DICK BOEI EN DE
BERM-BANDIETEN

DOOR

WILLY VAN DER HEIDE

DICK BOEI-SERIE

UITGEVERIJ KLUITMAN ALKMAAR

HOOFDSTUK I

Wie wil wat verdienen met een vreemd klusje?

De hele rits merkwaardige avonturen van Dick Boei en zijn kornuit Loetje Yang begon op de gloeiend hete zomermorgen van hun derde vakantiedag, terwijl zij juist helemaal niks bijzonders verwachtten. Zo gaat dat meestal.
Yang stond onderaan een nogal gammel trapleertje, met in beide handen een elektrische boor als een soort machinegeweer. Hij keek omhoog tegen de zware balken van zijn woonzolder, en begon het trapje te beklimmen, met de rubberkabel als een soort slang achter zich aan slepend. Meteen ging de telefoon.
‘Da’s vanmorgen de derde keer!’ riep Loetje nijdig. Hij klom weer het laddertje af, gooide de boor op zijn onopgemaakt bed en graaide de telefoonhoorn naar zich toe.
‘Yang Junior hier. Wat is er NU weer?’
‘Je spreekt met Broeder Dick Boei. Wat voer je op het ogenblik uit?’
‘Ik probeer een paar gaten geboord te krijgen. Maar aangezien half Nederland vanmorgen de telefonische kletsziekte heeft, zie ik dat somber in.’
‘Waar heb jij gaten voor nodig?’
‘Wat kan dat jou schelen? Als ik nou zin heb om gaten te boren..’
‘Zoet maar - zoet maar. Werkt dat onderwater-snorkelapparaat van jou nog?’
‘Mijn aqualong? Waarom zou die niet werken?’
‘Nou - laatst was je zuurstoffles leeg.’
‘Die is vol. Maar wat moet jij daarmee?’
‘We kunnen misschien wat verdienen met dat ding.’
Het bleef enkele tellen lang stil. Dan vroeg Yang, op eerbiedige toon: ‘Verdiénen, zei je? Echt geld? Moet er een schat worden opgedoken?’
‘De bodem van een boot moet worden bekeken.’
‘Ah. Aha. Ik snap het. Wat is er met die bodem aan de hand? Heeft iemand er een kleefmijntje tegenaan geplakt?’
‘De watermotten hebben er gaatjes in gevreten.’
‘En die moet ik nu gaan tellen?’
‘Zoiets dergelijks. Kun je mee?’
Yang verklaarde vastberaden: ‘Voor echt geld tel ik de gaatjes onderaan een ijsberg.’

Dick Boei praatte zacht en haastig: ‘Luister dan vlug. Ik ben net even alleen. Voor mijn huisdeur verscheen daarnet een lange en dure vent in een lange en dure, open Cadillac. Zuiderbaan heet hij. Frits Zuiderbaan. Hij heeft vroeger met mijn oudere zus ergens op een school gezeten. Hij is vannacht in volle vaart uit Zwitserland komen rijden, omdat er een woonboot van hem op zinken ligt ergens bij Rotterdam. In de Rotte.’
‘Dat wordt dan een kwestie van pompen of verdrinken!’
‘Jaja, maar als die boot zinkt, is hij aansprakelijk voor alle schade. En verhuren kan hij een lekkend schip ook niet, want daar durft geen mens op te wonen.’
‘Maar wat moeten wij daar nou aan doen?’
Dick zei ongeduldig: ‘De rest hoor je straks wel. Jij moet je aqualong klaarleggen, want ik heb een heel snoeigoed plan uitgebroed.’
Yang begon onmiddellijk te kreunen: ‘Allah sta ons bij! Broeder Boei heeft weer eens wat bedacht. Daar vloeit natuurlijk weer het grootste onheil uit voort..’
‘Als het lukt, verdienen we allebei een jaar zakgeld in een klap. Zorg jij nou maar dat je paraat staat. Compleet met snorkel.’
‘In vredesnaam dan maar. Is er kans dat ik het overleef?’
‘Kom, kom, jongen. Een leven zonder wat spanning is voor ouwe sokken. Tot zo.’
‘Tot zus.’

Tien minuten later kwam een slagschip van een Cadillac de Haagse Heemskerckstraat inzwenken. Dick Boei zat voorin en wees aan: ‘Bij de derde lantaarnpaal rechts. Loetje staat al te wachten. Hij is een half-Indische jongen, maar dat zie je zelf wel, denk ik.’
Zuiderbaan koerste naar de derde lantaarnpaal. De grote, open auto vulde de straat zowat van stoep tot stoep. Hij vroeg: ‘Een goeie vriend van je?’
‘Nou - Loetje is fijn gek,’ zei Dick. ‘Hij is voor alles te porren.’

Loetje lag prinsheerlijk achterin de open auto - zonnebadend op de enorme achterbank. Zolang zij zich door het Haagse verkeer worstelden, deed de bestuurder geen mond open. Hij begon pas tekenen van echt menselijk leven te vertonen, toen de open weg naar Rotterdam in zicht kwam. Toen zei hij, ineens: ‘Ik sterf van de dorst. Ik heb de hele nacht doorgereden. Is dat een soortement café, daar rechts?’
‘Dat is een duidelijk café,’ knikte Dick Boei. ‘En er is nog een parkeergat voor ook, zo te zien.’
Het parkeergat was juist lang genoeg voor de Cadillac.
‘Laat de hele boel er maar in liggen,’ wuifde Zuiderbaan. ‘We gaan wel voor het raam zitten om er een oogje op te houden.’
Hij beende naar binnen, plofte neer en begon een kellner te wenken: ‘Wat willen jullie drinken? Wat drink je hier in Holland, als je dorst hebt? Hoe héét al dat spul tegenwoordig. PRIL of FROEL of SILK of KLOTS... ?’
‘Of SNAK’ opperde Loetje.

Zuiderbaan zei tegen de kellner: ‘Als het maar nat en koud is en veel. Breng mij maar twee glazen ineens. Dat bespaart lopen.’ Hij keek op zijn horloge, veegde met de polsen over zijn vermoeide ogen en begon meteen: ‘Ik doe wat haastig, maar ik héb ook haast. Ikzelf woon in Zwitserland,’ zie je. Al jaren. Bij Bazel. Maar een tijdje geleden heb ik een erfenisje gekregen van een ouwe tante van me. Daar zat een woonboot bij. WERA, heet dat ding. Mijn tante woonde er zelf niet op - die had dat schip aan familie verhuurd.’
Er kwamen vier glazen limonade met tinkelend ijs erin. Zuiderbaan hief het eerste, klokte het in één ruk leeg en zette het lege glas op het tafeltje achter zich. Dick Boei vroeg: ‘Dus na de dood van tante veranderde er niets. Alleen moest de huur toen elke maand naar Zwitserland.’
Zuiderbaan nam een teug van zijn tweede glas en zei korzelig: ‘Dat was de schone bedoeling, ja. Maar die droom is nu wreed verstoord. Het is namelijk een heel groot, ijzeren schip geweest. Een tjalkschip, met zo’n stompe voor- en achtersteven. Dat hebben ze destijds heel schitterend verbouwd tot praalwoonboot. Met parketvloeren en gemetselde open haarden en wat al niet. Maar toen kwamen er wat moeilijkheden met de bodem. Er kwamen wat slechte plekjes in, en de boot maakte water. Mijn lieve tante was nogal zuinig uitgevallen en had geen zin, om de schuit door een werf op de helling te laten trekken en degelijk te laten repareren.’
‘Wat heeft ze dan gedaan? De bodem laten plakken met Bisonkit, of iets dergelijks?’
Zuiderbaan trok een gelaat. Hij trok het nogal lang.
‘Was het maar waar. Er is een of andere scheepskwakzalver bij gekomen, en die heeft er van voor tot achteren cement in ge... ge...’
‘Ge-sodekwakt?’
‘Keurig gezegd. Plompverloren cement erin gestort. Van voor tot achter. En onder dat cement is later het ijzer gezellig verder gaan roesten en rotten en nu schijnt de bodem onder dat beton meer te lijken op versterkt kippengaas dan op ijzeren plaat.’
‘Dus het lekt?’
‘Als de pieten. Het water schijnt tussen de ijzeren wand en het cement naar boven te komen. Je kunt van binnen niet bij het lek, natuurlijk. Je weet niet eens, waar het ergens zit.’
‘En die huurders doen natuurlijk geen enkele nacht meer een oog dicht. Bang dat ze met al hun bullen onder water wakker worden.’
Zuiderbaan lachte schamper en klokte z’n tweede glas leeg.
‘Die huurders zijn er veertien dagen geleden al afgevlucht. Dat hoorde ik gisteren pas, toen ik uit Afrika terug kwam. Maar er moet nou bliksems gauw wat gaan gebeuren, want als die schuit daar zinkt, midden in de Rotte, zijn de parketvloeren en alles naar de knoppen. Bovendien kan ik ervoor zorgen, dat de boel weer boven water wordt getakeld en ik zit meteen in het pak voor alle schade en alle kosten.’
‘Leuk,’ zei Loetje. ‘Wat heerlijk om scheepseigenaar te zijn.’ Hij zat even na te denken: ‘Dus er is werkelijk geen enkele werf die dat ding, uit het water wil sjorren?’
‘Nee. Dat zit zo: die verbouwde tjalk is ontzaglijk zwaar. Er ligt niet alleen die machtige smak cement in, maar ook nog complete centrale verwarming, en die gemetselde open haarden, zoals ik al zei. Dat weegt allemaal zoveel, dat ze bang zijn dat het ding in tweeën breekt, als het schuin uit het water omhoog komt. En als ik eerst alles eruit en eraf moet laten breken, en dan later weer erin bouwen, kan ik net zogoed meteen een nieuw schip kopen. En daar zit ik nou. Dat is de situatie.’

Dick en Loetje keken elkaar aan. De laatste vroeg: ‘Hoorde ik niet iets over een of ander plan?’
‘Jaja,’ zei Dick. ‘Zeker wel. De heer Zuiderbaan en ik hebben zelfs zaken gedaan, ook. Voor dag en dauw al.’ Loetje ging helemaal recht overeind zitten.
‘Wat voor zaken?’
‘Nou - als die schuit werkelijk reddeloos is, en ik zie kans om een methode te bedenken zodat het schip niét zinkt en ook nog kan worden verhuurd...’
Zuiderbaan riep kwaad: ‘En hij wil me NIET vertellen, HOE hij dat wil doen!’
‘Allicht niet,’ lachte Dick. ‘Het gaat nou net om het idee. Als ik uit de doeken doe, hoe ik dat precies aan de steel wil steken, kan iedereen het. Geld verdienen doe je met ideeën. Daar komt het op aan.’
Zuiderbaan begon om de kellner te zwaaien, trok geld te voorschijn en zei dan: ‘Ik heb dit afgesproken: als je vriend Boei een middel vindt, om mijn schip verder veilig te verhuren, betaal ik hem vijfhonderd gulden meteen in het vuistje. Dat is het me dik waard.’
Loetje maakte enkele vreemde geluiden: ‘Vijfhon...’
Zuiderbaan was aan het betalen. Dick schoof zijn stoel achteruit en stond op.
‘Vind je dat zoveel? Vijfhonderd piek voor een goed idee? De man die de veiligheidsspeld uitvond, heeft daar miljoenen aan verdiend.’
Loetje krabbelde ook overeind en trok hem aan een mouw: ‘En dat plan van jou... denk je, dat dat lukt?’
Dick Boei lachte geheimzinnig: ‘Eerst weten hoe dat schip er van onderen uitziet. En daarvoor kom jij op de proppen, met je snorkelapparatuur.’

HOOFDSTUK II

Een scheepsgevecht in ondiep water

De afstand van Den Haag naar het watersportgebied achter Hillegersberg (de Kralingse Plassen en zo) is eigenlijk niet de moeite waard. Wat je noemt: voor een zieke kip. Met een gloednieuwe Cadillac, en op een zomerdag, zelfs iets voor een slome schildpad in een vrij uurtje. Zou je zo zeggen. Maar dan moet die schildpad wèl de weg weten.
‘Je bent hier toch al eens eerder geweest?’ vroeg Dick Boei, nadat Zuiderbaan voor de vierde keer naar de weg had geïnformeerd.
‘Toen reed ik met de notaris mee,’ zei Zuiderbaan knorrig. ‘En die wees me de weg. Bovendien hebben ze intussen hier alles, maar dan ook alles omgelegd, verbouwd, ondergraven, overkluisd en met bezemen gekeerd.’
‘Eerder met bulldozers gekeerd, zou ik zeggen,’ mompelde Loetje Yang, die met zijn complete kikvorsuitrusting naast zich achterin zat rond te kijken. ‘Himalaya’s van zand en riffen van beton. Ze laten hier bij Rotterdam werkelijk niet één vierkante meter grond op zijn plaats. Wat een troep...’
‘De beroemde Eurotroep,’ zei Dick. ‘Ha... ik zie weer water met boten.’
Drie keer stoppen. Vier noodbruggen over. Bijna in een gegraven ravijn gevallen. Weg vragen. Dan een verheugde kreet van Zuiderbaan: ‘Dat herken ik. Die dijk daar langs het water. Nu kan het niet ver meer zijn.’
Dit leek te kloppen. Ze kwamen inderdaad uit op een smalle, slingerende dijk. Sommige bochten ervan waren zo eng, dat de lange Cadillac er precies doorheen paste. Alle denkbare soorten van steigertjes, werfjes, loodsjes, jachten en woonschepen kwamen in zicht, behalve de boot die zij zochten.
‘Sakkerdeslof!’ zei Dick opgewekt. ‘Het ding is natuurlijk net vannacht gezonken. We kunnen misschien het beste metéén stok gaan peilen op de ligplaatsen die nog open zijn.’
‘Zal ik onder water langs de kant, met jullie meezwemmen,’ opperde de kikvorsman, achterin. ‘Misschien vinden we ’m dan eerder.’
Frits Zuiderbaan, druk bezig met zijn stuur, vroeg zuur: ‘Geven ze bij jullie op school geen rapportcijfers voor flauwe moppen?’
‘Daar hebben we een vrijstelling voor,’ zei de kikvorsman. Meteen gaf Zuiderbaan een luide kreet en trapte op de rem.
‘Daar ligt-ie! Maar aan de verkeerde kant van het water! Hoe komt dat ding nou aan de overkant?...’ Hij zette de Cadillac scheef op de grasberm stop en zat naar de overkant van het watertje te turen. ‘Maar dat café, daar...’
‘Wat is er met dat café?’
‘Dat ligt òòk aan de verkeerde kant van het water!’
Dick zei kalm: ‘Dat komt natuurlijk door de Europoortplannen. In Rotterdam staan ze voor niks. Daar draaien ze een hele provincie om, als ze maar meer ruimte nodig hebben voor tankschepen.’
Zuiderbaan keek vooruit en achter zich en zei: ‘Ik denk zo, dat we ergens een brug tevéél zijn overgereden. We zitten aan de verkeerde kant. Op de verkeerde dijk. Dat is alles.’
Loetje Yang lachte: ‘Dan mogen we wel opschieten, of ze hebben intussen achter ons de brug alweer afgebroken. Het veiligst is, om hier maar meteen over te zwemmen.’
‘Hou je snorkel’ , zei Dick, stapte uit en ging naar de overkant van het water staan kijken. De Rotte maakte hier een soort van U-bocht. Precies in het midden van die U-bocht stond een wat scheefgezakt, bakstenen dorpscafeetje met een houten schuurwinkeltje ernaast. Een meter of vijftig er vandaan lag een knaap van een woonschip.
‘WERA staat erop. Is dat de naam?’

Een man met een paar roeispanen in de handen kwam van achter het cafeetje uit en begon de dijk af te sjokken. Zuiderbaan kwam de auto uit, gaf een luide brul en begon te zwaaien.
‘Hallo!... Heee!... Hoe komen we daar aan de overkant?’
Na enig gebrul en getier was de bedoeling duidelijk. De man wees in de richting waar zij met de Cadillac vandaan waren gekomen.
‘Over de brug daarginder en dan over deze dijk terug.’
‘Fijn,’ zei Loetje, die nu ook de auto uitkwam. ‘Hoe krijg je zeven meter Cadillac gedraaid op een dijk, die drie meter breed is?’
‘Met een drijvende bok,’ zei Dick. ‘Daar doen ze hier àlles mee.’ Daarop volgde een loeiend gelach van beiden en zij vielen slap neer in het gras van de berm. Ze hielden pas op met lachen, toen een luide portierklap klonk, en de Cadillac de dijk begon af te stuiven met een spurt gruis van onder zijn achterwielen.
‘Zou-die nou nijdig zijn?,’ vroeg Loetje, peinzend aan een bruingetint oor trekkend.
‘Best mogelijk,’ zei Dick. ‘Ik ken ’m niet zo goed. Hij kwam eigenlijk voor mijn zuster.’
‘Ojee...’
Zij gingen op hun ruggen tegen de grashelling van de dijk liggen en begonnen het woonschip te bekijken.
Een minuut of vijf later kwam de Cadillac omgedraaid terug met een enorme wolk stof achter zich aan, en stopte vlak bij hen.
‘Klim erin.’
Tien minuten later waren zij aan de overkant. Zuiderbaan klom meteen zijn auto uit.
‘Laden jullie die boel uit? Dan ga ik alvast opendoen.’
De Cadillac stond schuin langs de grashelling geparkeerd. Omdat de dijk naar het water toe schuin afhelde en de zijwand van de boot recht uit het water oprees, bleef er nogal een ravijn open, dat werd overbrugd door een weelderige loopplank - eerder een soort aanloop brug - met aan één kant een leuninkje van touw aan palen.
‘Dure boel,’ mompelde Dick, tegen de hellende loopbrug opwandelend.
‘Ik voel me altijd het lekkerst midden in goed dure boel,’ verklaarde Loetje Yang, opgewekt zwaaiend met zijn duikmasker. De zuurstofflessen droeg hij op een schouder. Dick had de zwemvinnen aan zijn handen. Toen wandelden ze de deur binnen en zagen Zuiderbaan staan, met de handen in de broekzakken, onderzoekend om zich heen kijkend.
‘Wat een zwijnestal!’ zei hij verontwaardigd. ‘Moet je zien hoe ze dit hebben achtergelaten!’
De twee jongens keken aandachtig rond. De ruimte, waar zij nu in stonden, was een soort combinatie van een stuurhuis met een salon. De wanden waren van staalplaat en zo hoog opgebouwd, dat je er makkelijk kon staan. Aan de voorkant zat een geweldig mahoniehouten stuurwiel met koperbeslag, dat natuurlijk ergens anders tweedehands was gekocht en hier later ingebouwd. De ruit, waar je bij het sturen doorheen moest kijken, liep over de hele breedte en was voorzien van ruitenwissers, van het formaat dat je anders alleen maar vindt vooraan tramwagens. Boven het stuurrad hing een koperen scheepsbel, en links naast het wiel liep een trap naar beneden. In het midden stond een tafel, die aan de vloer was vastgeschroefd, en rondom liepen mahoniehouten zitbanken. Maar in het midden van de achterkant was die bank weer onderbroken, want ook daar liep een trap naar beneden: het achterschip in. Links en rechts aan bakboord en stuurboord - zaten deuren. Die, waardoor zij binnen waren gekomen, stond open.
Het had beslist een hoop geld gekost, om dat allemaal zo te bouwen, maar de dure indruk werd verknald, doordat overal rommel lag. Lege flessen van bier en prikdrank - lege etensblikjes met schimmel eruit bloesemend - verfrommelde kranten en lege kartonnen dozen. Op de tafeltjes stonden schoteltjes vol as en peuken. Een half brood lag op de bank, samen met een brok in de warmte zwetende kaas. Zuiderbaan gromde wat, liep naar de nog gesloten deur aan de overkant en zette ook die open om het te laten doorwaaien. Het rook allemaal niet zo fris.

‘Dit lijkt wel een Provo-boot,’ zei Loetje Yang, met de punt van zijn schoen een korst brood opzij schoppend. ‘Wat voor soort huurders hebben hier in vredesnaam op gewoond? Eskimose gastarbeiders?’
Zuiderbaan stond nog wat verbijsterd rond te kijken: ‘Welnee, man. Een chemisch ingenieur met zijn vrouw en twee kinderen. Een keurige man.’
‘Misschien was zijn vrouw niet zo erg keurig?’
Zuiderbaan gromde: ‘Laten we eerst maar eens gaan kijken, hoeveel water er beneden op de vloer staat. Schone schepen en vuile schepen zinken precies even hard.’
Hij liep voor hen uit het trapje af, dat tegenover het stuurwiel naar het achterschip voerde. Dat kwam uit in een klein, vierkant soort halletje. Aan de rechterkant daarvan begon een tweede trapje, dat met een bocht leidde naar een ruimte, recht onder het stuurhuis. Het was zo smal, dat zij met zijn drieën achter elkaar moesten afdalen. Maar zij kwamen niet ver. Zuiderbaan, onder hen, riep uit: ‘Moet je nóu zien! Maar goed, dat ik spoorslags naar Holland ben komen rijden!’
Het in een bocht lopende trapje kwam uit in een vierkante ruimte, ongeveer even groot als het stuurhuis boven. Tegen één wand prijkte een met aluminiumverf opgeknapte verwarmingsketel. In het midden stond een stevige, houten werktafel met verf- en olievlekken erop. Rondom de poten stond het water ongeveer twee handspan diep op de cementen vloer. Losse stukken brandhout en een leeg groenteblik dreven vredig rond.
‘Boot met ingebouwd zwembad,’ zei Dick, langs Zuiderbaan heen loerend. ‘Het toppunt van weelde. Dat hebben ze in Hollywood niet eens!’
Loetje Yang stond te duwen en te dringen om over hun schouders heen te kunnen kijken.
‘Kun je meteen levende paling in houden, ook. Of goudvissen.’
Frits Zuiderbaan, staande op de derde trap van onderaf, bukte zich en tuurde naar de tafelpoten: ‘Stijgt het nu nog of niet?’
Dick vroeg: ‘Hoelang zijn die huurders al van deze boot af?’
‘Dat zal zijn - een veertien dagen, of zo.’
‘Dan is dit toch zeker gewoon lekwater! Maar wat déden die huurders in de laatste tijd dat ze hierop woonden? Elke morgen hun kelderbad leegscheppen met een steelpannetje?’
‘Neenee - ze hadden een pomp of zoiets. Die zal hier wel ergens beneden zitten.’
Dick zei: ‘Laat mij maar eens voorbij. Ik waad er wel doorheen.’
Zuiderbaan, met zijn fraaie sokken en dure, Zwitserse schoenen, klom enkele treetjes terug naar boven. Dick ging op het trapje zitten, rukte schoenen en sokken uit, rolde zijn broekspijpen omhoog en stapte de plas in. Hij vroeg, over zijn schouder: ‘Is deze vloer van voor tot achter één stuk beton?’
Zuiderbaan riep, vanaf het trapje: ‘Ja. Het is één smak cement. Als er water naar boven komt, en je ziet nergens een scheur, kan het alleen zijn tussen het cement en de ijzeren platen van de wand.’
Dick plaste door het water naar een halfopenstaande deur, die naar de voorzijde van het schip voerde, duwde die met enige moeite verder open tegen de weerstand van het water, dat die deur van onderen tegenhield, en wandelde een tweede ruimte in; zijn benen hoog optillend om gemakkelijker te kunnen waden. Vlak daarop kreeg hij de verrassing van zijn leven. Hij was juist de recht openstaande deur gepasseerd, toen hij een schop onder zijn broek kreeg, zo kolossaal, dat hij als een etalagepop voorover sloeg en languit in het water verdween. Hij snapte op dat moment totaal niet, wat er was gebeurd en kwam snuivend en blazend op handen en voeten overeind. Maar de beide anderen, nog op het trapje, kregen eveneens hun eerlijk aandeel in de verrassingen van die middag. Een roodharige, ruige, nogal jonge kerel met een groene trui aan kwam te voorschijn springen van achter de deur, die hem verscholen had gehouden, en plonsde woest op het smalle trapje af, waarop Zuiderbaan en Loetje Yang met verbijsterde gezichten de weg naar boven stonden te versperren. Had er geen water in het schip gestaan, dan had hij hen waarschijnlijk zo onverwacht kunnen overvallen dat hij zonder veel moeite was ontsnapt. Maar het is deksels lastig, je snel te bewegen door water, dat tot de bovenkant van je kuiten reikt.
Zuiderbaan was benedenaan blijven staan, met beide handen aan de leuningen, omdat hij tot het laatste moment met Dick Boei had gepraat. Loetje Yang stond enkele treetjes hoger, om over zijn schouder te kunnen kijken. En dat maakte nu precies het verschil uit in de afloop van het heel bijzonder waterballet dat nu ging beginnen. Toen de knaap in de groene trui met hoge, lange stappen, plonsend en spattend, op hen af kwam, bleef Zuiderbaan verbijsterd staan waar hij was, en riep op een toon van keurige verontwaardiging: ‘Heehee, zeg - wat moet dat daar! Wie...?’
Hij kwam niet veel verder, want de roodharige kerel had hem nu bereikt, greep hem met één hand bij zijn dure Zwitserse stropdas, draaide die een slag om en gaf een vakkundige ruk. Zuiderbaans handen gleden van de leuningen af, en met een droom van een zwiepert schoot hij, vanaf het derde traptreetje, languit de ondiepe waterplas in, waarin hij als een eenmanstorpedo een eindweegs vooruitschoot tot hij, tussen de vier poten van de tafel, zijn vaart verloor.
‘Uit de weg, jij,’ brulde de roodharige krachtpatser nu naar boven, maar Loetje Yang was niet zo stom geweest om als een zoutzak te blijven staan wachten tot ook hij naar beneden zou worden gesleurd, en de plomp in geslingerd. Die was rap enkele treetjes hoger geschoven, en stond met heldere, bruine oogjes al klaar; beide handen stevig schrap op de trapleuningen. Groentrui maakte toen een enorme vergissing... Hij was niet de eerste. Er hadden zich al eens meer mensen vergist in Loetje Yang. Hij stoof de traptreden op... Loetje klemde zijn handen om de leuningen aan beide zijden en slingerde zijn benen, met de voeten recht naar voren gestrekt, naar beneden. Als je op die manier, van een steil trapje af, schuin naar beneden springt, kun je een aardige vaart bereiken. En tegen een dergelijke aanval bestaat geen verdediging ook. Loetje’s schrap gehouden, gestrekte voeten troffen de vent in de maagstreek met een plof, of er een balk op hem werd afgeschoten. Alle adem sloeg uit zijn longen weg - hij sperde zijn mond open, sloeg zowat dubbel en plofte als een halfleeggelopen matras achterover, het water in, met een plons waar het hele schip van schudde.
‘Dick!’ riep Loetje, haastig weer achteruit de trap op krabbelend, in afwachting van een nieuwe aanval. ‘Dick, waar zit je?’
Een druipnatte Dick Boei verscheen in de openstaande deur; water uit ogen en haren vegend. Frits Zuiderbaan kwam gebukt en eveneens druipend onder de tafel uit krabbelen, roepend: ‘Mijn papieren!... Al mijn papieren en brieven worden nat!’

Niemand kreeg de tijd, zich daar zorgen over te maken. De roodharige woesteling was alweer overeind gekrabbeld, streek nu met beide handen zijn sliertende, natte haren achterover en blikte heen en weer tussen Dick Boei, in de open deur van het voorschip, en Loetje Yang, die alweer met beide handen op de trapleuningen op hem neer stond te kijken - vol blijde afwachting. Toen maakte de vreemde aanvaller een nieuwe vergissing. Hij had eerst weer Dick Boei buiten gevecht moeten stellen, om daarna Loetje, die hem de weg naar boven en naar buiten versperde, aan te vallen.
Maar hij was blijkbaar zo kwaad, dat hij handelde, alvorens te denken.
‘Aap van een jongen!’ gromde hij, nijdig tegen het smalle, bochtige trapje opkijkend. ‘Dat flik je me geen tweede keer!’ - Hij kwam plonsend weer in beweging - het water in stralen uit zijn wollen trui druipend - en ging dreigend op de trap af. Natuurlijk kun je hetzelfde trucje geen twee keer gebruiken, maar de slimme Loetje was dat ook heus niet van plan.
‘Dick!’ riep hij waarschuwend. ‘Blijf achter hem. In dat water kan hij toch niet vlug uit de voeten.’
Dat was natuurlijk volkomen goed gezien. Het komt niet elke dag voor, dat je een vechtpartij meemaakt in een halve meter diep water, maar iedereen snapt, dat je daarin minder rap uit de voeten komt, dan in een boksring. Je hoeft dus niet zo bang te zijn, bij iemand in de buurt te komen. Dick Boei kwam in beweging en plonsde een meter of twee achter Groentrui aan in de richting van bet trapje, waarop Loetje Yang grijnzend bovenaan stond, af te wachten. De vijand stormde deze keer niet onbesuisd naar boven, maar kwam, treetje voor treetje uit het ondiepe water oprijzend, dreigend naar boven klimmen. Dick volgde hem, pootjebadend, op een paar pas afstand, keek even om en riep korzelig: ‘Sodemejoekel, Zuiderbaan - doe óók eens wat!’
Maar Zuiderbaan stond, met de druipnatte jas in de hand, haastig paspoort en brieven uit zijn zakken te delven, die hij dan op de rand van de tafel neerlegde.
‘Wát dan? Wat dan?’ vroeg hij zenuwachtig. ‘Eerst mijn papieren redden.’
Dick riep korzelig: ‘Geef me dan tenminste die lange pook aan, die daar hangt.’
Zuiderbaan keek verwilderd om zich heen: ‘Pook? Welke pook? Waar?’
‘Daar naast de verwarmingsketel, jadokie!’
Maar het hoefde al niet meer.
‘Let op!’ schreeuwde Loetje Yang, en haalde een stunt uit, die je echt alleen maar kunt proberen boven een ondiep bad met een halve meter water erin. Inplaats van met de voeten vooruit naar veren te schieten (waarbij hij er nu op kon rekenen, dat de vent hem zou opvangen en bij de benen naar beneden sjorren) bedacht bij iets totaal onverwachts... Hij had weer ver voorovergeheld gestaan, met beide handen steunend op de leuningen links en rechts. In die houding dook hij plotseling ineen en zette zich af...met hoofd en handen schuin vooruit naar beneden duikend, als een soort vliegende bom. Zijn harde kop raakte de naar boven klimmende vent tegen de kin - zijn armen sloegen als twee klemmen om de hals en de schok van die aanval was zo enorm, dat de kerel, voor de tweede maal, ruggelings achterover sloeg en in het water belandde, met Loetje nog bovenop zich.
‘Goed zo!’ schreeuwde Dick opgetogen, voorwaarts plonsend om ’s mans benen in bedwang te gaan houden. ‘Hou zijn kop onder water, Loet! Zuiderbaan... doe ook wat!’
Doch Zuiderbaan stond met halfopen mond toe te kijken; de druipende jas nog in een hand.
‘Jongens, jongens, pas toch op!’ zei hij, hoofdschuddend.
Tot dusver was alles prachtig gegaan... dankzij de overrompelende streken van Loetje Yang. En het had héél lang goed kunnen blijven gaan, als zij maar op een afstand van hun vijand waren gebleven.
Het was een leuk idee van Boei, om Groentrui een tijdje met zijn kop onder water te gaan houden. Daar wordt iedereen op de duur heel erg kalm van. Het vervelende was, dat de man in kwestie er weinig voor bleek te voelen, daaraan mee te werken. Dick Boei kreeg niet eens de kans, onder water de benen van de vent te pakken te krijgen, want de vent trok zich op, tot zijn knieën zowat onder zijn kin zaten, wurmde één knie ergens onder Loetje, die bovenop hem zat te spartelen, en strekte dan met een ruk... Yang riep: ‘Au!’ en rolde in een boog van hem af. De roodharige poteling dook met zijn hoofd boven water uit, zag Dick Boei, strekte zijn benen...en Dick Boei kreeg de volle laag midden in de borst. Het volgende moment was de man al overeind gekrabbeld en met enkele enorme sprongen bereikte hij het trapje naar boven. Een haastig geroffel van voeten boven over de vloer van het stuurhuis...wat gebonk over de loopbrug en dan de stilte.
Nou ja - stilte’... Met muzikaal getinkel drupte het water uit ellebogen en de jaspanden van Zuiderbaan. Yang stond gebogen, met de handen tegen zijn maag gedrukt, en foeterde binnensmonds.
Zuiderbaan, met de kliedernatte jas nog in de hand zwierend, kwam bezorgd naderbij plassen.
‘Jongens, jongens - hebben jullie je bezeerd?’
‘Wij hebben ons niet bezeerd!’ zei Dick Boei korzelig. ‘Die snurker met zijn rooie haren heeft ons bezeerd. Die vent heeft een trap over zich als een kwaaie mustang, zeg!’ Hij betastte zijn borstkas: ‘Hier zitten morgen een paar blauwe plekken op met de afdrukken van zijn schoenzolen erin, wed ik.’
Loetje Yang kwam diep ademhalend overeind.
‘Dit was beslist niet de eerste keer dat die snaak in een robbertje knokken terecht kwam.’
‘Ik houd niet van al dat bruut geweld,’ zei Zuiderbaan.
‘Dat hebben we gemerkt,’ zei Dick, zo droog als het midden in al die natte boel mogelijk was. ‘Overigens zijn wij met deze dolfijnenstoeierij niet begonnen, maar die vent. Mogen wij dan wat terugdoen, misschien?’
Loetje Yang vroeg, heel nuchter: ‘Maar wat dééd die vent hier beneden eigenlijk?’ - Hij plaste naar de nog steeds openstaande deur van het beneden-voorschip, stak zijn hoofd omzichtig naar voren, keek rond en liep verder. Dick kwam achter hem aan. Ook hier een kale cementbodem met een laag water erop. Links en rechts liepen de ijzeren scheepswanden gebogen omhoog; netjes voorzien van lichtgrijze verf. Op regelmatige afstanden in die wanden zaten ronde patrijspoorten. Boven hun hoofden liepen de stalen balken, waarop de vloer van de bovenverdieping was gelegd. Recht voor hen uit was nog een deur, die op een kier stond. Zij plasten erheen, duwden met enige zorg deze deur open, en ontdekten een derde, kaal ijzeren hok, dat naar de boeg toe puntig toeliep. Alles was leeg en verlaten. Door de Rotte kwam een vrachtschip voorbij varen en de golfslag liet het schip onder hun voeten schommelen. Het water spoelde traag tussen de ijzeren wanden heen en weer.
‘Alles hier is leeg en kaal. Wat zocht die vent hier eigenlijk?’
Zuiderbaan stond hen ongeduldig op te wachten bij het trapje naar boven.
‘Zeg - ik ga alvast het stuurhuis in, en kijken of ik deze papieren wat gedroogd krijg.’
Dick wees naar een tweede - een ijzeren - deur, aan de overzijde van de werktafel, die vanuit de vierkante ruimte naar het achterschip voerde: ‘Wat zit daarachter?’
Zuiderbaan was al op het trapje en keek om: ‘De machinekamer en zo meer.’ Daarna verdween hij naar boven. Beide jongens stonden naar de ijzeren deur te kijken.
‘Stel je voor, dat daar wéér iemand zit...’
‘Kom nou - dan was-ie er wel uitgekomen, toen we hier aan het knokken waren. Ik val aan! Yang - volg mij.’
Het ganse achterschip bleek te bestaan uit één ruimte, waarin alles was tezamen gebracht, wat behoorde tot de machinerie van het schip. Hier zaten de kastjes met de lichten watermeters. Langs de ene kant liep een werkbank met een zware bankschroef en zelfs nog wat roestig gereedschap: een houtbijltje, een hamer en een verbogen ijzerzaag. En er stond de scheepsmotor, natuurlijk.
‘Man - dit is een complete, drijvende werkplaats!’
Dick was verdere doorgeplast en stond de motor te bekijken: ‘Moet je zien! Een viercylinder Diesel. Met keerkoppeling.’
‘Jaja,’ zei Loetje. ‘Hoelang heeft die boel al niet gelopen?’’ Toen af hij een brui: ‘Hier zit de pomp! Een knots van een handpomp! En er staat nog een krukje bij, ook. Hier hebben ze zitten pompen!’
De pomp zat met ijzeren beugels aan de scheepswand vast: een van die heen-en-weer-zwaai-pompen, die ze ‘kattepompen’ noemen. Het ronde pomplichaam zelf had de doorsnede van een tamboerstrommel en de houten zwengel de afmeting en dikte van een normale jongens-onderarm. Dick ging op het krukje zitten: ‘Ik begin alvast te pompen. Het water moet er dan ergens aan de zijkant uitkomen. Ga jij eens kijken, of het werkt.’
Dick, op het krukje, haalde de zwengel een paar keer heen en weer, voelde de pompkleppen lucht trekken en hoorde dan de slurp, toen de pomp water begon te zuigen. De zwengel heen en weer halend, begon hij te rekenen.
‘Dit schip is... laten we zeggen... vijf en twintig meter lang. Bij op de vloer... vijf meter breed. Dat is 25 maal 5 oftewel 125 vierkante meter. Als het water overal 40 centimeter diep staat, is dat... 50 kubieke meter ofwel 50.000 liter water... Lieve, frisse tante Melissa... Per zwengel een halve liter, is: 100.000 pompslagen. Als er dan intussen geen nieuw water binnenkomt... Hier zijn we wèl effe zoet mee.
Er kwam een luide brul van buiten, en gebons van voetstappen. Dan kwam Loetje Yang door het water terugplassen: ‘Ja hoor! Het komt uit de zijkant lekker naar buiten stroelen.’
‘Dan kom ik eerst even naar boven stroelen.’

HOOFDSTUK III

Dick Boei wordt boos

Toen Dick Boei het stuurhuis betrad, kwam Loetje Yang juist vanaf het dek naar binnen. Zuiderbaan stond knorrig in het midden van de vloer, met zijn natte jas nog in de hand. Hij wees naar het achterschip en zei nijdig: ‘Daar achter in de kombuis is het ook een rommel van belang. Er hebben hier een paar kerels dagenlang lekker overnacht. En ik snap al wat er gebeurd is: er was er nog een hier aan boord. Die heeft mij natuurlijk aan zien komen in de Cadillac, en is het trapje af gevlucht naar beneden. In de hoop, dat hij daar verstopt kon blijven zitten. Te stelen viel er hier niks, en vernield is er ook niets, zo te zien. Ze moeten nu maar naar een ander onderdak gaan zoeken.’
Hij keek even naar beneden, waar het water nog bezig was, uit zijn broekspijpen te druipen en gromde kwaad: ‘Dat héb je er nou van, als je een schip leeg en onbeheerd laat liggen... Moet je kijken hoe ik eruit zie! En straks heb ik nog een afspraak met zakenmensen, ook. Ik weet niet, wat jullie van plan zijn, maar...’
‘Van plan?’ zei Dick. ‘Deze natte boel afstropen en dan lekker in de zon gaan zitten drogen.’
Zuiderbaan stond wat op een lip te kauwen en dacht even na. Dan zei hij: ‘Ik heb gelukkig een koffer met kleren achter in de auto. Maar ik heb nog een zakenafspraak, ook. In Wassenaar. Maar ik kan me bij kennissen wel even verkleden. De kwestie is alleen: is liet niet verstandig wat van dat water uit mijn schip te pompen?’
Dat wel’ zei Dick droogjes. ‘Zoveel te meer speling hebben we, als het ding in volle ernst begint te zinken. Er zit nu zo om en nabij de 50 duizend kilo ballast in.’
Zuiderbaan gaf een onduidelijk soort van gekrijs: ‘Vijftig duizend kilo ballast? Waar haal je dat vandaan?’

‘Van school,’ zei Dick. ‘Uit natuurkundeles. Een liter water weegt een kilo. Er ligt 50 kubieke meter water in dat schip rond te spoelen. Reken maar na.’
Zuiderbaan begon zenuwachtig zijn plakkerige, natte broekspijpen op te trekken.
‘Datte... dat water moet er dan eerst maar uit, zeg.’
‘Eerst voor wat?’
‘Vóór we verder gaan denken, of plannen maken.’
‘En wie moet dat opknappen?’
Zuiderbaan kuchte wat: ‘Kunnen eh... willen jullie dat niet?’
‘Kunnen... willen... ? Het soort pomp, zoals daar beneden in de machinekamer zit, gooit er per slag zowat een halve liter water uit. Dat zal wel kloppen. Mijn vader zit bij een oliemaatschappij. Die gaat zijn hele leven met pompen om, en die heeft me er wel eens over zitten doorzagen. Als je normaal heen en weer zwengelt, sla je er een halve liter per seconde uit.’
‘Dertig liter per minuut,’ rekende Loetje snel. ‘Dat is 1800 liter per uur. Tegen die tijd moet je wèl afgelost zijn, lijkt me. Dan staan de blaren in je vingers.’
‘Precies,’ zei Dick. ‘Als twee man om beurten pompen zonder ophouwen - dan hebben we die 50.000 liter water eruit... in een kleine 28 uur.’
‘Haha!’ zei Loetje schamper. ‘Ongerekend het water dat er gezellig weer instroomt, terwijl wij ons te pletter pompen, dan altijd.’
‘Jaja.’
Zuiderbaan loeide: ‘Daar kunnen we beter de brandweer bij halen!’
‘Zeker,’ knikte Loetje. ‘Alleen doen die het nu niet bepaald voor niks. En alleen maar in noodgevallen. Dat gaat een smak geld kosten. Ik doe het goedkoper.’
Zuiderbaan, met wat kletsnatte papieren wuivend om ze droog te krijgen, staarde hem aan: ‘Jij? Wil jij 28 uur lang pompen?’
‘Dick en ik om beurten,’ zei Loetje. ‘Kijk eens: ik moet toch straks met mijn aqualong de bodem van deze schuit gaan bekijken. En we hoeven ook niet gestaag door te pompen. Als dat water er maar uitkomt, en dat lukt heus wel. We moeten alleen wat te bikken aan boord halen. En afspreken, wat we per uur verdienen.’
Zuiderbaan nam een snelle beslissing: ‘Jongens - ik heb haast. Maar luister: zoals ik al zei: dit schip is een hoop geld waard, en zolang het hier lekkend en onbewaakt ligt, heb ik geen rust of duur.’ - Hij pakte zijn natte portefeuille op, neusde er even in en trok er een doorweekt biljet van honderd gulden uit. ‘Hier heb je alvast honderd gulden. Koop je eigen brood en worst, en begin alvast te pompen. Over een paar uur ben ik terug, en dan zien we verder. Heb je dan ook de bodem van deze schuit bekeken?’
‘Bekéken!’ riep Loetje Yang verontwaardigd. ‘Dan kan ik de hele bodem uittekenen!’
Zuiderbaan pakte zijn paperassen bijeen, hing het natte jasje over zijn schouder en liep met soppende schoenen de loopbrug af, en naar zijn dure auto. Hij gooide zijn jasje erin, trok het portier open en riep nog: ‘Denk eraan! Jullie zijn de officiële bewakers en heer en meester over dit schip, tot ik terug ben!’
Dick ging bovenaan de loopplank staan en bracht een zeemansgroet met het briefje van honderd.
‘Vrees niet! Kapitein Boei gaat met zijn schip ten onder.’
Loetje ging in de houding staan: ‘En een Yang is iemand, die bang is voor niemand.’
De Cadillac stoof weg met zijn natte inhoud; een stofwolk nalatend als een mistbank, die langzaam wegwoei over de Rotte.
Beide jongens wandelden het stuurhuis binnen, keken elkaar even aan, mepten elkaar fiks op de schouders en barstten in luid gelach uit: ‘Schipper Boei!’
‘Bootsman Yang!’
‘Dat hebben we vlug gefikst! Vanmorgen stond jij nog heel sloom gaatjes in een muur te boren. Hoe laat is het nou helemaal?’
Yang had een prachtig, waterdicht chronometerhorloge.
‘Bijna drie uur in de middag, schipper.’
‘Honderd piek in kas en een heel schip om mee te sollen. Laten we nou eens handelend gaan optreden. Ik ga wat van deze rommel overboord smakken. Schoonschip maken, zogezeid. Dan kun jij intussen boodschappen doen. Hier heb je geld, jongen. Geen snoep ervoor kopen, en uitkijken met oversteken.’
‘Daver in de plomp’ zei Loetje, de honderd piek in een natte broekzak stekend. ‘Ik ben al zowat half droog. Dat gaat wèl vlot, met dit weer.’
Hij was al halverwege de loopplank, toen hij stilstond, zich omdraaide en streng zei: ‘En denk eraan - als ik terug ben, moet alles netjes schoon zijn, hè? Dan zal ik een zakje Engelse drop voor je meenemen.
‘Jij!’ zei Dick Boei. ‘Jij bent zelf een pijp drop.’
‘Alweer rassendiscriminatie,’ zei Loetje, grinnikte en wandelde de wal op.
Hij zwalkte de vijftig meter dijk af tot aan het gammele cafeetje, dat tevens een soort winkeltje leek te zijn, te zien aan de reclameborden voor thee, wasmiddelen en schoensmeer. Hij stapte er fluitend binnen en bleef daar staan fluiten, tot er een mottig gordijn opzij werd getild en een heel oud mannetje verscheen. Loetje legde het biljet van honderd op de stoffige toonbank, en vroeg opgewekt: ‘Kan ik hier wat eten en schoonmaakspul kopen, en zo?’
Het mannetje staarde naar het biljet van honderd en begon heel zacht het hoofd te schudden. Hij bleef naar het geld kijken en schudde hoe langer hoe harder.
‘Maar daar kende niet mee betalen, hoor.’

Loetje pakte het geld op en bekeek het van alle kanten. ‘Wat? Hoezo? Is het niet goed?’
‘Jaja. O ja. Dat zal best. Maar ik heb nooit zoveel geld in huis, ziede. Het is hier de laatste tijd zo bar onveilig...Ze hebben er de vorige week hier nog pas drie beroofd.’
‘Tja, tja,’ zei Loetje. ‘Dan wordt het moeilijk. Want ik moet verderop ook nog brood kopen en zo..’ Een koppel dikke bromvliegen begon nieuwsgierig om zijn hoofd te cirkelen.
‘Drie hebbe ze der beroofd,’ herhaalde het manneke, zijn hoofd op en neer knikkend. ‘In één week tijd. En nou wil ik helemaal geen geld meer in huis hebben, ziedege. Ook geen wisselgeld.’
‘Wáár hebben ze die dan beroofd?’ vroeg Loetje.
‘Hier langs de dijk. Nèt de vorige week. De vrouw van een rijke aannemer uit Rotterdam, die in haar auto wegreed naar huis. Die pakten ze van achteren bij haar keel en alles wat ze aan dure spullen bij zich had, was ze kwijt. Ringen en een armband. En haar tas ook. En dan de zoon van Jaspers van de jachtwerf. Die namen ze te pakken, toen-ie des avonds in zijn auto wilde stappen. De derde was de bakker met zijn bestelauto. Die was alles kwijt, wat ie de hele zaterdag had ontvangen. Jaja... je bent als ouwe man teugeswoordig je leven niet meer zeker.’
‘Het is me allemaal wat,’ zei Loetje, hoofdschuddend, en maakte dat hij deze schertswinkel uit kwam. Hij zag in de verte een husje huizen met een klein torentje erboven en ging welgemoed daarheen op weg. Op de WERA was niemand te zien. Dick Boei zat ongetwijfeld ritmisch te pompen. Loetje begon ritmisch te marcheren.
Dicky Boei zat inderdáád te pompen. Hij had vanwege de hitte alleen maar een onderbroekje aan en zat op het krukje met beide benen tot bovenaan de kuiten in het koele water. waarvan hij niet kon zien, dat het ook maar één haarbreedte lager kwam. Zo nu en dan barstte Dick uit in een flard van een lied, om zichzelf meer moed en sterkte in te zingen. Doch midden in een ruwe, hoge noot klonk een doffe bons tegen de zijkant van het IJzeren Schip, en daarna een schrapend geluid. Dick hield op met pompen en luisterde. Een licht geplas... dan wéér wat geschraap buiten langs de wand. Dick stond op, waadde blotebeens naar het smalle trapje, begon naar boven te klimmen, en kwam juist op tijd het stuurhuis binnen om door de ruiten te kunnen zien hoe een korte, dikke man aan de waterzijde (uit een of ander bootje, natuurlijk) aan dek klom. Dick schoof de handen plat achterin de rand van zijn nog natte onderbroekje en keek vol belangstelling toe.
‘Wat zullen we nou gaan hebben?’ mompelde hij tegen zichzelf.
Hij bleef kalm vanuit het stuurhuis staan toekijken, hoe de man een hengel naar boven haalde, en zich blijkbaar opmaakte om vanaf de WERA te gaan zitten vissen.
‘Ik geloof dat ze deze schuit gebruikt hebben als een soort van publieke gelegenheid,’ zei Dick, bukte zich, nam zijn natte bovenbroek op en sjorde die aan. Het kostte enige moeite om zijn benen door de nauwe, vochtige pijpen te wringen, maar het lukte toch. Daarna opende hij de deur van de stuurhut aan de Rotte-zijde en stapte het gangboord in.
‘Goeie middag,’ begon hij, halt houdend naast de olijke hengelaar, die nu bezig was, de stukken van zijn vistuig in elkaar te passen. ‘Bent u de eigenaar van deze boot?’
De hengelaar was een jaar of veertig oud en zijn haar begon al aardig kaal te worden. Hij keek met een schok op en Dick en bij stonden een tijdje tegen elkaar te staren; Dick met de handen achterin zijn broeksband gestoken en de visser met half open hangende mond. Hij had geen bijzonder jolig of slim gezicht, vond Dick. Hij zag er eerder uit, of hij van kindsafaan het slechtste jongetje van de klas was gebleven. Sterker nog: hij zag er, met die halfopen mond uit, alsof de eerste de beste baars of zeelt een stuk slimmer was dan hij.
‘Ik vroeg,’ zei Dick opnieuw, ‘of U misschien de eigenaar was van dit schip?’
Nu kwam er enig teken van begrip in de visse-ogen.
‘Wat? Wie? Ikke? Eigenaar? Nee, hoor.’
‘O,’ zei Dick. ‘Wat doet U dan hier aan boord?’
De man hield in elke hand een eind hengel en zag eruit, of hij er een harde dobber aan zou hebben, uit te kienen, welk eind aan welk ander eind paste.
‘Ikke? Ik mag hier altijd zitte visse.’
‘Zozo. Van wie dan wel?’
‘Van de mensen van wie dit schip is.’
Dick zei een paar tellen lang niets, boog zich voorover en keek over de dekrand. Langszij lag een roeiboot met een oude buitenboordmotor er achteraan, en een leeg visnet erin, plus twee roeiriemen. Toen zei de man: ‘Die vonden het altijd goed.’
Wat moet je nou zeggen in zo’n geval? Dick krabbelde wat rond in zijn warrige haren en zei: ‘Nou ja als de vorige bewoners het altijd goed vonden...’.
De man zei niets en bleef afwachtend staan, met zijn mond halfopen en in iedere hand een stuk hengel.
‘Hengel dan maar een eind weg,’ zei Dick, keerde zich om, trok in liet stuurhuis zijn broek weer uit, en ging beneden verder zitten pompen.
Maar door als dat gepomp kreeg hij het machtig warm zelfs beneden in dit koele ruim, en met de blote benen in het lekwater. Het zweet liep hem met straaltjes van zijn rug en een ernstige dorst begon op te komen. Hij stond op en plaste op de open deur af, die toegang verleende tot het vierkante ruim met de verwarmingsketel, waarin eerder op de middag hun watergevecht had plaats gevonden. Tot zijn stomme verbazing zag hij de brave hengelaar op twee pas afstand van de voet van het trapje staan - de schoenen en de broekspijpen tot aan de knieën in het water. Dick bleef staan in de deuropening en staarde de man van boven tot onder aan.
‘Wat zullen we nou hebben?’
‘Ikke eh... Ik wou kijken, of ik wat te drinke kon vinde...’

Dit was een dusdanig idioot verhaal, zeker van iemand die met kleren en al tot aan de knieën in het pure water staat, dat Dick enkele tellen lang volkomen sprakeloos was. Dan barstte hij los: ‘Man - ben je nou helemaal van alle bruine waterratten gebeten? De kombuis is boven. En in het stuurhuis staan enkele flessen met Sinas. Hier beneden IS niet eens een kraan! ‘
De man scheen verschrikkelijk geschrokken te zijn. Hij begon achterwaarts, met de benen door het water schuifelend, terug te krabbelen naar het trapje, slikte een paar keer en stotterde dan: ‘Ik bedoel... Ik zocht eigenlijk een vuurtje. Voor me rokertje.’
‘Wat? Hier beneden? Dacht je dat dit een stoomschip was met vuur onder de ketels?’
Geen antwoord. De man had nu het trapje bereikt en begon naar boven te stommelen, met de natte broekspijpen kletsend rond zijn enkels. Dick liep achter hem aan naar boven en begon, al klimmend tot de overtuiging te raken dat hij waarschijnlijk te maken had met iemand, die ze niet allemaal goed op een rijtje had staan. Zo iemand kon je een wat raar gedrag natuurlijk niet kwalijk nemen. Dat was misschien ook wel de reden, waarom de vorige bewoners van dit schip liet altijd goed hadden gevonden, dat hij aan dek zat te hengelen. Hoewel, als die man de gewoonte had om op zijn eentje door het hele schip te raldaldallen... Zij bereikten het stuurhuis.
‘Wacht hier even,’ zei Dick kort, ‘dan zal ik een vuurtje halen.’
Hij klom het achtertrapje weer af, wandelde naar de kombuis, waar hij een papieren pakje lucifers had aangetroffen en kwam daar even later mee terug: ‘Hier zijn lucifers.’
Maar de man was alweer naar buiten en stond met de hengel in zijn hand naar zijn dobber te staren. Dick ook het dek op.
‘Hier zijn je lucifers.’
‘Watte?’
Je lucifers. HIER!’
‘O, dank-oe wel.’
De man pakte schichtig de lucifers aan, hield ze in de hand en pakte met die hand weer zijn hengel vast. Nu begon Dick het wel erg vreemd te vinden. Hij zette weer eens de handen achterin de band van zijn onderbroekje, de benen wat uiteen, en vroeg: ‘Mag ik ze weer terug?’
‘Watte? Wat zeg U?’
‘Steek je sigaret aan en geef me dan mijn lucifers terug.’
‘O ja. Dank-oe-wel.’ Dick kreeg de lucifers terug. Hij stond even op de man neer te staren en vroeg dan, op akelig slijmerige toon: ‘Ik heb zelf niks te roken. Mag ik een rokertje van U?’
Toen ontstond een heel gedonder. Na een minuut komedie bleek, dat de man helemaal geen rookgerei bij zich had. Dick werd verschrikkelijk kwaad. Hij had er een ontzaglijke hekel aan, als iemand een loopje met hem probeerde te nemen. En hier klopte natuurlijk iets niet.
‘Vooruit!’ zei hij. ‘Duvel van dit schip af. En gauw! De eigenaar heeft mij aangesteld als beheerder, en ik ben het soort beheerder, dat een vreselijke hekel heeft aan flutverhalen of klunsleugens. Als je liegen wilt, lieg dan goed. Terug die boot in, en dan hengel je verder maar een eind weg. Maar niet meer hier aan boord.’
De man zei geen boe of bah, haalde niet eens zijn hengel uit elkaar, maar liet die schuin over zijn roeiboot vallen, liet zich over de dekrand afzakken, maakte het meertouwtje los en duwde af met een roeiriem. Toen hij een meter of twee weg was, riep Dick van boven: ‘Heb je je niet vergist? Was het geen benzine voor je motor die je moest hebben?’
De man antwoordde niet, haalde zijn hengel uit elkaar, legde de riemen binnenboord, keerde zich om, wikkelde een koordje om het vliegwiel van zijn oude Seagull buitenboordmotor, die meteen aansloeg, en begon knetterend de Rotte op te koersen.

HOOFDSTUK IV

Onder water of bovendeks....

Het was al over half vijf, toen Loetje Yang de loopbrug van de WERA op kwam stommelen, met beide armen geklemd om een golfkartonnen doos, tot de nok gevuld met inkopen. Een ingepakt, gesneden brood stak er schuins bovenuit.
‘Hei, hallo! Boei! Walgelijk lui monster! Wa...’
Yang stond stil in de ingang van het stuurhuis en staarde sprakeloos, over zijn doos inkopen heen, naar de plek waar de heer Boei, lang uitgestrekt, op een der mahoniebanken lag.
‘Ben je daar eindelijk? Waar ben je inkopen gaan doen? In Vuurland?’
Loetje zei een hele ris sappige woorden, waarin hij zijn vriend Boei vergeleek met minder aantrekkelijke leden van het reptielenrijk. Hij zette zijn doos met een bons neer op de leeggeruimde tafel, plaatste de handen in de heupen en stond vol afkeer neer te zien op de figuur van Dick Boei, die innig vergenoegd naar hem lag op te kijken.
‘Wat doe je opgewonden, jongen? Als je zo doorgaat, heb je op je een-en-twintigste al last van managerziekte.’
‘Daar loop ik me rugkramp te sjouwen over een eindeloos slingerende dijk, die nog te primitief is voor een rijstveldje in de Soedan, maar ik houd dapper vol, omdat ik steeds moet denken aan mijn hardwerkende maat en sobat Boei, die snakt naar een sneetje brood met een hompje zoete kaas... Tenslotte kom ik hier aan, bestoft, bezweet en met de tong uit mijn mond hangend tot op mijn boodschappendoos, en wat zie ik? Het luie wrattenzwijn...’
‘Er zijn geen rijstvelden in de Soedan,’ zei Dick Boei, met een geeuw als een alligator. Hij kwam overeind en zwaaide zijn benen van de bank af. Ik zal jou nog eens op inkopen uitsturen. Wat heb je intussen gedaan? Een baantje aangenomen voor halve dagen? Nou begin ik te snappen, waarom ze in al die Oosterse landen rammelen van de honger. Ik had beter moeten weten, dan een halve Oosterling op voedsel uit te sturen.’
‘Het blanke ras spreekt!’ zei Loetje smalend. ‘Wat heb jíj intussen uitgevoerd? Ben je er nog niet achter, dat de tijden van het koloniale tijdperk voorgoed voorbij zijn? Lag je daar te wachten tot iemand het werk voor je ging doen?’
Dick zuchtte diep: ‘Alwéér rassendiscriminatie. En dat noemt zich mijn vriend. Altijd wordt het blanke ras uitgescholden. Maar als wij er niet waren geweest, had niemand die fijne aqualong uitgevonden, waar jij zo groots op bent.’
‘Allemaal propaganda,’ verklaarde de halve Oosterling, en begon de doos uit te pakken. Dick kwam haastig overeind en begon begerig mee te graaien. Hij vond een plastic zakje chips, dat hij met de tanden openscheurde. Loetje zei: ‘Als jij niet wat eten gaat klaarmaken, dan doe ik eerst mijn aqualong aan. Ik wil de bodem van dit schip van onderen bekijken. Hoe is het met het water?’
Dick begon zijn armen vol boodschappen te laden en haalde de schouders op: ‘Ik heb meer dan een vol uur zitten pompen, maar je kunt niet zien, dat er wat geminderd is. Er staat zo’n ontzaglijke smak water in... Bovendien ligt een schip nooit stil. Als je heen en weer loopt, rolt het water mee heen en weer. Dus aan streepjes zetten heb je niks.’
Loetje stapte door de stuurhuisdeur het dek op en viste zijn aqualong-masker op: ‘Wat maakt dat ook uit. Zolang er maar niet merkbaar meer inkomt. Eerst eens kijken, of ik ergens een omvangrijk lek kan vinden.’

Een aqualong is een fantastische uitvinding, waar je het grootste plezier mee kunt hebben. En eigenlijk is zo’n ding - naar verhouding - onwezenlijk goedkoop. De allermooiste komen tegenwoordig uit Spanje. Dat zijn ook de duurste, zo van een zes-, zevenhonderd gulden. Maar je kunt al een heel bruikbare kopen, hier in Holland, voor driehonderd gulden. Daar heb je dan nog twee zuurstofflessen bij. Deze onderwater-apparatuur is de eenvoud zelve: een plasticruit met een zachte rand eromheen, die het water uit je ogen houdt, zodat je vrij overal kunt rondkijken. Die zit met een rekband achter het hoofd vast. De zuurstofflessen zitten op je rug en vandaar loopt een slang met een ventiel naar een mondstuk, dat je tussen je tanden klemt. De druk van de zuurstof perst vanzelf je longen vol en de druk van het water op je borstkas perst vanzelf de afgewerkte lucht naar buiten, zo gauw je je mond op een kier openzet.
En op die manier zwem je onder water rond, alsof je erin bent geboren. Je voelt je kiplekker; geen last met ademhalen en geen water in je ogen. Volkomen bewegingsvrijheid, en het gewicht van de zuurstofflessen zo uitgekiend, dat je aan opwaartse druk niet zwaarder of lichter bent dan alleen in zwembroek.
‘Daar gaan we dan,’ zei Loetje, nam het mondstuk tussen de tanden en liet zich vanaf de loopbrug in het water zakken.
Het was daar beneden een smeerboel van belang. Over watervervuiling gesproken...
‘Het is een wonder, dat hier één vis kans ziet, in leven te blijven,’ dacht Loetje. ‘Als liet zo doorgaat, zullen ze binnenkort de vissen moeten gaan voorzien van een aqualong, anders sterven ze met tonnen tegelijk.’ - Eén meter onder de oppervlakte was de kleur van het licht al, bruinig groen. De boten, die nu en dan door de Rotte voorbij voeren, joegen met hun schroefwater de fijne bodemmodder op tot de hele Rotte gevuld bleef met een soort van fijn verdunde prut. En dóór die prut zonk Loetje Yang langzaam naar de bodem - zich met de toppen van zijn vingers vasthoudend aan de buitenwand van de WERA. De zijkant van de tjalk liep vrijwel recht naar beneden, tot even onder de waterspiegel, en boog daar met een vrij scherpe knik naar binnen tot aan de kielbalk, zodat de eigenlijke bodem licht gebogen was en vrijwel plat: een typisch schip om ook diep geladen nog te kunnen varen in ondiepe wateren. Zodra hij eenmaal onder het schip zat, kon Loetje, als een soort watertor, die nu en dan een sliert luchtbellen losliet, onder langs de staalplaten wandelen door er de vier vingers van elke hand tegenaan te drukken. Er was hier vrij weinig licht, maar ook zonder dat kwam hij alras het een en ander aan de weet. De kielbalk, midden onder de schuit, stak ongeveer een centimeter of vijf onder de beplating uit en hij begon daar in de lengte onderlangs te wandelen; intussen turend en tastend naar eventuele zwakke plekken. Dat viel niet eens mee, want de bodem zat dik begroeid vol kleine schelpjes, waterplanten en ander aanzetsel. Loetje probeerde er hier en daar wat van los te krabben, maar dat was onbegonnen werk. Het zag er naar uit, dat dit schip in minstens tien jaar niet op de helling was gehaald, en dat klopte wel ongeveer met het relaas van Zuiderbaan.
‘Dit is onbegonnen werk dacht Loetje, onder de bodem door zwervend en hier en daar de aangroeiing aftastend. ‘Hier kunnen overal scheuren en gaten onder zitten, zonder dat je ze kunt zien of voelen. Maar meestal begint een schip toch te lekken op de grens van wind en water’... Hij sloeg even met zijn benen, tot bij de plaats bereikte, waar de bodem niet een scherpe bocht overging in de zijwand, trok zich daarlangs al tastend een eindje vooruit en stootte zijn knokkels gevoelig aan een scherpe metalen punt...
Vijf minuten later kwam zijn hoofd boven water aan de achterzijde van de tjalk, waar bij zich vasthield aan een afhangend touw.
‘Dick! Hei, Dickie!’
Dick kwam tevoorschijn uit de kombuisingang, met een pannespons in de hand.
‘Waar zit je, brulkikvors?’
‘Hier opzij.’
Dick boog zich over de scheepsrand.
‘Verkeer je in nood?’
‘Zeg - over een lengte van ongeveer twee meter is de onderzijkant van dit ding volkomen naar zijn grootje.’
‘Waar ergens?’
‘Ongeveer midscheeps. Op sommige plaatsen kun je het beton voelen, dat er later in is gegoten.’
Dick fronste en zei dan: ‘Later in is gegoten? Dan moet het er in moppen uitpuilen.’
‘Nee - dat bedoel ik niet. Dat beton zit glad. Dus het lijkt meer, of die gaten later zijn ontstaan.’
‘Doorgerot?’
‘Nee - dat is juist bet gekke. Op één plaats zit het ijzer van de plaat met een soort scherpe braam naar buiten gebogen. Of iets of iemand er tegenaan heeft zitten rammen.’
‘Waar zit het precies? Hoe is de bodem van onderen?’
‘Bijna plat. Een beetje bollend, en dan aan de zijkanten ineens naar boven buigend. En net aan de onderkant van die buiging zit de beschadiging. Over een lengte van wel twee meter.’
Dick stond uit te kijken over de Rotte, en zei nadenkend: ‘Als het nou opzij was, zou je denken aan een soort van aanvaring. Dan krijg je dat soort opengereten lekken.’
Loetje hield zich met één hand aan het schip vast en veegde met de andere zijn lange, blauwzwartc haren naar achteren.
‘Dat kan nooit. Daarvoor zit het teveel van onderen. Of er moet een duikboot van onderen langs zijn geschraapt.’
‘Maar... kan dit schip dan niet ergens overheen zijn geschuurd? Een ijzeren paal in het water, of zo. Zit het aan de landkant?’
Loetje lag in het water wat na te denken: ‘Nee - aan de waterkant. Weet je, waar het aan doet denken? Aan het soort beschadiging, dat je krijgt als een schip als dit een tijdlang heen en weer heeft liggen schuren over scherpe bazaltkeien.’
Dick liep naar de landzijde van de tjalk en keek overboord: ‘Dit is alleen maar dijk. Nergens keien.’
‘Het hoeft toch ook niet hier te zijn gebeurd! Kijk eens als een normale ijzeren boot langs de keien schuurt, en er komt een lek, hebben ze dat meteen in de gaten. Maar met een soliede mop beton erin, kun je maanden tegen scherpe keien aan liggen rijden, zonder dat er onraad blijkt. Pas veel later, als de boel verder gaat doorroesten, begint het langzaam te lekken.’
‘Dus het kan al jaren geleden zijn gebeurd?’
‘O ja, hoor. Op het blootliggend beton zitten al waterplanten vastgegroeid.’
Dick zei heftig: ‘Welke klunsjurk laat nou een schip wekenlang tegen scherpe keien liggen schuren?’
Loetje blies in het water, dat de spetters in het rond vlogen.
‘Weet jij veel? Het kan wel maandenlang onbewoond ergens langs een van die walkanten hebben gelegen - aan een lage wal, weet je - waar ze de helling beschermen met moppen steen. En dan maar lekker heen en weer schaven, jongens.’
‘Is dat lek van onderen te dichten?’
Loetje barstte in een spottend gelach uit: ‘Ja. Door een stel marineduikers met onderwaterlasapparaten. En geen mens garandeert, dat daar enige lekken zitten. De bodem heeft een baard van zeker tien jaar aan mosselen en waterplanten.’
‘Kom dan maar naar boven. Ik heb intussen een plan zitten uitbroeden. Ik heb koffie gezet van gekookt Rottewater.’
‘Heerlijk. Koffie met stekelbaarzen.’

Vanaf de plaats, boven in het stuurhuis, waar zij zaten te praten, kon je natuurlijk niet alleen neerkijken op de slingerende dijk, waarover af en toe een auto voorbij zoefde, maar je had ook een prachtig uitzicht over de bocht van de Rotte, waardoor nu en dan een vrachtschip of een motorbootje passeerde. Dick Boei stopte ineens met het vertellen van zijn plan, slurpte de laatste koffie uit zijn mok, en bleef onbeweeglijk zo zitten; starend naar het water.
‘As je me nou... !’ zei bij, op verbaasde toon.
Loetje Yang, die tegenover hem zat, keerde zich om en zag een roeiboot, voortbewogen door een heftig pruttelende buitenboordmotor, die scheef door de Rotte-bocht op hun schip kwam afstevenen.
‘Dat is diezelfde vent weer... !’ zei Boei. ‘Komt-ie nou weer hier naar toe?’
‘Wèlke zelfde vent?’ vroeg Loetje.
Dick stond op en liep naar de stuurhuisdeur aan de waterkant om beter uit te kunnen kijken.
‘Ja - die vent komt recht hierop aan! Wat heeft-ie nou weer?’
Loetje kwam overeind en vroeg ongeduldig: ‘Die knaap in dat roeibootje? Wat ìs ermee?’
‘Die heb ik een uur af wat geleden bier van boord gestuurd omdat-ie honds brutaal beneden door het schip liep, met een rotsmoesje...’
De roeiboot was nu vlakbij. De man zette zijn motor af, en stuurde in een heel flauwe bocht naar de WERA toe; zijn vaart langzaam uitlopend. Dick deed de buitendeur open en stapte het gangboord in, met een nieuwsgierige Loetje achter zich aan. Dick had die gekke geschiedenis met deze rare visser niet belangrijk genoeg gevonden, om er meteen met hem over te beginnen - dus voor Loetje was dit allemaal nieuw. Dick haakte de handen met de duimen in zijn broekzakken en stond in het gangboord van de WERA naar beneden te kijken, terwijl de roeiboot langszij kwam glijden. De vissersman stak één hand uit, en remde tegen de scheepswand het restant van zijn vaart af. Hij kwam vlak onder Dick Boei tot stilstand en hield zich vast aan de rand van een open patrijspoort. Zo zat hij, op zijn roeibankje, naar boven te kijken.
‘Daar ben ik dan weer,’ begon hij.
‘Dat zie ik,’ zei Dick. ‘En ik ben benieuwd, waarom.’
De man zat op iets te kauwen. Hij haalde zijn kaken een keer of wat op en neer, deed dan zijn mond open en spuwde een dot witte kauwgom het water in. Daarna zei hij: ‘Ik heb er nog eens over na zitte denke... En ik wou eigenlijk uitleggen, waarom ik zo straks van die rare verhalen zat op te dissen. Da’s een rare geschiedenis. Mag ik daarvoor even boven komen?’
Ja - wat moet je daar nou op zeggen? Dick stond een beetje in zijn hoofdhaar te krabben en keek dan opzij naar zijn vriend Loetje. Maar die wist van niks, en haalde alleen zijn wenkbrauwen naar boven. En eigenlijk was Dick toch wel nieuwsgierig wat die vent voor rare verklaring te bieden had voor zijn krankjorume manier van doen van een uur terug.
‘Nou - kom dan maar even boven,’ zei Dick. (Binnensmonds mompelend voegde hij eraan toe, zodat alleen Loetje het horen kon: ‘En géén nieuwe nonsens, of je gaat nog vlugger van boord, dan daarnet.’)
En daar zaten ze dan met zijn drieën in liet stuurhuis. Do zon begon al merkbaar te dalen, en scheen schuin, door de ruiten naar binnen. Dick voelde er niets voor, om koffie aan te bieden. Eerst eens horen, wat deze rare snuiter te vertellen had.
‘Kijk,’ begon de man, zijn handen wat verlegen in elkaar wrijvend. ‘Ik heb een moeilijk leven, zie je?’
‘Zo,’ zei Dick. ‘Wil de vis niet bijten?’
‘Neenee,’ zei de man, nog steeds handenwrijvend, en nu eens door liet ene, dan door het andere raam naar buiten kijkend. ‘Weet je hoe ze mij noemen? Ze noemen me: Dries de Tobber. Omdat ik altijd loop te tobben, zie je. Dat doe ik mijn hele leven al.’
Dick knikte: ‘Dries de Tobber. Aangenaam. Ik ben Dick de Denker en dát daar is Lee de Linkerd.’
De man knikte wat somber, tastte in een broekzak en haalde er een pakje kauwgom uit, dat hij begon open te pellen.
‘Jaja, jongeheer. U liep gemakkelijk lachen. Maar het enige verzetje, dat ik in mijn leven heb, is vissen. Da’s nou alles, wat ik heb.’
‘Vissen,’ zei Dick. ‘Maar wat doe je dan in al die maanden dat de visvangst officieel gesloten is?’
‘Tobben, natuurlijk,’ zei Loetje. ‘Anders hadden ze hem wel Dries de Dobber genoemd.’
‘Jaja,’ zei de Tobber. ‘De jongeheren lachen maar...’
Loetje stond ineens op, kneep één oog dicht tegen zijn vriend Dick en wandelde het stuurhuis uit - het dek op. Dick zag hem door liet gangboord lopen tot de plaats waar de roeiboot langszij lag. Daar bleef bij naar beneden staan kijken. Intussen kwam Dries de Tobber af met een verhaal. De mensen die op de WERA hadden gewoond, hadden het altijd goed gevonden, dat hij aan dek zat te vissen. En hij, Dries, had hen wel eens geholpen met pompen. En hij was gewoon nieuwsgierig geweest, hoeveel water er beneden in het schip stond, maar toen Dick hem zo ineens overviel, was hij wat zenuwachtig geworden en inplaats van eerlijk te zeggen dat hij* nieuwsgierig was, had hij een smoesje opgelepeld. En zo meer en zo verder...
‘Nou, da’s dan opgehelderd,’ zei Dick. ‘Even goeie vrienden. Maar...’

Op dat ogenblik kwam Loetje Yang weer naar binnen. ‘Zeg, Dries,’ begon die. ‘Wat voor aas gebruik jij?’
Dries wreef de handen in elkaar en kauwde gom.
‘Nou - dat hangt er van af, hè...’
‘Want,’ zei Loetje, ‘als jij zo nodig vanmiddag hengelen moest, zou ik wel eens willen weten, waarop of waarmee. Want er ligt geen kruimel aas in je hele boot. Geen wormen, geen wittebrood en niks niet.’
Er viel een stilte, die tellen lang duurde. Buiten bokkebokte een dieselvrachtboot voorbij, volgeladen met olievaten. Beide jongens keken naar Dries. Die zat wat tobberig te kijken. Ten laatste zei hij: ‘Dan zal ik het vergeten hebben.’
Dick stond op. Hij zei: ‘Dat denk ik ook. En zonder aas kun je niet hengelen, dus ik zou eerst maar teruggaan en aas ophalen. Tegen die tijd is de zon zowat onder, en zijn de vissen naar bed. Dus ik zou er vandaag maar niet verder over tobben, Dries. En neem me niet kwalijk, maar wij hebben nog een hoop te doen...’ Hij deed de deur van het stuurhuis open en hield die open, tot Dries de Tobber al tobbend het dek op was gestapt, op weg naar zijn bootje. Dick deed de deur achter hem dicht en beide jongens stonden door het glas toe te kijken, hoe hij zich over de dekrand in zijn roeibootje liet zakken. Daarna barstte Dick los: ‘Die vent is gewoon teruggekomen met een nieuw kletsverhaal! Zou bij de vent zijn, die hier stiekum. aan boord heeft geslapen en gegeten?’
‘Alle kans van,’ zei Loetje. ‘Toevallig weet ik het een en ander van vissen af. Die knaap heeft één goedkoop rothengeltje in zijn boot met één haakje en een visnet. Dat is alles. Maar wat zoekt die kerel hier aan boord? Zou hij willen weten of hij hier vannacht kon blijven? Ik bedoel: had hij hier wéér stiekum willen logeren?’
Het oude buitenboordmotortje sloeg aan en even later kwam het roeibootje in zicht; in een boog de Rotte over koersend - terug in de richting waar het vandaan was gekomen.
‘Die zien we nou niet meer terug,’ beweerde Dick. ‘Die is aan het eind van zijn kletsverhalen-Latijn.’
‘En nou moet jij eens luisteren,’ zei Loetje. ‘Terwijl ik boodschappen aan het doen was, heb ik zo hier en daar eens geïnformeerd. Bij een werfje, een kilometer of wat verderop, kunnen we een motorpompje huren met een meter of vijftig slang eraan vast. Dat kost twee tientjes voor 24 uur gebruik. Als we dat ding ophalen en hier...’
‘Doen!’ zei Dick. ‘Onmiddellijk!’ Hij kletste zich met een hand tegen het voorhoofd; ‘dat we daar niet eerder aan gedacht hebben! Zit ik me daar beneden in het zweet te pompen, en...’
‘We verdienen schoon tachtig piek,’ zei Loetje. ‘Honderd gulden om dit schip leeg te pompen en die pomp doet het voor twee tientjes. Alleen: de benzine moeten we zelf betalen.’
Dick keek op zijn horloge: ‘Halen! Met een beetje geluk hebben we dat ding straks aan boord. Hoe krijgen we het hier?’
‘Dat brengt die man van de werf in een motorbootje. Een hele hoop mensen gebruiken het, om hun schepen leeg te pompen. En tuinders, soms, om hun land te besproeien, als het erg droog is. Dan ga ik meteen...’ Hij holde in gestrekte draf de loopplank af.

Maar twintig minuten later kwam hij, in nog gestrektere draf, weer de loopplank op, met een vuurrood, bezweet gezicht en happend naar adem. Hij brulde: ‘Dick... hei zeg, Dick!’
Dick kwam geschrokken het trapje opstuiven: ‘Man, wat is er! Brand?’
Loetje was zo buiten adem, dat hij maar twee woorden tegelijk kon uitbrengen: ‘Ik ben... daarnet op... die werf... en wat... zie ik op... de dijk... voorbij lopen?...’
‘Nou wat?’
‘Die Dries... samen met... die rooie... vent, waarmee...’
Dick schreeuwde: ‘Waar we vanmorgen mee geknokt hebben?’
Loetje knikte heftig; blij, dat bij alleen maar naar adem hoefde te happen.
Dick mepte met de vuist op tafel.
‘Dus tòch! Het waren tòch allemaal maar smoesjes! Dries de Tobber. Jawel! Dries de Leugenaar! Loetje - let op! Die kerels móéten iets van of op dit schip. Maar wat?’
Loetje stond nog te puffen en te blazen, liep naar een der ramen en keek uit over de Rotte: ‘Dáár komt het werf-motorbootje al aan met onze pomp.’

Tien minuten later stond het aan dek. Er was een jerrycan vol benzine bij, plus een grote rol dikke maat rubberslang. De jongeman van de werf wees hun, hoe het geval werkte. Juist als een bromfiets - of buitenboordmotor. Je zette de benzinekraan open en gaf een zwiepert aan het vliegwiel. De ene kant zoog dan water op en de andere kant spoot het overboord.
‘Dan ga ik nou,’ zei de jongen van de werf. ‘Het is al laat en ik mot nog naar de bioscoop vanavond.’
‘Veel plezier,’ zei Loetje. ‘Wij redden het verder wel.’

HOOFDSTUK V

Brand langszij en diefstal binnen....

Maar vlak daarop ging Loetje Yang in staking. Hij plofte neer op een stuurhuisbank: ‘Pomp of géén pomp,’ kondigde hij balorig aan. ‘Ik verzet niet één enkele poot meer, voor ik wat te eten heb gekregen. Mijn maag rommelt, of het in Keulen dondert. Ik heb gewoon buikpijn van de honger.’
‘Kom mee naar de kombuis,’ zei Dick. ‘Eerlijk gezegd zal een ferme pil brood met kaas mij ook niet onwelkom zijn. Ik heb alles al naar beneden gebracht.’
De kombuis lag achterin het schip: een vierkante ruimte met een eigen aanrecht, waaronder kastjes, en met een driepits gasstel.
Dick stak een pit aan en zette een ketel water op.
‘Hebben we hier gas?’ zei Loetje verbaasd.
Dick wees naar een der kastjes: ‘Daar stond nog een butagasketel onder. Halfvol. Die hoorde zeker bij het schip, samen met dit kookstel, en dat hebben ze netjes laten staan.’ Hij vulde een ketel uit een emmer Rotte-water en zette die op. Loetje ontdekte een trapje: een ding van vier treden, dat aan de achterzijde omhoogvoerde naar twee kleine klapdeurtjes met een schuifluik in het dak. Hij deed de deurtjes open.
Jeminee... dat komt uit op het achterdek. Net als op het schip van Popeye.’
‘Kom hier, en snij brood.’
Loetje sneed brood. Dick draaide een blik gecondenseerde melk open en goot water op twee zakjes thee in mokken zonder oor, die hij ergens in een kastje had gevonden. En juist toen zij zich opmaakten om nu eindelijk eens rustig aan het buffelen te slaan, klonken er voetstappen boven in het stuurhuis. Dick stoof overeind: ‘Als er nu toch wéér iemand is met een of ander stom smoesje, dan...’
Maar het was Frits Zuiderbaan; zo goed als nieuw. Hij had een ander mooi pak aan en onder de arm een kartonnen doos.
‘Zozo,’ zei hij. ‘De boel drijft nog, zie ik. Maar wat staat daar boven aan dek?’
‘Een motorpomp,’ zei Dick. ‘Gehuurd. Wij zitten net in de kombuis. We hebben nog geen tijd gehad om te eten.’
Zuiderbaan klom achter hem aan het trapje af, ook de kombuis in, en zette de kartonnen doos op de aanrecht.
‘In die doos zitten etenswaren. Eieren en melk en ook een ferme biefstuk. Eten jullie alsjeblieft door. Ik heb onderweg al een uitsmijter naar binnen geslagen. Geef me maar een bekertje thee, dan ben ik al lang tevreden. Hoe hebben jullie die pomp op de kop getikt?’
Dick slurpte hete thee met een lawaai als een hopperzuiger. Loetje vertelde van de pomp. Zuiderbaan roerde in zijn eigen thee en zei dan, nadenkend: ‘Jullie zijn deksels handige knapen. Natuurlijk! Er moet al een bar groot lek ontstaan, wil zo’n motorpompje het niet aan kunnen. Maar op de duur schieten we er natuurlijk niets mee op. Dit schip is lek en blijft lek. Heb je de bodem al bekeken met je onderwaterlong?’
Loetje vertelde hem van de beschadigingen aan de romp. Zuiderbaan zette een bezorgd gezicht.
‘Daar was ik al bang voor. Wat dóén we nou in vredesnaam? Ik kan hier toch geen eeuwige pompploeg aan boord houden? Trouwens, wie is er zo gek, om op een eeuwig lek schip te willen wonen? Afgezien van...’
Dick zette zijn lege mok met een klap op de kombuistafel en belegde een dikke pil brood met een dikke plak kaas.
‘Luister eens,’ zei hij. ‘We zijn vanmorgen overeengekomen, dat ik 500 harde Hollandse guldens zou krijgen, als ik een middel kon bedenken om dit schip te redden. Klopt dat nog?’
Zuiderbaan zei verontwaardigd: ‘Ja, natuurlijk klopt dat nog. Afgesproken is afgesproken.’

‘Nou,’ zei Dick langzaam. ‘Nadat Loetje kwam melden dat er een scheur van heb-ik-jou-daar beneden in de romp zit, ben ik hard na gaan denken. En er is maar één manier, om dit schip veilig te stellen. Als tenminste geen enkele werf aandurft, deze boot op het droge te halen.’
‘Geen enkele. Dat hebben we van alle kanten geprobeerd.’
Dick sneed zijn turf brood met kaas in blokjes, schoof er een van in zijn ‘mondje,’ kauwde wat en zei: ‘Op De Kaag kennen wij een boer. Die heet: Boer Haas. Die wou altijd graag zomerhuisjes bouwen op zijn land, om ze dan voor enorme bedragen per week aan vakantie-gangers te verhuren. Maar...’
‘Maar wat?’
‘Hij kreeg van de Gemeente geen vergunning om op zijn land zomerhuisjes te bouwen.’
‘En wat heeft dat met dit schip te maken? Het daarginds neerleggen heeft geen zin, want het blijft daar even lek als hier.’
‘Jaja,’ zei Dick, met een slim lachje. ‘Maar schepen vallen niet onder de bouwvergunning van een Gemeente. Die vallen onder Rijkswaterstaat.’
Zuiderbaan zei, ongeduldig: ‘Maar jongen - wat maakt dat nu uit bij een schip, dat voortdurend bezig is, met zinken? Rijkswaterstaat of niet. Dan moet je bij Rijks-Onderwaterstaat wezen.’
‘Neenee,’ zei Dick. ‘Er bestaat geen verordening bij Rijkswaterstaat die zegt hoeveel water er onder de bodem van een schip moet zitten. Desnoods mag er modder onder zitten. Desnoods mag...’

Zuiderbaan had juist een mok thee opgetild om ervan te drinken, maar liet die nu zakken en zat Dick Boei enkele tellen lang sprakeloos aan te kijken.
‘Waar wil je nu precies naar toe?’
‘Kijk,’ zei Dick. ‘Boer Haas heeft een sloot. We huren die sloot van hem, varen dit schip erin, en plempen rondom de grond aan. En laat de bodem dan maar rotten. Op zijn staalspanten ligt dit schip dan nog twintig jaar... zo safe als de Rots van Gibraltar.’
Zuiderbaan zette zijn mok thee neer en veerde overeind: ‘Waar woont die boer Haas?’
‘Op De Kaag.’
‘Het is nu... over zessen. Hoe lang rijden we er over?’
‘We kunnen er om half acht zijn. Op zijn laatst.’
‘Dat lijkt me een hele mooie tijd, om bij boer Haas aan te komen zetten,’ vond Zuiderbaan. ‘Trek een broek aan en kom mee. Als dit lukt, jongen, ben ik van de kopzorgen af en heb jij je vijfhonderd gulden verdiend...’ Hij stopte even en vroeg: ‘Tenminste... die boer moet dan wel goed vinden, dat ik dit schip verhuur. Anders heb ik er weinig aan.’
Dick lachte slim: ‘U moet gewoon tegen boer Haas zeggen, dat hij een vast portie krijgt van wat dit schip aan huur opbrengt. Moet al gek lopen, wil hij dan niet toehappen.’
Zuiderbaan was al op weg naar het stuurhuis. Dick legde nog gauw een dikke plak kaas op een snee brood, en nam die in de hand mee: ‘Je ziet ons vannacht wel terug.’
Dick was al halverwege het stuurhuistrapje, toen Loetje hem achterna riep: ‘Hei-Hooo! Dick!’
Dick stopte en keek om: ‘Als boer Haas ermee accoord gaat... waarom dan langer wachten? Hoe eerder dit lekke ding in die sloot ligt, hoe veiliger. Probeer meteen die zware motorboot van Jonkman te huren, dan slepen we morgen daarmee het hele geval inééns daarginds heen, en meteen die sloot in. Dan kan er niks meer gebeuren.’
‘Zal ik proberen,’ zei Dick ‘Adios!’
Twee minuten later stoof de Cadillac de dijk af - op weg naar De Kaag. Het werd later - het werd langzaam donker. Een kilometer of wat verderop langs de Rottedijk voerde een smal weggetje vanaf de dijk de weilanden in. Ongeveer honderd meter verder was er langs dat paadje weinig anders te zien dan plat grasland, met hier en daar een struik, een hek of wat slome koeien. Dan verrees er ineens, rechts, een van die bouwvallige houten keetjes, zoals boeren of landarbeiders ze soms bouwen, om erin te kunnen schuilen bij plotseling onweer. Die dingen hebben meestal geen deuren en ramen, want er huist absoluut niets in, dat de moeite van het stelen waard is. Dat was ook met dit keetje het geval: in het midden stond alleen een omgekeerde houten pakkist met erop een half wittebrood, een pakje margarine, plus het overschot van een pakje paarderookvlees. Aan weerskanten van de kist zaten twee mannen, elk met de rug tegen een houten wand. Ze hielden elkaar bezig met ruzie maken. Een van hen was de roodharige kerel, die vroeger op de dag met Dick en Loetje in gevecht was geraakt en tegenover hem zat Dries de Tobber, die een puntig mes in de hand hield waar hij telkens mee in de grond stak; telkens al hij wat zei.
‘Gij hebt makkelijk praten!’ bromde hij. ‘Gij zit hier maar en gij commandeert maar, maar gij denkt óók niet aan alles. Het is geen kunst om mij op van die rare boodschappen uit te sturen, en dan tekeer te gaan als er iets mis loopt.’
‘Och, klets!’ snauwde de roodharige, met een nijdige zwaai van zijn hand. Je hebt het gewoon weer stom aangepakt - dat is alles.’
Dries stak zijn mes met een flinke prik halverwege in de harde grond van het schuilkeetje.
‘Hedde gij er dan aan gedacht, dat er geen aas in mijn boot lag? En wat moeten we nou doen? Nu hebben ze ons allebei gezien! We hadden veel beter brutaalweg er op af kunnen stappen, die ene aap ergens opsluiten, en er met de boel vandoor gaan.’
‘Nee,’ zei de roodharige kortaf. ‘Veel te gevaarlijk. Ze denken nu nog, dat ik een of andere zwerver was, die daar aan boord onderdak had gevonden. Van jou denken ze. dat je een of andere visser bent, die niet goed bij zijn verstand is... We moeten gewoon een middel bedenken, om ze van dat schip af te lokken dat is alles. Zodat wij daar aan boord kunnen komen, zonder dat ze één van ons zien.’
‘Maar, Jaap,’ zei Dries. ‘Gij doet net, of de jongens daar blijven wonen. As-ge het mij vraagt, zijn ze hier gewoon heen gekomen, samen met die eigenaar in zijn Cadillac, om de boot leeg te pompen. Als we kalm afwachten, tot ze weer weg zijn...’
‘Het is vakantie, sufferd!’ snauwde rooie Jaap. ‘Dan ken jij dat soort jongens niet. Die blijven lekker daar aan boord zitten, wat ik je brom!’
Dries de Tobber zat eventjes te denken, nu met de punt van zijn mes in de zijkant van de kist prikkend.
‘En zouwe ze vanavond niet ergens naar toe gaan, denkte-ge? Er is daar geen licht aan boord! Wat moeten ze zo’n hele avond daar doen? As wij ergens daar in de buurt langs de dijk gaan liggen, en we houwe een oogje in het zeil....’
Rooie Jaap begon ineens vrolijker te kijken.
‘Daar heb ik helemaal niet aan gedacht!’ zei hij, en ging recht overeind zitten. ‘Er is daar geen elektrisch licht! Dat soort jongens is natuurlijk aan televisie gewend, en die zitten zich in het donker een rotje te vervelen.’
Hij krabbelde haastig overeind en keek door de deurloze ingang naar buiten, over de open weilanden. Het begon al merkbaar donkerder te worden en in de verte schitterde één enkele, zwakke ster in de paarse lucht. Dries de Tobber kwam nu ook overeind en stak liet mes weg in een leren schede, die vastgenaaid zat aan de binnenkant van zijn broeksband.
‘We moeten tòch wachten tot het helemaal donker is,’ zei zijn maat Jaap. ‘Er rijdt hier geregeld politie heen en weer over de dijk, en die kan ons beter niet samen zien. Weet je wat? We maken een omweg over de weggetjes door deze weilanden. Dan komen we ergens schuin tegenover dat schip uit, en tegen die tijd is het stikdonker. Er is geen maan, vannacht; tenminste één boffie.’
De nietsvermoedende Loetje Yang had intussen zijn zaakjes prima voor elkaar. Op het voordek stond de motorpomp te draaien, met een geknetter als van een opgefokte bromfiets. Vanaf de inlaat van de pomp liep één eind slang kronkelend het stuurhuis binnen. en twee trapjes af, tot in de vierkante ruimte met de verwarmingsketel, waar het lekwater naar binnen werd geslobberd. Het andere eind slang lag, aan dek, in een wijde bocht, met het uiteinde overboord. zodat het opgepompte water plassend in de Rotte terecht kwam. Loetje had beide stuurhuisdeuren openstaan en lag zelf prinsheerlijk languit op een bank, zodat hij aan het gestadig geplas van het neervallende water kon horen dat er geen verstopping in slang of pomp optrad. Dries de Tobber had wel beweerd dat er geen licht op de boot was, maar dat was maar gedeeltelijk waar: Loetje had een pak dikke, korte kaarsen gekocht en één ervan stond, op een schoteltje geplakt, op tafel te branden. Er was zo goed als geen wind op deze warme zomernacht en de vlam van de kaars wuifde een beetje heen en weer. Af en toe raasde een bromfiets of een auto over de dijk voorbij, maar verder bleef alles kalm en vredig. Dat zou echter niet lang zo blijven. Er zou nog heel wat gaan gebeuren, die nacht.

Het begon met de terugkeer van Frits Zuiderbaan. De hoorn van de Cadillac scheurde schallend drie lange stoten door de nacht en het volgend moment kwam Zuiderbaan al de loopplank op en het stuurhuis binnen.
‘Het is voor mekaar!’ riep hij, met een vuist door de lucht zwaaiend. Die slimme vriend van jou had gelijk! We kunnen dit schip morgen meteen in de sloot van boer Haas duwen en dan de grond eromheen aanplempen.’
Loetje Yang kwam van zijn rustbank overeind en geeuwde als een jonge jaguar. Zijn witte tanden blonken in het kaarslicht.
‘We planten er wat geraniums en margrieten omheen,’ grijnsde hij, ‘en iedereen zal denken dat het zo hoort. Waar is Dick?’
‘Die is meteen naar de werf van Jonkman gegaan, om de zware motorboot te huren, en daar komt hij mee hier naar toe gevaren. Hij zal nu wel onderweg zijn.’
Loetje keek op zijn horloge: ‘Die boot loopt zo’n kilometer of vijftien... Maar in de nacht, en zonder maan, moet je het wat kalmer aan doen. Bij de bruggen. en in de sluis van Leidschendam, en zo. Als alles goed gaat, is hij tegen zonsopgang hier.’
Zuiderbaan vroeg: ‘Die pomp doet het best, hè? Kun je nu al zien, dat het beneden mindert?’
‘Ik kan me niet voorstellen dat het meerdert,’ zei Loetje. ‘Maar zullen we eens gaan kijken?’ - Hij nam het schoteltje niet de kaars op en ging op het trapje af.
‘Waar ga je met die kaars... O - er is geen licht hier aan boord. Wacht even - ik heb een pracht van een zaklantaarn in de auto.’ Zuiderbaan was enorm opgewekt en actief, nu hij zo goed als zeker wist, dat zijn schip kon worden gered, zodat hij verder van de kopzorgen af was. Hij liep fluitend de loopplank af, rommelde wat voorin in zijn auto en kwam even later terug, met een felle lichtkegel voor zich uit schijnend. Het was inderdaad een pracht van een zaklantaarn. Zuiderbaan leek een van die mensen te zijn, die alleen maar dure spullen kon kopen. Het was een wan het soort zaklantaarns, dat helemaal verpakt zit in een rubber bekleding; zo goed als schokvrij en waterdicht. Even later scheen de lichtkegel beneden op het licht rimpelend oppervlak van de midscheepse waterplas, waarin de zuigbuis op het cement lag als een dun model zeeslang. Zuiderbaan bukte zich, op een der treden van het trapje staande, en scheen met het licht tegen de tafelpoten.
‘Ja - het is een beetje gezakt, zo te zien. Maar ook niet veel, zeg.’
‘Zo’n enorme pomp is het nou óók weer niet,’ zei Loetje. ‘En al dat water moet helemaal naar dekhoogte worden opgepompt. dat scheelt óók.’
Zuiderbaan scheen wat de lantaarn in het rond: ‘Ik hoop, dat deze bodem zich goed houdt, als we dit schip morgen verslepen.’
‘Ach, natuurlijk wel,’ zei Loetje, naar beneden wijzend. ,’Deze vloer is van voor tot achter één machtige mop cement. Ook al zijn de platen hier en daar rot, dan heb je altijd als geraamte je zijspanten nog, met de buikdenning eraan.’
‘Buikdenning? Wat is een buikdenning?’
‘Dat is de zware balk die middenonder van voren naar helemaal achteraan loopt. De kielbalk. Daar zitten de zijspanten aan vast als ribben aan een ruggegraat.’
‘Een buikgraat, dan toch zeker,’ mompelde Zuiderbaan. ‘Maar je hebt gelijk: die mop cement zit natuurlijk aan de spanten vast.’
‘En in ieder geval,’ zei Loetje, ‘hadden Dick en ik al afgesproken, niet te gaan proberen, op eigen motorkracht te varen. Een schip dat zo rot van onderen is als dit, kun je beter verslepen. Zo’n dieselmotor trilt en dreunt en dan heb je kans, dat de hele boel los gaat bibberen.’

Zuiderbaan knikte. Dan zei hij ineens:
‘Zeg - als we dit schip nóóit meer laten varen, is het eigenlijk doodzonde, om die dieselmotor in de machinekamer te laten staan! Het is een heel goede diesel die erin ligt, weet je. Daar kan ik nog een aardige cent voor krijgen. Samen met de keerkoppeling en de schroef.’
‘Jaja,’ zei Loetje. ‘Maar hoe krijgen we dat bakbeest eruit? Het is geen eh... dingetje uit een motormaaimachine!’
‘Gat in de zijkant maken met een snijbrander,’ zei Zuiderbaan kort. ‘Kijk: op het moment dat dit schip veilig vast rondom in de grond ligt, kun je ermee doen en laten, wat je wilt. Je maakt met een snijbrander een gat in de zijwand van de machinekamer en daardoor haal je de motor eruit. Ik heb daar, terwijl ik terugreed, al over zitten nadenken. En als de motor eruit is, gebruik je dat gat om er een aparte ingangsdeur in te maken, en dan kun je de benedenafdeling van dit schip...’
‘Met deze cementvloer...’
‘Alleen verhuren. Dan heb je een schip met twee aparte verdiepingen.’
‘Sakkerloot, ja,’ zei Loetje.
‘Er is maar één ding...’
Loetje keek op. Deze Zuiderbaan was toch iets minder suf, dan in het begin wel had geleken.
‘... dat is de schroef. Als dit schip eenmaal in de grond ligt, krijg je de schroef er nooit meer af, natuurlijk. Of je moet in de prut gaan baggeren.’
‘Is die schroef belangrijk?’
‘Je hebt best kans, dat-ie van koper is. En heel dikwijls hoort een bepaald soort schroef bij een bepaald toerental van de motor, zie je... Wil jij nog even het water in duiken met je aqualong en kijken of die schroef van koper is?’
‘Best. hoor!’ zei Loetje, klom meteen de trapjes op, trok in het stuurhuis zijn kleren uit tot op zijn zwembroekje en hees zich in zijn zuurstofflessen. ‘Mag ik die zaklantaarn mee?’
‘Ja - natuurlijk.’
Zuiderbaan gaf hem de lange, waterdichte staaflantaarn, liep mee naar de Rottezijde van het schip en bleef staan kijken, hoe Loetje zich op de buik over de rand van het gangboord rolde en zich dan langzaam in het water liet zakken. De lichtplek van de lantaarn vormde nog even een bleekgroenige plek in het water... enkele luchtbellen kwamen naar boven borrelen... Dan verdween het licht, en alleen het knetteren van de pompmotor en het plassen van de straal water die uit het ruim werd gepompt, bleven over.
Zuiderbaan wandelde terug het stuurhuis in en stak een sigaret op aan de vredig brandende kaars. Maar het zou niet lang meer zo vredig blijven...

Rooie Jaap en Dries de Tobber hadden hun omweg door de donkere weilanden volgens plan volbracht, en waren zowat recht tegenover de WERA aan de landzijde van de Rottedijk uitgekomen. Daar gingen zij plat op hun buik in het gras van de hellende berm liggen, niet hun hoofden verborgen achter wat lage struikjes. Vanaf die plek hadden ze een prachtig uitzicht op het schip met zijn knetterende pompmotor en het ene kaarsvlammetje, dat boven in het stuurhuis stond te branden.
‘Beneden is helemaal geen licht,’ zei Dries, na een tijdje. ‘En die Cadillac is weg..
Rooie Jaap plukte een halmpje gras en begon er nadenkend op te kauwen: ‘Het verrekte is, dat niemand ons mag zien of herkennen, zie je. Anders stoven we nu meteen samen dat schip op en smeten die vlegel overboord, die daar boven zit te schemeren, en...’
‘Jaja,’ zei Dries. ‘Maar de politie hééft al een oogje op ons... En als we, na wat er vandaag al gebeurd is, daar aan boord gewelddadig gaan optreden... Pas op!’
Een grote, Amerikaanse auto, met geweldig felle lichten op, kwam langzaam aanrijden, minderde nog meer vaart, stuurde helemaal naar hun kant van de dijk en kwam vlak voor hun neuzen tot staan. Zij roken de lucht van de hete banden en van benzine. Het portier aan scheepszijde ging open en klapte weer dicht.
‘Het is de Cadillac!’ fluisterde Dries.
Rooie Jaap kwam half overeind en scharrelde zijwaarts, tot hij vóór de auto langs de loopplank van het schip kon overzien. Dries kwam even later achter hem aan. Vanuit hun nieuwe schuilplaats zagen zij Zuiderbaan het stuurhuis binnenlopen. Het knetterend lawaai van de boordpomp overstemde elk ander geluid, anders hadden zij door de open stuurhuisdeur kunnen verstaan, wat daarbinnen werd gezegd. De nacht was er stil genoeg voor. Rooie Jaap zei binnensmonds enkele bar lelijke woorden.
‘Nou zijn ze daar weer met zijn beiden aan boord... Zometeen komt nummer drie ook nog terug... Konden we ze maar van dat schip af lokken...’
‘En dan?’ vroeg Dries de Tobber. Je zult ze toch een heel eind weg motten lokken, wil je ongezien van hieraf de loopplank op en af komen.’
‘Hou je koest... Die lange komt terug!’
Zij doken weer weg in het gras, zagen Zuiderbaan de loopplank afkomen, even in zijn auto rammelen en weer terugkeren op zijn schip.
‘Hij heeft een zaklantaarn opgehaald.’
Gespannen lagen zij toe te kijken, hoe het licht van de lantaarn langs de patrijspoorten in de onderste helft van het woonschip dwaalde... en kort daarna weer naar boven kwam. Zij zagen Loetje Yang zijn aqualong omdoen en over de waterrand van het schip in de Rotte verdwijnen.
‘Die is ondergedoken... Nou is alleen nog maar die lange slampamper aan boord. Konden we dié nou maar eraf lokken.’
‘Hoe dan? En wat dan?’
Rooie Jaap sloeg ineens met de vuist in het gras: ‘Ik heb het! En nu metéén, anders is het te laat. Kom mee. Rennen!’
Hij pakte Dries bij een pols en trok hem mee, diep gebukt, langs de landzijde van de dijk, tot zij in de duisternis waren verdwenen en vanaf het schip niet meer gezien konden worden. Daarna holden zij over het midden van de dijk verder. Dries vroeg hijgend: ‘Waar gaan we naar toe? Wat gaan we doen?’
‘Vertel ik... direkt wel... Hollen, nou.’
Het schip WERA lag in de binnenlus van een U-bocht. Waar één einde van de U-lus overging in een recht stuk Rotte, hield Dries op met rennen en klom langs de waterhelling van de dijk naar beneden, naar de plaats waar Dries een paar uur eerder hun roeibootje had aangelegd. Rooie Jaap bukte zich en begon zijn trui en schoenen uit te trekken. Onderwijl zei hij, haastig: ‘Pak die jerrycan met benzine op, die daar ligt, en ren terug naar de plaats waar wij daarnet verstopt zaten. Achter de Cadillac. Ik zwem naar hun schip toe. De ramen van die auto zijn opengebleven. Giet deze jerrycan benzine leeg over de zittingen, en wacht daarna tien minuten. Die tien minuten heb, ik nodig om van hier naar dat schip te zwemmen. Goed gesnapt?’
‘Eh... en dan?’
Rooie Jaap schopte nu ook zijn broek uit, en grijnsde vuil: ‘Na die tien minuten mik je een brandende lucifer door het open raam naar binnen, en je maakt dat je wegkomt. Ren terug naar deze plaats hier en ga kalm in dit bootje zitten. Dan kun je op je makkie gaan zitten genieten van het vuurwerk. Geloof maar, dat je een pracht van een fik ziet. En die snurkers daar blijven heus niet op hun gemak aan boord zitten, als ze zien dat hun Cadillac in de fik staat. Gesnapt?’
‘Maar...’
‘Ik klim vanaf de waterkant aan boord, pik de boel mee en zwem hierheen terug, sukkel. Snap je het nou nog niet? Adie!’
Hij ging in duikhouding op de roeibank van de sloep staan en wilde juist in het water plonsen, toen een benauwde kreet van Dries hem tegenhield.
‘Maar ik heb geen lucifers! Daar ben ik vanmiddag ook al op stuk gelopen!’
‘Die zitten in mijn broek daar. Zoek ze maar op. Maar schiet op!’
Rooie Jaap dook het water in. Een regen van spetters roffelde door de nacht. Dries bleef achter in de heftig schommelende boot, zocht Jaaps broek na, vond een doosje lucifers en nam de jerrycan benzine op. Zo te voelen was het blik nog zeker halfvol.
‘En nou maar hopen, dat dit lukt,’ zei Dries tobberig, klom tegen de helling van de dijk op en ging op weg naar de U-bocht waar de WERA lag gemeerd.

De brave Zuiderbaan, niet vermoedende dat hij binnen een mum van tijd een nieuwe Cadillac armer zou zijn, stond voorovergebogen over de rand van de WERA naar het stille watervlak van de Rotte te staren, wachtend tot Loetje Yang weer boven water zou verschijnen. Dat duurde niet eens zo lang. Een vage lichtvlek van de onderwaterlantaarn werd zichtbaar - dan kwam het duikmasker te voorschijn. Loetje schoof het masker op zijn voorhoofd, blies wat water uit zijn neus en zei: ‘Voor zover ik kan zien, is die schroef van zuiver koper. Er zit zowat géén aangroeisel op. Hij is helemaal glad.’
‘Dan is liet wel koper,’ knikte Zuiderbaan. ‘Als je nou wil, moet je eens proberen uit te vissen, hoe die schroef vastzit op de as. Let op: daar zijn verschillende manieren voor. Soms heeft de as een soort van nok, die past in een gleuf van de schroef. En dan zit er een pen dwars door, om de boel vast te houden. Maar soms ook zit er een moer van achteren op...’
‘Op een schroefdraad aan liet eind van de as?’
‘Precies. En kijk dan ook meteen, hoe het roer erbij zit. Als je gesleept wordt, in druk vaarwater, dan moet je roer wel behoorlijk kunnen draaien.’
Loetje bromde wat, verschikte iets aan de flessen op zijn rug, haalde zijn duikmasker naar beneden en dook onder liet vage lantaarnlicht verdween. Zuiderbaan wandelde heen en weer door het gangboord tot zijn sigaret op was, mikte het peukje overboord en schrok zich toen een hoelemetoeter. Behalve het zwakke kaarslicht vanuit het stuurhuis was er nauwelijks enig licht in de buurt, maar ineens klonk er een soort van zoevende ontploffing, en metéén werd de nacht verlicht door een rossig-gele gloed, die met de seconde feller werd. Zuiderbaan keek op, keek naar het water, waarin nu een vlammengloed weerkaatste, maar begreep zo gauw niet, waar dat brandlucht vandaan kwam. Het stuurhuis lag tussen hemzelf en de wal in. Hij rende naar het voordek... gaf een woeste schreeuw, holde naar de loopplank, en daarover de dijk op. Veel verder kwam hij niet, want daar was de hitte van zijn brandende auto al zo groot, dat hij niet veel dichterbij kon komen. Het was trouwens al meteen duidelijk, dat het ook weinig zin had, om dichterbij te gaan komen. De vlammen sloegen aan weerskanten metershoog uit de openstaande portierramen en de lak van het dak was al aan te blakeren. Een stank van brandende verf en binnenin smeltend plastic sloeg hem op de keel. Zuiderbaan stond, met de vuisten gebald, toe te kijken hoe het vuur zich razendsnel over zijn fraaie auto verspreidde. Dan gaf hij een tweede schreeuw: ‘Al mijn bagage ligt nog achterin!’
Hij greep in zijn broekzak, haalde de autosleuteltjes te voorschijn en begon een bocht te beschrijven - zijn gezicht met één opgeheven arm beschermend tegen de hitte van het vuur - om op die manier bij de achterkant van de auto te kunnen komen. Terwijl hij daarmee bezig was, hoorde hij een stem schreeuwen: ‘Pas op, man! Kijk uit! Direct ontploft de benzinetank.’

Een jongeman op een bromfiets was over de dijk komen aanrijden, smeet nu zijn fiets opzij in het gras en keek om zich heen.
‘Is die auto van u?’
Zuiderbaan knikte. De jongeman keek zoekend in het rond. Het ganse schip plus de omtrek ervan lag helder verlicht door de dansende gloed van de steeds hoger oprijzende vlammen. De motorpomp, die vóór op het scheepsdek onverstoorbaar stond te knetteren, was natuurlijk het eerste, dat opviel.
‘Is die auto van u?’
‘Jazeker. O... Je bedoelt ..’
Wat deze jongeman bedoelde, werd gauw duidelijk. Hij sprong de loopplank over en brulde tegen Zuiderbaan: ‘Trek je jas uit, dan zal ik je nat spuiten!’
Zuiderbaan snapte meteen, dat dit de enige kans was, om nog wat van zijn spullen uit de auto te redden. Hij holde het stuurhuis binnen ondertussen zijn jas al uittrekkend, zodat zijn kostbare papieren niet voor de tweede keer die dag doorweekt zouden raken. Hij griste de uitgetrokken broek van Loetje Yang moe, wikkelde die om zijn linkerarm en draafde weer de loopplank af, vlak achter de jongeman aan, die de nog spuitende slang achter zich aan mee de dijk op sleepte. Er stond niet erg veel druk op de pomp, maar toen de hulpvaardige redder het open einde van de slappe buis wat samenkneep, verscheen er een redelijk spuitende straal.
‘Ik zal je nat spuiten... Direkt daarna hou ik de auto van achteren koel.’
Zuiderbaan knikte, boog het hoofd en liet de stroom water over zijn hoofd, op de om zijn arm gewikkelde broek en tegen de rest van zijn kleren spetteren.
‘En nou erop af!’ riep de spuitgast, de slang wendend en de waterstraal richtend op de achterkant van de auto. Het vuur had zich naar voren verbreid en woedde nu binnenin de auto en ook onder de motorkap. De benzinetank van dit soort auto’s ligt helemaal achterin, maar tussen het inwendige van de auto en de laadbak met benzinetank zit een gesloten, stalen tussenwand. Het is bij een Cadillac nu eenmaal anders dan bij een Volkswagentje. Fel licht van koplampen viel over hen heen, maar zij letten er niet op. Een auto vol passagiers kwam aanrijden, stopte met knersende banden en de inzittenden kwamen nieuwsgierig naar buiten.
Hier viel wat te beleven!
‘Hebben jullie soms een brandblusser in de wagen?’ riep de jongeman, al spuitende.
‘Nee,’ zei de bestuurder, ‘maar ik heb er de vorige week wel over gedacht, om er een te kopen.’
‘Daar hebben we weer véél aan,’ zei de spuitgast, nu en dan een zwiep water richtend tegen de achterzijde van het dak.
Stralen stoom spoten sissend omhoog. Zuiderbaan, zich gebukt verschuilend achter zijn omwikkelde arm, sloop voorwaarts: de rechterhand, met de sleuteltjes van de kofferbak, vooruit gestoken.
Water kletterde over hem heen en roffelde op de laadklep. Spetters, die van het hete dak kletsten, kwamen heet en stomend op zijn hoofd neer, maar omdat hij kletsnat bleef, had hij daar weinig last van.
Intussen klonken er aanmoedigende kreten van alle kanten.
‘Goed zo! Spuit ’m van achteren tegen zijn hoofd!’
‘Nee... eerst tegen de kap. Die is nog gloeiend.’
‘Ga mee achteruit, Marie... As de benzinetank ploft, moet die vent het zelf maar weten...’
‘Hij krijgt die kofferbak nooit open - die zit allang klem van de hitte.’

Twee dorpsjongens op bromfietsen kwamen in volle vaart op de attractie aanstuiven, legde hun brommers tegen de dijkhelling en gingen meegenieten van dit onverwachte buitenkansje. Dit was beslist echter dan televisie.
‘Hoe komt die auto in de fik, zeg?’
‘Heeft de een of andere sufferd natuurlijk een gloeiend peukje in laten vallen.’
Het sissende en spetterende water had nu de achterkant van de Cadillac zover afgekoeld. dat Zuiderbaan kans zag, bij het kofferslot te komen. Hij duwde het sleuteltje erin en draaide... De deksel ging zonder veel moeite open en klapte omhoog. Die hoog openstaande klep beschermde hem meteen tegen de uitgestraalde hitte van de brand. De waterstraat klaterde nu de open bak binnen en roffelde op een leren koffer, die Zuiderbaan nu haastig naar zich toe graaide.
‘Heizeg - der ligt nog een tweede koffertje in!’
‘En een reistas, ook nog.’
Zuiderbaan slingerde de grote, geredde koffer achter zich de weg op, bukte zich opnieuw en probeerde het tweede koffertje te pakken, dat dieper in de bak lag. En toen gebeurde het onvermijdelijke. Een algemene, waarschuwende schreeuw klonk op: ‘Kijk uit! De benzine gaat in brand..’
‘Een steekvlam boven de dop van de tank!’
Kijk eens - de koperen leiding, die de benzine van de achterkant van een auto, waar de tank ligt, naar de motor aan de voorkant vervoert, loopt onder het midden van een auto door. Vliegt de wagen daar in brand, dan begint de brandstof in die leiding al heel gauw te verdampen of zelfs te koken. Een deel van die damp dringt naar voren, naar de brandstofpomp, maar daar zit meestal een gummi- of plasticslang, die bij al te grote druk losschiet. Dan spuit daar de hete benzine over de motor heen en daarom vliegt die vaak zo snel in de hens. Maar een ander deel van de damp perst naar achteren en borrelt door de benzine in de tank naar boven. Maar boven in het vulgat van elke tank zit een gaatje, om damp te laten ontsnappen... Deze damp kwam nu door zulk een gaatje bij de vulden naar buiten, vermengde zich daar met lucht en vloog heel eventjes: een tel of twee lang, in brand. Een flakkerende steekvlam waaierde boven de benzinedop heen en weer, maar als waarschuwing was het afdoende. Zuiderbaan kon nog juist de reistas vastgrijpen en sprong dan achteruit. Een van de fietsers, die zich diep gebukt had, riep waarschuwend: ‘Het vuur loopt onder de wagen door naar achteren! Kijk uit!’
Iedereen deinsde weg, en maar goed ook. De benzineleiding onder de auto was ergens gebarsten of doorgesmolten. De brandstof spoot sissend tegen de grond en vier tellen later was de hele auto één razende vuurbal. De banden begonnen te branden en een zwarte walm van stinkende rubber dreef rond door de nacht. Er was nu geen redden meer aan.
‘Achteruit. mensen! Direct ploft de tank, en dan zul je eens wat beleven!’
‘Spuit de zijkant van dat schip nat!’
Dat was niet eens zo’n dwaas advies. De Cadillac stond nog geen zeven meter van de zijkant van de WERA af. Er lag alleen maar een smalle dijk tussen, plus een eindje loopplank, en de hitte van liet vuur was zo ontzaglijk, dat de verf zowat van de stuurhut begon af te bladderen. Zuiderbaan, met koffer en reistas, holde de loopplank op, gevolgd door de eerste spuitgast plus een bromfietsvrijwilliger, die samen de blusslang achter zich aan sleurden, waarmee zij nu geestdriftig de wand van liet schip begonnen nat te spuiten. En ja, hoor! Dáár ging de tank.
Nu is het niet zo, dat de benzinetank van een auto ontploft met een knal als van een bom of een granaat. Het gaat meestal zo, dat de benzine, die erin zit, half of helemaal gaat koken. De meeste benzine sist er wel uit door de leiding, maar de druk kan toch zo hoog oplopen, dat het plaatijzer van de tank openscheurt. Dan komen alle brandstof en hete damp inééns los en het gevolg is één kolossale vuurbal, die meters hoog de lucht in stuift, net of er een napalmbom ontploft. De blussers lieten de slang vallen en vluchtten het stuurhuis binnen. Intussen waren er uit beide richtingen nog nieuwe auto’s komen aanrijden, die geen van alle op deze smalle dijk konden passeren en het aantal belangstellenden ,roeide van minuut tot minuut aan. Het hoogtepunt van het vreugdevuur ging echter gauw voorbij. De paar liters benzine waren in deze hitte gauw opgebrand - de vlammen werden zienderogen lager en lager, en al gauw was er van de fraaie Cadillac weinig meer over dan een massa gloeiend ijzer, waaruit stinkende rook opsteeg van nog brandende banden, van nasmeulende zittingen, en resten olie. De brandweerploeg kwam het stuurhuis weer uit en sloeg manmoedig weer aan het blussen, hoewel er totaal niets meer te redden viel. Enkele autobestuurders kwamen de loopplank opklossen en begonnen met Zuiderbaan te praten. Dan een schreeuw van buiten: ‘Daar komt de politie aan!’
En ja, hoor! Twee stoere knapen met leren jassen stapten gewichtig uit een auto met zwaailicht, bekeken de smeulende hoop, stelden enkele vragen en kwamen toen eveneens de loopplank op. Het werd een heel gedrang in het stuurhuis. Met Zuiderbaan in het midden van de algemene belangstelling.
‘Of meneer de eigenaar was van de uitgebrande auto?’
Jazeker - dat was meneer. En de eigenaar van het schip ook.’
‘Zozozo. En hoe kwam die auto in brand?’
‘Geen idee. Die stond ineens zomaar in de fik.’
‘Zomaar. Zozo.’ De politiemannen keken rond. ‘Woonde meneer op dit schip?’
‘Neenee. Meneer woonde in Bazel, Zwitserland.’
Het leek een rare geschiedenis. Had de heer Zuiderbaan papieren bij zich? Paspoort en zo? Autopapieren? Rijbewijs?
‘Autopapieren zaten in de auto,’ zei Zuiderbaan korzelig. ‘Ik heb hier alleen een pas en een rijbewijs bij me.’
Hij nam het jasje, dat hij bij het begin van de brand zo haastig had uitgetrokken, stak zijn hand in de binnenzak, trok een gezicht, stak zijn hand in de andere binnenzak, keek geschrokken, voelde haastig alle zakken na, smeet het jasje neer, voelde in zijn broekzakken en keek verbijsterd rond. De politiemannen en alle belangstellende burgers in het stuurhuis waren doodstil.
‘Ik... mijn portefeuille is weg!’ zei Zuiderbaan, en de met één hand in zijn haren. ‘Er zat bijna tweeduizend gulden in, ook nog.’
‘Zozóóó,’ zeiden de twee agenten, en keken elkaar aan. Dit begon een héél vreemde geschiedenis te worden. De oudste van de twee loosde een zucht, ging aan het kleine stuurhuistafeltje zitten, en haalde een schrijfblok uit de zak. Het zag ernaar uit dat er heel wat viel op te schrijven. De jongste deed beide deuren van het stuurhuis dicht en vroeg droog: ‘Hoe lang heeft die brand helemaal geduurd?’
‘Nou eh... tien minuten of een kwartier.’
‘Dus... Uw jas daar, met de portefeuille er nog in, heeft U tien minuten of een kwartier geleden op die bank neergegooid?
‘Dat zei ik toch al?’ antwoordde Zuiderbaan korzelig. ‘De een of andere van die bereidwillige helpers is hier natuurlijk binnen geweest en heeft gauw even mijn portefeuille eruit gesnaaid. Met mijn geld, paspoort en rijbewijs.’
Er stonden vijf belangstellende burgers binnen, die alle vijf om liet hardst begonnen te protesteren. Ze staken tien armen in de lucht en stonden erop, dat hun zakken meteen zouden worden nagezocht.
‘Dat is misschien het eenvoudigst,’ besliste de oudste agent. ‘Dan weten we tenminste zeker, dat deze vijf het niet gedaan kunnen hebben.’
De jongste agent zocht één voor één alle zakken van het vijftal na. Geen spoor te vinden van Zuiderbaans portefeuille, of de inhoud ervan. Juist toen nummer vijf zijn beurt had gehad, gaf de bestolene ineens een kreet: ‘Loetje! Waar is Loetje Yang?’
Daar had nog helemaal niemand van gehoord.
‘Wie is Loetje Yang nu weer?’
Zuiderbaan rukte de stuurhuisdeur aan de waterzijde open, holde het gangboord in, boog zich over het water en begon te schreeuwen: ‘Loetje! Heidaar... Loetje Yang!’
Geen rimpeling in het water... geen spoor van enig lichtschijnsel. Zuiderbaan holde terug naar het voordek, gevolgd door beide agenten. Hij brulde, naar de menigte nieuwsgierigen rondom de nasmeulende auto: ‘Heeft iemand een jongen gezien? Met een zwembroek aan? Met een aqualong om? Die zat de bodem van dit schip te bekijken, toen de brand begon!’
Eerst was er geen mens, die zo snel begreep wat een aqualong was. Maar iedereen wist wel, wat een jongen met een zwembroek aan was. Die was door niemand gezien. Men plonsde met stokken in het water, stampte op het dek van liet schip, scheen met autolampen en zaklantaarns in het water, maar alles wat er boven kwam, waren twee geschrokken vissen en een halfvergane struikstronk. Zuiderbaan zakte neer in het gras tegen de waterhelling van de dijk en liet zijn hoofd in de handen rusten: ‘Als de jongen toch verdronken is...’
De oudste der agenten kwam naar hem toe en tikte hem op de schouder: ‘Is liet niet mogelijk dat... Ik bedoel: kent U die jongen al lang?’
Zuiderbaan keek verwilderd op: ‘Lang? Welnee. Sinds vanmorgen.’
‘O... Is het niet mogelijk dat hij tijdens de brand aan boord is geklommen, en die portefeuille heeft weggepakt, en daarmee...’

Zuiderbaan begon net verontwaardigd op te kijken, bedacht zich dan, schudde het hoofd en zei somber: ‘Ik wéét niets meer en ik begrijp niets meer.’
‘Want, ziet U... hoe kan iemand, met een aqualong aan, nu verdrinken?...’
‘Dat snap ik óók niet,’ zei Zuiderbaan. ‘Net zo min, als ik snap, hoe een zowat splinternieuwe Cadillac ineens in brand kan raken.’
‘Ik geloof,’ zei de oudste agent. Dat we er beter aan doen, dit maar aan de recherche over te laten. Dit is geen zaak voor ons. Geheimzinnige brand... diefstal en mogelijke verdrinking. Recherche.’

HOOFDSTUK VI

Nacht-avonturen van Loetje Yang

Loetje Yang was niet verdronken... dat niet. Maar hij was evenmin vlak in de buurt. Toen zijn verdwijning werd ontdekt, was bij al een aardig eind verderop, en daar waren machtig goede redenen voor. Op het moment, dat de Cadillac in brand vloog, zat hij midden onder het achterschip van de WERA, als een slome kikker met zijn benen slaande, en in één van zijn handen de waterdichte staaflantaarn. Hij probeerde uit te vissen, hoe de koperen schroef was bevestigd op de motor-as, en dat was niet eens zo gemakkelijk. Want om die schroef heen zat een stevige ring van bandijzer, blijkbaar bedoeld om te zorgen, dat de koperen schroefbladen niet in aanraking konden komen met drijvende stukken hout, of andere voorwerpen die de bladen konden beschadigen.
Maar juist dóór die ring was het niet zo simpel, te zien hoe de schroef vastzat op de as. Bovendien was er nog het ijzeren roerblad, dat in de weg zat. Hoe langer hij rondzwom, hoe meer modder en prut bij opwervelde en dat maakte het kijken ook al niet makkelijker.
Na een tijdje vond hij, dat bij eerst maar eens naar boven moest komen, om aan Zuiderbaan te melden wat hij had ontdekt. Hij gleed dus langs de gebogen scheepswand naar de oppervlakte... en zag boven zich een vreemde, rode gloed... juist of de zon bezig was, onder te gaan.
Hij kwam vlak naast het roer boven water, schudde zijn hoofd, duwde het zwemmasker omhoog op zijn voorhoofd en zag de omtrekken van de WERA scherp afgetekend tegen de vlammengloed van een laaiende brand. Een brand, ergens op de dijk...
Loetje was zo stomverbaasd, dat hij enkele tellen lang, vlakbij het roer van het schip, lag te watertrappen tot iets anders zijn aandacht trok. De stuurhuisdeur aan de waterkant van het schip stond open, en de vlammengloed verlichtte alles bijna zo helder als op een avond, als de zon ondergaat. Uit de open deur kwam, diep gebukt, een naakte man tevoorschijn sluipen. Nee - niet helemaal naakt: hij droeg een korte, donkerblauwe zwembroek, en onder zijn ene arm hield hij een doos of trommeltje gekneld. Loetje sloeg even met zijn benen, tot hij bijna geheel verscholen lag achter de gebogen achtersteven van de WERA, en vandaar zag hij hoe de man gebukt het gangboord insloop, zich omkeerde en zich dan op de buik, voorzichtig, het water in liet zakken. Pas toen herkende Loetje hem met een schok. Het was de roodharige kerel, met wie zij dat befaamde gevecht hadden geleverd, beneden in de romp van het schip! De man liet zich van de rand van het schip in het water zakken... nu het trommeltje met de vingers van één hand vasthoudend. Het volgend moment liet hij los, gleed geheel het water in en begon van het schip weg te zwemmen... de Rotte af.
‘Wat zullen we nou hebben?’ dacht Loetje. ‘Waar komt die brand zo ineens vandaan? En nog sterker: waar komt die rooie knaap zo plotseling vandaan? En wat hield hij zo angstvallig onder zijn arm? Ik heb op het hele schip geen blikken doosje of trommeltje gezien...’
Een auto kwam in volle vaart over de dijk aanrijden, stopte met knersende banden en vele stemmen begonnen door elkaar te roepen. Loetje lag te aarzelen als een soort van zwemmende ezel tussen twee hooischelven... Naar die geheimzinnige brand? Of die minstens zo interessante, roodharige duiksnaak achterna? En dan was er nog een probleem: die staaflantaarn, waarmee het toch wel lastig zwemmen was... Toen hoorde hij de stem van Zuiderbaan, op de dijk, iets schreeuwen, en dat gaf de doorslag. Zuiderbaan was een duidelijke figuur voor de vaste wal, compleet met automobiel en Zwitsers schoeisel. Die was mans genoeg om op te letten, wat er op de vaste wal gebeurde. Maar Loetje was voorzien van een. aqualong plus zwemvinnen: de ideale uitrusting voor een achtervolging te water of desnoods onder water.
Loetje nam snel een besluit, schoof de staaflantaarn klem tussen de banden waarmee de zuurstofflessen vast zaten gesnoerd, en kwam in beweging... zonder te vermoeden, dat hij daarmee een ketting van de meest rare avonturen in beweging ging zetten.
Met zwemvinnen aan kun je een stuk sneller opschieten, dan iemand die gewoon met blote voeten zwemt. Bovendien werd de man, waar Loetje achteraan ging, geremd doordat hij een trommeltje of kistje moest vasthouden. Dus Loetje kon liet heel kalm aan doen, en hield zelfs nog tijd over, om even op de rug te zwemmen en om te kijken naar de brand op de dijk achter zich. Nu hij achter het schip uit was, zag hij, dat er een auto in de fik stond, met een handvol mensen er omheen die als wild gebarende, opgewonden zwarte poppetjes langs en door elkaar heen renden.
‘Het lijkt waarachtig Zuiderbaan zijn praalauto wel,’ dacht Loetje, maar vond dat idee eigenlijk al te zot, rolde zich weer op zijn buik en tuurde voor zich uit over het donkere water. De gloed van de autobrand werd snel zwakker en bovendien raakte hij in de bocht, die uit de U-lus voerde, waaraan. de WERA lag gemeerd. Het werd nu een kwestie van bliksems scherp uitkijken, om het hoofd van de man die hij achtervolgde, in de gaten te houden en ook zelf niet al te veel in de kieren te lopen. Hij bedacht dus een andere taktiek, nam liet zuurstofmondstuk tussen zijn tanden, dook onder en zwom op topsnelheid een meter of honderd door, remde dan af en kwam heel voorzichtig weer boven water. Hij was een beetje uit de koers geraakt en lag nu vlak langs de rechterwal. In het midden van het vaarwater... dertig meter van zich af, zag hij het schuim van een man die borstzwemmend voortkoerste. Hij hoorde zelfs de hijgende ademhaling van de kerel.
Loetje bleef vlak bij de wal liggen watertrappen tot het hijgende hoofd weer door liet duister was opgeslokt, dook voor de tweede maal onder, en herhaalde zijn duiktoer.
Hij kwam nog voorzichtiger boven dan de eerste keer, schoof zijn masker op liet voorhoofd, bleef met zijn neus - juist als een otter - vlak boven het water liggen, en tuurde rond. Het was hier aardedonker, maar hoe donker een nacht ook is: je kunt vanaf het water altijd de walkanten zien. Loetje was zowat midden in de Rotte uitgekomen. Links stonden wat scheve bomen langs de dijk en rechts reed een knaap op een fiets langzaam voorbij. Het licht van zijn lantaarn raakte het water niet eens. Maar waar was de zwemmer gebleven? Loetje hief zijn oren boven water uit en hield de adem in, om beter te kunnen luisteren.
Geen enkel zwemgeplas... geen gehijg van ademhaling. Wat duivel - zou de vent intussen ergens aan wal zijn geslopen? Dan had hij het toch wel deksels vlug gedaan! Pas toen, even verder langs de wal met de scheefstaande bomen, zag Loetje een lucifer opvlammen. Hij hoorde gestommel en dan een gedempte stem. Daar lag een roeibootje langs de dijk gemeerd en bet licht van de lucifer onthulde de druipende figuur van de zwemmer, die daar aan boord was geklauterd en nu een sigaret aanstak. Een tweede man, geheel gekleed, zat op het roeibankje.
‘Ai... !,’ dacht Loetje. ‘Wat nu?’ - Hij zat in een lastig parket. Dichterbij zwemmen - zo dichtbij dat hij kon horen wat er gezegd werd, was veel te riskant. Onder water naderbij komen ging helemaal niet, want de opborrelende luchtbellen uit zijn aqualong zouden direkt de aandacht trekken.
‘Jaja,’ dacht Loetje. In Karl May-boeken en zo komt er op een ogenblik als dit altijd net een drijvend eiland met de stroom afzakken. Maar in de Rotte drijven geen eilanden rond. Hoogstens dode katten
Hij bleef liggen watertrappen en hield de roeiboot scherp in het oog. Zo nu en dan gloeide het eind van de sigaret heftig op. Dan, ineens, weer een lucifer. In het licht daarvan zat de roodharige man - met broek en trui aan, de knoop uit een van zijn schoenveters los te maken. Zo’n eenvoudige lucifer geeft een machtige hoop licht in een donkere nacht, en dat licht viel ook fel op liet gezicht van de man op het roeibankje. Het was Dries de Tobber! En nu besefte Loetje, ineens, dat dit bootje gemeerd lag vlakbij de plek waar hij, eerder op de middag, Dries de Tobber samen met zijn rooie maat, over de dijk had zien lopen. En metéén was Loetje’s besluit genomen. Wat er ook verder gebeurde... hier moest hij haring of kuit van hebben! De lucifer ging uit en meteen klonk het gestommel van schoenen op de bodem van de boot. Een heldere stem: ‘Duw nou éérst af en start dan pas de motor, anders zitten we straks wéér met de schroef op de keien van de dijkhelling.’
Motor starten!... Als het moest, kon Loetje machtig snel denken. Hij deed snel het zwemmasker voor zijn ogen, haalde adem, nam het mondstuk tussen zijn lippen, bepaalde zijn richting en dook onder... koers zettend recht naar de roeiboot. Hij had nog geen tien zwemslagen onder water gedaan, of het knetterend geraas van de onderwateruitlaat kromde in zijn oren... door het water heen. Wel zo prettig, want nu kon hij recht op het geluid af zwemmen. Hij dook wat dieper, om geen trammelant te krijgen met de schroef, hoorde het toerental van de motor wat veranderen, gaf nog enkele fikse slagen... en hoorde ineens het motorlawaai en het geruis van de schroef boven zich komen. Nu was het een kwestie van goed mikken... en vlug ook, vóór de boot te snel van plaats veranderde. Bij gaf een enorme trap met zijn benen, dook naar boven met de handen voor zich uit gestrekt... en voelde inééns de houten bodemplanken van de jol. Het ding begon al in beweging te komen. Loetje tastte even... voelde de smalle kielbalk, die in de lengte onder langs de boot liep, klemde de vingers eromheen en liet zich even meetrekken, tot hij zeker was van de vaarrichting. De roeiboot, met de knetterende motor er achteraan en Loetje Yang ònderaan (als een nieuw soort van longvis met zuignappen) kwam traag in beweging.

‘Laten we het nou niet te gek maken,’ dacht Loetje. ‘Ik ga me een beetje stroomlijnen, anders komen we helemaal niet vooruit.’
Hij wandelde hand over hand langs de kielbalk naar voren tot zijn hoofd onder de plaats lag, waar de boeg van de boot opwaarts kromde, en liet zijn benen omhoog komen, tot hij zowat geheel plat vlak onder de bodem van de boot meedreef. De luchtbellen van zijn afgewerkte adem liet hij heel geleidelijk ontsnappen en vrees voor ontdekking had hij niet. Het knetterend lawaai van de motor maakte het ontdekken van die paar luchtbelletjes volkomen onmogelijk. En daar ging het transport... de Rotte af.
‘Dit is een geheel nieuw soort van liften,’ bedacht Loetje, met een speciale onderwater-grijns. ‘En ik wed, dat hier geen enkele politie-verordening tegen bestaat. Het is gewoonweg een van de weinige dingen die ze vergeten hebben, te verbieden.’ Hij liet met één hand even los, voelde of de onderwaterlantaarn nog goed op zijn plaats zat, verplaatste het mondstuk wat tussen zijn tanden, en greep zich weer vast. Nu was het maar een kwestie, wat het het langst uit zou gaan houden: de voorraad benzine in de buitenboordmotor... of de voorraad zuurstof in de aqualongflessen. Maar dat was van later zorg.
‘Ik voel me hier best lekker bij,’ dacht Loetje. ‘Zogezegd: als een vis in het water.’

De arme Frits Zuiderbaan, intussen, voelde zich heel wat minder lekker. Die was terecht gekomen in een hoeveelheid trammelant, die hij op de zonnige morgen van deze zelfde dag niet voor mogelijk had gehouden. Er bestaat een bekend lied, geheten: ‘O, was ik maa-háár... bij moe-hóéder thuis geble-héven... !’ en het zou helemaal niet zo vreemd zijn geweest, als Zuiderbaan wenend zou zijn losgebarsten in een schallend: ‘O, was ik maar... in Zwitserland geblehéven...’ Hij stond midden in het stuurhuis van zijn eigen WERA, zonder jas en met een berookt, vuil, kletsnat overhemd - met verwilderde ha.-en en een verwilderde blik in zijn ogen, met rondom zich de twee politiemannen in leren jassen die liet eerst waren komen opdagen, plus nog twee rechercheurs in gewone pakken, die waren verschenen na een oproep via de mobilofoon van de politieauto. Maar alle vier de politiemannen geloofden geen barst van alles wat hij vertelde, en dat lieten zij duidelijk merken, ook. Het wrak van de Cadillac stond buiten nog wat na te stinken, maar alle nieuwsgierigen waren vertrokken. De namen van de getuigen waren opgeschreven, en nu had de politie het terrein vrij voor een robbertje vragen stellen. Dat ging zo ongeveer als volgt: ‘Korn, kom, meneer - wilt U ons nu vertellen, dat een zowat splinternieuwe Cadillac, vijf minuten na het parkeren, zomaar ineens in brand vliegt?’
Zuiderbaan zei, nijdig: ‘Dat vertèl ik niet - dat is gebeurd!’
‘En U heeft het contact afgezet?’
‘Ja, natuurlijk. Ik had de sleuteltjes in mijn zak. Daar heb ik de kofferbak mee open gedaan.’
‘Hoe verklaart U dan die brand?’
‘Misschien door kortsluiting, of zo.’
‘Als U bij een Cadillac het contact afzet, is de hele auto stroomloos.’
‘Dat is mogelijk. Ik ben geen auto-monteur.’
De andere rechercheur begon te vragen: ‘Is uw auto verzekerd?’
‘Ja, natuurlijk.’
‘Tegen brand?’
‘Dat zal wel.’
‘Wéét U dat niet?’
‘Nee. Dan moet ik eerst eens de papieren van de verzekering precies lezen.’
Waar zijn die?’
‘Op mijn kantoor. In Bazel. In Zwitserland.’
Nu kwam rechercheur nummer één weer uit de hoek: ‘Is dit schip werkelijk van U?’
Zuiderbaan snauwde: ‘Ja. Dit schip is van mij. Al jaren.’
‘En het is bezig met zinken, hè?’
‘Ja. Dat doet het al weken.’
‘Is dit schip verzekerd?’
‘Ja, natuurlijk.’
De twee rechercheurs keken elkaar aan. Keken naar de twee politie-agenten. Dan begon nummer één weer te vragen: ‘En U bent daarnet een portefeuille kwijt geraakt met al Uw papieren en twee duizend gulden?’
‘Méér dan tweeduizend gulden.’
‘Vindt U niet, dat U wel een vreselijke hoop pech ineens allemaal tegelijk krijgt?’
Zuiderbaan verloor zijn geduld en blafte: ‘Dat vind ik inderdaad, ja. Maar waar willen jullie eigenlijk naar toe?’
De eerste rechercheur zei, langzaam: ‘Nou... als iemand in geldnood zit, zou hij best eens blij kunnen zijn, als zijn verzekerde auto in brand vloog, zijn verzekerd schip naar de bodem van de Rotte dook, en hij ook nog kwam vertellen, dat hij een paar duizend gulden kwijt was geraakt aan diefstal...’
Zuiderbaan stond hem aan te gapen met halfopen mond, liep dan rood aan en barstte woedend los: ‘Zitten jullie mij eigenlijk brutaalweg te vertellen, dat ik probeer, een paar verzekeringsmaatschappijen op te lichten?’
‘Wij vertellen niets,’ zei de rechercheur ijskalm. ‘Wij stellen alleen maar vragen. Dat is ons vak. Daar zijn we politiemannen voor.’
Zuiderbaan was nu door het dolle heen: ‘Zo, is dat jullie vak? Zal ik dan eens wat vertellen? Weet je wat jullie vak is? Uitzoeken wie mijn portefeuille met inhoud heeft gestolen. Of... willen jullie soms óók nog vragen, of ik die jongen met zijn aqualong heb verzekerd voor tienduizend gulden om hem daarna ergens te verdrinken? Zijn jullie nou stapelgek geworden! Wat jullie moeten doen, is: de waterpolitie opbellen en hier rondom het schip laten dreggen! Dat is, wat er gebeuren moet, speurneuzen!’
Een fel, wit licht scheen dwars door het stuurhuis. Een der politiemannen liep naar het raam en keek naar buiten: ‘Houd U zich maar kalm, meneer,’ zei hij dan. ‘Hier komt nu een boot aan van de waterpolitie. Die hebben we al een half uur geleden gewaarschuwd. We zijn niet helemáál gek!’
De lange, grijze boot van de Rivierpolitie kwam langszij en maakte vast aan de WERA. Een minuut later stonden er zes politiemannen om Zuiderbaan heen. En die begon er hard over te denken, zich in verbinding te stellen met de Zwitserse Ambassadeur, of de Minister van Buitenlandse Zaken, of iets dergelijks. Want deze twee nieuwe kerels van de Waterpolitie geloofden nog minder van zijn verhalen dan de eerste vier politiemannen. Zuiderbaan begon te zwaaien met de spijkerbroek van Loetje Yang en wees op zijn shirt en zijn schoenen.
‘Hier!’ riep hij. ‘Dáár! Hier zijn de kleren van die jongen. Dus bij is er wel degelijk gewéést, hè? Waar is hij dan gebleven?’
‘Dat zullen we proberen, uit te vissen,’ zei de Rivierpolitie. ‘Er staat hier bijna geen stroom, dus als die jongen verdronken is, moet hij vlak in de buurt te vinden zijn. Laten we eerst maar eens gaan dreggen.’

De eenmans-duikboot Loetje Yang zweefde, rustig borrelend, onder aan de buik van de vissloep de Rotte af, en Loetje intussen maar minuten aftellen. Zo nu en dan kreeg hij een opstopper tegen hoofd of schouder, telkens als een lege fles of een stuk drijfhout hem onder de roeiboot tegemoet kwam.
‘Nou moet dit wel niet eeuwig gaan duren,’ peinsde Loetje. ‘Want als mijn perslucht ineens op is, gaat het er benauwd voor me uitzien.’
Maar eer het zover was, werd de motor langzamer gezet... De boot beschreef een flauwe bocht... dan stopte de motor geheel en Loetje, die tot dusver vredig luchtbellen had kunnen uitblazen, hield meteen zijn adem in, liet de bodem van de boot los en zwom zijwaarts weg. Hij deed een slag of twintig onder water, keerde zich op de rug, schoof het duikmasker naar boven en kwam voorzichtig boven water, hoogst benieuwd waar hij ergens terecht was gekomen en wat hij zoal te zien zou krijgen. Dat was allereerst een lucht vol sterren, maar zonder maan. Ergens verderop lag een woonboot, met alle ramen verlicht. Daar kwam knetterluide beatmuziek uit. Maar waar was de roeiboot, met de beide kerels erin?... Aha! Die had aangelegd bij een steigertje, en dat steigertje bevond zich in een soort inham: een smal zijhaventje van de eigenlijke Rotte. Loetje zelf lag nu ook in de inham, met zijn slimme oogjes juist boven het gladde water-oppervlak. Er klonk wat gestommel en geplas. De beide mannen waren uit hun roeiboot geklommen en stonden nu op het houten steigertje. Toen pas zag en begreep Loetje, waar hij precies terecht was gekomen: bij een botenwerf, die gebouwd lag langs de Rotte. Het muzikale woonschip dreef in het hoofdvaarwater, en vlak daarbij lag ook de donkere massa van een botenloods, die je in het duister nog juist kon onderscheiden: lang, laag en met een rij ramen die zacht blonken in het licht van de sterren. Er lag een aardige lap terrein tussen die bootloods en de inham, waarin de roeiboot terecht was gekomen. Verspreid over dat terrein lagen enkele op het droge gehaalde schepen: wat kleinere zeilboten, maar ook een vrij groot, stalen jacht dat op houten blokken was gezet. De patrijspoorten daarvan straalden licht uit en juist op dat moment tilde een. man, met een brandende zaklamp in de hand, het bovenlichaam uit een luik, aan de achterkant en brulde, zo hard dat het over het water schalde: ‘Is het nu uit met die herrie, daarginds?’
Zonder twijfel was daarmee de beatmuziek bedoeld, uit de woonboot verderop, maar die bleef vrolijk door de nacht daveren. De beide kerels uit de roeiboot stonden nog steeds midden op het steigertje; tegen elkaar pratend en gebarend. Loetje was bijzonder benieuwd, wát zij daar stonden te bekletsen, maar om dat af te kunnen luisteren zou hij toch wat dichter in de buurt moeten zijn. Hij keek even rond, grinnikte dan, nam het duikmasker van zijn voorhoofd weg, schoof dat onder een van de draagriemen van zijn aqualong, dook en zwom onder water verder, tot hij een van de glibberige steigerpalen aanraakte. Zodra zijn hoofd boven water uitkwam, ontdekte hij, dat hij geen betere afluisterplaats had kunnen uitzoeken. De muziek uit de verderop liggende woonboot ging nog wel steeds door, maar de stemmen van beide kerels, vlak boven hem op het steigertje, waren woord voor woord te verstaan. Je kon ook meteen horen, wie wat zei: de dreinstem van Dries de Tobber kon je niet verwarren met het brutale geluid van Rooie Jaap.
Dries: Ik zei: dat he we óók weer gehad. Ik vind het nou welletjes geweest, en ik hou der mee op, ook.
Jaap: Wat heb je nóu weer te zeuren? Waar wou je mee ophouwen?
Dries: Met de hele geschiedenis. Die berovingen en zo. Dat loopt op de duur nooit goed af - wat ik je zeg!
(Loetje klemde zich met beide handen vast aan zijn steigerpaal en luisterde uit alle macht. Als hij tussen de kieren van de steigerplanken omhoog keek, zag hij vlak boven zich de bewegende gestalten van beide pratende mannen).
Jaap: Wat heb jij nou eigenlijk te janken? Het is toch allemaal goed afgelopen? De buit hebben we binnen, en niemand heeft ons gesnapt.
Dries: We hadden de boel nooit op dat woonschip moeten verstoppen. Dat vond ik metéén al niet zo best. En nou zie je, wat voor trammelant ervan gekomen is. We zijn een hele dag bezig geweest, de boel er weer af te krijgen, en we hebben er nog een goeie auto voor in brand motte steken, ook nog. Waar was dat allemaal nodig voor?
Jaap (korzelig): Dat heb ik je nou al wel tien keer uitgelegd! De politie heeft ons die mensen niet zien beroven dat niet. Maar ze konden natuurlijk altijd gaan vermoeden, dat wij er iets mee te maken hadden. En dan komen ze huiszoeking doen. Bij jou of bij mij. En hadden wij dat geld of de andere spullen bij jou of mij thuis verborgen, en ze hadden daar wat gevonden... dan waren we goed de klos geweest. Daarom heb ik van het begin af gezegd: laten we de buit de eerste paar dagen op dat lege woonschip verstopt houwen. Dan kan de politie rustig bij ons thuis komen snuffelen tot ze er tabak van hebben.
Dries: En der is nooit politie bij jou of mij thuis geweest, dus al die moeite was voor niks...
Jaap (nijdig): Dat konden we van te voren toch niet weten, zeker? En daar komt nog wat bij: jou vertrouwde ik helemaal niet, want jij bent stom genoeg, om meteen met briefjes van honderd te gaan staan zwaaien, tot iedereen in jouw buurt zich afvraagt, hoe jij ineens aan zoveel geld bent gekomen. En een halve dag later hoort de politie daarvan en dan zitten we meteen in de boot. Jij bent me nogal een slimmerik, jij.
Dries: O - ben ik zo stom? Nee - jij bent een handige, zullen we zeggen. Had desnoods de buit daar aan boord verstopt, maar was er niet elke nacht blijven slapen! Nou hebben ze je daar vanmorgen nog betrapt, ook.
Jaap: Waar wil je nou eigenlijk naartoe, met al je gezeur?
Dries (koppig): Wat ik daarnet al zei: ik heb der geen zin meer in. Ik doe niet meer mee. Geef mij m’n eigen helft van wat er in dat blik zit, en we gaan verder allebei onze eigen weg.
Jaap (dreigend): Zozo. Dus jij wou rustig de helft in je zak steken en dan mij verder alles alleen laten opknappen?
Dries: Wat valt er verder op te knappen? Als jij nog een paar andere mensen langs de dijk wilt gaan beroven, dan ga je rustig je gang. Maar doe het alleen, of zoek een andere maat, want ik doe niet meer mee.’
Jaap: En dacht jij, dat dat zomaar ging? (Hij zette met een woedend gebaar de benen wat uit elkaar en de planken van het steigertje kraakten vlak boven Loetje’s hoofd.) Hun stemmen werden luider en luider. Loetje vond het een machtig spannend gesprek. Een heleboel van wat er aan raars op de WERA was gebeurd, werd hem nu duidelijk. Deze twee onderwereld-helden hadden het verlaten woonschip gebruikt als een soort van uitvalsbasis, van waaruit zij laat op de avond mensen beroofden, die over de dijk passeerden. Hij herinnerde zich nu ook, wat het oude baasje uit het wrakke winkeltje hem had verteld: er waren, kort na elkaar, drie mensen op de dijk beroofd... ook een dame die ze al haar ringen en sieraden hadden afgenomen. Dat alles was dus in een blikken trommeltje gestopt en daarna verborgen in de lege verwarmingsketel van de verlaten WERA. Niet eens zo’n erg suf idee! Alleen jammer, dat dit schone plan in de gort was gelopen door het onverwacht opdraven van de Zwitserse Zuiderbaan. En nu scheen de ruzie boven Loetje’s hoofd menens te gaan worden: Dries:... ik voel me niks lekker. Zeker niet, na het in brand steken van die auto. Geef mij nou mijn helft van de buit maar, en laten we uit mekaar gaan.
Jaap (woest): Ik dènk er niet over, om jou je helft te geven!
Dries: Wat! Heb ik daar soms recht op, of niet! Geef bier dat trommeltje, dan kunnen we tellen en eerlijk delen.
Jaap: Ik zeg helemaal niet, dat jij geen recht hebt op de helft. Maar jij bent gewoonweg veel te stom, om zoveel geld ineens in banden te krijgen. Weet je wat ik zal doen? Hier, je kunt nu twee briefjes van honderd van me krijgen, en van de rest elke week wat...
Maar deze ruzie, die nu lekker warm begon te lopen, werd ineens onderbroken door een tweede rumoer, dat op het terrein van de werf losbarstte. Op de achtergrond was het al enige tijd onrustig geweest. En dwars door de muziek van het beat-orkestje klonk nu luid en verontwaardigd geschreeuw: ‘Heidaar! Het mot daar nu eens uit zijn!’
Een vrouwestem. riep: ‘We trekken gewoon de lichtkabel deruit - dan stoppen ze van zelvers!’
‘Kom mee, jongens - mijn vrouw en kinderen willen ook wel eens slapen!’
De bezorgde stem van Dries: ‘...Dat wordt bonje hier, hoor. Laten wij weg wezen.’
‘Maar waar naartoe?’
‘In die botenloods, daar. Daar is het rustig.’
Bonzende voetstappen dreunden het steigertje af. Loetje zwom haastig onder de planken uit, mompelend: ‘Wat zij over land kunnen, kan ik te water...’ Zijn hoofd was vervuld van het visioen van dat trommeltje vol geld en juwelen, dat nu op weg was naar de botenloods. Hij zwom de inham uit, liet open vaarwater van de Rotte in, en bereikte alras de muzikale woonboot. In het voorbijzwemmen kon hij schuin omhoog door de openstaande ramen naar binnen kijken. Jawel, hoor! Daar was een beat-orkestje aan het repeteren met alles wat eraan en erbij hoorde: gitaren met snoeren eraan vast, plus een jongeman met een paar pond warrig baar, die in een handmicrofoon stond te brullen:
‘van yeah yeah yeah en ho ho ho
baby will you yes, or baby will you no…’
Loetje grinnikte wat, nam een laatste spurt, was nu de woonboot voorbij en zag de zwarte massa van de botenloods opdoemen. Het naar het water toegekeerde uiteinde ervan gaapte wijd open en daarbinnen brandde geen. enkel licht. Het binnenste van de loods was één zwarte, gapende ruimte, waaruit, zacht blinkend in het licht van de woonboot, een stel rails licht hellend afdaalde tot in het Rotte-water. Dat was de railbaan, waarover een ijzeren rolwagen tot in het vaarwater kon afdalen om dan, met een boot er bovenop, weer op het droge tot in de loods te worden opgetrokken. Een dergelijke, licht hellend oplopende railbaan was natuurlijk meteen de ideale plaats, om vanuit het open water de wal op te sluipen. Loetje zwom gestrekt op de rails af, tot hij links en rechts van zich de gladde staven onder water voelde en schoof er voorzichtig tussen naar boven. Het was nu allereerst zaak, die aqualong af te doen. Hij werkte zijn schouders uit de draagbanden, wentelde de luchtflessen van zijn rug af en legde die apparatuur tussen beide rails, met het duikmasker ernaast. Bevrijd van al die rommel op zijn rug sloop bij, plat op de buik, tussen de rails verder de werf op. Even rondloeren... en als een paling zo behendig dook bij de dichte, duisternis van de loods binnen. Het muzikaal lawaai was hier, weerkaatst door de holte van de loods, een stuk erger dan buiten en nu boorde bij ook het langzaam naderen van oproerige stemmen:... vast en zeker de verontwaardigde watersporters, die oprukten naar de beatboot, waaruit opgewekt schalde:
Oh, won’t you tell me where
oh, won’t you tell me why
oh, won’t you tell me what
oh, won’t you tell me, tell me, tell me ..

Loetje bromde: ‘Je kunt me nog veel meer vertellen,’ kwam op handen en knieën overeind en ging als viervoeter op weg naar het binnenste van de loods, met de handen glijdend over de rails... tot een van zijn handen een soort slang beroerde, die dwars over zijn sluipweg lag. Het duurde even, eer bij besefte, dat het niets anders was dan een dikke, rubberen electriciteitskabel, die waarvoor diende?... Ach, natuurlijk! Om de buiten liggende boten van stroom te voorzien! Hij koerste er overheen en in vlot tempo verder, tot hij zijn hoofd gevoelig stootte tegen een scherp voorwerp, dat helemaal niet meegaf. Het was zo hard en dun, dat hij tranen in de ogen kreeg van pijn. Hij richtte zich halfop, tastte op hoofdhoogte wat rond in het duister en begreep ineens, wat hij’ voor zich had: het recht achterwaarts stekend roerblad van een boot die op de rolwagen, over de railbaan, omhoog was gehaald uit het water van de Rotte en nog steeds daarbinnen stond, om te worden geverfd of gerepareerd. En terwijl Loetje daar nog zat, met één hand over zijn hoofd wrijvend, kwam achter hem liet geluid van nijdige mannenstemmen op de loods af. De muziek ging nog steeds door, maar de voorman van de naderende ploeg brulde daar gemakkelijk overheen: ‘Is liet nou afgelopen met die herrie, daar? Burengerucht blijft burengerucht, of het nou op het water is, of niet!’
Maar de beat ging door. Loetje had heel andere dingen aan het hoofd, en voelde er weinig voor, door een stel boze bootbewoners te worden betrapt in een loods, waar bij niets te maken had. Hij richtte zich dus half op en vluchtte verder de loods in, niet de ene hand tastend langs de romp van de boot op de rolwagen. Het was een houten boot, voelde hij, en van behoorlijke afmetingen. Hij arriveerde bij de spitse boeg van het schip, tuurde voor zich uit en zag enkele meters verder een nieuw, laag en donker voorwerp... dat heel geschikt leek, om er achter verstopt te gaan zitten. Hij ging op handen en knieën erheen op weg, en op hetzelfde moment hield de beatmuziek op. Een balsemende, vredige stilte viel over de Rotte. Het leek ook wel, of het ineens nog veel donkerder was, binnen in deze loods. En in de stilte van de loods zei een stem achter hem, vol grimmige voldoening: ‘Ziezo. Het is nou wel afgelopen, zou ik zeggen....’
Loetje bereikte het vreemde, donkere voorwerp, kroop er snel achter weg en tastte rond, om uit te vissen waar hij ergens was terecht gekomen. Dat werd alras duidelijk: hij zat verscholen achter de lier, waarmee de trekkabel van de bootrolwagen werd op- en afgewikkeld. Links en rechts staken er wat hefbomen uit het ding naar voren en vlak voor Loetje’s neus zat de trommel, waarop de trekdraad werd gewikkeld. Een heel bruikbaar obstakel, om achter verscholen te zitten.
En maar goed ook, dat hij verscholen zat, want van buiten klonk naderend een luid rumoer. Een groep luid protesterende figuren kwam op de loods af en even later was er een pracht van een ruzie aan de gang midden in de ingang van de loods. Het werd alras duidelijk, dat twee ploegen elkaar in de haren wilden vliegen. De eerste ploeg wilde een einde hebben aan de beatmuziek en hun aanvoerder had de stekker van de rubberkabel uit het stopcontact getrokken. De tweede ploeg bestond uit de beatmakers, die hun stroom terug wilden. Er werden dreigementen geuit. De leider van de rustzoekers brulde: ‘Nog één pas naar dit schakelbord toe, en je krijgt een hengst met deze roeispaan, dat je beatkop veertien dagen uit het lood blijft staan!’
‘Hoor hém! Wat wou jij nou beginnen, ouwe sok?’
‘Loop achter ’m om, Henk, - wij tekkelen ’m wel van voren.
‘Ik heb jullie gewaarschuwd, hè?’
‘Grijp ’m van achter om zijn knieën, dan pikken wij hem wel van voren.’
‘De plomp in met hem, jongens!’
Dit was nu wel machtig spannend, maar waar waren Dries en Rooie Jaap gebleven, met hun blikken trommeltje? Loetje draaide zich om en begon de duistere loods af te spieden. Zijn ogen waren nu wat meer aan het dichte duister gewend, maar hij hoefde niet alleen maar op zijn ogen af te gaan. Van schuin opzij hoorde hij een doffe plof, zoals een eind plank maakt, dat rechtop tegen een muur heeft gestaan, en wordt gestoten En ja, hoor!... In de achterwand zat een lichtgeverfde deur met wat glas erin. Tegen die lichtere achtergrond slopen twee gedaanten voorbij,... die nu vóór die deur halt hielden. Zij leken wat te morrelen aan het slot, of zo. Het geruzie vóór in de loods nam nog steeds in heftigheid toe, en het werd Loetje ineens volkomen duidelijk, wat die twee gedaanten bij de achterdeur wilden. Die hadden in deze loods een rustig gesprek willen hebben, op een rustig plekje, waren overvallen door de lichtkabelruzie, en probeerden nu natuurlijk, ergens door een achterdeur te ontsnappen. Maar die deur bleef potdicht, en zat vermoedelijk stevig op slot. Uitwijken door een achteringang was er dus niet bij. Precies op dat moment hield het ergste gekrakeel bij de loodsingang plotseling op. De felle straal van een sterke zaklantaarn scheen naar binnen en een luide stem riep, op toon van gezag: ‘Wat is dat hier voor een herrie en een bende? Wie heeft de lichtkabel losgetrokken?’
Er volgde een verward door-elkaar-gepraat en het werd alras duidelijk, dat de nieuwkomer niemand anders was dan de werfbaas zelf, die natuurlijk door iemand was gewaarschuwd en nu in het holst van de nacht op moest gaan treden als een soort vredestichter. Beide partijen stonden nog steeds luidkeels hun standpunt naar voren te brengen. Maar de vrederechter was in een kortaangebonden bui en maakte korte metten. Zijn oordeel, was kort en bondig: ‘Luister eens, allemaal - niemand heeft liet recht, in mijn eigen bootloods een anders stroomkabel eruit te trekken. Dat staat vast. En jullie andere moeten na middernacht geen keet of kabaal maken, waar algemene klachten over komen. Ga nu allemaal terug naar je boten en géén herrie meer, of ik zeg je ligplaatsen op. Ook ik wil des nachts rustig kunnen slapen. Ik stop zelf die stekker weer in het schakelbord en luide muziek wil ik niet meer horen. Wel te rusten.’
Dat was mannentaal. Beide partijen hadden nu, hun zin... of geen van beide hadden ze hun zin. Het was maar, hoe je het bekeek. Maar mompelend en mopperend droop iedereen af. De eigenaar van de werf scheen even met zijn zaklantaarn in het rond, raapte de rubberkabel op met de zware stekker aan het einde en duwde die terug in het stopcontact. Metéén gingen buiten de lichten van de muzikale woonboot weer aan... de vierkante ingang van de bootloods duidelijk aftekenend. De werfbaas scheen nog eventjes met zijn lantaarn in het rond, mompelde knorrig wat en beende naar buiten, vermoedelijk om te controleren, of iedereen zich daar wel bezig hield met het bewaren van de nachtelijke vrede.

Loetje bleef in de duistere loods achter... samen met beide bermrovers. En vlak daarop kreeg hij de kans van zijn jonge leven. Want nauwelijks was de werfbaas uit de loods verdwenen, of de schimmige figuren van beide kerels kwamen van achter uit de loods naar voren lopen - gebukt en haastig Rooie Jaap voorop en Dries, halfluid protesterend, achter hem aan. De herrie over de verdeling van het geld was blijkbaar nog lang niet uitgepraat. Rooie Jaap, voorop, beende op zijn lange stelten recht op de ingang van de loods af, en moest daarvoor rakelings de lier passeren, waarachter Loetje verscholen zat. Die kans was té mooi om te laten glippen. Loetje dook ineen, en wachtte tot Jaap vlak naast hem was en beide benen uitéén had voor zijn volgende stap. Dát was het juiste moment. Loetje greep het achterste been bij de onderrand van een broekspijp en gaf een machtige ruk. Het resultaat was fantastisch: de logge figuur van Rooie Jaap gooide beide armen in de lucht en sloeg tegen de grond met een klap, waar de loods van stond te trillen. Tegelijkertijd klonk een blikkerig gerammel: het trommeltje, dat Jaap onder de arm gekneld had gehouden, viel op de ijzeren bovenkant van de lier, tuimelde eraf en kwam vlak voor Loetje’s neus op de grond terecht. En die jongeman hoefde daarna heus niet lang na te denken: hij graaide het blik naar zich toe terwijl hij al overeind veerde, zette één voet op een zijwaarts uitstekende hefboom van de lier, zette zich af, hopte eroverheen en holde om de lier heen naar het andere einde van de railbaan, om zo het open water te bereiken. Hij besefte wel vaagjes, dat die hefboom onder de druk van zijn voet naar beneden was gewipt, maar had geen tijd om daarover na te denken, want aan deze kant van de railbaan was de doorgang versperd door een paar klein model jollen of zeilbootjes, die op houten blokken lagen opgebaard. Van achter de lier klonk een woest gebrul van Rooie Jaap: ‘Dát zal ik je betaald zetten, donderstraal!’
Loetje stapte met hoog geheven been in de eerste boot, klom vandaaruit moeizaam over een mast heen in boot nummer twee en wilde zich meteen vasthouden aan de zijkant van de boot die nog boven op de rolwagen stond. Tot zijn schrik voelde hij, dat die boot niet stil lag, maar in beweging was gekomen! De ijzeren wielen begonnen met een rommelend geluid over de afhellende rails te rollen. Maar boven dat gerommel uit klonk de angstige stem van Dries: ‘Maar ik héb niks gedaan, man! Ik heb je niet áángeraakt! Der zat een blote jongen in een zwembroek naast je verstopt en die is er meteen vandoor gegaan!’

Loetje besefte: ‘Joei - Jaap dacht even dat Dries hem beentje had gelicht, maar nou weet hij wel beter...’ Hij had maar één wens en één verlangen: uit de voeten te komen en buiten deze loods, zolang daar nog redelijk kans op was. Hij sprong klossend van de tweede boot over in een wankel liggende speedboat, vandaar uit op de grond, en begon te hollen. Maar ja... bootloodsen zijn dingen, waar je nooit aan het sprinten moet gaan, zonder goed uit te kijken. Er ligt altijd van alles op het gebied van rommel rond te slingeren. Dat was ook hier zo. Hij was nauwelijks uit de speedboat gesprongen of hij haakte met zijn voet onder diezelfde rubberkabel, waarover al eerder die nacht herrie was geweest, struikelde en smakte nu zelf met een droom van een klap tegen de grond. Nog terwijl hij viel, kwam de ijzeren rolwagen, met de boot erboven op, hem met toenemende vaart voorbij rommelen. Tevens schoot hem door het hoofd dat hij vooral moest zorgen, dat blik met kostbare inhoud tegen zijn borst geklemd te houden, en dat deed bij dan ook. Hij paste metéén de regels over vallen toe, die hem op judoles zo grondig waren ingeprent, belandde dus zonder schade op de grond, zag nog één felle, blauwe, knetterende lichtflits... en dan was alles buiten weer stikdonker. En dóór dat stikkedonker terwijl hij weer overeind krabbelde, klonken verschillende geluiden door elkaar heen:

a. Woest gebrul van Rooie Jaap, die hem samen met Dries, over de losse bootjes heen, achterna zette.

b. Dof gerommel van de ijzeren wielen over de railbaan.

c. Verwarde kreten van leden van de beatgroep.

d. Protesterend geroep vanaf de woonboot, waar nu voor de tweede maal die nacht alle lichten uitvielen.

e. En als achtergrond van dat alles... onheilspellend naderend, het bok-bok-bok van een scheepsdieselmotor. Door de Rotte kwam, met vrij grote snelheid, een of ander vrachtschip aanzetten.

Loetje was alweer bezig, overeind te krabbelen, toen hij begon te beseffen, wat hij had aangericht. Die hefboom, waarop hij zich bij het wegvluchten van achter de kabellier had afgezet, was de pal, waarmee de hoofdhefboom van de remtrommel van de lier klem stond. De remhefboom was losgeschoten... de kabel was gaan afrollen en de ijzeren wagen, met de boot er nog bovenop, was in beweging gekomen... De stalen wielflensen hadden de gummi stroomkabel doorgesneden en meteen een pracht van een kortsluiting veroorzaakt, waardoor alle lichten waren uitgeflapt. Nu rolde de zware wagen plus boot met toenemende snelheid de helling af... en de Rotte in. De ijzeren wagen zonk onder het oppervlak, en bleef door zijn gewicht op de rails staan. Maar zodra de wagen diep genoeg gezonken was, ging de boot drijven... en gleed, nu als een lompe eend, op eigen vaart, dwars de Rotte over. Door de nacht scheurde een waarschuwend en woest getoeter op de hoorn van het naderende motorschip. Dat getoeter weerkaatste van huizen en loodsen ver in de omtrek. De schroef van het Dieselschip werd metéén in de achteruit gegooid... en een schippersknecht rende naar voren. Maar om een motorschip in volle vaart af te remmen, is meer nodig dan wat wild getoeter en een achteruit draaiende schroef.
Vóór iemand in de donkere loods goed en wel besefte wat er allemaal aan de hand was, liep de scherpe stalen boeg van de Johanna Maria III met een krakende klap op de zijkant van de zo pas te water gelaten zeilboot.
Het was een klap, waar Loetje op regenachtige middagen, jaren later, nog over vertelde. De stukken hout vlogen met bogen door de lucht en kletterden neer op het dak van de botenloods. Enkele ruiten van de woonboot, die vlakbij de plaats van de aanvaring lag, vlogen in scherven. De schipper van de Johanna Maria kwam naar voren hollen met een reddingboei, schreeuwend: ‘Heila... Hallo... ! Zijn daar mensen aan boord?’
En dat alles in een stikdonkere nacht. Zelfs op de woonboot brandde geen licht meer. In de loods kon ook geen lamp worden ontstoken - de doormidden gereden stroomkabel had de fraaiste kortsluiting gemaakt van de laatste zeven jaar. Maar uit al deze gigantische herrie en verwarring werd voor Loetje Yang maar één ding duidelijk: ‘Wégwezen!’
Hij dook de open hoek van de loods om, loerde even links en rechts, sloop tussen een schuurtje en een op de kant getrokken praam door, kwam bij een smal bruggetje over een tweede inham, holde ook daar overheen, viel aan de overzijde plat in het gras, en luisterde. Door de enorme klap van de aanvaring waren verschillende bewoners van boten en huizen in de buurt wakker geworden. Ramen gingen open en vele stemmen schalden door de nacht. Loetje schalde helemaal niet. Die kroop op handen en knieën verder door het hoge gras - het blik met buit tegen zijn bonzende borst geklemd. Wegwezen - vér weg wezen! Dat was het enige, wat Loetje op dat moment bezielde.

HOOFDSTUK VII

Een blik vol buit

De nacht was vervuld van rumoer. Het had allemaal zo mooi kunnen zijn, met fiedelende nachtegalen en wat bastonen van kikkers, maar die schone zomernachtsdroom lag voorgoed in scherven. Loetje Yang lag ook: zo plat mogelijk op zijn buik, tussen een homp brandnetels en een hoogfijne lap koeievla, en begon nu pas te beseffen, wat hij had aangehaald. Of uitgestukt. De krakende klap, waarmee de dieselvrachtboot tegen de zijkant van het zo onverhoeds te water gelaten jacht was opgevaren, daverde nog na in zijn oren. Maar dat was niet het enige. Het tumult vanuit de richting van de jachtwerf nam met de halve minuut in omvang toe. Met enige verbeeldingskracht kon je je wel voorstellen, waar al dat getier en gebrul vandaan kwam. Allereerst natuurlijk van de Dieselschipper en zijn knecht, die geen flauw moment konden vermoeden, dat iemand het in zijn hersens had gehaald, midden in de nacht een feestelijke tewaterlating te doen verrichten vanuit een donkere botenloods. Die waren er volkomen van overtuigd, dat zij onverhoeds waren opgevaren tegen een plezierjachtje met van die gezellige vakantieneuzen, die de eeuwige schrik zijn van elke beroepsschipper. Dat soort mensen gaat slapen zonder zijn boot goed vast te leggen en wordt dan wakker midden in de nachtmerrie van een aanvaring, of ze zitten beneden in de kajuit een fles Jamaica rum leeg te drinken zonder op het roer te letten, met even verrassende gevolgen. De schipper stond dus te tieren en te brullen en zocht met een pikhaak tussen de ronddrijvende restanten naar eventuele overlevenden. De lieden uit de woonboot lieten zich evenmin onbetuigd. Op het moment van de aanvaring hadden al hun ramen - zowel naar de landkant als naar de Rotte-zijde, wijd open gestaan. Rondvliegende stukken hout hadden de meeste van die ruiten aan de waterkant in één klap uit de lijst gemept. Een extra-avontuurlijk eind wrakhout was door een raamopening naar binnen komen wentelen en had een op bed liggende gitaar deskundig gekraakt. Niet iedereen heeft het fortuin gehad, te mogen aanschouwen wat er precies gebeurt, als een houten zeiljacht precies midscheeps opzij wordt aangevaren door een stalen motorvrachtschip. De mop is dit: een zeilboot kan niet opzij weg. Er steekt een rechte kiel onderuit en die zit er nou net precies om te zorgen, dat een zeilboot zoveel mogelijk rechtuit vaart, en niet zijwaarts. En zo’n geladen vrachtboot zet lekker door, hoor! Op het moment van de aanvaring gaat de zeilboot eerst helemaal scheef liggen, met de duw mee. De bolle zijwand wordt naar binnen gedrukt, maar de spanten en het dek zitten in de weg. De spanten kraken, en het dek vliegt eruit en in stukken naar alle kanten, of ze vanuit een gespannen boog worden weggeschoten. Vervolgens schuift de oplopende boeg van de vrachtboot boven op de zeilboot en drukt die onder water. De zware ijzeren kiel met het houten balkwerk eraan vast zinkt vlot naar de bodem, en wat losse restanten dobberen geschrokken rond. Mèt de eventuele overlevenden... als die er zijn. Loetje Yang had één keer op de Klaag gezien, hoe een speedboat, met een Chrysler buitenboordmotor erachter’ dwars boven op een Regenboog bensde. De motorbootboeg ging er door en overheen als een torpedo, dus hij kon zich zo’n beetje indenken, wat voor ravage er op dat moment in de Rotte dreef. En dat had hij, Loetje... eigenlijk allemaal op zijn geweten!
Pas op dat moment schoot hem iets te binnen, dat zijn (van het schrikken en het hollen bonzend) hart zowat stil deed staan. Hij had zijn aqualong afgedaan toen hij uit de Rotte omhoog sloop en dat apparaat neergelegd op de plaats, waar de railbaan in het water verdween! Daar was die ijzeren rolwagen natuurlijk overheen gewalst! Die bootwagens maken ze met opzet zo laag mogelijk, om het totale gewicht van de wagen met boot erop zo dicht mogelijk bij de grond te houden. Er is praktisch geen ruimte tussen de staalbalken van de wagen en de rails.
Die twee zuurstofflessen kon hij wel afschrijven, besefte Loetje... Die waren of halfplat gewalst, óf... Maar ook al waren ze half geplet... lágen ze dan nog daar? Dan had je een dikke kans, dat ze vroeger of later werden gevonden. Dan zou men zich gaan afvragen, hoe die daar kwamen, en van wie die dingen waren... Ajai!... Oejoei! Men zou zich in ieder geval wél afvragen, hoe de rem van die lier zo ineens los kwam. En die woonbootbeaters... hadden dié hem niet zien weghollen, óók nog?... Het klamme zweet begon Loetje op het hoofd te parelen. Er was maar één lichtpunt: geen mens hier in de buurt kon weten wie hij was, of waar hij vandaan kwam. Behalve... Dries de Tobberik en Rooie Jaap. Die wisten het maar al te goed. Maar hadden die niet een machtig goede reden om de kuiten te nemen en de kiezen degelijk op elkaar te houden? Dát wel. Die waren hem natuurlijk als de hazen gesmeerd, direkt na die klap van de aanvaring. Dan bleef als enig zwakke punt over: die al dan niet geplette aqualong. Die was het duidelijk en overtuigend bewijs van de aanwezigheid van een onbekende. Dus die aqualong moest weg... als die nog niet gevonden was. Maar vóór die tijd moest het blik met roofbuit ergens op een veilige plek worden verstopt... Dat was geen bezit om aan de boezem geklemd te houden, als men op avontuur uitging. Loetje kwam voorzichtig halverwege overeind, en tuurde rond. Hij zat ergens aan de rand van een lap weiland met verderop een boerderij en daar weer voorbij het zijwatertje met een opklapbrug. Zijwatertje... ? Dat moest natuurlijk ergens uitkomen op het open water van de Rotte. Loetje stond op, keek om zich heen, en ging op weg naar het bruggetje, tussen twee liggende hompen van koeien door, die niet de minste notitie van hem namen. Loetje bereikte het bruggetje en bekeek de situatie. Het was opklapbaar gemaakt, om zeilbootjes met een mast erop door dit zijwater te laten koersen. Verder leek het alleen maar bestemd voor het transport van koeien van het ene weiland naar het andere. Hij bukte zich, en bekeek de brugconstructie van onderen. Aan elke landzijde waren palen in de bodem geheid, waar het bruggehoofd aan vast zat. Tussen de koppen van die palen en de bovenste balken van de landhoofden was een ruimte over: een absoluut ideale bergplaats. Hij liet zich in het water glijden, hield zich met één hand vast aan een balk en zette het blik met zijn kostbare inhoud in de duistere ruimte. Ziezo... dat was tenminste opgeborgen. Maar nu...
In de verte klonk nog steeds rumoer vanaf de plek van de aanvaring. Een lichtbundel van het zoeklicht op het motorvrachtschip dwaalde rond door de nacht. Toen besefte Loetje, dat er geen betere methode bestond om ongezien de plaats des onheils te benaderen dan... te water. Hij begon het smalle zijwatertje af te zwemmen, tot hij uitkwam in de open Rotte. Die maakte hier een heel flauwe bocht. Aan het einde daarvan zag hij het dwalende zoeklicht van het vrachtschip en de lichten van de muzikale woonboot. Loetje begon te zwemmen.

Ruwweg halverwege Delft en Rotterdam ronkte een lage, stalen motorboot door de nacht, met achterin Dick Boei, die het zingen van waanzinnige liederen natuurlijk weer niet kon laten. Hij voelde zich opperbest. Hij had een boot onder zich met een viercylinder, watergekoelde Baudouinmotor en zijn voeten stonden boven op een kartonnen doos vol flesjes verschillende smaken prik. Naast hem op het stuurbankje stond een open blik worstjes, en boven zijn hoofd pinkten wat sterren. De bak- en stuurboordlichtjes gaven een zacht rood en groen schijnsel en alles bij elkaar voelde Dick zich lekkerder dan hij in maanden had meegemaakt. Dit was nog eens leven, vond Dick. Nog eens wat anders dan huiswerk maken en op tijd naar bed. Hij nam een flesje prik uit de kartonnen doos, gooide het hoofd achterover, liet het flesje leegklokken en smakte het overboord.
De groene lichten van een brug in de verte sloegen op rood. Dick minderde gas en daarmee vaart, koerste wat naar rechts en wachtte tot het schip, dat onzichtbaar aan de andere zijde van de doorvaart naderde, zou zijn gepasseerd. Hij keek op zijn horloge. Een half uur geleden had hij de tank bijgevuld. Met dit tempo voortgaande, schatte hij, zou hij zo tegen zonsopgang bij de WERA arriveren. En als die heilloze schuit intussen nog niet gezonken was, zouden ze vrijwel meteen op weg kunnen gaan naar de laatste rustplaats van dat gammel scheepskarkas.

Inmiddels was Loetje Yang óók op weg naar de laatste rustplaats van een scheepskarkas - met een vrijwel feilloze schoolslag, om een minimum aan kabaal te veroorzaken in het kalme Rottewater. Naarmate hij dichterbij kwam, werd het geluid van door elkaar kwekkende stemmen duidelijker. De kortsluiting in de loods was kennelijk gerepareerd, want alle lichten binnen en buiten brandden nu en wierpen fel licht dwars over het vaarwater. De woonboot had ook al zijn lichten aan en uit de ramen ervan hingen wat figuren, die met pikhaken en stokken visten naar wat er zoal in de Rotte ronddreef. De vrachtboot, die de klap had veroorzaakt, was na het stoppen terug komen varen en lag schuin tegenover de woonboot aan de oever, terwijl iemand daar aan boord met een zoeklicht bezig was, in het water te een groot schijnen. Zeker twintig mannen en vrouwen deel daarvan in nachtkledij, vanaf de baby-dolls tot en met kamerjassen vol paarse ballen en gele strepen - stonden langs de kant toe te zien en raadgevingen te schreeuwen waar niemand op lette. Tussen dat alles door voer de werfbaas rond in een roei-jol, nu en dan met een riem loodrecht in het water prikkend. Buiten de lichtcirkel van woonboot, loods en zoeklicht was het aardedonker. Dus zonder gevaar, door iemand te worden ontdekt, kon Loetje, langs de duistere oever, tot op enkele tientallen meters afstand naderen. Hij lag daar, met zijn nieuwsgierige neus vlak boven water, juist als iemand die in een donkere schouwburgzaal zit, kijkend naar een helder verlicht toneel. Niet alleen kon hij alles prachtig overzien de stemmen klonken helder en duidelijk verstaanbaar over het gladde water: ‘Man - zeur niet!’ riep de werfbaas, vanuit zijn jol. ‘Als die ijzeren kiel gezonken is, zit het grootste deel van de houten romp er nog aan vast, en die wil naar boven komen drijven, dus dat hele geval staat loodrecht op de bodem van het vaarwater.’
Iemand riep uit een raam van de woonboot: ‘Schijn es hier in het water met dat zoeklicht!... Ik geloof dat ik wat zie!’
De zoeklichtstraal veranderde van richting. Men riep, vanaf de kant: ‘Ge kent beter wachten tot morgen, dan zijn die jongens van de SNARK terug, en die kunnen duiken als snoeken.’
Er volgde nog wat geroep en verward heen en weer gepraat. Dan, ineens, een opmerking, die Loetje een handbreedte uit het water liet opveren: ‘Hei... kijk dáár es! Wat drijft daar? Een paar gasflessen, of zoiets.’
‘Waar dan?’
‘Daar aan de overkant! Onder de boeg van die vrachtboot.’
Na wat verwarde aanwijzingen boog de schippersknecht van de vrachtboot zich over de boegrand heen en hengelde wat met een pikhaak.
‘Wat zijn dat nou, zeg?’
Het was Loetje al lang duidelijk, wat het waren: de gasflessen van zijn aqualong, die door de rollende ijzeren bootwagen het water in waren geduwd. En de opmerkingen die volgden, lieten er geen twijfel aan bestaan, wat er met hen was gebeurd: ‘Mot je kijken, zeg! Die ene is half opengescheurd.’ (‘Dag aqualong dacht Loetje. ‘Daar gaat driehonderdvijftig piek de mist in!’).
Maar wat er nu volgde, bevrijdde hem van tenminste één zorg. Iedereen scheen zonder meer aan te nemen, dat die drijvende flessen behoorden tot de inventaris van het aan puin gevaren zeilschip. En heel begrijpelijk, overigens. Op de plaats van zo’n aanvaring verwacht je nu eenmaal wrakstukken aan te treffen; kombuisinventaris, zwemvesten, lege plastic containers en waarom geen gasflessen? De beschadigde flessen werden in de jol van de werfbaas gedeponeerd, bij de rest van de opgeviste wrakstukken, en toen kwam een jonge kerel rondom de hoek van de botenloods aanhollen: ‘Zeg - de Waterpolitie is onderweg, hoor. Die waren een kwartier verderop in de Rotte aan het dreggen. Ze hebben ze per radio gewaarschuwd en ze komen nu hierheen.’
‘Het werd tijd ook!’ riep nijdig de vrachtschipper. ‘Ik kan hier niet tot morgenmiddag blijven liggen. Ik wil procesverbaal opgemaakt hebben, dat ik aan al deze ellende geen schuld heb.’
‘Hou je kalm, man - hou je kalm!’ schreeuwde de werfbaas terug vanuit zijn jol. ‘Zo meteen ga je nog beweren dat het mijn schuld is!’
En dit (dat was voor Loetje méér dan zonneklaar) - was het kosmisch aangewezen moment om met snoeksnelheid uit het rampgebied te verdwijnen. Waar de politie zich ging bezighouden met de schuldvraag... daar moest géén Loetje Yang worden aangetroffen. Men behoefde geen vergadering van de Veiligheidsraad te beleggen, om tot dat inzicht te geraken. Loetje was ruim in staat, voor zijn eigen veiligheid zorg te dragen. Hij zette zich af van zijn schuilplaats aan de oever en maakte dat bij weg kwam van de plaats van het Nachtelijk Onheil - wel niet met een snoekslag, maar toch wel met een rappe schoolslag. Hij bereikte het zijwatertje met het ophaalbruggetje, juist toen de stoere boot van de Rijkspolitie te Water van de andere kant de vele belangstellende toeschouwers bij de botenloods nieuw vertier ging bezorgen.

Van de ene kant misschien jammer, dat ze Loetje Yang misliepen. Alle nachtelijke toeschouwers hadden een massa lol kunnen beleven op het moment waarop die politieknapen in de gaten kregen, dat daar de jongen stond, waarnaar ze enkele uren met man en macht hadden lopen dreggen...
En daarna kwam er zowaar een kleine adempauze voor de veelgeplaagde Loetje. Hij zwom het zijwatertje in tot onder het ophaalbruggetje, controleerde even of zijn kost baar blik nog op de plaats stond (want na al die nachtelijke verwikkelingen vertrouwde hij gewoon nergens meer op) en ging naast het bruggetje in het gras zitten, om even op verhaal te komen. Dat liep óók weer niet gladjes af. Hij zat er nog niet goed en wel, kauwend op een spiertje gras, of een koppel nieuwsgierige koeien kwam traag van achteren op hem af en begon aan hem te snuffelen. Loetje keek verontwaardigd om en zag het sterrenlicht weerkaatsen in vier bolle, vochtige koeie-ogen.
‘Mót je wat van me?’ informeerde hij.
De koeien herkauwden - of kauwden her - en een van hen likte met een tong als schuurpapier langs Loetje’s nek.
‘Dit land wordt inderdáád veel te vol,’ knorde Loetje nijdig. ‘Als het geen bermtoeristen zijn, vallen de runderen je lastig. Beesten - ga ergens anders spelen.’
Maar de koeien vonden hem best aardig. De tweede ging kopjes geven, maar de horens zaten nogal in de weg. Loetje zocht een toevlucht onder de brug. De runderen probeerden een tijdlang, snuivend, en krabbend met hun horens, hem daar onderuit te krijgen, maar ten laatste gaven ze het op. Doch intussen had onze Yang een bijzonder helder denkbeeld gekregen. Per slot van rekening was Dick Boei vanaf de Kaag, onderweg naar de WERA En de goede Dick was nog niet door deze wateren gepasseerd. Hij moest dus nog komen. Niets eenvoudiger, dan een veilig eindje verderop langs liet water te gaan zitten... en af te wachten tot Dick kwam opdagen in de motorboot van Jonkman. Loetje haalde dus liet blik met inhoud te voorschijn, klemde het voor de zoveelste maal die nacht innig aan zijn boezem en ging, in zwembroek, langs donkere huizen en door stukken weiland, op weg naar een plek waar hij zonder gevaar kon blijven zitten om zijn vriend Dick te praaien.
Een kilometer Rotterdamwaarts vanaf de plaats van de Nachtelijke Vaarjool lag een verlaten, roestige dekschuit langs de kant gemeerd. Er lagen wat houten heipalen bovenop, en op de bovenste ervan zat Loetje Yang, met één elleboog op een geschramde knie en het moede hoofd gestut op een hand. Hij zat uit te kijken naar de hemel in het Oosten, waar enkele wokjes dreven in de kleuren die je anders alleen maar zag bij een schaal Italiaans ijs met slagroom: rose, van dat zachte pistache-groen en bleek zwavelgeel. De lucht werd helderder en helderder en toen naderde... vanaf de andere kant, een zwak geronk, vermengd met een rauw gezang, alsof een aan rum verslaafde zeerover na een nachtelijke braspartij aan dek van zijn schip ronddoolde. Het was echter geen zeerover, maar Dick Boei, die de ochtend begroette door ,recht overeind staand in de stuurkuip van zijn motorboot, een oud-Engels piratenlied de ochtend tegemoet te slingeren.

De boot van Jonkman ronkte voort en Dick, achterin staande, brulde voort, tot blijkbare verbazing van enkele vroege bromfietsers, die niet begrepen, hoe iemand op een dergelijk onmenselijk uur kon gaan staan zingen. Dat was trouwens altijd een van de afgrijselijkste eigenaardigheden van Dick Boei geweest: midden in de nacht of in het holst van de morgen: hij was steeds meteen klaar wakker en begon dan terstond actief te hollen en te zingen. Er zijn mensen, die om veel minder om hals zijn gebracht. En aldus, sturend en zingend naderde Dick een roestige zolderschuit, die een eindje verder langs de kant lag gemeerd. Er stond een soortement jongen, met alleen een zwembroek stond aan, op de punt van de boeg.’
Het lijkt warempel Loetje wel,’ dacht Dick, haalde adem en wilde juist opnieuw aan het forellen slaan, toen de figuur op de boeg van de werkschuit een afwerend handgebaar maakte Dat gebaar was maar al te bekend. Dick klapte zijn mond dicht, schoof zijn, hoofd een paar centimeter vooruit en tuurde door het halve ochtendlicht. O, ja - het was Loetje Yang.
Dick stuurde de lange motorboot langszij en Loetje, met het blik teder in de holte van een arm, stapte in het gangboord.
‘Wat heb je daar?’ vroeg Dick. ‘Heb je pieren gezocht om mee te gaan vissen?’ - Hij sloeg een los eind touw om een bolder van de schuit en maakte vast. Loetje keek eventjes schichtig om zich heen, legde een vinger samenzweerderig tegen zijn lippen, en stapte de stuurkuip in. Hij zette het geheimzinnige blik op een zijbankje en begon de overgebleven flesjes prik uit de kartonnen doos te ruimen. Dick Boei zat hoogstverbaasd toe te kijken. Zodra de kartonnen doos leeg was, nam Loetje liet blik op. Hij deed het deksel eraf en keerde daarna het blik om boven de doos. Een stortbui van natte bankbiljetten, een doorweekte portefeuille, een gouden armband, twee diamanten ringen en een gouden dames polshorloge vielen neer op de kartonnen bodem. Dick stond er volkomen sprakeloos op neer te staren. Loetje plofte neer op een der zijbankjes, nam een flesje prik op, greep de opener, die zoals gewoonlijk aan een touwtje om Dick Boei’s nek hing, rukte het flesje open en klokte het in één ruk leeg. Hij pakte een tweede flesje, deed daar precies hetzelfde mee, haalde dan adem ergens van beneden zijn navel, en veegde do gemorste druppels van zijn blote bast.
‘Man - wat had ik een dorst,’ verklaarde hij. ‘Dat Rottewater is ook niet meer, wat het vroeger was.’
Dick Boei liet zich slapjes neerzijgen op het andere stuurkuipbankje en zat nog steeds neer te staren op de dure inhoud van de goedkope kartonnen doos. Hij bukte zich, nam een handvol kliedernatte bankbiljetten op en liet ze losjes tussen zijn vingers dwarrelen, of het natte, dorre herfstbladeren waren.
‘De ochtendstond heeft goud in de mond,’ zei hij dan.
‘Wat moet ik hiervan denken, broeder Yang? Heb je de WERA stiekum. verkocht aan de een of ander? Achter Zuiderbaan zijn rug om.?’
Yang ging ruggelings op het ene zijbankje liggen, met de handen onder het hoofd en keek omhoog naar de rose en groene schapewolkjes aan de hemel.
‘Boei,’ zei hij. ‘Broeder Yang heeft problemen.’
Boei lachte schamper, tastte in de doos, nam de gouden armband op, woog die even op de hand en floot nadenkend. Dan zei hij: ‘Iedereen, die met dit soort van dure spullen bij zonsopgang bovenop een roestige dekschuit zit, met alleen een zwembroek aan, heeft problemen, lijkt me. En als-ie ze nog niet heeft, krijgt-ie ze nog wel. Wat heb jij in vredesnaam uitgestukt? Een zeemeermin beroofd, met je aqualong aan?’
Loetje bleef onbewogen liggen, opkijkend naar de lucht, waarover nu een akelig vroeg koppel straaljagers met strepen begon te knoeien.
‘Vriend Boei,’ zei hij. ‘Pak die kletsnatte portefeuille op en kijk erin. Vertel me wat je waarneemt.’
Boei viste de bruinleren portefeuille naar boven. Het ding was volkomen doorweekt en hij moest de vakjes en de verschillende papieren van elkaar pellen. Toen kreeg hij een paspoort te pakken.
‘Maar... Dit is de portefeuille van Zuiderbaan!’
‘Precies,’ zei Loetje.
‘Nu begrijp ik er minder dan helemaal niets meer van. Heb jij vannacht een kleptomanen-bevlieging gehad?’
‘Vriend Boei,’ zei Loetje. ‘Luister, en val me niet in de rede. Het mysterie van die kerels, die vandaag met alle geweld aan boord van de WERA wilden komen, is opgelost. Deze rommel - behalve die portefeuille van Zuiderbaan - zat verstopt - binnen in dat blik daar - in de lege verwarmingsketel van Zuiderbaans praalschip. Ik zal je een kort en duidelijk verslag uitbrengen van de gebeurtenissen van deze nacht. Geef me nog een zo’n flesje, en bereid je voor op schokken.’
Tien minuten later was de reportage ten einde. Yang zweeg. Maar Boei zweeg óók. Hij bleef tellen lang zwijgen, stond dan ineens op, rekte zich uit en verklaarde, op een toon van diepe ernst: ‘Vriend en kameraad Yang - het moet me van het hart, dat ik diep onder de indruk ben. Jij hebt kans gezien, om op je dooie eentje vannacht een hoeveelheid keet te schoppen, waar een normaal mens de rest van zijn leven nog over praat. Laat ik trachten, even de hoofdlijnen vast te leggen. Heb jij die kerels horen zeggen, dat ze Zuiderbaans Cadillac in brand gestoken hadden?’
‘Jaja. Dat klopt ook wel, want toen ik onder de WERA uit kwam duiken, was er op de dijk een enorme fik aan de gang. Ik wist tóén alleen niet, wat het was.’
‘En die... roodharige vent kwam uit het stuurhuis sluipen, met dit blik onder zijn arm?’
‘Precies. Ik heb er daarnet, boven op die modderschuit, kalm over zitten prakkedenken, en dat is mij allemaal zo klaar als een mop kwarts. Ze staken die Cadillac in de fik om Zuiderbaan van zijn schip af te lokken. Zijn jasje zal daar wel ergens over een stoel gehangen hebben, en Rooie Jaap pikte metéén zijn portefeuille mee, ramde die snel bij de andere buit in zijn blik en dook overboord. Ik achter hem aan, en de rest weet je.’

Dick rukte nu ook een flesje prik open en begon met korte teugjes te drinken. Yang zei somber: ‘In ieder geval ben ik, met al die gijn, mijn aqualong kwijt geraakt.’
‘In ieder, nog ander, geval kun je een meer dan ontzettende hoop geduvel aan je hoofd krijgen, als men erachter komt, hoe die bootwagen aan het rollen is geraakt.’
‘Zou dat schip dan niet verzekerd zijn?’
‘Luister es effe, zeg - denk jij dat verzekeringen alles verzekeren?’
‘Daar zijn ze toch zeker voor?’
Dick prikte met een strakke vinger onder Yangs borstbot.
‘Als jij een huis verzekerd hebt, en er duvelt morgen het gietijzeren haantje van een toren bovenop - en dat is een gewicht, hoor - en je halve huis ligt in puin, dan betalen ze je geen cent.’
‘En dat noemen ze: verzekeren?’
‘Alle normale risico’s. Die zijn verzekerd. Maar het risico van gekken als jij, die remmen van kabellieren losgooien... dat is heel wat anders. Daar zitten massa’s haken en ogen aan.’
‘Ai... oei.’
‘Oei... ai. De kwestie is: niemand daar, die jou eventueel langs heeft zien stuiven uit die botenloods, kent jou, nietwaar.
‘Nee, allicht niet. Ik ben hier nooit eerder geweest. Alleen die twee struikrovers kenden mijn gezicht.’
‘Die houden natuurlijk hun mond wel dicht. Tenminste: tegen de politie. Je hebt alléén kans...’
‘Kans op wát?’
‘Dat ze jou zélf achter je zwembroek gaan zitten. Want die kerels zijn natuurlijk des duivels, dat je hen die bus met buit hebt ontfutseld.’
Ja - dat zullen ze wel niet fijn vinden. En ze weten, dat ik op de WERA thuis hoor. Daar kunnen ze me vinden.’
Dick grinnikte: Er is één troost: we zitten hier in een pracht van een sleepboot. We moeten alleen Zuiderbaan zo gek krijgen, dat-ie ons straks, direkt na aankomst, laat vertrekken.’
Met de WERA op sleep?’
‘Natuurlijk. Schip weg, en laat ze dan maar zoeken.’

Loetje stak wanhopig twee armen de lucht in. De straaljagers kwamen terug en maakten een slordige krul.
‘Maar hoe moet het nou met dat geld en die juwelen?’
Dick zei kalm: ‘Dat zie ik niet als een probleem. We pakken het hele zaakje in een stuk bruin papier. We doen dat met handschoenen aan, om geen vingerafdrukken na te laten, en sturen bet zonder afzender erop aan het hoofdbureau van politie in Rotterdam. Met een getypt kattebelletje erbij: BUIT GESTOLEN BIJ DE ROTTE VORIGE WEEK. De politie weet heus wel, wie er daar bestolen zijn. Deze bullen komen dan vanzelf netjes terug bij de eigenaars.’
Maar Loetje zag het allemaal zo luchtig niet. Hij mompelde: ‘Door al die lol ben ik dan altijd nog mijn aqualong kwijt.’
Dick lachte met enig duidelijk leedvermaak: ‘Kijk es effe... wie op eigen vuistje detectiefje wil gaan spelen, moet maar op de blaren zitten, ook. Maar er is wat anders: zei je daarnet niet, dat de Waterpolitie daarginds bij die botenwerf bezig is?’
‘Ja, natuurlijk. Die moet proces-verbaal opmaken over die aanvaring.’
Dick pakte het stuurwiel en maakte een gebaar naar het luik van de kajuit: ‘Grote Broer Boei gaat nu gas geven en aan stuurwielen rukken. Grote Broer Boei gaat de moeilijkheden uit de knoop trekken. En Broeder Yang blijft braaf hier op deze modderpraam zitten, tot Zuiderbaan en ik straks met de WERA passeren. Hier... deze flesjes prik mag je bij je houwen.’ Dick bukte zich en begon de laatste flesjes prik over te hevelen naar liet gangboord van de zolderschuit. Loetje snapte er niet veel van.
‘Maar... je kunt me toch gemakkelijk door de gevarenzone van de Plek des Onheils héén loodsen? Ik kruip wel weg in de kajuit van die boot. Niemand zal jóu wat vragen, als je kalm voorbij komt varen.’
Boei begon liet meertouw los te gooien en gebaarde naar de kartonnen doos: ‘Zet deze spaarpot alsjeblief uit het gezicht. Ik krijg er jeukende vingers van, en dat is lastig met sturen.’
Loetje repte zich met de doos de kajuit binnen, kwam even later terug en vroeg klaaglijk: ‘Maar waarom kan ik nou niet meteen mee dóór naar de WERA?’
‘Omdat,’ zei Boei hardvochtig, ‘je een dusdanige monumentale hoeveelheid keet hebt laten losbarsten, dat jij voorlopig je snufferd niet moet laten zien. Je snor drukken, zogezeid. Ook bij Zuiderbaan. Ik weet van niks, dus ik ben de aangewezen figuur, om olie op de golven te gieten en peultjes te doppen en zo meer. Vort... van boord af!’
Dick had zijn meertouw al te pakken, maar Loetje zette het op een brullen: ‘Hei - ho! Wacht effe...’
‘Wat is er nou weer, dreinhoofd?’
‘Man - ik bibber zowat van deze schuit af van de kou. Ik heb niks anders aan dan een zwembroek. Heb je niet een trui over, of zoiets?’
Dick keek verontwaardigd in het rond: ‘Man - het is het heerlijkste weer van de wereld!’
‘Voor jou misschien wel, maar ik ben half tropisch. En deze schuit, waar ik op zit, is van koud ijzer ook nog.’
Dick bromde wat, dook de kajuit in en kwam even later terug met een oud, tweed jasje met leren lapjes op de ellebogen. Plus een grijze, gebreide wollen sjaal. Hij smeet beide kledingstukken naar boven en zei: ‘Het lijkt hier het Leger des Heils wel. Heb je nog meer te urmen?’
‘Duvel op,’ zei Loetje grimmig. ‘Die kop van jou verknoeit het uitzicht.’
Dick grinnikte, smeet het meertouw in de stuurkuip, drukte de koppeling in de vooruit en stroelde met snel toenemende vaart weg van de roestige werkschuit, nagestaard door Loet Yang. En als die een staart had bezeten, had hij er vast en zeker wat triest mee staan kwispelen. Hij wikkelde de das om zijn hals en trok het tweed jasje aan. Het was van iemand die anderhalf keer zo groot en enkele maten dikker was dan hij. Het hing hem bijna op de knieën, maar dat mocht niet hinderen. Loetje zocht de zakken na. Dat leverde niets meer op dan enkele moeren en bouten, een stompje potlood, een garagerekening voor dertig liter benzine, benevens een aangebroken pakje met nog twee stukjes kauwgom. Loetje wikkelde de jas om zich heen en ging meesmuilend zitten kauwen.
Ook Frits Zuiderbaan had de dag zien aanbreken. Ook hij had de eerste rose, gele en groene wolkjes aan de hemel zien verschijnen Maar hij beleefde er weinig plezier aan. Zuiderbaan zag alles somber. Het was overdreven, te zeggen dat Zuiderbaan boven in zijn eigen stuurhuis zat als een gebroken man. Maar hij zit er wèl als een geknakt man. Zo ongeveer als een jonge populier, waar iemand in volle vaart met een Cadillac tegenop is getuind. Als hij uit het ene zijraam van liet stuurhuis keek, zag hij nog wat lichte rookpluimpjes, die opkringelden uit wat de vorige avond nog zijn trotse Cadillac was geweest. Als hij uit liet andere zijraam blikte, moest hij huiverig denken aan het lijk van een verdronken Loetje Yang, dat daar ergens op de bodem lag. En als hij recht voor zich. uit staarde, zag hij een leeg jasje hangen, waaruit zijn portefeuille met paspoort en geld was verdwenen. De politiemannen hadden zakboeken volgeschreven met aantekeningen en vraagtekens en de laatste twee (de beide rechercheurs) waren pas tegen zonsopgang vertrokken, niet gezichten of ze grote behoefte hadden aan een paar potten uiterst sterke koffie. Af en toe passeerde er een vrachtschip door de Rotte, maar Zuiderbaan had veel te veel zorgen aan zijn hoofd om. daarop te letten. Toen er dan ook weet- eens een boot uit de verte naderde, en langzaam. vaart minderde, merkte bij dat niet eens. Hij schrok pas op, toen die boot met een lichte bons langszij kwam en zijn motor stop zette. Zuiderbaan kwam overeind, keek door een stuurhuisraam schuin naar beneden en zag het hoofd van Dick Boei, dat juist boven de dekrand van de WERA opdook. Het hoofd riep: ‘Hei, zeg! - Maak dit touw eens effe vast!’

Zuiderbaan rukte de stuurhuisdeur aan de waterzijde open en stoof met een verwilderde blik in de ogen het gangboord in.
‘Boei!... Waar is Loetje Yang?’
Boei hield zich vast aan het gangboord van de WERA het losse eind meertouw nog in de hand.
‘Yang?’ zei hij verbaasd. ‘Die is toch hier aan boord gebleven! Of is hij me achterna gegaan? Maak nou eerst dit touw effe vast.’
Zuiderbaan greep wat wezenloos het touw en knoopte het klungelig ergens aan een bolder. Dick hees zich aan boord en legde met een tweede touw de kop van de motorboot vast. Zuiderbaan pakte Dick Boei bij een elleboog, streek met de andere hand door zijn verwarde omhoog staande haren en zei met trillende stem: ‘Boei - beste jongen - er is iets verschrikkelijks gebeurd. Kom mee naar binnen.’
Maar na een minuut luisteren naar het ijselijk relaas van Zuiderbaan over de verdwenen Yang, barstte Dick in een luid gelach uit: ‘Broeder Yang verdrinken!’ riep hij. ‘Yang is geen mens, maar een soort van amphibie! Die is praktisch onder water geboren. Die krijg je nog niet verdronken, al plomp je hem uit een vliegtuig overboord midden boven de Sargasso-zee.’
‘Maar wat... Hóé dan... ?’
Dick boog zich voorover en prikte Zuiderbaan tegen diens eens zo fraaie overhemd, dat nu vol zat met vlekken en roetvegen.
‘Loetje Yang leeft... ,’ zei hij met een grafstem.
Zuiderbaan vloog overeind en stond ver over het tafeltje heen gebogen met de handen erop leunend.
‘Weet je dat zéker?’
‘O ja,’ zei Dick. ‘Ik heb hem een half uur geleden nog gesproken.’
Zuiderbaan hapte naar lucht: ‘Jij... Wat... ? Waar... ?’
Dick wees met een duim de Rotte af, in de richting vanwaar hij was komen aanvaren: ‘Hij zat boven op een ouwe dekschuit te huilen.’
Zuiderbaan liet zich heel langzaam weer op de zitbank zakken. Zijn mond bewoog een paar keer, voor er geluid uit kwam: ‘Te... huilen?’
‘Ja. Want hij is zijn aqualong kwijt.’
Zuiderbaan was door het dolle heen van blijdschap, nu er geen direkte lijken te betreuren schenen. Mogelijk ook zag hij één proces-verbaal minder in het verschiet. Van louter opluchting zei hij: ‘O, wat akelig voor die jongen!’
Dick keek heel triest en somber: ‘Zeg dat wel, ja. Het was zijn liefste bezit. Hij heeft er jaren voor gespaard.’
‘Maar... hoe is hij die dan kwijt geraakt?’
Dick keek schichtig over zijn schouder, alsof hij ergens een spion verwachtte, gluurde de dijk op, loerde naar de andere kant de Rotte over, boog zich dan over de tafel heen en zei op samenzweerderstoon: ‘Die hebben de boeven hem afgenomen.’
‘De... de wát?’
‘Boeven. Rovers. Bandieten. Er is hier aan boord toch een portefeuille met inhoud verdwenen?’
Zuiderbaan riep opgewonden: ‘Jaja! De mijne! Met een paspoort erin en nog...’
‘Tweeduizend gulden,’ vulde Dick aan. ‘Precies. Loetje zag een verdacht iemand hier van het schip af duiken en is er toen metéén achteraan gegaan.’
‘Maar hoe... ?’

Dick haalde de schouders op tot aan zijn oren: ‘Dát weet ik ook niet, hoor. Hij is er nou wéér achteraan. Dat was hij tenminste van plan. Het is alleen afschuwelijk voor hem, dat hij zijn aqualong is kwijt geraakt, alleen maar omdat hij...’
Zuiderbaan kwam opnieuw overeind en wuifde met beide handen: ‘O nee! Die betaal ik. Hij krijgt van mij een nieuwe aqualong. Ik wil daar geen woord meer over horen. Stel je voor... die arme jongen. Offert hij zich voor mij op, en dan zit hij te huilen langs de waterkant. En...’
‘Dat is reuze-sportief van U, mijnheer Zui...’
Zuiderbaan wuifde met handen en voeten: ‘Neenee - helemaal niet. Het is het minste wat ik kan doen.’
‘Ja, maar toch ..’
‘Stil! Geen woord meer daarover. Ik ga straks naar de bank en haal nieuw geld, en...’
Dick begon nu ook wuivende gebaren te maken: ‘Is die bank in Rotterdam?’
Jaja - dat is de meest dichtsbijzijnde.’
‘Goed. Dan gaan we nu varen. We komen vanzelf door Rotterdam heen, en tegen die tijd zijn de banken net zowat open.’
‘Wa... Wou je nu metéén gaan varen? Naar de Kaag?’
Dick zei, stomverbaasd: ‘Daar kom ik voor hierhéén! Daarvoor heb ik de hele nacht doorgestoomd. Hoe eerder we dit lekkend wrak veilig rondom in de bloemperken hebben liggen, hoe beter, leek me.’
‘Jaja. Oja. Maarre...’
Dick was al opgestaan, om aan dek met sleepkabels te gaan sollen.
‘Maar wát?’
‘Als wij ineens hier verdwenen zijn, hoe weet die arme jongen van een Yang dan, waar we naartoe zijn?’
‘Lieve help - Loetje is toch niet gék! Die wéét dat we met dit schip naar De Kaag gaan. Die zal echt niet op het denkbeeld komen, dat we vertrokken zijn richting Pernambuco. En misschien zit-ie straks alweer op dezelfde plaats op die dekschuit. Ik heb beneden nog een paar rollen los touw zien liggen. Dat zijn prima sleepkabels.’ Hij was al weer op weg naar het trapje, maar stond even stil en keek om: ‘En er moet iemand hier in het stuurhuis blijven, hoor. Om het roer van de sleep te houden, anders zwieren we van hot naar haar de Rotte door.’
‘O, maar dat kan ik best,’ zei Zuiderbaan. ‘Dit is niet de eerste keer dat ik op een schip sta.’
Dick Boei, de grandioze komediant, grinnikte tegen zichzelf, terwijl hij even later zijn sleep-motorboot naar de boeg van de WERA manoeuvreerde.
‘Zo,’ zei hij tevreden tegen zichzelf. ‘Broeder Yang heeft alvast zijn aqualong terug. Dat is één probleem minder. Nou eerst zien, dat we hier als de gesmeerde bliksem vandaan komen, want ik hou hier een bar en boos onveilig gevoel.’
Tien minuten later waren zij al op weg, nagestaard door het oude manneke uit het wrakke cafeetje, dat een van zijn allerlaatste vaste klanten in noordwestelijke richting zag verdwijnen. De hele sleep liep zo ongeveer vijf tot zes kilometer - normale wandelsnelheid. Dick stond wijdbeens in de open stuurkuip van zijn motorboot en peinsde over een toepasselijk lied. De zon werd al lekker warm op zijn rug.

Een dik kwartier later naderde de sleep de botenwerf, waar zoveel personen zich in de afgelopen nacht duchtig hadden vermaakt. Een ploeg van vier man was bezig, met touwen en planken, een splinterig wrakstuk van een houten zeilboot, met de ijzeren kiel er nog onderaan, op de wal te sjorren. Dick keek er uit zijn ooghoeken naar, maar vertrok verder geen spier van zijn gezicht. Alleen de van niets wetende Zuiderbaan stak een hoofd door een raampje van het stuurhuis en brulde: ‘Die heeft óók een flinke klap gehad, zeg!’
Dick wuifde wat met één arm, en passeerde zonder verder commentaar. Vijf minuten later kwam rond een bocht de roestige ijzeren zolderschuit in zicht, waarop hij Loetje Yang had achtergelaten. Hij greep zijn koperen signaaltoeter en gaf enkele korte vreugdestoten. Een mottige hond, die in het warme ochtendzonnetje had liggen suffen, stoof overeind en begon woedend blaffend met de sleep mee te hollen. Maar dat was ook de enige reactie. Op de ijzeren schuit bewoog niets.
‘Straks is de malloot in slaap gesukkeld, na al die nachtelijke zenuwspanningen,’ bromde Dick, boog zijn bovenlijf ver buiten boord en gaf een toeter-riedel op zijn hoorn weg, waar de meehollende hond het zo van te kwaad kreeg, dat het beest van woede in een kluit brandnetels ging staan happen. Auto’s en bromfietsen zoefden over de dijk voorbij... Maar op de steeds nader komende dekschuit bleef alles verlaten. Zuiderbaan galmde door een open raampje: ‘Wat toeter je toch?’
Dick wees met gestrekte arm: ‘Op die schuit daar zat Loetje daarnet te wenen... Loetje... hei! Hoooo! Sufkop!’
Zijn gebral echode terug van de ijzeren schuitwand, maar geen Yang kwam in zicht. Dat was een mooie situatie. Wat voor reden kon die dolle Yang gehad hebben, om tegen de afspraak in aan de haal te gaan? Of zou hij toch nog ergens in de buurt rondzwalken? Dick stuurde zijn motorboot schuin naar de dekschuit toe, keerde zich om en riep waarschuwend: ‘Let op! Ik stuur vlak langs die schuit, spring er aan dek, kijk, of hij soms ergens ligt te slapen en spring dan weer terug aan boord. Stuur jij maar rechtdoor.’
Die manoeuvre lukte zonder enige hapering. De motorboot bereikte de achterkant van de roestige schuit, schuurde er even langs en Dick sprong over op het rommelig dek vol balken en opgerolde einden staalkabel. Hij draafde met zijn eigen boot mee, onderwijl het dek overziende. Nergens lag iets te slapen wat op Yang leek - nergens was zelfs maar iets te zien waaruit bleek dat Yang ooit aan boord was geweest. Dick brulde nog eenmaal: ‘Yang! Waar zit je?’ maar kreeg geen antwoord, holde naar de kop van de dekschuit, wachtte twee tellen tot zijn eigen motorboot hem had ingehaald, en sprong terug in zijn stuurkuip. Zuiderbaan, aan liet roer van de WERA, brulde: ‘Wat doen we nou?’
‘Doorvaren, natuurlijk!’ riep Dick. ‘Hij zal wel weer wat nieuws hebben bedacht. Maar bij weet waar we heen op weg zijn, dus die pikt ons verderweg wel ergens op.’
Om tien uur passeerden zij een brug, ergens aan de rand van Rotterdam, en naast die brug was een groot café. Zij maakten de motorboot en de WERA vast aan een stel houten meerpalen, klommen aan wal en gingen het café binnen. Dick bestelde een enorme uitsmijter plus een mok koffie. Zuiderbaan bestelde een taxi, en ging daarmee op weg naar de AMRO-bank. Om half elf was hij terug. Met geld en een nieuwsgierig gezicht: ‘Is Loetje al komen opdagen?’
Dick dronk het restje van zijn derde mok koffie op en schudde het hoofd: ‘Wat dié zot nu weer aan het uitstukken is, mag Allah weten.’
Zuiderbaan betaalde de uitsmijter en de koffie, stak het wisselgeld in zijn zak en zei, zorgelijk:
‘Ik hoop dat die roekeloze jongen niet opnieuw achter die bandieten aan is gegaan. Op zijn eentje nog wel.’
Dick was al op weg naar zijn sleep: Je hebt best kans, dat hij ergens verderop op ons zit te wachten. Laten we maar gaan varen.’

Om half twaalf kwamen zij uit in het eeuwenoude vaarwater van Rotterdam naar Voorburg en Den Haag. Geen Yang in zicht. Laten wij het verhaal kort maken. Om vier uur in de middag waren zij Drievliet voorbij, en op weg naar Leiden. Zuiderbaan stak weer eens het hoofd buiten zijn stuurhuis: ‘Ik begin liet nu werkelijk gek te vinden!’
Dick haalde de schouders op. Hij vond het al enkele uren lang gek. Héél gek. Het was beslist niets voor Loetje Yang, een dergelijk gezellig nummertje vaarjool te laten schieten. En trouwens... wat kon de idioot aan het dóén zijn? Wat ter wereld kon zo spannend of zo dringend zijn, dat hij Dick Boei op diens dooie eentje de hele sleeptocht op liet knappen? Want zolang die motorboot, met dat logge schip achter zich aan, door een recht stuk Vliet voer, was er weinig aan de hand. Maar bij elke brug - bij elke sluis, moest Dick zich een half ongeluk springen en rennen om de vaart uit de sleep te halen, en tijdig af te remmen, of netjes aan te leggen, zonder brokken te maken. Je had op zo’n tocht minstens één man extra nodig, om telkens op de kant te springen en de meertouwen vast te maken. Om vijf uur kwamen zij, achter twee Westlandse schuiten vol lege groentekisten, de schutsluis van Leidschendam binnen drijven. Zuiderbaan stapte de sluiskademuur op, legde de achterkant van zijn woonschip vast, kwam haastig op de motorboot af en begon meteen: ‘Zeg, het wordt nou toch al te gek. Er is vast en zeker iets met Loetje aan de hand, en...’

Een sluiswachter, met een Rijkswaterstaatpet achter op het hoofd, was het kleine, bakstenen wachthuisje uitgekomen en stond nu naast hen.
‘Bent u de opvarenden van het woonschip WERA?’
‘Dat klopt,’ zei Dick. ‘Doen we weer eens iets, dat niet mag?’
‘Er is over de telefoon een boodschap voor u binnengekomen. Uw vriend Bang of Yang... kent u die?’
‘Jaja. Heel goed.’
‘Wel die, eh... Of ik u wil zeggen, dat hij in het ziekenhuis ligt in Rotterdam.’
Als je een dergelijke mededeling zo ineens botweg op je vestje gespuugd krijgt, sta je eventjes raar te kijken. Dan kwamen er twee vragen tegelijk: een van Zuiderbaan en een van Dick: ‘Is het erg?’
‘Wélk ziekenhuis?’
De man van Rijkswaterstaat keek op een papiertje in zijn hand: ‘Het Sofiaziekenhuis. En dat was het enige, wat ze zeiden. Het was een. heel korte boodschap. Ik kan óók niks anders doen, dan die overbrengen.’ - De man haalde wat verlegen zijn schouders op en wandelde door naar de volgende boot, die bezig was, vast te maken. De twee opvarenden van de WERA-sleep keken elkaar aan.
‘Zei ik het niet?’ mompelde Zuiderbaan.
Dick stond wat op een lip te kauwen.
‘Ik moet meteen naar Rotterdam, natuurlijk.’ - Hij keek om zich heen. ‘Zo gauw we deze sluis door zijn. Daar zijn we nog met zijn tweeën voor nodig.’
‘Maar... wat doen we dan verder met deze sleep?’
Dick wees naar de uitgaande sluisdeur: ‘Vlak achter deze sluis ergens langs de wal aanleggen. Er zit niks anders op.’
‘Dan kan ik net zo goed met je méégaan!’ riep Zuiderbaan. ‘Weet jij veel wat daar allemaal aan de hand is? Wat moet jij daar als jongen alleen? En hebben ze zijn ouders niet gewaarschuwd?’
Dick liep zenuwachtig heen en weer te beren over de hardstenen kaderand.
‘Goed, goed,’ zei hij. ‘Het is misschien het beste, als we met zijn tweeën gaan. Maar hóé?’
Zuiderbaan stond al om zich heen te kijken.
‘Wat zoek je?’
‘Een telefoon. Om een taxi te bellen.’
Dick wees met een duim. Hij begon langzamerhand te beseffen, dat het in het leven toch wel gemakkelijk is, mensen om je heen te hebben, die vlot over geld kunnen beschikken, en het dan ook doen.
‘Vraag maar in het sluiswachtershuisje. In zulke gevallen helpen ze je altijd.’

HOOFDSTUK VIII

Loetje Yang gegrepen....

De torenhoog oprijzende vraag, was natuurlijk: Hoe was Loetje Yang in dat ziekenhuis terecht gekomen? Jaja... Het was beslist heel handig bedacht geweest van Dick Boei, om Loetje niet mee te nemen naar de WERA, maar hem achter te laten op de dekschuit. Want... had Yang zélf zijn gezicht vertoond, dan was Zuiderbaan natuurlijk metéén begonnen, hem precies te vragen, wat er in de afgelopen nacht allemaal was gebeurd. Dan had ook dat komedieverhaal met die zogenaamde huilpartij nooit zo mooi verteld kunnen worden. Oja. Dat was allemaal heel leep gespeeld. Er was maar één ding, dat de behendige Boei over het hoofd had gezien: iemand als Rooie Jaap zou het er natuurlijk niet bij laten zitten, dat een aap van een jongen hem te vlug en te glad was af geweest... Dat kon nooit zomaar met een sisser aflopen. En dat dééd het ook niet.

Nadat Dick Boei in zijn motorboot, met de buit aan boord, was weggevaren in de richting WERA, was Loetje Yang vredig gaan zitten boven op de stapel heipalen die aan dek lag van de zolderschuit. De eerste stralen van de opkomende zon maakten zijn schouders lekker warm. Aan zijn voeten stonden nog drie flesjes vol prik, ook. Maar die behaaglijkheid duurde niet zo vreselijk lang. Nu de eerste dorst gelest was, begon er iets heel anders aan Loetje te knagen: zijn maag. Hij was, per slot van rekening, de hele lange nacht door op oorlogspad geweest... en hoe! Al die tijd had hij geen hap eten in zicht gekregen en hij begon zich nu uit te schelden. voor een sufkop, dat hij al dat geld, tot het laatste bankbiljet toe, aan Dick Boei had meegegeven. Had hij maar één miezerig briefje van tien bij zich gehouden, dan had hij op de dijk een vroege melkboer kunnen aanschieten over een homp kaas, of een prille bakker over een broodje. Nu zat hij hongerig op die roestige schuit te zitten volkomen aan de bedelstaf.
Achter hem begon het drukker te worden op de Rottedijk. Bromfietsen knetterden naar hun werk en vrachtauto’s dreunden voorbij. Nu is het met honger en dorst altijd zo: zolang iemand genoeg eten en drinken bij de hand heeft, kijkt hij er nauwelijks naar om. Maar zo gauw je weet, dat je nergens aan kunt komen, wordt het allemaal ineens driemaal zo erg. Loetje’s buik begon onheilspellende geluiden te maken. Vervolgens werd hij zèlf onrustig. Hij kwam overeind en begon in de lengte het dek van de zolderschuit op en neer te lopen. Wat duivel! Het kon wel uren duren, eer Dick Boei met de WERA aan kwam zetten en dan al die tijd honger blijven lijden?
Bbrrroeng! zei Loetje’s maag. Hij keek naar beneden. Vlak boven de band van zijn zwembroekje was een duidelijke holte te zien. Krrroeng! zei zijn hele buik.
En toen kwam uit de richting Kralingen, met een heel kalm gangetje, een van die bestelauto’s aanrijden, zoals ze in dorpen en buitengemeenten veel worden gebruikt, om de huizen langs te gaan: een soort van rijdende winkel met kratten frisdrank er bovenop, met bossen zemenlappen en sponsen er buitenaan en binnenin flessen melk, pakken kaas en lucifers en zeshonderd andere artikelen. Loetje zette de tanden op elkaar en gromde: ‘Die satanse Boei! Had-ie me niet één snert riks kunnen achterlaten? Die zit zich daarginds op de WERA natuurlijk.
rolrond te schransen aan brood en ham en gebakken eieren.’
Vanuit de andere richting kwamen twee jonge bromfietsers aangrommen en het zag ernaar uit, dat bestelwagen en bromfietsers elkaar vlak voor Loetje’s neus zouden gaan passeren. Maar er gebeurde wat anders: de bromfietsers begonnen te zwaaien en minderden vaart. Het bestelautootje deed dat ook. Het hele zaakje kwam tot stilstand op nog geen tien meter van de dekschuit af. De bestuurder, in een kraakstijve witte jas kwam achter het stuur uit en een levendige handel begon. De bromlieden waren kennelijk op weg naar hun werk en hadden geen brood van huis meegenomen. De achterdeur van de bestelauto ging open en er kwamen hompen kaas te voorschijn en twee halve wittebroodjes. Het water begon Loetje uit de mond te druipen. Voetje voor voetje schoof hij op de bestelauto af. Eerst naar de rand van de dekschuit... dan met een sprongetje de wal op. Juist, toen beide bromfietsers betaald hadden, en hun inkopen in hun fietstassen lieten zakken, was Loetje bij de rijdende winkel aangekomen. Wat hij nu deed kon je geen watertanden meer noemen; dat was zuiver druipkaken. De bromfietsers stapten op en, knetterden weg. De man van de autowinkel had de achterdeur al beet om die dicht te smakken, maar keek dan opzij naar die jongen in zijn belachelijk lange jas en zwembroek.
‘Had jij óók wat moeten hebben?’
Loetje stond wat van het ene been op het andere te hangen.
‘Ja, eh... ikke... Ik hoor eigenlijk thuis op de WERA.’
‘De WERA? O... dat woonschip daar verderop?’
‘Enne... Ik zit hier te wachten op een vriend van me. Die heeft al het geld bij zich.’
De rijdende winkelier gaf een zwiepert aan de deur, die met een smak in het slot viel.
‘Maarre...’ ging Loetje haastig verder. ‘Wij zijn heus wel goed voor liet geld. Ik bedoel...’
‘Op de póf!?’ riep de winkelman. ‘In de zomer? Aan botenmensen of vakantiegangers? An me nooit nie. Daar ben ik zoveel keer mee de boot in gegaan, dat ik er zelf een vaarvakantie van had kunnen overhouden. Hahaha... !’ Hij scheen dat zelf een reuze geslaagde mop te vinden, en dat bracht hem in een wat beter humeur. Hij bekeek Loetje van het hoofd tot de voeten. Hij zag alleen een nogal net gezicht van een half-Indische jongen met andermans jas aan, en...
‘Luister eens,’ zei bij, en knikte naar Loetje’s pols. Je hebt daar een nogal goed horloge aan, geloof ik.’
Loetje keek verbaasd naar zijn linkerpols. Daar zat inderdaad een droom van een horloge omheen: waterdicht, antimagnetisch, bom- en schokvrij, bestand tegen brand en inbraak. Het enige wat er niet in of aan zat, was radar.
‘Als je het eerlijk meent, laat dan dat horloge zolang bij mij, dan kun je op de pof krijgen wat je hebben wilt. Kom je betalen, dan krijg je meteen je horloge terug. Heb ik wel vaker gedaan.’
Loetje aarzelde niet één enkele seconde. Hij hoefde er niet eens voor op zijn fraaie horloge te kijken, maar begon meteen het stalen bandje los te maken.
‘Mijn naam en adres staan daar op de auto,’ wees de man, nam het horloge aan en liet het in een zak van zijn witte jas verdwijnen. Hij deed de deur van de laadruimte weer open: ‘En wat had je zoal gehad willen hebben?’
Loetje tuurde likkebaardend in het binnenste van de wagen en sloeg aan het kiezen.

Terwijl Loetje Yang bezig was met watertanden, gebruikten twee andere figuren hun tanden meer om er wat mee te knarsen. Zij sjokte terneergeslagen naast elkaar voort - de een met de vuisten in de broekzakken en de ander met de vuisten op de rug. Het waren Rooie Jaap en Dries de Tobber, samen door het ochtendgloren op weg naar huis. En al sjokkend maakten zij weer eens ruzie. Niet over de verdeling van de buit in het blikken trommeltje. Er viel niets meer te verdelen, want die buit was, al uren tevoren, samen met Loetje Yang, in het duister verdwenen zonder volgbaar spoor achter te laten. Jaap en Dries waren wèl verbeten urenlang aan het spoorzoeken geweest in alle schuren en weilanden in de wijde omtrek, maar dat had weinig anders opgeleverd dan blauwe plekken en geschramde schenen. De ruzie die ze nu liepen te maken, ging over de tweehonderd gulden, die Rooie Jaap in de botenloods uit het trommeltje had genomen en aan Dries ter hand gesteld.
‘Het is heel eenvoudig, man’ zei Rooie Jaap. ‘Jij ziet het niet goed. Wij hebben samen een stel mensen beroofd. Daarna hebben we pech gehad. Het enige dat er van de buit nog over is, zijn die tweehonderd pop die jij daar in je zak hebt. Dus die moeten we samen delen. Ik krijg één briefje van honderd van jou terug. Sam-sam.’
Dries sjokte traag voort en liep een tijdje het hoofd te schudden.
‘Ik zie het heel anders,’ verklaarde hij. ‘Wij zouwen de buit gaan delen. Ik kreeg alvast twee briefjes van honderd en dat was een stuk van mijn deel. Jij hebt jouw hele helft zelf gehouwe, plus het grootste deel van mijn helft. Jij bent daarna zo stom geweest, om dat allemaal te laten pikken. Maar daarom hoef ik van mijn eigen aandeel niks terug te geven. Zou een mooie boel worden!’

‘Neenee!’ riep Rooie Jaap. ‘Zo zit dat helemáál niet. En ik zal jou eens haarfijn uitleggen...’ Hij hield ineens op met praten, tuurde aandachtig naar iets voor zich uit op de dijk en greep dan Dries de Tobber bij een elleboog: ‘Zie jij wat ik zie? Daar naast die bestelauto. Is dat niet...’ Dries mocht dan wat tobberig van aard zijn - zijn ogen waren nog opperbest.
‘Dat is die pestjongen van vannacht! Uit de botenloods!’
Rooie Jaap sprong meteen zijwaarts en trok Dries mee tot op de grasberm langs de landkant van de dijk. Even later lagen zij plat tegen de helling - hun hoofden verscholen achter onkruid dat hier in bossen langs de dijkrand groeide. Zij zagen Loetje wat pakjes in ontvangst nemen, die in zijn gebogen linkerarm stapelen en wuiven met de rechterhand. Daarna stak hij schuin de dijk over, terwijl de bestelauto startte en wegreed. De beide boeven in de berm schoven een beetje naar voren om dwars over de dijk heen te kunnen turen. Zij zagen Loetje een sprongetje nemen, en op een of andere boot belanden.
‘Wat doet-ie nou?’
‘Hij is een soortement schuit opgegaan. Nou gaat-ie zitten. Hij gaat wat eten, natuurlijk.’
‘Hij wèl, ja. Van onze centen, zeker. En ik rammel al uren van de honger.’
Rooie Jaap gromde: ‘Hij zal onze centen niet veel langer houwen!’ en kwam op handen en knieën overeind, turend naar de plek waar Loetje nu op zijn stapel heipalen was gaan zitten, met de rug naar de dijk en een lieflijk uitzicht over het water van de Rotte. Dan stootte hij Dries aan: ‘Kom mee. We sluipen langs deze kant van de dijk tot vlak achter hem. Als er effe niemand aankomt, sprinten we de dijk over en grijpen hem in zijn brutale nek. Moet al heel raar lopen, willen we die kleine donderaap niet aan het praten krijgen. Kom op!’
De kleine donderaap zat prinsheerlijk in de warme zon op zijn stapel heipalen, met naast zich een pakje boter, een machtige mop kaas en een homp worst. Hij bezat geen mes en geen vork, maar dat hinderde weinig. Hij brak telkens een brok brood af, smeerde daar boter op met een platte houtspaander en nam om beurten een hap links of een hap rechts. Het leven begon er weer wat rooskleuriger uit te zien, vond Loetje. Helaas bleef het niet lang zo. Hij bracht juist de zevende hap brood met boter naar boven, toen hij achter zich een soort van bons hoorde, alsof er iemand vanaf de wal aan dek sprong. Hij begon zich om te keren, maar voor hij daar half mee klaar was, voelde hij een greep juist boven zijn grijze wollen das in zijn nek als van een venijnige, ijzeren tang en een grove stem, snauwde hem woedend toe: ‘Geef één kik, en ik mep je met een blok hout buiten westen. Goed begrepen, bemoeial?’
Loetje probeerde iets terug te zeggen, maar hij kon geen stom woord naar buiten krijgen. De hand die hem beet had, drukte aan de ene kant de duim en aan de andere kant de vingertoppen zo gemeen in zijn nekspieren, dat hij van pijn zijn mond opensperde en nauwelijks meer in staat was, adem te halen. Dezelfde kwaadaardige stem ging door: ‘Dries - kijk eens of dat ijzeren luik, daar rechts, open kan.’
Loetje begreep, waar het over ging. De heipalen waren niet zo lang als de schuit zelf en in het driehoekige, platte stuk voordek zat een vierkant, ijzeren luik dat natuurlijk toegang verleende tot het laadruim. Zware stappen bonkten log over het ijzeren dek... dan klonk een zwak gekners van roestige scharnieren. De stem van Dries de Tobber: ‘Ja - ik heb ’t open. Maar let op - daarginds komen twee bromfietsers aan.’
‘Ga dan op je gemakkie naast ons zitten, net of der niks aan de hand is. Ik hou deze aap wel liefkozend de hand in zijn nek.’ Loetje werd bij de nek heen en weer geschud en Rooie Jaap beet hem toe: ‘En jij houdt je bek stijf dicht, begrepen?’
Dries stapte over de heipalen heen en liet zich met een plof aan de andere kant van hun gevangene neervallen boven op het papiertje met de homp worst. Het geluid van iets anders kwam snel naderbij. Maar vanaf de wal viel er behalve de bromfietsers niets te bespeuren, dat op onraad duidde. Daar lag gewoon een werkschuit langs de kant, met wat heipalen erop, en bovenop die palen zat een jongen in een zwembroek met twee mannen, waarvan de een vriendschappelijk zijn hand in de hals van die jongen had gelegd. Oom met een vriend en een neefje aan het vissen, of zoiets. Een heel normaal zomertafereeltje.

‘Goeie morrege!’ riepen de bromfietsers.
Rooie Jaap riep wat onduidelijks terug en wuifde met zijn vrije hand. Daarna keek hij snel links en rechts de dijk af.
‘De kust is vrij, nou. Als de bliksem het ruim in met deze vlegel. En dan eens kijken, of we die niet aan het babbelen krijgen. Pak aan, Dries. Neem jij zijn voeten beet.’
En daar ging broeder Yang - opgepakt bij nek en voeten, als een soort vers geslacht speenvarken. Hij dacht er nog even over, zich te verzetten door zich met gespreide benen schrap te zetten, zodat ze hem niet zo gladjes door dat vierkante luik heen konden laten zakken, maar dat hoefde al niet meer. Rooie Jaap zei kortaf: ‘Hou jij maar vast,’ duwde Loetje met het hoofd naar beneden het luik in en liet zijn nek los. En daar hing broeder Yang ondersteboven te slingeren, bij de voeten vastgehouden door een tobbende Dries. Yang gaf een brul, die weergalmde door liet holle ruim van de dekschuit, kromde zijn rug en klemde de handen vast aan de randen van het luikgat.
‘Laat je los, duivelsjong?’ gromde Rooie Jaap en gaf met de hak van zijn schoen een stamp op Loetje’s vingers. Dat hielp probaat. Yang liet met een krijs de luikrand los en bungelde met het hoofd naar beneden in het donkere ruim.
‘Laat zakken en los!’ zei Rooie Jaap, snel nog even de dijk op en af blikkend. ‘Laat zakken, man! Daarginds komt een auto aan!’
Dries liet de blote kuiten en voeten binnen het luikgat zakken en dan helemaal los. Een doffe bons en een kreet van pijn bewezen, dat hun gevangene ergens op de laadruimvloer terecht was gekomen.
‘Mee naar binnen en trek dat luik achter je dicht.’
Vlak daarop waren beide kerels van dek verdwenen en vanuit de passerende auto was er niets meer op of aan die dekschuit te zien, dat enige argwaan kon wekken. Alles aan dek zag er rustig en vredig uit. Binnenin was het nu heel wat minder vredig. Wat liet helemáál griezelig maakte, was de volkomen stikduisternis. In het hele laadruim was niet één patrijspoortje of raam. Ook het ijzeren luik liet geen kiertje licht door. Gelukkig was deze schuit niet bijzonder diep, maar toen Dries plotseling Loetje’s voeten losliet, was deze jongeman toch ondersteboven op een soort houten vloer terecht gekomen met een klap die er zijn mocht. Rooie Jaap begon in liet stikdonker rond te graaien tot hij tussen wat armen en benen weer Loetje’s nek te pakken kreeg. Hij hoefde nu niet meer zo bang te zijn voor nieuwsgierige voorbijgangers, en dat was metéén te merken. Hij schudde Yang bij de nek heen en weer en brulde: ‘Nou heb ik je eindelijk te grazen, stuk bemoeial! Nou je bek open, en vlug. Waar heb je dat blik, met onze spullen erin?’
Dries waarschuwde geschrokken: ‘Brul niet zo, man! Zo meteen horen ze je op de wal dwars door de wand van deze schuit.’
Maar Rooie Jaap was zowat door het dolle heen. De hele afgelopen dag plus nog de ganse nacht was hij in de weer geweest met pogingen om zijn eigen buit weer in handen te krijgen, en toen hij die eindelijk te pakken had, kaapte deze schooljongen die van hem terug!
De Rooie was beslist niet in een stemming voor halve of zachte maatregelen. Hij schudde Loetje bij de hals door elkaar’ tot zijn hoofd op en neer zwikte als dat van een kermisharlekijn, en brulde opnieuw: ‘Zeg op! Waar heb je onze buit gelaten?’
Loetje probeerde wat te antwoorden, maar bracht alleen wat onduidelijke geluiden uit, tot Dries zei: ‘Knijp zijn strot toch niet zo dicht, man! Zo krijg je nooit wat te horen.’
Na deze praktische wenk liet Jaap zijn greep wat verslappen. Toen kwamen er wat vage lettergrepen naar buiten.
‘Wát zei je?’
Loetje slikte, hapte adem en bracht uit: ‘Ik... dat is...’
Hij stond in volkomen stikduister, en kon niet zien wat hem te wachten stond. Een hand liet zijn hals los, maar een seconde later kwam die hand vanuit het duister aansuizen en gaf hem een klap om zijn kop, dat al zijn tanden en kiezen tegen elkaar rammelden.
‘Geen smoes of getreuzel, slimmerik! Wáár is ons geld gebleven?’
Als je in dergelijke omstandigheden maar wat licht om je heen hebt, dan kun je een stomp of een klap tenminste zien aankomen. Een pak op je bliksem krijgen in het stikdonker is dubbel zenuwslopend.
‘Dat heb ik aan Dick Boei meegegeven. Heus.’
Een dof gegrom, als van een getergde beer: ‘Boei? Wie is Dick Boei?’
Loetje probeerde gehaast uit te leggen: ‘Dat is een vriend van mij. Die zat bij mij op de WERA en is een motorboot op gaan halen. Om de WERA naar de Kaag te slepen.’
Rooie Jaap kreeg een nieuwe woede-aanval.
‘Dat geklets vráág ik helemaal niet. Waar heb je ons geld verstopt? En bedenk geen nieuwe smoesjes, want...’
Dries zei ongerust: ‘Sta toch niet zo te brullen, man! Direct staan ze buiten in de rij te luisteren.’
‘Bemoei jij je er niet mee, banghaas. Ik wil antwoord! Krijg ik dat nou meteen, ja of nee?’
Loetje zei wanhopig: ‘Dat hèb ik toch al gezegd! Ik heb dat hele blik met geld meegegeven aan Dick. Dick Boei.’
‘Waarom? Wanneer? En waar is die dan nou naar toe?’
‘Die heeft het meegenomen in zijn motorboot. Dat zei ik toch al! Naar de WERA toe.’
‘Dus het is nou weer...’
‘Op de WERA, ja.’

Het bleef enkele tellen lang stil. Rooie Jaap was òf volkomen sprakeloos van woede, òf hij stond na te denken. Dries was wat aan liet scharrelen gegaan in het donker en had een kist of een tonnetje of zoiets te pakken gekregen. Hij schoof daar wat mee heen en weer en ineens viel er een plens fel zonlicht door het halfopen luik naar binnen. Dries was op een gevonden kist geklommen, had het luik half opgetild en loerde nu de dijk op en af. In dat felle licht stonden Jaap en Loetje elkaar knipogend aan te kijken, tot Jaap ineens losbarstte: ‘Ik geloof der geen bliksem van! Waarom zou deze vlegel hier op zijn eentje op deze ouwe rotschuit zijn blijven zitten? Zal ik jou eens wat vertellen, Dries? Hij heeft dat blik ergens hier aan boord weggestopt. Daarom is hij hier blijven zitten. Bovenop de poet. Hij heeft er alleen geen rekening mee gehouden, dat wij samen wel eens deze dijk af konden komen. Hou dat luik open met een eindje hout, Dries, en zoek een stuk touw op. Eerst deze vlerk stevig en sekuur vastbinden.’
Dries vond een splinter hout, zette daar het luik mee halfopen., klom weer van zijn kist af en begon rond te scharrelen door het ruim. Het was niet helemáál leeg. Er stonden wat kisten, olievaatjes, verfbussen, een lange ruwhouten
werktafel, en ook wat olielantaarns met rood of wit glas er in. De vloer bestond uit brede, zware ruwhouten planken vol olievlekken en opgedroogde verf. Dries kwam uit een donkere hoek aanschuifelen met een rol dun sjorringtouw.
Rooie Jaap liet een tevreden knor horen, rukte de wollen sjaal van Loetje’s hals af, en trok hem zijn overmaatse jas uit. Daar stond Loetje... te pronk in zwembroek. Rooie Jaap trok hem de polsen op de rug en snoerde die stevig aaneen.
‘Knielen!’ snauwde hij dan.
Loetje knielde neer en merkte alras, wat daarvan de bedoeling was. Het overgebleven eind touw, dat van zijn polsen afhing, werd gebruikt om zijn beide enkels aan elkaar te snoeren. Dan werd het laatste eind weer eens tussen zijn polsen door getrokken en vastgezet. Een laatste knoop erop, en toen gaf Jaap, vuil grijnzend, Loetje een stevige duw tegen de schouder. Loetje viel zijdelings om en daar lag hij tegen de smerige planken vloer - de handen op de rug gebonden en zijn onderbenen hoog achter zich opgesjord.
‘Kom eerst mee aan dek zoeken,’ beval Jaap kort, en klom als eerste de kist op, en het luik door. Een paar minuten lang hoorde Loetje hun voetstappen over het ijzeren dek heen en weer bonken. Zij keken vermoedelijk in holten onder de opeen gestapelde heipalen en in andere mogelijke schuilplaatsen. Maar dat gezoek duurde niet bar lang. Toen verschenen de broekspijpen van Rooie Jaap weer door het luik en even later belandde hij, vanaf de kist, met een dreun op de vloer. Een tel daarna was hij bij Loetje en gaf die een trap in de zij, waarvan die jongen de tranen in de ogen kreeg.
‘Vertel op! Waar heb je dat geld weggestopt!’
‘Ik heb het niet verstopt. Dat zei ik toch al? Ik heb het aan Dick Boei meegegeven.’
Het hoofd van Dries de Tobber loerde over de luikrand naar binnen.
Jaap snauwde tegen hem: ‘Kom beneden, jij, en hou zijn poten vast. Ik knijp deze vlegel net zolang zijn neus dicht, tot de waarheid eruit komt.’
Loetje begon wanhopig te protesteren, maar dat hielp hem weinig. Jaap legde een geweldige klauw op zijn mond, zodat hij daardoor geen lucht meer kon krijgen en kneep vervolgens zijn neus dicht.
Zoiets is niet leuk. Hoe je ’t ook bekijkt. Loetje liep rood aan, vervolgens paars, begon wild met het hoofd te rukken om zijn mond vrij te krijgen, maar moest ontdekken dat Rooie Jaap veel te sterk was. Die bleef mond en neus dichthouden, tot het zweet bij Loetje aan alle kanten begon uit te breken. Pas toen kwam de vraag: ‘Kun je nou ophouden met liegen, denk je?’
Loetje knikte woest van ja. Die had trouwens op alles ‘ja’ geknikt, als bij er maar een hap adem mee kon verdienen. Jaap nam zijn handen weg. Loetje hapte gierend naar adem en bracht dan uit: ‘Ik heb... niet gelogen... Dat geld... heeft Boei... meegenomen. Ik moest... aan de bakker... mijn horloge... als pand geven... om brood en kaas... te kopen.’
Toen kwam Dries tussenbeide: ‘Jaap,’ zei die toen, ‘die jongen heeft gelijk. Daar zat ik net al over te denken. Het mot kloppen wat die jongen zegt. Want bij hep allenig maar een zwembroek en een jassie an. En as-ie geld had gehad en bij de bakker wat had gekocht, dan hadden we wisselgeld motten vinden. Maar hij heeft niet één enkele rooie cent bij zich.’
‘Juist. Precies!’ hijgde Loetje. Ik heb die hele trommel met geld en goud zo aan Dick Boei meegegeven. Ik heb zelfs nog vergeten, er een tientje voor mezelf uit te halen.’
Rooie Jaap kwam overeind, stond even op Loetje neer te kijken, gaf hem nog een fikse trap tegen diens zwembroek en gromde: ‘Waar gaat die kornuit Dick van jou de WERA naartoe slepen?’
Loetje had die vraag al lang aan zien komen en besefte, dat liegen bijzonder weinig zin had. Het spoor van een gesleepte woonboot volgen is geen intelligentie-prestatie om later op lange winteravonden trots aan je kinderen te vertellen.
‘Die gaat naar De Kaag.’
‘Over Leiden en Leidschendam?’
‘Ik zou niet weten, hoe anders. Tenzij je hem door een stel helikopters laat tillen.’
Die opmerking kostte Loetje weer een fikse trap tegen zijn zwembroek.
‘Geen brutaliteiten, vlerk!’
Daarna verliep alles heel snel. Jaap en Dries stonden eventjes in een hoekje te smiespelen en rommelden wat rond in liet laadruim. Daarna kwamen ze terug met een handvol poetslappen en een stuk dun touw. De poetslappen werden in elkaar gefrommeld en die dikke, naar olie en verf smakende dot werd Loetje tussen de kiezen geduwd. Maar juist, toen Jaap liet eind touw oppakte, klonk van buiten een gerekt hoornsignaal. Beide boeven keken elkaar aan.
‘Wat was dat?’
‘Een boottoeter, man.’
‘Maar waarom blaast die hier? Er is nergens een brug of invaart in de buurt.’
‘Misschien een sleep van de andere kant?’ - Dries klom op de kist, stak zijn hoofd boven het luik uit, keek even en riep geschrokken naar beneden: ‘Daar komt die woonschuit aan, man! Gesleept door een motorboot!’
‘Laat dat luik zakken - vlug!’
Dries tilde het luik even op, nam de houtspaander weg en liet het ijzeren vierkant op het gat zakken. Duisternis heerste alom.
‘Hebben ze dat niet gezien?’
‘Konden ze niet. Dit luik zit achter die stapel heipalen.’ Een klauw werd waarschuwend op Loetje’s keel gelegd. Hij kon dan wel niet schreeuwen, met die dot lappen in zijn mond, maar hij had kunnen gaan proberen, met zijn voeten op de vloer te bonzen, of zoiets. En daar zaten ze met zijn drieën in dat stikdonkere, benauwde ruim, terwijl de toetersignalen van de naderende sleep steeds luider werden. Dan het brommen van de sleepbootmotor... de stem van Dick Boei, die wat riep... een bons en wat geschraap (toen de motorboot de dekschuit raakte en erlangs naar voren schoof)... de bonzende stappen van Dick Boei, die over het lege dek met zijn eigen boot meeholde... dan nog wat stemmen... geplas van water en het langzaam zwakker worden van het motorbootgeluid.
‘Dát hebben we achter de rug,’ knorde Rooie Jaap, opstaande. ‘Nou dit effe afwerken en dan wij achter die sleep aan. Met mij benne ze nog niet klaar.’ Hij wikkelde het eind touw om Loetje’s hoofd, en om de prop lappen, zodat het als een soort van paardebit tegen zijn mondhoeken zat, de prop vasthoudend.
‘Die haalt voorlopig geen strapatsen uit. Kom mee, Dries.’

Daarna verliepen er enkele uren, waarin er eventjes vrede heerste. De WERA voer met kalm gangetje richting Kaag. Loetje Yang lag zich, op de vloer van het laadruim, een half uur lang kwaad te maken en aan zijn touwen te rukken. Maar hij kwam vanzelf tot de conclusie, dat hem dat geen enkele steek verder bracht. Toen hij wat kalmeerde, begon hij te merken, hoe moe hij eigenlijk was. Bovendien werd het in het donkere ruim al heter en heter, naarmate de zon verder steeg en feller op het ijzeren dek brandde. Een uur na het vertrek van beide berm-bandieten begon Loetje langzaamaan in slaap te sukkelen. Hij had zijn sporen wel verdiend, die nacht. En toen hij eenmaal onder zeil was, bleef hij doorslapen als een blok, ondanks de lastige prop in zijn mond en het zweet, dat in straaltjes van hem af droop.
Dries en Rooie Jaap snelwandelden de dijk af, kregen een eindje lift van een boerentractor met een platte kar erachter, maar stapten af toen zij in de verte de WERA zagen voortglijden.
‘Wat nou?’ vroeg Dries. ‘We kunnen hier moeilijk midden in liet vaarwater aan het knokken slaan. En bovendien: boe kommen we daar aan boord?’

Zij liepen langs de dijk langzaam achter de WERA aan, piekerend over dat probleem.
‘We weten, hoe die schuit vaart,’ zei Jaap dan. ‘Dat is tenminste iets. En is dat niet een café daar in de verte? We gaan daar eerst een uitsmijter eten. Intussen kienen we uit, wat we het beste kunnen ondernemen. Als ik denk aan al dat geld, dat daar nou op dat schip zit... Ons geld, verdokie! Hebben wij het eerlijk gestolen, of niet?’
Een half uurtje later, na de derde kop koffie, kwam Rooie Jaap weer eens op een pracht van een gedachte. Hij sloeg met de platte hand op tafel, dat de koffiekoppen op hun schoteltjes rinkelden.
‘Ik héb het! Het is knoert-eenvoudig! Ze moeten altijd de sluis van Leidschendam. passeren. De ene jongen ligt nou vastgebonden. Die is zoek en blijft zoek. Wij gaan met de trein en bus vooruit naar Leidschendam. Daar gaan we in een of ander café zitten en geven aan de sluiswachter, per telefoon, een boodschap af, dat die Yang in het ziekenhuis ligt in Rotterdam. Die boodschap wordt afgegeven zo gauw de WERA de sluis binnenvaart, en dan moet je eens zien, hoe vlug ze naar Rotterdam stuiven! Dan is de schuit leeg, en kunnen we die op ons gemak nazoeken.’
Dries bleef wat tobberig zitten kijken. Hij had in de afgelopen 24 uur al meer fraaie plannen van Rooie Jaap mis zien lopen. Maar dit plan leek vrijwel waterdicht. In elk geval hoefde er nu geen auto in brand te worden gestoken, en geen geweld te worden gebruikt.
‘Laten we liet maar proberen,’ zei Dries met een zucht. ‘Maar ik zeg je erbij: dit is de laatste toer, die ik nog uithaal. Als dit niet meteen lukt, dan kap ik ermee. Dan zie je verder zelf maar.’
‘Dit moet lukken!’ bromde Rooie Jaap. ‘Wij willen hier betalen!’
Dries moest dat doen met een van de biljetten van honderd. Jaap zeurde niet meer over liet andere. Die zag de hele buit al weer vlak binnen bereik. Om één uur hadden ze zich verdekt opgesteld in een der cafeetjes van Leidschendam, vol spanning wachtend op het binnenvaren van de WERA. Jaap pakte de telefoongids van Rotterdam en zocht namen van ziekenhuizen op. Het Sofiaziekenhuis vond hij wel aardig. Hij had ergens een nichtje, dat Sofia heette. Hij ging een telefooncel in, belde het nummer van het sluiswachtershuis en gaf zijn boodschap af voor de opvarenden van liet schip WERA.

En omstreeks diezelfde tijd werd Loetje Yang weer wakker. Wat niet zo vreemd was, want hoe bek-af hij ook was geweest... hij sluimerde daar nu niet bepaald als een filmster op een. donzen matras. Het was in dat ruim zo heet als in een bakoven - er begon kramp te trekken in zijn omhoog gebonden onderbenen en de zijde waarop bij had liggen slapen deed machtig pijn tegen de ruwbouten vloer.
‘Ik word hier langzaam gaar gestoofd,’ dacht Loetje. ‘Is er nou, voor de tierende trampolines, geen enkel middel te bedenken, om los, en hier uit te komen? Denken, Lodewijk - hersens gebruiken! Dat is, wat de mens onderscheidt van de redeloze dieren. Waar of niet?’
Inplaats van domweg aan touwen te rukken en zo kracht te verspillen, sloeg Loetje aan het piekeren.
‘Touw,’ dacht hij. ‘Dat kun je losknopen, of kapottrekken, of doorsnijden. Doorzagen of doorschuren... Maar waar dóé je dat mee? Met iets scherps. Maar wat is hier voor scherps?’ Hij lag in het hete duister te peinzen en trachtte zich te herinneren, wat bij in het licht, toen het luik nog openstond, zoal in dit laadruim had zien staan en liggen. Met een schok herinnerde hij zich de lantaarn met het rood en groene glas erin. Glas!
Hij begon te wrikkend, te schuiven en te rollen, tot hij ergens bij de zijwand van de schuit tegen een stel lantaarns opbotste. Hij keerde zich op de andere zij, betastte ze met de op zijn rug gebonden handen, pakte dan een van die lampen beet en slingerde het ding met een zwiepert over zich heen. Een paar meter verder kwam het met een klap op de vloer terecht. Gerinkel van brekend glas... dan begon ook een lucht van gemorste petroleum zich door het ruim te verspreiden. Loetje begon weer met wrikken en schuiven en tastte bij de puinhopen rond tot hij een fikse, driehoekige scherf te pakken kreeg. Nu was het maar de kunst, die scherf ergens vastgezet te krijgen. Daarbij kwamen de kieren tussen de ruwe vloerplanken aan bod. Er was nog wat getast en geschuif nodig, eer hij een plekje vond, waar een kier tussen twee planken zo nauw was, dat de scherf er vrij stevig tussen kon worden geklemd, met de punt recht omhoog wijzend. En daarna begon een vreselijk geduldkarwei. Het touw was enkele malen om zijn polsen geslagen, met daarna wat knopen erop. Dat was één geluk, want als hij nu maar één wikkeling van het touw kreeg doorgezaagd, kon hij de hele rest afspoelen! Dus krom voorovergebogen, en nu en dan liggend op een zij, lag Loetje alsmaar langs de scherpe kanten van die scherf te zagen... Dat kon, niet eens erg straf, omdat dan de scherf plat gleed in de vloerkier. Dan moest het ding moeizaam weer rechtop worden gefriemeld, waarna liet zagen weer opnieuw begon. Zo nu en dan kwam er wat afleiding in de vorm van kramp in heen of arm, maar dat was ook alles op gebied van vertier. Geen wonder, dat Broeder Yang zo nu en dan uitbarstte in een reeks woorden, zo onbetamelijk, dat een stel geharde frontsoldaten er vermoedelijk van was gaan blozen. Maar Loetje was van nature een taaie... en de aanhouder wint.
Eén voor één voelde bij de aparte strengen van het touw doorknappen, tot ook de laatste liet begaf. Metéén kregen zijn polsen ruimte. Hij slingerde de losse wikkelingen van zijn handen af, en begon zijn benen te strekken... AU! Dat leerde hij gauw af. Dat kon alleen maar heel geleidelijk stukje bij beetje - gebeuren, want al zijn beenspieren waren vast komen te zitten.
‘Water!’ hijgde Loetje, het zweet van zijn voorhoofd wissend. ‘Ik spring zometeen rechtstreeks de plomp in.’
Lopen ging nog niet, maar op handen en knieën kruipen wel. In die houding ging bij door het snikhete, naar petroleum stinkende, donkere ruim op zoek naar de kist, die onder het dekluik stond. Hij vond die zonder veel moeite, begon er onder te kruipen, duvel er eenmaal zijwaarts af, maar kwam er de tweede keer bovenop. Zijn beenspieren begonnen nu te tintelen, maar werden ook wat losser. Loetje stak de armen omhoog, voelde bet luik, strekte zich... en een brede baan fel zonlicht spoot naar binnen, meteen gevolgd door een golf verse lucht. Kreunend van pijn en van vreugde hees Broeder Yang zich door het luik naar boven. Vier tellen later plofte hij in de plomp. Hij had zich nog nooit zo gelukzalig gevoeld.

HOOFDSTUK IX

De val slaat dicht

Helaas kon Loetje zich niet veroorloven in de Rotte rond te blijven poedelen. Het volkomen omgekeerde vond plaats: nauwelijks waren stof, zweet en petroleum ruwweg van hem afgespoeld, of een nieuw ongeduld begon in hem te ontwaken. Naarmate hij zich frisser begon te voelen, werd hij ook nijdiger. Hij was echt in een stemming om fiks handelend op te treden. Om dóór te tasten, zogezegd. Hij had uren de tijd gehad, uit te liggen pluizen wat hij zoal kon gaan doen, als hij eenmaal weer los was. Het was nu zover, en een opgefriste, enorm actieve Yang klom snuivend en proestend tegen de Rottedijk op, veegde zijn kletsnatte haren naar achteren en ging midden op de dijk met beide armen wild staan zwaaien tegen een naderende vrachtauto. Er zijn twee hoofdmanieren van liften: beleefd langs de kant staande en schuchter wenkend met een duim... maar je kunt ook brutaalweg in zwembroek midden op de weg gaan staan wuiven, met een gezicht of er ergens verderop een tankauto vol nitroglycerine op klappen staat. Dat wil nogal eens helpen. Het hielp ook nu. De naderende vrachtauto remde af, en de chauffeur stak een half verschrikt hoofd buiten het portier.
‘Geef me een lift naar het eerstvolgende café!’ hijgde Loetje, wild naar liet water wijzend. ‘Ik moet naar een telefoon! Mijn boot is daarnet gezonken!’
Dát was me een verhaal!
‘Stap in,’ zei de chauffeur en kwam knarsend weer op gang. ‘Hoe kwam dat zo ineens?’
‘Het was een ijzeren vlet,’ vertelde Loetje vlot. ‘Met een motor er binnenin. Een nogal ouwe, met een bodem die hier en daar nogal roestig was. Ik kwam langszij van die dekschuit, en sprong er wat wild in, en trapte meteen een gat in de bodem. Het water spoot naar binnen en laat ik me nou niks bij me hebben om dat gat mee te stoppen! Zelfs geen ouwe broek of jas. Nou maar zien, dat ik ’m weer gelicht krijg, eer de hele motor naar de filistijnen is.’
De chauffeur maar verder vragen. En Loetje maar uit zijn duim zuigen. Dan doemde er verderop, waar een zijweg van de dijk af liet open land in voerde, een boerencafé op met een fietsenrek ervoor en bierborden aan de gevel.
‘Zet me daar maar af, hoor.’
De chauffeur scheen het nog jammer te vinden, ook. Die kerels zitten zich meestal ook naar te vervelen achter zo’n stom stuur. Maar Loetje riep: ‘Bedankt voor de lift!,’ holde het café binnen en riep: ‘Kan ik bier een taxi bellen? Mijn boot is daarnet gezonken.’
Er stond een dikke vrouw met een bril op achter de tapkast. Twee andere vrouwen, met zure gezichten en dikke boodschappentassen, zaten bij het raam en keken met opgetrokken neuzen naar die bruine jongen in zwembroek. De dikke keek hem enkele malen van boven tot onder aan, en zei dan: ‘Da wil ik wel doen, maar dan motte toch buiten wachte, jongen. Ik wil hier geen blote mensen binnen hebben. En het kost je een dubbeltje.’
‘Da’s wel in orde,’ zei Loetje. ‘En mag ik dan buiten meteen een flesje sap leegdrinken?’
Hij kreeg zijn flesje en ging dat buiten leeg staan lurken, leunend op liet fietsenrek. Vijf minuten later kwam een taxi voorrijden. Loetje bukte zich naar het open portierraam: ‘Mijn boot is net gezonken. Ik moet naar Den Haag om thuis nieuw geld te halen.’
De chauffeur was een jonge knaap, met de pet helemaal achter op het hoofd.
‘Ik wou dat ik dat óók kon,’ zei hij. ‘Ik moet altijd geld naar huis gaan brengen. Lijkt me fijn, as je ’t daar halen kunt...’
‘Maar leen me dan nu effe een gulden,’ zei Loetje. ‘Ik moet hier een flesje betalen plus de telefoon.’
De chauffeur keek hem even van boven tot onder aan.
‘Je bent nog te jong om een èchte oplichter te zijn,’ zei hij dan, haalde een leren knipbeurs van onder zijn zitvlak te voorschijn en viste daar een gulden uit. Loetje holde naar binnen, klapte de gulden op de tapkast, rende weer naar buiten en dook de taxi in. ‘Rijden! Het adres is: Heemskerckstraat, Den Haag.’
De drie zure vrouwen loerden hem hoofdschuddend na.
‘Die jeugd van teugeswoordig toch..’

‘Ja - die doen maar of ’t zo hoort.’
‘Ik heb in geen zeven jaar in een taxi gezeten. Niet sinds ons Marie ging trouwen...’
‘En dat loopt maar bloot rond, of ’t heel gewoon is.’
‘... en dat smijt maar met geld op de toonbank..
‘Wat daar later van terecht mot kommen...’

Loetje had natuurlijk geen huissleutel in zijn broekzak, en ging dus op de bel staan pompen. De chauffeur vouwde een krant open en ging lezen. De elektrische opener zoemde en de deur zwaaide open. Loetje stormde de trap op.
‘Vader?’
‘Jajaja. Je sleutel weer eens vergeten?’
Het huisgezin Yang was een genoeglijk geschifte gemeenschap. Pa Yang was uitvinder en Ma Yang dreef een kroepoekfabriek. Vader Yang stond nu bovenaan de trap, met een rokende soldeerbout in de hand.
‘Vader - ik moet honderd gulden hebben.’
Pa Yang keek naar zijn soldeerbout, likte een vinger nat en raakte de kop van de bout aan. Het siste een beetje.
‘...Honderd?... Pak ’t maar uit het kistje. Ik ben net iets heel lastigs aan het solderen...’ Pa Yang verdween mompelend naar zijn werkhok. Loetje stoof de trap op naar de zolderverdieping, die helemaal van hèm was, rukte een broek uit een kast, schoot daarin, trok een paar blauw- en witte bootschoentjes aan en vervolgens een oud legerhemd. Dat nog dichtknopend liep bij naar het tafeltje, waarop de telefoon stond. Nu de gids, waar Leidschendam in stond: even zoeken...

‘Hallo... ? Is dat de schutsluis Leidschendam?’
‘Dit is de sluiswachter, ja.’
‘Ik heb een dringende boodschap voor bet woonschip WERA. Dat schip moet...’
‘Wat zegt u? WERA?’
‘Dat klopt, ja. Het wordt gesleept door een motorboot, en...’
‘Die zijn juist de sluis uitgegaan.’
‘Wàt zegt u?’
‘Die zijn juist de sluis uitgevaren, zei ik.’
Loetje riep, opgewonden: ‘O, maar ik heb er een heel dringende boodschap voor.’
‘Toch niet over het ziekenhuis, hè? Die hebben we al doorgegeven.’
‘Over het wàt?’
‘Het ziekenhuis. In Rotterdam. De boodschap dat iemand, geheten Pang of Lang, in het Sofiaziekenhuis ligt. Die boodschap is al doorgegeven.’
Het was niet makkelijk, om Loetje Yang sprakeloos te krijgen. Maar nu hapte bij toch werkelijk naar lucht.
‘Wie ligt er in het ziekenhuis?’
De sluisman werd nu ongeduldig: ‘Iemand die Lang heet, of Bang of Stang. Of Rang. Die ligt in Rotterdam in liet ziekenhuis.’
Loetje brulde: ‘Het is niet waar! Dat is een vals bericht. Een smoesje! Probeer de WERA te pakken te krijgen en maak dat bericht ongedaan. Ik ben zelf Loetje Yang en ik zit springlevend in Den Haag.’
Het bleef eventjes stil aan de lijn. Dan zei de sluisman, korzelig: ‘Luister eens wat is dát voor onzin?’
‘Het is geen onzin. Ik ben Yang en ik lig helemaal niet in liet ziekenhuis.’
‘Dan ligt er misschien iemand anders in een ziekenhuis.’
‘Nee, dat kan nooit.’
De sluisman werd nu nijdig: ‘Nou - dan misschien in een gekkenhuis. En denk je, dat we hier niets anders te doen hebben, dan achter boten aan te draven met verwarde boodschappen? Dat zou...’
‘Ho. Stop! Ik kom zelf wel naar Leidschendam. Nu met~ een. Maar probeer dan de WERA te pakken te krijgen en laat ze niet naar Rotterdam vertrekken.’
‘Ik peins er niet over,’ zei de sluisman. ‘Elke gek kan wel opbellen, met alle mogelijke soorten van kletskoek.’
‘U hebt de eerste boodschap toch óók doorgegeven?’
‘Da’s heel wat anders.’ - De hoorn werd neergelegd.
Loetje graaide meteen de telefoongids van Rotterdam en zocht het nummer op van het Sofiaziekenhuis. Het was twee keer in gesprek en Loetje zat te stampen van ongeduld. De derde keer lukte liet.
‘Mag ik de portier van U? Ik moet een boodschap afgeven.’
Een paar klikken. Dan een nieuwe stem: ‘Met de portier.’
Loetje boog zich over de telefoon: ‘Ik heb een heel dringend bericht. Er is een vergissing gemaakt. Er komt straks iemand bij U, die de boodschap heeft gekregen, dat Loetje Yang bij U in het ziekenhuis ligt. Dat is helemaal niet waar. Wilt U aan die bezoeker de boodschap afgeven dat Loetje Yang zelf heeft opgebeld? Hij is helemaal niet ziek, maar wacht in Leidschendam. Kunt u het opschrijven voor alle zekerheid?’
De portier schreef het op.
‘En hoe heet die bezoeker?’
‘Boei. Net als Brulboei. Dick Boei.’
‘Het komt in orde.’

Ziezo. Dat rolde. Loetje holde de boventrap af, de woonkamer in, en bukte zich voor de boekenkast. Onderin stonden de 23 olifantsdelen van de Encyclopaedia Britannica. Hij trok de drie middelste delen naar voren, en haalde een smal houten kistje te voorschijn. Daar zat altijd het geld in voor onvoorziene huiselijke omstandigheden, die zich in huize Yang geregeld voordeden. Loetje viste er een briefje van honderd uit, schoof de boel weer op zijn plaats, roffelde de benedentrap af, en zwaaide buiten met het bankbiljet. ‘Ik heb het! Nu moet ik straalsgewijs naar Leidschendam. Naar de schutsluis daar.’
De chauffeur vouwde zijn krant op en trapte op de starter.
‘Denk je, dat je gezonken boot daarheen is afgedreven?’
‘Ik heb daar een reserveboot liggen,’ vertelde Loetje.
En daarna zei hij niets meer, maar zat wat op zijn knokkels te bijten. Het was hem allang duidelijk, wat er aan de hand was met die ziekenhuisboodschap. Een héél leep bedachte streek van het koppel berm-bandieten. Probaat middel, om de opvarenden van de WERA weg te lokken... Maar het trommeltje? Wat zou Dick Boei, bij zijn verlaten van de WERA, hebben gedaan met het blikje buit?
Loetje wist opperbest, hoe je met taxichauffeurs moest omgaan. Vader Yang wilde zelf geen auto bezitten. Dat gedonder met garages, wassen, parkeren en verzekeren hing hem al lang de keel uit. Als hij ergens vlug naar toe moest, nam hij een taxi. Voor een langere tocht huurde hij een auto bij de Tromp-garage.

Loetje zei: ‘Je krijgt een rijksdaalder extra, als je extra-vlug bij de sluis bent.’
De chauffeur gierde door de bochten en snoeide over de rechte einden.
Ondertussen vroeg hij: ‘Ben je bang, dat je reserveboot óók zinkt?’
‘Dat-ie in de lucht vliegt,’ zei Loetje.
De chauffeur vond het allemaal best. De mensen - oud of jong konden precies zo gek zijn als ze zelf wilden, mits ze maar op tijd betaalden. Met die flap van honderd zat het wel goed. De taxi kwam Leidschendam binnenrazen en bereikte de bakstenen sluis met een laatste spurt. Loetje stak het hoofd buitenboord en keek rond.
Dóórrijden en verderop langzaam langs het water,’ wees bij. ‘Ik zoek een woonschip met een motorboot ervoor als sleper. Ik heb zo’n idee, dat-ie ergens verderop langs de wal ligt gemeerd.’
‘We zullen eens neuzen,’ zei de chauffeur.
Dat was binnen een minuut bekeken. Als je, varend richting Leiden, de Leidschendamse sluis uit komt, heb je direkt aan stuurboord. rechts, een vrij lange, bakstenen kademuur. Daar liggen meestal wel wat jachten en schuiten langs te wachten. En midden daartussen lag het bakbeest van een WERA: al van een afstand herkenbaar door dat verhoogde stuurhuis middenop.
‘Afrekenen maar,’ zei Loetje. ‘Stop hier. Verderop is de weg zo smal, dat je niet kunt parkeren of draaien.’
De chauffeur keek op de meter, zat even te rekenen, telde die ene geleende gulden erbij en zei: ‘En die rijksdaalder premie voor extra-hard rijden? Gaat dat nog door?’
‘Allicht,’ zei Loetje. ‘Beloofd is beloofd.’’
De chauffeur knikte, en gaf hem een paar bankjes van tien terug plus wat zilvergeld. Loetje stapte uit en zwaaide het portier dicht.
‘Kun je het verder vinden, dacht je?’ vroeg de chauffeur.
‘Ik red me wel, hoor,’ zei Loetje. ‘Wel thuis.’

Nu was de vraag: waren Zuiderbaan en Dick Boei allebei naar Rotterdam vertrokken... of was een van hen aan boord van de WERA gebleven? En... àls zij allebei al weg waren... waren dan de beide bermrovers al het schip op geslopen? Loetje voelde er niet veel voor, zijn gezicht in de buurt van de WERA te laten zien. Die beide ongure figuren waren er natuurlijk van overtuigd, dat hijzelf nog veilig vastgebonden lag in het ruim van de dekschuit. Dat kon beter even zo blijven. Maar terwijl Loetje daar nog over stond te piekeren, kwamen er drie jongetjes van een jaar of tien voorbijslenteren, die druk bezig waren, centen bij elkaar te tellen.
‘Drie en twintig... en nog een stuiver...’
‘We halen het niet,’ zei nummer twee, somber.
Loetje slenterde op ben af: ‘Willen jullie wat verdienen?’
De drie jongens keken hem van boven tot onder aan. Loetje was een heel stuk ouder, maar toch vertrouwden ze het niet helemaal. Dat was duidelijk op hun gezichten te lezen.
‘Waarmee?’ vroeg de kleinste wantrouwend. Hij had sproeten, maar de meest pientere ogen van de drie. Loetje tastte in een zak: ‘Hier is een gulden. Je hoeft alleen maar naar dat woonschip, daar verderop, te lopen. WERA heet het. En...’
‘Daar bennen we net langs gelopen,’ zei de sproetige.... en daar vragen of meneer Zuiderbaan of een meneer Boei aan boord is. Dat is alles. Die Boei is zowat net zo oud als ik.’
De drie jongens keken elkaar wat bedenkelijk aan.
‘Willen jullie niks verdienen?’ vroeg Loetje.
De jongen die liet losse geld bij elkaar had geteld, antwoordde: ‘Zijn nogal lekkere gasten, daar. Wij liepen er net langs en vroegen of we soms wat konden verdienen met boodschappen doen, of afwassen, of schoonmaken...’
‘Daar halen we hier elke dag ons zakgeld mee op,’ verduidelijkte de sproetige.
‘... en toen schreeuwden ze dat we een pak op ons huid konden krijgen, als we niet doorliepen.’
Loetje vroeg opgewonden: ‘Waren liet twee grote, rauwe kerels?’
‘Die ene was groot. Met rood haar.’
‘En die andere een stuk kleiner ..’
‘Maar ze waren wèl rauw.’
Loetje gaf hen de gulden.
‘Alsjeblief,’ zei hij. ‘Ik weet al wat ik weten wilde. Pak aan. Die heb je dik verdiend.’

Het was nu een stuk eenvoudiger geworden. Rooie Jaap en zijn maat Dries waren bezig, de WERA na te snuffelen. Loetje wandelde de sluis af, en voorzichtig langs de rand van de kademuur verder. Hij had een bof: deze kademuur liep niet zuiver recht, maar met een bocht, zodat hij de vooraan liggende boten als dekking kon gebruiken. Tussen twee aken doorturend kon hij precies in de lengte door het stuurhuis van de WERA heenkijken: de bovenhelft ervan was rondom van glas. Niets bewoog er in die glazen kast. Die twee kerels beschikten allicht over een nagemaakte sleutel van de stuurhuisdeur, anders hadden ze er in de Rotte niet telkens op en af gekund. Met deze sleutel waren ze natuurlijk naar binnen gegaan - nét of dat zo hoorde - en begonnen, met liet stuurhuis te doorzoeken. Dat was blijkbaar al gebeurd, en nu waren ze ergens dieper in het schip bezig... op zoek naar hun trommeltje met buit. Als... Dick Boei dat tenminste niet mee genomen had, op weg naar Rotterdam. Maar dáár hadden die kerels natuurlijk op staan letten. Als ze Dick niet dat trommeltje onder de arm hadden zien vertrekken, waren ze nu niet op dat schip aan liet rondneuzen! Stel je voor dat ze het nog vonden, ook! Maar waar zou Dick Boei, inderhaast, iets dergelijks opbergen? Toch zeker niet opnieuw in de ketel van de centrale verwarming! Maar waarom eigenlijk niet?... Bij dat idee raakte Loetje in een halve paniek. Hij had geen rust of duur meer, vóór hij een middel wist om te bespioneren, wat er aan boord van de WERA gebeurde. Maar hóé?

Op dat moment kwamen de drie jongens terug, gierend van het lachen. De middelste van de drie had een afgrijselijk mombakkes op; een soort bavianenkop aan elke kant een horen en onderaan een wit sikje.
Zij zagen Loetje staan, en riepen: ‘Grrrr! Wij gaan tante Sien verrassen.’
Loetje schoot op hen af: ‘Waar heb je dat gekocht?’
In de bazar daar links naast de sluis. Nèt nieuw.’
Loetje keek naar beneden. Hij droeg nu geen zwembroek meer, maar normale kleren met schoentjes eronder... Met een dergelijk soort mombakkes erboven zou zelfs vriend Boei geen kans zien, hem te herkennen. Hij kwam met een vaart in beweging en holde de gevels langs tot hij een kleine rommelbazar vond, met feestspul voor het raam. De winkelbel ging rinkelend over.
‘Ik zoek een mombakkes.’
Ze hadden een serie van zes. Om uit te zoeken. Een ezelskop met kroeshaar - een Donald Duck met roltong - een bulldog met Beatlekapsel. Loetje koos de bulldog en zette die op. Het ding paste als gegoten. Hij liet het dus maar meteen opstaan, betaalde en rende de winkel uit. De gaten voor zijn ogen zaten zowaar nog op de goede plaats, ook. Hij bleef hollen tot ongeveer vijftig meter van de WERA af, stak dan over naar de huizenkant en slenterde, met de handen op de rug, verder of het de gewoonste zaak van de wereld was.
Niemand nam enige notitie van hem. Het rondhollen met dergelijke monsterlijke maskers op scheen een dagelijks tijdverdrijf te, zijn van de Leidschendamse jeugd. Des te beter. Vlak tegenover de plek waar de WERA lag gemeerd, was een winkel in groenten en fruit. Loetje duwde de handen diep in de broekzakken, ging met de rug tegen de winkelgevel hangen en bleef zo staan kijken. Geen spion ter wereld had ooit over een fraaier vermomming kunnen beschikken...

De weg die op die plaats tussen de waterkant en de huizenrij doorvoerde, was zo smal, dat twee auto’s elkaar daar juist konden passeren. De afstand tussen Loetje en zijn WERA was een meter of tien - niet meer. Dwars door de raampjes van de kajuit kon hij iemand daarbinnen heen en weer zien lopen. Maar ònder die kajuitramen lag de rij ronde patrijspoortjes van centrale verwarmingsruimte en machinekamer; de stalen ruimte, waarin nog steeds een fikse plas water stond, want door al die overvallen en avonturen was er die dag van pompen niet veel. meer gekomen.
En daar... leunend tegen de gevel en veilig verscholen achter zijn belachelijke mombakkes, kreeg Loetje het idee van de dag. Het was zo eenvoudig, dat hij het niet eens van alle kanten behoefde te bekijken. Even ertegenaan kijken was al voldoende. Hij peuterde de ooggaten in zijn mombakkes een klein beetje groter en tuurde ingespannen naar de kleine, ronde patrijspoortjes in de ijzerwand van de WERA. Die raampjes kwamen precies boven de bakstenen kademuur uit. Enkele minuten lang bleven de gestalten in de bovenkajuit heen en weer lopen... dan verdwenen zij uit het gezicht... even later kwam er beweging achter de ronde ruitjes van de machinekamer. Nu was er beweging achter twee ruitjes tegelijk. Beide kerels zaten onderin het schip!

Loetje kwam meteen in actie holde de weg over, greep de dekrand van liet woonschip en klom daar voorzichtig aan boord, oppassend om geen gestommel aan dek te veroorzaken. De deur van liet stuurhuis openen... hij glipte daar binnen, en stond even later op liet smalle trapje naar liet benedenruim waarop bij de dag tevoren dat vreemde gevecht tegen Jaap, had staan leveren. Onder hem lag de vierkante ruimte met de verwarmingsketel erin. Het water stond er zeker nog twee handspan diep. Geplens en geplas klonk uit de machinekamer, samen met het geluid van rauwe stemmen. Loetje wachtte niet langer, plonste door liet water naar de stalen deur die de machinekamer afsloot, duwde die dicht tegen de weerstand van het bodemwater en schoof er de ijzeren grendel voor. Pas toen klonk er een schreeuw van achter die deur en een vuist begon erop te bonken.
‘Heidaar! Ho! Er zijn hier mensen binnen!’
Loetje legde zijn lippen tegen de deurkier en riep terug: ‘Dat is bekend. En het is de bedoeling, dat je daar blijft.’
Het gebons werd dringender.
‘Hela! Hallo! Wat is dat voor flauwe gijn? Maak open!’
Loetje grijnsde en zei: ‘Het is niet flauw, en liet is geen gijn. Jullie hadden mij opgesloten, maar niet goed genoeg. Nu is het mijn beurt.’
Er volgde een stilte. De kerels hadden nu beslist wel het een en ander om over na te denken. En natuurlijk hadden ze Loetje’s stem herkend. Nu was het zijn beurt om een bons op de deur te geven.
‘Luister goed, daar binnen! Deze machinekamer heeft géén luik, en ik zou me maar heel rustig houwen, anders komt de politie er op af, en dat zul je wel niet zo leuk vinden. Hè?’
Rooie Jaap brulde woedend: ‘En jij óók niet, dacht ik!’
Loetje vroeg, onschuldig: ‘En waarom niet?’
‘Wie heeft die boot vannacht losgegooid, hè?’
Loetje had daar lang genoeg over kunnen nadenken. Hij zei stoer: ‘Dat was een ongelukje. Dat is niet strafbaar.’
‘Nee. Maar je moet wel de schade betalen. Hahaha!... Dat is dik zakgeld voor de rest van je leven!’
‘Nou’’ zei Loetje. ‘Dan is het in het belang van ons allebei om ons heel erg koest te houden. En die stunt van jullie, met dat ziekenhuis in Rotterdam... daar weet ik alles van. Ik heb daar al lang geleden heen opgebeld. Als Dick Boei terug is, praten we nader. Adios, amigos!’
Hij plaste terug door het ondiepe water, klom het trapje op en ging boven in het stuurhuis zitten met zijn mombakkes op. Late avondwandelaars, die onverhoeds dat stuurhuis binnenkeken, kregen de schok van hun leven. Loetje wuifde elke keer vriendelijk terug.

Een oververhitte Dick Boei, met al zijn haren in de war en een krant in de vuist, kwam het stuurhuis binnenstormen, terwijl Zuiderbaan nog bezig was, de taxi te betalen. Hij sloeg zowat steil achterover, toen hij onverhoeds tegenover dat mombakkes kwam te staan.
‘Wie... Wat... T’
Yang kwam overeind, met beide armen aapachtig boven zijn hoofd gelieven.
‘Grrr... Grrrenng...’
Maar Dick herkende de kleren en begon meteen te tieren. Loetje nam het mombakkes af, zoals iemand anders een hoed, en maakte een buiging voor Zuiderbaan, die nu ook hijgend naar binnen kwam.
‘Loetje! Jongen! Waar heb je al die tijd gezeten! Eerst dacht ik dat je verdronken was... Toen lag je weer in het ziekenhuis...’
Pat kereltje is onverwoestbaar,’ zei Dick Boei somber. ‘Yang waar heb je de hele dag uitgehangen?’
‘Opgesloten onder in die dekschuit,’ zei Yang. ‘Een vief idee van de heren Jaap en Dries. Maar wraak is zoet. Nu zitten ze zelf hier beneden in de val.’
Boei en Zuiderbaan keken geschrokken naar de vloer.
‘Hier beneden? Maar...’
‘In de machinekamer. Deur op de grendel. Stalen wanden. Patrijspoortjes te klein om zelfs maar je kop door te steken.’
Dick Boei gooide nu zelf twee armen in de lucht: ‘Maar waarom heb je dan niet meteen de politie opgebeld?’
‘Ik kijk wel uit. Daar hebben we het net vanmorgen uitgebreid over gehad!’ - Op dat ogenblik ging Zuiderbaan het stuurhuis uit, om buiten door een der patrijspoortjes te loeren naar de beide gevangenen. Loetje zei haastig: ‘Dan vertellen die kerels van die aanvaring die ik veroorzaakt heb, en...’
Dick begon brullend te lachen, haalde de krant onder zijn arm uit en vouwde die open: ‘Zuiderbaan kocht in Rotterdam een krant en ik ging die in de taxi zitten lezen. Hier... lees jij óók eens!’
Hij duwde Loetje een blad onder de neus en wees op een kort bericht:

VREEMDE SCHEEPSBOTSING IN DE ROTTE
Een niet alledaags ongeval gebeurde in de afgelopen nacht nabij de Garstebrug over de Rotte, toen door nog onopgehelderde oorzaak de lier van een boothelling losraakte en het daarop liggende schip dwars de Rotte in voer. Een vanuit Rotterdam naderend vrachtschip voer er met volle snelheid zijdelings op. Van het jacht zijn nog slechts brokstukken teruggevonden. Verzekering dekt de schade.

Loetje plofte neer op een der banken, liet de armen slap neervallen, haalde diep adem en loosde een zucht, waar de krant van wapperde.
‘Heb ik dáárover al die uren in de rats gezeten...
Dick sloeg met de vuist op tafel: ‘En nou is het uit met het gebliksem! Ik ga meteen naar de politie en laat die het verder maar opknappen!’
Zuiderbaan kwam grinnikend binnen.
‘Wat kijken die kerels nijdig, zeg! Om bang van te worden. Wat zeiden jullie over politie?’
Dick was al door de deur en sprong de wal op. Hij riep: ‘Hei, jongen - waar is hier ergens het politiebureau?’ Loetje begon hem aan een mouw te trekken: ‘Zeg - waar heb je de buit gelaten?’
Een Leidschendamse jongen stond te wijzen en Zuiderbaan stond met al zijn oren open te luisteren. Loetje bleef maar aan Dicks mouw rukken, tot die met grote passen op weg ging naar de politiepost: ‘Dat blik met geld! Waar heb je dat gelaten? Die twee boeven hebben het overal gezocht, maar niks gevonden.’
‘Allicht niet’. zei Dick. Je denkt toch niet, dat ik een trommel geld en goud onbeheerd op een schip achter laat?’
‘Waar heb je liet dan gelaten?’
‘Afgegeven aan de sluiswachter, natuurlijk. Netjes een touwtje erom gebonden en hij heeft liet in de muurkast gezet. Weet hij veel!

Zij begonnen hun verhaal tegen een piepjonge agent.
Halverwege kwam er een oudere bij, luisterde even, liep snel weg en kwam terug met een inspecteur. Die greep een telefoon en belde met de politie in Rotterdam. Toen die bevestigde, dat er inderdaad drie onopgeloste berm-berovingen waren geweest op de Rottedijk, kwam alles in snelle beweging. Er verschenen twee politieauto’s en Dick Boei, vriend Yang en figuur Zuiderbaan gingen achterin de voorste. In de tweede zaten drie extra-politieknapen. Het hele zaakje marcheerde de WERA op, maar de voorhoede kwam perplex tot staan op het smalle trapje bovenaan de twee bandspan water. Loetje riep: ‘Daar achter die ijzeren zijdeur zitten ze!’
Maar niemand scheen veel lust te hebben, fraai gepoetste laarzen nat te maken.
‘Vooruit!’ riep de inspecteur. ‘Of wachten jullie soms, tot ik eerst een vlot laat bouwen?’
De politiemannen plasten door liet overdekte bad, bonsden dringend op de pantserdeur, en riepen: ‘Politie!’
Dries werd als eerste naar boven gehaald. Hij zag er tobberiger uit dan ooit. Rooie Jaap keek, of hij elk moment uit elkaar kon ploffen van woede.
‘Naar het bureau met dat stel! Mars!’
Het hele politiebureau liep te hoop. Zulk een proces verbaal kwam je niet elke dag tegen. Een der agenten zat op een schrijfmachine te ratelen, wat er zoal aan bewijs materiaal bestond. De rest stond er bewonderend omheen.
Het werd een indrukwekkende reeks van prachtig strafbare feiten.
‘Driemaal diefstal met geweldpleging .. in vereniging gepleegd...’

Het verhaal van het eerste gevecht in de verwarmingskelder: ‘Ha! Schipvredebreuk...’
‘Met mishandeling of poging daartoe.’
Loetje vertelde van de Cadillac: ‘Prachtig! Opzettelijke brandstichting... Schrijf op.’
Ademloos vernam men het relaas van Loetje’s belevenissen op de dekschuit: ‘Sluit als een bus. Wederrechtelijke vrijheidsberoving! Het enige wat nou nog ontbreekt, is dat ze zonder achterlichtje hebben gereden...’
Tenslotte waren de kerels weer op de WERA. aangetroffen.
‘Strafbaar! Opensluiting door middel, van valse sleutel.’
‘Maar hij dan! En hij dan!’ brulde Rooie Jaap, op Loetje wijzend. ‘Hij heeft de rem van de bootlier losgegooid, en...’
Loetje haalde de Rotterdamse krant uit zijn zak en liet die aan de inspecteur lezen. Die haalde de schouders op: ‘Bedrijfsongeval. En verzekering dekt de schade. Dus niemand komt daar wat aan te kort. Stop deze figuren in de cel.’
Twee agenten waren naar het sluiswachterskantoor geweest om het blik met buit op te halen. Zuiderbaan kreeg zijn bullen terug en moest wat papieren tekenen. Toen stond de Inspecteur op en schudde hen de hand.
‘Alle drie hartelijk bedankt. U heeft ons een hoop last en werk bespaard.’
De heren grijnsden wat en vertrokken naar hun WERA.
Zij zaten gedrieën rondom kaarsen en een grote pot koffie boven in het stuurhuis. Loetje had zijn mombakkes op en dronk zijn koffie erdoorheen met een rietje.
‘En nu,’ zei Zuiderbaan, ‘even de geldzaken afronden.’
Hij stak een hand in een binnenzak en haalde een pakje bankbiljetten te voorschijn. Die waren droog, want ze waren eerder die dag van de bank in Rotterdam gehaald. Hij legde vierhonderd gulden neer: ‘Die zijn voor een nieuwe aqualong.’
‘Maar die kost maar...’
‘Niet tegenspreken, Loetje. En wat heeft jouw grap met die taxi naar Den Haag en Leidschendam gekost?’
‘Nou eh... ik heb 75 pop betaald.’
Drie briefjes van 25 dwarrelden neer.
‘Is er verder nog schade geleden? Ergens aan?’
‘Aan mijn ziel,’ zei Loetje. Zijn stem klonk hol van achter het mombakkes. Een flap van honderd daalde neer.
‘Hij hééft niet eens een ziel,’ zei Boei, schamper.
‘Smartegeld,’ zei Zuiderbaan. ‘Zo heet dat.’ - Hij stond op: ‘En als de jeugdige avonturiers er geen bezwaar tegen hebben, zou ik thans graag doorvaren naar de laatste rustplaats van dit nobel schip op De Kaag. Vóór er weer wat losbarst.’
‘Och,’ zei Dick. ‘We kunnen altijd onderweg gezellig een beetje gaan zinken.’
Zuiderbaan kwam met een schreeuw overeind: ‘Ik ga die motorpomp aanzetten. En ik laat hem doorpompen, tot deze schuit stevig aan de grond zit.’
Loetje grinnikte en frommelde een dot geld in een broekzak.
Dat was het eerste, onverwachte avontuur van Broeder Yang en Broeder Boei. De WERA kwam zonder verder omhaal op haar plaats. Maar juist dáárdoor ontstond een ganse reeks van verdere avonturen, die van geval tot geval wilder en spannender werden.