niets meer aan te doen. Maar het pak slaag dat hij direct verwachtte, kwam niet. De kerels wisten nu wat ze weten wilden.
„Geen barst klopt ervan,” zei de kleine met het pistool grimmig. „Fernand! Naar binnen met ze. Scharrel touw op, of ijzerdraad, bind ze en schuif ze onder de vloer. Ze kennen elkaar niet! Haha!” Hij lachte luid en schamper. „Ze hadden elkaar nog nooit eerder gezien; met hun onschuldige neuzen. Haha! Maar ze kwamen wèl in dezelfde auto. De heren hadden alleen vergeten vantevoren af te spreken wat voor smoesje ze moesten ophangen als er wat misliep.”
„Touw!” gromde de roodharige Fernand, om zich heen kijkend. „Waar haal ik hier touw vandaan?”
De kleine schopte Bob, maar deze keer niet zo hard.
„Sta op jij, en naar binnen.”
Bob scharrelde overeind.
„TOUW!” zei Fernand weer, nu luider. „Jij hebt makkelijk praten, jij. Waar haal ik touw vandaan?”
„Gebruik je hersens,” snauwde de kleine. „Op de bedden binnen lagen toch lakens zeker? Snij die in repen. Of anders gebruik je de gordijnen. En stop een stevige dot lap in hun bekken, dat ze niet onverhoeds kunnen gaan gillen als er onverhoopt iemand langs komt neuzen. En nou naar binnen, jullie. Mars!”

SLIMME TOEREN OP HET SLAPPE KOORD . . .

Er zijn mensen die, na een lange vliegtocht, benevens een heet bad plus vlak daarbovenop een enorm ontbijt, duidelijk loom van geest worden. Zulks zeer speciaal, als er de nacht tevoren niet al te veel slaap is genoten. Doch de machtige gestalte Roos behoorde niet tot dezulken. De heer Roos functionneerde nu eenmaal anders dan zijn doorsnee-medemensen. Van honger werd hij knorrig inplaats van spits van geest. Hete baden hadden op hem een uitgesproken opwekkende invloed. Koude baden maakten hem alleen maar stug. Jan Prins had wel eens spottend de theorie opgeworpen, dat de verklaring daar-voor te vinden was in de hoeveelheid spek en olie die de dikkerd met zich meetorste.
„Het is bij Arie nèt als bij een automotor,” verklaarde Jan dan. „Als een motor koud is, zijn de olie en het vet nog te dik en stug. De boel moet eerst goed op temperatuur komen, voor het lekker soepel draait.”
En nu, na een lang, heet bad plus een enorm ontbijt, waren alle factoren aanwezig om het brein van Arie Roos op 100%, capaciteit te laten werken. Dat brein was eigenlijk al in het bad beginnen te werken. . . eerst kalmpjes aan, en daarna sneller en sneller. Nu stond de dikkerd voor het open raam van zijn kamer, uitziende naar de waaierkronen van de palmbomen die het hotel beschaduwden. Die bladeren ritselden even in een zwak windje, dat over de Atlantische Oceaan kwam aanwaaien. En ergens in het bijna elektronisch werkende brein van de heer Roos ritselde het ook. Er ritselde een idée. Nog niet een compleet, zuiver afgerond en gepolijst idée, maar toch een begin van een idée. Een bruikbaar begin. Arie wendde zich van het raam af, nam de telefoon ter hand en belde de Receptie.
„U spreekt met Roos. Kamer 180.”
„U wenst, mijnheer Roos?”
„Ik zit met een geringe moeilijkheid,” vertelde de heer Roos. „Het zit namelijk zo: ik moet voor mijn vader wat brieven en rapporten uittypen. Ik doe af en toe wat tikwerk voor hem, ziet u.”
„Zeker. Ik begrijp het,” zei de man van de Receptie op die toon van geduld die dat soort mensen gebruikt als zij niet snappen wat ZIJ daar mee te maken hebben.
„Nu is het zo,” vertelde Arie verder. „Ik wilde in de eerste plaats ergens een schrijfmachine lenen of huren. Zou dat gaan?” De toon van de man aan de andere kant veranderde. Dit was duidelijk een redelijk verzoek. Het soort redelijk verzoek dat men van een hotelgast kan verwachten. Hij werd op slag uiterst beleefd.
„Ik geloof niet dat dit een groot probleem oplevert, mijnheer Roos. Lenen is misschien wat lastig. Maar ik ken verschillende firma's hier in de stad die schrijfmachines verhuren per dag, per week of per maand.”
„Ik . . . ik had graag een beetje een grote machine,” zei Arie. „Ik heb nogal een zware aanslag en die koffermachientjes huppelen anders onder mijn vingers weg.”
„Uitstekend, mijnheer. Zal ik eens voor u opbellen of u een kantoormachine kunt huren?”
„Als u dat voor me zou kunnen doen, heel graag.”
„Ik zal zorgen dat het in orde komt, mijnheer.”
„Krijg ik hem dan vandaag nog?”
„Ik denk wel dat dat lukken zal. Ik zie niet in, waarom niet.” Arie stak zijn tong aan de binnenkant in een wang, keek spottend omhoog naar het plafond, trok zijn tong terug en verhaalde:
„Oja. Dan is er nog één ding dat ik wilde vragen: ik woon hier in een hotel en daar zijn nogal eens gasten, die graag vroeg naar bed willen. Mijn buurman van kamer 178 . . . zou die er last van hebben als ik bijvoorbeeld tot na middernacht zou blijven doortikken? Is dat een man of een vrouw?”
„Dat is eh. . .” (enkele tellen pauze, terwijl de portier vermoedelijk omkeek naar het bord met kamernummers en namen) ... „dat is een man.”
„Toch niet een oudere man?”
„Neenee . . . wacht eens even. . .” (Weer een tel of wat pauze. Er klonk een gemurmel van stemmen, alsof de receptionist aan iemand anders inlichtingen vroeg). Dan kwam zijn stem weer in de hoorn terug: „Het is een nog betrekkelijk jonge man. Maar waarom belt u hem zelf niet even? Zijn sleutel hangt nog hier, dus hij zal nog wel op zijn kamer zijn.”
Arie zat eventjes stomverbaasd naar de langzaam wuivende kronen van de palmbomen te kijken. Een felgekleurde vogel fladderde één seconde lang voor het open raam, als was het beest van plan, naar binnen te wippen. Het bedacht zich dan en verdween met een spurt uit het gezicht. Arie vroeg: „Mijn buurman is toch niet zo laat binnengekomen, vannacht, dat er nog kans is dat hij slaapt? Ik maak hem liever niet wakker voor zulk een kleinigheid, ziet u. Maar . . . als ik tot vanmiddag wacht is hij waarschijnlijk het hotel uit.”
„Wacht u even?”
De stem werd nu merkbaar minder vriendelijk. De man vond blijkbaar, dat Arie zat te zeuren. Dat was natuurlijk wel zo, maar Arie was toch hardstikke van plan om door te blijven zeuren tot hij het maximum aan inlichtingen verkregen had zonder al te veel in de gaten te lopen. Het verhaal van de schrijfmachine was té mooi, om er niet uit te halen wat erin zat. Hij kon alleen nauwelijks geloven dat de man daar beneden zich niet vergiste . . . Dat er wèrkelijk iemand op kamer 178 logeerde. De telefoon begon weer in Arie's oor te praten.
„Bent u daar? Wij weten niet, hoelaat de gast van kamer 178 is thuis gekomen. Maar ik zou zeggen . . . probeert u even. Zo vroeg is het nu ook niet meer. U draait gewoon 178 op uw telefoon.”
,,Prachtig. Dank u wel. En zorgt u dan voor de schrijfmachine?” „Ik maak er terstond werk van, mijnheer. Goeden morgen.” Arie liet de hoorn terugvallen op de haak, greep met beide handen in zijn rossige bos haar en zat even te denken.
„Hoe KAN zoiets nou?” zei hij dan. „Hebben ze Cnall's kamer dan aan iemand anders verhuurd?. . .”
Een afschuwelijke mogelijkheid schoot hem door het hoofd: zou Cnall zijn hotelkamer hebben opgezegd zodra hij erin was geslaagd, een bungalow te huren? Dan was zijn kamer vrij gekomen, zodat ze die meteen daarop aan iemand anders hadden kunnen geven. Dan zat er dus nu een vent op die kamer die nergens iets mee te maken had . . . en Arie Roos zat voor spek en bonen hier in dit hotel! . . . Maar, nee. Om een of andere reden had Arie duidelijk de indruk gekregen, dat Cnall die hotelkamer zou aanhouden en die bungalow ERBIJ had gehuurd. Dat had hun opdrachtgever in Parijs gezegd, of iets dergelijks. Maar wat deed dan iemand op Cnall's kamer? Cnall zelf? Dat was te gek om los te lopen. Cnall was zoek. Goed en grondig zoek. Arie zat met de handen in het haar te woelen, onderwijl alsmaar naar de telefoon starend. Hij hield plotseling met woelen op, greep de hoorn, draaide een-zeven-acht op de schijf en hoorde aan de andere kant de hoge zoemtoon overgaan. . . tweemaal . . . driemaal . . .
„Hello?” zei een vragende stem. „Hello?”
Arie stak een vinger scheef in de mond, om de klank van zijn stem te veranderen, en vroeg:
„Is dat kamer 178?”
„Daar spreekt u mee, ja.”
„Is dat de heer Cnall?”
Het was twee tellen stil. Dan: „Met wie spreek ik?”
Toen had Arie onverwacht een van die geniale ingevingen die bij hem soms zomaar uit de lucht kwamen vallen. Hij zei, langzaam en met nadruk:
„Met de man die de andere helft heeft van een reisbrochure.” Er kwam een geluid als van iemand die een lange adem uitblaast.
„Juist,” zei de stem dan. „Die helft zou ik dan toch eerst wel even willen bekijken. Dat zult u wel kunnen begrijpen.” „Uiteraard,” zei Arie gladjes. „Zegt u maar waar en wanneer.” „Hmmmm,” bromde de stem. „Om één uur? Kan dat?” „Prima. Waar? Ik ben hier niet zo goed bekend.”
„Café de la Paix.”
„Café de la Paix,” herhaalde Arie. „Om één uur. Hoe ken ik u?” „Dat is heel gemakkelijk. Ik zit met wat speelgoedauto'tjes op mijn tafeltje.”
Arie dacht dat hij niet goed had gehoord:
„Met wat?”
„Met wat SPEELGOEDAUTO'TJES. Dinky Toys.”
„0. Ik snap het. Ja. Goed. Ik ben er om één uur.”
„Tot ziens dan.” — De hoorn aan de andere kant ging neer. Arie zat enkele momenten naar zijn eigen instrument te kijken, legde het dan langzaam op de haak en ging nu pas goed in zijn haren zitten woelen. Hij begreep er nu totaal niets meer van. Na een tijdje woelen zag hij zoveel mogelijkheden, dat zelfs zijn kolossale brein er duizelig van begon te worden. Hij kwam overeind, wandelde een paar keer zijn hotelkamer op en neer, liep naar het raam, spuwde er eens uit, wandelde terug naar de wastafel, dronk een glas water en trok een gezicht tegen zichzelf in de spiegel. Al dat soort gekke dingen die je doet als je heel intens over iets na loopt te denken. Al piekerende ontblootte Arie zijn tanden. Hij tuurde in gedachten naar zijn roofdiergebit, greep een kam en begon zijn in de war gewoelde haren te kammen. Hij gooide plotseling de kam neer, liep naar het tafeltje, trok een ballpoint uit de zak en keek om zich heen naar een stuk papier. Dat vond hij in de vorm van een maandkalender aan de wand. Hij scheurde er de lopende maand af, draaide het papier om, en schreef haastig op de witte achterkant MOGELIJKHEDEN
De man in 178 is:
a. Cnall zelvers. Hij is intussen weer op komen dagen en zit rustig te wachten tot zijn contactman boven
water komt. Dan klopt het hele gesprek.
Arie tuurde neer op wat hij geschreven had, maar erg gelukkig was hij er niet mee. Want als Cnall weer boven water was . . . dan had hij zich natuurlijk zonder één seconde te verliezen met zijn zender gemeld. Het Hoofdkwartier geseind, dat hij was opgedoken. En dan was er heus wel een ijltelefoontje naar Arie, Bob en Jan gegaan. Of niet? Nee! Hun opdrachtgever wist immers niet waar zij ergens zaten.
„Stik!” zei Arie, uit de grond van zijn hart. „Stel je voor dat het heel gewoon Cnall zelf is, die een paar dagen dronken is geweest. Kon híj zich permitteren, met al dat geld bij zich. . .” Hij begon weer te schrijven — aan zijn tweede mogelijkheid.
b. Cnall is gekidnapt. Maar behalve Cnall zelf willen zijn tegenstanders óók graag de man hebben die het geld moet komen ophalen. Dus gaat een van de kidnappers op de kamer van Cnall zitten. Gewoon wachtend tot er iemand opbelt . . . Zoals ik nu bijvoorbeeld . . .
Arie hield op met schrijven en dacht na. Hoe speelt iemand het klaar om in een hotel op iemand anders zijn kamer te gaan wonen? Och -eigenlijk was dat niet zo lastig. Als Cnall gekidnapt was, konden ze zijn paspoort en al zijn papieren gebruiken. Eén van de kidnappers schreef dan een briefje, zoals:
„Aan de Receptie van het Hotel Transatlantique,
Gelieve brenger dezes, die ik als legitimatie mijn paspoort meegeef, toegang tot mijn kamer te verlenen. Hij is mijn compagnon. Ik ben misschien een of twee dagen de stad uit, maar betaal normaal mijn kamer door. Ik geef hem dus ook mijn sleutel mede.”
En dan was de zaak heus dik in orde. Die man kon de hele dag op Cnall's kamer zitten en hij kon er desnoods nog slapen, ook. Al maar wachtend tot er iemand op kwam dagen . . . Als zoiets was gebeurd, klopte het hele verhaal óók! Maar er was nog een derde mogelijkheid, besefte Arie toen... zelfs een vierde! Hij smeet het potlood neer, liep weer naar de wastafel, dronk een half glaasje water, duwde zijn sproetige neus plat tegen de spiegel en keek zichzelf in de ogen.
„Sufferd!” zei hij plotseling. „Ik moet beginnen met één enkel ding na te vragen.” — Hij keek eventjes naar zijn telefoon, besefte dan, dat men beneden metéén kon zien uit welke kamer het gesprek kwam, schudde het hoofd en wandelde naar buiten. Hij sloot wel de kamerdeur achter zich af.

* * *
Buiten viel de zon op zijn hoofd alsof het hete licht een voelbare zwaarte had. Aan de overkant van het pleintje zag Arie iets dat leek op een koffiehuis. Het was een laag, wit gebouw met een terras ervoor dat geheel overschaduwd werd door palmen. Onder de palmen stonden kleurige parasols. De dikkerd begon er kalmpjes heen te wandelen, bekeek onderwijl het verkeer om zich heen, gaf een franc aan een bedelaar, kocht een Engelse krant aan een stalletje, en was toen dicht genoeg bij het koffiehuis om de letters te kunnen lezen die in vuilgeworden verguldsel boven de ingang prijkten:

CAFĒ DE LA PAIX

Arie bleef een tel of wat staan, met de krant onder zijn linkerarm en grinnikte dan. Hij keek op zijn horloge. Het was kwart over twaalf.
„Dan kan ik hier net zo goed meteen blijven,” mompelde hij, wandelde tussen de krantenlezers en koffiedrinkers door het terras over, en stapte de ingang binnen. Daar was het schemerdonker en het rook er naar sterke koffie en stof. En ook naar sigaren. Helemaal achterin werd er ergens iemand uitgescholden door een kijvende vrouwestem. Arie stopte bij het buffet. Achter een rij blinkende en hoogst moderne koffiemachines was een vrouw in de weer. Zij at van een stuk worst dat zij in de linkerhand hield. Met de rechterhand tapte zij koffie in een lange rij kopjes, naast elkaar staande op een plank, die zij met ongelooflijke behendigheid telkens precies één exemplaar opschoof. „Kan ik hier ergens telefoneren?”
De vrouw wenkte met het hoofd naar rechts zonder op te zien. Met een mond vol worst zei ze: „Rechts om de hoek. En aan mij betalen.”

* * *
Men had hier geen telefooncellen, maar een soort van telefoonkamer. Drie tafeltjes, met drie toestellen erop. Aan één ervan lag een man te telefoneren met zijn schoenen op de tafel, en een sigaar in een mondhoek. Hij hing ver achterover in zijn stoel en las een kolom cijfers voor uit een opgevouwen krant. Beurskoersen of iets dergelijks, waarschijnlijk. Arie nam het derde toestel, wreef even langs zijn voorhoofd tot hij het nummer van het hotel weer helder voor de geest had, en draaide dat. Hij voelde er weinig voor, dat men aan de Receptie zijn stem zou herkennen, dus hij stak, éér hij antwoord kreeg, een ballpoint scheef in zijn mond.

„Hotel Transatlantique.”
„U spreekt met Vervier.” (Arie bedacht maar een naam.) „Is mijnheer Cnall al bij de hand.”
„Wie zegt u?”
„Cnall. C-N-A-L-L. Ik heb zojuist een brief van hem gekregen met het verzoek om dringend op te bellen zodra ik thuis kwam. Hij logeert op kamer 178.”
„Ach. Mijnheer Cnall. Nee — die is op het moment niet hier. Hij is al een paar dagen op reis.”
„Ai,” zei Arie op teleurgestelde toon. „Ajai. ja — ik ben zelf óók een paar dagen weg geweest. Ik kom zojuist thuis. U weet ook niet wanneer mijnheer Cnall terug verwacht wordt?” „Daar is ons niets van bekend. Maar er is wel iemand op zijn kamer. Een zakenrelatie. Kan die u misschien helpen?” „Kunt u mij doorverbinden?”
„Een ogenblik.”
Nauwelijks was de man van de lijn af, of Arie legde de hoorn neer. Hij voelde er niets voor, om die geheimzinnige logé die zich als een soort van koekoek in het nest van Cnall had gedrongen, weer eens aan de lijn te krijgen. Telefoonstemmen zijn maar al te goed herkenbaar. En Arie had ook bij hèm een vinger in een mondhoek gehouden. Trouwens: wat had het voor zin? Arie verliet het telefoonvertrek, legde een muntstuk op het buffet, wandelde het terras op en keek rond tot hij in een hoek een rustig tafeltje ontdekte. Het had een marmeren blad, drie ijzeren poten en een asbak. Een soort kruising tussen een Arabier en een neger kwam op hem af.
„Coca-Cola,” zei Arie. „Met ijs.”
Daarna ging hij het terras zitten bestuderen. En ondertussen dacht hij na, natuurlijk. Toen hij zijn Coca Cola had opgedronken, was het half één. Hij legde een bankbiljet onder zijn lege glas, om de kelner duidelijk te maken dat hij niet zonder betalen aan het weghollen was, liet zijn krant liggen om het tafeltje bezet te houden, stak de helft van het plein over en stak zijn hoofd binnen de kiosk waar hij een kwartier eerder zijn krant had gekocht.
„Heeft u voor mij een reisbrochure over Marokko?”
Ze hadden er verschillende. Arie zocht de fraaiste uit, betaalde, bekeek het ding van alle kanten en scheurde het dan in de lengte middendoor. Hij stak beide helften in een broekzak, knikte vriendelijk tegen de stomverbijsterde verkoper, wandelde terug naar het koffiehuis, ging ineens rechtdoor naar het toilet, deed de deur van binnen op slot, zocht de fraaiste van de twee helften reisbrochure uit, stak die terug in de zak, scheurde de andere helft in kleine stukjes en gooide ze in de WC. Hij trok aan de ketting en zag met een tevreden gezicht hoe het porcelein keurig werd schoon gespoeld. Met het onschuldigste gezicht van de wereld wandelde Arie terug naar zijn hoektafeltje. De halfbloedkelner stond daar, met het bankbiljet onzeker in de handen, naar alle kanten rondkijkend.
„Dat was bedoeld als een soort onderpand,” zei Arie, tevreden neerzijgend in zijn stoel. „Deposito. Hou het maar en breng me nog een Coca-Cola.”
Hij vouwde zijn Engelse krant wijd open, prikte met één vinger een gaatje midden in een bericht over de zoveelste topconferentie die op niets was uitgelopen, en hield zo, van achter zijn krant, het terras in de gaten.

* * *
Om vijf voor één kreeg hij de man die hij hebben moest, in het vizier. Daar was niets moeilijks aan — iedereen op het terras kreeg hem even later in het vizier, om de begrijpelijke reden dat de man iets deed wat men misschien één keer in de tien jaar op een café-terras ziet uithalen: Hij ging zitten, bestelde een kopje koffie, haalde een lichtgele zakdoek te voorschijn en veeg-de zich daar het voorhoofd en de polsen mee af. Tot zover was alles nog vrij normaal. Maar vervolgens boog hij zich opzij om de koffer op te pakken, waarmee hij was komen aanwandelen. Hij legde het ding plat op zijn knieën, wipte de knippen los, sloeg het deksel omhoog en begon, op zijn dode gemak, met zorg en liefde, één voor één, fel gekleurde miniatuurauto'tjes voor zich uit te stallen. Eerst een knalrode brandweerwagen. Hij schoof de aluminium ladders omhoog, liet de ladder draaien, rolde het speelgoed heen en weer, dook dan weer in de koffer en kwam nu met een minstens twintig centimeter lange kraanwagen op de proppen — geel met blauw gelakt. Hij liet de haak op en neer gaan, liet de kraan zelf een keer links en rechts zwenken, knikte tevreden en dook weer in zijn toverkoffer. Nummer drie bleek een lichtblauwe autotransporteur, en daar was hij minuten lang mee bezig, want die begon hij te vullen met kleiner model auto'tjes. Inmiddels werd zijn koffie gebracht, waar hij met een verstrooid knikje voor bedankte. De Arabische kelner bleef als met stomheid geslagen zeker een volle minuut lang over zijn schouder staan kijken, maakte dan een vaag gebaar en gleed weer naar binnen. Maar inmiddels waren de andere gasten op het terras opmerkzaam geworden op wat er aan dat tafeltje gebeurde. Een of twee dames lieten een gesmoord gelach horen. Sommige anderen zaten grinnikend in elkaars oren te fluisteren. Maar de man met de auto'tjes leek zó volkomen in zijn werk verdiept, dat hij dat niet zag of hoorde. Toen hij zijn autotransporteur op volle capaciteit had beladen, zette hij zijn koffer weer naast zich neer, dook in een binnenzak, haalde een agenda te voorschijn en begon daar in te schrijven, telkens de auto'tjes vóór zich van alle kanten bekijkend. Het leek wel of hij er een opstel over aan het schrijven was. Het lachen en smiespelen werd nu wat minder. Men scheen tot de overtuiging te zijn gekomen dat de man minder gek was dan aanvankelijk wel leek. Misschien was hij wel handelsreiziger in die dingen, en nu bezig, een rapport te schrijven over zijn ervaringen. En voor zaken moet men respect hebben — of het nu vliegtuigen betreft of speelgoedauto'tjes. En dit leek Arie ook het aangewezen moment, om zich aan zijn afspraak te gaan houden. Hij vouwde zijn krant dicht, hield die losjes opgerold in de hand, wandelde naar het tafeltje met de schrijvende man en zei:

„Goeden middag. Ik heb een afspraak met u, geloof ik.” De man keek op van zijn papier, fronste vaagjes en antwoordde: „Hadden wij een afspraak?”
„Ik heb u opgebeld,” zei Arie. „Het ging over reisbrochures.” De man bleef hem aankijken. Zijn blik dwaalde over Arie's gezicht — van diens rode haren naar zijn sproetige neus; vandaar over de bolle wangen naar zijn hals. Dan even naar beneden, en weer terug naar de open, onschuldig staande blauwe ogen.
„Merkwaardig,” zei hij dan. „Ik herinner me een heel andere stem.”
„Dat kan ook wel,” zei Arie losjes, trok een stoel naar achteren, ging erop zitten en nam het model van de kraanwagen op. Hij reed het ding naar de rand van het tafeltje, begon aan het handeltje te draaien en liet de hijskraan langs de tafelrand zakken. Al draaiende vervolgde hij: „Ik heb een halve reisbrochure in mijn broekzak. Hebt u er ook een?”
De man tegenover hem legde het potlood neer, streek nadenkend met één vinger over de ladder van de rode brandweerauto, fronste en zei dan:
„Ben jij niet wat erg jong voor dit soort van boodschappen?” Arie grijnsde. Hij begon de andere kant uit te draaien, zag de haak omhoog komen, boven de tafelrand verrijzen, en eerst toen liet hij het ding los, keek op en antwoordde:
„Is dat dan niet een even mooie camouflage als deze vertoning met de speelgoedauto'tjes?”
Zij zaten elkaar enkele tellen lang aan te kijken. Dan zei de man droogjes:
„Misschien wel. Misschien wel, ja.” Hij gooide de klontjes suiker in zijn koffie en begon er traag in te roeren.
„Bovendien,” vervolgde Arie, de ellebogen op de tafelrand zettend en spelend met de omhoog stekende brandweerladder. „Bovendien ben ik misschien alléén wel wat ik lijk.”
De ander keek scherp op van zijn koffie.
„Alleen maar wat jij lijkt? Dat begrijp ik niet. Wàt lijk jij dan?” „Een boodschappenjongen,” zei Arie luchtigjes en duwde de kraanwagen naar voren. De hijskraan bungelde precies boven het kopje koffie van de man die op Cnall's hotelkamer woonde. „Een boodschappenjongen? Maar. . .”
„Luister,” zei Arie. „Ik ben inderdáád niet de man die van ochtend opbelde. Daarom klinkt mijn stem anders.”
„Aha!”
„Aha niks. Ik heb één halve reisbrochure in mijn zak. Het enige wat ik nu hier moet doen is: me ervan overtuigen dat u de eraan passende andere helft heeft. Klopt dat, dan ga ik terug en breng rapport uit. Zogauw ik bericht kom brengen dat u de goede man bent, wordt u wéér opgebeld. U moet dus dadelijk direct naar uw hotelkamer teruggaan. Duidelijk?”
De man zat hem enkele seconden lang aan te kijken, en één moment dacht Arie, dat hij kwaad zou gaan worden. Hij liep tenminste een tikkeltje rood aan. Maar daarna scheen hij in te zien dat het eigenlijk heel redelijk was. Of tenminste niet onredelijk. Hij goot met een kortaangebonden gebaar het kannetje room leeg in zijn koffie, bromde wat en zei dan:
„Nou ja — je kunt iemand een bepaalde voorzichtigheid niet kwalijk nemen. Hoe laten we die dingen zien? Hier op tafel?” „Allicht,” zei Arie. „Nu meteen maar. Ik tel tot drie en dan leggen we ze allebei neer.”
De man knikte, stak een hand in zijn binnenzak, en Arie liet er een in een broekzak verdwijnen. De dikkerd telde:
„Eén . . . twee . . . drie!”
Twee handen kwamen te voorschijn . . . twee doormidden gescheurde reisbrochures . . . en zij bleven allebei roerloos zitten, met hun halve brochures nog in de vingers. Het was niet eens nodig, ze tegen elkaar te passen. Het was niet eens nodig, ze naast elkáár te leggen. De ene helft was paars — de andere geel. De ene helft was van een bijna vierkant stuk drukwerk — de andere helft was centimeters langer en bovendien waren ze nog van verschillende dikte. Arie was de eerste, die wat zei. Geen wonder, want hij was beslist niet zo verbaasd of ontsteld als zijn tegenstander.
„Het lijkt mij,” zei Arie droogjes, „dat er ergens iets niet helemaal klopt.”
„Maar het móét kloppen!” zei de ander, zenuwachtig. Hij boog zich voorover en maakte een gebaar of hij de helft die Arie tussen de vingers had, wilde grijpen. Maar de dikkerd speelde, zoals altijd, zijn rol schitterend, en trok haastig zijn waardeloze helft terug.
„Hohoho . . . alléén maar kijken. Geen grapjes.”
„Heb je wel de goeie?”
Arie liet een snork horen.
„Dacht je dat ik rondliep met zakken vol doormidden gescheurde reisfolders? Dit is de helft die ik gekregen heb.”
„Draai het eens om! Je hebt 'm toch niet achterstevoren?” Arie antwoordde daar niet eens op, haalde minachtend de schouders op, stak de folder weer in een broekzak, keek om zich heen, stak een machtige klauw in de lucht en wenkte een kelner. „Coca-Cola,” bestelde hij, en trok daarna de kraanwagen met één vinger weer naar zich toe. Hij had ontzaglijke pret. Hij had bovendien geen haast. De man tegenover hem had echter allesbehalve pret. Die zat nog steeds als verbijsterd neer te staren op het halve stuk drukwerk naast zijn kopje koffie, haalde dan weer die gele zakdoek te voorschijn, wiste het zweet van zijn voorhoofd, en mompelde binnensmonds enkele minder fraaie, maar wel krachtige woorden.
„Tja. . .” zei Arie. „U ziet hoe goed het is dat mijn baas mij eerst uitstuurde om te kijken of het wel klopte. Hij kan zich nu verdere moeite wel besparen. Alléén. . .” Arie hief het hoofd op en richtte de volle blik van zijn slimme, blauwe ogen op de zenuwachtige man tegenover hem. Die staarde terug. Maar met bruine ogen.
„Alleen wàt?”
„Alleen . . . waar is Cnall? Cnall zelf.”
Doodse stilte. De blauwe en de bruine ogen staarden in elkaar. De Arabier kwam aanglijden, zette het glas Coca-Cola tussen hen in en verdween weer. Het ijs, in het schommelende, sprankelende vocht, tinkelde zachtjes en muzikaal wat na. Dan werd ook het glas stil.
„C . . . Cnall?” — De man zag eruit of hij op het punt stond, brutaalweg te zeggen: „Ik ben Cnall.” Maar dat scheen hij toch niet te durven. Misschien was hij wel bang, dat Arie, of anders de baas die Arie als boodschappenjongen vooruit had gezonden, Cnall van gezicht kende. „Ik weet niet waar Cnall zèlf is. Die heeft me twee dagen geleden gevraagd, om in zijn plaats te wachten tot er een telefoontje kwam over deze halve brochure.” — De man tikte met een vinger op het verscheurde papier voor hem. „DEZE papierboel hier. Daar is geen misverstand over mogelijk. Jullie móéten een fout hebben gemaakt.” „Zozo,” zei Arie, en begon weer aan de hijskraan te zwengelen. De haak daalde en hij begon te proberen, het koffielepeltje dat nog op het schoteltje lag, ermee op te takelen. „Hebben WIJ een fout gemaakt? Maar u weet toch wel, dat Cnall iets aan ons moest overdragen? Een pakket of iets dergelijks?”
„O, dàt?” zei de man, alsof hem nu een groot licht opging. „Ja, dat klopt. Er zou iemand komen met de andere helft van DEZE brochure.” (Hij tikte weer op het papier). „En aan die iemand met de andere helft moest ik dan dat pakket afgeven.”
Arie had de hijshaak onder het lepeltje gemanoevreerd en begon te draaien. Het lepeltje kwam een handbreedte of wat omhoog, gleed uit de haak en kletterde terug op het porcelein. „Hou op met die onzin,” zei de man korzelig en legde het lepeltje opzij. Arie keek op.
„Waar is dat pakket nu?”
„Heel goed opgeborgen,” vertelde de ander.
Zij zaten elkaar weer even aan te kijken. Arie dronk in één kolossale teug zijn Coca-Cola leeg, graaide in een broekzak, haalde wat geld tevoorschijn, legde het op tafel en stond op. „Ik denk dat ik maar ga,” kondigde hij aan. „Hier ligt het geld voor mijn Coke.”
De ander scheen niet verwacht te hebben, dat Arie zo plotseling een einde aan het gesprek ging maken. Hij schrok op, kwam gehaast overeind en protesteerde:
„Heihei! . . . Laten we er alsjeblieft even verder over praten. Er móét ergens een misverstand zijn ontstaan.”
Arie haalde de schouders op en begon zich af te wenden: „Ik zou niet weten, waar. In ieder geval moet ik nu eerst even rapport uitbrengen. Aan mijn baas. Dat is mijn opdracht.” „Ja maar . . . Wat ga je nu aan je baas vertellen?”
„Dat jouw helft niet klopt met de onze, natuurlijk. Wat moet ik ànders vertellen?”
„En wat gebeurt er dan?”
Arie haalde de machtige schouders op:
„Geen idée. Dat maakt mijn baas uit. Misschien gebeurt er wel helemaal niets meer.”
„Hoezo? Niets meer? We kunnen het toch zo niet laten?” „Waarom niet? Wij zoeken de man die de andere helft van onze brochure heeft. Dat bent u niet. Dus met u hebben we verder niets te maken.” Arie maakte weer een beweging als om weg te gaan. Maar de ander reikte haastig over het tafeltje heen en greep zijn mouw:
„Luister!” zei hij. „Ik begin al te begrijpen, hoe het zit. Die Cnall heeft extra-voorzichtig willen zijn, en heeft mij met opzet een verkeerde helft gegeven. Begríjp je? Om eerst de kat uit de boom te kunnen kijken. Het is me nu volkomen duidelijk.” „Nou, best,” zei Arie. „Dan is het heel eenvoudig. Je snort Cnall op en scheldt hem uit voor vuile vis en zorgt dat hijzèlf op de proppen komt met de goeie helft. A1 was die halve brochure van jou van bladgoud, dan was het ding voor ons nòg waardeloos.” Hij klopte op zijn bollende broekzak. „Alleen de andere helft van wat IK hier in mijn broekzak heb, heeft op ons vat. De rest? Pffff . . .”
„Luister!” zei de man, Arie's arm schuddend. „Ik ga met je mee.”
„O ja? Waarhéén?”
Met gehaaste handen werden de speelgoedauto'tjes opgepakt. De man bukte zich, stopte ze snel in de op de grond liggende koffer, knipte de sloten ervan dicht en kwam met een rood, verhit hoofd weer overeind, de gesloten koffer in de hand. „Ik ga met je mee. Ik wil het persoonlijk aan die baas van jou uitleggen. Hoe dat misverstand ontstaan is, bedoel ik. Ik vind het een schandalige manier van doen van die Cnall, dat hij me die twee dagen gewoon voor gek in zijn eigen hotelkamer heeft laten zitten. Dat hij me met opzet een verkeerde helft heeft gegeven, bedoel ik.”
Arie speelde zijn rol prachtig. Het was van het begin af aan zijn bedoeling geweest, deze vent mee te krijgen . . . en hoe meer hij aarzelde, hoe feller de ander er juist op werd. Geen wonder ook . . . hij MOEST wel met Arie mee. Aan Arie zelf had hij immers niets. Hij moest de BAAS van Arie hebben. Dáárvoor zat hij al twee dagen in die kamer van Cnall op het vinketouw! Arie deed of hij eventjes stond na te denken, plukkend aan zijn onderlip.
„Och,” zei hij. „Je kunt eigenlijk best zover meegaan. Ik ga dan eerst alleen naar binnen en breng mijn rapport uit en dan kan de Grote Baas altijd nog zien of hij je ook wil laten binnenkomen. Nietwaar?”
„Ja, juist! Prachtig!” riep de ander, haalde een biljet uit de zak en legde het op tafel. „Laten we dan maar meteen gaan.” — Hij greep Arie's spekgelagerde elleboog. „Ik heb mijn atuo daarginds onder de palmen staan.”
En dat was precies, wat Arie hebben moest. Hij wist wel niet zeker, hoe het nu allemaal verder zou gaan verlopen, maar dat kon hem weinig schelen. De geniale dikkerd was er sinds jaren aan gewend, in dergelijke situaties te handelen of hij aan het koorddansen was. Een ietwat gewaagde vergelijking voor iemand van zulk een monsterlijk gewicht. Goed — of hij psychologisch aan het koorddansen was, dan. En dat wàs het eigenlijk ook. Een kwestie van slimme toeren op het slappe koord.

* * *
Arie's metgezel gooide de koffer met de speelgoedauto'tjes achter zich in de auto, greep zelf het stuur en vroeg, terwijl hij het sleuteltje in het slot duwde:

„Waar rijden we heen?”
Dat had Arie al zitten overwegen. Hij noemde vlot de enige naam die hij kende:
„Boulevard Aïn Diab. De weg langs de kust af.”
De man knikte. Hij scheen dat een heel normale route te vinden. Dat kon ook moeilijk anders, bedacht Arie met een inwendige grijns. Een boulevard waarvan de nummering tot in de vier cijfers loopt, heeft vast wel een hele hoop huizen links en rechts. En het is derhalve niet onwaarschijnlijk, dat iemand daar ergens woonachtig is. De wagen kwam in beweging zonder dat een van hen een woord zei. Arie zat rustig achterover, maar zijn slimme blauwe ogen namen bliksemsnel alles op wat er te zien viel. De auto waarin zij nu reden, was een gewone, twee jaar oude Chevrolet, met een linnen kap, die nu omhoog was om hen te beschermen tegen de gloeiende zon. Alle raampjes stonden open en de wind gaf zo nog een redelijke verfrissing. Het nummer van de wagen, de kleur en het jaartal, had Arie ook al in het hoofd — niet met een of ander plan — zo maar voor alle zekerheid. Hij had graag eens in het dashboardkastje willen neuzen, maar hoe handig en brutaal hij ook van nature was . . . hij zag toch geen kans, dàt voor elkaar te boksen zonder duidelijke argwaan op te wekken. En Arie had een ander plan in het hoofd. Terwijl zij zwijgend voortreden, het centrum van Casablanca door, begon de dikkerd duidelijke symptomen van onrust te vertonen. Hij wreef over zijn gezicht, verschoof op de bank, bromde wat in zichzelf, en toen hij zelfs ook nog onduidelijk in zichzelf begon te praten, vroeg de bestuurder, verontrust: „Wat zit je toch te friemelen? Is er iets?”
„Ja, eh . . . ik vraag me, bij nader inzien, toch af of het wel verstandig is dat je mij zo plompverloren vlak vóór de deur van mijn baas afzet. Hij vraagt natuurlijk wie jij bent.” „Daar heb je kans van, ja. En wat zou dat? je moet toch zeggen dat je met mij hebt gesproken? Is het dan zo gek dat ik je eventjes breng waar je zijn moet?”
„Nouja, dàt niet.” — Arie deed hoe langer hoe zenuwachtiger. „Maar dan weet je meteen, op welk adres de Grote Baas woont. En ik denk niet, dat hij daar zo geestdriftig over is. Hij is er nogal geheimzinnig mee. Ik heb je nou wel gezegd, dat je mee kon rijden, maar ik ben toch bang dat ik kolossaal op mijn huid krijg, als. . .”
De ander haalde snel uit en remde voor een scooter die met dolle vaart vanuit een garage de straat op schoot, vloekte binnensmonds, kwam weer op gang en wuifde geringschattend met een hand:
„Ben je nou zot! Dat loopt heus zo'n vaart niet. Die Grote Baas van jou moet tòch met mij komen praten.”
„Nou — dat zit nog. Jij hebt de goede papieren niet.”
De ander sloeg met de vuist op het verende wit-plastic stuurwiel: „Die heb ik WEL, zeg ik je. JULLIE hebben een vergissing gemaakt. Ik KAN niet geloven dat Cnall mij verkeerde papieren heeft gegeven.”
Arie begon op zijn nagels te bijten, dacht zogenaamd nog even na, en barstte dan los:
„Dat heeft er ook eigenlijk geen zier mee te maken! Het gaat erom dat de Grote Baas altijd wil dat ik taxi's neem als ik een boodschap voor hem doe. Ik mag niet eens zijn auto gebruiken en ik mag er zelfs geen eigen auto op na houden. Alléén al omdat hij niet wil dat ze mij te makkelijk kunnen volgen, of onze auto's op straat leren kennen. En nu zou ik ineens zo maar met een wildvreemde voor zijn deur komen aanrijden? Dat gaat niet. Dat gaat heus niet. Stop maar.”
De ander reed door of hij niets gehoord had. Arie schreeuwde: „Stoppen heb ik gezegd. Stop nou!”
De bestuurder reed met precies dezelfde snelheid door. Arie liet zich met prachtig gespeelde nijdigheid achterover vallen tegen de rugzitting.
„O, best hoor. Als je denkt dat je dáár wat mee opschiet. . . Rijd voor mijn part tien keer Boulevard Aïn Diab op en neer. Als ik niet wil zeggen, welk huisnummer het is, zul je er weinig pret van beleven, denk ik. . .”
DAT hielp. De man van de speelgoedauto'tjes trapte met een woedende uitroep op de rem. Hun eigen banden gierden en vlak daarop gierden achter hen nog een paar andere banden. Arie keek geschrokken om. Een vuurrode, splinternieuwe Jaguar met een neger aan het stuur was bijna met een knal boven op hen gevlogen. De Jaguar gierde nog juist rakelings langs hun linkerachterspatbord. De neger schudde een zware vuist, gaf gas en ronkte met een spurt verder.
„Wat wil je nou, voor de duivel, eigenlijk?”
„Ik wil met een taxi naar mijn baas,” zei Arie koppig. „Ik ga altijd met een taxi — dat heb ik je gezegd. Maar . . .”
De ander zat met de handen om het stuurwiel geklemd. „Maar wàt?”
„Weet je wat we doen? Ik stap hier uit. Daarginds is een benzinetankstation. Ik bel daar een taxi. Als die komt en je ziet mij erin klimmen, rij dan achter me aan. Als ik stop op het adres waar mijn baas woont, blijf je een dikke honderd meter vóór dat huis geparkeerd staan. Dan heeft niemand je in de gaten. O.K.?” „Best,” zei de ander meteen. „Dat is prima. Alleen... als je Grote Baas mij nu hebben moet? Dan ben ik niet in het hotel, en je kunt ook niet zeggen, dat ik je gevolgd heb. Hoe moet dat dan?”
„Doodsimpel,” vertelde Arie. „Ik zeg, dat je nog dringend eerst een boodschap had te doen en dat ik beloofd heb, je op te pikken op het terras van De La Paix. Duidelijk? Dan loop ik naar buiten, en pik je op.”
De ander knikte, reikte voor Arie's machtige buik langs en opende het portier aan de zijde van de heer Roos.
„Ga nou meteen die taxi maar bestellen,” zei hij. „Zoveel te eerder hebben we deze grap achter de rug.”
„Komt voor mekaar,” beloofde Arie, kwakte het portier dicht, wuifde nog even met de hand en zette met snelle passen koers naar het tankstation. Hij schudde altijd ietwat, terwijl hij liep. Dat kwam door al zijn lagen spek. Maar nu schudde hij wel wat erg hard. Van achteren gezien leek hij wel een wandelende gelatinepudding. Dat extra-schudden kwam, doordat de heer Roos in zichzelf liep te lachen, maar dat kon de man in de Chevrolet natuurlijk niet zien en niet weten.

* * *
De heer Roos had zulk een buik vol met pret, omdat hij nu precies wist wat hij weten wilde. En bovendien, natuurlijk, omdat hij de man in de Chevrolet zulk een prachtig rad voor ogen had kunnen draaien. Want als de heer Roos iets ter wereld heerlijk vond, dan was het wel, om een of andere kwalijke peer te leep af te zijn. De hele zaak was nu kristalsimpel en zo eenvoudig als een bromtol. Cnall was gekidnapt. Dat stond vast. Men had de zakken van Cnall doorzocht, daar diens paspoort in gevonden en zeker ook nog wat andere papieren. En op een of andere manier had men Cnall aan het praten gekregen. Of Cnall alles had verteld, dat stond nog niet vast. In ieder geval had Cnall wel losgelaten, dat hij een afspraak. had met iemand, die contact met hem zou opnemen, vermoedelijk in Hotel Transatlantique, en dat die iemand zich zou kenbaar maken door de andere helft van een Marokko-brochure. Vervolgens hadden de kidnappers de halve brochure van Cnall zèlf in handen gekregen. Die hadden ze gevonden, of Cnall had hen die aangewezen, of iets dergelijks.

Goed. Nu hadden de kidnappers Cnall dus te pakken. Maar Cnall zelf was eigenlijk alléén maar een koerier. Een beter soort van boodschapper. Cnall zelf wist niets. Die had alléén maar een pak geld, plus een zender, plus wat papieren. Het was de kidnappers vermoedelijk niet eens in de eerste plaats om dat pak met honderdduizend dollar te doen, hoewel ze dat spaarcentje waarschijnlijk heel welkom zouden binnenhalen, als ze de kans kregen. Nee — ze wilden natuurlijk op het spoor komen van de organisatie — de geheime afdeling WAARAAN Cnall dat geld moest gaan brengen. Wie dàt waren . . . dàt wist Cnall zelf ook niet, dat was wel zonneklaar. Anders hoefde hij niet in een hotel te gaan zitten wachten tot er iemand naar hem toekwam. Dus nu konden de kidnappers wel brandende lucifers onder de grote tenen van Cnall gaan afsteken . . . maar daar schoten ze bitter weinig mee op, want men kan nu eenmaal niet dàt verklappen, wat men zelf niet weet. De volstrekt enige manier waarop de kidnappers erachter konden komen, wie de verbindingsman was van die geheime organisatie, was: door iemand neer te zetten op de kamer van Cnall. Met het paspoort van Cnall en de halve brochure van Cnall. En dan maar wachten wie er in de val wilde lopen. Arie begon opnieuw te schuddebuiken van het lachen. Wie hadden ze in hun fraaie val gevangen? Arie Roos! Voorwaar een machtige buit, zo op het eerste gezicht. Maar toch wel een buit, die een beetje zwaar op de maag zou gaan liggen. Arie keek om. De Chevrolet stond nog braafjes op dezelfde plaats. Maar de man achter het stuur ervan liet zonder twijfel geen oog af van de brede spekrug van Arie. Hij was er véél te fel op gebrand, om het adres te weten te komen, waar die uit-de-duimgezogen Grote Baas van Arie ergens woonde. Jonge, jonge . . . wat zou hij DAT adres graag weten!
„Ik zal hem helpen. . .” grinnikte Arie. „Jonge, jonge, wat zal ik hem helpen! Van alle wallen in alle Marokkaanse sloten.” Toen was hij bij het tankstation, dat in de hete zon complete walmen van benzine en olie verspreidde. Een bediende tankte een witte Volkswagen vol.
„Kan ik hierbinnen even opbellen?”
„Loopt u dan maar achterom. In het kantoortje zit wel iemand.”

* * *
Er zat inderdaad iemand in het kantoortje: een dikke, vadsige man die achterover lag in een stoel, met aan de voeten twee tennisschoenen die hij boven op het bureau vol papieren had te suste gelegd. Hij rookte een sigaar waarvan de rook boven zijn hoofd dreef als een blauwe damp. Zijn handen lagen gevouwen op de buik en dwars door de rook keken zijn ogen naar de dikke, roodharige jongen die zojuist was binnengekomen.

„Goede morgen,” wenste Arie. „Goeie middag, bedoel ik. Ik ben een beetje in de war, want ik heb een mankement aan mijn auto. Kan ik hier een bandijzer kopen? Zo'n platte, ijzeren staaf om buitenbanden mee van een wiel te lichten.”
De dikke man zuchtte, nam de sigaar uit de mond en herhaalde, op spottende toon.
„Een bandijzer om buitenbanden mee van een wiel te lichten. Al drie en twintig jaar zit ik in het autovak. Dacht je dat je míj moest uitleggen wat een bandijzer was?”
Arie begon weer komedie te spelen. Hij schuifelde wat verlegen met zijn schoenzolen over de vloer en stamelde iets:
„Neem me niet eh . . . kwalijk. Ik wou alleen maar beleefd zijn, enne . . . Maar zou ik een bandijzer kunnen kopen? Een tweedehands is ook goed.”
De dikke man wees met de sigaar naar een halfopenstaande kast in een hoek van zijn kantoortje, waar de rommelige inhoud zowat uitpuilde.
„Daar onderin liggen er een stel. Zoek er maar een uit.” De telefoon naast zijn beöliede tennisschoenen rinkelde. Hij reikte voor zich uit, wat helemaal niet zo makkelijk ging, aangezien zijn vette buik knel kwam te zitten, bracht de hoorn naar zijn oor en vroeg knorrig:
„Hallo?” — Arie zat op de knieën en rommelde in de kast Hij vond meteen een pracht van een bandijzer — bijna een halve meter lang; aan het ene einde licht gebogen en een paar centimeter breed.
De dikke man zei knorrig:
„Nee, vandaag heb ik geen tijd. Ik zit tot over de oren in het werk. Probeer morgen nog maar even.” Hij legde de hoorn neer, zeeg terug in zijn stoel en stak de sigaar weer terug tussen zijn kiezen. Arie kwam overeind met het bandijzer in de hand. „Wat kost dit?”
„Vijf en twintig franc.”
Arie tastte in de zak en knikte met het hoofd naar de nu weer zwijgende telefoon:
„En zou u even een taxi voor me willen bellen?”
„Ook dàt nog,” zei de dikkerd. Kreunend weer tegen zijn buik in naar voren bukkend. „Da's dan dertig franc.”
Arie telde drie briefjes van tien franc af en legde ze op het bureau. De dikke man nam het telefoontoestel op, zette het op zijn buik, draaide uit het hoofd een nummer en vroeg: „Charles? Met Picot. Stuur effe een taxi?”
Hij legde de hoorn terug, zette het toestel weer op de bureaurand, keek naar het geld, nam niet eens de moeite om het op te rapen, maar knikte en verloor toen elke vorm van belangstelling voor zijn klant. Dat was Arie wel zo welkom. Hij liep het kantoortje uit, bleef achter een stuk blinde, witgekalkte betonmuur eventjes stilstaan, liet het platte bandijzer rechtstandig opzij in zijn broek glijden en haalde dan zijn buiksriem een gaatje aan, zodat het ijzer stevig klem zat tussen zijn broeksriem en zijn buik. Aan de bovenkant stak er een centimeter of twintig boven de riem uit, en de rest zat verscholen in zijn broek. Hij haakte nonchalant de duimen in zijn riem en slenterde naar de weg. Daar bleef hij kalmpjes staan kijken, met groot vertoon van rust, ondertussen met de vingers van zijn rechterhand het bandijzer vasthoudend. Zelfs de meest wantrouwende toeschouwer zou onmogelijk kunnen hebben vermoeden, welke een doeltreffend wapen er rechts naast zijn buik verborgen zat. Een vrachtwagen met een lading betonpalen kwam Dieselolie tanken. En in de verte stond de Chevrolet van de man met de speelgoedauto'tjes nog geduldig af te wachten. En intussen had Arie prachtig de kans, een plan van actie te laten rijpen in zijn rosbegroeide hersenpan.

* * *
Zeven minuten later kwam een Mercedes aanrijden, lichtgrijs van tint en met achter het stuur een Marokkaan. De wagen stopte voor een der benzinepompen en door het open raampje stelde de chauffeur een vraag. De pompbediende keerde zich om en schreeuwde:

„Le taxi!”
Arie kwam op zijn dode gemak aankuieren, met de duimen nog in zijn broeksband gehaakt, liet zijn blik snel en keurend over de grijze wagen dwalen en stak dan zijn hoofd door een open raampje. De chauffeur was een van die wonderlijke raskruisingen zoals men er zoveel in grote havensteden tegenkomt. Deze leek op het eerste oog het meeste op een product van een sombere Chinese vader met een vrolijke halfbloed Marokkaanse moeder. De andere helft van de moeder kon werkelijk van alles en nog wat zijn geweest: vanaf Française tot en met Zuid-Griekse. Arie zette zijn buik wat uit om het bandijzer goed vast te klemmen, haalde dan uit een broekzak de rol geld zonder welke hij zich niet handig door het leven kon bewegen, en stak de rol naast zijn hoofd in het binnenste van de taxi.
„Kijk, ik heb geld genoeg bij me,” kondigde hij aan. „Maar ik moet een beetje een raar akkefietje uitkienen.”
De hardbruine ogen van de chauffeur vernauwden zich een beetje en gingen heen en weer van de rol geld naar Arie's dik, maar tevens onschuldig uitziend gezicht. Zijn handen bleven op het stuurwiel liggen. je kon merken, dat hij aan allerlei dingen tegelijk zat te denken. Na enkele tellen kwam zijn antwoord: „Hangt er wèl van af, HOE raar dat akkefietje is. Heb je iemand bestolen?”
Arie's blauwe ogen gingen wat wijder open:
„Wat? Ik? Hoe kom je erbij? Het is eerder andersom.” De ogen werden wantrouwender en wat harder:
„Andersom? Hoezo dat?”
„Ik ben bang dat ik zelf bestolen word. Ik woon hier in een hotel, en ik moet hier op mijn vader wachten, die per vliegtuig terug komt uit Zuid-Afrika. Nu heb ik gisteren voor mijn vader een pak geld in ontvangst genomen, maar sinds gisterenavond word ik overal gevolgd door een man in een auto. Ik vertrouw dat maar half.”
„Heb je dat hele pak geld nu bij je?”
„Wat? In mijn zak? Natuurlijk niet. Alleen dit . . .” Arie maakte een gebaar met zijn rol bankbiljetten. „Kijk nou niet om, maar de auto die me volgt staat effetjes verderop te wachten. Enne . . .”
De chauffeur zei kort:
„Begin maar met in te stappen.”
Arie slaakte een duidelijk hoorbare zucht van verlichting, schoof het geld terug in zijn broekzak, klemde meteen het bandijzer goed vast, trok het portier open en schoof op de zitting. Meteen zei hij
„Nou wil ik toch eerst wel eens weten of ik me vergis of niet. Kijk voorzichtig in je achteruitkijkspiegeltje. Zie je daar die auto geparkeerd staan? . . . Nu passeert hem een gele tankwagen.”
De bruine bestuurder tuurde scherp, maar omzichtig in een hoek van zijn spiegeltje.
„Bedoel je die Chevrolet? Die opzij van de weg staat te wachten? Is dàt hem?”
„Die zit me nu al de hele dag op de hielen.”
„Zie je dan geen kans om 'm kwijt te raken? Da's anders een koud kunstje, zou ik zeggen. je duikt een warenhuis binnen met meer dan één ingang en vóór hij zijn wagen heeft geparkeerd is hij je al hopeloos kwijt.”
„Heeft geen zin. Hij weet in welk hotel ik logeer. Als ik naar buiten kom, pikt hij me weer op. Ze zitten heus achter me aan — dat geloof ik vast en zeker.”
De chauffeur trok een mondhoek wat spottend op. Zo'n beetje op de manier van: „Ook een idioot van een vader die zo'n jonge jongen op zoveel geld laat passen . . . Hardop zei hij: „Waarom heb je dat geld niet meteen naar een bank gebracht? Dan had je er niet over in je rikketik hoeven te zitten.”
„Omdat mijn vader dat nou nèt niet wilde, om een of andere reden. Het werd me gisterenmiddag gebracht. In een actetas. En ik moet het in die tas bewaren tot mijn vader komt.” „En duurt dat nog lang?”
„Een dag of twee, denk ik. Moet ik je wat geld vooruit betalen?” Het scheen nu, dat de taxibestuurder zijn mening over het geval had gevormd. Hij schokte recht overeind in de zitting, klemde de handen wat vaster om het stuurwiel en begon heel kalmpjes weg te rijden, onderwijl in het spiegeltje turend.
„Geld vooruit kan nooit kwaad,” vond hij, en Arie knikte, pelde een fors bankbiljet van zijn rol en stak het zijwaarts. Een magere, bruine hand verliet het stuurwiel en het biljet verdween in een binnenzak.
„Jahoor. Hij is zelf ook in beweging gekomen, zodra ik gas gaf. Hij zit nou achter die groene vrachtwagen.”
„Zie je nou wel,” zei Arie. „Maar laten we nog een proef nemen, voor alle zekerheid.”
„Eerst een flinke lik gas geven en kijken wat hij doet?” „Zoiets, ja. Kijken wat hij doet.”
Het gaspedaal ging naar beneden en de grijze Mercedes spoot voorwaarts met een spurt die er wezen mocht. De vaartversnelling kwam zó opeens, en was zo enorm dat de achtervolgende wagen, half verscholen achter een groene vrachtauto, er door werd overrompeld, naar het scheen, want het duurde nogal eventjes, eer die eveneens op toeren kwam. De afstand tussen beide wagens liep op een kaarsrecht stuk boulevard omhoog tot meer dan vierhonderd meter, eer de achtervolger de vrachtauto had ingehaald en er de sokken voldoende had ingekregen om niet verder achter te raken. De donkere chauffeur tuurde in zijn spiegeltje.
„Hij heeft nu evenveel gang als wij, geloof ik.”
Arie zat half omgewend door de achterruit te loeren.
„Hij begint zelfs iets in te lopen. Ja, hoor! Nu gaat hij duidelijk op ons winnen.”
De chauffeur gromde.
„Dan eventjes houwen, zo. Kunnen we zien wat hij van plan is.” Hij stuurde met een hand en goochelde met de andere een bruine, losgerolde sigaret uit een zakje van zijn shirt. De sigaret verhuisde naar een mondhoek en de bruine hand ging naar de elektrische aansteker op het dashboard. De brede betonweg maakte nu een bocht naar links. Onverwacht kwam laag rechts beneden hen de blauwig-groen glanzende zee in zicht met dwars erover de zilverige streepjes van aanrollende golven. Aan weerszijden werd de autoweg nu overschaduwd door hoge palmen met bovenaan ruisende waaierkronen. Links lagen met ruime tussenpozen blokvormige villa's, met balkons of grillige torentjes en nu en dan ook een hypermodern buitenhuis van wit of lichtblauw beton, met lange glasramen of door staalbalken gedragen uitbouwen.
„Blijft deze weg zo?” vroeg Arie, naar rechts kijkend.
„Ongeveer wel. Die loopt nog kilometers ver langs de zee.” Arie knikte. De afstand tussen de weg en de oceaan werd nu eens groter, dan weer kleiner, want de boulevard verliep met bochten. Tegelijkertijd kwamen zij ook langzaam hoger, want de weg liep op. En nu begon de rechterzijkant van de weg ook steeds sterker af te hellen; soms met struiken erop, en soms met een enkel huis, terwijl aan de linkerzijde het landschap juist omhóóg liep, naar bergtoppen heel in de verte. De chauffeur had zijn sigaret nu brandend en vroeg:
„Een ding begrijp ik toch niet goed: als je zo bang bent dat ze je dat geld afhandig zullen maken, waarom heb je het dan niet in je hotel in bewaring gegeven? De meeste hotels hebben een brandkast waar ze graag waardevolle spullen van hun gasten in opbergen.”
Arie opende zijn blauwe ogen wijd, sloeg zich met de vette hand op een knie en riep uit
„Daar heb ik helemaal niet aan gedacht!”
„Da's dan stom,” zei de chauffeur, met die oprechte tevredenheid van iemand, die een ander op een suffigheid kan betrappen. „Daar zou ik mee zijn begonnen.”
Arie sloeg zich opnieuw op de knie
„Wat een suffe sukkel ben ik toch! Daar heb ik me zorgen zitten maken om niks...”
De chauffeur kwam nou pas goed los, op de manier van oudere mensen die zo graag een jongmaatje vertellen hoe het allemaal moet.
„Zie je, jongeman — dat je vader om een of andere reden dat geld niet op een bank wil hebben . . . dat kan ik me indenken. Het zijn mijn zaken niet, maar dat komt hier in Casablanca elke dag voor. Maar de brandkast van een hotel — dat is wat anders. Daar kun je ook elk uur van de dag of nacht in terecht, als het onverwacht nodig mocht zijn.” — Hij tuurde weer in zijn spiegeltje. „Ja, hoor. Die vent achter ons moet wat van jou. Dat staat wel vast. Hij blijft op dezelfde afstand achter ons hangen. Wie is dat eigenlijk? Heb je daar enig idée van?”
Arie zat met een bezorgd gezicht om te kijken. Dat bezorgde gezicht hoorde geheel en al bij de komedie die hij nu zat op te voeren, want het vage plan dat hij bij het tankstation was begonnen uit te denken, was intussen zowat helemaal rijp geworden. Hij zei plotseling:
„Weet je wat we doen? Ik volg jouw raad op. Ik smeer hem naar mijn hotel terug en deponeer dat geld daar in de brandkast. Nou moet je eventjes een straal gas geven tot voorbij de volgende bocht. Dan wip ik er haastig uit en verdwijn in de struiken rechts van de weg. En jij rijdt met vol gas door. Dan volgt hij jou, snap je?”
„Zolang hij jou tenminste niet heeft zien uitstappen.” „Dat hangt van de voorsprong af die we hebben. Betaald heb ik je, dus ik duw het portier open, wip naar buiten, smak het portier dicht en duik weg tussen de struiken. Jij bent al lang weer op gang eer hij de bocht om is en hij je weer kan zien.” De bruine chauffeur zat daar eventjes over na te denken. Het plan scheen hem maar half aan te staan — vermoedelijk omdat hij had gedacht, heel wat méér aan deze suffe, dikke sukkel van een jongen te kunnen verdienen. Maar toen Arie het been stijf hield en van geen ander plan wilde weten, bond de chauffeur in. Hij schokschouderde:
„Oké, hoor. Mij best. Het ìs natuurlijk een manier om hem kwijt te raken. Vooruit dan maar. Een eindje verderop komt een vrij scherpe bocht, met rechts een soortement buitenhuis met een stenen muur ervoor en vlak daarna een heel eind struikgewas. Twee passen opzij en je bent erin verdwenen. En met een beetje geluk krijgen we nog een autobus of iets dergelijks tussen ons in, ook. Dat houdt 'm dan nog eventjes tegen.”
Zij wisselden verder geen woord meer. Dat was ook niet nodig. De chauffeur zat scherp op het verkeer te letten om zijn kans af te wachten. En die kwam vrij spoedig . . . niet in de vorm van een autobus, maar als diezelfde vrachtauto met betonpalen die Arie Dieselolie had zien staan tanken tijdens zijn wachtperiode voor het benzinestation. Zij bleven er een paar honderd meter ver achter hangen, met een gangetje van een kilometer of zestig en toen er in de verte twee tegenliggers kwamen opdoemen, kreeg de Mercedes een straal gas die de lichtgrijze auto met een gier voorwaarts deed stuiven, de lange vrachtwage voorbij, en vooruit, steeds sneller vooruit. Arie keek om. Het was prachtig uitgekiend. . . De twee tegenliggers maakten het hun achtervolger onmogelijk, eveneens te passeren; hij moest achterblijven, terwijl zijzelf nu met hondertien . . . honderdtwintig . . . honderddertig kilometer vaart uitliepen . . . de bocht naderden en scherp afremden . . . Dan kwam de lange, uit klompen natuursteen opgebouwde muur in zicht met daarachter de torens van een soortement kasteeltje of Moors landhuis.
„Waar de muur ophoudt beginnen de struiken,” waarschuwde de chauffeur . . . „Let op. Ik ga remmen. Gooi je portier los!. . .”
De banden gierden op het beton . . . De Mercedes kwam tot stilstand. Arie duwde de deur open, stapte naar buiten, zwiepte de deur achter zich dicht en hoorde de grijze wagen alweer zoevend op gang komen terwijl hij zelf haastig tussen de manshoge struiken verdween.
Maar hij bleef niet lang verdwenen. Enkele tellen maar. Dan stak hij voorzichtig zijn hoofd buiten de stoffige struikbladeren. Rond de bocht die zij zojuist door waren gegierd kwam de wa- gen van de speelgoed-expert aanstuiven. Arie keek snel de andere kant op. De Mercedes was al zowat onzichtbaar achter een ijl gordijn van opgezogen stof. Dat betekende dat Arie zèlf vanuit die Mercedes beslist niet meer te ontwaren was. Hij wachtte nog twee . . . drie tellen, stapte dan de weg op en zwaaide met een arm. In een flits zag hij het stomverbaasde gezicht van de speelgoedmagnaat . . . dan klonk het gieren van diens remmende banden in Arie's oren als een zoete, veelbelovende muziek. De wagen die hem zo hardnekkig en hoopvol had gevolgd, kwam zestig meter verder langs de weg tot stilstand. Eventjes later kwam de vrachtwagen met de betonpalen ronkend aandaveren, en Arie stapte terug tot hij halfverscholen stond tussen de struiken. Het rechterportier van de Chevrolet zwaaide open en de speelgoedman keek, nog steeds verbijsterd, achterwaarts. Arie wenkte met een arm en stapte nog verder achteruit, tot alleen nog zijn wenkende, dikke hand uit het struikgewas te voorschijn kwam. Het portier mepte weer dicht. De auto kwam achterwaarts in beweging en reed vlak langs de wegrand en struiken terug tot op de plaats waar Arie verscholen zat. Maar het bandijzer zat nu niet meer vastgeklemd tussen buik en broeksriem.... het zat zo los als maar mogelijk was . . . rustend in de vorkjes van twee stugge takken, vlak naast Arie zelf, maar toch onzichtbaar verscholen tussen de bladeren. De Chevrolet stopte vlak voor de dikkerd en het portier zwaaide open . . . met de rand ruisend langs de buitenste, slappe takjes.
„Wat is er nou in vredesnaam aan de hand? Wat is dít voor een gekke toer?”
Arie legde een vinger op de lippen en wenkte opnieuw. „Kom hier en laat niemand merken dat je met mij staat te praten. Doe dat portier dicht.”
„Maar. . .”
Arie riep zacht:
„Heb je dan niet gemerkt dat we gevolgd zijn?”
„Wat? Wíj?”
„DOE DAT PORTIER DICHT EZEL EN KOM ERUIT. Als ze merken dat je met iemand in de struiken zit te praten, kunnen we weer helemaal opnieuw beginnen.”
De man trapte er nu volledig in, schoof over de zitting heen, klom haastig zijn auto uit, gooide het portier dicht en drong zich vlak naast Arie tussen de struiken.
„Welke auto heeft ons dan gevolgd? Ik heb er niks van gemerkt.”
„Die vrachtauto met betonpalen!”
De man gaapte hem, tussen de takjes door, ongelovig aan. Het volgende moment werd zijn blik nog een heel stuk ongeloviger, want Arie had zijn hand al om het uiteinde van het stuk bandijzer, dat nu een boog door de lucht beschreef, schuins naar beneden gericht. Het platte einde raakte de ongelovige man vlak achter het oor met een geluid of er een hamer op een zware balk mepte. Arie vond het een fraai tafereel. Het ongelovige gezicht bleef een tel of wat boven de dunne, buigzame struiktakjes zweven, fel beschenen door de zon, en gleed dan schuin zijwaarts weg, terwijl het lichaam, neervallend, twijgen en takjes afbrak. Wat stofwolkjes rezen op van de terugverende struiken . . . dan werd het stil. Een blinkend-groene Jaguar kwam van rechts aanrazen en suisde voorbij zonder vaart te minderen. Dan was het opnieuw stil. Alleen ergens in de verte zong een vogel en in de haven loeide dof een scheepsfluit. Arie stapte snel tussen de struiken vandaan, trok het portier van de Chevrolet open, dook naar binnen en doorzocht snel de portiertassen en het dashboardkastje. Hij vond al direct wat hij ook gedacht had te zullen vinden: een vrij ouderwetse, maar goed geoliede Browning, met een geheel gevuld magazijn. Het wapen lag helemaal achteraan in het handschoenenkastje, achter een dot poetslappen. Arie knorde tevreden, trok de sleuteltjes uit het contactslot, stapte terug tussen de struiken, gooide het portier dicht, liep achter de wagen om en opende de kofferruimte. Een brede grijns van innige voldoening trok over zijn dikke, sproetige konen. Niet eens zozeer om wat hij zag, dan wel omdat hij gelijk had gekregen met precies dàt te verwachten. Arie Roos kende zijn Pappenheimers! Zoals hij verwacht had, ergens voorin een pistool te vinden . . . zo verbaasde het hem geen moment, hier achterin een rol pinkdik en bijna splinternieuw nylontouw aan te treffen. Het bewees tevens, zonder mogelijke twijfel, dat deze figuur, die nu bewusteloos scheef in de struiken hing, op alles was voorbereid, en tevens, dat het beter was, met een dergelijk heerschap niet al te veel risico's te lopen. Dat was Arie dan ook niet van plan. Hij greep de rol touw, klapte de kofferruimte dicht, schoof weer tussen de beschuttende struiken in en bestudeerde zijn probleem.

* * *
Nu waren er in grote lijnen twee dingen mogelijk: ten eerste het slappe lichaam op een of andere manier terug in de auto sjouwen en er zo mee vandoor gaan naar een rustiger en veiliger plaats. Arie krabde het rossige hoofd, want die handelwijze leverde duidelijke moeilijkheden op. De man hing namelijk diep weggezakt tussen de struiken en... die struiken stonden hier op het begin van een helling. Het gevolg daarvan was, dat de kerel, zijwaarts slap neervallend, met de schuins weggroeiende struiken was meegevallen, zodat hij nu met het hoofd en beide armen iets lager hing dan met zijn benen, en dat niet alleen: een wirwar van twijgen en takken rees aan alle kanten rondom hem op. Nu is het desnoods wel doenlijk, om een zwaar, slap lichaam als een soort van cementbaal over een vlakke grond voort te zeulen, maar het is onbegonnen werk (als men tenminste geen fiks uit de kluiten gewassen Tarzan is) om een volwassen man, tegen een helling op, uit een wirwar van struikgewas naar boven te tillen. En dat niet alleen... (op dat moment passeerden er boven over de weg wéér twee auto's) . . . het was een onmogelijke opgave, dat gezeul en gesjor te doen verlopen zonder dat het voor het drukke passerende verkeer in de gaten liep. Eigenlijk bleef er dus maar één mogelijkheid over: de man voorlopig laten waar hij was, maar dan toch wel zo, dat hij geen al te hinderlijke keet kon gaan schoppen. Daar bestonden wel middelen en wegen op . . . maar allereerst, vond Arie, moest die auto daarboven een eindje uit de buurt, want het ding stond er weliswaar heel onschuldig, maar je wist toch maar niet, of er hier in en om Casablanca geen hinderlijk nieuwsgierige politiemannen waren, die op het denkbeeld konden komen om een leeg langs de weg staande auto plus omgeving aan een nader onderzoek te onderwerpen. Arie drapeerde dus de rol touw naast de bewusteloze man in de struiken, wrong zich door het gebladerte terug naar de autoweg, klom achter het stuur van de Chevrolet en was eventjes later met een kalm gangetje op weg . . . en op zoek naar een plek waar hij de wagen zonder bezwaar neer zou kunnen zetten. Geen minuut te vroeg overigens, want nauwelijks had hij een vaartje van een kilometer of vijftig bereikt, of hij bemerkte, dat in de verte een tweede auto naderde . . . eveneens met een kalm gangetje. Nou was dat op zich zelf natuurlijk niets bijzonders. Op deze weg kon je heel wat verkeer verwachten. Maar er wàs iets aan de radiator van die naderende wagen, dat Arie's aandacht op meer dan normale wijze gaande maakte. Er is nu eenmaal iets aan de radiator van een Mercedes dat de aandacht trekt! De twee wagens naderden elkaar dichter en dichter . . . Was die andere nu een lichtgrijze Mercedes of was dat maar verbeelding? Arie schoot kaarsrechtop achter het stuur en keek recht voor zich uit. De wagens waren nu vlak bij elkaar . . . passeerden elkaar. Achter het stuur van de Mercedes zat eveneens een man, kaarsrechtop en recht voor zich uit kijkend: de taxichauffeur die Arie hierheen had gereden!

„Sakkergloeiende woestijnsalamanders!” gromde Arie binnensmonds, metéén begrijpend wat er gebeurd was: „Nou DAT weer.”
En jawel, hoor! Nauwelijks was de andere wagen hem voorbij, of er klonk achter hem een luid getoeter. Arie keek in zijn spiegeltje. De Mercedes had scherp afgeremd en uit een open raampje zwaaide een arm verwoed heen en weer. Arie dacht bliksemsnel na, kwam tot de conclusie dat hard wegrijden hem alleen in nog grotere verwikkelingen zou laten belanden, remde dus af en zwaaide eveneens met een arm buiten het portier. De Mercedes wachtte tot een kleine Porsche, komend vanuit de richting Casablanca, hen was gepasseerd, maakte dan een scherpe U-bocht en kwam Arie ronkend achterop, vlak achter hem tot stilstand komend. De bruine chauffeur, een halfopgebrande, zelfgerolde sigaret in een mondhoek, kwam eruit en liep op Arie's wagen toe.
„Wat zullen we NOU beleven? Ik wist niet wat ik zag toen ik je voorbijreed. Hoe kom jíj in deze auto?”

“Da's niet zo moeilijk,” vertelde Arie opgetogen. „Die truc van ons ging niet op. Je bent nèt iets te langzaam geweest, want hij had in de gaten dat ik in de struiken was verdwenen. Hij kwam aanstuiven, remde precies op de plaats waar ik verdwenen was, zette zijn wagen stil en ging in de struiken naar me op zoek.”

De halfbloed taxichauffeur mepte de vuist van zijn ene hand op de rand van Arie's open portierraampje.
„ALS ik het niet had gedacht. De bedoeling was natuurlijk dat hij achter mijn Mercedes aan zou gaan en ik maar in mijn spiegeltje loeren of ik hem niet zag komen opzetten. Maar toen ik langzamer en langzamer ging rijden, en ik alsmaar niemand achter me aan zag komen vermoedde ik al dat er iets mis was gelopen met dat mooie plan van jou. Dus hij heeft het tòch gezien.. .”

„En òf,” zei Arie. „Stom is-ie in elk geval niet. Alleen wist hij natuurlijk niet precies wáár ik ergens in de struiken verdwenen was. Dat kun je moeilijk van een afstand tot op een meter bekijken. Dus de plaats waar hij in de bladeren verdween was een heel eind verder dan waar ik verscholen zat. Ik hoorde hem door de takken breken en vloeken en hijgen, en toen hij een behoorlijk eind uit de buurt was geraakt, sloop ik terug naar de weg . . . en laat-ie nou de sleuteltjes in zijn wagen hebben laten zitten.”

De bruine chauffeur barstte in gelach uit.
„Door die haast om jou te pakken te krijgen, natuurlijk! En jij er met zijn auto vandoor?”
„Allicht. Wat zou jij hebben gedaan?”
De chauffeur schudde het hoofd:
„Ik moet zeggen: je bent in de praktijk toch een paar nummertjes uitgekookter dan je op het eerste gezicht wel leek.” Arie haalde de schouders op en verklaarde bescheiden: „Och . . . gewoon geluk hebben.”
„Wat ga je nou met deze wagen doen?”
„Een eindje verderop rijden en dan gewoon laten staan. Ik ben geen autodief.”
De bruine chauffeur wees met zijn duim naar de wachtende Mercedes:
„Waarom rij je niet met mij terug naar de stad? Laat zijn wagen hier maar staan. Je bent nou tòch van hem af, en je gaat meteen naar je hotel en bergt dat geld daar op in de brandkast . . .” Arie aarzelde. Om deugdelijke redenen natuurlijk. Maar de dikkerd had al lang geleden ontdekt, dat je met geld in het leven een ontzaglijke hoop kunt bereiken . . . als je het geld maar op de juiste manier weet te gebruiken, tenminste. Hij zei: „Dat is helemaal geen gek voorstel. Maar ik moet eventjes verderop nog even een of twee boodschappen voor mijn vader doen.”
Vervolgens tastte hij in de zak en bracht de rol geld te voorschijn. Hij pelde er weer eens een biljet af. „Hier heb je weer geld bij vooruitbetaling. Ga terug naar dat tankstation waar je mij hebt opgepikt, koop intussen wat te eten en wacht tot ik op kom dagen. Dat kan nooit zolang zijn. Ik heb vanmiddag nog een of twee klusjes op te knappen. O.K.?”
De man nam het biljet zonder aarzelen aan en stak het bij het vorige in een binnenzak. Het scheen geen moment bij hem op te komen, dat Arie in staat was, bankbiljetten uit te delen, alleen maar om eventjes van hem af te komen.
„Komt voor mekaar,” knikte hij, teruglopend naar zijn Mercedes. „Ik wacht daar wel op je.” Hij klom in zijn wagen, trapte op de starter, begon een U-bocht te maken, stak nog even zijn hoofd buiten het portier en riep: „Als je me niet metéén ziet, zit ik er vlak tegenover in die Italiaanse koffiebar,” en drie tellen later was hij bezig uit het gezicht te verdwijnen, tot Arie's niet geringe opluchting overigens, want die had nu werkelijk barre haast. Hij liet de Chevrolet langs de weg staan, haalde alleen de sleuteltjes uit het contact en draafde, met zijn dikke benen stampend als zuigers, langs de rand van de weg terug naar de plek waar hij zijn aanvankelijke belager slap in de struiken had achtergelaten.

* * *

En het was werkelijk hoog tijd dat hij daar terugkeerde, want de handen die kort tevoren nog zo slap tussen de bladeren hadden afgehangen, begonnen zwakjes te bewegen. Arie greep ijlings de rol nylonkoord, legde een schuiflus in het einde ervan, sloeg de lus om beide losjes bungelende polsen van de man, trok stevig aan, vierde enkele meters van het touw, wrong zich tussen de struiken door wat lager op de helling, zette zich schrap en trok. Het effect was bewonderenswaardig. Het lichaam bleef eventjes haken, kwam dan in slappe beweging, en gleed over de verende ondergrond van takken en twijgen enkele meters naar beneden, om daar opnieuw te blijven steken.
„Zo schieten we tenminste op,” zei Arie, ging zelf weer een paar meter verder naar onderen, zette zich opnieuw schrap en gaf een tweede sjor. Dat leverde weer een terreinwinst op van een meter of drie. Boven op de weg passeerde snorkend en grommend een zware vrachtwagencombinatie. Maar van benedenaf zag Arie alleen maar het dak van de truck-cabine voorbijglijden, en hijzelf was van bovenaf beslist onzichtbaar door het meer dan manshoge scherm van struiken dat tot aan de rand van het beton opgroeide. Als hij zich omkeerde om langs de helling naar beneden te kijken, zag hij alleen maar de blauwgroen spiegelende zee en hier en daar een reepje strand met heel kleine, kleurige figuurtjes erop. Alles wat tussen hem en het strand verder nog verborgen lag bleef volkomen onzichtbaar, omdat hij niet tussen de struiken door kon kijken. Dat betekende dat hijzelf ook verscholen bleef voor anderen. Over de vis die hij aan zijn touw met zich mee zeulde maakte hij zich helemaal geen zorgen. Die gleed meer tussen de bladeren door, dan over de struiken, en zelfs met de beste verrekijker was er van benedenaf beslist niets meer te zien dan wat heen en weer bewegen van bladeren en takken . . . en zoiets kon door van alles veroorzaakt worden. Hijgend en zwetend sjorde Arie zijn buit nog een meter of dertig naar beneden, en toen had hij geluk. Want verscholen tussen het struikgewas lag hier een van de duizenden rotsblokken die in de loop der eeuwen vanaf de bergen naar beneden waren komen tuimelen om ergens halverwege te blijven steken. Het was een vrij groot en nogal plat ding, waarvan een groot deel blijkbaar nog in de grond zat, want eromheen hadden de struiken niet zo goed wortel kunnen schieten als elders, met als gevolg dat er tussen rotsblok en struikgewas een smalle ruimte was overgebleven die alleen maar met slappe twijgen was opgevuld. Het werd ook tijd, dat Arie een dergelijke ruimte vond, want het was nu wel duidelijk dat de met rukken naar beneden schuivende gevangene duidelijke tekenen van herleven begon te geven.
„Hee hop!” zei Arie, zette een voet tegen de onderhelling van het rotsblok en gaf een laatste haal aan het touw. De man kwam weer in beweging . . . gleed verder over de matras van buigende takken en plofte als het casco van een schip, dat van een helling te water wordt gelaten, door de meebuigende twijgen heen in de smalle ruimte tussen stammetjes en steen.
„Au! Hee . . . waar ben ik?” klonk een verdwaasde en schorrige stem. Arie klauterde de enkele meters naar boven, het touw weer opschietend, ging schrijlings over zijn gevangene heen staan, bukte zich en rolde de man op de rug. Het gezicht van de kerel lag in de schaduw en vanuit die schaduw blikten zijn ogen knipperend omhoog naar de gestalte van Arie, die massaal stond afgetekend tegen de strakblauwe lucht.
„Ik ben het maar, vriendelijke vriend,” zei de dikkerd, het Browningpistool uit de zak halend. „Ken je me nog? Ik zou je aanraden om heel erg stil te blijven liggen. Want dit pistool zul je wel kennen. Het is uit je eigen auto, en dit is géén speelgoedmodel. Word niet nodeloos ongerust, want ik ben zó terug.” De man lag nog steeds met de armen, waarvan de polsen door het sjorren strak aaneen waren gesnoerd, boven het hoofd. En dat was precies wat Arie hebben moest. Hij stapte over het hoofd van zijn gevangene heen en begon om het rotsblok heen te lopen, zich een weg banend door de slappe takjes en het touw strak achter zich aan trekkend. Het blok was een meter of zes in omtrek. Hij was dus snel weer terug . . . ditmaal aan het voeteneinde. Een nieuwe en laatste haal aan het touw . . . dan sloeg Arie behendig een lus om een enkel, trok aan: . . . een tweede lus om de tweede enkel. . . het restant van het touw doorhalen . . . en daar stond Arie tevreden neer te kijken op iemand, die met gestrekte armen en benen strak langs dat rotsblok gespannen lag als een natte konijnenhuid die in de zon moet worden gedroogd. ,
„Zo, slimme jongen,” zei hij dan, zich bukkend. „Koud zul je het hier wel niet krijgen, denk ik. Dus je kunt best een stuk van je hemd missen.”
Hij greep het shirt van de man van voren beet, trok het uit zijn broek, rukte even flink en scheurde er een lap uit van een paar handspannen in het vierkant. „En doe nou je kiezen van elkaar, of ik wrik een pistoolloop tussen je tanden.”
De man scheen nog steeds een tikkeltje versuft. Gedeeltelijk door de klap die hij had gekregen, maar voor een ander deel beslist ook doordat hij nog steeds niet goed kon bevatten dat een dikke, sproetige jongen, die hij op zijn best voor een boodschappenknechtje had aangezien, hem zo weergaloos te slim was afgeweest. „Kiezen van elkaar!” beval Arie, dreigend met zijn pistool gebarend. De mond ging open en begon meteen protesterende geluiden te laten horen, maar niet lang, want Arie duwde de prop textiel naar binnen, pakte het overgeschoten einde van het nylontouw en snoerde dat om opengesperde mond plus hoofd. Een flinke knoop erop, en de kans dat de man het ooit voor elkaar zou krijgen, die prop weer los te werken, was minder dan nul.
„Ziezo,” zei Arie, tevreden overeind komend. „En houd je nou maar koest, dan kom ik tegen zonsondergang wel eens weer kijken. En ik zou er maar niet al te vast op hopen, dat iemand je hier vindt, behalve een ploegje hongerige mieren. Dat jeukt misschien een beetje, maar houdt ook de spanning in het leven. Anders mocht je je eens gaan vervelen. Tot ziens.”
De man bromde een paar keer, alsof hij nog wat had willen zeggen, maar Arie wuifde alleen maar losjes, schoof het pistool in een broekzak, duwde met beide handen de takken vaneen en begon tussen de struiken door tegen de helling op te klimmen. Bovenaan wachtte hij eventjes, tot hij geen geluid van naderende auto's hoorde, stapte dan de weg op en wandelde fluitend naar de plaats waar de Chevrolet nog, blinkend in de felle zon, stond te wachten,
„Ziezo,” bromde Arie, achter het stuurwiel schuivend. „En nu eerst eens kijken wat er door Bob en Jan intussen is uitgespookt.”
Hij fronste tegen de zon, die schuins door de voorruit naar binnen viel. „Hoe heette die bungalow ook weer waar ze heen op weg waren? O ja: Dolce Far Niente. Nummer 3649 aan deze zelfde boulevard. Dat kan nooit zo héél erg veel verderop zijn. Misschien zitten ze wel hoogst gezellig Coca-Cola's te drinken samen met de heer Cnall. Hoe wel me dat niet erg waarschijnlijk lijkt. Wàt er ook heeft geknald in de buurt van de heer Cnall . . . niet iets zo vreedzaams als cokeflesjes, denk ik.” 

KNAL- EN ANDERE EFFECTEN

Een minuut of tien later ondekte de heer Roos, zachtjes voor zich uit fluitend de bergweg volgend, rechts van zich het asbest bordje met de erop geschilderde aankondiging: DOLCE FAR NIENTE,
met eronder de pijl die verwees naar het pad dat hellingafwaarts voerde. Arie was al sinds jaren een veel te oude rot in het avonturenvak, om daar en dan meteen te stoppen, op de rand van de weg te gaan staan, en te gaan roepen:
„Hola, heisa! Jan! Bob . . . Benne jullie daar?”
Hij wierp snel een blik rechts uit het raampje, zag een eind onder zich op de berghelling een soortement bungalow liggen, reed met eenzelfde gangetje kalmpjes door en hield dat vol tot hij de eerstvolgende bocht in de weg was gepasseerd. En daar... op een plaats waar de weg was verbreed tot een soort passeerof parkeerplaats, zag hij twee auto's staan. Een gele Ford met een beschadigd spatbord, met daarvóór... een donkerblauwe Mercedes met linnen kap, deerlijk bemodderd en bestoft. De Mercedes zei Arie niets, maar de gele Ford een ietsje meer, want die stond op de licht hellende weg geparkeerd met de wielen tegen de helling in gedraaid, op een zodanige manier dat de wagen, als de remmen onverhoopt los mochten schieten, vanzelf tegen de bergwand tot stilstand zou botsen. Nu zijn er niet veel mensen die de moeite nemen, hun auto's zo te parkeren. Bijna iedereen rekent er maar op dat een stel remmen, eenmaal vaststaand, niet vanzelf gaat losschieten. Maar Jan Prins was nu eenmaal een Pietje secuur en het was dus een logische eigenaardigheid van Jan, dat hij, aan een waterkant of op een helling, altijd een auto parkeerde met „op veilig” gedraaide voorwielen.
„Zozo,” zei Arie. „Zouden de heren daar nog beneden zijn? Van wie is dan wel die andere wagen?” — Hij reed een eindje verder, floot een paar maten tussen de tanden, en dacht in zichzelf: „Die kan natuurlijk heel goed van een stel toeristen zijn, dat hier in de bergen rond spankert. Waarom zouden er op een parkeerplaats geen twee, of zelfs drie auto's staan?”
Hij bleef nog eventjes fluiten, reed door tot hij rond een verdere bocht wéér zulk een in de bergwand uitgespaarde parkeerplaats vond en zette de veroverde Chevrolet daar neer. Dan klom hij eruit, trok de sleuteltjes uit het slot en begon terug te kuieren naar de plaats waar de Ford en de Mercedes stonden. Hij wandelde met de handen in de broekzakken en een groot vertoon van volslagen onbezorgdheid, maar onderwijl luisterden zijn oren naar elk mogelijk geluid en zijn blik bleef dwalen over de oplopende berghelling rechts van hem. Geen enkele beweging was daar te zien, En de enige verneembare geluiden kwamen, heel zwakjes, van het strand ver beneden hem. Hij bereikte de twee verlaten auto's, liep ze nonchalant voorbij, hield dan plotseling de pas in, als had hij iets gezien dat hem interesseerde, deed een paar stappen terug en bleef met de handen nog in de broekzakken naar het gedeukte spatbord van de Ford staan kijken. Die komedie werd alleen opgevoerd voor het geval er iemand ergens verstopt mocht zitten die twee auto's in de gaten hield. Want wat is er normaler dan een wandelende jongen, die eventjes bij een auto blijft staan en een gedeukt spatbord be kijkt? Maar dat stilstaan was voor Arie ruim voldoende om tevens een blik naar binnen te werpen door een portierraampje. Over de rugleuning van de voorbank hing . . . de rood-en-groen Schots geruite sjaal die Bob nog die zelfde morgen had aangehad, toen zij in de ochtendkilte uit het vliegtuig stapten, en die hij natuurlijk had aangehouden tot het te warm begon te worden. Arie kende die sjaal maar al te goed. Er was dus geen twijfel mogelijk: op een of andere manier hadden Jan en Bob deze auto verworven, om met dit vervoermiddel naar Dolce Far Niente te rijden. En als deze auto nu nog hier stond, dan waren zij nog daar beneden, of althans dicht in de buurt. Arie wendde zich van de Ford af en wandelde verder de richting uit waar, rond de bocht, het pad begon dat naar „Dolce Far Niente” moest leiden. Tweemaal passeerde hem een auto waarvoor hij uit moest wijken, maar nauwelijks was hij de bocht gepasseerd, of hij zag in de verte het bordje aan zijn paaltje, en schuin langs de helling naar beneden een laag, rechthoekig muurwerk met er binnenin een stenen gebouw van één verdieping. Zonder twijfel was dat „Dolce Far Niente”. Maar waar waren Jan en Bob? Ergens daarbinnen? Arie tuurde met halfdichtgeknepen ogen door het felle licht. Terwijl hij verder wandelde, steeds dichter naar het begin van het pad toe, bleef hij ingespannen kijken, maar nergens in of bij het lage huis kon hij enig teken van beweging ontdekken. Hij wierp een blik op zijn horloge. Half vier in de namiddag! Jan en Bob hadden blikskaters goed geweten welk een haast erbij was om iets over Cnall te weten te komen. Die zouden heus geen tijd verloren hebben laten gaan met het huren van een vervoermiddel en het brengen van een eerste verkenningsbezoek daar beneden. Dat betekende dat zij al uren en uren geleden daar beneden moesten zijn aangekomen . . . Waren zij daar dan nu nòg? Of was het mogelijk dat zij ergens achter een heuvel of rotsblok in dekking waren gegaan, om af te spieden wat daar beneden gebeurde? Als dat zo was, was het niet verbazingwekkend dat Arie niets van hen kon bespeuren . . . De dikkerd wandelde op precies dezelfde wijze, met de handen in de broekzakken, zo onbekommerd mogelijk, verder nu en dan een paar maten voor zich heen fluitend. Maar ondanks dat uiterlijke air van zorgeloosheid voelde hij zich van binnen allesbehalve prettig. De situatie be viel hem niet. Op geen enkele manier. En Arie voelde er heel weinig voor om zijkt slimme hoofd zomaar in de een of andere onverwachte strop te steken. Dus hij passeerde de paal met het bordje »Dolce Far Niente” plus de ingang van het pad zonder er met één blik naar te kijken, stak een meter of honderd verderop de weg over en begon de berghelling aan de overzijde te beklimmen, zoals zoveel toeristen zoiets doen, soms om bijzondere stenen te zoeken, of om een beter uitzicht te krijgen. Arie zwierf over die helling wat rond tot hij bij een terrein-inzinking terecht kwam die hem onzichtbaar maakte voor eventuele kijkers in „Dolce Far Niente” of omgeving. Zo gauw hij uit het gezicht verdwenen was, begon hij op de bolling van zijn buik verder te sluipen . . . van steen tot steen en struik tot struik, tot hij weer een hoger gelegen plaats bereikte vanwaar hij, tussen twee moppen hardsteen door, het bungalowterrein weer kon overzien. En daar bleef hij liggen . . . een kwartier . . . een half uur . . . terwijl de zonneschaduwen merkbaar langer werden . . . intussen geen oog aflatend van de bungalow en de lage muurtjes die de ruimte eromheen insloten.

* * *

Het was bijna half vijf, toen hij voor het eerst beweging opmerkte; eigenlijk juist toen hij al bijna overtuigd was geraakt dat er daar beneden geen levende ziel aanwezig was. Twee mannen kwamen rond een hoek van het huis te voorschijn, en zetten koers naar een ingang die was uitgespaard in het lage muurtje dat het huis omgaf. Zij liepen traag, en ietwat sjokkend (zoals mensen die erg vermoeid zijn) liepen aan de lage hellingzijde om het muurtje heen en verdwenen rond een heuveltje uit het gezicht, maar kwamen wat later weer te voorschijn op het ruwe, slingerende pad dat schuin omhoog voerde naar de plaats waar het pad — bij het bordje aan de paal — op de autoweg uitkwam. Zij klommen traag tegen het pad omhoog, terwijl een van hen nu en dan met vuil uitziende lap zijn gezicht afveegde. De zon hing nu al laag boven de zee in het Westen en scheen Arie bijna recht in de ogen, zodat hij hun gezichten niet goed kon onderscheiden. Schuin beneden hem kwamen zij op de autoweg uit en zetten koers naar de plek waar de Ford en de Mercedes geparkeerd stonden. Arie begon nu in grote onzekerheid te verkeren. Waar zaten Jan en Bob nu eigenlijk? Gingen die kerels naar hun Mercedes toe? Was het nu dan zaak om te proberen, hen te volgen? Wat hadden deze vermoeide knapen al die tijd daarbinnen uitgevoerd? Wie wàren het? Volgen of niet volgen? Zelden op een moment in een van al hun gezamenlijke avonturen had Arie in zulk een toestand van onzekerheid verkeerd. Nog steeds hield hij gespannen de bungalow ver be neden hem in de gaten, hopende hier of daar een glimp van een van zijn vrienden op te vangen, maar zelfs een maanlandschap kon er niet levenlozer uitzien, dan dat verlaten huis. Hij hoorde enkele honderden meters verder plotseling een Mercedes-motor aanslaan en besefte toen, dat nu in elk geval te laat was geworden om nog te proberen, zijn eigen auto tijdig te bereiken. Hij bleef dus achter zijn beide stenen liggen . . . met gespitste oren luisterend. Zo hoorde hij nu, dat de Mercedes op gang kwam, maar niet de andere kant uit reed, maar dichterbij kwam . . . richting Casablanca. Dat verbaasde Arie niet bijzonder, maar hij begon wat vreemder te kijken, toen de stoffige blauwe wagen vlak vóór de inrit van het hellende pad vaart minderde, erop af stuurde, en in de eerste versnelling, langs dat smalle pad naar beneden begon te koersen. En eerst nu hoorde Arie, dat er niet één auto op gang was gekomen, maar twee! Het geluid van de Mercedes had het starten van de Ford overstemd . . . want vijftig meter achter de Mercedes begon nu ook de gele Ford langs het tussen rotsblokken en kuilen door slingerende pad naar beneden te kruipen.

„Wat moeten. die kerels daar met twéé auto's?' vroeg Arie in zichzelf. „Gaan ze verhuizen of zoiets?”
De Mercedes volbracht de afdaling zonder fouten, maar de Ford, die als achterste wagen de totale weg niet zo goed kon overzien, nam een bocht verkeerd en moest achterwaarts een paar meter terug om tussen twee rotsblokken door te kunnen kruisen. De zon daalde intussen snel naar de waterige Westerhorizon en het zou niet lang meer duren, of zij zou geheel achter de Atlantische Oceaan zijn weggezonken. Sommige van de diepere kuilen in het hellende terrein lagen al in diepe duisternis. Heuveltjes en de grotere rotsblokken wierpen lange, blauwe schaduwen. De voorste van de twee auto's ontstak plotseling zijn koplampen en de felle, op en neer verende bundels ervan zwaaiden over het ongelijke terrein en beschenen fel de lage muurtjes die de bungalow omringden. De Mercedes, gevolgd door de Ford, zwenkte geheel om het huis heen, minderde vaart toen de bundels de lage doorgang in de muur aan de overzijde bereikten, en toen zag Arie weinig meer, want de wagen draaide door de inrit in het muurtje naar binnen, zodat het felle licht, schuin tegen de helling op schijnend, hem min of meer verblindde. Die verblinding hield pas op toe n de Mercedes plotseling achter het huis zelf verdween en daar blijkbaar voor de ingang stopte, want de bundels zelf kwamen niet meer te voorschijn en alleen een wittige lichtgloed bleef aan weerszijden van het huis en boven het dak nog zichtbaar. Even later kwam ook de Ford (maar deze zonder koplichten aan) door de muurdoorgang naar binnen draaien, maar deze wagen stopte eerder, zodat de achterkant ervan voor Arie nog juist zichtbaar bleef. Dof hoorde hij nog de klappen van portieren . . . dan werd het stil,
Enkele auto's passeerden op de weg tussen Arie en het vierkante huis aan de overzijde. Enkele ervan hadden hun koplichten al aan. De zon hing nu precies halverwege onder de horizon van water en zakte zienderogen verder weg. Binnen een minuut of tien zou het zowat geheel donker zijn. Boven het verlaten strand pinkten al enkele van de meest heldere sterren. Naarmate het donkerder werd, kwam ook de lichtgloed van de Mercedes-koplampen helderder achter de nu donkere massa van het huis vandaan. Nergens daarbinnen werd een lamp ontstoken. „Dolce Far Niente” lag daar beneden als een vierkant, somber blok tussen een woestenij van heuveltjes, kuilen en stenen. Dan, onverwacht, wéér de doffe klappen van autoportieren. Het grommen van een motor . . . de koplampenbundels kwamen in beweging. De Mercedes schoot vooruit... beschreef een scherpe bocht vóór het huis langs en stopte, met de lampen gericht op de doorgang in het muurtje. Op hetzelfde moment kwam de donkere massa van de Ford in beweging . . . schoof achter het huis en kwam niet meer te voorschijn. Blijkbaar nam deze wagen nu de plaats in die de Mercedes zojuist had verlaten.
„Wat nu?” gromde Arie, ongeduldig met zijn tenen wriemelend. „Zijn ze nu rommel aan het inladen of iets dergelijks?” Het drong tot hem door dat hij, nu het donker genoeg was, zonder bezwaar wat dichterbij kon sluipen en hij was juist overeind gekomen, en had zijn eerste passen hellingafwaarts gedaan, toen hij zag hoe de Mercedes in plotselinge beweging kwam. De wagen passeerde de doorgang in het muurtje . . . maar zwenkte daarna de andere kant uit; niet de weg die de wagen gekomen was, maar langs een van boven onzichtbaar, ruw pad dat verder langs de heuvelhelling omlaag voerde.
„Wel voor de drommel!” riep Arie ongeduldig, en begon met enkele halsbrekende sprongen de steile helling af te dalen; zijn aandacht verdelend tussen de kuilen en stenen die voor zijn voe ten opdoemden, en de gebeurtenissen ginds bij de bungalow. De Mercedes was er vandoor . . . daar bestond geen twijfel aan. De koplampbundels zwaaiden grillig over het woeste terrein, terwijl de wagen zich zwenkend een weg naar beneden zocht. Maar de Ford was nog steeds niet te voorschijn gekomen . . . Arie be reikte de rand van de autoweg, maar moest even met oversteken wachten omdat een motor, gevolgd door een personenwagen, in snelle vaart uit de richting Casablanca kwamen aanstuiven. Vlak achter hen holde hij de weg over. Hij bereikte de paal met het naambordje en was juist begonnen het kronkelende pad af te dalen, toen achter de donkere raamgaten van het huis een vuurflits rossig oplichtte. Geschrokken hield Arie een tel lang zijn afdaling in, maar die ene tel was al ruim lang genoeg om het pas begonnen vuur te laten opvlammen of iemand er een emmer benzine op had gegooid. Geelwit laaide het licht achter alle vierkante raamgaten . . . dan klonk een doffe, gedempte plof en twee tellen later kolkte het vuur aan de achterzijde van het huis boven het dak uit. Arie liet een luide schreeuw horen, en begon zo snel hij kon het pad af te rennen . . . een begrijpelijke, maar onbezonnen reactie, want vóór hij acht lange passen had gedaan, zonk zijn rechtervoet weg in een onverwachte kuil . . . hij sloeg over de kop en rolde een meter of tien de helling af eer hij tegen een stuk rotsblok tot stilstand kwam met een klap die zowat alle macht tot ademen uit zijn ribben wegmepte. Toen hij, half daas, weer overeind krabbelde, sloegen vlammen en rook aan alle kanten uit de raamgaten en een tong van rossig vuur met rook wervelde minstens tien meter boven de platte dakrand uit.
„Jan! . . . Bob!” brulde Arie, en begon weer voorwaarts te strompelen . . . naar adem hijgend en met tranen van pijn in de ogen, maar toch niet zo onbesuist als daarjuist, want hij besefte zeer wel, dat na nòg een keer zo'n smak, de kans groot was dat hij voor goed buiten gevecht zou zijn gesteld. Achter zich op de autoweg hoorde hij nu het luid getoeter van een auto en daarna enkele schreeuwen.
„Help! Help!” brulde Arie, die nu weer wat vlugger kon hollen, omdat zijn pad steeds beter verlicht werd door het schijnsel der gestadig hoger laaiende vlammen. Wéér klonk getoeter van een auto en nieuw geroep achter hem. Het was duidelijk, dat het laaiende vuur was opgemerkt door bestuurders van wagens die daarboven passeerden en die zich nu haastten, hulp te gaan bieden, of hun nieuwsgierigheid te komen bevredigen. Wanhopig van ademnood en haast bereikte Arie nu het meest dichtbijzijnde der lage muurtjes. Hij wierp zich er met zijn buik op, zwaaide zijn benen er overheen en voelde de hitte van het vuur al op zijn gezicht toen hij over de platte stenen van de binnenplaats op het huis toe holde. Maar al dat gehol was volkomen zinloos. Alleen een brandweerman in een asbestpak had kunnen proberen, nog in die stenen bunker vol laaiend vuur binnen te dringen. De vlammen spoten door de rechthoekige raamope ningen naar buiten . . . de gehele waranda met houten steunpalen en deuren stond in lichte laaie, en vóór het huis stond dat wat eens een Fordauto was geweest, van voor tot achterbumper gehuld in een kleed van rook en vlammen. Er was geen twijfel mogelijk: alles was, vanaf de Ford tot en met het huis zelf, ruim besproeid geweest met olie en benzine, toen de fik er was ingestoken . . .
Hijgend kwam de eerste der autobestuurders naderbij gehold. Hij kwam zwetend tot staan, bekeek het geval en haalde de schouders op.
„Daar blijft niets van over dan wat stenen en oud roest,” was zijn commentaar.
Arie zei niets, maar stond toe te kijken met stijf gebalde vuisten. Het was toch niet mogelijk dat die bungalow in brand was gestoken boven de lijken van Jan en Bob? . . .

Het was een uiterst grimmige en vastberaden de kaken op elkaar klemmende Arie Roos, die tien minuten later terugklom over het lage muurtje en via het slingerpad koers zette naar de autoweg boven hem, waarop nu een lange rij auto's stond geparkeerd, waarvan de meeste met nog brandende koplampen. Rondom het nog brandende huis dat hij zojuist de rug toe had gekeerd stond een ganse haag van belangstellenden, die zowel van boven, vanaf de autoweg, waren komen toesnellen als van beneden, vanaf het strand en vanuit de bungalows in de buurt, waarvan er sommige onzichtbaar verscholen lagen achter heuvels en in ondiepe terreininzinkingen. Arie was bepaald niet in een stemming om lang te teuten, of om grapjes te maken. Hij wist wat hij wilde, en daar ging hij recht op af. Langs het pad naar boven klimmend passeerde hij nog enkele nieuwaangekomen nieuwsgierigen, maar hij keek hen zelfs niet eens aan, en gaf evenmin antwoord, toen een van hen hem opgewonden vroeg hoe die brand daar beneden was ontstaan. Met de vuisten nog steeds gebald klom Arie stug verder naar boven tot hij de autoweg bereikte, en daarover liep hij met snelle pas langs de slordig geparkeerde rij verlaten auto's en vervolgens de bocht door tot aan de plaats waar hij de Chevrolet, die hij die middag zo handig had weten buit te maken, had neergezet. De wagen stond er nog juist zo als hij die had verlaten. Hij klom er haastig in, schakelde de lampen aan, trapte op de starter en keerde in twee woeste zwenken. Vervolgens zette hij, met de handen om het stuurwiel gekneld, met vol gas koers naar de plek waar hij de eigenaar van de Chevrolet vastgesnoerd had achtergelaten.

* * *
Het was niet eens zo gemakkelijk om in het donker de juiste plek terug te vinden waar hij uren tevoren tussen de struiken zijn hinderlaag had ingericht. Hij moest twee keer, in de eerste versnelling, langzaam vlak langs de wegberm rijden, eer enkele afgerukte blaadjes en twee geknakte twijgen de plek verrieden waar hij zijn moest. Arie zette de Chevrolet zó vlak tegen de struiken, dat hij het portier aan die kant slechts met moeite open kon krijgen, wrong zijn omvangrijke gestalte met moeite door de nauwe opening, bleef toen haken, rukte twee knopen van zijn shirt af, duwde toen het portier weer dicht en begon zich, half bij het licht van de sterren en half op de tast, een weg naar beneden te zoeken. In de verte zag hij nog steeds de gloed van de bungalowbrand, maar slechts zo zwak, dat hij er als licht totaal niets aan had. Hij bemerkte alras — en daarbij kwamen zijn vroegere ervaringen in de bossen van de Zuidzee-eilanden hem goed van pas — dat hij met tasten harder opschoot dan met in het duister turen. Hij voelde eenvoudigweg met de handen voor zich uit naar de plaatsen waar de takjes en twijgen vernield waren en zo volgde hij, zonder al te veel moeite, het ruwe spoor hellingafwaarts. Maar toch was het nog volkomen onverwacht, dat hij de plek bereikte, waar het rotsblok tussen het struikgewas verscholen lag. Met de voet zocht Arie voor zich uit, tot hij eerst het rotsblok zelf voelde en daarna iets dat onder zijn voet bewoog. Hij bukte zich en tastte. Het was het dijbeen van de man die daar. nog steeds secuur lag vastgebonden, en nu een dof gebrom liet horen.
„Zo vriend,” begroette Arie hem zacht en grimmig, terwijl hij zich op de knieën liet zakken, met zijn hoofd vlak boven dat van de vastgebonden man. „Nu moe t jij eens héél goed naar mij luisteren.” — Terwijl hij praatte, begonnen zijn vingers het overgeschoten einde van het touw, dat hij om lap, mond en hoofd van de gebonden man had gewikkeld, los te knopen. „Ik zal je eens snel uit de droom helpen. Kun je me goed verstaan? Knik dan.”
De man knikte; zijn hoofd bewegend tussen Arie's bezige vingers.
„Deze lap blijft voorlopig tussen je kiezen zitten, begrijp dàt goed. Het pistool dat jij in je auto had, heb ik hier naast me liggen. Haal dus geen stommiteiten uit, want ik maak korte metten met je. Is dat goed begrepen?”
Weer geknik.
„Kijk,” zei hij, naast de man geknield zittend. „Ik zal je alles goed duidelijk maken, opdat er dadelijk geen misverstanden ontstaan en je niet het smoesje kunt ophangen dat je me verkeerd hebt begrepen. Mijn vrienden Jan Prins en Bob Evers zijn samen met mij uit Parijs hierheen gekomen om uit te vissen wat er gebeurd is met een zekere agent, genaamd Bernhard Cnall. De naam is je welbekend. Deze Bernhard Cnall had een kamer gehuurd — diezelfde kamer waar JIJ in verbleef — kamer 178 in Hotel Transatlantique hier in Casablanca. Bovendien had hij daarnaast nog een bungalow gehuurd, genaamd Dolce Far Niente. Ik zelf ging het spoor van Cnall zoeken in kamer 178, maar mijn beide maats zijn vanmorgen rechtstreeks op weg gegaan naar die bungalow Dolce Far Niente. Zij gingen er met een auto heen. Hun auto staat er nog. Mijn beide maats Jan en Bob zijn nergens meer te vinden. Maar de bungalow, samen met de auto waarin zij naar die bungalow toe zijn gereden, staan in brand. Die zijn allebei in brand gestoken. Door twee kerels in een blauwe Mercedes. En wat ik weten wil is nu dit: WIE WAREN DIE TWEE KERELS IN DIE BLAUWE MERCEDES EN WAAR WORDT CNALL GEVANGEN

GEHOUDEN? Dat wéét jij! jij hoort zelf tot die bende. Dat heb je me zelf vanmiddag uitgebreid verteld. Ik stel je diezelfde vraag nòg een keer duidelijk en krachtig en als ik dan niet meteen antwoord krijg . . . zijn de gevolgen voor je eigen rekening.” Arie begon op te staan. Maar de dikkerd stond nog niet goed en wel met gestrekte benen overeind, of een woest gebrom, samen met beengetrappel, onderbrak zijn verdere bewegingen. „Wat valt er te brommen? . . .”
Weer gebrom en nu lag de man zowat met het hele lichaam te kronkelen als een pier. Arie bukte zich en legde een handpalm op zijn hoofd.
„Wat heb je? Wil je praten?”
Het hoofd knikte heftig. Arie zei zacht en nadrukkelijk: „Ik waarschuw je met nadruk, hoor. Probeer me nu niet aan het lijntje te houden, want ik ben des duivels en ik maak werkelijk héél korte metten met je. Ik wil weten waar Cnall is. Ik wil weten wie die twee kerels uit de Mercedes waren en waar ik ze kan vinden. En ik wil weten wat er met mijn twee vrienden is gebeurd. Wil je dat vertellen?”
Toen de man opnieuw heftig knikte en bromde, besloot Arie het erop te wagen. Hij nam het automatisch pistool met de rechterhand bij de loop vast, gereed om toe te slaan als de man hem toch nog wilde bedotten, en peuterde met de vingers van de andere hand de opgefrommelde, natte lap hemd uit de mond van de kerel.
„Praat . . . Maar praat zachtjes.”
De man moest enkele malen slikken eer hij geluid kon geven, en toen hij begon te praten was zijn stem schor en zacht: „Wij wisten dat er een agent uit Europa zou gaan komen . . . om geld te brengen voor onze tegenstanders hier. Maar ze wisten niet wanneer, of hóé. Toen. . .”
Arie viel hem kort in de rede:
„Hóé wisten jullie dat?”
De man zei, zenuwachtig:
„Dat is nou het enige dat je me niet moet vragen. Ik krijg mijn orders ook van hogerop. Wij kregen met zijn drieën te horen dat er een zekere Cnall was aangekomen met geld en belangrijke papieren en dat die in het Hotel Transatlantique logeerde. Toen zijn we meteen de volgende dag die Cnall gaan volgen en zo merkten we dat hij een bungalow huurde, hier verderop aan boulevard Aïn Diab. Daar hebben we hem toen overvallen. . .” Hij hoestte eventjes, slikte weer en ging door: „Maar hij had het geld niet bij zich. En ook de zender konden we niet vinden.” „Zozo. . .”
„Toen zijn we in zijn hotelkamer gaan zoeken, maar daar was óók niets te vinden. . .”
„En Cnall zelf wou niets zeggen?”
Het was eventjes stil. Dan zei de man traag:
„Nee. Cnall zelf was heel koppig.”
Arie vroeg grimmig:
„Hebben jullie geprobeerd hem aan het praten te krijgen?” „Ja. Wat zou jijzelf hebben gedaan? Maar hij wou niets zeggen. Toen zijn we andere middelen gaan bedenken, want we be grepen wel dat dat geld en die zender niet in rook konden zijn opgegaan. En bovendien verwachtten we dat er iemand anders uit Europa zou worden nagezonden, en. . .”
Arie begon korte en duidelijke vragen te stellen:
„Waar hebben jullie Cnall verborgen zitten?”
„Op een schip in de haven. Een zeewaardig jacht. „La Marseillaise,” heet het.”
„Ligt het aan een van de kaden gemeerd?”
„Nee. Dat is te gehorig voor wie er op de kade passeert. Het ligt op een stille plaats voor twee ankers. Een meter of honderd uit de kant. Je kunt het zó zien liggen: een lichtgrijs motorjacht met rood afgebiesd.”
„Hoeveel man zijn daar aan boord van jullie bende?”
„Wij zijn geen bende. Wij zijn een organisatie van. . .” „Hoeveel man daar aan boord?”
„Wij zijn met zijn drieën. Cnall ligt vastgebonden in een van de voorkajuiten. En er is nog een duvelstoejager, die kookt en de boel schoon houdt en zo. En op Cnall let als wij er niet zijn.” „Hebben jullie het geld en de zender gevonden?”
„Vanmorgen nog niet. Gisteren zijn de twee anderen de hele dag bezig geweest om die bungalow van boven tot onder te doorzoeken. Vandaag zouden ze er weer heen gaan.” „Aha . . .” zei Arie. „En die twee fijne maats van jou — rijden die in een donkerblauwe Mercedes?”
„Dat klopt, ja.”
Arie floot sissend een paar maten tussen de tanden, en meteen werd hij er zich van bewust, dat er op de weg, schuin boven hem, een auto afremde. Natuurlijk waren er gedurende al de tijd dat hij met zijn gevangene bezig was geweest, steeds auto's gepasseerd, maar dat was allemaal voorbijgaand verkeer geweest. Deze auto was snel komen aanrijden . . . maar had toen snel en fel afgeremd. Arie porde de loop van het pistool in de maagstreek van de man onder hem en siste:
„Eén kik en je weet wat je te wachten staat!”
Hij bleef bewegingloos en diep neergehurkt tussen het struikgewas zitten en luisterde met geheven kin. Die auto die zo fel had afgeremd, was blijkbaar iets te ver doorgeschoten, want die kwam nu langzaam terug, achteruit rijdend. Voor de goede onderscheider heeft elk automerk zijn eigen klank van motor, en zeer bepaald is dat het geval met een Mercedes. Arie had er weliswaar geen eed op durven doen, maar zonder twijfel was de auto die nu achterwaarts terug kwam rijden een zware wagen, en terwijl hij zat te luisteren, besefte Arie met een schok van plotselinge ontzetting, dat de twee handlangers van deze gevangene hier, de kerels die rondreden in een blauwe Mercedes, natuurlijk DE AUTO VAN HUN MAAT KENDEN! En dat was de auto die nu, vlak boven de plaats waar Arie verborgen zat, langs de struiken geparkeerd stond. De auto daarboven was nu weer tot stilstand gekomen. . . vermoedelijk vlak vóór of achter de Chevrolet. Een zwaar portier bonkte ploffend dicht. Er klonk een ietwat verbaasde stem, maar wat de stem zei kon Arie niet verstaan, omdat er op dat ogenblik weer een brommende vrachtauto naderde. Het was zo helder als glas wat er intussen was gebeurd! De blauwe Mercedes had, vanaf die bungalow, een slingerend pad gevolgd dat schuin afliep naar het strand en was langs de zee verder gereden tot aan een zijweg ergens verderop, die via een omweg weer uitkwam op de Boulevard Aïn Diab. En het was natuurlijk via deze zelfde boulevard dat de twee kerels die de bungalow in brand hadden gestoken, terug moesten keren naar Casablanca en hun schip in de haven. En toen ze, doodonschuldig, tussen al het andere verkeer over de boulevard koersten . . . zagen ze daar tot hun verbazing ineens de verlaten Chevrolet van hun kornuit vlak langs de struiken staan. Op een plaats dus waar die helemaal niet hóórde, want die kornuit werd verondersteld de wacht te houden in kamer 178 van Hotel Transatlantique! Nauwelijks was deze gang van zaken door Arie's snelwerkende brein geflitst, of hijzelf begon even snel te werken. Hij drukte de pistoolloop zijdelings tegen het kakement van de man onder hem, tot hij diens mond voelde opengaan, duwde de vochtige prop hemdslap weer tussen's mans kiezen en wikkelde fluks het nog beschikbare eind touw rond mond en hoofd. Wéér hoorde hij een portierplof schuins boven zich, en hij vermoedde, dat de twee Mercedesberijders intussen een onderzoek hadden ingesteld in de verlaten Chevrolet. Dat mochten zij rustig doen — het bestuderen van die lege auto zou hen niet veel wijzer maken. Maar zij zouden zich natuurlijk wèl afvragen, waarom deze auto geheel verlaten op een dergelijke plaats stond . . . en waar hun maat kon zijn gebleven. En nu was het maar de vraag, hoe slim deze kerels waren . . . en in hoeverre ze hun ogen konden gebruiken. Want de Chevrolet stond precies geparkeerd tegen de plaats waar Arie nu enkele malen achtereen door de struiken was gebroken, en Arie was nu niet bepaald het soort van rank gebouwd schepsel, dat als een eekhoorn zo gladjes tussen takken en twijgen door in het struikgewas verdwijnt. Waar iemand van de omvang van een Arie Roos zich een weg heeft gebaand, sneuvelt er wel het een en ander. . . Als deze kerels zoekend rondkeken, moesten het wel heel grote ezels zijn, wilden zij niet een duidelijk spoor van afgerukte blaadjes en gebroken twijgen opmerken. Zwakjes hoorde Arie het geluid van stemmen . . . dan dwaalde boven zijn hoofd een lichtflits over het struikgebladerte. Arie dook onwillekeurig nog wat dieper weg en zei binnensmonds een kwalijk woord. De kerels hadden er een zaklantaren bijgehaald . . . Nu werd het gevaarlijk. Want met behulp van een zaklantaren zouden zij zonder veel moeite het spoor kunnen volgen, dat het voortsjorren van het lichaam van de Chevroletbestuurder in de begroeiïng had achtergelaten. Nu bleven er voor Arie maar twee hoofdmogelijkheden over: stilletjes blijven zitten, onzichtbaar tussen de struiken, en de naderbijkomende kerels aldus verrassen . . . òf: helemaal uit de buurt verdwijnen. De eerste mogelijkheid leek zeer aanlokkelijk, maar wie garandeerde Arie dat die twee Mercedesknapen óók niet over een vuurwapen beschikten? Van de andere kant... hóé moest hij uit de buurt verdwijnen? Elke poging om zich door dat dichte struikgewas een weg te banen zou gepaard gaan met een kabaal of er een jonge olifant aan het rondkuieren was. Terwijl Arie nog, tegen de koele zijkant van het rotsblok in elkaar gedoken, zat uit te kienen wat hij nu wel het beste kon gaan doen, begon de lichtbundel van de zaklantaren opnieuw boven zijn hoofd te dwalen, maar nu waren de stemmen van de twee zoekende kerels ook een heel stuk luider, en Arie besefte vlak daarop, waarom dat zo was. De man met de zaklantaren was bezig, zich een weg te banen door de wirwar van gebroken en uiteengebogen takken, maar de andere was boven gebleven, langs de wegberm. Een wakend oog houdend op de twee auto's? En deze gang van zaken, die eigenlijk heel vanzelfsprekend was, maakte het voor Arie heel wat eenvoudiger. Hij wist nu meteen, wat hem te doen stond, en begon zijn tactiek onmiddellijk ten uitvoer te brengen. Hij liet zich zakken op handen en knieën, met één zijde tegen het rotsblok gedrukt en op die manier, met het pistool in de vuist, sloop hij, zo weinig mogelijk gerucht makend, door de vrije ruimte tussen de struikstammetjes en het rotsblok, om de steenklomp heen. Het was nu en dan wel eventjes wringen om zijn massale achterdeel door een nauwe doorgang te sjorren, maar hij kreeg dat toch voor elkaar en zonder ergens hopeloos klem te raken beschreef hij meer dan driekwart van de cirkelbaan om de rotsklomp heen. De vastgebonden man lag nu een eindje verderop achter de steen, en Arie zelf zat nu zo dat hij, vlak langs de bolling van de rots loerend, de zwiepende bundel van de zaklantaren op zich af kon zien komen. De mop was natuurlijk, dat de naderende zoeker kaarsrecht het spoor in de struiken zou blijven volgen, zonder enig vermoeden van wat hij aan het einde van dat spoor zou gaan vinden. Arie kon op de vingers uittellen, wat er dan zou gaan gebeuren . . . en het gebeurde ook precies zo. Even precies alsof het een scène uit een avonturenfilm was, die al twaalfmaal was gerepeteerd en nu zou worden opgenomen. Met groot geritsel en gekraak van nieuw gebroken takjes kwam de man die de zaklantaren vasthield, naderbij. Eenmaal scheen een scherp stuk afgebroken tak hem ergens in een kuit of arm te prikken, want hij snauwde een soort verwensing . . . dan kwam hij weer verder naar be neden. Nog zes meter . . . vier meter . . . Het licht van de lantaren werd feller en feller, maar Arie bleef veilig verscholen zitten, laag tussen de struiken en achter de klomp steen, en dat licht verontrustte hem niet in het minst. Nog twee meter . . . Nu was de man zo dichtbij, dat Arie de lamp zelf kon zien, schemerend van achter een gordijn van gebladerte. Nog één stap . . . een tweede stap . . . De man verdween achter de bolling van het rotsblok en Arie zelf kwam nu langzaam in beweging. Naarmate de man aan zíjn zijde van de steen vorderde, sloop Arie aan zijn eigen kant voorwaarts. Het was een manoeuvre die uitmuntte door briljante eenvoud, want op deze wijze raakte Arie, zonder enige kans op ontdekking, de man in de rug. Een plotselinge uitroep klonk van de andere kant: „Hee . . . wat is dàt?” . . . Arie lachte in stilte. Het is is nu eenmaal om je een rotje te schrikken, als je voorzichtig tussen struikgewas voortsluipt en je trapt plotseling op een levend, bewegend lichaam. En dat was zonder twijfel, wat er was gebeurd. Het móést eenvoudig gebeuren, want dat spoor in de struiken voerde kaarsrecht naar de plaats waar Arie zijn gevangene, langs het rotsblok vastgesnoerd, had achtergelaten. En nu begon de dikkerd overeind te komen, langs de bolle kant van de steen voorwaarts glijdend, en met de loop van de zware Browning in de rechtervuist geklemd. Hij telde in zichzelf af: „Nu beseft hij dat hij op een lichaam heeft getrapt . . . Nu is hij de schrik te boven” . . . (Arie zag de bundel van het zaklantarenlicht dat hij boven het rotsblok vaagjes kon waarnemen, naar beneden duiken).”. . . Nu schijnt hij met zijn lamp op het gezicht van het lichaam . . . Nu herkent hij zijn maat . . . Nu gaat hij bukken om te kijken wat er met hem aan de hand is . . . NU is het mijn tijd!” Arie kwam in beweging met de snelheid die iedereen, die deze dikzak nog nooit in actie had gezien, altijd zo verraste. Hij schoof tussen steen en takken door zijdelings langs het rotsblok de hoek om en dat veroorzaakte natuurlijk enig geritsel. Het waarschuwde ook de man, die gehurkt over het vastgebonden lichaam van zijn maat op de grond gebogen zat met zijn lantaren de touwen en knopen beschijnend. Maar de waarschuwing kwam veel en veel te laat. Uit een diep gehurkte houding overeind komen kost heel wat meer tijd dan een mep op je kop krijgen, en Arie was bepaald niet in een stemming, om tijd verloren te laten gaan. De kolf van zijn wapen bensde neer op het achterhoofd van de man met de zaklantaren en twee tellen later lag de kerel als een zoutzak ineengezegen op de maagstreek van zijn gebonden maat. Dat inéénzijgen ging niet eens zo zachtzinnig, en een klaaglijk, kreunend geknor verried duidelijk, dat de onderste avonturier het prettiger zou hebben gevonden, als zijn strijdmakker een andere plaats had uitgezocht om in elkaar te storten.
„Hele stapels lichamen,” bromde Arie, zich bukkend en de uit de slappe vingers gerolde zaklantaren opnemend. Hij deed het ding eerst even uit, en betaste, op gevoel, de kleren van zijn nieuwste slachtoffer. Dat leverde weinig meer op dan een portefeuille en wat sleutels, maar geen vuurwapen. Het duurde eventjes, eer Arie besefte, dat de man zijn zaklantaren in de rèchterhand had gehouden. Was de man linkshandig geweest? . . . Inderdaad! Hij had zijn vuurwapen in de linkerhand gedragen, en Arie vond het pistool weggegleden tussen rotsblok en het ertegen gedrukte lichaam van zijn eerste gevangene. Hij bekeek het wapen bij het licht van de lantaren. Een Italiaanse Beretti! Lichtgewicht ook nog.
„Kan van pas komen,” bromde Arie en bevoelde de pols van de ineengezakte Mercedes-held. De pols klopte zwakjes, maar voelbaar. En nu ontstond er wéér een probleem. Er was te weinig touw om ook deze man te binden, tenzij Arie eerst het lange eind dat om het gehele rotsblok heen liep, losmaakte. Van de andere kant voelde Arie er bitter weinig voor, om deze knaap los te laten liggen, met een grote kans dat hij op een uiterst ongelegen moment bij zijn positieven zou gaan komen. Arie krabde zich het rossige hoofd, stond dan op, nam zijn zakmes, liep gehaast naar de andere zijde van het rotsblok en sneed daar op twee plaatsen het touw door, zodat hij met een eind van een meter of zes terugkwam op de plaats waar beide lichamen nog op hem wachtten. Niet alleen had hij nu dat nieuwe eind van zes meter, maar bovendien zat er, zowel aan de polsen als aan de enkels van de onderste man, elk nog een stuk van een paar meter. En nu ging Arie snel en geroutineerd aan het werk. Hij strekte armen en benen van de bovenste man, tot de polsen en enkels van beide kerels ongeveer op dezelfde plaatsen lagen, haalde de beide losse einden omhoog, en snoerde de vier enkels en de vier polsen gehaast maar stevig aaneen. Om er zeker van te zijn, dat zij geen kans zouden krijgen, de snel gelegde knopen los te wriemelen, knoopte hij de beide overgeschoten uiteinden op de rug van de kerels met twee platte knopen ineen. Dat was dàt . . . Maar de man die bij de beide auto's was achtergebleven, begon nu tekenen van ongeduld te geven. Er klonk tenminste een luide, maar onduidelijke roep van boven. Dat was wel ongeveer, wat Arie had verwacht. Hij hield een hand voor de mond om zijn stem te vermommen, bukte zich, zodat zijn stem van ergens tussen het gebladerte zou klinken, en gaf een even onduidelijke schreeuw ten antwoord. Daarna kwam hij weer overeind, met de zaklantaren in de hand, en flitste driemaal schuin tegen de helling op. De man daarboven scheen dat als afdoende tekenen te beschouwen, dat zijn maat druk met iets bezig was, en hield zich verder koest. Arie pakte een tak, stroopte er met de ene hand een rits groe ne bladeren af, en herhaalde dat met nog twee andere twijgen, tot hij een hand vol gebladerte bijeen had. Daarna nam hij zijn zakdoek, rolde de bladeren erin en propte het geheel in de mond van de bovenste man. Hij werkte met grote snelheid, wikkelde het ene einde van de zes meter touw om nek en mond van nummer twee, en de rest op dezelfde manier om nummer één. Toen nam hij alle losse einden nylontouw die hij zag liggen (dat waren er een stuk of vijf) en knoopte het hele zaakje door en aan elkaar.
„Ziezo,” mompelde hij gebukt overeind komend. „Een dubbele Egyptische mummie is er niks bij. Nu maken dat ik hier vandaan kom.”
Hij nam de zaklantaren, keek eventjes zoekend rond en zette het ding klem in de wig van een stevige tak, en wel zo dat de lichtbundel schuins tussen de takken door hellingafwaarts scheen. De lantaren zat vrij hoog in de struiken, en het schijnsel ervan kon vanaf de autoweg vast en zeker worden gezien. Dan had de man daarboven iets om naar te kijken . . . en na verloop van tijd iets om over na te denken. En zodra dat klaar was, begon Arie zich, zeer omzichtig, door het dikke duister en dwars door de struiken een weg te banen in zijwaartse richting, evenwijdig aan de autoweg, zodat hij op dezelfde hoogte op de helling bleef, en in de richting, waar hij, in de verte, de lichten van Cassablanca zag gloeien. Dat was een karwei op zich, want hij wilde in geen geval dat de waker bij de twee auto's zou be merken dat iemand bezig was, zijwaarts door het struikgewas weg te sluipen. Het bleek echter alras minder moeilijk dan het aanvankelijk had geleken, want Arie kon telkens met profijt gebruik maken van het lawaai van auto's die boven hem op de autoweg passeerden. Telkens als er weer een wagen naderde, wrong hij zich met geweld tussen de takken door, overtuigd dat het lawaai van de auto het geritsel wel zou overstemmen. En op die wijze, nu eens wachtend en dan weer snel vorderend, legde hij in nog geen tien minuten een afstand af van zeker tweehonderd meter. En toen kwam hij uit op een plek waar de helling nagenoeg geheel bestond uit kale rots, met hier en daar wat dorrig gras. Op handen en voeten klauterde Arie schuins naar boven en twee minuten later zat hij, knipogend als een vet konijn, langs de rand van de betonweg te wachten tot het felle licht van een uit Casablanca naderbijkomende auto, over hem heen was voorbij geschoven. Toen de rode achterlichtjes hem waren voorbij geflitst kwam hij overeind en stapte de weg op. De Browning droeg hij met de loop vóór in zijn broeksband geschoven, en het Beretti pistool had hij in de achterzak van zijn broek. En aldus gewapend kuierde Arie, met zijn bekende vertoon van opperste zorgeloosheid, de richting uit waar de Chevrolet en de Mercedes stonden te wachten. Hij kon de parkeerlichtjes van de voorste wagen zelfs al zien. Hij kuierde met de duimen losjes in zijn broeksriem gehaakt en met bolle wangen een opgewekte melodie fluitend. De melodie was misschien niet geheel en al toepasselijk, maar dat streelde Arie’s binnenstebuiten gedraaide gevoel voor humor. Hij floot de melodie van: „Alle eendjes zwemmen in het water”, er meteen nieuwe woorden bij makend:

„Alle boefjes liggen in de struiken, falderalderiere, falderalderiere... Alle boefjes slapen in de struiken, fal, de ral, de ral de ral de ral . . .

Nu de zon een half uur of langer onder was, werd het in snel tempo koeler. Het zweet droogde onder zijn hemd, en de sterren werden met de minuut helderder. Maar ook de parkeerlampjes van de naderbij komende Chevrolet werden met elke stap helderder.

* * *
Hij was nog een meter of tien van de radiator van de Chevrolet verwijderd, toen hem vanuit de richting Casablanca weer een auto achterop kwam, en in het felle koplamplicht van die wagen ontdekte Arie plotseling de gestalte van de man die bij de beide auto's was achtergebleven. Hij stond tussen de bumpers van de Chevrolet en de Mercedes in, met zijn maag tegen de takken die langs de weg groeiden en tuurde, over de struikenhaag heen, in de duisternis de lange helling af. Hij stond daar volkomen onbeweeglijk, en met het bovenlichaam wat voorover gebogen, in de houding van een man die ingespannen naar iets tuurt. Die houding verbaasde Arie geen moment — de kerel zou zich intussen wel uit alle macht staan af te vragen, wat zijn maat daar beneden, met dat volkomen onbeweeglijke zaklantarenschijnsel, aan het uitvoeren was. Arie was nog drie meter van de Chevrolet verwijderd, toen de achterop komende auto hem inhaalde, en voorbijzwiepte. En in dat felle licht zag Arie haarscherp, hoe de man langs de weg beide handen aan de mond bracht, om een langgerekte uitroep te laten horen. Het klonk als „Johaaai. . .” of iets dergelijks, maar door het lawaai van de passerende auto was het woord zelf niet te verstaan. Niet, dat het er veel toe deed, want de kreet was nauwelijks verstorven, toen Arie de Chevrolet bereikte. Eerst nu scheen de man te horen, dat er iemand al fluitend tot vlakbij was gekomen, en juist toen Arie, nog steeds fluitend, en met de duimen in de broeksriem, de open ruimte tussen de Chevrolet en de Mercedes passeerde, draaide de man zich op zijn hielen om, en keek wie daar over de weg liep.

„Bonne nuit,” wenste Arie in het Frans, was alweer achter de donkere romp van de Mercedes verdwenen en liep vrolijk fluitend verder. Maar hij had de achterzijde van de donkerblauwe wagen nog niet bereikt, of hij hoorde zich van achteren aanroepen:
„Hee . . . Hallo!”
Arie hield op met fluiten, stopte en draaide zich om. De man die zojuist nog vlak langs de struiken had staan turen, was tussen beide auto's doorgelopen, en stond nu op de weg, Arie nakijkend.
De dikkerd trok de linkerhand uit zijn broeksriem en wees op zichzelf. Het enige licht hier werd geworpen door de sterren boven hen en de zwakke parkeerlichtjes en achterlichten van Chevrolet en Mercedes.
„Had je mij gehad moeten hebben?” vroeg Arie. „Hij stelde de vraag met opzet in het Hollands, en kwam nu weer in be weging, langzaam toeslenterend op de man die hem had aangeroepen. De afstand tussen hen beide was niet groter dan de lengte van de Mercedes en een paar passen waren voldoende om die terug te brengen tot practisch niets. Terwijl Arie zijn laatste stap deed, begon de man iets te zeggen of te vragen in het Frans, maar Arie zou nooit te weten komen, waaróm de de ander hem had aangeroepen, want de dikkerd trok met de rechterhand de Browning uit zijn broeksriem, haalde zijn arm achterwaarts en plofte zonder waarschuwing een vuist, met het zware wapen erin, met volle kracht precies in de maagstreek tegenover hem. Nu is de volle mep van een vuist in een maag die er niet op verdacht is, meestal al voldoende om iemand meteen buiten gevecht te stellen, en dat is nog eens extra het geval, als er een paar pond hard staal aan het gewicht van die vuist wordt toegevoegd. Arie's tegenstander brak af midden in een Franse lettergreep, liet een kokhalzend geluid horen, sloeg zowat dubbel, en lag een tel later als een spartelende vis op het beton van de weg naar lucht te happen. Arie keek ijlings de weg op en af. Heel in de verte naderde de weerschijn van autolichten. Hij schoof het pistool terug in zijn broeksband, bukte zich, pakte de man beneden hem bij de enkels, sjorde hem tussen beide auto's door, en daarna een eindweegs tussen de struiken, zodat alleen nog 's mans hoofd en schouders tussen de bladeren uit staken. Het hoofd hijgde, en de mond maakte nog steeds kokhalzende geluiden. Arie tastte de zakken af en vond . . . een tweede Beretti pistool.
„Frisse morgen,” mompelde de dikkerd, het nieuwgevonden wapen in zijn tweede achterzak schuivend. „Drie pistolen op zak. Jammer dat ik geen drie handen heb. Dan kon ik naar drie kanten tegelijk vuur uitbrengen. Ik begin me te voelen als een kanonneerboot.”
Dan waarschuwde hij
„Ik raad je aan om heel stil te blijven liggen, broeder. Probeer overeind te krabbelen, of te schreeuwen en ik geef je een dreun op je knar dat je voor een paar uur onder narcose blijft. Compris?”
„Compris,” kreunde de man, tussen twee ademhappen door. Arie kwam overeind, haakte weer een duim in zijn broeksband, en ging heel nonchalant tegen de radiator van de Mercedes hangen, met één hand een machtige geeuw smorend. Deze komedie was alleen bestemd voor de inzittenden van de naderende auto, die er dan ook niet over piekerden, vaart in te houden of zich iets af te vragen. De wereld is nu eenmaal vol van zogenaamd hulpvaardige of nieuwsgierige lieden en dat soort van mensen ziet altijd kans op precies de meest ongelegen momenten te stoppen om belangstellend te vragen of ze misschien ergens mee behulpzaam kunnen zijn. Maar sta je wèrkelijk midden in de nacht ergens met een mankement aan je wagen, dan is er natuurlijk geen mens die erover denkt om een voet op de rem te zetten. En er is geen doelmatiger methode, om duidelijk te maken, dat je geen hulp nodig hebt, dan lui tegen je eigen auto leunen en wijdmuils geeuwen. Zodra deze auto was gepasseerd, verdween de geeuw van Arie's sproetig gelaat. Hij kwam weer in actie.
„En nu eens kijken, wat we hierboven zoal wijzer kunnen worden,” gromde hij, opende een voorportier van de Mercedes, en tuurde door het donkere binnenste. Het leek nogal een rommelige boel achterin, zo te zien. Arie zette een machtige knie op de voorbank, en tuurde achterwaarts in het duister. Inderdaad — de ruimte op de achterbank en de vloer ervoor was volgestouwd met . . . ja, met wat? Er lagen reisdekens overheen, leek het wel. Arie pakte een slip van een der Schotse plaids, en trok die weg. Er bewoog wat . . . Arie rukte de tweede reisdeken weg, boog zich over de rugleuning, tuurde in het duister en riep gesmoord: „Jan?” — Het gezicht was een bleke vlek in het donker. Een tweede vlek schemerde ergens bij de vloer. De gestalte op de bank bewoog opnieuw en een dof gebrom werd hoorbaar. Arie tastte in een broekzak, bracht zijn vlijmscherpe zakmes te voorschijn, ging met de buik op de rugleuning hangen, en boog zich verder voorover. Een van zijn handen tastte naar de manier waarop touwen en banden vast zaten; enkele korte halen met het lemmet, en kreunend kwam Jan Prins l angzaam overeind op de achterbank. Arie was hem behulpzaam om de dot uit zijn mond te trekken, want Jans polsen en handen waren volkomen verstijfd door de strakke manier waarop hij gebonden was geweest.
„Hoe . . . hoe kom JIJ hier?” stamelde Jan, met dikke tong.
„Vertel ik je later wel,” zei Arie snel, over de rugleuning heen op de achterbank klimmend, om vanaf die plaats Bob te kunnen bereiken, die met opgetrokken knieën ruggelings was neergelegd in de ruimte tussen achterbank en voorzitting. Terwijl Arie Bob lossneed, zat Jan zijn stijfgeworden handen en vingers te masseren en vroeg toen:
„Hoe is de toestand buiten? Kan ik effe wat heen en weer lopen om mijn benen weer op gang te krijgen?”
„Goed idée,” gromde Arie, die nog bezig was, Bob los te maken. „En hou dan meteen een oogje in het zeil. Tussen deze auto en de Chevrolet die ervoor staat, ligt een knaap tussen de struiken, die ik een stomp in zijn maag heb gegeven, waar hij zo groen als Zwitsere kaas van ziet. Wacht effe. . .” Arie wurmde een van de twee buitgemaakte Beretti-pistolen uit een achterzak. „Neem dit mee. Het ding is geladen. En zorg dat hij zich koest houdt.”
Jan pakte het wapen aan met een grom van voldoening, klom over de leuning van de voorbank en was even later in de duisternis buiten verdwenen. Arie had Bob nu los, en hielp hem, overeind te komen.
„Dikke,” zei de Amerikaanse jongen, met de vingertoppen van beide handen zijn stijve kaakspieren masserend. „Ik heb je vaak bespot en uitgescholden, maar ik beloof je dat ik het zeker twee dagen lang niet doen zal. Zelden van mijn leven heb ik iets met meer plezier gadegeslagen, dan dat monsterlijk dikke lichaam van jou. Ik had de hoop al zowat opgegeven.”
„De hoop opgegeven? Welke hoop?”
„Om je nog ooit te kunnen beledigen. Zelfs om je nog ooit weer te zien.”
„Hoezo dat?”
„Nou,” zei Bob droogjes. „De bedoeling van die twee gabbers was, om ons elk een blok ijzer aan het been te binden en ons buitengaats in de Atlantische Oceaan te laten verdwijnen.” Arie staarde zijn vriend aan in het schemerduister binnen in de Mercedes. Een auto naderde met grote vaart en het koplamplicht veegde scheef over Bob's gezicht, als in een spannende filmopname.
„En denk je dat zij het meenden?”
„Nou, en òf ze het meenden. Het zijn me nogal lekkere jongens.” „Ze zullen aan ons óók een beste hebben,” verzekerde Arie grimmig. „Zorg nou eerst dat je je armen en benen weer op gang krijgt, want er is een massa werk aan de winkel.” „Nu metéén?”
„Nu meteen,” zei Arie, zich bukkend en de einden band en touw oprapend waarmee zijn beide vrienden gebonden waren geweest. „Ik weet waar ze Cnall gevangen houden.”
„Dan weet je meer dan wij,” zei Bob droogjes. „Wij weten alleen dat die twee kerels de hele middag bezig zijn geweest om de grond onder de vloer van Dolce Far Niente om te spitten.” „Op zoek naar dat geld van Cnall?”
„Precies.”
„En hebben ze dat nou gevonden?”
„Niks hebben ze gevonden. Geen centime. En die Cnall heeft het vertikt om hen te vertellen waar hij het gestopt heeft.” „Dan is het maar goed, dat ze nu niet meer in staat zijn, om Cnall vannacht onder handen te nemen.”
„Daar kun je „Knal” op zeggen! Het zou geen prettige nacht zijn geworden voor de heer Cnall. Waar hebben ze hem ergens verstopt?”
„Op een schip in de haven. Het ligt een meter of honderd uit de kade voor anker. „La Marseillaise”, heet het. Het schijnt dat de ploeg die de opdracht had, om Cnall te kidnappen, uit drie man bestaat. Bovendien is er op het schip nog een soortement duvelstoejager, die kookt en de boel schoon houdt en onderwijl een oogje op Cnall houdt.”
„Drie man...” zei Bob nadenkend. „Maar . . . Er zaten toch twee kerels vóór in deze Mercedes? jij hebt er een neergemept. Waar is dan de andere?”
„Die ligt al panklaar ergens beneden tussen de struiken. Samen met nummer drie.”
Bob had zijn enkels zitten masseren, maar hield daar nu mee op. „Heb jij . . . op je dooie eentje . . . alledrie die kerels buiten gevecht gesteld?”
Arie maakte een lichte buiging:
„Om u te dienen. Ik vond dat het gesol maar eens uit moest zijn.” Hij tastte naar een achterzak en haalde het tweede Italiaanse pistool te voorschijn:
„Hier heb je een wapen.” — Hij raapte de laatste einden touw bijeen. „Ga nou mee naar buiten, en help eerst die knaap, die hier langs de weg ligt, vast te binden en in deze auto te sjorren.” „Het zal me een extatisch genoegen wezen,” verklaarde Bob.

* * *
De drie kwartieren die daarop volgden werden gekenmerkt door het uitslaan van een abnormale hoeveelheid lelijke taal, en het plengen van complete liters zoute zweetdroppels. Zelden in de loop van hun avonturen waren de drie vrienden genoodzaakt geweest, zulk een barbaarse hoeveelheid zware sjouwarbeid te verrichten. Hun eerste klusje was een licht vuurproefje; in vergelijking wat er daarna moest gebeuren, gewoonweg een herenarbeid. Het secuur vastbinden en muilkorven van de kerel die langs de weg was neergelegd, om hem daarna achterin de Mercedes te deponeren, met een reisdeken over zich heen tegen onverhoopte nieuwsgierigen, was in een minuut of tien voor elkaar.

„Maar nu,” zei Arie toen, wijzend naar de plaats in de heg van struiken, waar de helling naar beneden begon. „Daar be neden liggen nog twee van die snurkers en die moeten, door deze wirwar van struiken heen, tégen de helling op naar boven worden getransporteerd.”
„Leuke baan,” knorde Jan. „We mogen alleen van geluk spreken, dat ze niet jouw omvang en gewicht hebben, anders konden we beter een koppeltje olifanten huren.”
„Spaar je asem nou maar,” ried Arie. „Het is een helling van om en bij de 45 graden, en we zullen van geluk mogen spreken als we er niet halverwege bij neervallen. Volg mij maar.” Daar was geen woord aan overdreven: dat bleek in de bittere praktijk. De zaklantaren zat nog vredig brandend tussen de struiktakken geklemd, en fungeerde als een soort van baken, zodat het tenminste voor Arie, die als eerste afdaalde, gemakkelijk was om de juiste koers te volgen. Zodra hij bij het rotsblok was aangekomen, pakte hij de lamp en richtte het schijnsel ervan op de beide kerels die, aan elkaar vastgesjord, zich lagen af te vragen wat er NU wel met hen zou gaan gebeuren. Jan bukte zich en bekeek de manier waarop ze aan elkaar waren gebonden. „Wat heb jíj hier uitgevoerd, dikke? Hoeveel einden heeft al dat touwwerk eigenlijk wel?”
„Zes, als ik het wel heb,” zei de dikkerd. „Het is allemaal een beetje ongeregeld gegaan en ik moest haastig werken. Maak nou eerst die knapen van elkaar los en bind ze elk apart. Met een stevige prop in hun mond. Dan maar zien dat we ze een voor een naar boven gezeuld krijgen.” Jan knikte en ging aan het werk. Arie lichtte hem bij. Bob krabde zich het hoofd en keek tegen de ruig begroeide helling omhoog naar de plaats waar zij vandaan waren gekomen.
„We zullen die kerels óver de struiken heen moeten tillen. Want dóór die begroeiïng heen krijgen we ze nooit van ons leven naar boven gedragen.”
„Dat had ik al beseft,” zei Arie droogjes. „Daarom zei ik net al dat we onze adem moesten sparen.”
„Maar dikke — dat is een hondewerk.”
„Paardewerk,” erkende Arie. „Beestenwerk. Maar wil jij het op je verantwoording nemen, om ze hier in het wilde weg in de struiken te laten liggen?”
„Hm,” mompelde Bob. „De kans dat iemand ze hier vindt, lijkt me één op de duizend. Wie gaat er nu in deze woeste wildernis ronddolen? Zelfs een kat heeft nog moeite, hier doorheen te breken.”
„Je weet hoe het gaat. . .” waarschuwde Arie. „Die ene kans op de duizend is nou altijd net wat er gebeurt. Een motorrijder verliest de macht over het stuur en vliegt juist op deze plaats van de weg af. Of een hond ruikt ze, gaat hier als een gek staan blaffen en zijn baas komt erop af. Of . . .”
„Oké, oké...” zei Bob haastig. Hij kende de ongebreidelde fantasie van het Roos-brein en wist dat de dikke in staat was, zomaar twintig verschillende mogelijkheden achtereen uit zijn mouw te schudden. „Goed. We leggen ze boven in die twee auto's. Maar dan? Daarna?”
„Help es effe, jullie,” zei Jan korzelig. „Tenminste jij, Bob. En Arie moet die lantaren stil houden. Als je als een dronken matroos met die lichtbundel blijft zwaaien, kan ik geen enkele knoop zien.”

Bob knielde neer en begon Jan te helpen. De beide gevangenen hielden zich merkwaardig rustig. Maar misschien kwam dat ook wel, omdat ze uit alle macht lagen te luisteren naar wat de drie jongens tegen elkaar zeiden. Terwijl Bob met een los eind touw bezig was, vroeg hij weer:
„Als we die knapen in onze auto's hebben — wat doen we dan daarnà met ze?”
„Dàt is een aardige vraag,” erkende Arie. „Wat doen we daarna met ze. Het drietal naar Dolce Far Niente brengen heeft weinig zin, want daar zal nu wel een ploeg politie ronddolen. En bovendien bestaat het hele adres niet meer.”
Jan en Bob hielden op met hun werk en staarden omhoog, tegen de bundel lantarenlicht in.
„Politie?”
„Bestáát niet meer? Wat bedoel je?”
„Nou, nadat die twee grapjassen jullie achterin de Mercedes hadden gelegd, hebben ze de boel daarbinnen met benzine be sprenkeld. De Ford die jullie hadden gehuurd, trouwens ook. En toen een soort van langzaam brandende lont gemaakt. Van touw, in olie gedoopt, of iets dergelijks. In elk geval waren jullie in de Mercedes nog geen honderd meter uit de buurt, of de hele zaak vloog in de hens met een plof die je boven op de betonweg horen kon. Ik had er nog een paar kwaaie momenten van, ook, want ik vermoedde half en half dat ze jullie om zeep hadden gebracht en dat brandje hadden gesticht om jullie lijken te laten verdwijnen.”
„De schurken waren er best toe in staat geweest,” zei Bob. „Maar dan waren onze geraamten natuurlijk gevonden. Ons in zee laten zakken vonden ze blijkbaar veiliger.”
Jan had iets geheel anders om over na te denken. Hij rees langzaam en ontsteld overeind:
„Die . . . die Ford is dus ook verbrand?”
„Nou ja — alles wat eraan branden kon. Het karkas zal er nog wel staan. En een expert zal nog wel kunnen zien dat het eens een Ford is geweest.”
Jan stak beide armen in de lucht en huilde zowat:
„Maar man — die auto hadden we gehúúrd!”
„Reden tot verheugenis,” meende Arie. „Het zou erger zijn geweest als je hem had gekocht en betaald.”
„Maar man — nu moeten wij aan de verhuurder de hele schade vergoeden!”
Arie haalde de schouders op en wees met de zaklantarenstraal: „Daar ginds naast dat rotsblok liggen twee portefeuilles en nog een pak bankbiljetten van deze twee gabbers. Het is een aardig sommetje bij elkaar. Je kunt er best die Ford van vergoeden, en dan hou je nog genoeg over voor een broodje kaas. Laat hen de schade maar dragen.”
„Dat haalt je de koekoe k!” riep Jan verhit. „Deze schurken hebben ons eerst al ons geld afgenomen voor ze ons in de auto legden. En onze polshorloges ook.”
„Gelijk hàdden ze,” vond Arie droogjes. „Het is zonde en jammer om iemand in zee te gooien met een goed horloge aan en nog gangbare munt op zak.”
„Zeg!” zei Bob: „Waar ZIJN die horloges van ons eigenlijk? Die andere vent had ze niet in zijn zak.”
„Al zijn leven in het dashboardkastje van de Mercedes,” opperde Arie. „Kijk daar dadelijk maar even in, als we de eerste van de twee naar boven hebben. Als je dan tenminste nog kracht over hebt, om dat kastje open te krijgen.”

* * *
Hun somberste vermoedens betreffende de moeilijkheden van de tocht naar boven bleken nog niet somber genoeg. Als je met zijn drieën het lichaam van een volwassen man moet dragen, is de meest logische manier om één man voorop te laten lopen, die de benen vasthoudt, terwijl de beide anderen van achteren ieder aan een kant het bovenlichaam torsen. Op die wijze is het gewicht ongeveer gelijkelijk over de drie dragers verdeeld. Het vervelende was in dit geval alleen, dat die manier niet uitvoerbaar bleek. Want de man vóórop had al moeite genoeg, zich een weg te banen, door de struiken heen, tegen de helling op. Het bleek onmogelijk voor de twee achtersten om naast elkaar naar boven te komen. Zij kònden wel omhoog, maar achter elkaar, precies door het pad dat tussen de struikstammen door slingerde, en dat Arie gevolgd had tijdens zijn allereerste afdaling. Er ontstond dus de onzinnige toestand, dat Bob vooropklom, met de aaneen gebonden benen van de eerste gevangene op zijn gebogen nek. Tevens moest hij die benen boven op zijn nek nog goed vasthouden ook, om te voorkomen dat de man eraf gleed. Jan kwam als tweede in de kolonne, lopend met die gekromde rug, en zijn schouders onder de bips van de man boven hem, terwijl dikke Arie de stoet sloot, met de nek van de gevangene in de holte tussen een opgeheven schouder en zijn eigen nek. Als je je nu nog indenkt, dat zij tegen een helling opklauterden, waarbij de man die zij droegen onder een hoek van 45 graden naar beneden hing, zodat zij hem heel goed vast moesten houden omdat hij anders zonder meer van hun nekken af terug naar beneden zou roetsen, dan heb je enig idée van het plezier dat zij van die zeulpartij beleefden. Vóór zij halverwege waren gevorderd, zweetten zij als karrepaarden en hun ademhalingen gingen als blaasbalgen.
„Voor anderhalve cent met een gat erin,” barstte Jan plotseling uit, „smijt ik die vent hier in de struiken en kijk ik van mijn levensdagen niet meer naar hem om. En als niemand hem ooit vindt vóór de mieren hem hebben kaal gegeten, is er nog niets aan verloren.”
„Ben ik met je eens,” stemde Arie in. „Maar we kunnen het risico gewoonweg niet lopen. Dat ze loskomen, bedoel ik. Ze weten veel te veel van ons af, nu. We moeten eerst Cnall be vrijden en daarbij moeten we niet in de wielen worden gereden. Hola hop, Jan — zet je stoere schouder er weer onder.” Grommend en mompelend zette Jan zijn schouder er weer onder.

* * *
Een dik half uur later stonden zij, op hun benen wankelend van moeheid, bij het portier van de Chevrolet. Hun handen en gezichten waren geschramd van de takken; hun been- en kuitspieren trilden van de inspanning en zij waren alledrie rillerig omdat hun hemden volledig waren doorgezweet, terwijl de nacht in snel tempo killer en killer werd. Een koude wind kwam vanaf het hoge gebergte afzakken, en nam langzaam in kracht toe. Twee van hun gevangenen lagen achterin de Mercedes, met reisdekens afgedekt. Nummer drie lag met opgesjorde benen ruggelings op de achtervloer van de Chevrolet.

„En nu?” vroeg Bob. „Waar nu heen met deze lastige vracht? Vertel me niet, dikke, dat je intussen niet een of ander listig plan hebt lope n uitbroeden.”
„Tja,” antwoordde Arie langzaam, „gebroed heb ik natuurlijk wèl. Wat zou je er van zeggen als we eens probeerden, een schip te huren?”

„Een schip huren?”„Een schip, ja. Of een grote motorboot. Of een zeilboot met een hulpmotor. Bij dat denkbeeld ga ik uit van twee hoofdpunten
a. Cnall zit gevangen op een schip dat voor anker ligt. Hoe komt men bij of op zulk een schip? Door middel van een ander schip. 
b. Wij dienen onze gevangenen veilig opgeborgen te houden.
En wat is veiliger dan een boot, waar we zelf opzitten?” Na enkele tellen merkte Jan op.
„Het is inderdaad het toppunt van eenvoud, dikke. Maar denk je dat wij . . . hoe laat is het nu? Barst . . . ik heb mijn horloge nog niet terug.”
„Ga nou eerst maar in het dashboardkastje kijken. . .” Het was wel zo. De inhoud van hun zakken, behalve het geld (dat de twee Mercedeshelden in hun eigen zakken hadden gestopt) lag in het kleine compartiment rechts van het stuur. Jan gaf Bob diens eigen horloge en gespte het zijne om.
„Accoord, dikke. Het is nu iets na negenen. Als jij denkt, dat je op dit uur nog aan een boot kunt komen. . .”
„Natuurlijk kan dat,” zei Arie. „ In een haven als Casablanca zijn er altijd toeristen, die op de gekste tijden tochtjes op zee willen gaan maken en zo meer. Het moet al heel raar lopen, wil ik niet binnen een uur of wat met een pracht van een boot komen aanzetten. Het is alleen een kwestie van wat geld.”
„Dan betalen we die boot maar van wat we aan geld op die kerels buit hebben gemaakt,” zei Jan wraakzuchtig. „Alleen . . . hoe krijgen we deze drie helden daar aan boord zonder dat de halve haven te hoop loopt en lastige vragen gaat stellen?” „Dàt is een kwestie van het terrein verkennen,” vond Arie. „We moeten deze twee wagens ergens op een rustige plek parkeren. Jij blijft in de ene achter het stuur zitten en Bob in de andere, om te voorkomen dat iemand nieuwsgierig wordt, of denkt dat er waardevolle spullen achterin liggen, de portieren forceert en het een en ander wil gaan organiseren. Je kunt hier van alles verwachten. Dus deze twee wagens blijven geen moment onbe waakt staan. Intussen ga ik op verkenning uit. En dan zien we wel verder.”
„Ja, en luister eens effe,” viel Bob hem in de rede. „Vóór jij op boten uitgaat, kom je ons eerst wat te eten brengen! Plus een zoodje flesjes Coca-Cola. Ik verga van honger en dorst.” „Ja, alsjeblieft!” zei Jan.
„Komt voor elkaar,” knikte Arie. „Bob rijdt de Chevrolet en ik ga naast hem zitten. Jan komt achter ons aan met de Mercedes. En maak in vredesnaam geen aanrijdingen, want politie kunnen we bij deze karavaan missen als kiespijn.”
Jan maakte een geringschattend proestend geluid met zijn lippen, en wandelde naar achteren. Een halve minuut later kwamen beide wagens in beweging — koers zettend naar de rossige lichtgloed die in de verte boven de stad Casablanca hing. 

NACHT IN HET HAVENKWARTIER

Nou moet je me toch wèrkelijk eens vertellen, spookachtige dikke,” begon Bob, toen de Chevrolet eenmaal goed en wel op gang was, „hoe jij het voor mekaar hebt gekregen, daar bij die Mercedes op te duiken. Je kon van de Mercedes niks af weten, en je wist evenmin dat wij een Ford hadden gehuurd. Dus hoe. . .”
Arie haalde twee doorregen hammen van schouders op en vertelde kort van zijn belevenissen met de mysterieuze man op kamer 178 van Hotel Transatlantique, tot hij kwam aan het moment waarop hij die kerel zover in de val had, dat hij Arie's gehele verhaal geloofde, en bereid was, met hem mee te rijden naar Arie's zogenaamde „baas”. Op dat moment begon Arie te lachen:
„Kijk, zie je,” ging hij verder, „ik moest natuurlijk met hem een eind gaan rossen en rijden. Liefst een heel eind. En ik moest een adres noemen, dat is nogal wiedes. Wel, het enige adres dat ik in heel Casablanca wist, behalve dan mijn eigen hotel en die koffietent waar we net vandaan kwamen, was. . .”
„Ach jee . . . Boulevard Aïn Diab . . .” zei Bob, begrijpend. „Allicht. Ik wist gewoonweg niets anders.” — Arie vertelde van de stunt met de taxi. „Die knaap zal nog wel ergens zitten wachten, denk ik zo.”
„Nou — medelijden heb ik niet veel,” knorde Bob. „Hij is er dik voor betaald, lijkt me.”
„Dat wel,” zei Arie. „Die heeft een makkelijke en vette klant aan mij gehad, vandaag. Dat hij intussen op z'n nagels bijt van nieuwsgierigheid, dat is zijn zaak. Hij zal inmiddels wel in de gaten gekregen hebben dat het allemaal niet zo gladjes zat als ik hem beliefde voor te schotelen.”
„Dus,” zei Bob, in een boog in snelle vaart een logge vrachtwagen inhalend, „het komt er eigenlijk op neer, dat niet JIJ die twee knapen met ons in de Mercedes hebt opgespoord, maar dat die jou als gebraden duiven in je sproetige muil zijn gevlogen.”
Arie grijnsde van innige voldoening:
„Precies. Zij zagen de Chevrolet van hun handlanger langs de weg geparkeerd staan en dat vonden ze zo vreemd, dat ze stopten om een onderzoek in te stellen. En toen had ik ze te pakken.” Bob zat het hoofd te schudden:
„Hoe jij die dingen toch altijd weer gefixt krijgt, dikke . . . Stel je nou eens voor dat je een andere kant van Casablanca uit was gereden. Dan had je ons volkomen gemist.”
„Ja, àls. . .” zei Arie. „Als. 'Met ALS stop je heel de stad Parijs in een lege fles', zeggen de Fransen. Maar misschien had ik tòch Boulevard Aïn Diab wel genoemd, ook al had ik heel Casablanca gekend. Net als met schaakspelen.”
„Hoe als met schaakspelen?”
„Nou — je kunt op een bepaald moment wel zeventien verschillende zetten doen, maar je doet DIE zet, waar je zoveel mogelijk dingen tegelijk mee bereikt of kunt bereiken. Een pion pakken en meteen een paard bedreigen, of iets dergelijks. En dat was in dit geval ook zo. Als ik met die vent ergens anders heen was gereden, had ik HEM tòch wel te grazen genomen. Maar alléén maar dat. Toen ik met hem Aïn Diab op reed, bereikte ik twee verschillende dingen met die zet: ik pakte hèm in de kuif en tegelijkertijd kwam ik min of meer bij jullie in de buurt. En je ziet, hoe schitterend dat systeem gewerkt heeft.” „Inderdaad,” zei Bob, meesmuilend. „Had je dat niet gedaan, dan hadden wij intussen wel ongeveer op de bodem van de oceaan gelegen. Wat doen we nu het eerst?”
Arie wees door de voorruit
„Een eindje verderop begint de eigenlijke stad Casablanca. De haven en de zee liggen links van ons. Laten we nu allereerst eens een plek zoeken om veilig te parkeren. Zo gauw ik dan weet, waar jullie ergens staan, ga ik erop uit om eten te versieren.”
„Graag,” zei Bob, met een klank van innige dankbaarheid in zijn stem. „Hogelijk graag. Want dat vreemde gerommel wat je daarnet hoorde, was geen subtropisch onweer, maar het protesteren van mijn holle buik. Heee . . . is dat een vuurtoren, daar links?”
Het was zonder twijfel een vuurtoren, die schuins links van hen opdoemde, zodra zij een vrij scherpe bocht in de boulevard waren gepasseerd. De zwenkende lichtbundel zwiepte over hen heen, en meteen begon Arie nadenkend aan zijn onderlip te trekken.
„Zeg . . . als ik me goed herinner . . . van de kaart van Casablanca, bedoel ik — dan ligt verderop links, voorbij die vuurtoren, het grootste zwembad van de wereld. Het Orthlieb zwembad. Vlak aan zee.”
„En wat zou dat?”
„Hmmm . . .” bromde Arie. „Waar een groot zwembad is, vindt men automatisch ook een groot parkeerterrein.”
Bob snapte het vrijwel meteen, en sloeg met de vlakke hand op het stuurrad.
„Domweg deze twee auto's daar neerzetten, bedoel je?” „Zoiets bedoelde ik, ja.”
Bob begon te lachen:
„Het doet me half en half denken aan een kort verhaal van Edgar Allan Poe. Over de politie die huiszoeking ging doen, met de bedoeling een brief te vinden, die ergens anders was gestolen. Ze sloopten alle stoelen uit elkaar, braken de vloeren op . . . maakten de achterkanten van schilderijen los . . . maar brief vinden, ho maar. Toch moest die brief er zijn.”
„En waar zat het ding?”
„Tussen wat andere papieren in een krantenhouder of zoiets aan een muur. Maar die was zó voor de hand liggend, dat niemand er naar omkeek.”
Arie knikte:
„Net zoals de man die voor een kapitaal aan heldere diamanten moest verbergen en ze domweg in een glas water op het tafeltje naast zijn bed bewaarde. Er werd inderdaad bij hem ingebroken, maar niemand lette op dat glas water.”
„En nergens lopen twee auto's minder in de gaten dan op een drukke parkeerplaats.”
„En zeker niet op de parkeerplaats van een zwembad. Daar scharrelt altijd iedereen in en om auto's rond. . .”
„En er liggen allerlei dingen in die auto's, net zoals bij ons . . . Maar hoe kom jij vanaf dat zwembad naar de stad?”
„Ik bel daar in het restaurant wel effe een taxi.”
„Restaurant? . . . Is er een restaurant bij?”
„Ja, wat dacht je? Het grootste zwembad van de wereld en dan geen restaurant hebben?”
„Maar kun je dáár dan niet wat broodjes voor ons kopen?” „Ach ja, natuurlijk. Ze zullen er wel een snackbar hebben, ook.” De vuurtoren lag nu vlak links van hen, en kort daarna kwamen zij uit op een grote driesprong. Rechtsaf voerde een nieuwe brede weg naar het centrum van de stad Casablanca. „Rechtdoor,” wees Arie. „Wij moeten de zeekant aanhouden.” Zeven minuten later doemde links van hen een bord op:
„Piscine Orthlieb”,
en vlak daarna zagen zij de gebouwen van het bad zelf liggen: een langgerekt, helder verlicht bouwsel van wit beton. „Dáár heb je de parkeerplaats. Half leeg. Met een stuk of honderd auto's kris-kras erover verspreid. Mooier kunnen we het niet vinden. Ik duik naar binnen en ga voor proviand zorgen.”

* * *

Er was inderdaad een snackbar — lichtgroen betegeld en voorzien van alles wat een moderne snackbar behoort te hebben. Er zaten wat jongelui rondom een gigantische automatische grammofoon, en in een hoek geheel aan de andere kant zaten drie oudere kerels kaart te spelen, met alleen zwembroeken aan. De snackbar was elektrisch verwarmd en van de toenemende kilte buiten had men hier geen last. Arie stapte op de bar af en vroeg of men hier met Engels terecht kon. Dat leverde geen enkele moeilijkheid op, want hij werd geholpen door een juffrouw met een massa rood haar en een bril op, die Engels sprak of ze in dat land was geboren. Zij scharrelde meteen een kartonnen doos op, en laadde erin wat Arie bestelde: negen flesjes CocaCola, zes broodjes ham, zes broodjes met ei, zes broodjes met knakworst en twaalf repen chocola. Op een rek achter de bar stonden nog blikken ingemaakte vruchten. Hij koos een blik ananas, een blik perziken en een blik gele pruimen uit, liet ook die in de doos zetten, en besloot zijn inkopen met drie halve koude kippen, die, in cellophaan verpakt, uit de vuist konden worden gekloven.

„Dat lijkt me voldoende,” zei hij, en legde een bankbiljet neer. „Kunt u nu ook nog een taxi voor mij bellen?”
Dat kon. De juffrouw kreeg een dikke tip voor haar vlotte welwillendheid en Arie marcheerde met zijn buit naar buiten. Hij rilde even, toen hij vanuit de warme snackbar in de plotselinge kilte terecht kwam en zette dan koers naar het verre uiteinde van het parkeerterrein, waar hij de gestalten van Bob en Jan ontwaarde, langs hun beide auto's heen en weer lopend, en kennelijk ongedurig van de honger.

* * *

Terwijl Jan, met een moersleutel, die hij als hamer hanteerde plus een schroevendraaier, bezig was, de drie blikken vruchten open te slaan, verdeelde Jan de broodjes en de rest. Arie's aandeel ging terug in de kartonnen doos, behalve één blik vruchten. En de kip. Die begon hij meteen uit de vuist op te kluiven. Jan gaf een extra harde mep met de moersleutel op de schroevendraaier en een kledder perziksap spatte in het rond. Bob ging een paar pas verderop staan, leunde ruggelings tegen de Mercedes en zei met volle mond:
„Dit is het lekkerste wat ik ooit heb gegeten. Goeie genade, wat had ik een honger.”
Arie kloof een kippepoot af. Het vet droop van zijn kin op de kartonnen doos die tussen zijn voeten stond te wachten. „Het smaakt mij extra goed, alleen al door het besef dat die drie stukken bandiet daarbinnen met lege magen liggen.” „Goed voor ze,” gromde Jan, die nu het eerste deksel los had en aan het tweede blik begon. „Met Cnall zullen ze ook wel niet al te zachtzinnig zijn omgesprongen.”
„Maar ze hebben hem toch niet aan het praten gekregen.” „Die Cnall is een harde, lijkt me zo.”
„Moet ook wel. Anders hadden ze hem niet voor een klusje als dit uitgezocht. Slappe jongens stuur je niet op pad met een zender en een kapitaal aan bankpapier.”
„Waar zou dat geld nou eigenlijk ergens zitten?”
„Dàt weet Cnall alleen, vermoedelijk.”
„En die zender van hem?”
Arie haalde de schouders op en tuurde naar de koplampen van een auto, die naderde uit de richting van het stadscentrum. „Wedden dat dáár mijn taxi aankomt?” Hij bukte zich, nam de kartonnen doos met eetwaar op en klemde die onder een arm. Hij nam nog een hap van zijn kippepoot, gooide het bot weg en kwam in beweging: „Adios, makkers en medestrijders. Houd je intussen onledig met het repeteren van wiskundeformules, of iets dergelijks. Als je me terugziet, beschik ik over een bruikbaar vaartuig.”
„Met voldoende laadvermogen, hoop ik,” knorde Jan, „gezien het feit dat jij er ook in moet.”
Het was inderdaad een taxi, want dat stond duidelijk vermeld op een lichtbakje dat boven op het dak brandde. Arie begon te draven, zwaaiend met zijn vrije arm en praaide de wagen nog vóór die het gebouw van het zwembad had bereikt. De bestuurder bleek een grijsharige man van een jaar of zestig, met een mager, gebruind gezicht.
„Hebt u een taxi besteld?”
„Ik, ja. Wilt u me naar de haven rijden?”
De man keek een tikkeltje argwanend naar de doos.
„Dit is alleen eetwaar. Ik ben toerist.”
„O,” zei de man, alsof dat alles verklaarde. „Bon.”
Arie klom naar binnen, en ging naast de bestuurder zitten.

* * *
Nu is het een eigenaardigheid van taxichauffeurs dat zij gaarne in puzzels worden betrokken, zolang zij tenminste de zekerheid hebben, dat hun rit zonder dralen wordt betaald, en zolang het geen zeurpuzzels zijn. Dat is ook begrijpelijk. Het leven van een taxichauffeur is meestal heel wat eentoniger dan men, van buiten af gezien, wel zou denken. En de meeste klanten praten heel weinig, of hebben doodgewone ritjes, zonder enige spanning erin, en de meeste van die klanten hebben weinig te vertellen. En àls ze al eens hun mond opendoen, zijn het bijna altijd dezelfde kletsverhalen, die een taxichauffeur zo goed als van buiten kent. Een boodschap als het klusje dat Arie moest oplossen is een heel welkome onderbreking van een dagelijks terugkerend sleurgerij.

„Ik moet,” vertelde Arie opgewekt, een enorme hap broodje ham wegslikkend, „zo snel mogelijk een motorboot huren om wat in de haven en langs de kust te varen.”
„Zo snel mogelijk?” — de bestuurder remde af voor een tankwagen die van rechts de weg op wilde draaien. „Bedoel je daarmee: vanavond nog?”
„Vanavond nog,” bevestigde Arie. „Ik ben assistent van een Hollandse filmmaatschappij die wat opnamen nodig heeft van de haven van Casablanca, van de vuurtoren en van enkele plekken langs de kust. Die opnamen moeten morgen gemaakt worden en we kunnen er niet één dag langer over doen, want morgenavond vertrekken we weer met de hele cameraploeg. Dus we moeten vannacht uitzoeken welke plekken we morgen zullen gaan opnemen. De meest schilderachtige plekjes, snapt u?” „En moet dat in het donker?”
Arie keek schuins door het raampje naar boven:
„Nou ja — in het donker . . . we zijn vannacht per vliegtuig aangekomen en toen hing de maan hoog in de lucht. Er komt dus maan.”
„Oja,” bevestigde de bestuurder, nadenkend fronsend. „Die komt ongeveer middernacht op. Iets daarvóór, zelfs.”
„En dat is licht genoeg om te kunnen beoordelen wat er filmisch lekker uitziet en wat niet. Het probleem is: hoe kom ik zo gauw mogelijk aan een beetje ruime motorboot?”
„Hoe groot moet dat ding zijn?”
Arie hapje broodje ham en dacht kauwend na.
„Nou, . . als er een man of zes in kunnen, komen we een heel eind.”
„Spigoulos,” bromde de chauffeur.
Arie keek vragend opzij: „Spigoulos? Wat is dat?”
„Spigoulos is een Griek. Hij leeft van het verhuren van zeil- en motorboten aan toeristen en zo meer. Soms gaat hijzelf of een van zijn zoons mee, maar hij verhuurt ook los. Kun je met een motorboot omgaan?”
„Kan ik mee lezen en schrijven,” zei Arie. „Waar woont die Spigoulos?”
„Zijn zaak heeft-ie aan de haven. Die zal nu wel gesloten zijn. Maar dat geeft niet — hij zit 's avonds meestal wijn te drinken in een of ander café daar. Zijn vrouw is dood, en bij hem thuis is het ook niet gezellig. Laten we maar eens gaan kijken . . . Is het erg als we een paar café's moeten proberen?”
Arie schudde het hoofd en nam een nieuw broodje:
„Nee hoor. Geld genoeg. De film betaalt wel.”

* * *
Zij vonden Spigoulos in het vierde kroegje dat zij probeerden.

De man was nog dikker dan Arie zelf, maar waar Arie sproeten op zijn gezicht had, was de Griek pokdalig. Bovendien had hij geen rood, maar sluik zwart haar. Hij zat achter een grote, ronde tafel, met voor zich een fles halfvol oranje-achtige wijn en een kleverig glas. Naast zijn elleboog stond een draagbaar radiotoestelletje waaruit een opgewonden stem, in een taal die Arie niet verstond, met veel geestdrift iets verkondigde, waar de Griek belangstelling voor koesterde. Verder zaten er in het kroegje nog wat sombere lieden. Twee zeelui zaten aan weerskanten van een tafel te slapen met het hoofd op de gevouwen armen. Een drietal slordig geklede mannen speelde kaart met gezichten en gebaren of ze al lang tevoren de hoop hadden opgegeven, nog ooit iets te zullen winnen. De eigenaar hing over zijn tapkast, met het hoofd gestut in de armen, lezend in een geelpapieren krantje. Een Arabische jongen, gekleed in een afgedankte en gescheurde legeruniform die hem veel te groot was, veegde de vloer aan met trage bewegingen van een bijna versleten bezem. Arie en de chauffeur gingen op de ronde middentafel af en bleven ervoor stilstaan. De Griek hield het kleverige wijnglas met een hand omklemd, en bleef naar het radiootje luisteren, zonder naar hen op te zien.
„Spigoulos!” zei de chauffeur. „Hallo!”
Het duurde enkele tellen eer de Griek opkeek. Zijn ogen waren diepzwart en lagen bijna geheel verscholen in pokdalige vetplooien van zijn gezicht. Hij zei niets, maar zijn ogen keken op een manier, die duidelijk te kennen gaf dat hij zich afvroeg, waarom hij werd gestoord. De chauffeur trok zich daar weinig van aan. Hij begon te praten, nu en dan op Arie wijzend, en ook andere gebaren makend, maar zijn hele uitleg gebeurde in een zo vreemd mengelmoesje van Frans, met nu en dan een Engels, Arabisch of Spaans woord ertussen, dat Arie er geen touw aan kon vastknopen. Maar de anderen in het kroegje konden dat blijkbaar wel, want de kaartspelers hielden op met kaarten en ook de eigenaar zelf verloor de belangstelling voor zijn krant en hief het hoofd. De enige die geen teken van belangstelling vertoonde, was de Griek zelf. Hij wachtte onbeweeglijk tot de chauffeur was uitgesproken, hief dan de arm met het glas, leegde het in één teug, zei enkele woorden, dacht even na, en voegde er nog iets aan toe. Daarna schonk hij zijn glas weer vol. De chauffeur wendde zich tot Arie:
„Hij heeft alleen zijn grootste toeristenboot hier aan de wal liggen. Dat ding ken ik. Die heeft-ie pas een half jaar. Een autoboot met een kap die kan worden opgezet.”
„Groot genoeg?”
„Meer dan groot genoeg. Loopt hard, ook.”
„En kan ik die meteen huren? Voor de hele nacht als het moet?” De Griek vertoonde wederom geen enkel teken van belangstelling, maar daar trapte Arie niet in. Hij was ervan overtuigd, dat de dikkerd aan de overkant achter de ronde tafel, minstens even slim was als hijzelf. De chauffeur praatte weer even. De Griek keek niet eens op, maar antwoordde kort. De chauffeur vertaalde:
„Hij moet weten wie je bent en je moet je paspoort laten zien. Accoord?”
Arie knikte, tastte in een achterzak van zijn broek, waarin kort tevoren ook een van de Italiaanse pistolen had gezeten, haalde zijn pas te voorschijn en legde die op tafel. De Griek stak een zwartbehaarde, vette hand uit, opende het document en bestudeerde het.
„En de prijs is honderd vijf en twintig nieuwe franse franken per uur.”
„Benzine inbegrepen?”
De chauffeur keek vragend naar de Griek, maar die zei kort: „Oui.”
„Accoord,” knikte Arie, en greep naar de rol geld in zijn broekzak. Nu eerst keek de Griek op. Hij gooide het paspoort terug naar Arie's kant van de tafel en zei nog enkele woorden. De chauffeur vertaalde:
„Eén duizend franken meteen vooruit betalen.”
Arie knikte, zocht in de rol geld en ontdekte dat hij maar zevenhonderd franse franken bij zich had. Hij had wèl Duits en Hollands geld. De kroegeigenaar kwam erbij, maar de Griek bleek de wisselkoersen tot op de centime uit het hoofd te weten en had het sneller uitgerekend dan hij. Arie legde nog een paar honderd Duitse marken neer, kreeg wat Frans geld terug en zag alles verdwijnen in de broekzak van de dikke man, die het radiootje afzette, de vlakke handen op de tafelrand plaatste en zich zo overeind hees. Hij gaf een ruk met het hoofd in de richting van de uitgang en ging hen voor. De chauffeur volgde hen nieuwsgierig, maar daar voelde Arie niet zoveel voor. Hij betaalde hem en zei dat hij hem niet meer nodig had.

* * *
De lange, lage autoboot lag aan twee meertouwen te deinen op de lage golfslag van de haven, tegen stoten beschut door twee kurken zakken. Arie zag haar voor het eerst van bovenaf, want de boot lag aan een van die verlaagde aanlegplaatsen, zoals men ze in elke haven ter wereld vindt: een uitsparing in de kademuur, met twee stenen trappen die omlaag leiden naar een soort bordes, dat doorgaans juist boven vloedhoogte ligt. De Griek ging hem vóór, een der stenen trappen af, stond op het bordes stil en wees met een kort gebaar op de witgelakte boot. In koperen letters stond op de boeg: „La Sirène”. Het was inderdaad een autoboot, met de witlinnen kap naar beneden, met een glazen windschut dat schuin achterover helde, een autostuur en een dashboard met instrumenten. Er zaten drie rijen met canvas beklede zitbanken achter elkaar, die elk gemakkelijk aan drie personen plaats boden.

„Zit er genoeg benzine in?” vroeg Arie.
„Vol,” zei de Griek kort.
„En hoelang vaar ik daarmee?”
De Griek sprak nu gewoon Frans.
„Vijf uur. Achterin liggen nog twee reserve-jerrycans. Gevuld.” „Hoe start ik?”
De boot lag ongeveer een meter beneden de bordesrand. De Griek keerde zich om, pakte een aluminium laddertje dat tegen de muur lag, zette dat in de boot en klom naar beneden. De autoboot schommelde onder zijn gewicht. Een vis schoot uit het water en viel met een plassend geplomp terug. Van een vrachtschip, dat een eind verder tegen de kade gemeerd lag, kwam het traag walsend geluid van een weemoedige accordeon. De koude landwind blies over hen heen en bracht nu eens de lucht van drogende vis, dan weer de stank van olievaten. En de geur van teer, natuurlijk, van dekzeilen waarmee stapels vrachtgoed boven op de kade waren afgedekt. De boot schommelde opnieuw toen Arie zich op de bestuurdersbank liet zakken. „Voilà,” wees de Griek, verzette een gashandle op het stuurrad en trok aan een chroomstalen knop. De startmotor jankte en een tel later ronkte de boot onder hun voeten. Arie zag de koppelingshefboom naast het stuurwiel, en drukte die vooruit. De schroef pakte en de boot wierp zich voorwaarts in de meertouwen.
„O.K.,” zei Arie, en knikte. „Gooi maar los.”
De Griek klom langzaam en hijgend tegen het aluminium laddertje op, en Arie wachtte tot hij boven was. Van boven keek de Griek op hem neer, de bovenkant van het laddertje vasthoudend:
„Heb je dit nog nodig?”
„Je weet nooit hoe het nog te pas kan komen.”
„Leg het dan in de boot.”
Arie pakte het lichte ding aan en legde het naast de opstaande rugleuningen van de zitplaatsen. Het paste precies in de lengte in de kuip.
„Gooi maar los.”
De meertouwen kwamen met twee ploffen voor en achter in de kuip terecht. Arie draaide het stuurwiel een beetje en zette de schroef in de achteruit. De boot schoof eerst evenwijdig aan de kade achterwaarts en dan begon de vlakke achterkant zich ervan weg te bewegen, toen het roer vat kreeg op het water. Arie gaf tegenroer. De boeg draaide bij en nu lag de boot weer evenwijdig aan de kade, maar anderhalve meter er vandaan. Halve kracht vóóruit! . . . Wit schuimde het water achter de boot. Roer recht . . . een tikje zijwaarts . . . en in een heel flauwe bocht, snel vaart meerderend, begon de autoboot weg te trekken van de kade. Pas toen gaf Arie roer bij. De Griek keerde zich af en begon een van de stenen trappen te beklimmen. Het was hem al lang duidelijk, dat deze dikke jongen perfect wist, hoe hij met motorboten om moest gaan.

* * *
Dat wist de dikke, sproetige jongen inderdaad. Maar iets anders wist hij niet, helaas . . . enkele kleine dingen die er waren gebeurd sinds het ogenblik dat Dolce Far Niente in brand was gevlogen. Arie was daar toen zo snel mogelijk uit de buurt verdwenen, niet alleen met het oog op de gevangenen die hij in de struiken had achtergelaten, die hij in de kortste keren aan het babbelen wilde krijgen, maar ook, omdat er binnen afzienbare tijd wel politie op dat fikkie af zou gaan komen. . . Die politie was inderdáád gekomen; drie man sterk, juist op tijd om te kunnen constateren dat huis plus inboedel een reddeloze „prooi der vlammen” was geworden, zoals dat heet in de krantentaal. Deze politie had voorts geconstateerd, dat niemand der aanwezige nieuwsgierigen in dat huis thuis hoorde, en dat niemand zelfs maar een vage notie ervan had hoe de brand kon zijn ontstaan. De politie constateerde voorts, dat er vlakbij het nog brandende huis ook een auto van het merk Ford in lichte laaie stond . . . maar tot hun onverholen vreugde waren de cijfers en letters op het achterste nummerbord nog duidelijk leesbaar, omdat de wind de vlammen naar de voorzijde van de wagen had weggeblazen. Terwijl de politiesergeant nog bezig was, die letters en cijfers in zijn zakdoek neer te schrijven, met méér dan normale zorg, omdat dit nummerbord tot dusver het enige aanknopingspunt was betreffende deze mysterieuze brand, riep plotseling een der omstanders:

„Sergeant! Is dat niet het nummer van die neef van de ouwe uit dat krantenwinkeltje?”
„Wat?” riep een tweede, „bedoel je die opgefokte Ford waar hij altijd als een razende Roland mee rond rausde? . . .” „Al zijn leven, man!”
Vijf seconden later had een van de twee agenten in zijn eigen zakboekje de datum nageslagen waarop hij diezelfde neef, met diezelfde Ford, een week tevoren een procès-verbaal had gegegeven. De gegevens stonden er nog keurig vermeld . . . Het nummer klopte.

* * *
Tien minuten later kwam het dak van Dolce Far Niente in een regen van vonken naar beneden. De auto was zowat geheel uitgebrand. Alleen resten weke rubber van de banden smeulden nog stinkend. De sergeant wandelde over het steile pad naar de autoweg, waar hij zijn politiewagen had laten staan. Hij nam de microfoon van zijn zendinstallatie en riep de politiecentrale op.

„Lupin hier. We staan op post bij een brand in een bungalow. Er is geen eigenaar of bewoner te vinden, en we moeten wachten tot de boel is uitgebrand om te gaan kijken of er misschien iemand in de vlammen is omgekomen. Maar één ding is merkwaardig: voor de voordeur staat een Ford, die ook in brand stond, en ik geef je nu het nummer . . . Heb je dat? . . . Het is van die neef van de krantenverkoper . . . O, je weet wie ik bedoel. Kijk eens of je die vent ergens in de stad kunt vinden . . . Wat? . . . Omdat er verschillende mogelijkheden zijn, natuurlijk. Want wáárom staat zijn auto daar brandend voor een brandend huis? Het kan zijn dat hij daar binnen was, toen er iets ontplofte, en dat we alleen zijn verkoolde resten vinden . . . In de tweede plaats is het mogelijk dat hij er als een haas vandoor is gegaan, toen de boel in de fik vloog, en in de derde plaats kan het nog zijn, dat die auto van hem gestolen is. Stuur er een auto met een paar man op af, wil je? . . . Ja — ik laat iemand in de wagen zitten om te luisteren naar eventuele berichten. Adie.” Hij legde de microfoon neer, wandelde terug naar de smeulende resten van Ford en huis en stuurde een van zijn twee agenten terug om in de politieauto te wachten op binnenkomende rapporten van het hoofdbureau.

* * *
Dank zij zijn bekende en onuitroeibare voorliefde voor manieren om met één klap rijk te worden, en door zijn even grote voorliefde voor snorken en ronkende, helgekleurde auto's, was de neef van de krantenverkoper in Casablanca een algemeen bekende figuur. Elke stad heeft zo van die figuren en het is voor de politie een koud kunstje, om dat soort mensen te pakken te krijgen. Verkeersagenten . . . straatagenten . . . patrouilleauto's . . . honderden politieogen kijken constant aandachtig rond, en een min of meer bekende figuur kan zich niet door een stad bewegen, zonder dat zijn voorbijgaan wordt opgemerkt. Veertig minuten nadat de politieauto erop uit was gegaan, kregen de twee inzittenden hun laatste tip: de man die zij zochten was het laatst gezien, in gezelschap van twee zeelui, een caféetje aan de havenkant binnengaande.

* * *
Terwijl Jan, Bob en Arie bezig waren geweest, hun gevangenen moeizaam door het struikgewas te transporteren, had de politie eveneens een buitengewone activiteit ontwikkeld, alhoewel van een geheel andere soort. Met de verhuurder van de Ford aan boord was de tweede politiewagen in volle vaart naar Dolce Far Niente gereden, alwaar de wanhopige eigenaar zonder enige moeite in het nog smeulende en rokende autowrak de restanten herkende van de dierbare Ford die hij nog diezelfde ochtend had verhuurd. Terwijl hij nog handenwringend langs de povere en nog hete hoop verwrongen staal heen en weer liep, was de sergeant alweer bezig, het signalement op te schrijven van de beide jongelieden die met deze Ford waren weggereden. Maar nu was het allemaal nog veel mysterieuzer! . . . Er waren nu minstens twéé personen verdwenen. Een kort bevel ... en in looppas werden er schuimblussers gehaald uit de politiewagens. De inhoud daarvan werd gebruikt om de nalekkende vlammen binnen de kale, zwartgeblakerde muren te doven. Belangstellenden waren er nog steeds genoeg. Verzoek om assistentie werd gretig beantwoord. Vier badgasten, vijf automobilisten die niet veel haast hadden en vier politiemannen gingen bij het licht van zaklantarens in de dampende puinhopen op zoek naar eventuele restanten van menselijke lichamen . . . Het was geen grote bungalow geweest en het duurde niet lang, of men kwam tot de conclusie dat er zelfs nog niet het lijk van een vleermuis daar binnen aanwezig was geweest, toen de brand uitbrak. „Waar zijn dan die schoeljes, die mijn auto hebben laten verbranden?” riep de neef van de krantenverkoper woedend uit. En dat was natuurlijk een vraag, waarop de politie zelve het antwoord óók gaarne wilde weten. Marokko is wel niet het meest geordende land ter wereld, maar toch wel zo ordelijk, dat men complete huizen en auto's niet met achteloos schouderophalen laat afbranden. Men wil ook daar toch minstens weten hoe het fikkie is ontstaan en wie de rommel zal opruimen. De politie van Casablanca ging derhalve opnieuw op zoek. . . en in een van de rondrijdende patrouillewagens zat vóórin de wraakzuchtige neef van de krantenverkoper, begerig links en rechts spiedend. Dat hij bij het onderzoek werd ingeschakeld lag voor de hand. Niemand immers wist beter dan hij, hoe de twee gezochte vreemdelingen er uit zagen.

* * *
Arie Roos had zijn taxichauffeur betaald en weggestuurd, zodra hij een motorboot te pakken had, want hij wilde zo weinig mogelijk op de vingers worden gekeken; of liever gezegd: hij wilde dat men aan de wal zijn doen en laten zo min mogelijk kon volgen. Op de vingers van de heer Roos kijken was technisch vrijwel onmogelijk, want deze heer Roos voer nu op halve kracht in een flauwe boog over het vrijwel vlakke water van de haven van Casablanca. Boven hem was niets anders dan de sterrenhemel en om hem heen ontwaarde hij alleen de donkere massa's van schepen — sommige met rijen verlichte patrijspoorten — andere met alleen boord- en toplichten brandend. Met regelmatige tussenpozen zoefde de bundel van de verre vuurtoren over hem heen, maar zo zwak, dat het schijnsel nauwelijks sterker was dan het sterrenlicht. Het duurde een minuut of tien, eer Arie, rondvarende en scherp in het duister turend, begon te begrijpen hoe deze haven in grote trekken in elkaar zat. Vanaf de stad Casablanca voerde een pier of een lange, smalle landtong (wat het precies was kon Arie van binnenuit niet zien) enigszins gebogen een eindweegs de zee in. Die pier lag als een beschermende, gebogen arm om twee aparte havens heen, die van elkaar gescheiden waren door een hoge kade, die haaks op de pier stond, maar natuurlijk niet helemaal tot aan die pier doorliep. Tussen buitenpier en tussenkade was een ruime doorvaart open gelaten; van de eerste haven leidend naar de tweede, en dan wéér voorbij de kop van een kade naar de open havenmonding, die verderop overging in de Atlantische Oceaan zelf. „Zozo,” zei Arie, rechtopstaande in de boot en het stuurwiel een beetje draaiend om ruim voorbij een boei te zwenken. „Nu moet ik eerst eens zien uit te vissen, waar dat schip „La Marseillaise” ergens voor anker ligt. Ongeveer honderd meter vanaf de kademuur, is me gezegd. Maar in de voorste haven liggen nog al wat schepen. En het is kennelijk hun bedoeling, om niet al te erg in de gaten te lopen. Is het dan niet logisch, dat ze in de tweede haven zijn gaan liggen? We zullen eens rondneuzen.” Hij hoefde niet eens lang te neuzen. Als men iets zoekt, dat honderd meter uit een walkant ligt, dan begint men met domweg ergens op een afstand van honderd meter vanuit die wal te gaan liggen, en dan vaart men, diezelfde afstand aanhoudende, evenwijdig aan de wal verder. Vroeger of later moet men dan opbotsen tegen het voorwerp dat men zoekt, en dat was ook precies, wat Arie overkwam. Met een matig gangetje koerste hij evenwijdig aan de binnenkades voort, slechts nu en dan een flauwe boog beschrijvend rond een zeeschip dat aan zijn ankers lag te deinen. Langs die binnenkades lagen wel wat zeilboten en een enkele motorsloep, maar er viel niets te bekennen dat op een zeewaardig jacht leek. Pas toen hij twee zijden van die haven had afgewerkt, en koers begon te zetten langs de smalle, gebogen landtong die als zeewering dienst deed, zag hij, bijna recht voor zich uit, in het schemerige sterrenlicht een donker silhouet laag op het water. Arie kneep de ogen halfdicht en tuurde aandachtig. Het silhouet was te klein voor een zeeschip, maar zeker te groot voor een gewoon plezierbootje. Een kustvaarder? Een kleine mijnenveger? . . . Arie verlegde de baan van zijn autoboot een paar streken, zodat hij niet meer zuiver recht op de boeg, maar schuins langs het onbekende vaartuig koers zette en naarmate hij dichterbij en meer zijwaarts van het schip kwam, hoe zekerder hij zich ging voelen, dat het einde van zijn zoektocht in zicht was. Het schip was een motorjacht, lang en met een hoge boeg. Het had een stuurhuis met daarvoor en er achter een ietwat achteroverhellende mast. Beide masten droegen een toplicht. In het stuurhuis brandde ook licht, en bovendien gloeide er een gelig schijnsel achter drie ronde patrijspoorten in het veel lagere achterschip. Toen Arie naderbijkwam, zag hij dat de gele tint van dat laatste licht werd veroorzaakt door gordijntjes, die zorgvuldig waren dichtgeschoven. Arie minderde gas, tot de motor niet meer geluid maakte dan een zacht gepruttel, en zijn lange autoboot gleed bijna onhoorbaar naderbij. Naarmate de afstand tussen hem en het jacht kleiner werd, werd het verschil in grootte en hoogte van beide vaar-tuigen duidelijker merkbaar. Arie bleef laag op het water liggen, maar het zeejacht leek hoger en hoger op te rijzen. Toen er nog maar dertig meter stil deinend water de beide schepen scheidde, moest Arie schuin omhoog kijken om de masten, de railing en het touwwerk als met Oost-Indische inkt getekend tegen de sterrenhemel te zien staan. Er brandde maar één lampje in het stuurhuis: in een kristallen halve bol die tegen het plafond was aangebracht. Arie draaide zijn stuurwiel een beetje, tot hij op een koers lag die hem vlak voor de scherpe boeg van het jacht langs zou voeren. Alle patrijspoorten van het voorschip waren zwart en gesloten. Dan doemde uit het duister een naam op . . . in koperen letters vlak onder de dekrand bevestigd:

La Marseillaise

De autoboot passeerde de boeg met nauwelijks een meter tussenruimte en Arie stak juist de hand uit, om een dot gas te geven en op zoek te gaan naar een geschikte plaats om aan de wal vast te maken, toen een aanroep van schuins achter hem door de nacht klonk:
„Hallo?. . .”

De toon hoogte van de stem liep van achteren naar boven, zodat het eigenlijk meer klonk als een vraag dan als een praairoep. Arie keek om, liet zijn boot langzaam lopen en zag, dat er langs de railing aan deze kant een mannengestalte naar de boeg toe kwam lopen. Meteen kwam er een tweede roep

„Hallo . . . Vous cherchez quelque chose?”
Welwel. Men was aardig waakzaam, daar aan boord. Deze man had vermoedelijk in het stuurhuis gezeten, of ergens plat op het dek, en was meteen op het zwakke geluid van de passerende autoboot attent geworden. Abnormaal attent. Het is per slot van rekening een heel gewone zaak, dat je in een haven gepasseerd wordt door een motorboot. Het zou nu heel onverstandig zijn, om er gehaast tussenuit te gaan, dus Arie legde een hand achter het oor, alsof hij niet goed had gehoord, zwenkte het stuurwiel een paar slagen en kwam in een bocht terug, zo sturend dat hij opnieuw de boeg rakelings vóórlangs zou gaan passeren. De donkere gestalte boven op het jacht kwam in beweging en ging op het uiterste puntje van de boeg over de railing hangen, neerkijkend op de open autoboot die nu een plek vlak onder hem naderde. Arie minderde nog meer gas, en de boot gleed steeds langzamer naderbij. Arie riep nu:
„Speak no French. Speak only English.”
Dat was natuurlijk geen bezwaar. Acht van de tien opvarenden van zeewaardige schepen kunnen zich in het Engels redden. De man daarboven ging over in het Engels — al was het wèl Engels met een accent als van een bulldozer.
„You vant somebody on zis zhip?”
„On your ship? No. Why?”
„I zought so.”
„Why, no. I'm just mucking around a bit, looking at the ships.” De man scheen, nu de autoboot vlak onder hem lag, en hij beter kon zien, te beseffen, dat hij te maken had met een dikke, roodharige jongen met een heel onschuldig gezicht. Hij maakte een afzwaaiende beweging met een arm, en zei:
„All right . . . I zought it was somebody else.”
Hij begon zich al af te wenden, maar keerde zich dan plotseling weer naar de railing, en vroeg:
„Do you have time?”
Arie was de boeg nu al gepasseerd, maar zette de schroef in de achteruit. De boot lag even stil en gleed weer achterwaarts. „Time?. . .” (Wist de man niet hoe laat het was?)
„I mean. . . could you get something for me?”
„Oh. . .” (De man bedoelde in zijn ietwat gammele Engels of Arie de tijd had om iets voor hem te halen.) „Sure . . . What?” De autoboot lag nu vlak onder de kop van de boeg. Arie gooide de koppeling los en greep zich vast aan de schuins uit een kluis-gat het water in lopende ankerketting. De man boven legde uit, in zijn dikkige Engels, dat hij totaal niets meer te roken had, dat hij helemaal alleen als wacht op dat schip zat, dat hij al uren tevoren zijn maats terug had verwacht, die sigaretten en bier voor hem zouden meebrengen en dat hij nu zowat tegen de masten omhoog klom omdat hij al uren lang niets te roken had. Arie kreeg zowat de tranen in de ogen van vreugde, toen hij de toestand begreep. Dat de maats van deze knaap nog niet terug waren, verbaasde hem bijzonder weinig. Dat deze zelfde knaap zich gewoonweg had zitten opvreten van ergernis en ongeduld, was ook volkomen duidelijk. Het was nu ook zonneklaar, waarom deze man zo scherp had zitten luisteren naar elk geluid van naderende motorboten. En het aller-zonneklaarste was, dat er op een of andere wijze uit deze situatie munt kon worden geslagen.

„All right,” zei Arie. „Met plezier. Ik ben hier tòch als toerist. Zeg maar wat ik halen moet.”

„Twee pakjes franse Gaulloises en een pakje zware shag. Vloeitjes heb ik nog. En een stuk of wat flesjes bier. Duits importbier als je het krijgen kunt.”
„Zes flesjes genoeg?”
„Dik genoeg. Eer ik daar doorheen ben, zijn mijn maats wel terug, denk ik. Ik snap niet waar ze blijven. Die hadden bij zonsondergang al terug zullen zijn. Ze moesten nog andere boodschappen meenemen, ook, en ik heb van de honger al rijst met zoute vis gegeten Daarom heb ik nou ook zo'n lammenadige dorst.”
„Ik zal het meteen voor je doen,” zei Arie. „In ruil voor wat anders.”
„Ruil? Ruil voor wat? Hangt ervan af voor wat.”
„Als ik effe de machinekamer mag bekijken.”
De man aarzelde niet langer dan een tel of wat.
„Mij best. Alleen het voorschip kan ik je niet laten zien, want dat is op slot.”
„Dat kan me ook geen barst schelen,” loog Arie vlot. „Het gaat mij alleen om de machinekamer.”
„Maar schiet dan wel op, wil je? Ik heb van armoe al peukies zitten roken uit andermans pijp.”
Arie liet de ankerketting los, trok de gashandle naar zich toe en duwde de koppelingshefboom in „vooruit”. Een witte kolk schuim bruiste achter de boot omhoog. De boeg rees een paar centimeter in het water en met een boog stroelde de autoboot weg . . . naar het begin van de haven.

* * *
Had Bobbie Evers nu maar een Europese opvoeding genoten, inplaats van een Amerikaanse, dan had het Casablanca-avontuur een geheel ander en verder verloop gehad. Jan Prins had, „met goed gevolg” zoals dat heet, een Hollandse HBS afgelopen, en sprak dus redelijk Frans en Duits. Heel redelijk zelfs, want al die jaren Frans van de HBS waren, tijdens hun avonturen in het buitenland, zo nu en dan weer opgehaald en gebruikt, zodat Jan's Frans zelfs spreek-Frans was geworden inplaats van hakkelig school-Frans. Hij sprak wel veel vlotter Engels, maar dat zei niets. Zowel hij als Arie spraken even gemakkelijk Engels als Nederlands. Maar met Bob Evers was het een totaal ander geval. Die had een Amerikaanse school achter de rug, met als gevolg dat het beetje Frans dat hij kende juist genoeg was om in een café een glas Coca-Cola te bestellen, en dan nog moest hij het soms twee keer zeggen, omdat zijn uitspraak zo erbarmelijk was, dat zelfs leden van de Parijse onderwereld er bleek van werden. Hij had natuurlijk daarna wel hier en daar een woordje opgepikt, en Arie en Jan hadden zijn accent wel wat bijgepolijst, maar toch was zijn Frans nog steeds zo slecht, dat hij een normaal gesprek nauwelijks kon volgen, en als het gesprek wat vlug ging, kon hij er geen touw meer aan vast knopen. En dat zou hen deze avond lelijk parten gaan spelen.

Het eerste uur na Arie's vertrek vanaf de parkeerplaats van het Orthlieb-zwembad hadden zij zich onledig gehouden met het soldaat maken van hun proviand, en het oplurken van de flesjes coke. Daarna waren zij naast elkaar op de voorbumper van de Chevrolet gaan zitten, met de ellebogen op de knieën en de handen slap neerhangend, pratend over de gebeurtenissen van de dag en vooruit pratend over wat deze komende nacht hen misschien nog brengen zou. Maar na een dik half uur hadden zij alle mogelijkheden wel ongeveer bekeken. Bovendien ging de bumper hen in hun bipsen kerven, en Jan was de eerste die opstond.
„We kunnen het best een eindje heen en weer gaan lopen. Het kan nog een aardig tijdje duren eer onze dikke terug is.” Bob kwam ook overeind en wreef zich het stijf geworden achterwerk:
„Het wordt machtig koud ook. Zou hij erg veel moeite hebben om een boot op de kop te tikken?”
Jan haalde de schouders op en wreef zich de handen warm. „Je weet nooit. Het is vaak een kwestie van geluk . . . Ik ga wat heen en weer lopen — die wind snijdt je door merg en been.”
Het parkeerterrein was zeker honderdvijftig meter lang bij honderd diep, en zij begonnen over de lengte heen en weer te lopen. Nu en dan kwamen er een stel bezoekers het zwembad uit, lachend of pratend, met bundels handdoeken of kussens onder de arm. Die plukjes verdwenen dan in een der wachtende auto's en even later schoot dan die wagen over het knarsende grint weg, bijna steeds in de richting van Casablanca Centrum. Uit de witte gebouwenmassa waarachter het bad zelf lag, klonk zacht maar gestadig rustige dansmuziek.
„Er is vast en zeker daarbinnen een groot restaurant, waar je eten en dansen kunt,” zei Jan, peinzend naar het verlichte gebouw kijkend.
„Lijkt me ook wel,” knorde Bob, die naast Jan liep met de schouders opgetrokken en de handen diep in de broekzakken. „Ik kan me tenminste niet indenken, dat er nog veel lol aan is, om bij deze nachtelijke kou in dat bad rond te poeliën.” „Ik wou dat die Arie opschoot.”
„Nou — in een open motorboot zal het wel niet veel beter zijn.” „Nee — maar dan hoeven we die kerels niet meer zo angstvallig bedekt te houden en kunnen we zelf die reisdekens omslaan. Die lui liggen daar binnen in die auto's lekker warm en wij lopen te vernikkelen.” — Jan schopte kwaad met zijn schoenpunt wat grint weg.
Bob opperde aarzelend:
„Tja . . . we kunnen natuurlijk altijd nog zelf in een auto gaan zitten en de kachel aanzetten. Of de motor laten lopen.” „Laten we dat nou niet doen, jô . . . Het stikt hier in deze stad van de smokkelaars. Als een of andere politieauto hier rond komt neuzen, en we zitten in een van die wagens, en ze vragen ons wat we achterin onder die reisdekens hebben liggen, kletsen we ons er nóóit meer uit. Zolang we hier heen en weer lopen, kunnen we altijd nog doen of we niets met die wagens te maken hebben.”
„Laten we het dan vooral helemaal goed spelen, en zorgen dat we de contactsleuteltjes in de wagens hebben zitten. Als het sleuteltje eruit is, weet je zeker dat iemand het in de zak heeft, en die iemand is de iemand die bij de wagen hoort.”
Jan knikte:
„Gelijk heb je. Laten we dat maar meteen doen, dan kunnen we rondlopen met gezichten of we van geen enkele prins kwaad weten.”
Helaas . . . zij hadden toch maar beter wèl in een van hun auto's kunnen gaan zitten. Dan waren zij niet alleen behaaglijk warm onder dak geweest, maar bovendien was hen niet gebeurd wat hen nù boven het hoofd hing. Uit de richting Casablanca hoorden zij, eerst zwak en dan langzaam sterker wordend, het gehuil van een politiesirene. Het geluid kwam langzaam naderbij en zowel Jan als Bob hielden eventjes de pas in, om beter te kunnen luisteren.
„Komt het deze kant uit?”
„Je zou het wel zeggen.”
„Zeker een auto-ongeluk.”
„Ja — het kan moeilijk voor ons zijn. Tenzij de politie plotseling helderziende is geworden.”
Zij grinnikten en gingen weer heen en weer ijsberen over het knoerpende grint. En zij grinnikten nog vol zelfvertrouwen, toen de sirene al vlakbij klonk . . . en de felle lichten van een politiewagen op de hoofdweg verschenen. De lach begon pas van hun gezicht te wijken toen de lange, witte wagen met een snelle zwenk door de opening in het afsluithek het parkeerterrein van het zwembad op zwaaide. En zelfs tóén voelden zij zich niet eens bezorgd . . . zij waren alleen belangstellend, en stonden stil toe te kijken ongeveer in het midden van het terrein, knipogend tegen het verblindende licht van de politie-koplampen. De auto zelf was met een dubbele sproeiïng van wegspattend grint tot staan gekomen en de sirene draaide klagend zijn laatste, lage tonen weg. Dan was het stil.
„Zo meteen zijn ze daarbinnen door kou bevangen,” zei Bob schertsend. „Komt er geen mens naar buiten?”
Zij stonden, naast elkaar, met half dichtgeknepen ogen tegen het licht te staren, en nu werd het licht nog enkele malen feller, want zonder waarschuwing flitste er een zoeklicht aan. De bundel wees op het moment van aangaan, schuins naar rechts, maar iemand binnen verstelde de lamp en de bundel zwenkte naar de twee jongens toe en scheen hen toen recht in de ogen. Bob hief een hand op, keek door de spleten van zijn vingers, en zei protesterend:
„Heizeg, grapjassen!”
„Ga mee door lopen, jô,” zei Jan, die zich een tikje ongerust begon te voelen.
Maar het hoefde al niet meer. De portieren aan beide zijden van de politieauto zwaaiden open, en drie mannen in uniform plus iemand in burgerkleren kwamen overhaast naar buiten. Er klonken enkele geschreeuwde bevelen. Pistolen blonken dof en blauwig in het felle licht. Twee politiemannen holden in bogen links en rechts om Jan en Bob heen, en nummer drie kwam recht op hen af wandelen, zijn pistool op borsthoogte geheven.
„Ze moeten ons hebben!” zei Bob, verbaasd.
„Het . . . misschien is het een gewone smokkelcontrôle,” opperde Jan, hoopvol.
Het was echter géén gewone smokkelcontrôle. Dat werd hen duidelijk, toen de beide agenten die een omsingelende beweging hadden uitgevoerd, hun pistoollopen in hun ribben prikten, en zij tegelijkertijd in de man in burger, die vlak vóór de koplampen was blijven staan . . . de neef van de krantenverkoper herkenden, die nu schreeuwde, met gestrekte arm op Jan en Bob wijzend:
„Dat zijn ze! Ik zou ze uit duizend anderen herkennen! Dat zijn de twee vlegels die mijn Ford hebben gehuurd. Vanmorgen!”
Jan en Bob stonden volkomen onbeweeglijk. Niet alleen door de dreigende druk van de pistoollopen in hun ribbekasten. Ook al waren die wapens er niet geweest, dan zouden ze toch niet in staat zijn geweest een vin te verroeren. De afgrijselijke onbillijkheid van het noodlot had hen als het ware versteend . . . de onbillijkheid, de onverwachtheid en het besef, dat er nu wel eens een stel erg lastige vragen kon gaan komen. Die vragen lieten niet lang op zich wachten, en daardoor was het, dat de moeilijkheden begonnen, want de vragen kwamen snel, in het Frans, en zo rap dat Bob slechts nu en dan een woord kon verstaan. De politiesergeant stond vlak tegenover hen, met het licht van de koplampen achter zich, zodat het zijn twee verdachten recht in de ogen scheen. De man die hen die ochtend de Ford had verhuurd, was nu naast hem komen staan, met de armen over de borst gekruist, en keek hen verbitterd aan.
„Alors,” begon de sergeant, de handen op zijn heupen zettend, „hebben jullie vanmorgen een Fordautomobiel gehuurd? Van deze man hier?”
Men moet nooit nodeloos liegen — dat is een kwestie van gezond verstand. Bovendien had het ook geen zin, te ontkennen, want ook de oude krantenverkoper zou hen meteen kunnen herkennen als de huurders van die ochtend.
„Oui,” erkende Jan. „Dat zijn wij geweest.”
„Waar is die Ford nu?”
Ai. Een lastige vraag. Geroutineerde politiemannen beschuldigen zo goed als nooit. Zij stellen alleen maar vragen. Geef één verkeerd antwoord en ze hebben je te pakken. Jan kon niet zo bliksemsnel denken als zijn dikke vriend Roos, en nu al, bij de tweede vraag, aarzelde hij met het geven van een antwoord. En aarzelen is op zichzelf natuurlijk al heel verdacht. „Geef antwoord!” brulde de sergeant. (Zijn stem echo'de terug van de witte stenen muur van het zwembadgebouw). „Je wilt me toch zeker niet vertellen dat je zó vergeetachtig bent, dat je niet weet waar je een gehuurde auto ergens laat? Wou je me dàt wijsmaken? Wáár heb je die Ford gelaten?”
Jans hoofd was vervuld van een vaag besef, dat hij nooit moest toegeven dat hij iets met Dolce Far Niente te maken had. Want dan zou er onvermijdelijk de vraag komen, wat hij in die bungalow te zoeken had. Dan kwam de naam van Cnall op de proppen. . . en dan was het eind zoek. Een gedeelte van hun opdracht was geweest, ervoor zorg te dragen dat er geen politie in hun activiteiten werd gemengd. Want als eenmaal bekend werd dat Cnall, in het holst van de nacht, clandestien aan wal was gezet met een geheime zender plus een dik pak geld . . .
„Die . . . die is vanmiddag gestolen,” zei Jan.
De sergeant trok het hoofd wat dieper tussen de schouders, alsof hij wilde gaan grommen. Hij zette de benen ook wat meer uiteen. „Gestolen? Welwel. Waar? Waar ergens?”

Ajai. Jan Prins was alleen maar goed, als hij van tevoren een pasklaar verhaal gereed had, dat hij tot in kleinigheidjes had voorbereid. Als hij voor de vuist weg iets moest gaan verzinnen, was hij met zijn fantasie telkens een slag achter.

„Bij eh . . .” (Ja — wáár ergens kon een auto gestolen worden?) „Op de Boulevard,” antwoordde hij toen. „Op Boulevard Aïn Diab. Wij waren een eindje gaan rijden en we hadden broodjes gekocht. Toen kregen we honger en gingen tegen de berghelling zitten om ze op te eten. Ineens zagen we iemand in onze Ford wegrijden.”
De sergeant staarde hem enkele tellen aan, keek dan naar Bob, en scheen zich af te vragen of dit nu de waarheid was, of niet. Het kòn natuurlijk heel goed zo zijn gebeurd, daar niet van. „Hoe laat was dat?”
„Eh . . . tussen twee en drie uur vanmiddag.”
De sergeant keek hem weer enkele tellen lang strak aan, en richtte dan onverwacht een vraag tot Bob:
„Jíj daar. Wie van jullie twee zat er aan het stuur?”
Bob keek eventjes opzij naar Jan, haalde dan de schouders op en antwoordde:
„Comprends pas. I do not understand. I understand French only if it is spoken very slowly.”
De sergeant scheen Engels wel degelijk te verstaan, want er verscheen een duidelijke trek van boosaardig genoegen op zich zonverbrand gezicht. Hij wendde zich weer tot Jan, en vuurde een reeks korte en simpele vragen af:
„Waar hebben jullie die broodjes gekocht?”
Pats. Jan hàd geen broodjes gekocht. Hij wist ook geen enkele cafetaria te liggen. Maar hij kreeg een plotselinge inspiratie, en wees naar het zwembadgebouw achter zijn rug:
„Hier vlak achter.”
„Hoeveel?”
„Eh . . . acht. Vier stuks de man.”
„Met wat erop?”
„Eh . . . twee met ham, en twee met ei. De man, bedoel ik.” „En moest je niets drinken?”
„Jawel. We kochten wat flesjes Coca-Cola.”
„Mooi. En waar ergens gebeurde die autodiefstal?”
Jan haalde zich Boulevard Aïn Diab voor de geest, voor zover hij zich hun rit naar Dolce Far Niënte toe kon herinneren. Tijdens hun rit terug was het al veel te donker geweest om de omgeving te kunnen zien.
„Precies weet ik het niet meer. Er was links een helling naar boven toe, met struiken en wat bomen. We klommen een eind de helling op en gingen daar zitten.”
„En kon je vandaar dan je auto niet in de gaten houden?” Jan aarzelde weer eventjes. Hij was zo gespannen geweest over het afwachten van elke nieuwe vraag en het zoeken naar de juiste antwoorden dat hij maar nauwelijks had bemerkt, dat er een stel nieuwsgierigen in een wijde boog om hen heen was komen staan: bezoekers die het restaurant hadden verlaten en op de politieauto waren afgekomen. Er was ook een wat oudere man bij, op witte tennisschoenen, met een gesleten legerbroek aan en een uniformpet op. Niemand van de omstanders bemoeide zich met het vraag- en antwoordspel. Bob schuifelde ongeduldig met zijn schoenzolen over het grint. Dat elke keer aarzelen van Jan, vóór hij antwoord gaf, maakte geen heel beste indruk. Dat was mis. Iemand die de waarheid spreekt, hoeft niet telkens na te denken. Het was aan de stem van de sergeant ook duidelijk te horen, dat hij hoe langer hoe meer begon te twijfelen.
„Eh . . . nee,” antwoordde Jan. „De auto stond juist zo dat we hem niet konden zien.”
„Hoe kòn dat dan? Je keek toch van boven op de autoweg neer?”
„Jawel, maarre . . . er lag een flauwe bocht tussen.”
„Dus je kon je auto niet in de gaten houden, maar je liet wèl de contactsleutel in het slot zitten? Wie van jullie tweeën reed?” „Ik,” zei Jan, en toen voelde hij zich het klamme zweet op zijn voorhoofd en rug uitbreken, want nu pas begon hij te beseffen, waar de sergeant naar toe wilde. De man stond nog steeds wijdbeens tegenover hem, met de handen op de heupen, en beet hem nu toe:
„Jij houdt nu verder je mond dicht. Goed begrepen?” „Oui,” zei Jan, en hield de adem in, terwijl de sergeant zich tot Bob wendde. Ditmaal in het Engels, maar Engels ging hem even vlot af als Frans. Hij veranderde ook de volgorde van zijn vragen.
„You!” begon hij, Bob aankijkend. „Answer fast. Hoe laat was het toen jullie auto werd gestolen?”
Bob had natuurlijk wel iets kunnen verstaan, en bovendien was hij niet gespeend van een mate van gezond verstand. „Ik weet niet precies,” zei hij. „In de loop van de middag.” „Zozo. Hoeveel broodjes croquet heb jij gegeten?”
„Ik?. . . Dat weet ik niet meer.”
„Zo.: Wéét je dat niet?” De sergeant schoot uit zijn slof en brulde hem toe: „Wil je MIJ vertellen dat je een paar uur later niet meer weet wat je hebt zitten eten? WAAR heb je gegeten?” Een aarzeling van nauwelijks een seconde; dan wees Bob op Jan. „Met hem samen.”

Het was een handige ontwijking, maar Bob voelde al, dat dergelijke trucjes hem op de duur niet zouden redden.

„Wie zat er aan het stuur, vanmorgen? Geen geklets eromheen. Wie reed er?”
„Ik,” zei Bob.
De sergeant verslapte uit zijn gespannen houding en grijnsde van het ene oor tot het andere:
„Welwel. Volgens je vriendje reed HIJ.”
Bob deed het enige wat hij nog doen kon. Hij antwoordde kalm: „Wij reden om beurten. Daardoor is die verwarring ontstaan.” „Ik geloof er geen barst van,” verklaarde de sergeant. „Jullie staan allebei te liegen of het gedrukt is. Wáárom jullie liegen is me nog niet duidelijk, maar dat krijg ik er wel uit!” Hij gaf een korte wenk aan de beide politiemannen, die nog achter Jan en Bob stonden:
„Kijk hun zakken eens na. Misschien maakt dàt ons wat wijzer.” Een halve minuut later stond zijn gezicht heel wat grimmiger. Hij had de beide geladen Beretti-pistolen bij de lopen vast en hield ze demonstratief vooruit gestoken. Het blauwige staal blonk in het licht van de koplampen.
„Wat is de bedoeling hiervan?”
„Zelfbescherming,” verklaarde Jan. „We hadden gehoord dat het hier niet zo erg veilig is. Daarom waren we gewapend.” — Hij voegde er op wat luider toon aan toe: „En dat het niet zo gek gezien was van ons, hebben we wel gemerkt. De eerste dag de beste werd onze auto al gestolen.”
„Wat voerden jullie hier eigenlijk uit?”
„Hier? Op dit parkeerterrein?”
„Ja. Natuurlijk hier.”
„Nou . . . wij liepen te beraadslagen wat we moesten gaan doen.” „Zozo. Welwel. Jullie auto werd gestolen tussen twee en drie uur. En nu, laat in de avond, loop je nog steeds te piekeren over wat je moet gaan doen? Wat hebben jullie dan uitgevoerd tussen drie uur en nu?”
„Lopen piekeren,” zei Jan.
Een van de agenten achter Jan liet een spottend gelach horen. „En jullie zijn niet op het voor-de-hand-liggend idée gekomen om meteen bij de politie aangifte te doen van de diefstal van een auto?”
„Dat waren we eigenlijk nèt van plan.”
„Maar je wilde eerst nog wat piekeren, hè? Goed, als jullie toch zo verzot zijn op piekeren, heb ik een prachtplaatsje waar je ongestoord kunt piekeren. Net zolang tot je geheugen wat beter wordt. Heb je hun papieren daar, Briquet?”
Een van de agenten reikte de paspoorten van Jan en Bob over. De sergeant keek ze eventjes in en knikte kort.
„Vanmorgen vroeg hier aangekomen, hè? Waar heb je dan die twee pistolen vandaan?”
„Die hadden we bij ons,” antwoordde Jan kort.
De sergeant keek ongelovig.
„Heb je die zo maar door de douane gebracht? Je weet zeker niet hoe fel men hier tegenwoordig is op wapentuig in vliegtuigen. Beste knaap — ik heb tot dusver geen enkel antwoord van je gehoord dat niet minstens voor tachtig procent uit je duim gezogen is. Om niet te zeggen: brutaalweg gelogen. Briquet — in de politiewagen met ze.”
Briquet salueerde, greep Jan bij een arm en duwde hem tegen de lichtbundels van de koplampen in.
„Nummer twee ook. Mars!”
De man die hen de Ford had verhuurd, had al die tijd schuins achter de politiesergeant gestaan, met kwaadaardig glinsterende ogen. Alleen toen het papiergeld uit de zakken van de twee jongens te voorschijn werd gehaald, was hij even naar voren komen veren, als wilde hij erop af springen. Toen hij echter zag dat de sergeant het geld bij elkaar schoof en samen met de paspoorten in een borstzak opborg, hield hij zich weer koest. Het waren aardig dikke pakjes bankpapier en het scheen tot hem door te dringen, dat de twee jongens misschien wel voldoende geld hadden om hem de waarde van zijn verbrande auto te vergoeden. Hij scheen in ieder geval niet meer van plan, van de zijde van de sergeant te wijken, klom naast hem vóór in de politiewagen en zat zachtjes met hem te praten, tot de wagen keerde, en met loeiende sirene over het parkeergrint wegstoof naar het centrum van Casablanca. Jan en Bob zaten naast elkaar achterin, met de twee politiemannen tegenover hen op klapbankjes. Bob voelde dat Jan hem voorzichtig van opzij aanstootte.
„Keys,” zei Jan, uit een mondhoek.
„Lucky,” mompelde Bob zacht terug.
Zij begrepen elkaar met die twee eenvoudige woorden. Het was een meer dan ongelooflijk stuk bof, dat zij een zo vooruitziende blik hadden gehad, de sleuteltjes in de beide auto's met gevangenen te laten zitten. Want als de politie in hun zakken die twee contactsleuteltjes had gevonden . . . een sleuteltje van een Chevrolet en een van de Mercedes . . . dan hadden zij beslist wel eventjes rond gekeken. En dan hadden zij niet ver hoeven te zoeken naar twee auto's van dat merk.
„Zitten die twee daar samen te praten?” vroeg Briquet. De andere politieman schopte Jan tegen een voet:
„Koppen dicht, hè? je krijgt dadelijk de kans om zoveel te praten als je wilt.”
Briquet barstte in een schampere lach uit:
„Als ze dan maar een beter verhaal ophangen dan dat van daarnet, want daar klopte niet één lettergreep van.”
„Och . . . de sergeant krijgt de waarheid er wel uit.”
„Dat wel, ja,” zei de ander, grinnikend van voorpret. „Die heeft wel taaiere leugenaars klein gekregen.”

* * *
De verdwijnende, rode achterlichten van de politieauto werden nog even nagestaard door de verzamelde nieuwsgierigen op het parkeerterrein, maar die samenscholing bleef niet lang bijeen. Ten eerste was er niemand aanwezig, die zelfs maar ten naastenbij wist, wat de arrestatie van die twee jongelieden te betekenen had, en ten tweede had de nacht al een graad van kilheid bereikt, die verblijf op een onbeschut open parkeerterrein nou niet bepaald een lolletje maakte. In plukjes ging het gezelschap uit elkaar; de plukjes klommen in de enkele nog verspreid wachtende auto's en die reden één voor één van het terrein af. De enige die niet in een auto klom was de man met de uniformpet op en de versleten broek aan . . . wat geen wonder was, want hij was de terreinbewaker. Hij rilde even in de koude buitenlucht, wreef zijn handen en ging de cafetaria binnen, om een warme kop koffie te halen.

„Sluitingstijd, jongelui!” waarschuwde hij, naar de elektrische klok wijzend. „Om tien uur sluiten we. Hoe vaak moet ik dat nog zeggen? je weet het toch zo langzamerhand wel, is het niet?” Een stel jongelui, dat nog rond de jukebox stond te hangen, liet het bekende protesterende gemor horen, maar na een minuut of zeven waren ook zij naar buiten geslenterd. Een sonoor geronk verried, dat zij in een auto waren geklommen en enkele kiezeltjes grint spatten ratelend tegen de ruiten toen de auto in de eerste versnelling zo hard wegscheurde dat de achterwielen doordraaiden.
„Wat was dat daarnet met die politie, Gaston?” vroeg een van de diensters, die bezig was, stoelen op de lege tafeltjes te zetten. Gaston slurpte hete koffie en haalde de schouders op. „Geen idée. Ze schijnen iets te maken te hebben met een gestolen auto. Maar ze hadden wel ieder een pistool in een achterzak.”
„Laten ze die dan voorlopig maar achter slot en grendel houwen,” zei de dienster. „Ik ben blij dat het er weer opzit voor vandaag. Ik voel mijn benen zowat niet meer.”
Gaston liep naar het raam, boog zich voorover en keek naar buiten, waar de laag opkomende maan nu een zacht schijnsel wierp over het bijna lege parkeerterrein.
Een man met een zwarte jas aan en een gestreepte broek kwam met statige pas door een tussendeur naar binnen.
„Zo,” zei hij. „Hier ook alles leeg?”
„Gelukkig wel,” zei de dienster. „Kunnen we de kas opmaken?” Gaston keek over zijn schouder en vroeg:
„Is er niemand meer in het restaurant?”
„Nee hoor,” zei de bedrijfsleider. „Alles is naar huis.”
Gaston tuurde weer naar buiten door de lange lage ruit van de cafetaria.
„En niemand meer in het zwembad?”
„Natuurlijk niet,” zei de bedrijfsleider korzelig. „Het tussenhek is al dicht. Ik kijk altijd alle badhokjes na eer ik afsluit.” Gaston keek of hij nog iets wilde zeggen, maar scheen zich dan te bedenken, zette zijn lege koffiekop op de bar en wandelde door de glazen draaideur naar buiten, en in het zwakke maanlicht het parkeerterrein op. Daar stond hij enkele tellen lang rond te kijken. Hij zag de roomkleurige en welbekende Pontiac van de bedrijfsleider; het tweedehands Volkswagentje met het gedeukte spatbord waarmee de twee diensters altijd samen naar hun pension reden. Er stond nog de scooter van de hulpkok . . . maar dat was niet alles. Aan het einde van het terrein blonken, vlak naast elkaar, nog twee auto's in het zwakke licht. Gaston wandelde dwars het terrein over, op de twee verlaten wagens toe. Het waren een Mercedes en een Chevrolet, zag hij al van verre. Maar van wie konden die auto's zijn? Het kwam wel eens voor, dat bezoekers van het zwembad met andere bezoekers meereden en hun eigen auto zolang lieten staan . . . en dat leidde altijd tot lastige toestanden, want na half elf werd het inrijhek naar het zwembadterrein afgesloten omdat het al vaak was voorgekomen, dat grapjassen in het holst van de nacht op het idée kwamen, er te gaan zwemmen. En dan werd er nogal eens wat verbroken of vernield. Vandaar dat afsluiten om half elf. Vandaar ook dat het terrein de gehele nacht lang door Gaston werd bewaakt. Hij was nu vlakbij de twee auto's stond ze even te bekijken, liep er dan eenmaal omheen, en eindigde, met door de ruiten naar binnen te turen. Als eerste viel hem op, dat beide wagens achterin beladen waren met iets dat afgedekt was met reisdekens. En vlak daarop viel hem iets anders op . . . de Mercedes bewoog. Het ding schommelde licht op zijn veren. Gasten deed een stap achteruit, en dacht eerst dat hij het zich verbeeldde — dat een abnormale weerkaatsing van het maanlicht hem parten speelde. Maar vlak daarop zag hij . . . en dat was beslist géén vergissing, dat een van de reisdekens zich bewoog. Een bobbel van die geruite dekens kwam zeker een handbreedte naar boven en zonk weer terug.
„Hebben ze daar een hond of zoiets achterin?” bromde Gaston, drukte zijn neus tegen een achterruit en tuurde. De reisdeken bewoog weer en nu zag de oude terreinbewaker van onder de franje van de deken een schoen tevoorschijn steken. En die schoen bewoog! . . . Het volgende moment had Gaston de portierkruk te pakken. De deur zwaaide open.
„Hallo . . . Hallo daar?”

Een klagend gekreun met een duidelijk neusgeluid klonk gedempt achter uit de wagen. Gaston knielde op de voorbank, pakte een slip van de plaid en trok de deken weg. Op de achterbank lag ruggelings een man, de handen en de enkels aaneen gebonden en met een vastgesnoerde lap voor de mond. De ogen blonken zacht in het scheef naar binnen vallende maanlicht. „Wat heeft dàt te betekenen?”
Weer een klaaglijk gekreun. De oude terreinbewaker bedacht zich geen moment. Als er, volgens hem, achter in een auto iemand aan handen en voeten gebonden lag, met een prop in de mond en afgedekt met een reisdeken, was dat geen zuivere koffie. Een dergelijke gevangene moest terstond worden bevrijd. Dat was niet zo moeilijk. Uit een broekzak kwam een knipmes . . . enkele fikse halen door windingen touw . . . Hijgend en kreunend kwam de verstijfde gestalte van de bevrijde man op de achterzitting overeind en begon zich de polsen en enkels te masseren.
„Vertel op,” zei Gaston. „Wat is hier aan de hand? Wie heeft jou zo vastgebonden? Moet ik de politie waarschuwen?” De zojuist bevrijde man begon met beide handpalmen zijn verstijfde kaken te wrijven en schudde nu het hoofd. Hij wees met een hand naar achteren, waar de Chevrolet stond geparkeerd en zei met dikke tong en schor keelgeluid: „Bevrijd eerst . . . mijn twee vrienden . . . Die liggen . . . in de andere . . . wagen.” „Wat? Nòg twee?”
De ander knikte alleen maar, greep naar zijn keel, slikte een paar keer en hoestte om zijn stem weer op gang te krijgen. Gaston maakte dat hij de Mercedes uit kwam, rukte het portier van de tweede wagen open, trok ook daar de reisdekens weg en zag dat het maar al te waar was. Het kostte hem wat meer tijd, wegens het gebrek aan bewegingsruimte, om deze twee gevangenen los te snijden, maar hij had ze juist allebei overeind op de achterbank, met de proppen uit hun monden, toen hij voetstappen hoorde op het parkeerterrein. De man die hij het eerst had bevrijd, was uit de Mercedes geklommen en stak nu zijn hoofd in de Chevrolet. Gaston zat nog op de voorbank ervan geknield, met het weer dichtgeknipte mes in de vuist.
„W . . . waar zijn we hier ergens?” vroeg de man naast hem. „Het parkeerterrein van zwembad Orthlieb.”
„Sacrébleu! Hoe laat is het?”
„Ongeveer kwart over tien. We gaan sluiten en dit waren de enige twee auto's die hier nog stonden. Daarom ging ik kijken.” De twee kerels op de achterbank rekten hun armen en benen voorzover de ruimte hen dat toeliet, en maakten de meest vreemde geluiden, om hun stemmen te proberen.
„Stonden deze twee auto's dan helemaal verlaten hier?” „Volkomen verlaten. Geen mens erbij.” Gaston wees achter zich naar het dashboard. „En allebei met het contactsleuteltje nog in het slot. Wie zíjn jullie eigenlijk? En wat heeft dit allemaal te betekenen?”
De man naast Gaston had zich omgekeerd en staarde naar het zwak blinkende kettinkje dat hing te schommelen aan het contactsleuteltje. Dan draaide hij zich weer om en keek Gaston van terzijde aan:
„Wie ben jíj dan wel?”
„Ik? Ik ben de terreinbewaker van het zwembad. Als ik niet op het idée was gekomen om deze auto's eens wat nader te bekijken, hadden jullie hier de hele nacht wel kunnen liggen. Maar moet er nu geen politie worden gewaarschuwd? Dat gaat toch ZO maar niet? Zal ik binnen effe gaan opbellen? Dat is zo gebeurd.” „Och...” aarzelde de ander. „Ik zou daar maar even mee wachten, als ik jou was.”
„Wachten?” Gaston staarde hem verbouwereerd aan en begon dan verontwaardigd te sputteren. „Wàchten! Als je als een big bent vastgebonden, achter in een auto geladen en aan je lot overgelaten? Wàchten?. . . “ Hij kneep de ogen half dicht en er kwam een wantrouwende klank in zijn stem. Wàchten? Waarom? Is het soms met jullie geen zuivere koffie? Dan zal ik. . .” De handen van de man naast hem schoten uit en klemden zich om Gaston's keel.
„Jij zult niets, ouwe bemoeial.” — De man loerde haastig over zijn schouder, door het nog openhangende portier, het verlaten parkeerterrein over om te zien of er geen onraad in zicht was. „Help even, jullie!” zei hij zacht. „Trek hem achterin en bind hem vast. Gebruik de losgesneden einden touw maar en knoop die aan elkaar. Schiet op, want we hebben geen minuut tijd te verliezen. Ik rijd zelf de Mercedes. Eén van jullie komt achter me aan met deze wagen.” Hij liet de keel van Gaston los, en de naar adem snakkende man werd door zijn twee maats achterin de Chevrolet getrokken.
„Stop hem eerst een lap in zijn mond, dat-ie geen keet kan maken. De rest komt onderweg wel.” — Hij kroop achterwaarts de Chevrolet uit, wierp het portier dicht, klom in de Mercedes en ging daar achter het stuur zitten. De startmotor gierde . . . de motor sloeg aan. Dan vlamde het licht der koplampen op. Hij bleef zo zitten, met de voet op het gaspedaal, tot hij achter zich de Chevrolet hoorde starten. Bijna op hetzelfde moment kwam de Mercedes in beweging. De lampen van de Chevrolet sprongen aan — dan reden beide wagens, achter elkaar, het parkeerterrein af. Het was niet nodig geweest om af te spreken waarheen de tocht zou voeren. Dat wisten alledrie de betrokken kerels maar al te goed. En dat er grote haast bij was, beseften zij nog veel beter. Zij werkten niet voor een opdrachtgever die veel geduld had met handlangers die stommiteiten uithaalden.

* * *
Arie Roos wandelde, zachtjes voor zich uit fluitend, dwars over een met hobbelige keien geplaveid stuk kade. Aan de ene zijde lagen lange loodsen, met roestige golfijzeren platen afgedekt. Langs het water brandden, met grote tussenruimten, booglampen aan dunne stalen palen. Tussen twee van die booglantarens in liep een roestige ijzeren trap scheef langs de loodrechte kadewand af naar het water. Arie stond stil bij het begin van de trap. Onder de linkerarm droeg hij een kartonnen doos met acht flesjes Duits importbier erin plus wat pakjes sigaretten. Voor zichzelf had hij nog wat Coca-Cola ingeslagen. Hij verhuisde de doos van zijn linkerarm naar zijn rechterarm, greep de leuning van de ijzeren trap met zijn vrije hand en begon af te dalen. Zijn schoenzolen knersten op de ruwe, roestige traptreden. De autoboot lag met de boeg vastgebonden aan de laagste trede en met de achtersteven aan een zware ijzeren haak die in de kadewand was gemetseld. De boot schommelde toen hij erin stapte, en de doos neerzette op de zeildoeken zitting van de plaats naast de stuurstoel. Hij liep naar achteren, gooide het achtertouw los, wandelde naar de kop van de boot, rolde ook het touw daar op, drukte op de startknop en hoorde met voldoening hoe de zware bootmotor bijna onmiddellijk aansloeg. De boot bleef rustig langs de kade liggen dobberen, omdat hij de koppeling nog niet had ingeschakeld. Arie trok het shirt dat hij aan had, los uit zijn broek, zodat het hemd in kreukels rondom zijn heupen afhing. Hij keek omhoog naar de kade, vergewiste zich ervan dat niemand op hem neer stond te kijken, bukte zich en haalde de revolver te voorschijn van onder de stuurstoel waar hij die had verborgen vóór hij de kadetrap beklom. Hij had het verstandiger gevonden, het wapen in de boot te laten toen hij op zoek ging naar een cafeetje dat hem sigaretten en Duits bier kon leveren. Per slot van rekening wist je nooit wat er in een havenkwartier kon gebeuren, en dan was het maar beter, niet met vuurwapens op zak te worden aangetroffen. Tenminste: als je geen herrie verwachtte, en bij een zo onschuldige boodschap als bier met sigaretten kopen kon je hoogstens zijdelings in andermans ruzies betrokken raken. Maar alles was in opperste vrede verlopen. Arie stak het vuurwapen met de loop naar beneden opzij in zijn broeksband, haalde zijn riem een gaatje aan en drukte de keerkoppeling naar voren. De schroef pakte en de boot gleed heel geleidelijk schuins weg van de aanlegtrap, zonder erlangs te schuren. De boot kreeg meer vaart, en Arie bleef wijdbeens rechtop achter het stuurwiel staan, uitturend over het donker kabbelende water van de haven. De gekste dingen dreven er in rond: lege vijgemanden — stukken hout; een dode hond en eenmaal een kinderpop met een arm eraf. De maan was bezig, achter hem op te komen en hing als een rose lampion boven de lichtgloed van de stad Casablanca. Van links waaierde met regelmatige tussenpozen de flits van de vuurtoren. Arie stond weer zacht voor zich uit te fluiten. Volgens hem was het einde van de jacht op Cnall in zicht. Het had geen enkele zin gehad, volgens Arie, om eerst een taxi op te gaan scharrelen — dan daarmee naar het zwembad te rijden en Jan en Bob op te halen. Dat kostte maar extra tijd, en het akkefietje dat hij op moest knappen, was een dusdanig opgelegd pandoer, dat de aanwezigheid van Jan en Bob alleen maar argwaan zou kunnen verwekken. Hij passeerde een zesduizendtons tankboot, koerste schuin op de doorgang van de eerste naar de tweede haven af, en zag tien minuten later het ranke silhouet van het zeewaardige jacht recht vóór zich opduiken. Toen hij nog een meter of zestig ervan verwijderd was, zag hij het maanlicht glinsteren op de koperen letters van de boeg. Vlak daarna zag hij de omtrekken van de man die op de boeg over de verschansing hing, en hem vol ongeduld stond op te wachten. Arie gooide de koppeling in de achteruit, minderde vaart met een spurt extra gas, draaide het stuurwiel een beetje bij, klom op de boeg van de boot en dreef precies tussen de scherpe boeg van de Marseillaise en de schuin omhoog lopende ankerketting in. Hij greep zich vast aan de ketting, remde de laatste vaart van de autoboot af, en hoorde de man boven zich zeggen:

„I must zay you took your time.”

Arie legde het meertouw vast aan een schalm van de ankerketting en legde uit dat hij drie caféetjes had moeten proberen eer hij er een vond dat Duits importbier verkocht.

„You haff got it now?”
„Yes — I have got it.”
„And ze zigarettes?”
„I got those too, all right.”
Arie liep naar achteren, nam het aluminium laddertje, gooide met de andere hand het achtermeertouw omhoog en wachtte tot de man boven had vastgemaakt. Toen de boot eenmaal langs de boeg van het jacht lag, zette hij het laddertje tegen de verschansing, nam de kartonnen doos onder de arm en klom behendig naar boven.
„So,” zei de man tevreden, nam de doos over en rommelde erin. Hij nam een pakje sigaretten begerig in een hand, klemde de doos onder een arm en liep achterwaarts naar de plaats waar een deur van het verlichte stuurhuis nog openhing. Hij ging voor Arie naar binnen, zette meteen de doos op tafel, rukte het pakje sigaretten open en liet zich met een zucht neervallen op de mahonie bank die in een rechte hoek langs twee wanden van de kleine, gezellige ruimte was aangebracht.
„Zit down,” zei hij, naast zich op de bank gebarend. Hij sloeg vuur met een aansteker. Hij sloeg het letterlijk, want hij gebruikte een aansteker met een wieltje los er boven op, dat hij aan het draaien bracht door er met zijn vereelte handpalm langs te zippen. Hij inhaleerde diep en lang en blies een rookwolk uit waar geen eind aan scheen te komen. Arie was gaan zitten op het open stuk van de bank, zodat de man en hijzelf haaks op elkaar zaten. Hij had nu ook goed gezien met wie hij te maken had. De bewaker van de Marseillaise was een jaar of vijftig oud, met een gezicht dat er uit zag of de huid ervan bestond uit oud, bruinig zeemleer.
„En mag ik nou de machinekamer bekijken?” vroeg Arie, met wijdopen, blauwe en begerige ogen.
De man aarzelde even, tikte as van zijn sigaret en keek dan door een der spiegelramen van het stuurhuis uit over het water. „Het is dat ik het beloofd heb . . . maar je moet wel opschieten en hier niet blijven rondhangen, want elk ogenblik kunnen mijn maats terugkomen uit de stad en die voelen er niks voor als er vreemde snoeshanen aan boord komen.” — Hij stond op en begon het stuurhuis schuin over te steken.
„Wat kan dat hèn schelen?” vroeg Arie onnozel. „Er is toch niks geheims aan een doodgewone machinekamer.”
„Ach nee,” zei de bewaker, „maarre . . . er is al eens een keer wat van boord gestolen en daarna hebben ze een regel gemaakt, dat we geen vreemden aan boord toelaten.” — Hij opende een dubbel klapdeurtje in een hoek van het stuurhuis en begon af te dalen. De trap daar was blijkbaar heel steil, want hij zakte bijna loodrecht naar beneden.

* * *

De machinekamer zag er in grote lijnen uit, zoals Arie al had verwacht. Zij liep over de gehele breedte van het jacht in de midscheeps, zodat de beide zijwanden werden gevormd door de binnenzijden van de scheepsromp zelf. Maar naar voren en naar achteren was de machineruimte afgesloten met stalen schotten, die tot boven aan het dek doorliepen. Vermoedelijk waterdichte, waar alleen enkele pijpen en elektrische leidingen doorheen voerden en naar achteren natuurlijk de twee assen die de beide Dieselmotoren verbonden met de schroeven. De bewaker legde een hand op de kop van een der machines:
„Kermath motoren,” zei hij, niet zonder een klank van trots in zijn stem. Arie had dat al meteen gezien, en keek omhoog naar de plaats waar het laddertje naar het stuurhuis klom. Bovenaan die ladder was een stalen sluitluik, dat nu recht naar boven open stond en door een haak werd vastgehouden. „Ziet er prima uit,” knikte Arie, en trok het pistool uit zijn broeksband. „Ken je het merk van déze machine ook?” Het duurde twee tellen eer de vraag tot de bewaker doordrong. Hij keek om, en zijn bruine huid werd enkele tinten bleker toen hij de loop van het vuurwapen, van de overkant van de scheepsmotor, recht op zijn borstkas gericht zag.
„Keer je om!” beval Arie. „En geen grappen. Handen omhoog!” Toen de man zijn armen omhoog hief, raakte hij met de vingertoppen de onderkant van het scheepsdek aan. Arie liep om de scheepsmotor heen, betastte de man van alle kanten, maar vond niets gevaarlijkers dan een van die lange, vlijmscherpe messen die je kunt laten openspringen door een veer in te drukken. Hij hield het geopende mes in de hand, zette de bijna naaldscherpe punt van het wapen achter in de nek van de man vóór hem en vroeg:
„Waar zit Cnall ergens? En teut niet, want ik heb haast.” „Cnall? Ik ken geen Cnall. . .”
Arie duwde even door.
„Au! Kijk uit wat je doet. Dat mes is vlijmscherp.”
„Het is je eigen mes,” zei Arie. „Dus je weet zelf het beste dat je er respect voor moet hebben. En vertrouw niet op die maats van je, want die hebben we alledrie al urenlang te pakken.” Het was eventjes stil. Aan de buitenkant kabbelde het havenwater zacht en muzikaal langs de romp. In de verte loeide een scheepsfluit.
„Bestaat niet,” zei de ander dan, schamper. „Bluf niet.” „We hebben de Chevrolet. En de Mercedes,” zei Arie. „Plus hun twee mooie Beretti-pistolen. En van wie denk je dat ik deze Browning heb? Heb je die nooit eerder in iemand anders zijn vingers gezien?”
Het was enkele tellen lang stil. Als zij praatten galmden hun stemmen heen en weer tussen al het staalwerk van de machineruimte.
„Dus . . . dáárom bleven ze zo lang weg.”

„Precies,” zei Arie met grote voldoenning. „En ze zullen nog wel langer wegblijven, ook. We hebben ze gebonden als soepkippen. Wees nou verstandig en vertel me waar Cnall zit. Dan wordt er zo weinig mogelijk beschadigd. Aan jou niet en aan de deuren niet, die ik anders in moet gaan trappen.”

„De boegkajuit,” zei de bewaker. „De allervoorste. Daar ligt hij vastgebonden op de stuurboordskooi.”
„Is hij bij zijn positieven?”
„Eh . . . ja. Hij is alleen wat suf, misschien.”
Arie vroeg scherp:
„Suf? Waarom? Hebben jullie hem mishandeld?”
„Nee. Ze hebben hem slaapmiddelen gegeven om hem suf te maken. En hem toen urenlang ondervraagd.”
„Dan heb je hem toch niet suf genóég gekregen,” zei Arie schamper. „Ik ga nu naar boven. Ik gooi dat stalen luik achter me dicht en als je weet wat goed voor je is, ga dan wat bougies schoon zitten maken, maar probeer me niet dwars te zitten, want dat verdraag ik heel erg slecht.”
Hij wandelde achteruit tot aan het stuurhuistrapje, klom daar toen snel langs naar boven en schopte de haak los die het luik vast hield. Het viel in zijn stalen sponning neer met een dreun die het ganse schip liet trillen. Er zat van boven een schuifgrendel op, en Arie schoof die in zijn oog. Dat was dàt. En waar was nu de trap naar het voorschip?

* * *
Dit was in de andere hoek, en kwam eerst uit in een kleine, maar goed ingerichte kombuis. Omdat deze vóór het breedste gedeelte van het schip was gelegen, was die al smaller dan de machinekamer. Een deur aan de voorzijde ervan voerde naar een weer iets smallere kajuit met aan elke zijde een kooi met kastjes eronder. Die had gewoon elektrisch acculicht met een schakelaar. Deze ruimte liep al heel duidelijk zichtbaar naar voren smaller toe, zodat tussen de voorzijden van beide slaapkooien juist plaats was voor een hoog, smal deurtje. Er zaten twee grendels op, die er vermoedelijk pas kort tevoren waren opgeschroefd, want de koperen- schroeven glinsterden in het licht van het elektrische peertje. Arie sloeg beide sluitingen opzij met de kolf van zijn pistool, trok het deurtje open en tastte aan de andere kant langs de stijl tot hij de schakelaar vond. Het licht van een klein plafondlampje gloeide op, en hij keek recht in de ogen van een man met witblonde haren die ruggelings lag vastgebonden op een kale, stalen spiraalmatras. Hij had geen dekens over zich heen en niets onder zich om de hardheid van de spiralen op te vangen. Zijn benen en armen waren plat vastgesnoerd langs de hoekijzers van de matras en zijn achterhoofd rustte op een plank. Om zijn mond was een badhanddoek vastgesnoerd met dun, sterk koord. In twee stappen was Arie bij hem. Het scherpe mes beet door winding na winding van het touwwerk. De handen waren blauw opgezwollen doordat de lussen zo strak aangetrokken waren geweest. Maar toen alle koorden los waren, en de handdoek voor de mond weg was, bleef de man onbeweeglijk liggen, met zijn bleekblauwe ogen naar het dek boven hem starend.

„Cnall!” zei Arie. „Cnall! Hoor je me?”
De man zuchtte en bewoog de vingers met een pijnlijke trekking om zijn mond. Dan fluisterde hij, zacht en schor:
„Ik heb niets, zeg ik toch. Ik ben helemaal alleen . . . Ik had helemaal niets bij me.”
Arie greep hem bij een schouder en schudde zacht:
„Cnall. Ik kom uit Parijs. Wij zijn gestuurd om je op te sporen. Je bent vrij! Kun je opstaan?”
Het leek een hele tijd te duren, eer de betekenis van de woorden tot het versufte brein van de gevangene doordrong. Heel traag kwam zijn hoofd in beweging. Het rolde naar opzij en de ogen keken Arie aan met een blik of zij behoorden bij een halfdronken man.
„Vrij? . . .”
„Ja! Wij hebben de hele bende buiten gevecht gesteld. Je bewaker zit opgesloten in de machinekamer. Kun je proberen op te staan?”
Arie had een vol kwartier nodig, eer hij, met kneden en wrijven en masseren, de bloedsomloop in de armen en benen van Cnall zover had hersteld, dat die zich waggelend aan de randen van de kooien overeind kon houden, en dan nog maar met een gezicht dat van pijn was vertrokken.
„Probeer nou voetje voor voetje mee te komen,” zei Arie. „Hoe méér je je beweegt, hoe gauwer je er doorheen bent. Steun maar op mijn schouders.”
Het ging inderdaad voetje voor voetje, want Cnall was niet alleen volkomen verstijfd, maar bovendien meer dan half versuft. Zijn hoofd waggelde op de schouders en hij was in de meest letterlijke betekenis van het woord slaapdronken. Maar onder het voortzeulen door, van de voorste kajuit in de tweede en vandaar de kombuis in, probeerde hij het een en ander te vertellen:
„Slaaptabletten gegeven . . . en niks te eten . . . al die tijd niet . . . en zij maar vragen . . . als ik in probeerde te slapen, begonnen ze weer te vragen . . . en niks te eten . . . en als ik te drinken kreeg . . . zat er van die rommel in.”
„Maar je hebt ze niks verteld, hé?”
„Dat was . . . niet zo moeilijk . . . ik hield maar vol dat ik alleen. . . aan land was gezet . . . zonder geld en zonder zender.” „Maar ze geloofden je niet?”
„Nee. Nee.”
„Ze hebben die hele bungalow Dolce Far Niente afgebroken en zelfs onder de vloeren gegraven. Weet je dat?”
Het scheen dat er een zwakke glimlach trok over het smalle gezicht van de uitgeputte Cnall:
„Hebben ze dat gedaan? . . . Zullen niet veel hebben gevonden . . . Dacht toch niet . . . dat ik zo stom was . . . daarbinnen te verstoppen?”
„Waar dan wèl? Toch ook niet op je hotelkamer?”
„Tuurlijk niet.. . Begraven in het zand een eind van het huis af. Natuurlijk . . . Vierkante mijlen zand daar . . . Naald in een hooiberg . . . Kun je met . . . duizend man . . . duizend dagen zoeken . . . Vind je het nog niet . . . als je niet weet . . . waar je zoeken moet.”
„Toppunt van eenvoud,” zei Arie. „Hier is het trapje naar boven. Zie nou dat je erop komt. Boven heb ik Coca-Cola staan. Zonder slaapmiddel erin.”
„Wat eten. . .” mompelde Cnall. . . „Honger. Vreselijke honger.”
Arie steunde hem van beneden en duwde hem treedje voor treedje het smalle trapje op, tot Cnall in het stuurhuis was aangeland. Daar liet hij hem behoedzaam op de mahonie bank glijden, en maakte een paar flesjes Coke open. Cnall was zo suf, dat Arie de flesjes voor hem vast moest houden terwijl hij dronk, anders had hij ze uit zijn vingers laten glijden. Maar toch scheen hij er merkbaar van op te knappen, want toen hij er drie achter elkaar gulzig had leeggeklokt, kon hij al op zijn eentje rechtop blijven zitten en ook zijn ogen dwaalden niet meer zo losjes rond door de ruimte.
„Blijf nou even zo zitten,” vermaande Arie, „dan ga ik in de kombuis wat te eten voor je opscharrelen.”
„Eten. . .” mompelde Cnall.
Arie liep naar het trapje in de hoek en zette juist een voet op de eerste sport, toen het tot hem doordrong, dat hij al een halve minuut lang het geluid had gehoord van een naderbijkomende motorboot. Hij aarzelde eventjes, haalde dan de schouders op, deed weer een stap naar beneden, en stopte opnieuw. Niet zozeer omdat hij onraad verwachtte, maar omdat er per slot van rekening altijd iemand op een in een haven gemeerd schip af kan komen, en die volkomen slaapdronken Cnall met zijn gestriemde polsen en handen zat daar in dat stuurhuis te kijk voor iedereen die aan boord kwam stappen. Arie kwam de twee treedjes weer op naar boven, boog zich voorover en tuurde door het spiegelglas over het door de maan nu vrij helder verlichte havenwater. En inderdaad: vanuit Casablanca zag hij de groene en rode boordlichten naderen van een motorboot, die kaarsrecht op de Marseillaise af kwam stevenen. En dat was onrustbarend. Want de Marseillaise lag (natuurlijk met opzet) gemeerd op een plaats waar geen enkel ander schip in de nabijheid was. Een motorboot met deze lijnrechte koers moest wel bijna zeker op het jacht af komen. Maar wie of wat zaten er in die boot? Havenautoriteiten? . . . Douaneambtenaren? Of misschien een of andere, tot dusver onbekende, nieuwe figuur uit de tegenstanders van Cnall's organisatie? Was dat eigenlijk zo onwaarschijnlijk? Het was best mogelijk dat er iemand ongeduldig aan het worden was, en besloten had om zelf eens te gaan kijken waarom men er niet in slaagde, die Cnall aan het praten te krijgen. Arie talmde niet langer. Cnall was veel te suf, om in geval van moeilijkheden van enig nut te zijn. Sterker nog: hij was dan een bijzonder hinderlijk blok aan het been . . . een logge, suffe massa waar niets mee te beginnen viel. Arie smeet de bakboordsdeur van het stuurhuis open, gaf Cnall een por en beet hem in het oor:
„Cnall! Zet je tanden op elkaar. . . Er komt een motorboot recht hier op aan, en ik vertrouw het niets. Ik heb hier zelf een boot liggen. Sta op en kom mee. . .”
Cnall scheen te begrijpen wat er aan de hand was, want hij zette de handen op de tafelrand en duwde zich overeind. Arie legde een van zijn armen over zijn eigen schouders en loodste de wankelende Cnall de open deur uit en via het dek naar de boeg. De rode en groene lichten van de naderende boot waren nu veel helderder, maar het vaartuig had geen bijzonder grote snelheid. Gelukkig maar! . . . Naar het geluid te oordelen was het een soort van sloep met een ingebouwd hulpmotortje.
„Schiet op, man!” zei Arie, hijgend met de half op hem hangende Cnall naar de punt van de boeg strompelend. Het aluminium laddertje stond nog schuin tegen de railing omhoog. „Klim over de railing! Vlug, man!”
Cnall boog gewillig het bovenlichaam over de bovenste stang van de verschansing.
„Houd je vast, hoor! Er is een laddertje.”

Arie stak beide armen onder de benen van Cnall en tilde ze over de railing heen. De versufte man liet ze gewoonweg naar beneden vallen, hing een enkel ogenblik aan zijn handen aan de bovenrail van de verschansing . . . dan lieten zijn vingers los en hij plonsde rechtstandig tussen de autoboot en het jacht in het havenwater. Arie zei een van de krachtigste woorden die hij kende, knoopte het meertouw los dat nog aan de verschansing zat, gleed langs de stijlen van het aluminium laddertje naar beneden, rende naar voren, gooide het touw van de ankerketting los en duwde de autoboot weg van de boeg van het jacht. Er kwamen wat luchtbellen uit het donkere water naar boven... dan kolkte het water even... er verscheen een kleine draaikolk en dan doemde het witblonde, verwarde haar van Cnall uit het duistere water op. Arie boog zich over de rand van de autoboot, greep het haar, bukte zich dieper, kreeg een arm te pakken, hield vast, trapte met één been het stuurwiel een slag om, drukte met zijn vrije hand op de startknop, schoof de gashandle naar voren en trapte toen, weer met zijn been, de koppeling in de vooruit. De autoboot, met brullende motor en een woeste stroeling van wit schuim achter de schroef, begon zijn boeg om te draaien . . . naar de open zee toe, maar kwam sloom op gang, door de remming van het in het water meegesleepte lichaam van Cnall. Toch scheen de plons in het water de man wat meer bij zijn positieven te hebben gebracht, want hij sloeg nu zijn armen naar boven, greep de rand van de motorboot vast en hees zijn hoofd uit het water.
„Hou vast!” zei Arie scherp tegen hem, en pakte het stuurwiel.

De andere boot was nu tot op zestig meter genaderd, en in het maanlicht kon Arie duidelijk de gestalten van drie mannen onderscheiden, die bijeen gedromd in de boeg zaten — vermoedelijk over het water turend om te kijken wat die andere boot uitvoerde. De motor van de autoboot liep nu op volle toeren van de Marseillaise weg, en het bovenlichaam van Cnall werd door het water gesleurd met een vaart die een apart kielzog achter zijn schouders naliet.
„En nou naar boven, jij!” zei Arie, bukte zich en pakte hem onder de schouders. „Een, twee . . . hoep!” — Cnall kwam met het middel op de kuiprand te liggen. Arie bukte zich opnieuw, kreeg de broeksriem te pakken, gaf een machtige hijs . . . en daar lag Cnall als een uitgeputte vis dwars over de canvas zittingen. De autoboot, verlost van die remmende sleep, schoot met bijna dubbele snelheid voorwaarts. Arie keek om. Er was geen kans op, dat de naderende sloep hen ooit zou kunnen inhalen. Maar hij had wel degelijk goed gezien, dat het zaak was om Cnall van dat jacht weg te halen . . . want de sloep voer regelrecht op de boeg van de Marseillaise af, minderde vaart en maakte vast aan de ankerketting. Arie grinnikte. Alle patrijspoorten van het voorschip waren helder verlicht. Hij had de moeite niet genomen, de lichtjes in de voorkajuiten en in de kombuis achter zich uit te draaien. En in het naar buiten vallende licht van de twee voorste patrijspoorten zag hij nu . . . als op een haarscherpe foto: het gezicht verschijnen van een der drie gestalten in de sloep. De man hield zich aan de patrijspoortrand vast en tuurde de verdwijnende autoboot na. Zijn gezicht was dus naar Arie toegekeerd en het licht viel er precies recht op. Het was het gezicht van de man met de koffer vol speelgoedauto'tjes. Geen twijfel mogelijk. Maar hoe, in naam van alles wat redelijk was . . . HOE was deze man losgekomen? En wie waren dan de beide andere in de sloep? Jan en Bob? . . . Waarom zouden die een van hun gevangenen los hebben meegenomen? Of . . . De andere mogelijkheid wilde er bij Arie evenmin in. Hij kon en wilde niet aannemen, dat de drie kerels, die zij zo secuur gebonden achter in die twee auto's hadden gelegd, kans zouden hebben gezien om los te komen.
„Dat is me een mooie boel,” gromde Arie, zich afvragend wat hij nu moest gaan doen. „Stel je voor dat die kerels op een of andere manier zijn los gekomen. Waar zitten Jan en Bob dan? En wat is er met ze gebeurd? . . .

Cnall was bezig, overeind te komen. Hij ging in de lege stoel naast de stuurstoel zitten, boog zich over de rand van de boot en was misselijk. Hij kotste een paar golven water naar buiten, kreeg een hoestbui, maar kwam toen overeind en zat nog wel wat verdwaasd, maar toch rechtop, uit te kijken over de maanverlichte haven vóór hen.
„Dat . . . die plons in het water heeft me goed gedaan,” bracht hij uit. „Ik moet . . . alleen wat eten. Honger . . . dat maakt me zo slap.”
„We zullen wel wat bedenken,” zei Arie grimmig. „Eerst maken dat we hier uit de buurt komen. Dan scharrel ik wat voedsel op, en zorg dan alsjeblieft dat je zo snel mogelijk opgeknapt raakt, want er is weer werk aan de winkel.”
„Ja,” zei Cnall. „Jaja. We moeten dat geld en die zender gaan opgraven.”
„Dat niet alleen, jongen,” zei Arie, koers wijzigend voor een vrachtschip. „Ik heb zo'n hinderlijk idée, dat twee van mijn maats nu in de perikelen zitten.”
„Twee van je maats?” vroeg Cnall. „Waren jullie met zijn drieën dan?”
„We waren met zijn drieën, ja. Een speciale expeditie ter opsporing van Bernard Cnall.”
„Nou nou,” zei Cnall. „Dat is niet mis. Maar het is altijd prettig als je merkt dat je niet in de steek wordt gelaten.”
„En nou kunnen we weer opnieuw beginnen,” zei Arie nijdig. Nou ben jíj los, maar Allah mag weten wat er met Jan en Bob is gebeurd.”
„Vissen we wel uit,” zei Cnall zwakjes maar zelfverzekerd. „Vissen we heus wel uit. Als ik in vredesnaam eerst maar wat te eten kan krijgen.”
„Eindelijk,” zei Arie. „Eindelijk gebeurt het me dan eens, dat ik iemand ontmoet die met me meevoelt. Eindelijk eens iemand die begrijpt hoe belangrijk eten is . . . Een historisch moment in het bestaan van Arie Roos. Overigens heb ik zo'n idée dat er nog wel méér historische momenten zullen komen in de loop van dit avontuur.”