twee jongens en een bob evers-serie

MEMORABILIA
M1 De Ooievaarpockets van Bert Bakker M2 Het verschijnsel Bob Evers
M3 Het Bob Evers virus
M4 Twee jongens en een Bob Evers-serie M5 Kristallenbolschouwen, een kunst, een kunde

(onder voorbehoud)

JOHN BERINGEN, HANS WASER EN RALPH JAS

twee jongens en een bob evers-serie

T.Z. Warung Bambu, Breda

Dit boek is geheel opgedragen aan alle leuke dingen die door de onvoorspelbare bewegingen van het onzichtbare en vooral grimmige kosmische mechaniek worden voortgebracht, waarvan ook deze wonderlijke tekst een tastbare getuige is.

© 1995, T.Z. Warung Bambu, Breda. Isbn 90-5585-010-1

INHOUD

Woord vooraf 7
Hans Waser & Ralph Jas 9
Kloppartijen in een koelhuis

door Janny Hoogduyn 29 Twee versies 143
Samizdat-activiteiten rond Bob Evers 169

Dit boek is het produkt van het vrije ondernemerschap. Het is op geen enkele manier met (al dan niet verkapte) belastinggelden mede gefinancierd. De belastingbetaler wordt evenmin via de omweg van de Nederlandse bibliotheken gedwongen mee te betalen, aangezien de bibliotheken nauwelijks exemplaren afnemen. Het financiële risico is geheel voor rekening van de uitgever.

Woord vooraf

In een hoofdstuk in het Bob Evers virus zijn Hans Waser en Ralph Jas ten tonele gevoerd. Wat zij te vertellen hadden was meer dan historisch te noemen: zij hebben lang geleden Willy van der Heide’s onvoltooide Kloppartijen in een koelhuis tot een afgeronde Bob Evers gemaakt die nota bene toentertijd door Van der Heide zelf nog is goedgekeurd ook. In dit boek de achtergronden van hun contacten met Van der Heide en vooral hun versie van het laatste stuk van Kloppartijen.
Hans en Ralph hebben zo hun visie op Bob Evers en werken onder meer met de notie ‘Bob Eversgehalte’ en de kwalificatie ‘Bob Evers, een stripboek zonder plaatjes.’ Geduldig gaan ze in op deze en andere concepten.
Het bruist van de off-record ontwikkelingen rond Bob Evers. Een aantal ontwikkelingen komt in dit boek kort aan de orde. Wie had kunnen denken dat onze Bob Evers, niet zo lang geleden nog gezien als een vallende ster, zich zou ontpoppen tot een komeet?
Veel leesplezier.

John Beringen

HANS WASER EN RALPH JAS
In gesprek met de heren Waser en Jas

Niets is zo irritant en saai als van doen te hebben met twee mensen die over alles precies hetzelfde denken en het altijd met elkaar eens zijn. Niet dat er nou per se van blauwe ogen en bloedneuzen sprake moet zijn, maar een beetje weerwerk kan nooit kwaad.
Probeert u zich maar eens voor te stellen hoe het zou zijn als Jan Prins en Bob Evers even geniaal, roodharig, sproetig en gevat zouden zijn als Arie Roos. Of als Arie Roos en Bob Evers even zuinig en precies zouden zijn als Jan Prins. De serie zou vermoedelijk lang zo populair niet zijn geweest. Of probeer u eens voor te stellen dat Hans Waser en Ralph Jas klonen zouden zijn. Dat kan niet en het is ook niet zo. Iedereen die hen een beetje kent zal dit beamen.
Hans, werkzaam op een zeer degelijk administratiekantoor, is het toonbeeld van accuratesse. Ergens heeft hij iets van een literair regisseur, die altijd precies weet te vertellen waarom je op een bepaald moment nou net dat ene onder de aandacht moet brengen bij de lezer.
Bij Ralph daarentegen bespeurt men iets van een levensgenieter. Dat kan ook niet anders, als men bedenkt dat hij voor zijn werk alles heeft te maken met wijn, een drank die veelal wordt gedronken bij feestelijke aangelegenheden. Een onderwerp bovendien waar Willy van der Heide alles van afwist. Maar voor Ralph hoort bij wijn een serieuze noot. Het motto ‘Geniet maar drink met mate’ staat centraal staat in zijn levenswijze. Een motto dat Willy van der Heide waarschijnlijk alleen van horen zeggen gekend heeft - een mens kan nou eenmaal niet alles hebben.
Wat het schrijven aangaat heeft Ralph een eigenschap die bijzonder genoemd mag worden. Vaak weet hij, de ene keer met spitse humor, de andere keer met welbespraakte nuchterheid, hard te maken waarom je in een verhaal soms de logica en rechtlijnigheid tijdelijk moet loslaten.
Kortom, Ralph en Hans zijn twee creatieve geesten met verschillende zienswijzen, die, zonder dat het ten koste gaat van de leesbaarheid van hun verhaal, een acceptabel compromis weten te sluiten. Reden genoeg om hun versie van het laatste stuk van Kloppartijen in een koelhuis aan het kritische oordeel van de lezers voor te leggen. Parelen voor de zwijnen of toch die angstaanjagende slangenkuil? We merken het wel.

Op een zondag in maart van dit jaar hebben zij nog eens hun hele Willy van der Heide-verhaal verteld, zodat de lezer hun versie beter kan plaatsen. Hier dat verhaal.

Een speurtocht

Tegenover mij zaten Hans en Ralph. De eerste vraag was hoe ze nou precies hadden ontdekt waar Willy van der Heide woonde. Het stuk ‘Ik lijk wel een debiel’, opgenomen in Het Bob Evers virus, begon weliswaar met de mededeling dat speurwerk altijd iets oplevert, maar details werden niet gegeven.
‘Daar gaat eigenlijk een merkwaardige geschiedenis aan vooraf,’ zei Ralph. ‘Ik las de Bob Evers-boeken al op de lagere school; op de middelbare school las ik ze nog steeds. Inmiddels had ik in de gaten dat die serie lang geleden was geschreven, zodat ik het gevoel kreeg, dat de schrijver waarschijnlijk al was overleden. In dat gevoel werd ik gesterkt door het feit dat er geen nieuwe delen meer verschenen. Dan verschijnt in de zomer van 1979 ineens het boek Toen ik een nieuw leven ging beginnen, waaruit bleek dat Willy van der Heide wel degelijk nog in leven was.’
Hans, die tijdens de uiteenzetting van zijn compagnon bevestigend had geknikt, merkte vervolgens op dat hij zich als de dag van gisteren de prijs van het boek kon herinneren. ‘Achtentwintig gulden en vijftig cent,’ sprak hij met nadruk op elke lettergreep. ‘Dat was toen al behoorlijk prijzig voor een paperback. Een deeltje Bob Evers kostte toen iets van vier gulden. Maar wat erger was: ik had dat geld niet, want ik zat nog op school. Nou ja... dat probleem was gelukkig snel opgelost, want na enige ruggespraak met mijn ouders mocht ik het boek gaan kopen. Toen mijn moeder echter belangstellend de door Geerten Meijsing als Joyce & Co. geschreven tekst achter op het boek las en tot de ontdekking kwam dat drankzucht en vrouwen tot de niet onbelangrijke thema’s moesten worden gerekend, bekroop haar de twijfel of Nieuw leven nou wel zo’n geschikt boek was voor een schooljongen. Ze vergat dat we voor onze literatuurlijst nog veel minder geschikt werk lazen. zoals dat van Heere Heeresma of A. Moonen.’
‘Het mooiste van de grap was,’ vervolgde Hans, ‘dat ook ik zelf een schok kreeg, toen ik in een Haagse boekwinkel voor de eerste keer het omslag van Nieuw leven onder ogen kreeg.’ Hoe bedoel je?
‘Dit was het moment waarop ik voor het eerst van mijn leven Willy van der Heide te zien kreeg, mijn Grote Held. We hadden immers vele jaren lang uitsluitend het fotootje op de achterzijde van de Evers-pockets tot onze beschikking... En daarop was slechts ‘s mans rug zichtbaar en, voor zover niet gehinderd door dat kalotje, ook nog een stukje van Willems achterhoofd te bewonderen. Ik moet zeggen dat we de achterzijde van Willy van der Heide dan ook wel erg goed hebben leren kennen...’ Jaja, je dacht toen uiteraard zoiets als: dat is hem dus? ‘Precies, maar vrijwel op hetzelfde moment realiseerde ik me dat ik die man ergens van kende...’
Je bedoelt dat je hem ooit eerder ergens had gezien? ‘Gezien, en vooral ook gehoord,’ grinnikte Hans. ‘Enige tijd voordat ik Nieuw leven in handen kreeg was ik namelijk met mijn vader in de Haagse Jazz Club, gevestigd in café De Paap in de Papestraat, op steenworp afstand van Paleis Noordeinde. Die bewuste middag speelde daar de Reunion Jazzband met mannen als Wim Kolstee, Dim Kesber, Wybe Buma en Bob van Oven. Niet bepaald onbekende namen, dacht ik zo...’
‘Ik luisterde naar de dixielandmuziek, totdat mijn aandacht werd getrokken door een ruimbesnorde, lange vent, die aanvankelijk eveneens gefascineerd naar de muziek had zitten luisteren. Naarmate de middag verstreek, nam zijn alcoholconsumptie toe. Hij begon steeds sneller te
drinken. Zijn glaasjes werden weliswaar steeds kleiner, maar de inhoud werd allengs sterker en die kerel steeds luidruchtiger. Op een gegeven moment bulderde hij, want zijn stemgeluid, hij had een ware Stentorstem, had een zodanig volume aangenomen dat je niet meer van schreeuwen kon spreken, dat hij het nummer The African Queen gespeeld wilde hebben. “Ik wil The African Queen horen! Ik WIL The African Queen horen!” Ik hoor en zie het nog voor me. Als ik me niet vergis stond die middag bij de Haagse Jazz Club in het teken van Wouter van Gool. Dat was een man die veel heeft betekend voor de jazzmuziek in Den Haag. Hij is inmiddels overleden. Toen op een gegeven moment Peter Schilperoort het podium opkwam om iets over Wouter van Gool te vertellen, meende Willem kennelijk dat er iets negatiefs over Van Gool werd gezegd door Schilperoort, en begon toen te scanderen dat Wouter van Gool geen slechte kanten bezat. “Wouter van Gool heeft GEEN slechte kanten!” Een buitengewoon schelle stem had-ie, de man die ik inmiddels als Willy van der Heide meende te hebben herkend, maar vraag me niet hoe ik daarop was gekomen. Ik zou het bij God niet meer weten. Wat ik nog wel weet, is dat ik de volgende dag, maandag, op school niet wist hoe snel ik Ralph van mijn ervaringen moest vertellen...’
‘Het zou nog een hele tijd duren voordat we bij de man van die voor Hans legendarische middag zouden aanbellen,’ vulde Ralph aan.
‘Klopt,’ beaamde Hans. ‘In december van datzelfde jaar verscheen een artikel met een foto van Willem in de Nieuwe Revu. Ken je dat artikel?’

Ja.
‘Nou, als je die bewuste foto goed bekijkt, dan kun je door de ramen van Willems werkkamer in de lengte een straat in kijken, een zijstraat dus van de straat waarin Willy van der Heide woonde, of in ieder geval een werkkamer had, dat wisten we toen nog niet precies. De kruising van die twee straten bevond zich dus pal bij Willem voor de deur. Voeg daarbij een kort, maar in dit verband veelzeggend zinnetje uit Nieuw leven dat luidde...’
Hans staarde een moment naar het plafond en citeerde vervolgens de zin die te lezen is op bladzijde 117 van Een nieuw leven: ‘Als je mijn huis in Den Haag uitloopt, en je gaat even verderop linksom, kom je in de Van Speijkstraat terecht.’ ‘Inmiddels waren we door een bezoek aan de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag ook nog de echte naam van Van der Heide te weten gekomen: W.H.M. van den Hout,’ verduidelijkte Ralph. ‘Zodoende kwamen we uiteindelijk aan zijn adres, Hugo de Grootstraat 26.’
‘Wat frappant is,’ vulde Ralph aan, ‘is dat we in de tijd dat we met die zoektocht naar het adres van Willem bezig waren, ook uitgeverij Van Holkema & Warendorf in Bussum belden met de vraag of men ons daar niet aan het adres van Willy van der Heide kon helpen...’
Dat konden ze natuurlijk, maar dat wilden ze niet?
‘Niet helemaal,’ ging Ralph verder. ‘Dat konden ze, we kregen een of andere secretaresse aan de lijn, die ons vertelde dat ze wel bereid was het adres te geven, maar daarvoor moest ze eerst toestemming van de schrijver hebben. En verdomd, net toen we eigenhandig hadden uitgedokterd war Willem woonde, kwam zij met datzelfde adres op de proppen. Willem vond het best als die mevrouw ons zijn adres doorgaf.’
‘Oh, zijn JULLIE die knapen?!’ imiteerde Hans Willem van den Hout. ‘Dat waren de woorden die hij sprak toen wij hem omstandig uitlegden hoe we hem gevonden hadden en dat we ook nog met Van Holkema & Warendorf hadden gebeld.’ Maar nu even terug naar het moment waarop jullie voor de eerste keer aanbelden. In Het virus is eigenlijk al te lezen dat jullie je daarvoor eerst moesten vermannen.
‘Dat kun je gerust zeggen,’ reageerde Hans. ‘Diep in ons hart hadden wij het onbestemde gevoel dat Willy van der Heide helemaal niet zat te wachten op figuren die hem aan zijn kop kwamen zeuren over Bob Evers. Wij hadden toen het idee dat schrijvers per definitie mensen waren zich in ivoren torens bevonden en redeneerden dat lezers zich moeten beperken tot lezen en verder geen flauwekul.’
Hoe oud waren jullie toen?
‘Zeventien of daaromtrent,’ antwoordde Hans. ‘We waren nog broekies.’
‘Iedereen die Het virus kent, weet hoe het veder is gegaan,’ merkte Ralph op. ‘Tussen Willem en ons was het ijs snel gebroken.’
En jullie mochten geen ‘meneer’ of ‘u’ tegen hem zeggen, toch? Ralph knikte. ‘Dat liet hij ons meteen bij het eerste bezoek al weten.’
‘Er schiet mij overigens nu iets geheel anders te binnen, zei Hans. ‘Wij hadden hem laten blijken dat wij het zeer op prijs stelden en het zelfs een beetje wonderlijk vonden, dat hij twee wildvreemde knapen zo gastvrij onthaalde. Willy van der Heide wuifde dat echter achteloos weg met de mededeling, dat hij het eigenlijk wel leuk vond om met ons over zijn pennevruchten te praten.’
Dus ik had indertijd uit de eerste hand een schat aan informatie kunnen vergaren, als ik maar wat meer lef had getoond. ‘Ja, als...’ zei Hans nuchter. ‘Wat koop je voor een als? Je kunt alleen constateren dat je een kans hebt gemist.’

Een blauwdruk vergeelt

Het is toch eigenlijk hoogst verbazingwekkend dat Willy van der Heide jullie op zeker moment doodleuk het half voltooide manuscript van Kloppartijen meegaf.
‘Ook daar is weer het nodige aan vooraf gegaan,’ antwoordde Ralph. ‘Zo plompverloren als we het beschreven hebben in het stukje in Het virus, is het in werkelijkheid natuurlijk niet verlopen. Wij zijn in totaal een keer of tien, elf bij Willem op bezoek geweest. Wij schreven toen zelf ook zo wel eens wat. We waren begonnen met een jongensboek, maar dat begon zoveel op Bob Evers te lijken, dat we toen maar besloten een meisjesboek te schrijven. Uit navraag bij diverse uitgeverijen bleek namelijk dat daar veel behoefte aan was, vooral als het een serie kon worden. We hebben vervolgens drie meisjesboeken geschreven, en het merkwaardige is, dat we daar verder nooit iets mee hebben gedaan. Welnu - die manuscripten hadden we bij ons toen we Willem voor de eerste keer bezochten. Hij las ze op ons verzoek door en liet weten ze helemaal niet slecht, misschien een beetje dun in opzet te vinden, maar daar konden we nog wel wat aan sleutelen. Zodoende ontstond er geleidelijk aan een vertrouwensband tussen ons. Dus toen wij hem op een gegeven moment vroegen of wij een poging mochten wagen deel 36 te voltooien, speelde bij zijn beslissing het feit mee dat hij in elk geval wist dat wij dat konden. Vandaar dat hij ons zijn half-affe manuscript toevertrouwde. Bovendien hadden we elkaar in de tussentijd beter leren kennen. Ik zie nog glashelder voor me hoe hij op zoek naar dat script een enorme wandkast opende, waarvan Hans en ik sterk de indruk hadden, dat het vullen ervan had plaatsgevonden door de kast op zijn rug te leggen, met de deuren open, uiteraard, waarna het bergmeubel met een spa of iets dergelijks was volgeschept met handel, om vervolgens, maar nu met gesloten deuren, overeind te zijn gesjord. Ja, dat zijn nog eens wetenswaardigheden...’ Tijdens de uiteenzetting van Ralph had Hans peinzend naar de cassetterecorder gekeken, maar nu ging Hans verder. ‘Het is wel zo dat er tussen ons eerste bezoek en de overhandiging van Kloppartijen enige jaren waren verstreken. Daarbij kwam dat we een aanzienlijke tijd nodig hadden om tot een - naar ons idee - goede plot te komen. Willem had al aangegeven het vermoeden te hebben dat we niet veel kans hadden er nog een harde Bob Evers-intrige uit te slepen. Tenslotte waren we aan een aantal voorwaarden gebonden. We moesten midden in een verhaal stappen, waarin het in de titel genoemde koelhuis nog moest worden opgevoerd, om niet te zeggen, geforceerd; bovendien moesten aldaar kloppartijen plaatsvinden. Dus, even vlug teruggerekend, konden wij Willem pas ergens eind 1983 onze voltooide versie ter beoordeling aanbieden. Zijn oordeel is bekend. Geschikt, maar hij moest het zelf nog één keer door de typemachine halen. Toen vond hij later nog dat het boek in zijn geheel te weinig wilde actie bevatte, vandaar dat hij ons schreef, dat er in ons stuk wel massaal geouwehoerd en gekletst wordt, maar dat er vrijwel niets in gebeurde. Voor het gemak vergat-ie dat voor zijn eigen stuk hetzelfde gold. Hij vroeg ons ook nog of we het met het volgende Bob Evers-verhaal wat rustiger aan wilden doen. Nog rustiger! Een goed jaar later, eind februari 1985, overleed hij.’
Hij is dus niet meer aan redigeren toegekomen.
‘Dat weten we niet zeker,’ hernam Hans.
Wat zeg je nou?
‘Nou, het is mogelijk dat hij dat toch nog heeft gedaan, of voor een deel; we weten het niet! Aan de andere kant mag je niet uit het oog verliezen dat hij het natuurlijk razend druk had met vertalingen. Hoe dan ook, het blijft een raadsel. Daar komen we nooit meer achter, tenzij ergens ineens dat originele script of een bewerking daarvan van Willem opduikt.’
Wat hebben jullie daarna gedaan?
‘Eerst een hele tijd niks,’ zei Ralph. ‘We hadden dat manuscript ergens in een bureaula gelegd, totdat we in 1986 op het idee kwamen het geheel naar uitgeverij De Eekhoorn te sturen. Dus het gedeelte van Willem plus ons deel. Kopieën, uiteraard. Onze vraag was ons deel te beoordelen. Dat is echter nooit gebeurd. Wel hebben we later nog een telefoontje gekregen, waarin ons werd gevraagd waar Willem was opgehouden en waar wij waren begonnen. Dat was op zich wel leuk, want zelf kwamen ze daar blijkbaar niet uit. Je moet weten dat wij de moeite hadden genomen Willems werk over te typen, zodat er geen verschil in machineschrift was.’
En jullie hebben dat toen verteld?
‘Ja, wij zagen er toen geen enkel bezwaar in om dat te vertellen.’ En toen?
‘Toen niks.’
Niks?
Hans nam een slokje van zijn gloeiende thee, zette de mok voorzichtig neer en begon te vertellen: ‘Je hebt het goed begrepen. Wij hebben nooit meer iets van De Eekhoorn vernomen, stelletje cowboys. Kongsipraktijken, noemde Willem dat. Het jaar daarop, in 1987, werden wij gewaar dat deel 33, Een zeegevecht met watervrees, uitkwam, voltooid door ene Peter de Zwaan. Inmiddels hadden wij nog contact gehad met de vrouw van Willem en haar gevraagd hoe zij stond tegenover het schrijven van nieuwe Bob Evers-verhalen. Zij gaf ons te kennen dat haar nagedachtenis aan haar echtgenoot haar zodanig dierbaar was, dat ze niet wilde dat er door anderen, ook niet door ons, verder in de serie werd gerommeld. Dat was een duidelijk standpunt, dat wij respecteerden. Wij hebben er ons toen verder niet meer mee bemoeid.’

Dat moet gegolden hebben voor geheel nieuwe verhalen, want in de zomer van 1985 vertelde De Eekhoorn mij dat ze er over dachten om deel 33 te laten voltooien. Dat is toen, zoals jullie al opmerkten, in 1987 gebeurd. Later liet de uitgever weten dat zij overwogen geheel nieuwe avonturen van Bob Evers te laten schrijven, maar dat zij ervan afzagen, eveneens vanwege het standpunt van Willems weduwe.
‘Dat hebben wij nooit geweten,’ verklaarde Hans. ‘Later kwam een en ander natuurlijk heel anders te liggen. Ik bedoel toen ook de vrouw van Willem was overleden, in het najaar van 1988. Toch is er een ander aspect waar je niet onderuit kunt.’ Ralph knikte bevestigend.
Te weten?
‘Nou - De Eekhoorn heeft nooit een letter van Kloppartijen in bezit gehad, totdat wij het hun stuurden. Het verdere verloop mag bekend zijn. Men heeft ons werk terzijde geschoven en een nieuwe versie laten schrijven. Daar hebben wij ons bij neergelegd, simpelweg omdat wij met ons werk geen kant meer op konden. Tot voor kort hebben wij dan ook geen moment serieus geloofd dat ooit nog eens iemand geïnteresseerd zou zijn in een halve, weliswaar eerste, versie van een verhaal dat al in 1989 werd gepubliceerd.’
Hele volksstammen zijn daarin zeer geïnteresseerd.
‘Dat blijkt,’ bevestigde Hans.
Er werd gebeld.

Heeft Bob Evers ooit in een dal gezeten?

Het was Jan Lubbelinkhof. Jan heeft in Zwolle een gesloten antiquariaat, Gekleurd Papier genaamd, en is gespecialiseerd in werk van en over Willy van der Heide. Hij spuit overal rond dat hij in kringen van liefhebbers en fanaten bekend staat als een van de duurste antiquariaten van Nederland, maar daar staat tegenover dat hij van alle antiquariaten in dit land voor aangeboden Bob Evers-boeken die in goede staat verkeren, de hoogste inkoopprijs betaalt. ‘Ik ben duur, maar ik heb het tenminste,’ is zijn lijfspreuk. En wie met eigen ogen zijn koopwaar ziet en de wachtlijst van personen, die uit ervaring weten dat ze behoorlijk moeten betalen, maar ook weten dat ze zeldzaam materiaal krijgen, zal tot de overtuiging komen dat het geen dikdoenerij is van Jan.
Jan kwam een aantal dingetjes bespreken, die eveneens met Bob Evers en Willy van der Heide te maken hadden. Onder andere de heruitgave van het gedicht De slag bij Arnhem van Willem van den Hout, geschreven onder het pseudoniem Victor Valstar. En we hebben nog wat besproken, waarover u tzt geïnformeerd zult worden.

We brachten Jan snel op de hoogte van het verloop van het gesprek, waarop Jan vroeg:
‘Zou de populariteit van Bob Evers zich op een zeker moment in een dal hebben bevonden?’
Hans, Ralph en ik begrepen het even niet. Waar heb je het over? ‘Die vraag kwam bij me op tijdens het lezen van een bepaalde passage in Het virus,’ zei Jan, onderwijl een exemplaar van dit boek over de tafel naar zich toe schuivend, waaruit hij begon voor te lezen. Voor alle duidelijkheid, het gaat om twee stukjes uit de voetnoot op bladzijde 95:

‘Veel mensen vinden het onlogisch dat in de derde druk van Cnall-effecten in Casablanca, de eerste pocketuitgave van 1970, deel 33 werd aangekondigd, maar in de twee daarvoor in 1962 en 1963 verschenen, gebonden uitgaven niet. Van een ingewijde heb ik gehoord dat Willy van der Heide tussen 1963 en 1965 veel tijd heeft geïnvesteerd in het enigszins moderniseren van de verhalen om ze in het nieuwe jasje te passen: de pockets die vanaf 1965 verschenen. Pockets waren goedkoper en sloten beter aan bij de omvang van het zakgeld van de doelgroep. De gebonden boeken werden met een frequentie van acht deeltjes per jaar door pockets vervangen.’

Jan klapte Het virus dicht en keek ons vragend aan.
‘Gaat er bij jullie nog geen lampje branden?’ vroeg hij. ‘De gebonden boeken werden omgezet naar pockets met een frequentie van acht deeltjes per jaar.’
Dat klopt.
‘Juist, nu zijn er twee zaken die vragen oproepen. In de eerste plaats is het merkwaardig dat deel 33 niet werd aangekondigd in de twee gebonden versies van deel 32. Als die serie op dat moment nog even goed liep als tevoren, dan zou iedereen toch watertandend uitkijken naar het vervolg op het spionageavontuur. Dat men de aankondiging achterwege liet, zou er al op kunnen wijzen dat er iets mis was.’
Daar zit iets in. Men kan natuurlijk overwogen hebben om deel 33 pas te laten verschijnen nadat alle gebonden edities waren omgezet in pockets.
‘Klinkt erg onwaarschijnlijk,’ hield Jan vol. ‘Dat zou betekenen, dat je dan besluit de doelgroep een paar jaar te laten wachten op het vervolg. Het zou, hoe dan ook, logischer zijn geweest, als er op de valreep nog een gebonden versie van Een zeegevecht met watervrees zou zijn verschenen; dat wil zeggen, als de serie nog even populair was, op dat moment.’
Zijn constatering klonk niet helemaal onlogisch.
‘Er is nog een andere merkwaardigheid die naar voren komt als je twee vaststaande feiten combineert. In 1963 zijn er twee drukken van Cnall-effecten gemaakt. Daarna kwamen de afkoopregelingen en het nieuwe formaat aan de orde, en toen verscheen uiteindelijk de derde druk van deel 32, in 1970. Vind jij het dan niet vreemd, John, dat men van 1963 tot 1970 heeft toegekund met slechts twee drukken van dat deel? En daarbij, Willy van der Heide is toen gestopt met zijn arbeid aan het manuscript van Zeegevecht. Dat had niets te maken met de ruzie die hij kreeg met zijn uitgever, want die ontstond pas in 1967 of 1968.’
‘... Toen hij erachter kwam dat de pockets goed liepen en hij herinnerd werd aan het feit dat hij inmiddels alle rechten had laten afkopen,’ vulde Ralph aan.
‘Hoe het precies is verlopen zullen we nooit weten,’ ging Jan verder, ‘maar behalve dat het in commercieel opzicht bijzonder slim was om Bob Evers in pocketvorm uit te brengen, is de kans groot dat het ook een noodzakelijke actie is geweest.’
Dat kan natuurlijk, maar buiten het feit dat de pockets goedkoper waren om te produceren, hoefde men hiervoor geen honorarium meer aan Willy van der Heide te betalen. Het mes sneed zo aan twee kanten. Jan dacht hardop na over de vraag waardoor de boeken vanaf deel 31 en 32 een terugval zouden hebben gekend. Ralph opperde de mogelijkheid dat een gedeelte van de eerste doelgroep - kinderen die inmiddels volwassen waren geworden - had afgehaakt, omdat er tussen het eerste en het laatste deel 14 jaren waren verstreken. Maar dan zag hij toch over het hoofd dat er tegelijkertijd weer een nieuwe, jeugdige doelgroep moest zijn opgestaan die Bob Evers had ontdekt. Hans daarentegen verwees nuchter naar de uitslag van de enquête in Het virus en was van mening dat het wel eens iets te maken kon hebben met het feit dat de avonturen in deel 32/33 ineens van toon veranderden. Jan, Bob en Arie kregen toen te maken met figuren zonder enige scrupules, die werkzaam waren voor een vijandelijke geheime dienst. Jan merkte op dat dit op zich niet ongewoon was in de avonturenreeks, gelet op de minstens zo meedogenloze tegenstanders van de jongens, zoals muiters en kapers, in het begin van de serie. We wisselden nog even van gedachten over dit probleempje en pakten toen de draad weer op.
‘Zullen we nu dan maar eens over de brug komen met ons werk,’ zei Hans.
Akkoord. Dames en heren, dan nu de door WvdH zelf goedgekeurde versie van Kloppartijen in een koelhuis van de hand van Hans en Ralph onder het pseudoniem Janny Hoogduyn. Althans, eerst nog even een...

Samenvatting van het voorafgaande

Hier eerst een samenvatting van het eerste gedeelte van Kloppartijen in een koelhuis, dat door Willy van der Heide werd geschreven en door hem indertijd onvoltooid terzijde is gelegd.

De vrachtschepen van reder Roos vervoeren vrachtwagens en containers. Er worden nogal wat vrachtauto’s gestolen. De vaders Roos en Prins geven Jan, Bob en Arie opdracht in Italië te onderzoeken welke organisatie zich bezighoudt met het stelen van vrachtauto’s.
De jongens gebruiken als lokaas een vrachtauto met het opschrift ‘International Fur Transport’. Piet Bodewes, vroeger werkzaam op een van de vrachtschepen van Pa Roos, thans internationaal vrachtwagenchauffeur, rijdt de truck. Jan, Bob en Arie volgen hem met een geleende, gloednieuwe Volvo 343.
Piet heeft een merkwaardige gewoonte: hij draagt altijd en overal een schipperspet. En hij is bijzonder bijgelovig. Als het viertal in de buurt van Como stopt om op een terras koffie te drinken, en Piet over een muurtje naar het uitgestrekte landschap kijkt, blaast de wind de pet van zijn hoofd. Lijdzaam moet iedereen toezien hoe het hoofddeksel als een dor boomblad het ravijn in dwarrelt. Bijgelovige Piet is ervan overtuigd dat een goede voortzetting van de reis onmogelijk is zonder zijn pet. Hij klimt
daarom naar beneden, het dal in om zijn schipperspet te zoeken. Bob en Arie volgen hem. Jan blijft achter.
Nadat hij even het toilet heeft bezocht, ziet Jan tot zijn stomme verbazing hun Bonttruck wegrijden. Hij springt meteen in de Volvo en zet de achtervolging in. Uit de daaropvolgende verwikkelingen blijkt dat het geen georganiseerde bende is die de vrachtwagen heeft gestolen, maar een paar gelegenheidsdieven. Het spoor voert naar een camping, alwaar een soort wildwestfeest aan de gang is. Het viertal is op dat moment weer herenigd. Na enige schermutselingen vertrekken Jan, Bob, Arie en Piet en besluiten een hotel te zoeken.

We zijn nu op bladzijde 106 van de pocket. Conclusie, er ontbreken nog zo’n slordige tachtig pagina’s. Hierna de circa ‘tachtig’ van Hans en Ralph. De laatste zin die Willy van der Heide aan de Bob Evers-serie schreef, luidde:

RIJ MAAR ACHTER MIJ AAN.

Krijgsplannen smeden in Milaan en conferenties in een hotelkamer

Het hotel dat Piet Bodewes had uitgekozen lag in Milaan, de eerste grote stad in de buurt van Como. Het was een stinkduur hotel en de jongens vroegen zich wel af, wat een eenvoudige vrachtwagenchauffeur in een dergelijk hotel moest. Piet verklaarde dat echter heel simpel: ‘Als ik op doorreis ben, betaal ik die hotels niet! Wat denk je! Dat wordt allemaal betaald door de opdrachtgevers. Nee... dat kost me geen cent. Als ik op vakantie ga, kom ik ten eerste niet verder dan de Drentse Hei, en ten tweede ga ik niet in zomaar een hotel zitten! Geef mij maar een degelijke tent, daar heb je veel meer aan!’
Jan, Bob en Arie waren dat roerend met hem eens, alleen om verschillende redenen: Jan vond het natuurlijk lekker goedkoop, Bob was zijn hele leven al gewend om duur te leven en Arie hield niet van gezeur aan zijn hoofd. Maar nu was een goed hotel beslist geen overbodige luxe. Er moest geslapen worden, en er moest uitgebreid worden gebaad. Ze huurden twee kamers; Bob en Jan gingen op een kamer, en Arie samen met Piet. De kamers lagen naast elkaar en werden gescheiden door een deur, die op hun verzoek door een piccolo werd geopend. Bob en Jan gooiden kruis of munt wie er het eerst in bad zou duiken, en Bob won. Piet Bodewes wilde niet in bad, dus daar was geen probleem. En terwijl Bob en Arie zich ieder in hun eigen bad lagen te wentelen, kwam de conferentie op gang. Piet stond voor het raam en keek uit over nachtelijk Milaan, waarboven de zon langzaam begon op te komen, vergezeld van een scala van fraaie kleuren.
‘Zeg jongens, hoe moet het nu eigenlijk verder? Want eerlijk gezegd...’
‘Zijn we nog geen steek opgeschoten,’ vulde Arie aan. ‘Precies.’
Er weerklonken wat spetterende geluiden, waaruit bleek dat Arie zich verhief. Daarna hoorde men het gorgelend leeglopen van een badkuip en toen begon Arie het bad weer vol te laten lopen met vers, schoon, warm water. Jan Prins zat op de rand van zijn bed zijn sokken uit te trekken en riep ongeduldig: ‘Nou - en verder, dikke?’
‘Kalm, jongetje Prins. Kalm. Ik was nog niet klaar met praten, maar ik schijn niet eens even mijn badwater te kunnen verversen zonder dat jullie ongeduldig worden. Luister - we zijn nog niet klaar in Noord-Italië. Nog lang niet. Want al met al kan ik niet zeggen, dat we een nacht van enorme successen achter de rug hebben. We hebben Tardini zijn grote teen afgeschoten, maar dat is dan ook al.’
Bob sloeg met een klaterende klap zijn arm in het bad. ‘Ja, maar de vraag is natuurlijk, wat Tardini te maken heeft met die bende waar wij achteraan zitten. Volgens mij nog minder dan Dirk!’
‘Wie is Dirk nou weer?’ wilde Piet weten.
‘Niemand!’ zei Bob droog. ‘Kejje nagaan!’
Het duurde Jan allemaal veel te lang.
‘Komt er nog iemand met een gezond plan, of wachten we weer tot Walvis Roos met iets komt?’
‘Dat vind jij natuurlijk wel lekker,’ spotte Arie vanuit het ligbad. ‘Hoezo?’
‘Nou duffe - dan slijten jouw hersens niet!’
‘Och, rol om,’ vond Jan.
Bodewes haalde diep adem en zuchtte daarna luidkeels. ‘Bedenken we nog wat, of blijven we lollig?’
‘Kijk eens,’ kwam Bob, die zich inmiddels aan het afdrogen was, ‘om te overleggen met twee man in bad en twee man in hotelkamers, heeft geen zin. Je moet naar elkaar brullen, waardoor hele gedeelten van je gesprek verloren gaan. Ik zie meer in een conferentie rond een schaal broodjes met wat flinke potten thee of flessen frisdrank.’
Dat was natuurlijk koren op Aries molen.
‘Uitstekend plan. Bestel voor mij maar een dubbele portie.’ Nadat de broodjes waren gebracht en opgegeten, keken de leden der conferentie elkaar over de hoteltafel heen aan. Bodewes opende de gesprekken en zei: ‘Wat gaan we doen? Wat gaat er gebeuren?’
Arie floot tussen zijn tanden en gaf antwoord.
‘Het zit zo. Die Tardini, die nu met zijn voet in drie kilometer verband zit, heeft waarschijnlijk niets te maken met die vrachtautobende. Zijn jullie dat met mij eens?’
‘Waarom niet, dikke?’ vroeg Jan.
‘Omdat,’ zei Arie, een slok thee nemend, ‘zijn hele manier van doen daar niet naar was. De leider van een dergelijke, goed geoliede bende verblijft niet op een of andere dolzinnige cowboycamping. Die rijdt evenmin rond in een oude Ford Transit. En...,’ Arie keek even in het rond, ‘en
als hij iemand te pakken krijgt die iets afweet van zijn duistere praktijken, laat hij die heus niet lopen. Goedgesmeerde bendes laten zich over het algemeen ook niet inpakken door één jongen met een revolver en een zwarte kurksnor op zijn gezicht. Nee mijn ontsnapping daar ging veel te makkelijk. Zo gemakkelijk, dat ik wel zeker weet dat Tardini niets weet van vrachtautodieverijen. Ben ik duidelijk?’
Jan knikte.
‘Ik zou het zelf ook wel een beetje sterk hebben gevonden, als we meteen beet zouden hebben gehad. Dat kan haast niet.’ ‘Precies,’ vond Arie. ‘Dus het lijkt me het beste als we nu, hier, een nieuw krijgsplan in elkaar draaien. Iemand een goed idee?’ Piet Bodewes, die het schijnbaar toch overdreven vond om in een hotelkamer zijn zeilpet op te houden, draaide het ding door zijn handen en opperde: ‘Kunnen we niet vasthouden aan dat plan met die lokauto? Het is een prachtidee, dat is gebleken. Het ding stond nog niet goed en wel op een Italiaanse parkeerplaats, of hij werd gejat!’
Bob knikte bedachtzaam, terwijl hij met een hand over zijn kaken streek.
‘Maar,’ zei hij traag, ‘het risico is op die manier wèl groot, dat er weer precies hetzelfde gebeurt. Dat wéér een of andere gek er met het ding vandoor gaat, en dáár schieten we niet veel mee op, behalve dat we alle wild-westcampings van Italië kunnen bezoeken, natuurlijk.’
Arie zat op een duim te kluiven en dacht na.
‘Er moet een tweede plan komen,’ zei hij dan. ‘Iets dat samen met dit lokautoplan meer zekerheid biedt. Die lokauto alléén is veel te riskant.’
‘Fijn,’ vond Jan sarcastisch. ‘Laten we een tweede plan maken.’ Arie trok zich daar weinig van aan en pijnigde zijn hersens. Piet Bodewes draaide zijn pet in het rond en Bob bleef aan zijn kaken voelen. Het was doodstil in de kamer, waar vier stel hersens op volle toeren draaiden. Van buiten kwam wat rumoer van het langzaam drukker wordende Milanese verkeer. Uiteindelijk was het Bob, die de stilte verbrak.
‘Als we nou eens...’ begon hij langzaam.
De anderen keken gespannen naar hem.
‘Als we nou eens werk zochten bij die bende. Dan zitten we dicht bij het vuur...’
Jan liet een spottend gesnuif door zijn dichtgeslibde neus horen. ‘Hoe wou je dat aanpakken? Een advertentie in een Italiaans dagblad plaatsen?’
Arie was minder sceptisch.
‘Luister eens, Jantje - tot nu toe heb jij je alleen nog maar op je gezicht laten meppen, dus hou nou even je snavel. Dit idee is best goed, er moet alleen nog wat aan worden geschaafd. Kijk - zo’n bende heeft een hoofdkwartier, dat mag wel duidelijk zijn. Zulke gesmeerde acties kunnen alleen dan goed verlopen, wanneer er een ijzersterke planning is. En als wij nou eens toevallig bij die lui aan het werk kunnen komen, weten we snel genoeg waar de orders vandaan komen. We zijn nu ook weer niet op ons neus gevallen - hoewel ik voor Jan graag een uitzondering maak.’
Voor Jan daarop kon reageren, voer Arie voort: ‘Er wordt bovendien niet van ons verlangd, dat we het hele probleem oplossen, we moeten alleen zien uit te vissen wie of wat erachter zit. Inlichtingendienstwerk, noemde mijn vader dat. Zodra we dat weten, mogen we ons terugtrekken.’
‘Zien wij eruit als mensen, die zich terugtrekken?’ informeerde Bob, zijn nagels schoonmakend met de achterkant van een theelepeltje.
‘Zullen we morgen verder denken? Ik ben zo moe als een hond en als het zo door gaat, bek ik dadelijk iedereen af. Ik ga meuren.’
En dat leek inderdaad het beste wat zij voorlopig konden doen...

Uiteraard werd het veel later die volgende ochtend, want het was tenslotte al ochtend, toen zij naar bed gingen. Het was dan ook al rond twee uur ‘s middags toen Arie wakker werd en in zijn slaap het plan perfect bleek te hebben afgerond. Eigenlijk was het heel simpel en daardoor bood het grote kans van slagen. Arie ging de anderen wakker maken, bestelde ontbijt en deed zijn verhaal. ‘Ik dacht, dat het idee van Bob voldoende mogelijkheden bood om er serieus over na te denken en dat heb ik dan ook gedaan. Zoals gewoonlijk is er een geniaal plan uit mijn elektronisch brein komen rollen.’
Jan snorkte verontwaardigd over zoveel verwaandheid. ‘Jij moet extra goed luisteren, Jan, want voor jou is dit het toppunt van alle plannen die we tot nu toe hebben uitgedacht. Wij gaan ergens werken, verdienen daar geld mee, en ondertussen doen we wat we moeten doen. Dat moet voor jou toch het einde zijn, nietwaar?’
Jan gromde iets onduidelijks en ging er maar niet op in. Arie vertelde verder: ‘We moeten natuurlijk niet met z’n allen één plan gaan uitvoeren. We zijn nou met z’n vieren, en daar moeten we gebruik van maken. Nu heb ik het volgende bedacht: twee van ons rijden rond met die lokauto, de andere twee gaan proberen die bende op te sporen en daar een of ander baantje te krijgen. Dat klinkt heel eenvoudig, maar dat is het natuurlijk niet. Je kunt namelijk niet, zoals vriend Prins gisteravond al zo slim opmerkte, een advertentie gaan plaatsen in de Correro della Sera of weet ik hoe die kranten hier heten. Daarom lijkt het me beter, zo hier en daar eens een luguber kroegje binnen te stappen en te kijken, of er iemand is die er meer van weet. Het is een hele kleine kans, maar met alléén die lokauto komen we ook niet ver. Bovendien kunnen de twee die de kroegentocht gaan maken, hier en daar eens laten vallen dat er een grote vrachtwagen rondrijdt, die tot de nok is gevuld met bont. Daar vergroot je je kansen mee, want als dáár niemand nieuwsgierig van wordt... ga ik morgen op een rigoureuze vermageringskuur. Wat vinden jullie?’ Piet Bodewes vond niks, want, zo zei hij, in het maken van slimme plannen had hij geen ervaring en dat had hij als eerzaam vrachtwagenchauffeur ook nooit bij de hand gehad. Bobbie Evers blies zijn wangen bol en merkte op: ‘Goed. We plaatsen geen advertentie. Hoe zoeken wij dan werk bij een roversbende? We kunnen moeilijk iedereen
in alle cafés van Milaan aanspreken en vragen of-ie niet toevallig een kwalijk klusje met vrachtauto’s voor ons heeft op te knappen. Hoe had je je dat voorgesteld, dikke?’
Arie stak een vette wijsvinger in de hoogte.
‘Als ik iemand om een baantje vraag, zegt hij dan meteen: “Ja, dat is goed” of vraagt hij eerst “Hoezo?”’
Voor Bob antwoord kon geven, ging Arie verder: ‘Hij vraagt “Hoezo?” en dan vertellen wij het volgende verhaal.’ Toen Arie was uitgepraat, haalde Jan zijn schouders op en verklaarde: ‘Dikke - hoe jij het toch altijd weer bedenkt! Alleen heb ik nog een bescheiden vraag: hoe verklaar jij dat werkzoekende jongens een kamer bewonen in een hotel als dit? Het is peperduur, man! Het is hier zo luxe, dat ze desnoods de suiker nog door je koffie roeren, als je daar op staat. Als werkloze kun je dat nooit betalen!’
Bob Evers, die vanuit de raamopening neerkeek op het drukke Italiaanse verkeer beneden hem, draaide zich nu voor een belangrijk deel naar binnen en keek verwachtingsvol naar Arie. ‘Ai. Oei. Ik geef het niet graag toe, Janneman, maar deze keer heb je gelijk. Ik had daar nog niet aan gedacht. Maar ik heb dan ook geen aangeboren zuinigheidsmanie.’
Bob liet zich grinnikend van de vensterbank afglijden. Jan zat natuurlijk meteen op het vinkentouw en vroeg: ‘Wat heeft dàt er nou weer mee te maken?’
Arie schonk hemzelf, Piet en Jan nog een kop thee in. Bob, als goed Amerikaan, dronk het zure sap van versge
perste sinaasappels.
‘Och, jij zoekt altijd naar een methode om goedkoper uit te zijn. Dus als wij in een achteraf-hotelletje gaan zitten, is dat allicht voordeliger dan deze tent.’
Bob barstte in lachen uit en zou zeker naar beneden zijn getuimeld als hij nog in de vensterbank had gezeten. Piet zag het allemaal een beetje ongeduldig aan, ondertussen ferme slokken lauwe thee drinkend.
‘Wíe gaat er nu wàt doen? Wie gaat er met mij mee, rondhossen in de vrachtauto, en wie gaat er werk zoeken?’
Er viel even een stilte. Ergens in een andere hotelkamer klonken de ruziënde stemmen van twee Italianen. Jan Prins bedacht de oplossing.
‘Kijk eens: het is een Nederlandse vrachtwagen, dus er moeten twee Nederlandse chauffeurs op. Als er een overval komt en onze bende ziet Bob hier met zijn vierkante Amerikaanse kaken achter het stuur zitten, gaan ze lont ruiken. En aangezien Arie de meester is in het ophangen van kletsverhalen, moet hij maar werk gaan zoeken met Bob, lijkt me. Misschien raakt hij onderweg nog wat pondjes reuzel kwijt, ook.’
De ruzie in de andere kamer ging onverstoorbaar door, net als Jan Prins: ‘Dus ik ga met Piet mee, en Bob gaat samen met die dikke de cafés af. Zijn jullie het daar mee eens of niet?’ ‘Lijkt me heel redelijk,’ zei Arie, zijn rode kruin krabbend met de achterkant van een vork. ‘Wat jij, Piet?’
Piet knikte enthousiast. Die was allang blij dat hij tenminste niet met die gekke Amerikaan werd opgescheept. Met Jan kon je tenminste nog een redelijk gesprek voeren, leek hem. ‘Ik ga akkoord,’ zei hij daarom ten laatste en stond op om zijn pet op te zetten en zijn spullen bij elkaar te zoeken. Bob schonk zichzelf nog een glas sap in uit een kristallen karaf met zilveren greep en vroeg:
‘Hoe houden beide partijen contact met elkaar?’
‘Simpel,’ verklaarde Arie. ‘Telefonisch. We gaan nu eerst op zoek naar een goedkoop volkshotelletje, installeren ons daar en wisselen telefoonnummers uit. Zodra jullie wat weten, nemen jullie contact met ons op. Andersom werkt dat natuurlijk niet, maar als we iets mee te delen hebben en we kunnen niet blijven wachten tot jullie bellen, laten we een brief achter die jullie dan eventueel kunnen afhalen. Jullie rijden toch rond.’
Op dat moment kwam Piet Bodewes de kamer weer binnendrentelen, inmiddels weer met zijn zeilpet op, en wilde weten: ‘Zeg eens - wij rijden nu wel rond, maar wáár precies?’ Arie keek opzij naar Jan Prins. Die zou Jan Prins niet zijn, als hij in zijn bagage geen kaart van Italië zou hebben meegenomen. De kaart werd op de ontbijttafel uitgespreid en Jan voerde het woord.
‘Het lijkt me raadzaam om niet te ver af te dwalen. Kijk rondom Milaan ligt een viertal grotere plaatsen: Como in het noorden, Novare in het westen, Bergamon zeg maar in het noordwesten en Piacenza in het zuidoosten. Blijf nou binnen het gebied van die plaatsen. Later kunnen we altijd nog ons operatieterrein vergroten, maar we moeten ergens beginnen.’ Piet noteerde de plaatsnamen in een beduimeld boekje, klapte dit dicht en verklaarde, geen vragen meer te hebben. Dat gold ook voor Bob en Arie. Er werden koffers gepakt, rekeningen betaald en per Volvo ging het Bob Evers-kwartet op zoek naar een goedkoper hotelletje. Toen dat gevonden was en een tweepersoons kamer gehuurd, werden Jan en Piet teruggereden naar de combi. Na een kort afscheid en enig gewuif, was Plan II in werking getreden.

Arie en Bob krijgen beet

‘Hoe gaan we beginnen, dikke?’ vroeg Bob aan de langzaam kauwende Arie. De dikke kauwde haastig verder en slikte in enkele malen het broodje ei door waaraan hij bezig was. Nadat ze van Piet Bodewes en Jan Prins afscheid hadden genomen, waren ze naar hun zojuist gehuurde kamer gegaan en hadden op aandringen van Arie nog wat te eten en te drinken gehaald. Het kamertje was vrij smal, maar wel lang. Er stonden twee ouderwetse bedden in met donkere, eiken voetenborden. Boven een wit-emaille wasbak hing een spiegel waarvan een hoek was afgebroken. Tussen de twee bedden stond een gammel nachtkastje met daarop een schemerlampje. Verder bevond zich in het vertrek nog een donkerbruine kast, waarin wat kleren of koffers konden worden opgeborgen. Links naast de kast, vlak naast het enige venster dat de kamer rijk was, en dat uitzicht bood op een vrij smal, kronkelend straatje, hing een afbeelding van twee witte poesjes die speelden met een bol rode sajet. Arie nam een ferme slok tonic en beantwoordde Bobs vraag: ‘Het is het beste als we eerst een lijst van cafés maken, met adres en al. Kun je uit de telefoongids halen.’
Bob, opstaande van een houten stoel, knikte en verklaarde, dat hij wel even een dergelijk boek zou gaan halen. Arie at ondertussen rustig door en wachtte, tot Bob was teruggekeerd. Daarna zaten ze allebei op hun bed met een aantal vellen papier en een pen adressen uit het boek over te nemen. Gelukkig stonden ze allemaal onder dezelfde rubriek. Een goed half uur later waren ze daarmee klaar en konden ze op weg. Arie wilde meteen een taxi praaien, maar Bob hield hem tegen.
‘Als werkzoekende kun je je geen taxi veroorloven, dikke! Bovendien, als Jan hoort, dat we met een taxi door half Milaan zijn gereden...’
Arie lachte breed en zei: ‘Voor Jan Prins ben ik niet bang. Ik betaal toch mijn eigen taxikosten? Trouwens, Jan spaart een massa geld uit door samen met Piet in die vrachtauto neer te strijken. Maar helaas, je hebt wel gelijk. Ik moet leren mij in te leven in de rol van arme, werkloze student. Maar Bob, we kunnen bezwaarlijk gaan lopen, ik weet hier heg noch steg. Jij soms?’
‘Dus toch een taxi?’
‘Kan niet anders, geloof me. We geven die taxichauffeur gewoon opdracht om te stoppen op honderd meter of zo voor het café waar we naar toe gaan.’
Dat leek een goed plan, dat prompt werd uitgevoerd. De taxi was een verveloos automobiel, vol met deuken en krassen en bovendien bedolven onder een duimdikke laag Italiaans stof. Het enige dat er nog heel goed aan was, bleek de claxon te zijn en de chauffeur - een man met ravenzwart haar, een vettige alpinopet op zijn hoofd en een peuk shag in zijn mond
- maakte daar dan ook veelvuldig gebruik van. Af en toe om een mooi meisje op straat mee aan te roepen, soms om collega’s op zijn aanwezigheid te attenderen, maar meestal om een andere automobilist op zijn stommiteiten te wijzen. Dit ging dan gepaard met veel wijzen op voorhoofden en het uiten van bloeddorstig klinkende Italiaanse kreten die Arie noch Bob verstond, maar waaruit zonneklaar bleek, dat deze ongeschoren chauffeur in zijn verveloos brik een goed deel van de Milanese bevolking als psychisch krakkemikkig beschouwde. Maar de vent kon enorm goed rijden en binnen vijf minuten stonden ze een vijftigtal meters van het eerste kroegje verwijderd. Het geval zag eruit of er minstens een paar dozijn gediplomeerde worgers hun hoofdkwartier hadden gevestigd. Arie slikte even en keek Bob bezorgd aan. Bob keek terug en wierp dan weer een blik op het etablissement.
‘Kom op,’ zei hij dan. En Arie vulde aan: ‘Zij die gaan sterven, groeten u.’
Toen Bob de deur openduwde, bleek het hele gebouwtje vol te staan met een dichte mist, zodat hij de neiging had om luidkeels te gaan brullen, teneinde eventueel passerende schepen te waarschuwen. Arie porde hem echter in de rug en ze zochten een leeg tafeltje. In een verre hoek vonden ze er een met een walmende kaars erop, die was gestoken in een met kaarsvet overdekte flessenhals. Hun ogen begonnen al snel te tranen door de dichte mist van tabaksrook; het duurde nogal even voordat er een kerel naar hen toekwam. Arie bestelde due espresso en spoedig dook de ober weer op en zette twee koffie neer. De vent wilde meteen weer weggaan, maar Arie trok hem aan zijn vuile schort.
‘Please, mister, do you speak English?’
‘Non capito,’ beet de ober hem toe.
Arie maakte een verontschuldigend gebaar met zijn handen en de ober was snel weer aan het gezicht onttrokken, doordat het rookgordijn zich weer hermetisch achter hem sloot. ‘Mooi,’ vond Bob. ‘En wat nu?’
‘Volgende café,’ luidde het korte antwoord.
De jongens snelden naar de deur. Onderwijl vroeg Bob: ‘Hoe moet dat nu met die koffie?’
‘Die hebben we toch niet opgedronken? Bovendien, het duurt hier wel even voor ze ons missen. Je ziet hierbinnen toch geen steek!’
Arie wrong zich tussen groepje brallende kerels met grote glazen bier in hun handen door en bereikte de buitendeur. Nadat Bob zich bij hem had gevoegd, snelden ze bij het café vandaan en doken weer in hun Fiat-taxi, waar de chauffeur juist een verse sigaret had opgestoken. Met luid motorgebrul liet hij zijn auto optrekken en voegde hij zich in het drukke Milanese verkeer. Bij het volgende café was het ook mis. Daar speelden twee kerels vals op violen, stond een derde aan een slagbas te rukken en ging een vierde tekeer op een oude Storytone-piano en al met al was het reuzegezellig, maar Arie en Bob hadden nu niet het idee, geweldig op te schieten. Pas in de zevende kroeg (en zelfs Arie begon het nu een beetje benauwd te krijgen van de almaar oplopende taxi-rekening) leek de missie enigszins succesvol te worden. De man achter de tapkast sprak in elk geval Engels, en gaf te kennen misschien wel iemand te weten die werk voor hen zou kunnen hebben. Even later kwam er een grote vent op hen af, die een groezelige hand uitstak.
‘Hello,’ zei hij vriendelijk, ‘I am Tonio.’
Arie en Bob stelden zich voor en Tonio begon te vragen. ‘Dus jullie zochten werk?’
Ze knikten allebei of hun leven er van afhing.
‘Zo. En waarom?’
Arie schepte adem en sperde zijn ogen zo wijd mogelijk open. ‘Tja... eh... dat is misschien een beetje een eh... vreemde zaak, maar...’
Tonio wuifde met een hand.
‘Tegenwoordig is niks meer vreemd. Vertel verder.’ ‘Nou - wij waren met een Nederlandse vrachtwagenchauffeur naar Italië gekomen, als onderdeel van een soort praktijkopleiding voor chauffeurs. Maar wij kregen onderweg ruzie met hem en hij zette ons uit de auto, gewoon langs de kant van de weg. Al onze spullen liggen nog in de cabine, en nu hebben we nog niet eens geld om naar Holland terug te keren. Dus wij dachten, dat het het beste zou zijn om ergens wat los werk te doen, en daarmee wat geld te verdienen om terug te gaan naar Nederland.’
Tonio had een beetje zitten knikken en was bezig geweest met het rollen van een sigaret. Hij haalde zijn tong langzaam langs de gomrand van het vloeitje en plakte de sigaret zorgvuldig dicht. Omzichtig stak hij het staafje tussen de lippen en trok een doosje lucifers uit zijn zak. Hij bleek één van die mensen te zijn, die de afgebrande lucifers weer terugstoppen in het doosje, in plaats van ze weg te gooien. Net iets voor Jan Prins, dacht Arie nog. Tonio pakte dan ook eerst drie afgebrande exemplaren en had toen pas een goede te pakken. Eindelijk had hij zijn sigaret aan. Hij knikte, blies tevreden kijkend een rookwolk uit en zei dan traag: ‘Dus het kan jullie niet schelen wat voor werk het is?’
‘Precies,’ verklaarde Arie. ‘Dat interesseert ons geen lor. Als het maar wat geld oplevert.’
‘Ik begrijp het al. Enne... het geeft ook niet, als het een beetje vuil werk is?’
Arie keek Bob veelbetekenend aan. ‘Vuil werk’ is in het Engels dirty work en dat kun je ook begrijpen als: werk waar een luchtje aan zit, werk dat niet helemaal door de beugel kan. Arie en Bob dachten dan ook, dat ze beet hadden. Maar in het leven krijgt men altijd juist, wat men niet wil hebben, en dus...
‘Kijk eens,’ zei Tonio, terwijl hij langzaam een straal rook door zijn neusgaten uitblies, ‘ik heb nou niet direct werk te verdelen, maar ik kan wel een goed woordje voor je doen. Ik werk namelijk bij de gemeentereiniging, op een vuilniswagen. En als ik...’
De rest van het verhaal interesseerde Arie maar bitter weinig. Dit was niet het vuile werk, waarop hij zat te wachten.
Toen Bob en hij kort daarop weer buiten stonden in de rode gloed van de ondergaande zon, die laag over de daken scheen, zuchtte Arie diep en luid. Het leek haast een onmogelijke opgave. Maar om nu bij zijn vader aan te komen met het verhaal: Sorry, pa, maar wij hebben het niet kunnen klaren, dat zag sproetige Arie niet zo zitten. Hij ging op een bankje zitten dat in de schaduw van een groot gebouw stond. Bob plofte naast hem neer en zei: ‘Ik had je gewaarschuwd dat er maar een hele kleine kans was, dikke, maar ik had niet gedacht dat het zó hopeloos zou zijn.’
Arie pakte de lijst erbij en keek er wanhopig naar.
‘We hebben nu acht cafés gehad. Als ik de lijst bekijk, zijn er in Milaan ongeveer een half miljoen kroegen. Hier, moet je zien sommige straten herbergen alléén maar eet- en drinktenten, lijkt het wel.’
Bob tapte automatisch een mopje, maar het ging niet van harte: ‘Moet voor jou een paradijs zijn.’ Hij klopte Arie bemoedigend op de schouder. ‘Kom op, dikke. Onze taxi staat te wachten. We gaan stug verder.’
De taxi bracht hen nu naar een stoffige buurt, waar de straten gevuld waren met huilende kinderen en honden die uitsluitend een oog open deden om de sappigheid van Arie’s kuiten te beoordelen. En zelfs voor die machtige zuilkuiten stonden ze niet op.
‘Dit is nu zo’n buurt die ze een “slop” noemen, Bob. Als je goed oplet, leer je nog wel eens hoe het in Europa toegaat.’ Bob grauwde iets, waar Arie maar niet op in ging. De taxi had hen aan het begin van een smalle straat afgezet en de chauffeur verklaarde, dat hij daar zou wachten. De huizen in dit steegje zagen er uit of ze elk ogenblik konden omvallen, en Arie en Bob deden de portieren heel behoedzaam dicht en niet, zoals ze gewend waren, met een harde bens, uit vrees dat een der panden zou instorten en het hele rijtje als een ris dominostenen zou meesleuren. Zelfs nu meende Bob dat hij aan de overkant een grote plakkaat pleisterwerk naar beneden zag vallen op het moment dat hij portier met een zachte ‘klik’ sloot.
‘Hoe noemden ze dit ook weer, zei je?’
Arie gaf mechanisch antwoord.
‘Een slop. En de hele mop is nu, dat deze en soortgelijke wijken al bestaan vanaf de Middeleeuwen, en dat de grootste genieën uit dit soort krotwoningen zijn voortgekomen.’
‘Nogal logisch,’ vond Bob, een steentje voor zijn voeten wegschoppend. ‘Als je arm bent, word je wel tot vindingrijkheid gedwongen. Dan leer je heus wel om na te denken voor je iets doet. Als je rijk bent, wordt er voor je gedacht. Daarom begrijp ik ook niet, dat jij zo’n denkwonder bent, dikke.’
‘Dat is gewoon aangeboren genialiteit. Daar kun je niks tegen doen, niet met alle geld van de wereld.’
Bob maakte een spottend geluid en keek zijn dikke vriend van opzij aan. Je moest het lef toch maar hebben om van jezelf te zeggen... En plotseling voelde Bob zich groeien. Al jaren zaten Jan en Arie hem te plagen over Amerika en de typisch Amerikaanse gewoonten die ook Bob af en toe ten toon spreidde, en nooit wist Bob daar iets op te zeggen. Maar nu. ‘Zeg Arie, wat voor genieën bedoelde je eigenlijk, daarstraks? De beste en grootste uitvindingen zijn nog altijd uit Amerika gekomen!’
‘Oh ja?’ vroeg Arie liefjes.
Gewoonlijk was het Jan Prins, die zich liet verleiden tot dit soort discussies met het sproetenwonder Roos, en bleef Bob buiten schot om zich achteraf, als Jan zich weer eens had vastgekletst, tranen te lachen. Maar nu tippelde hij zelf in de val die Arie voor hem opzette.
‘Nou - de telefoon, de gloeilamp, noem maar op.’
‘Klets,’ verklaarde Arie kortaf. ‘Al die uitvindingen zijn te danken aan Europeanen. Denk maar na. De oorspronkelijke bewoners van Amerika waren de Indianen. Die uitvindingen zijn allemaal door latere immigranten gedaan, en dat waren Europeanen. Of is Thomas Alva Edison bij jullie een typisch Indiaanse naam? Of Graham Alexander Bell? Ik dacht dat die knapen “Rennende Struisvogel” of “Zittende Stier” heetten, of zo.’
Bob bleef opmerkelijk stil. Zo stil, dat Arie opzij keek om te zien of zijn vriend nog wel steeds naast hem liep. Ten slotte zei Bob: ‘Welk nummer had dat café in deze straat... nou ja, straat...’ ‘Ik geloof 78. “Il Salvatore” heet het. Ah - hier, rechts.’ Dit café werd niet afgesloten met een gordijn, maar door een enorme, zwartharige hond die in de deuropening lag te suffen. Bob en Arie stapten over hem heen en stonden met wijd opengesperde ogen in het lokaal rond te kijken. Het was een vrij smalle, diepe gelegenheid met aan één zijde een lange bar met een koperen rail en barkrukken en aan de andere kant wrakke tafeltjes en stoeltjes. Boven elk tafeltje hing een lampje. Hier en daar lagen bierviltjes, maar te oordelen naar de vele kringen maakte niemand daar gebruik van. Tussen de barkrukken en de tafeltjes was een smal looppad vrijgehouden. Er was slechts één klant, een grote, blonde kerel die helemaal geen Italiaanse indruk maakte. Bob en Arie bestelden maar weer eens koffie en namen plaats aan een van de tafeltjes. Arie meende vanuit zijn ooghoeken te zien dat de grote, blonde kerel telkens naar hen keek wanneer Bob aan het woord was, en begon Bob hierop attent te maken. Voorts viel het Arie op, dat er buiten het lege bierglas dat kennelijk aan de blonde toebehoorde, nog een halfleeg bierglas stond. Was er soms nog een klant? Arie keek rond, maar er was niemand te zien. De barman - een kalende vijftiger - bracht de koffie en slofte weer terug achter de bar. Op dat moment ging ergens achter in het café een deur open en werd het geruis van water hoorbaar. Arie had die deur nog niet gezien doordat het achter in het lokaal nogal schemerig was. Maar hij was er wel en gaf kennelijk toegang tot een toilet. De man die zojuist uit die ruimte te voorschijn was gekomen, was een kleine, schichtige, ietwat krombenige figuur met glanzend zwart, achterover gekamd haar. Hij had scherpe gelaatstrekken, een krijgshaftige kin waarover een zes centimeter lang litteken liep en hij had diepliggende ogen. Dat wil zeggen, hij had één diepliggend, bruin oog. Het andere werd bedekt door een zwart lapje dat met een knoopje op zijn achterhoofd vast zat. Dat ene oog flitste door de schemerige ruimte en nam de nieuwkomers argwanend op. Toen hij bij zijn bierglas aangekomen was, hees hij zich op zijn kruk en bromde iets onverstaanbaars tegen de barman, die onmiddellijk twee verse glazen bier tapte. De krombenige man met het zeeroverslapje voor zijn oog stak een sigaret op en leunde met zijn ellebogen op de tapkast.
Bob en Arie hadden hun koffie op. Nu had Bob eindelijk de gelegenheid eens om te kijken, en daar maakte hij dan ook driftig gebruik van. Hij bestelde in zijn knauwende, Amerikaanse accent twee nieuwe koffie en nam meteen de blonde kerel op. Die had zich van zijn barkruk laten glijden en kwam op hen toe lopen. Hij legde zijn grote hand op Bobs schouder. Zijn zware basstem rommelde door het stille café.
‘Jij komt zeker ook niet uit Italië?’
In één oogopslag had Bob de man geïdentificeerd als Amerikaan. Een grote grijns gleed van oor tot oor over zijn gezicht. ‘I am Bob Evers, from Pittsburgh, Pennsylvania.’
De zware bas donderde weer door de donkere ruimte. ‘William Valstar, Chicago, Illinois. Call me Bill.’
Arie Roos zat dit wonderlijk tafereel hoofdschuddend aan te zien en grinnikte dan.
‘Ik wist,’ zei hij, ‘dat Amerikanen niet zo slim zijn als Europeanen. Maar dat het zó erg was.’
Bob voelde zich nu natuurlijk gesterkt, en riep: ‘Dom? Amerikanen? Hoe kom je dáár nou bij? Hoezo?’
‘Waarom noemen jullie toch altijd de staat waar je woont erbij? Wij domme Europeanen weten waar een stad ligt. We zien als het ware de kaart van Europa voor ons, en weten dan op een prik waar iemand vandaan komt. Bij jullie wordt altijd de staat genoemd. “John Johnson, New York, New York.” Bij ons vraag je gewoon hoe iemand heet, en als je per se wilt weten waar iemand vandaan komt, dan zeggen ze “Amsterdam” of “Vlaardingen”. Dan weet je genoeg.’
De beide Amerikanen keken hem verbaasd aan en trokken hun schouders op.
‘Europeaan,’ legde Bob verontschuldigend uit.
‘Waar kom jij dan vandaan, rood gevaar?’ wilde Bill Valstar weten.
Arie zette zijn meest onschuldige gezicht op en zei: ‘Amsterdam-South, North-Holland.’
Daar moest Bill kolossaal om lachen, en Arie was even bang dat het hele pand tot puin ineen zou zijgen. Daarna begon een vriendschappelijk gesprek, en naarmate het gesprek vorderde, trad de fameuze Roos-radar voor gevaar in werking. Nu was hier wel niet direct sprake van dreiging, maar Aries rode stekels gingen toch recht overeind staan. Hij mikte onder de tafel een trap naar Bob en keek hem doordringend aan. Hij nam een ferme slok koffie en vroeg langs zijn neus aan Bill: ‘Zeg - jij weet zeker ook geen werk voor ons?’
Bill keek wel een beetje vreemd op van die vraag, maar daar lette Arie niet op. ‘Ja, want zie je,’ voer hij voort, ‘wij zijn hier gekomen met een vrachtwagen, maar...’ De Piraat op de barkruk draaide zich half om en luisterde gespannen naar Arie, die het ruzieverhaal weer afdraaide. Bill scheen machtig geïnteresseerd en vroeg hem het hemd van het lijf.
‘Wat heeft die auto eigenlijk voor lading?’
Nu trad toch echt alarmfase rood in. Arie zette zijn blauwe ogen wijdopen.
‘Tja,’ zei hij, Bob aankijkend. ‘Het heeft geen zin om dat te verzwijgen. Dat baantje krijgen we toch niet meer terug!’ Bob hield zijn adem in en liet die heel langzaam weer glippen. De Piraat was van zijn kruk afgekomen en kwam langzaam naderbij, met een glas bier in zijn hand.
‘Wat vind jij, Bob?’
‘Wat mij betreft kun je het vertellen, hoor. Daar zul je mij niet over horen. Laat die gekke Piet barsten!’
‘Tja...,’ zei Arie weer tegen Bill. ‘We mochten er eigenlijk niet over praten, weet je. Omdat het zo kostbaar is, natuurlijk.’ ‘Je maakt me wel nieuwsgierig, zeg! Nou - wat zat er dan in?’ ‘Bont,’ zei Arie kort. ‘Een hele vracht dure bontjassen.’ Even was het stil. Toen kwam Bill weer. ‘Da’s nou ook toevallig, zeg! Ik werk nota bene in een bontpakhuis!’
Arie en Bob zaten op hun knieën te meppen over zoveel toevalligheid en lachten met Bill mee. Arie gaf blijk van hevige interesse.
‘Hoe gaat dat nou eigenlijk, in zo’n bontpakhuis? Wat voor werk doe je daar?’
Bill Valstar wierp eerst een heimelijke blik op de Piraat, wiens ene, zichtbare oog opvallend glinsterde.
‘Nou - ik ga niet met het bont zelf om, hoor. Ik ben maar nachtwaker, eh...’
Bob bleef in de rol van werkzoekende en vroeg: ‘Enne... heb je niet toevallig nog een paar extra bewakers nodig? Ik bedoel...’ Bill keek wat bedenkelijk.
‘Ja, jongens, ik zit nou niet in de hoogste boom, in dat bedrijf. Ik bedoel, ik bepaal niet wie er wordt aangenomen en wat voor klusje iemand gaat uitvoeren.’
Bob had beslist een van zijn meer heldere momenten. ‘Ook niet voor landgenoten van je?’ lachte hij.
Bill lachte wat scheefjes mee, haalde dan zijn schouders op en verklaarde, dat hij wel een goed woordje voor de jongens zou doen.
‘We hebben wel een paar zieken, natuurlijk. Ik zal wel eens kijken, of er niks te regelen valt... Waar kan ik jullie bereiken, als ik wat weet?’
Bob gaf hem het adres van hun hotel, plus telefoonnummer. Bill werkte natuurlijk ‘s nachts, maar zei ‘s middags altijd in dit café te zijn. Dan konden ze hem daar wel vinden, als ze hem nodig hadden. Met deze afspraak namen ze afscheid, en Bill beloofde nog, snel te bellen. Het liep inmiddels al tegen tienen.

Toen Bob en Arie weer op hun hotelkamer waren, vroeg Bob: ‘Waar ben jij nou eigenlijk zo enthousiast over, dikke? Wil jij zo graag in een bontpakhuis werken?’
‘Nee, uil! Natuurlijk niet! Maar denk nou effe na, als je tenminste geen zult tussen die Amerikaanse schedelbotten hebt. Waar gaat iemand naar toe, die een vrachtauto vol bont heeft gestolen? Naar een bontpakhuis. Daar valt een lading bont niet op. Hoeveel bontpakhuizen zullen er in Milaan zijn? Ik denk niet eens twee. Dus, beste Bob, wij hebben beet. Want in dat ene Milanese bontpakhuis zitten wij dan al. En dan zien wij precies, wie of wat er allemaal met die overvallen te maken heeft.’
Bob knikte en geeuwde als een nijlpaard.
‘Ik ga maffen. Tegen jou kan ik toch niet op.’

Arie heeft gelijk

Nadat Bob en Arie afscheid hadden genomen van Bill Valstar en de Piraat, deden die laatste twee hele rare dingen. Ze rekenden als de bliksem af en verdwenen in gestrekte draf uit het café. Ze sprongen in een auto die vlak voor de ingang half op de smalle stoep stond en rosten in een lange ruk vol tandwielgekners naar een Milanese buitenwijk. Terwijl ze daar naartoe reden, soms met ware doodsverachting door het verkeer razend, daarbij drie of vier wetsregels tegelijk overtredend, vond er een soort gesprek plaats tussen de onderuit gezakte Piraat en de chaufferende Bill.
‘Dat is goed nieuws voor Ponelli!’
De Piraat bromde iets onduidelijks en zei toen beter verstaanbaar: ‘Zou er voor ons nog iets aan vastzitten?’ Bill knikte opgetogen en frunnikte wat met de versnellingspook. ‘Tuurlijk man! Een vrachtwagen vol bont! Wat denk je dat dat oplevert?’
‘Ja - het is natuurlijk niet niks, maar...’
‘Niet niks? Niet niks? Het is een heleboel! Pah! En bovendien is het een gepeld eitje, want als ze die wagen met bont hebben, rijden ze naar het pakhuis toe en klaar is Kees. Simpel genoeg...’ ‘Ja, simpel genoeg. Maar wees nou alsjeblieft zo verstandig om Ponelli dat zélf te laten bedenken! Je weet hoe hij is.’ Bill maakte een slaande beweging met zijn hand, alsof hij een zekere Ponelli al in de buurt vermoedde.
Men heeft inmiddels natuurlijk al begrepen, dat de eeuwige dikke Spekroos weer eens gelijk had. Deze Bill Valstar was een soort vazal van Mario Ponelli, de ongekroonde onderwereldkoning van Milaan en wijde omstreken. Mario Ponelli had de hand in de overvallen op de vrachtwagens en zijn handlangers waren voortdurend bezig allerlei auto’s met kostbare lading op te sporen. En deze Mario Ponelli, waar Bill nú al bang voor was, terwijl hij nog niet eens in de buurt was, had enkele vreemde stelregels. De belangrijkste was: Ponelli is de slimste van de klas. Uiteraard kwam het wel eens voor, dat één van zijn onderdanen iets bedacht, dat veruit slimmer was dan wat Ponelli ooit zelf had kunnen bedenken en wanneer dat gebeurde, werd Ponelli bijzonder kwaad. Een tweede eigenaardigheid van deze Italiaanse bendeleider was, dat hij vrijwel altijd at, en liefst vette waar. Meestal troffen bendeleden hem achter een flinke salamiworst, of een onfatsoenlijk groot stuk van de bekende Italiaanse deegkoeken, pizza’s genaamd. Het was onverstandig hem dan te storen, en als je dat toch deed, moest er wel een heel goede reden voor zijn. Bill Valstar, voortracend in een oude Ferrari, vond dat hij een heel goede reden had. Hij verheugde zich op het blijde gezicht van Ponelli als hij hem de boodschap kwam brengen, dat er ergens een wagen met bont rondreed. Eindelijk eens iemand, die niet de hele dag benzine verspilde, maar ook nog eens zijn werk deed! Bill zag zichzelf al stijgen op de Ponelli-ladder en drukte het gaspedaal nog iets dieper in. De Ferrari gooide er een schepje bovenop en reed met een gang van honderdtwintig over een smalle asfaltweg.

Het huis dat Ponelli bewoonde, lag bovenop een heuvel die deel uitmaakte van een hele keten van grotere en kleinere heuvels. Die heuvelketen lag evenwijdig aan een brede laan van waaruit gruispaden naar de villa’s bovenop de heuvels leidden, en kronkelde als een dolgeworden slang dwars door deze luxueuze Milanese buitenwijk heen. Vanaf de binnenstad van Milaan lag het huis van Ponelli op de vierde heuvel. Het was een witstenen bouwsel, één verdieping hoog, rond en het had grote ramen aan alle kanten, zodat niets het huis ongezien kon naderen. Zo kwam het dat Ponelli een knaloranje Ferrari in grote haast vanaf de heuvelketenlaan het gruispad op zag stuiven, en hij bromde tot een van zijn handlangers, een gumkauwende kerel met een paardegezicht: ‘Daar is Bill. Benieuwd met wat voor kolder die nu weer komt aanzetten...’
Achter Ponelli stond een tafel, die vol zat met kerven en krassen. Iemand had blijkbaar eens iets gesneden op het tafelblad, zonder de moeite te nemen er een broodplank of iets dergelijks onder te leggen. Nu dreef Mario Ponelli ook geen bende van lieden, die er uit zagen of ze voorzichtig met een tafelblad zouden omgaan. Ponelli draaide zich van het raam af en nam plaats op een met dik leer beklede stoel achter zijn bureau. Uit een blankhouten kistje nam hij een grote Havannasigaar en wachtte rustig af tot Bill Valstar zou binnentreden. Dat gebeurde twee minuten later, juist toen Ponelli een denkbeeldig stofje van zijn smetteloos zwarte pak afknipte.
‘Buona notte, Boss.’
Ponelli knikte slechts, ten teken dat Bill kon gaan zitten. De Piraat, die in Bills kielzog was binnen gekomen, sloot de deur achter zich nadat de man met het paardegezicht was verdwenen. Zenuwachtig schikte de Piraat zijn zwarte ooglapje en ging tegen een muur hangen. Hij had nog liever met een roedel ongetemde leeuwen te maken dan met Mario Ponelli... Die laatste keek beurtelings Bill en de Piraat aan, fronste dan zijn borstelige wenkbrauwen en vroeg ongeduldig: ‘Nou? Hoor ik nog wat?’ ‘Padrone,’ begon Bill, ‘we hebben groot nieuws.’
‘Ik ben heel benieuwd.’
‘Zeker, Boss. Kijk - het zit zo, ik zat vanmiddag samen met hem (hij wees op de Piraat) in een kroegje en...’
‘... en daar heb je weer zitten zuipen van mijn dure geld. Dat verhaal ken ik zo onderhand wel.’
‘Nee, Boss, laat me nou effe uitvertellen, want het is heel belangrijk. Heus waar. In die kroeg ontmoetten we twee knapen, en die zochten werk.’
‘Het is me wat!’ barstte Ponelli uit. Hij zwaaide woest met de hand waarin hij zijn sigaar geklemd hield. Wolken as dwarrelden op het bureau neer. ‘Man! Half Europa is werkloos. Kom je me storen om me dat te vertellen? Geef ik daar mijn geld aan uit?’ Ponelli trok een lade open, haalde er een mes uit en een flinke mep van zijn geliefde salamiworst en begon daar blokken af te snijden, die hij in hoog tempo naar zijn mond transporteerde. ‘Ja, maar dit waren heel bijzondere knapen,’ voer Bill voort. Ze hadden ruzie gehad met een vrachtwagenchauffeur, die hier nu ergens rondrijdt met een lading bont...’
Ponelli staakte zijn kauwwerkzaamheden en keek Bill scherp aan. ‘Een Nederlandse vrachtwagen?’
‘Ja, Boss, met een grote rode band er op: “International Fur Transport”. Dus die wagen vervoert bont, dat zeiden die knapen ook. En bont is een hoop geld waard.’
‘Zeker,’ zei Ponelli bedachtzaam. ‘Maar ik wist al dat die wagen hier ergens rondreed. Je dacht toch niet, dat de hele bende zijn dagen slijt in kroegen, is het wel? Ik heb nog diverse mannetjes op de weg zitten, en die houden mij voortdurend op de hoogte van wat er zich zoal op de weg bevindt. Gisteren kreeg ik al een melding van een rondrijdende bontwagen. Ik heb Garbo toen meteen opdracht gegeven, die wagen op link te nemen.’ Op dat moment werd er bescheiden op de deur geklopt. ‘Binnen!’ snauwde Ponelli, en peuterde met zijn mes het cellofaan van zijn salami los.
De deur ging op een kiertje open en iemand stak zijn hoofd om de hoek.
‘Fernando is er, Boss,’ zei het hoofd, dat toebehoorde aan de gumkauwer.
‘Waarom zegt hij dat zelf niet!’ brulde Ponelli. ‘Wat denkt-ie wel! Laat hem binnenkomen!’
De deur ging weer dicht en erachter klonk enig gestommel. Dan zwaaide de deur weer open en kwam er een klein, zwartharig mannetje de kamer binnen.
‘Eh... goeienavond, Boss.’
‘Wat moet jíj nou weer?’
‘Ikke... kijk eens, het was helemaal mijn schuld niet hoor. Maar die gozer, hè...’
‘Wat is er nou, man?!’
‘De auto is in elkaar gereden, Boss. Ik... Die gozer...’ ‘WAAAAT!!! schreeuwde Ponelli en vloog half overeind achter zijn bureau. ‘Wat zijn jullie voor een stel klungels! Wat voor mensen heb ik eigenlijk in dienst? De ene helft zit zich dagelijks van mijn geld in kroegen te bezatten en de andere helft rijdt mijn wagenpark in de prak.’
Bill keek nerveus van Fernando naar Ponelli en de Piraat begon zenuwachtig met zijn ene oog te knipperen. Ponelli stak weer een brok worst achter zijn kiezen en kauwde energiek, hetgeen door de hele kamer heen hoorbaar was. Fernando maakte van de gelegenheid gebruik om zijn verhaal af te maken.
‘Ik reed over een smal grintweggetje, Boss. Je weet wel, bij...’ Hij kwam weer niet veel verder.
‘Wat er gebeurd is, interesseert me geen klap. Zorg liever dat je een nieuwe auto krijgt.’
‘Hoe, Boss? Ik heb geen geld om zo maar een nieuwe auto te kopen.’
Ponelli zuchtte diep.
‘Ik drijf een bende van mensen die er hun beroep van hebben gemaakt, complete vrachtauto’s van de straat te halen. En daar komt me die idioot over geld zeuren.’ Hij begroef zijn gezicht in zijn vette salamihanden en schudde zijn hoofd.
‘Luister, tweedehands supersufferd. Luister goed, met allebei je vuile flaporen. Je zorgt, dat je binnen het uur een andere auto hebt. Kan me niet schelen hoe je er aan komt. Je komt me die auto laten zien. Binnen het uur, capito?’
‘Zeker, Boss, ik ga al.’
Fernando verdween met grote haast en sloeg de deur met een klap dicht.
Ponelli stond op en begon de kamer rond te lopen, af en toe luid zuchtend.
‘Stelletje bambino’s. Niets kunnen ze zelf bedenken. NIETS! Mot ze alles voorkauwen.’
Bill en de Piraat hoorden hem nog geruime tijd in deze trant voortrazen. Ze wachtten geduldig, tot hij hen weer zou opmerken. Dat gebeurde na tien minuten.
‘Wat doen jullie hier nou nog?’
‘Nou, Boss - die bontwagen...’
‘Ja, wat is daar mee? Is het ding nu nòg niet gestolen?’ ‘Nee, Boss. Die jongens, hè. Uit dat café vanmiddag. Die wilden best bij onze bende werken.’
Ponelli, die met zijn rug naar een van de vensters had gestaan, dook als een snoek op Bill af en trok aan zijn shirt, tot het kraagje er bijna afscheurde.
‘Jij hebt toch niet aan de eerste de beste lopen vertellen, wat er met die vrachtwagens aan de hand is?’
‘Nee, ‘tuurlijk niet. Ik ben niet gek!’
Ponelli liet met een woest gebaar het kraagje los en plofte weer in zijn stoel, waaruit met een luid gesis lucht ontsnapte. Bill fatsoeneerde zijn kraagje zo goed en zo kwaad als dat ging. Toen vroeg Ponelli: ‘Wat heb je dan voor verhaal opgehangen?’ ‘Ik heb eerst gezegd, dat ik het heel toevallig vond, dat ze op een bontauto reden, omdat ik in een bontpakhuis werkte. Niet, Boss? Dat soort dingen verzin je niet. Ik moest ze natuurlijk eerst een beetje lijmen. Dat ze een beetje belangstelling kregen, snappievous?’
Ponelli knarsetandde en nam een enorme haal van zijn sigaar, die vergeten in de asbak had liggen walmen.
‘Jaja, lijmen, maar ik begrijp niet wat die jongens precies op die bontwagen uitspookten... bewaking, of zo?’
Bill Valstar schoof wat naar voren op zijn stoel.
‘Volgens hun zeggen waren ze in opleiding voor internationale vrachtwagenchauffeur, en was deze trip bedoeld om wat praktijkervaring op te doen... lijkt me heel aannemelijk...’ ‘Het is me een raadsel waarom iemand vrachtwagenchauffeur zou willen worden, maar goed. Ga verder.’
‘Nou - toen vertelde ik, dat ik nachtwaker was in dat pakhuis. Dat dat heel verantwoordelijk werk was, en zo. Toen vroeg die ene: “Kunnen wij niet in dat pakhuis werken?” Want zie je, ze hebben geen rooie rotcent, maar ze moeten wel op een of andere manier terug naar Nederland. Maar toen dacht ik: als we nou eens die wagen jatten...’
‘Dan kon die meteen naar het pakhuis vervoerd worden, en leeggehaald,’ vulde Ponelli aan. ‘Goed nagedacht, Bill. Daar had ik natuurlijk zelf al aan gedacht. Goed plan. Eh... wisten die jongens van die lading af? Waar die wagen precies naar toe moest?’
‘Nou, ik zei al, volgens die jongens hing de hele laadruimte afgeladen vol met bontjassen. En die wagen moest hier ergens in Noord-Italië zijn.’
‘Dat moest-ie zeker!’ lachte Ponelli verheugd. ‘Mooi. We zullen die knapen eens laten zien hoe het hier in Italië toegaat. Heb je een adres van die jongens?’
‘Ja, Boss, ze logeren in een goedkoop hotelletje in Milaan. Hoezo?’
‘Ja - hoor es, als er om een of andere reden iets mis is met die lading, dan moeten we die knapen weten te vinden. Voor hetzelfde geld is die bonttruck een valstrik, en niemand moet het idee hebben, dat hij Mario Ponelli ongestraft een loer kan draaien.’
‘Volgens mij, Boss, is daar weinig kans op. Die gasten hebben geen enkele reden om zoiets te doen,’ vond Bill.
‘Wat raaskal je nou weer?’ vroeg Ponelli, en stak opnieuw de brand in zijn Havanna.
‘Uit de verhalen van die Hollanders heb ik kunnen afleiden, dat ze een gloeiende hekel hadden gekregen aan die chauffeur, ene Piet. Dus waarom zouden zij ons iets op de mouw spelden? Als wij die wagen inpikken - en die pikken we in - dan hebben we daar alleen die Piet mee. Niet die jongens. Die zullen er alleen maar om lachen, denk ik.’
De Piraat keek op en knikte bevestigend.
‘En wat meer is,’ voer Bill voort, ‘er was een dikke roodharige jongen bij, vol met sproeten, nou, daar straalde de domheid vanaf. Die zou nooit zoiets kunnen opzetten, dat soort vallen, bedoel ik. Haha!’ Maar Bill paste wel op, iets dat Ponelli had bedacht, als onzinnig te bestempelen. Maar Ponelli was zo diep in zijn sigaar verzonken, dat het niet eens tot hem doordrong... Er werd door de bende snel een plan bedacht. Diezelfde nacht nog zou de bontwagen uit Nederland worden verschalkt. De bendeleden, belast met deze opdracht, zouden meteen naar het bontkoelhuis rijden, waar Ponelli persoonlijk de zegels van de douane zou verbreken. Met de
chauffeur van de truck wisten ze wel raad. Er waren genoeg ravijnen in de buurt waar iemand in kon vallen, zonder dat hij de eerste maanden zou worden gevonden.
Ponelli ging aan het telefoneren met allerlei bonthandelaren om te kijken of hij de buit snel in baar geld zou kunnen omzetten. Dat scheen allemaal heel bevredigend te verlopen, want zijn grijns werd steeds breder.
‘Bill,’ zei hij ten slotte, ‘eindelijk heb je dan toch eens iets goeds verricht.’
In zijn enthousiasme zei Bill toen iets, waar hij bijna onmiddellijk grote spijt van kreeg.
‘Waarom had je die wagen nog niet overvallen, Boss? Je wist toch al lang dat het ding hier rondreed?’
Ponelli versmalde zijn ogen tot heel kleine spleetjes en keek Bill priemend aan.
‘Wij gaan toch niet proberen, slim te worden, is het wel?’ ‘Oh nee, Boss! Absoluut niet. Maar ik dacht...’
‘Jij denkt niks! Jij moet niet gaan denken. Laat dat maar aan mij over. Ten eerste wist ik niet, of het met die lading wel klopte en zo. Of er wel echt bont in die auto hing. Door jouw geslemp in kroegen weet ik dat nu. Ten tweede wist ik niet, hoeveel man er in die wagen zat. Nu weet ik, dat het één vent is, naar jouw zeggen een oude vent met een schipperspet. Ik kan dus nu pas mijn plan trekken. Dringt het tot je door?’
Bill had ondertussen waarschuwende signalen gekregen van de Piraat, die hem duidelijk probeerde te maken nu niet verder te gaan zeuren. Ponelli kwam achter zijn bureau vandaan en stak zijn sigaar tussen zijn tanden.
‘Nu zal ik eerst contact opnemen met Garbo. Loop effe mee.’
De mannen verlieten Ponelli’s werkkamer en daalden een uitgesleten stenen trap af. Ze belandden in een kille kelderruimte die werd verlicht door één enkele TL-buis. Langs de verste wand stond een vierkante houten tafel met een stoel ervoor. Op het tafelblad was met een forse vleugelbout een lamp gemonteerd, die gericht stond op een knots van een oude zender-ontvanger die, naar de donkergroene kleur te oordelen, ooit in het leger had gediend. Ponelli knipte het licht aan en stevende met grote passen op de tafel af. Vervolgens ontstak hij ook de lamp die op de tafel zat geschroefd en griste een microfoon naar zich toe, die ergens opzij van de radio hing. Hij zette de koptelefoon op zijn bolle hoofd en schakelde het apparaat in. Hij moest even wachten tot de buizen warm waren. Ongeduldig trommelde hij met zijn naar salami ruikende worstvingers op het morsige tafelblad, waarop een notitieblokje lag. Toen de zaak operationeel was, begon Ponelli te zenden.
‘... Hallo... Garbo... Hillery House hier. Ben je daar? Over.’ Ponelli herhaalde zijn oproep nog enige malen, tot de verbinding met wat gekraak en gefluit tot stand kwam.
‘Ja... Hallo... Garbo voor Hillery House. Spreekt u maar. Over.’ ‘Garbo, luister... Heb je die vogel nog in het oog? Over.’ ‘Wat dacht je? Het is een log beest. Makkie voor mij, over.’ ‘Mooi. waar ben je nu?’
‘Ik sta op een parkeerplaats, langs de weg Milaan-Lecco. Vrij noordelijk, met uitzicht over een meertje. Je weet wel, die parkeerplaats waar Tony een vreettent wilde beginnen. Over.’ ‘Ah! Ik weet genoeg, Garbo. Nog nieuws?’
‘Ja, Boss, ze zijn met z’n tweeën, heb ik ontdekt. Een vent met een pet en een jongen met donker, kort haar. Lifter, denk ik. Over.’
‘Luister, Garbo. Die vogel wordt vannacht gevangen. Jij blijft daar tot de DS komt. Zodra die er is, verdwijn jij. Maar als de vogel nu plotseling dreigt te vliegen, ga jij er achteraan en je neemt meteen contact met mij op. Duidelijk? Over.’ ‘Helder als kristal, Boss. Zodra de DS hier is, kom ik naar je toe. Sluiten maar.’
Er klonk nog wat metalige ruis in Ponelli’s spekoren, maar toen niets meer. Hij zette de koptelefoon af en keek om beurten naar Bill en de Piraat.
‘Die idiote chauffeur heeft een lifter meegenomen. Maar het is maar een jonge knul, dus die snoeren we de mond. Simpel als wat.’
Op dat moment kwam Fernando de zendkelder binnen, met de mededeling dat er weer een automobiel beschikbaar was. ‘Prachtig,’ zei Ponelli, en stond op. ‘Luister, Fernando. Ik heb een klusje voor je. Een haastkarweitje. Roep Luciano en diens beide kornuiten... ik weet zo gauw hun namen niet - doet er niet toe. Haal ze en ga met de DS naar...’
Het was Fernando zonneklaar, maar voor hij zijn opdracht in praktijk kon brengen ging hij eerst met Ponelli naar buiten, om de nieuwe aanwinst te bekijken. Het was een
knots van een donkergrijze Chevrolet, een luxe uitvoering met dik lederen bekleding en stuurversnelling... maar dat had de DS ook!

Zeilpetten en bontauto’s verdwijnen waar Ponelli’s mannen verschijnen

Nadat Piet Bodewes en Jan Prins bekend waren met de naam en het telefoonnummer van het hotel van waaruit Arie en Bob zouden opereren, klommen ze in de bonttruck. Jan klauterde, met in zijn handen papieren zakken vol broodjes leverworst, flesjes Italiaanse tonic en repen Hollandse Droste chocolade, op de plaats van de bijrijder. Het was bij drieën en knapjes warm! Hij droeg een sleetse spijkerbroek, een paar witte, canvas tennisschoentjes en, om een beetje in Wild-Weststijl te blijven, een rood-blauw geblokt cowboy-hemd. Piet droeg zijn onafscheidelijke zeilpet op half zeven en had de mouwen van zijn openstaande overhemd opgerold. Aldus uitgedost en van proviand voorzien reden ze, nagewuifd door Arie Roos en Bob Evers, bij het hotel weg.
Jan bereidde zich geestelijk voor op een lange rit nergens naar toe. Het zou een kwestie worden van rondrijden, tot er iets zou gebeuren. Aanvankelijk vond Jan het nog wel leuk, hoog in de cabine van de loktruck, maar na enkele uren begon hij zich stierlijk te vervelen. Hij kauwde wat op een reep chocolade, klokte een flesje tonic achterover en bekeek het landschap waar ze doorheen reden. Dan ontdekte hij een cassetterecorder, maar Piet was geen liefhebber van muziek en er was in de hele truck geen bandje te vinden.
Aan Piet had hij ook niet veel, op het laatst. De eerste uren vroeg Piet hem honderduit over de avonturen die hij samen met Bob en Arie had beleefd, en waar Piet, als werknemer van Aries vader, natuurlijk wel eens over had gehoord. Jan was daar al bang voor geweest, maar hij was een beleefde jongen en dus vertelde hij braaf over de Stille Zuidzee, de Kalahari-woestijn en de laatste reeks avonturen in de Colombiaanse smaragdmijnen, met Mike Podulka. Piet luisterde met belangstelling, loerde bij tijd en wijle in zijn spiegels en mompelde zo nu en dan verwensingen aan het adres van roekeloze Italiaanse weggebruikers. Maar het kon natuurlijk niet uitblijven, of Jan zou eens uitverteld raken. Het begon hem trouwens te vervelen ook. Het was te veel om allemaal effetjes te vertellen, en hij vond dat Piet maar beter de boeken kon lezen. Toen ook nog eens alle broodjes op waren en alle flesjes leeg, besloot Jan een poosje te gaan pitten. Hij had al lang geleden ontdekt, dat je op dit soort tochten maar beter kon slapen zolang daar tijd voor was. Je wist nooit, wanneer je weer eens een bed zou zien.

Tinten als van Italiaans ijs kleurden de avondhemel. De vrachtwagencombinatie vol bakstenenbont was zuidwaarts gereden tot in het plaatsje Tortona en vanaf daar, vanaf Piacenza, weer noordwaarts, richting Monza. Even voorbij die stad werd Piets aandacht getrokken door een wit bord met het opschrift ‘RISTORANTE’. Het is voor een Nederlander niet moeilijk, zelfs niet voor Piet Bodewes, om uit te kienen, dat dat ‘restaurant’ betekent. Piets ogen tuurden door de voorruit en ontdekten even later een witgepleisterd, laag bouwwerk met ervoor een machtige lap beton waarop diverse auto’s - meest Fiatjes - stonden geparkeerd. Piet stuurde zijn internationale bonttransport omzichtig langs een overjarige Lancia en kwam niet ver van de ingang van het restaurant tot stilstand. Hij porde Jan in diens ribben en begon naar buiten te klimmen.
Jan werd met een schok wakker. Even staarde hij wat verdwaasd om zich heen, maar werd tot de werkelijkheid teruggeroepen door Piet Bodewes, die het portier aan Jans kant opentrok. ‘Hei, jôh! Zou je niet eens uitstappen?’
‘Uitstappen? Waarom? Hoe laat is het?’ Jan wreef zich uitgebreid in de ogen en klauterde naar buiten.
‘We gaan een hapje eten. Of hebbie geen honger, soms?’ ‘Ik brul van de honger!’ Jan sprong veerkrachtig naast Piet op het beton van de parkeerplaats; samen begonnen ze op de ingang van het Italiaanse eethuis af te drentelen.
In het restaurant was het niet echt druk, maar ook niet helemaal rustig. Jan en Piet kozen een tafeltje bij het raam dat uitzicht gaf over het parkeerterrein. Zachte muziek klonk uit luidsprekers die in het plafond waren ingebouwd. Grote plantenbakken waren zodanig opgesteld, dat men vrij afgezonderd kon eten. Terwijl Piet even gebruik ging maken van het toilet, bestelde Jan in het Engels twee porties spaghetti en twee glazen tonic. Toen Piet terug was en hoorde wat er was besteld, knorde hij tevreden. ‘Mooi. Maar vertel eens, avonturier, wat gaan we nou doen? De hele nacht rondrossen? Voel ik niet veel voor. Straks barst ik van de slaap! Ik waarschuw maar alvast...’
‘Wat kunnen we doen?’ vroeg Jan, naar de zoldering starend. Piet Bodewes wreef met zijn handen over zijn gezicht, een gebaar van vermoeidheid.
‘Slapen, zoals ik net al zei,’ herhaalde Piet, zijn pet naast zich op tafel leggend en met zijn vingers als een kam zijn haren achterover strijkend. ‘In de wagen! Er zijn twee slaapplaatsen, dus wat zullen we moeilijk doen? Nog lekker goedkoop ook!’ Jan Prins ging wat rechter overeind zitten. Even was hij volkomen sprakeloos. Dat was nog eens wat anders dan die dikke, sproetige Roos die maar geld om zich heen strooide alsof het een soort luxe confetti was.
‘Wat zit je me nou wezenloos aan te gapen, man!’ zei Piet na een tijdje.
‘Piet - móórdidee! Ik heb altijd al eens in zo’n wagen als de onze willen maffen! Maar de vraag is: waar?’
‘Van mijn part hier, op de parkeerplaats,’ vond Piet met een achteloos handgebaar.
Het was even stil. De ober kwam alvast met twee glazen tonic, borden en bestek. Jan nam een tandenstoker uit een houder en begon er op te knagen. Toen de ober verdwenen was, zei hij: ‘We moeten ergens een verlaten stuk terrein vinden, of iets dergelijks. Misschien valt er dan nog wat te beleven.’ ‘Ik houd er anders niet zo van, in mijn slaap te worden gestoord,’ bromde Piet.
‘Ik ook niet, maar we zijn dit ook niet begonnen als een pleziertochtje voor gepensioneerde rijksambtenaren, wat?’ Piet schudde zijn hoofd en keek naar buiten, waar de ondergaande zon de truck in een paarsige gloed zette. Jan keek op zijn dure chronometer-polshorloge. Het was bij achten. Twee honden probeerden elkaar midden op het parkeerterrein om het hardst in de kuiten te bijten. Een groepje mannen met hoeden op klom in een kanariegeel Fiatje en reed weg, een wolk vettige blauwe oliedamp achterlatend. Tot de komst van de ober met de porties spaghetti werd er geen woord gewisseld. Tijdens het eten werd er ook niet veel gezegd; ze hadden allebei honger als wolven en de spaghetti was voortreffelijk. Zo lekker, dat Piet, toen hij zijn eerste bord van de laatste sliertjes had ontdaan, onmiddellijk een tweede portie bestelde. Jan keek even moeilijk.
‘Je moet trouwens niet denken, dat ik dit allemaal zelf betaal, hoor,’ zei Piet. ‘Dat betaalt de vader van die dikke vriend van jou.’
Jan knikte en slikte snel een laatste hap spaghetti door. Uit zijn ooghoeken zag hij de ober al weer aansnellen met Piets tweede portie. Toen de kelner bij hun tafeltje was gearriveerd, wist Jan wat hij nog meer wilde hebben. Italianen zijn beroemd om hun ijs, en hij bestelde de grootste bak ijs die er in huis was, met nog een flesje koude tonic, in het gelukzalige besef dat dit feestmaal hem werd aangeboden door Arthur P. Roos en diens rolronde zoon Arie. De ober verdween weer, de vuile vaat met zich meenemend.
‘Zeg eens, Piet. Als pa Roos dit allemaal betaalt, waarom slaap je dan liever in je eigen wagen en niet in een comfortabel hotel?’ ‘Ik heb jullie toch al verteld, toen we in Milaan waren, dat ik het niet zo op hotels heb? Geef mij maar een stevige tent, dan mogen ze voor mij alle hotels houden, met al hun luxe erbij. Of ben jij zo iemand die handenvol geld verbrast terwijl het ook allemaal veel goedkoper kan?’
‘Neenee - nee!’ haastte Jan zich te zeggen. ‘In tegendeel! Ik heet geen Arie Roos!’
De ober bracht Jans bak met ijs.
‘Goed. We slapen dus in de wagen, die we ergens naar een stille plek rijden?’
‘Ja... dat wil zeggen - we slapen om de beurt.’
‘Om de beurt? Hoezo?’
Jan begon langzaam de slagroom van zijn ijs te lepelen. ‘Nou - stel je voor dat iemand het in zijn hoofd haalt om vannacht die wagen te jatten... dan moeten wij toch in de bres springen? Waarom denk je nou dat wij die wapens over de grens hebben gesmokkeld? Om mee achter onze oren te krabben? Véél te gevaarlijk!’
‘Jij verwacht toch niet van mij, dat ik me als een soort gangster ga gedragen, wel? Ik ben Al Capone niet!’
‘Ja, maar Piet, we kunnen toch niet zo maar toegeven aan die roversbende? Als we dat doen, ruiken ze meteen lont!’ ‘Wie heeft het nou over toegeven? Ik zal me heus wel verzetten, reken maar! Alleen niet met vuurwapens. Met een eindje stalen pijp kom ik reuze ver...’
‘Behalve dan toch tegen twee kerels met pistolen, en die zullen ze zeker hebben. Vergeet niet, dat we te maken kunnen krijgen met lui van de maffia, of in ieder geval met snaken, die door de maffia worden gesteund.’
‘Geen wapens!’ bromde Piet halsstarrig. ‘Ik heb er spijt genoeg van dat ik die lading niet voor vertrek uit Nederland heb nagekeken, dan had ik die krengen van wapens zéker gevonden.’ ‘En dan waren wij nu mooi machteloos geweest,’ knorde Jan. ‘Dan hadden we deze hele operatie niet eens hoeven beginnen!’ Hij nam een extra grote schep lichtgroen pistache-ijs op zijn lepel en schoof die nadenkend in zijn mond.
‘Wil jij soms beweren dat die wapens in MIJN truck liggen?’ Piet stoof verontwaardigd overeind. Het had maar een haartje gescheeld, of zijn stoel was klepperend over de stenen vloer gerold.
‘Piet! Schreeuw niet zo, man! Niet iedereen hoeft het te weten!’ Piet bleef even roerloos in dezelfde, aapachtige houding staan, zijn armen slap afhangend langs zijn lichaam. Toen vroeg hij: ‘Wat niet?’
‘Nou, van die wapens,’ antwoordde Jan geërgerd en spitte door in zijn ijs.
‘Dus het is nog waar ook! Er liggen wapens in mijn truck?’ ‘Ja, natuurlijk is het waar! Je dacht toch niet dat ik voortdurend met pistolen in mijn zak loop. Het ding zit in mijn bagage. Een ouwe .38, Smith and Wesson. Een cilinder-revolver, zoals ze vaak in cowboy-films gebruiken.’
Piet was weer gaan zitten. Hij boog zich over de tafel heen naar Jan, priemde hem hinderlijk met zijn wijsvinger tegen het borstbeen en siste:
‘Dit bevalt mij helemaal niet, vriendje! Wat denk jij dat er gebeurt wanneer de Italiaanse politie ons aanhoudt en wapens vindt?’
‘Dan draaien we een poosje de bak in,’ verklaarde Jan met een luchtig handgebaar. ‘En daar moeten we ons dan weer uitkletsen.’
‘Oh, ja hoor, en dat klets je zomaar!’
‘Het lijkt me in elk geval duidelijk, dat de kans dat we inderdaad worden opgepakt des te groter wordt als jij zo blijft brullen. Schei nou alsjeblieft uit over dat ene pistooltje en laten we eens op de wegenkaart kijken, waar we een afgelegen, stille plek kunnen vinden.’
Piet begon overeind te komen.
‘Laat mij die kaart maar effe halen, en eet jij intussen rustig je ijs. Ik ben zo terug.’
Piet verdween door de ingang naar buiten en Jan kreeg in de gaten hoe de ober op hem bleef letten. Kennelijk vertrouwde hij het niet helemaal, dat in- en uitlopen. Toen Piet terugkeerde, slikte Jan moeizaam zijn laatste hap ijs door en ging amechtig achterover zitten hangen. Piet schoof de lege ijsbak opzij en spreidde de kaart op tafel uit.
Ze bevonden zich even ten noorden van het stadje Monza, langs de autostrada die in noordelijke richting naar Lecco voert, een plaatsje dat is gelegen aan het Como-meer. De legenda van de wegenkaart gaf aan, dat op de plaats waar deze noordwaarts lopende betonweg tussen twee meertjes door voerde, het terrein rotsachtig begon te worden. Maar dat kun je de Alpen niet kwalijk nemen.

Om de anderhalve kilometer bevonden zich parkeerplaatsen langs de autoweg waarover het internationale bonttransport richting Lecco voortdenderde. Deze parkeerstroken waren, zo ontdekte Jan Prins, die met de kaart opengevouwen op zijn schoot naast Piet zat, allemaal verschillend. Sommige lagen vrij dicht langs de eigenlijke weg, andere lagen dieper het land in en waren via smalle, kronkelige, onverlichte gruiswegen bereikbaar, maar bleven vanaf de snelweg zelf volkomen onzichtbaar door schermen van bomen en struiken. De parkeerplaats die Jan als de meest ideale verkoos, werd omgeven door blokken graniet en was daardoor volmaakt afgelegen.

Toen Jan, Bob en Arie mij later van hun reeks avonturen in Italië vertelden, schetste Jan het volgende kaartje:

‘Kijk, mevrouw Hoogduyn,’ zei hij, ‘die parkeerplaats zelf had wel wat weg van een vioolkast, of zoiets als een zandloper...’ ‘Hm, maar dan wel met een gapend gat waar het zand door heen moet, zeg!’ riep ik ontsteld uit. ‘Man! Dat zand valt er in één klap doorheen, als je het mij vraagt!’
‘Nou ja,’ bromde Arie, en trok bedenkelijk aan zijn mopsneus. ‘Het gaat maar om het idee...’
‘Kijk,’ voer Jan voort. ‘Die vreemde vorm werd veroorzaakt, zoals u ziet, door twee uitstulpingen van de rotsen. De afstand tussen die twee bobbels was zo’n negen à tien meter...’ Ik schudde lachend mijn hoofd en mompelde:
‘Tien meter... zandloper... hihihi...’
Maar Jan liet zich niet uit het veld slaan:
‘Toen zetten wij die wagen in het tweede zandlopergedeelte, vlak langs die aflopende rotsarm. Langs een van die rotsen groeide wat struikgewas, waarachter je je mooi kon verbergen, met uitzicht naar alle kanten. Piet en ik besloten dat we tot omstreeks vijf uur ‘s ochtends zouden blijven. Toen we aankwamen verkenden we eerst zo’n beetje die parkeerplaats, vervolgens dronken we koffie die we brouwden op een primus. Daarna zouden we gaan wachtlopen. Ieder om de beurt een uur, zodat de één kon pitten terwijl de ander waakte. Om één uur was ik voor de tweede keer aan de beurt, en toen begon het gedonder in de Italiaanse glazen al...’

Het was de bedoeling dat de uren wachtlopen van de heren Prins en Bodewes netjes op het hele uur begonnen, maar in Jans schema kwam al heel snel de klad, doordat met name Piet nogal wat moeite had met opstaan. Jan was om elf uur begonnen met wachtlopen en maakte Piet om twaalf uur wakker voor diens eerste ronde. Maar Piet sliep de slaap der rechtvaardigen, en het duurde tot kwart over twaalf voordat hij op de kille parkeerplaats stond, onder een heldere sterrenhemel. Klokslag één uur stond Piet weer aan Jans benen te sjorren, maar dat was buiten de waard rekenen! Jan protesteerde fel en meende nog recht te hebben op een vol kwartier slaap. Uiteindelijk was het tien over één toen Jan weer buiten stond en Piet binnen lag te maffen.
De nacht was rustig. Gedurende Jans eerste wake reed er nog wat schaars verkeer over de nabijgelegen autoweg; nu was alles doodstil. Jan slenterde even rond om zijn benen wat soepel te krijgen, schopte verveeld naar losse steentjes en keek een poosje uit over het meer, dat als een spiegel zo glad de nachtelijke hemel weerkaatste. Daar gebeurde ook al niets! Waarom had hij ook zo spontaan aangeboden om met Piet mee te gaan, jandokie! Hij had precies het saaiste klusje, terwijl dikke Roos en Bob natuurlijk weer met taxi’s door Milaan rondraasden... voor Jans geestesoog zweefden beelden van torenhoge onkostennota’s. Hij geeuwde hartgrondig en probeerde juist te ontdekken, wat voor soort struikjes daar nu precies op die armoedige parkeerplaats groeiden, toen zijn aandacht werd getrokken door het geluid van een naderende auto. Nu is een auto langs een snelweg geen opzienbarende verschijning, maar het viel Jan met zijn technische knobbel wel op, dat de wagen terugschakelde. Even weerklonk het gierende geluid van een auto die remt op zijn motor, toen zwaaiden twee felle lichtbundels over de ‘zandloper’ van de parkeerplaats. Jan dook achter de struikjes in elkaar en keek nieuwsgierig toe. Hij voelde zich wel wat ongemakkelijk, maar troostte zich met de gedachte dat hij tenminste over de Smith and Wesson beschikte. Nu konden dit wel gewone toeristen zijn, maar toch... De auto flitste hem voorbij, beschreef een flauwe bocht en kwam met geblokkeerde banden parallel aan de vrachtwagen tot stilstand. Een waaier van steengruis spatte op. De wagen was een donkere, vierdeurs Citroën DS, zag Jan. Statige wagens zijn dat, die veel in oude Franse films te zien zijn en waarin vroeger president De Gaulle zich liet rondrijden. Veel tijd om dat te overdenken was er niet; uit de DS sprong een op het aantal portieren afgestemd groepje mannen, gekleed in lange, beige regenjassen, donkere broeken en gleufhoeden. Opvallender was de bewapening: elk droeg een Tommy-gun, zo’n ouderwetse pistool-mitrailleur met een trommelmagazijn. Zulke wapens zag je bijna helemaal niet meer. Ze werden veel gebruikt in de tijd van Al Capone, maar tegenwoordig? Jan, in de beschutting van zijn struiken, keek met halfopen mond toe. Hij had in betrekkelijk korte, maar avontuurlijke leven véél gezien en meegemaakt, maar nooit had hij zoveel gelijkenissen met oude gangsterfilms gezien als bij dit tafereel. Wat moest hij met één Smith and Wesson beginnen tegen vier kerels met mitrailleurs, ook al waren dat dan ouderwetse wapens? Nu was er eerlijk gezegd ook niet veel tijd om dingen te beginnen. De vier mannen schenen zonder woorden te begrijpen wat er moest gebeuren. Twee van hen verdwenen achter de truck terwijl hun collega’s het zware portier aan Jans kant openden, en één van hen zich naar boven hees. De motor van de DS was vrijwel onhoorbaar stationair blijven draaien en de portieren hingen open. Op dat moment werden de benen van Piet Bodewes zichtbaar. De man die in de cabine was geklommen, liet Piet zakken; de man beneden, een klein, krombenig kereltje met een ooglapje voor, ving hem op en begon hem naar de achterkant van de truck te slepen. Piet bewoog niet. Slap liet hij zich meeslepen. Was hij bewusteloos, of...? Het angstzweet brak Jan plotseling aan alle kanten uit. De hele situatie had iets beangstigends. In een fractie van een seconde schoten de woorden van Aries vader, reder Roos, door Jans hoofd; “Het hoofd van de Milanese recherche verklaart onomwonden dat de vrachtwagendieven werden gesteund door de maffia...’ Wel, wat zich hier voor Jans ogen afspeelde zag er zo vreselijk maffioos uit, dat... Jan werd in zijn overpeinzingen gestoord door het aanslaan van de zware dieselmotor van de bonttruck. Even liep er iemand voor de koplampen van de DS langs. Portieren bensden dicht en de vrachtwagen begon naar de uitvalsweg te koersen, gevolgd door de DS. Vijftien seconden later was het hele konvooi uit het zicht verdwenen. Het laatste dat Jan er uit kon opmaken was, dat de wagens in de richting van Milaan verdwenen.
Hij bleef nog even zitten achter zijn struikjes. Jan wist niet zeker of alle vier de mannen met het konvooi waren meegegaan. Was er nog eentje achtergebleven, mitrailleur in de handen, gewoonweg smekend of hij niet even zijn stomme gezicht wilde laten zien? En waar was Piet gebleven? Jan tuurde ingespannen door het gebladerte. Eén minuut... twee... vijf... tien. Alles bleef stil. Akelig stil. Waren ze dan toch allemaal vertrokken? Hij aarzelde nog vijf volle minuten. Toen stond hij op en begon voorzichtig door de struiken heen te breken. Er gebeurde niets. Het bleef stil, op het bonzen van zijn eigen hart na. Enigszins op onraad verdacht, maar er echt in geloven deed Jan niet meer, en licht voorovergebogen, begon Jan naar de plek te lopen waar de truck had gestaan. Hij stond stil en keek om zich heen.
Een diepe slagschaduw en Piets donkere kleding maakten dat het nogal even duurde, voor Jan hem gevonden had. Piet lag achter een losse knots van een steen en haalde rustig adem. Jan liet sissend wat lucht ontsnappen en knielde om Piet wat nader te bestuderen. Hij maakte diens boordeknoopje los en betastte zijn hoofd. Ergens achter op Bodewes’ knar voelde hij een bult die in een gemiddelde knikkercollectie zeker niet zou hebben misstaan. Jan liep naar het meertje en maakte zijn zakdoek nat. Daarmee bette hij Piets voorhoofd en slapen, in de hoop dat de vrachtwagenchauffeur snel zou ontwaken. Maar Piet had een flinke klap gehad en het duurde een vol kwartier en nog wat losse minuten voor hij zijn ogen opsloeg, en opnieuw sterretjes zag. Maar dit keer waren het echte. Voorzichtig ging hij wat overeind zitten.
‘Gaat het, Piet?’
‘Is het uur nou al weer om? Zeg ‘es - jij loopt de zaak toch niet te beduvelen, hè? Hoe laat is het? En wie heeft me zo nat gemaakt? Heb jij dat gedaan? En die pijn in mijn hoofd zeg!’ ‘Piet! Doe niet zo suf! Kun je gaan staan, denk je? We moeten zo snel mogelijk naar Milaan zien te komen. Dáár zijn ze naar toe gereden.’
‘Wie? WIE zijn er naar Milaan gereden? Hè, hoe kom ik nou toch aan die lamlendige hoofdpijn?’
Jan begon Piet overeind te trekken en vertelde kort wat er allemaal was gebeurd. Piet betastte de bult op zijn hoofd, scheen zich plotseling iets te realiseren en begon zenuwachtig in het rond te stappen. Jan, die al op weg was naar de weg om te proberen, een lift op te pikken, bleef ongeduldig stilstaan. ‘Piet - Maak nou een beetje voort, man! We moeten Bob en Arie gaan inlichten...’
‘Oh, nee!’ brulde Piet, die steeds harder in het rond begon te rennen. ‘Eerst me pet terug! Heb jij dat ding gezien, soms?’ Jan deed een stap of wat terug.
‘Die ligt natuurlijk nog in die truck! Kom nou maar mee!’ ‘Goed. Best. Ik ga mee. MAAR IK MOT ME PET TERUG, HOE DAN OOK!’

Over koelhuizen en bakstenen

Het bontbedrijf van de Milanese firma Leggio lag in een westelijke wijk van Milaan, een industriewijk. Het terrein waarop de bedrijfsgebouwen stonden (een garage voor het wagenpark en het eigenlijke, kolossale pakhuis met koelcellen) was omgeven door een hekwerk met bovenlangs prikkeldraad. Hier en daar brandden op dit nachtelijk uur booglampen. In een klein hokje bij de ingang van het complex brandde ook licht: een leeslamp. Het hokje bevatte niet veel meer dan een kaalhouten bureau, een roestige archiefkast en twee stoelen. In één van die stoelen zat een man met een ongeschoren uiterlijk en een vetleren pet op zijn al even vette haren. Voor de rest was hij gekleed in een Manchester broek en een groezelig Amerikaans shirt. Hij las een romannetje en keek daarvan op, toen de deur van het portiershokje openging en een kleine man binnenkwam, die op zijn heup een pistool in een holster droeg.
‘Alles okay,’ zei hij. Hij draaide zich in de deuropening om en brulde over het terrein:
‘Kom je al, Carmen?’
Sloffende voetstappen werden hoorbaar en even later trad een slungelachtige jongen van een jaar of twintig binnen. Hij droeg een iets te korte broek en had sluik, donkerblond haar. Zonder iets te zeggen ging hij op een omgekeerde emmer zitten. De kleine man met het pistool begon koffie te schenken uit een glazen kan.
‘Moet jij ook, Bill?’ vroeg hij aan de man met de pet. ‘Ja, natuurlijk moet ik ook,’ grauwde Bill en klapte het beduimelde romannetje dicht. Hij schoof het opzij en keek de kleine man aan. ‘Zeg, luister eens,’ begon hij toen, ‘ik kreeg zojuist een telefoontje dat er hier vannacht een Nederlandse vrachtauto vol bont aankomt.’
‘Wat hebben wij daar mee te maken?’ vroeg de man met het pistool snauwerig. Hij had kennelijk niet zo’n best humeur. ‘Vrijwel niks, alleen neem jij mijn plaats hier over, Loreto. Ik moet toezicht houden op het lossen, capito?’
‘Ik zie niet in wat daar aan te snappen valt,’ bromde Loreto, en schoof Bill een tinnen mok dampende koffie toe.
‘Hoeft ook niet,’ vond Bill droog. ‘Als je maar doet wat ik zeg.’ De mannen dronken een tijdje zwijgend koffie. Bill richtte zich tot de jongen die Carmen heette, en vroeg:
‘En - hoe bevalt het je hier? Lijkt het je wat? Nachtwaker?’ Carmen knikte maar eens wat. Een zwijgzame jongen; dat was wel duidelijk. Bill en Loreto deden er verder ook het zwijgen maar toe. Gedrieën dronken ze hun koffie, tot de beoogde bontwagen arriveerde. Dat gebeurde om half drie in de morgen. De zware diesel werd voorafgegaan door een donkere, vierdeurs Citroën DS, waarbinnen Bill de bolle gelaatstrekken van Mario Ponelli herkende. Toen Bill het portiershokje verliet, bromde hij over zijn schouder tegen Loreto:
‘Je weet het, hè? Niemand het terrein op!’ En weg was hij. Bill dirigeerde de zware truck naar het verst verwijderde gebouw, het koelhuis zelf. Dat koelhuis was iets bijzonders, want het had als het ware twee gezichten. Aan de westelijke kant liep een verhoogd platform dat dezelfde lengte had als het gebouw zelf. De hoogte van dit platform kwam precies overeen met de hoogte van de laadvloer van een gemiddelde vrachtwagen. Grote, plaatstalen roldeuren gaven toegang tot het inwendige van het gebouw, zodat heftrucks of pompwagentjes de lading van de vrachtauto’s meteen naar binnen konden rijden. Aan de oostzijde van het pand, de achterkant dus, bevonden zich nog grotere roldeuren, die het mogelijk maakten een complete vrachtwagen in één keer naar binnen te rijden. En het waren deze deuren, die door Bill werden geopend. Hij rende voor de beide wagens uit, rolde met moeite een der groene deuren open en ontstak TLlicht. Dan wenkte hij druk met beide armen; de vrachtwagen reed naar binnen, gevolgd door de DS. Bill rolde de deur weer netjes dicht. De ruimte waarin de auto’s zich nu bevonden, was voornamelijk van beton. Hier en daar lagen stapels lege pallets (van die houten laadplateau’s, die aan de onderkant op klossen staan en zo ruimte bieden aan de lepels van een heftruck), overal waar je keek stonden houten kisten opgetast en langs enkele wanden bevonden zich deuren van koelkasten, maar dan hele grote, met meters er op. Daarachter bevonden zich de koelcellen waarin het meeste bont opgeslagen lag.

Ponelli stapte uit de DS, met over zijn bol gelaat een tevreden grijns. Op zijn hoofd prijkte een zwarte Garibaldi-hoed. ‘Alles goed verlopen?’ vroeg Bill.
‘Ja, wat dacht je! Je hebt niet met een stel amateurs te doen!’ zei Ponelli, en begon naar de achterkant van de truck te lopen. Daar ging hij peinzend de hangsloten bekijken die hem onderweg vanaf zijn heuvelwoning tot aan het koelhuis - al de nodige zorgen hadden gebaard.
‘Het ziet er naar uit,’ vond Bill, die zich bij hem had gevoegd, ‘dat een breekijzertje hier wel op zijn plaats is.’
‘Halen!’ beval Ponelli. Bill keerde snel terug, met een knots van een koevoet in zijn hand. Overdreven voorzichtig stak hij het uiteinde in één van de beugels van een hangslot en begon te wrikken. Tegen zulk oergeweld was het slot niet bestand, en spoedig lagen de vier stoere hangsloten als een hoopje waardeloos staal op de betonvloer. Ponelli verbrak met veel omhaal de douaneloodjes (die al eerder door Jan Prins waren verbroken, maar dat kon zelfs Ponelli niet weten), Bill draaide wat spanschroeven los en zwaaide de deuren open. De mannen keken in de laadruimte, maar werden daar niet veel wijzer van. Ponelli nam zijn hoed van zijn schedel en krabde daar wat in het rond.
‘Ik wist niet,’ zei hij ten laatste, ‘dat bontjassen in kartonnen dozen werden verpakt.’
‘Worden ze ook niet, Boss. Die horen in cellofaan te zitten, maar niet in kartonnen dozen. In ieder geval niet in zulke! Deze zijn goed genoeg om aardappels of zo in te vervoeren, maar...’ Ongeduldig wuifde Ponelli de rest van Bills betoog weg en zei: ‘Nou, schiet op! Klim in die wagen en kijk wat er in die dozen zit. Hup!’
Bill klom rap als een aap naar boven en begon een doos open te maken. Wat hij daar te zien kreeg, druiste tegen zijn stoutste verwachtingen in. Bakstenen...!
‘Nou? Wat zie je? Wat voor bont is ‘t?’
‘Bakstenen...’ stamelde Bill. ‘Bakstenenbont...’
‘Wat bazel je nou, man?!’
‘D’r zitten bakstenen in, Boss!’ Bill begon nerveus een tweede doos open te maken, en een derde, en een vierde... allemaal doodgewone bakstenen.
‘Het zijn allemaal bakstenen! Stuk voor stuk dozen vol bakstenen! Hier, kijk maar!’ Bij wijze van demonstratie hield Bill twee degelijke Hollandse klinkers omhoog.
Ponelli verschoot langzaam van kleur.
‘Hoe kan dat nou?’
Bill haalde zijn schouders op.
‘Hoe moet ik dat nou weten?’
‘JIJ hebt mij die tip gegeven via die jongens die JIJ gesproken hebt!’
‘Precies! En die zeiden, dat hier bontjassen zouden zijn!’ Ponelli vloekte en vloekte. Hij werkte het Italiaanse woordenboek voor schandelijke taal van voor naar achter door, daarna van achter naar voor en vervolgens in willekeurige volgorde, onderwijl wat nieuwe vondsten van zichzelf toevoegend. Minstens drie volle minuten klonk staccato gekruide taal die, zou Ponelli een methode hebben geweten, enkele zéér pittige salamiworsten zouden hebben opgeleverd. Bill stond er wat schutterig bij, nog steeds in elke hand een baksteen. De overige bendeleden hielden hun monden. De man met het paardegezicht hing rustig gumkauwend tegen de DS aan. De andere drie gangstertypes, die met zoveel souplesse de overval op de truck hadden uitgevoerd, stonden wat verloren met hun handen in hun jaszakken te voelen, alsof daar heel belangrijke dingen in zaten.
Toen Ponelli uitgevloekt was, en nog slechts wat nasputterde, als een vulkaan die de ergste uitbarsting achter de rug heeft, richtte hij zich tot Bill.
‘Jij vliegt eruit! ONMIDDELLIJK!’
Het weerkaatste naargeestig tegen de betonnen wanden. ‘Ja, maar Boss, als er nou wel bont in die auto had gezeten, en ik had mijn mond gehouden, dan was het toch ook niet goed geweest? IK kon toch niet WETEN dat er geen bont inzat, maar stenen?’
Ponelli scheen even sprakeloos. Bill voer voort:
‘Maar wat zeuren we nou? We hebben toch het adres van die twee verraders? Als ik die dikke toch in mijn vingers krijg...’ Ponelli kwam weer tot zichzelf.
‘In de wagens!’ brulde hij, en maaide met zijn armen. ‘Welnee!’ wierp Bill brutaal tegen. ‘We bellen ze gewoon op, zeggen dat we werk voor ze hebben. Die knapen komen hier naar toe, wat ik je brom. En hier kunnen we de heren een beetje aan de tand voelen. In een hotel niet!’
Ponelli krabde zijn kin en dacht daar even over na.
‘Bel ze op. Maar als ze niet komen...’ Hij maakte een dreigend gebaar in Bills richting.
‘Het komt goed,’ beloofde Bill en liep naar een kantoortje dat in de hoek van de kolossale opslagruimte was opgetrokken. Bob Evers werd wakker uit een diepe slaap. Waarvan wist hij zo een-twee-drie niet, maar...
Er werd aan de deur geklopt, en een stem met een charmant Italiaans accent sprak gebrekkig Engels:
‘Mister Ross... Mister Evers... telefono for you! Mister Ross...’ ‘I’m coming!’ riep Bob, knipte het lampje op zijn nachtkastje aan en begon de spekberg Roos door elkaar te schudden. ‘Hei, dikke! Telefoon! Waarschijnlijk Jan of Piet! Hurry up, you red monster!’
Het duurde enige tijd voordat de trillingen, veroorzaakt door Bobs woeste schudden, het inwendige van de massa Roos hadden bereikt. Bob keek handenwrijvend toe, hoe Arie zich nog eens omdraaide. Het bed kraakte vervaarlijk, maar zakte toch niet in. Bob bracht zijn mond naast Aries oor en fluisterde: ‘Dikke, er staat biefstuk voor je!’
Dat hielp. Arie schoot overeind en Bob vertelde dat hij aan de telefoon werd verwacht. Daarna schoot Arie op. Hij sprong uit bed, trok een kamerjas aan en volgde Bob naar beneden. Het Italiaanse Volkshotel was niet dermate luxe, dat iedere kamer zijn eigen telefoon had. Het hele hotelbedrijf draaide op een zwart, vettig toestel dat beneden op de balie stond. Bob en Arie roffelden op blote voeten de trap af en stonden even later aan de telefoon gekluisterd. Bob deed het woord:
‘Hello! This is Bob Evers...’
‘...’
‘Yes, of course...’ Hij legde een hand over het spreekgedeelte en fluisterde naar Arie: ‘Het is Valstar!’ Daarna zei hij een poosje voornamelijk ‘yes’ en ‘no’ en ‘sure’, belde af en gaf Arie een klets op zijn massale spekschouder. ‘We hebben werk!’ ‘Kom mee naar boven,’ zei Arie kort.
Juist toen zei hun kamerdeur dichtdeden, weerklonk nieuw tumult op de gang. Er werd weer aan de deur geklopt, maar voor Arie hem open kon doen, stapten Jan Prins en Piet Bodewes al naar binnen. Die laatste zag er wat verfomfaaid uit, en Arie miste iets aan hem, al kon hij niet direct thuisbrengen, wat. ‘Jan! Piet!’ riep Bob, en sloot de deur achter hen. Jan zette zich op de rand van Aries bed, en zei:
‘De truck is in handen van de tegenpartij. We stonden op een parkeerplaats langs de weg die van hier naar Lecco voert. Piet ligt te maffen, ik stap een beetje in het rond en houd een oogje in het zeil en daar komt een Citroën DS aanstuiven. Er springen vier kerels met Tommy-guns uit...’
‘TOMMY-GUNS? Ik wist niet eens dat die dingen nog bestonden!’ riep Bob verbaasd.
‘Ga door, Jan,’ zei Arie.
‘Ze geven Piet een klap op zijn kop, sleuren hem uit de truck, springen weer in de DS en rijden met truck en al richting Milaan. Da’s alles wat ik weet.’
‘Waar zat jij dan?’
‘Achter een paar struikjes.’
‘Hoe zagen die kerels er uit?’
‘Alsof ze zo uit een speelfilm kwamen rollen. Gleufhoeden, regenjassen... oh ja: de kleinste van het stel droeg een ooglapje...’
Bob en Arie wisselden snel een blik:
‘De Piraat, Bobbie! We hebben ze!’
‘Wie hebben we?’ vroeg Jan.
Arie en Bob schoten snel enkele kledingstukken aan en vertelden ondertussen van hun zoektocht en de gesprekken met Bill Valstar en de man die zij ‘De Piraat’ noemden. Bob schoof het pistool, de Llama, in zijn broeksband en trok zijn nylon windjack erover heen. Terwijl Arie zijn schoenen zat aan te trekken (hetgeen met puffen en zuchten gepaard ging, omdat zijn buik in de weg zat), vertelde hij verder:
‘En vlak voor jullie aankomst hier, worden we opgebeld door die Valstar, dat hij werk voor ons heeft in dat koelhuis. Dat is natuurlijk een valstrik, want de heren zullen ondertussen wel hebben uitgevonden dat het met dat bont niet helemaal snor zit...’ Piet, die eerst wat verloren bij de deur was blijven staan, kwam nu wat verder de kamer in. Bij het voeteneind van Bobs bed bleef hij staan. Hij vond het schijnbaar tijd geworden, ook een duit in het zakje te doen.
‘En hoe zit het met mijn pet? Ik MOT me pet terug! Zonder pet ga ik NIET terug naar Nederland!’
Jan verklaarde, dat Piets wonderpet waarschijnlijk nog altijd in de cabine van de bonttruck lag. Arie vond dat maar matig interessant.
‘Maar hoe zijn jullie eigenlijk hier gekomen?’
‘Lift,’ verklaarde Jan kort. ‘Liftje gepikt op een vrachtauto die slakratten vervoerde.’
‘Laten we nou maken dat we in dat koelhuis komen, voordat ze daar onraad gaan ruiken...’
Arie schoot zijn jas aan en zei:
‘Haal jij vast de Volvo, Bob.’
Bob verdween.
‘Man, je moest eens weten hoe lang je hier moet zoeken voor een parkeerplaats... Daar is Amsterdam niks bij. Heb jij dat pistool nog, Jan?’
Jan haalde de oude Smith and Wesson te voorschijn. ‘Prachtig! Dan kunnen we gaan!’

Het industrieterrein waar de Milanese firma Leggio deel van uitmaakte, bevatte de meest uiteenlopende bedrijven: gieterijen, ververijen, drukkerijen, je kon het zo gek niet verzinnen of het was er. Maar Jan, Bob en Arie hadden niet de minste aandacht voor walserijen, pletterijen of sloperijen: alleen pelterijen vonden zij interessant. Zo was het ook met Piet Bodewes: alle soorten ‘-rijen’ lieten hem koud. Voor Piet bestonden alleen maar petten, en dan nog speciaal die ene vettige schipperspet, Piets troetelkuiken, waar hij als een bezorgde kip achteraan zat. Nadat ze ongeveer een meter of vijfenzeventig gelopen hadden, hield de bebouwing aan hun rechterzijde op en maakte plaats voor een gaashek, waar aan de bovenkant een paar strengen prikkeldraad waren aangebracht. Het hek liep een vijftigtal meters door tot aan een klein bouwsel, waarbinnen licht brandde. Vanaf daar liep het hekwerk haaks van het smalle straatje weg, om twee gebouwen heen. Langs de hele voorkant van het grootste gebouw liep een laadperron, waarboven booglampen hingen. De grote, groengeverfde stalen roldeuren in de muur waren gesloten, maar door kiertjes straalde licht naar buiten. ‘Hier is het,’ fluisterde Jan over zijn schouder. Allen hielden halt en bekeken de gebouwen.
‘Kun jij lezen wat er op dat grote gebouw staat?’ vroeg Piet aan Arie, die het dichtst bij hem stond. Boven de roldeuren was een witte bies aangebracht met zwarte letters. In plaats van Arie antwoordde Jan:
‘Leggio - bont sinds 1874.’
‘Klopt,’ mompelde Arie.
‘Wat klopt er?’
‘Leggio. Wij hebben in de telefoongids zitten snuffelen, en toen vonden we twee adressen. Maar allebei onder dezelfde naam. Dat ene adres was in de binnenstad. Een winkel, natuurlijk. Dit was het andere adres. Opslag en dergelijke.’
‘Okay,’ vond Bob. ‘Dat is allemaal heel mooi, maar wat doen we nu?’
‘Dat is moeilijk,’ bromde Jan en schoof zijn handen in zijn broekzakken.
‘Toch niet,’ meende Arie.
Jan keek opzij naar het sproetige gelaat van zijn kameraad Roos. ‘Oh, nee, dikke?’
‘Vast niet,’ zei Arie. ‘We splitsen ons. Iemand moet hier in de Volvo blijven, om mogelijke vluchtelingen op te vangen of te kunnen volgen. Piet - dat lijkt me een geknipt klusje voor jou.’ ‘Ja, dat is allemaal heel leuk en aardig, maar hoe zit het met me pet? Ik MOT me pet terug!’
‘Jij KRIJGT je pet terug, Piet, maar ga nou alsjeblieft niet zeuren. Loop nu terug naar de auto - Bob, geef hem de sleuteltjes - en zet hem maar ergens aan het begin van dit weggetje. Maar denk eraan: niet te dichtbij komen, anders horen ze je. Blijf rustig in die auto zitten. Als er niemand probeert te vluchten, blijf daar dan tot je van ons hoort.’
Piet ontving van Bob de sleuteltjes en verdween in de duisternis. Toen hij hem helemaal niet meer kon zien of horen, zei Jan: ‘Zo, die zijn we voorlopig even kwijt. Wat kan die man zeuren, zeg!’
‘Daarom zijn jullie ook zo’n uniek koppel,’ vond Arie laconiek. Jan ging een poosje verontwaardigd staan sputteren, maar daar had Arie geen aandacht voor.
‘Zeg eens,’ vroeg Bob. ‘Wat...’
Op datzelfde moment klonk bij het portiershokje een gerucht. Een deur zwaaide open en een brede baan licht scheen over het terrein. Een korte, gedrongen gestalte begon het terrein naar het koelhuis over te steken. Hij bleef precies over de lichtstrook lopen die hem nagezonden werd. Er klonk nu zwak wat operamuziek; waarschijnlijk speelde in het portiersverblijf een kleine transistorradio. De kleine man was inmiddels bij het koelhuis aangekomen en verdween aan de zijkant van het gebouw uit het gezicht. Even later sloeg duidelijk hoorbaar een deur dicht. ‘Kom op!’ fluisterde Arie. ‘Dit is onze kans!’
Met Arie voorop en Jan en Bob daar vlak achter sprintten ze langs het gaashek op het portiershokje af. Daar was een aluminiumhek met verticale spijlen. Arie duwde het snel een eindje open en glipte naar binnen. Jan en Bob volgden hem op de hielen en sloten het hek weer. Maar waar Arie met zijn snelle opmars helemaal geen rekening mee had gehouden, was, dat er best nog iemand in dat hokje kon zitten. Nu was dat al niet meer het geval, want degene die daar had gezeten was opgestaan en stond nu in de deuropening.
‘Che fa?’ vroeg hij in onvervalst Italiaans. Zijn stem klonk niet onvriendelijk. Bob vond snel zijn positieven bij elkaar: ‘Hi there! Maybe YOU can help us!’
De lange, slungelachtige jongen in de deuropening had sluik haar en droeg een te korte broek. In zijn hand hield hij nog een opengeslagen romannetje. Hij keek niet-begrijpend naar Bob, die op hem toeliep, onderwijl doorpratend:
‘You see - it’s our car. We ran out of gas.’ Bob greep de jongen bij zijn vrije arm en trok hem naar buiten. De jongen liet zich gewillig meevoeren en vermoedde blijkbaar geen kwaad. Dat kon ook niet anders, want het was zijn eerste nacht als nachtwaker bij het bontbedrijf, en een overval zoals hij al talloze malen op televisie had gezien, had hij in werkelijkheid nog nooit meegemaakt. Dat kon Bob echter niet weten, al viel het wel op dat de jongen zich gemakkelijk liet meevoeren. Ook de tik met de kolf van het pistool, die Bob in de duisternis achter het portiershokje achter het Italiaanse oor gaf, getuigde van grote soepelheid. De jongen kuchte wat en zakte vredig door de knieën. Veel tijd om hem te binden kregen onze drie vrienden niet, want ze hoorden ver weg stemmen:
‘Jaja,’ hoorde Arie iemand zeggen, ‘Ik bel nog wel een keer. maak je geen zorgen.’
‘Snel!’ siste hij. ‘Twee van ons dat hokje in! Bob - blijf jij hier staan!’
Arie en Jan doken het hokje in en verborgen zich achter de deur. Na een tijdje klonken sloffende voetstappen; de kleine man keerde terug. Jan voelde zijn hart in zijn keel bonken. Arie probeerde te schatten hoever de man nog van de deur verwijderd was, maar kreeg geen kans. Veel eerder dan verwacht trad de man binnen en wilde de deur achter zich dichttrekken, maar Arie vergat in zijn zenuwen de kruk tijdig los te laten en kreeg een ruk aan zijn arm. De kleine man, die in een holster op zijn heup een pistool droeg, draaide zich om en wilde iets gaan zeggen, doch op dat moment sloeg Jan toe en gaf hem een stomp in zijn maag die de man voorover deed slaan. Arie sloeg meteen zijn vette armen om het hoofd van de kleine en klemde diens mond dicht om te voorkomen dat de man zou gaan schreeuwen.
‘Touw!’ siste hij naar Jan. Die kwam achter de deur vandaan en keek om zich heen.
‘Die kast,’ hijgde Arie. ‘Kijk in die kast!’
Jan trok een voor een de schuifladen open. Bij de onderste had hij beet: enkele meters electriciteitssnoer. Hij begon snel de benen van de nachtwaker te binden, vond toen een theedoek en een vaatdoek waarop wat tinnen bekers stonden. De vaatdoek werd netjes opgerold en in de mond van de kleine man geschoven, de theedoek ging erom heen met een stevige knoop om te voorkomen dat de man de vaatdoek weer naar buiten zou wurmen met zijn tong. Jan en Arie sleepten hem naar buiten en legden hem naast de nog bewusteloze hulpwaker. Met het overige eind snoer werden de twee aan elkaar gebonden. Arie viste handig het pistool - een .45 Browning - uit het holster en knorde tevreden. Nu hadden ze tenminste alledrie een wapen. Met behulp van twee zakdoeken werd ook de mond van de hulpwaker verzegeld. Daarna deed Jan de deur van het hokje dicht en liet met pijn in zijn zuinige hart het licht branden. Als je dat uitdeed, trok je alleen maar onnodige aandacht.
‘En nu?’ vroeg Bob.
‘Op naar het koelhuis,’ verkondigde Jan en begon daarheen te lopen.

Over petten en knokpartijen

De jongens hadden nog zo’n tien meter af te leggen, toen de nachtelijke stilte opnieuw verbroken werd. Er klonk een rommelend geluid, gevolgd door stemmen.
‘Ik heb je toch gezegd dat het mis zou lopen! We hadden er meteen heen moeten rijden!’
Een andere stem, die Bob en Arie meteen herkenden als die van Valstar, antwoordde:
‘Ze kunnen toch pech hebben gekregen, of het niet kunnen vinden. Het ligt hier nogal lekker bereikbaar! Misschien moeten die gasten wel komen lopen.’
De knapen waren inmiddels weggedoken onder het perron dat aan de voorkant tegen het koelhuis was gebouwd. De ruimte daaronder, zo’n tachtig centimeter hoog, lag voor het grootste deel volgestouwd met wrakke pallets en lege pakkisten en ze hadden er een prachtig uitzicht over het terrein voor het koelhuis, zonder zelf gezien te worden. Ze keken tot aan het portiershokje, dat er vredig bijstond. Als je goed luisterde, kon je zelfs de transistor-opera horen. Jan, Bob en Arie zagen plotseling van rechts een paar benen opduiken, en naarmate die benen verder van het koelhuis verwijderd raakten, werd ook de rest van het lichaam zichtbaar: Bill Valstar.
‘Wat gaat die nou doen?’ vroeg Jan aan Arie.
‘Die gaat naar ons hotel, natuurlijk! Om ons op te halen!’ fluisterde Arie en wees op een auto die op enkele meters afstand van het hok van de nachtwaker geparkeerd stond, half in de schaduw.
‘In that Ferrari! Of course!’ zei Bob en gaf Jan een klets op zijn schouder. Jan keek Arie en Bob niet-begrijpend aan. ‘Ons ophalen? Maar wij ZIJN hier toch al?’
Arie lachte onderdrukt, hetgeen met luid snuiven gepaard ging. ‘Zeekoe! Begrijp het dan! Die knapen vinden dat het allemaal veel te lang duurt voordat wij hier zijn, en daarom...’ Arie veranderde van gedachte. ‘Hoe lang is het geleden dat wij in dat hotel zijn opgebeld, Bob?’
Bob dacht even na.
‘Dat is wel een klein uur inmiddels, denk ik.’
‘Juist,’ vervolgde Arie. ‘Dus daarom...’ Hij werd onderbroken door enig ruw gebral, dat afkomstig was van Valstar. Die gooide zijn armen in de lucht en riep:
‘Laten we nou een nog een half uurtje wachten, jandokie! Je zal net zien dat die knapen hier doodleuk het terrein opwandelen net als wij vertrokken zijn, en dan staan wij voor Joker in dat derderangs hotelletje!’
De andere man, die noch Bob, noch Jan, noch Arie ooit hadden gezien, was een kerel met een lang, mager paardegezicht. Dat konden de drie jongens vanonder het laadperron duidelijk zien, want het grootste deel van het terrein werd verlicht door de roestige booglampen die aan de dakrand van het koelhuis bevestigd waren. Het paardegezicht stond iets voorover gebogen, keek Bill Valstar doordringend aan, stopte zijn handen in zijn broekzakken, haalde ze daar weer uit, plantte ze vervolgens in zijn zij en kaatste uiteindelijk terug:
‘Mamma mia! Als Ponelli zegt, dat wij naar dat hotel gaan, dan GAAN wij naar dat hotel! Als Ponelli A zegt, zeg ik geen B. Dan zeg ik A.’
Bill schudde zijn hoofd.
‘Luister nou: Ponelli kan de boom in, wat mij betreft. Ik ga terug naar binnen. Zie jij maar wat je doet... ga desnoods maar alleen naar dat hotel... tabé!’ Hij draaide zich op zijn hakken om en wilde teruglopen naar de zijkant van het koelhuis, dezelfde kant waar Jan, Bob en Arie het illustere duo vandaan hadden zien komen, maar Luigi pakte hem bij zijn arm en hield hem staande. ‘Ho nou effe, met je onbesuisde kop...’
Maar Bill rukte zich los en liep vastbesloten door naar het koelhuis. Luigi scheen even niet te weten wat nu te doen. Hij liep aarzelend achter Bill aan. Juist op het moment dat Bill Valstar de deur weer open wilde doen, weerklonk een rauwe kreet over het pakhuisterrein.
‘Heidaar! Jan! Arie! WAAR is me pet? Hebben jullie ‘m al?’ De jongens keken elkaar verschrikt aan. Bob kneep Jan onzacht in zijn arm.
‘That’s Piet! Did you hear that? Waar is die ouwe zot? Ik zie hem nergens!’
Jan en Arie wilden ook wel graag weten, waar die maffe Bodewes zo stond te brallen en daarom loerden ze angstvallig over het verlichte pakhuisterrein. Het was Bob zelf die Piet uiteindelijk als eerste in het snotje kreeg. Hij kwam juist binnen de lichtkring van de booglampen op Luigi af, die de zonderlinge bezoeker argwanend opnam.
‘Zeg,’ begon Piet tegen de Italiaan met het paardegezicht, ‘is hier iemand die... ach, jij verstaat natuurlijk geen fatsoenlijk Nederlands...’
Piet keek even vertwijfeld om zich heen en kreeg Bill in het vizier. Die had inmiddels de deurkruk weer losgelaten en kwam teruglopen.
‘Who are you?’ vroeg hij aan Piet.
‘Ah! You speak English!’ klonk Piet verheugd. ‘Have you seen my pet?’
‘Your what?’ vroeg Bill ongelovig. ‘Pet’ betekent in het Engels “huisdier” en daarom vroeg hij: ‘You must be missing your dog, or is it your cat?’
‘I MUST have my pet back! Ik MOET... ja, hè, begrijpen jullie Italianen nou helemaal niks? Logisch dat het hier niet goed gaat met die economie... Nee - ik zoek me pet, ja?’ Om zijn woorden te verduidelijken, begon Piet met zijn handen om zijn hoofd te molenwieken, maar dat maakte de situatie alleen maar verwarrender voor de Italianen. Bovendien behoorden ze nu niet direct tot het slag, dat zich bezorgd maakte over vermiste petten, of daar nu huisdieren of hoofddeksels mee werden bedoeld. Maar Piet hield stug vol.
‘Me PET! Arie! Jan! Gasternakke... waar zitten jullie?’ Het trio Prins, Roos en Evers had zich al die tijd van woede liggen verbijten over Piets roekeloze gedrag, maar kon aan de andere kant best het komische van de situatie inzien. Ze begonnen elkaar, voor zover dat in de heersende duisternis tussen de wrakke pallets onder de laadvloer mogelijk was, vragend aan te kijken. Wat nu? Jan zette de gedachte om in woorden:
‘Wat gaan we nu wel doen, jongens?’
Arie krabde nadenkend aan een bil.
‘Actie,’ zei hij dan, en begon met een voor iemand van zijn omvang opvallende snelheid onder het laadperron vandaan te kruipen. ‘Kom mee, makkers, het wordt tijd voor wat wild Italiaans-Hollands geraas!’ Hij rende op de mannen af en werd als eerste gezien door Piet, die meteen weer over zijn pet begon. Bill draaide zich om en zag het nijlpaard Roos in volle galop op zich af daveren. Hij herkende de sproetige jongen uit het café, stapte vlug opzij en stak een been uit. Het resultaat was overweldigend. Arie struikelde, maar bleef op de been en rende, half struikelend en met steeds groter wordende passen verder, om tenslotte bij de sinaasappel-oranje Ferrari slagzij te maken en met een doffe plof op het beton te smakken, een schuiver makend van een meter of vijf. Jan en Bob hadden ook niet stilgezeten en waren stilletjes onder het perron vandaan gekropen, naar Piet gebarend dat die vooral stil moest blijven. Luigi, die verbaasd had gekeken naar de actie van de chargerende Arie Roos, begon zich te bezinnen en wilde een keel opzetten, maar Jan sprong hem plotseling, te voorschijn komend uit een diepe slagschaduw aan de zijkant van het koelhuis, als een tijger om de hals, daarbij één arm krachtig om ‘s mans nek wringend. Luigi gaf een rauwe kreet van schrik, maar was ook niet bepaald van gisteren. Hij bukte plotseling en het scheelde niet veel of Jantje Prins was met al zijn Hollandse zuinigheid doorgezwiept en op het terrein gekletterd. Nu had Jan Prins gelukkig weinig bijscholing nodig om in een gevecht goede resultaten te boeken, en bovendien was hij een taaie rakker, die niet van plan was een prooi weer los te laten, wanneer die eenmaal in een stevige jiu-jitsu-greep was gevat. Bill was achter Arie aangelopen, maar had zich bij Luigi’s kreet omgedraaid en verdeelde zijn aandacht tussen Arie, die met een van pijn vertrokken gezicht opstond, zijn makker (die Jan Prins aan zijn nek had hangen) en Bob, die Bill nu begon te naderen. Deze laatste begon in zijn colbertjasje te graaien, maar Bob was sneller en tackelde hem als een volleerd rugbyspeler. Bill zag dat wel aankomen en trachtte het te voorkomen door te bukken, maar Bob had vaker met dit soort bijltjes gehakt. Hij kwam snel overeind en trok krachtig een been op. Daarbij knalde Bobs volle Amerikaanse knie tegen Bills kakement. Het kraakte dat het een aard had...
‘Gebroken kaak!’ flitste het door Bobs hoofd, terwijl hij Bill overeind trok. Vloekend en tierend van pijn omklemde Bill met beide handen zijn onderkaak. Nu maakte Bob zich niet zo zeer zorgen om de gebroken kaak, als wel om het ijselijke gebrul dat de man uitsloeg, want het stond voor Jan, Bob en Arie als een paal boven al het Italiaanse water bij elkaar, dat er binnen nog meer ongure lieden op hun komst zaten te wachten, en als het enigszins mogelijk was, wilde Bob toch voorkomen dat al die figuren in één kluwen naar buiten zouden rollen, gelokt door het tumult in de stille Milanese nacht. Je maakt geen slapende honden wakker!
Jan Prins had inmiddels signor Luigi met het paardegezicht opvallend stil weten te krijgen door hem een pistool in de ribben te drukken. Daarop had Luigi spontaan de armen in de lucht gestoken en hij stond nu kalm te wachten op wat er komen ging.

Al lezende zou je gemakkelijk de indruk kunnen krijgen dat de rest van Ponelli’s vazallen een kaartje was gaan leggen, en in zeker opzicht was dat ook zo. Vier van de in het koelhuis aanwezige mannen waren in het kantoortje dat zich in de hoek van de grote opslagruimte bevond. Drie van hen zaten daar te pokeren, hetgeen met veel woeste armgebaren gepaard ging. De enige die in het kaarten geen rust kon vinden was de leider van het spul, Ponelli zelf, gekleed in een zwart kostuum met hier en daar grijze asvlekken, afkomstig van de frot sigaar die als een miniatuur boomstam uit zijn mond stak. Hij ijsbeerde zenuwachtig heen en weer, soms zuchtend, dan weer hevig stampend op de betonvloer, onduidelijke kreten slakend waarvan zijn drie pokerende discipelen al lang niet meer opkeken. Uiteindelijk, nadat hij voor de twintigste keer op zijn horloge had gekeken, brulde hij:
‘Waar blijven die lui nou toch! Hoe lang zijn ze nou al weg! Zo lang duurt het toch niet om die twee snotjongens uit hun hotelletje te kloppen, wel?’
Niemand van de kaarters zei iets. De stilte werd slechts verstoord door het geluid van in speelijver neergekletste kaarten. ‘Ik ga ‘es buiten kijken!’ kondigde Ponelli aan toen niemand iets terug zei, en hij beende blakend van dadendrang op de deur af die toegang verschafte tot de eigenlijke opslagruimte. ‘Wat ga je doen?’ vroeg één van de pokeraars, zonder van zijn speelkaarten op te kijken. Het was een vrij kleine man, gekleed in een geruit, katoenen shirt dat aan de hals open was, een sleetse Manchester broek en lederen, halfhoge laarzen waarmee hij op de rand van de prullenbak steunde. Zijn ravenzwarte haar was strak achterover gelegd met enkele ponden vet en het glansde in het licht van een ouderwetse Tilley bureaulamp, die een stapel beduimelde kaarten bescheen. ‘Ik ga buiten kijken,’ herhaalde Ponelli en mepte met een klap die de ruiten in de wanden van het kantoortje in hun sponningen deed rinkelen, de deur achter zich dicht.
Ponelli begon de opslagruimte te doorkruisen. Een wat nadere beschrijving van die ruimte is, gelet op wat komen gaat, wel nuttig.
De opslagruimte besloeg een oppervlakte van om en nabij de tweeduizend vierkante meter. Een groot deel daarvan stond volgestouwd met opgetaste pakkisten die zodanig stonden opgesteld, dat daartussen in de loop der jaren een onmogelijk labyrint van allerlei duistere, vaak smalle gangetjes was ontstaan, die tot in de verre uithoeken van het pakhuis voerden - behalve in de hoek waarin het kantoortje dat Ponelli zojuist had verlaten zich bevond, en waarin het gebral dat zijn onderdanen met het kaarten maakten, met de minuut leek te groeien.
Ongeveer in het midden van het vloeroppervlak zou een open ruimte zijn geweest, als daar geen Hollandse DAF-truck met het opschrift ‘International Fur Transport’ zou hebben gestaan, met daarachter een donkergrijze Citroën DS.
Ponelli had echter geen oog voor die automobielen en beende daarom langs een reeks reusachtige koelkastdeuren waarop meters waren gemonteerd die de temperatuur achter die deuren aangaven, in de ruimtes waar voor kapitalen bont hing opgeslagen. Langs de koelcellen voortlopend, bemerkte Ponelli dat de vloer niet helemaal vlak liep, maar schuin omhoog. Hij kwam uit bij twee enorme plaatstalen roldeuren waarachter zich het laadperron bevond dat eerder die nacht onderdak had geboden aan Jan, Bob en Arie.
Ponelli, de sigaar grimmig tussen de tanden geklemd, bereikte de roldeuren, greep de meest linkse en duwde deze een meter opzij.

Dat viel buiten meteen op door het weerklinken van gerommel als van een dreigend soort Italiaans onweer dat vanuit de verte kwam aanrollen, en niet in de laatste plaats doordat een brede baan licht zich een weg naar buiten baande, waarin de reusachtig uitgerekte schaduw van Mario Ponelli zich tegen het beton begon af te tekenen.
Iets opzij van het pakhuis, hoewel Ponelli dat natuurlijk niet wist, stond Bill Valstar zijn kaak te omklemmen en probeerde Luigi braaf met zijn armen de Italiaanse sterren uit de lucht te plukken. Met verbazend weinig succes, overigens. Door het plotse gerommel en het zichtbaar worden van een brede baan licht over het terrein van de firma Leggio verslapte heel even de aandacht van Jan Prins, die met zijn Smith and Wesson in Luigi’s rug stond te porren. Nu stond Luigi daar niet op de tram te wachten, en voor iemand wist wat er gebeurde sloeg hij toe. Hij gaf Jan een ferme elleboogstoot in zijn maag en griste tegelijkertijd het pistool uit zijn vingers. Jan slaakte een rauwe kreet en ging een partijtje staan kokhalzen. Luigi sprong opzij, gaf Piet een zet en begon te rennen naar de oranje Ferrari bij het nachtwakershok. Daarvoor moest hij schuin het terrein oversteken, waarbij hij alle aandacht van Mario Ponelli kreeg, die bij het horen van Prins’ kreet een stap naar voren had gedaan, zich afvragend wat dáár nu weer gebeurde. Luigi doorkruiste snel de lichtstrook die tussen Ponelli’s benen door in de richting van het portiershok straalde en bereikte inmiddels de Ferrari. Ponelli scheen van zins hem te volgen en riep hem aan. Hij deed drie passen naar voren, vergat dat hij zo’n tachtig centimeter hoger stond dan de rest en sloeg als een soort meelbaal tegen het beton van het bontterrein. Intussen was de oranje racewagen gestart en was Luigi bezig het ding met felle halen en grommende motor te keren. Hij raasde vlak langs het nachtwakershokje, reed met een bumper een houten paaltje uit grond en gierde het terrein af om in de verte te verdwijnen, een forse wolk stof achter zich latend.
Arie, die van de vier toeschouwers zijn positieven het eerst bij elkaar had, besefte terdege dat het moeilijk was een eenmaal op snelheid gekomen Ferrari lopend in te halen en sprong dan ook in Ponelli’s nek, voordat die kans zou zien weer overeind te krabbelen. Nu had de smak die Ponelli had gemaakt hem wel verdoofd, maar het leek Arie toch raadzaam dit dikbuikig, naar salami ruikend heerschap minstens halfzwaar te knevelen. ‘Piet! Hei, Piet! WAAR ZIT JE?’ riep hij.
Piet Bodewes, die zich wat afzijdig had gehouden, kwam schoorvoetend naderbij. Bob, die even de wegrijdende Ferrari had nagekeken en nu van het portiershokje terug kwam wandelen, en Jan, die bij Bill was gebleven, voegden zich even later bij Arie, die kalm op Ponelli was gaan zitten. Het mocht een wonder heten dat die nog kans zag, adem te halen; zulke zaken deed men niet met een glimlachje af! Arie snuffelde op zijn gemak de binnenzakken van de dikbuikige salamiworst door en vond daarin een paspoort op naam van de heer M.E. Ponelli, compleet met visa van diverse uitheemse landen, verspreid over de hele aardkloot, benevens een rijbewijs op dezelfde naam en nog enkele brieven geadresseerd aan hetzelfde heerschap, wat hem meteen een adres opleverde. Hij knorde tevreden, gaf het paspoort door aan Jan en gebaarde Piet dat die voldoende touw moest gaan zoeken om deze Ponelli en Bill Valstar solide te boeien. Piet bromde iets onduidelijks, maar zette toch koers naar het hok van de nachtwaker.
‘En nu?’ wilde Bob weten.
‘Als jullie daarbinnen nou alvast poolshoogte gaan nemen, dan zorg ik wel voor dit manneke. Ik volg wel.’
Jan Prins keek omzichtig door de opening van de roldeur naar binnen, maar kon geen beweging ontdekken.
‘Okay! Wij gaan naar binnen. De gebruikelijke signalen!’ ‘De gebruikelijke signalen,’ bevestigde Arie.
Bob verschoof zijn Llama, die hem hinderlijk in zijn zij drukte en begon Jans voorbeeld te volgen door op het laadperron te klimmen. Arie keek zijn beide vrienden even na, maar zijn aandacht voor hen verslapte toen Ponelli weer bij zijn positieven begon te komen en in het Italiaans tekst en uitleg eiste van de menselijke olifant die bovenop hem was gezeten. Arie was echter niet van plan hem die te geven. In de eerste plaats sprak hij geen Italiaans, hoe geniaal hij overigens ook mocht zijn, en ten tweede kreeg hij Piet Bodewes in het vizier, die al van verre wilde verklaren dat het hem gelukt was enkele meters stevig henneptouw te vinden. Arie maande hem tot stilte. Daarna bond hij snel en vakkundig, met een ervaring die hij had opgedaan met kwalijke figuren in alle werelddelen, de Italiaanse Ponelli en de van pijn wit weggetrokken, Amerikaanse Bill Valstar. Hij legde Piet ondertussen uit dat de Volvo moest worden opgehaald om eventueel een haastige aftocht te kunnen blazen. Dat hij Piet gewoon even kwijt wilde en hem inwendig naar een plaatsje ver weg wenste, zei de slimme Arie er maar niet bij. Piet gromde iets dat verdacht veel leek op ‘aap van een jongen’, maar ging toch op weg. Arie keek hem even na en doorzocht vliegensvlug de zakken van Bill Valstar. Dat leverde hem een groot Luger-pistool op, van Duitse makelij. Arie knorde en stak het wapen tussen broekband en buikwand.
‘Aan wapens voorlopig geen gebrek,’ mompelde hij.

Jan en Bob lagen inmiddels achter enkele pakkisten tussen wat stofpluizen en allerlei andere stukjes afval en loerden naar het kantoortje, waarbinnen een drietal mannen aan een of ander woest kaartspel bezig was. Het kantoortje was opgetrokken in de hoek van de opslagruimte, zodat twee van de wanden de buitenmuren van het hele pand waren. De twee andere wanden die het kantoortje van de heer Leggio vormden, bestonden uit een houten raamwerk dat tot ongeveer een meter hoogte was dichtgemaakt met houten schotten die later goorwit waren geschilderd en daarboven van glasruiten waren voorzien. Voor het glas hingen, aan de binnenkant, enkele flarden vergeelde vitrage en daar doorheen waren duidelijk de figuren der kaartspelers te zien. In één van de drie mannen die om een verveloos bureau waren gezeten, herkende Bob de Piraat met zijn ooglapje.
‘Wat nu?’ vroeg hij aan Jan, die met zijn kin op zijn handen steunde.
‘Verrassingsaanval, lijkt me.’ Jan begon een houtsplinter die hem hinderlijk in zijn elleboog prikte, te verwijderen.
‘Gewoon naar binnen springen, pistool in de aanslag?’ ‘Spijker op de kop, Bobbie. Die kerels daarbinnen gaan zo in hun spel op, dat ze nergens anders oog of oor voor hebben. Maar wel opschieten!’
Bob dacht even na en zei daarop:
‘Janneman, ik wéét dat je zuinig bent, maar om nu drie mafiosi te lijf te gaan met één pistool, lijkt me zelfs voor jou wel wat overdreven.’
Jan trok aan een oorlel en blies zijn wangen bol.
‘Wat wou jij dan?’
‘Jij en Piet zijn toch overvallen met een DS?’
‘Ja, die staat daar...’
‘Misschien ligt er nog zo’n Tommy-gun in die auto. Ik zou daar best eens mee willen schieten.’
‘Zeg niets meer. Ik ben al op weg; hou jij hier een oogje in het zeil.’
Jan sloop omzichtig naar de Citroën DS, die schuin achter de DAF-truck stond geparkeerd. Daar eenmaal aangekomen bleef hij even gehurkt zitten en luisterde. Vaag drong af en toe een kreet van de kaarters tot hem door. Hij grinnikte geluidloos en opende heel behoedzaam een portier. Zelfs de gespannen luisterende Bob kon de klik ervan niet horen. Heel voorzichtig klom Jan in de Franse auto, aan de kant van de bestuurder. Weer hield hij even stil en spitste zijn oren. Alles bleef zoals het was. Jan loerde in het interieur van de auto rond. Vaag rook hij de geur van zware shag, maar pistolen of Tommyguns waren niet voorhanden. Voorzichtig drong hij iets verder naar binnen, en drukte heel kort met zijn elleboog tegen het stuurwiel. Meteen klonk de rauwe brul van een claxon schallend door de betonnen ruimte. Jan lag volkomen verstijfd van schrik, Bobs hart verwaarloosde een paar slagen. De drie mannen in het kantoortje sprongen als één man overeind en vlogen, kaarten achter zich neergooiend, op de deur af. Bob had weliswaar zijn pistool in de aanslag, maar hij wist toch even niet wat hij moest doen toen twee van de drie gangsters op de Citroën afstormden en Jan aan een been uit de wagen begonnen te sleuren. De Piraat, compleet met ooglapje en geruit hemd, kwam als laatste uit het kantoortje; hij droeg een Tommy-gun, zodat Bob alle tijd had dat stuk antiek te bewonderen. Het was jammer, dat het hoofd van de beste Bob er niet naar stond. Hij liet hem passeren en sprong dan, Llama in de aanslag, achter zijn pakkist vandaan. ‘Hands up, there!’
De Piraat draaide zich bliksemsnel om en in een fractie van een seconde drukte Bob af... er gebeurde niets. Het pistool liet een droge, metalige klik horen en deed er verder het zwijgen toe. Bob had de schoten niet geteld die
in het verleden waren gelost, of er deugde iets niet aan de patroonhouder, maar schieten deed het ding niet. De Piraat lachte schamper en hield kalm zijn Tommy-gun op Bob gericht, terwijl zijn twee kornuiten inmiddels Jan Prins bij de kladden hadden.
‘Garbo, breng die gozer naar het kantoor,’ zei de Piraat tegen de langste van de twee, die een slappe vilthoed achter op zijn hoofd droeg. De andere man, die Fernando werd genoemd en die Jan in bedwang hield door een arm stijf op diens rug te draaien, begon de Amsterdammer voor zich uit in de richting van het kantoortje te duwen.
‘Follow your friend, boy,’ snauwde de Piraat tegen Bob en gebaarde met de Tommy. Er zat voor Bob weinig anders op dan te gehoorzamen. De lange Garbo sloot de rij. Bob en Jan werden gesommeerd te gaan zitten op twee van de vier stoelen die het kantoortje rijk was. De deur naar het pakhuis bleef open en de Piraat, die kennelijk een soort leidersrol vervulde bij afwezigheid van Ponelli, ging op een omgedraaide stoel zitten en plantte zijn ellebogen op de leuning, waarop hij ook zijn vuurwapen liet rusten. Een voor een bestudeerde hij de jongens. Het was Bob Evers die zijn gedachten kon raden:
‘Waar is die dikke rooie sproetenkoning?’

Acties van Arie en Piet

Arie had ondertussen niet stil gezeten. Zodra hij de geknevelde Ponelli en diens beschadigde vazal Bill Valstar onder het laadperron had geschoven, was hij door de opening van de roldeur gaan staan loeren. Een brede baan licht scheen onveranderd naar buiten en binnen was niets bijzonders te zien of te horen. Drie, hooguit vier minuten tevoren waren Jan en Bob naar binnen geglipt. Arie beet zich even op zijn onderlip en begon vervolgens voor het koelhuis langs bij de roldeur vandaan te wandelen. Na één ronde om het hele gebouw heen had hij ontdekt dat er aan de linker zijkant een normale deur was (waardoorheen eerder die nacht Luigi en Bill het pakhuis hadden verlaten) en dat er aan de achterzijde ook twee roldeuren waren, maar veel groter dan aan de voorkant en bovendien gelijkvloers, zodat het niet onwaarschijnlijk was, bedacht Arie, dat die werden gebruikt om auto’s in en uit te laten rijden, terwijl er aan de voorzijde alleen kon worden in- of uitgeladen. Aan de rechter zijkant van het koelhuis rees slechts een kale betonwand op. Arie dacht even na, keerde vervolgens terug naar de zijdeur en bleef daar stilstaan. Hij luisterde scherp, met zijn oor tegen de deur gedrukt, maar geen enkel geluid verstoorde de nachtelijke stilte. Omzichtig drukte hij de deurklink naar beneden en opende de deur, tot een opening was ontstaan die groot genoeg was om zijn omvangrijke buik door naar binnen te schuiven, de halve duisternis van de opslagruimte in. Arie kreeg daar voorlopig niet veel meer van te zien dan een forse stapel kisten, die zich naar links en rechts uitstrekte. Achter die kisten scheen TL-licht. Arie begon voorzichtig naar links te sluipen, waar het iets lichter was, zodat hij vermoedde dat hij daar om de kisten heen zou kunnen kijken. Dat vermoeden was juist. Arie bereikte het eind van de stapel kisten en loerde er omzichtig omheen. Veel wijzer werd hij daar niet van. Nog meer kisten, maar die waren wat groter dan de kisten waarachter Arie zich verborgen hield. Hij sloop verder, totdat hij aan zijn linkerhand een soort gangetje tussen twee stapels kisten ontdekte. Arie bleef staan, liep een eindje het gangetje in en stuitte op een nieuw gangpad.
‘Het lijkt warempel wel, of ik hier op de kermis in een soort doolhof loop,’ grinnikte de dikkerd in zichzelf. ‘Ik mag wel oppassen dat ik de ingang niet uit het oog verlies...’ Arie sloop verder, sloeg nog een hoek om en luisterde ingespannen. Stilte. Hij wilde juist weer in beweging komen, toen de stilte aan flarden werd geblazen door het rauwe geluid van een claxon, dat weergalmde tussen de kisten. Aries hart schoot hem in zijn keel... Welke idioot...?
Hij bleef stokstijf staan en luisterde naar het hoorspel dat zich nu ergens achter de kisten begon te ontwikkelen. Er was een deur opengegaan en rennende voetstappen weerklonken over het beton. De kisten dempten het geluid aanmerkelijk, maar Arie had uitstekende oren en het was allemaal even helder als een uitzending van Paul Vlaanderen. Er werden autoportieren opengerukt. Dan volgde enig onduidelijk gemompel en plotseling de stem van Bob Evers, die Arie uit duizenden zou herkennen:
‘Hands up, there!’ - Een droge, metaalachtige klik. Iemand die lachte en toen een stem die zei:
‘Garbo, breng die gozer naar het kantoor!’
Opnieuw voetstappen en dan dezelfde stem:
‘Follow your friend, boy!’
Nog meer voetstappen, die zich langzaam van Arie verwijderden. Toen werd het weer stil. Heel in de verte meende de gespannen luisterende Arie het gemurmel van stemmen te horen, maar toen er niets meer te horen was, begon Arie weer voorwaarts te sluipen, net zolang tot hij gedwongen werd een bocht naar rechts te maken, die hem onaangekondigd naar een uitgang uit het doolhof van kisten leidde. Op nog geen zes meter van die uitgang stond een donkergrijze Citroën DS en bij het zien van die fraaie, Franse wagen schoot hem plotseling het antwoord te binnen op de vraag die hem door het hoofd maalde: van wie die stem was geweest die hij tweemaal had gehoord... De Piraat!
Schuin achter de DS stond het International Fur Transport. Arie kroop verder...

Piet Bodewes had het koelhuisterrein van de firma Leggio de rug toegekeerd en slenterde door de Italiaanse nacht. Plotseling bleef hij staan.
‘Ik lijk wel gek!’ zei hij halfluid tegen zichzelf. ‘Zal ik me daar door de zóón van mijn baas om een boodschap laten sturen... als een kleine jongen! Als ‘t nou zijn vader nog was... Het enige wat ik wil, is me pet terug. Is dat teveel gevraagd, soms?’ Een groezelige straathond, die even verderop aan een bananenschil had staan snuffelen, bekeek Piet afkeurend, holde vervolgens schuin de straatweg over en verdween achter een vervallen schutting.
Piet nam een besluit. ‘Ik ga NU terug en me pet halen!’ Hij draaide zich op zijn hakken om en wandelde terug in de richting waaruit hij was gekomen. Terwijl hij steeds vastberadener liep, schoot hem plotseling het nachtwakershok te binnen, waar hij naar touw had lopen zoeken om die twee snoeshanen te binden. Lagen daar niet ook twee kerels? En zouden die dan niet weten waar zijn pet was? Inmiddels had hij het hek dat het bonthuisterrein omgaf weer bereikt en begon nu zelfs te draven.

Voor de tweede maal die nacht betrad Piet het portiershokje en voor de tweede maal begonnen de twee op de grond liggende mannen te grommen dat het een aard had.
‘Jajaja,’ bromde Piet. ‘Kallem-an wat! Ik kan toch niet toveren, is ‘t wel?’ Hij ging er zuchtend bij zitten. De mannen hadden dotten katoen in hun monden die met een eind electriciteitssnoer op hun plaats werden gehouden. Piet tastte in zijn broekzak en haalde een zakmes te voorschijn. Enkele japen waren voldoende om het snoer door te snijden. Proppen katoen werden uit monden gevist.
‘Zeg, ik ben op zoek naar me pet, en nou vraag ik me af, of...’ De twee mannen (hoewel, die ene was eigenlijk nog maar een jongen, net als die sproetige potvis Roos, vond Piet) zeiden de eerste minuten echter geen woord, maar lagen
krampachtig met hun kaken te werken, teneinde die weer aan de gang te krijgen. Piet stond dat gemaal ongeduldig gade te slaan. ‘Kijk, I’m looking for my pet...’ begon hij weer in het Engels. ‘Have you guys seen my pet, perhaps?’
De oudere staarde hem wezenloos aan, maar de jongere begon in gebrekkig Engels met zwaar accent tegen Piet te praten, totdat de oudste in wild Italiaans onderbrak:
‘Wat WIL die vent? Laat hij ons eerst eens losmaken, voor de drommel!’
‘Dat vroeg ik ook, maar hij zegt alleen maar dat hij iets kwijt is, zijn “pet” of zo...’
Bij het horen van het woord “pet” greep Piet de jongen bij de kraag van zijn losse, vuile shirt.
‘You have seen my pet?’
De jongen dacht daar even over na, vertaalde de boodschap inwendig en knikte maar eens, hoewel hij lang niet zeker was wat deze zenuwachtige vent precies wilde.
‘Zeg nou eens dat-ie ons losmaakt!’
‘I show you eh... pet,’ zei de jongen.
Piet werd dolzinnig van vreugde bij de gedachte dat hij nu spoedig zijn pet zou terugzien en begon ongevraagd de boeien los te japen. Toen dat eenmaal gebeurd was, nam de jongen het mes over en sneed de boeien van de oude man door. Even wreven de mannen over hun stijve armen en benen, om de bloedsomloop wat te stimuleren. Piet keek gespannen toe. Het duurde niet lang, of de beide Italianen stonden weer rechtop. De oudere man draafde polsenwrijvend naar buiten en keek in de richting van het koelhuis. De rechter roldeur stond een eindje open en een brede baan licht stroomde naar buiten, maar verder waren er geen tekenen van onraad. De Ferrari was verdwenen, maar dat was voor hem geen nieuws. Hij had het ding horen wegrijden, en dat was niet zo zachtjes gebeurd ook! De nachtwaker begon terug te lopen naar het hok, raapte daar zijn vetlederen pet van de grond, sloeg het ding een paar maal tegen zijn dijbeen om het stof te verwijderen en plaatste hem op zijn vette haren. Zonder nog enige aandacht aan Piet te besteden begon hij in rap Italiaans tegen zijn jeugdige metgezel aan te praten. Piet onderbrak hem echter, jaloerse blikken werpend op ‘s mans pet.
‘Well? Where is my pet?’
‘Wat WIL die vent nou toch, jandokie!’ schreeuwde de oudere geërgerd tegen de jongen. Die zei iets terug in het Italiaans. Piet greep hem bij de arm om zijn eigen vraag kracht bij te zetten, maar dat had hij nou net niet moeten doen. De nachtwaker was er niet gerust op, al dat gedoe bij zijn koelhuis, en van wat de lange vrachtwagenchauffeur wilde begreep hij al helemaal niets. Hij was hem zat, en goed ook. De man haalde plotseling uit en raakte Piet vol op zijn ongeschoren kin. Deze keek even glazig, zakte dan door zijn ene gammele knie en ging vredig op het beton liggen.
‘Kom op, Carmen,’ gebaarde de nachtwaker. ‘We hebben nu genoeg tijd verspild; we gaan een ronde maken. Er gebeuren vreemde dingen hier, vannacht.’
‘En deze man, signor Loreto?’
‘Laat die ouwe gek maar effe liggen. Eerst een kijkje nemen in het pakhuis. Ik vertrouw het niks...’
Ze verlieten het hok op een drafje en lieten de deur uitnodigend openstaan, alle aandacht gericht op de opengeschoven deur. Halverwege bleven ze echter staan, gealarmeerd door enkele kort achter elkaar, ergens in het pakhuis afgevuurde pistoolschoten.
‘WAT GEBEURT HIER TOCH ALLEMAAL?!’ loeide Loreto. ‘Kijk, chef!’ wees Carmen.
De lichten in het koelhuis doofden...

Arie Roos, die een tijdje gehurkt om zich heen was blijven kijken nadat hij onverwacht de uitgang van de kistendoolhof had gevonden, bleef verwijderd gemurmel van stemmen horen, afkomstig uit de hoek, helemaal links achter in de opslagruimte. Hij ergerde zich er aan, dat hij niet kon verstaan wat die stemmen zeiden en besloot wat naderbij te kruipen. Blijven zitten waar hij zat zou hem niet veel wijzer maken. Omzichtig sluipend kwam hij terecht achter een van de grote achterwielen van de bonttruck, maar daarmee was het uitzicht nog steeds verre van ideaal. Een plotseling uitbrekend tumult in de hoek van waaruit Arie de stemmen had gehoord werd door de dikkerd handig gebruikt om zich in een betere positie te manoeuvreren. Juist toen hij neerplofte achter dezelfde kisten die Bob en Jan eerder die avond als schuilplaats hadden gebruikt, verstomde het krakeel weer net zo onverwacht als het was begonnen. In ieder geval had hij nu wel een loge-uitzicht op de bron van het stemmengeluid, een soort ruimte die in de hoek was opgetrokken. Arie bedacht, dat deze ruimte waarschijnlijk als kantoortje werd gebruikt, gezien het aanwezige meubilair. Een ouderwet
se, zwarte Tilley-bureaulamp straalde zijn licht in de gezichten van Aries strijdmakkers Jan Prins en Bob Evers. Op een omgedraaide stoel zat de Piraat; de twee andere mannen in het kantoortje had hij nooit eerder gezien.
De Piraat hield een Tommy-Gun op Jan en Bob gericht en was kennelijk bezig, hen een soort kruisverhoor af te nemen. Een daarbij steeds terugkerende vraag was:
‘Where is that fat boy? The red one?’
‘Ah,’ dacht Arie. ‘Mijnheer wil weten waar ik ben... Wel, wel... Dat zal vast niet voor wat gezellige spelletjes klaverjassen zijn, vrees ik. Het zal de heren meer te doen zijn om het ronddelen van wat minder gezellige slagen met eindjes essehout, of iets dergelijks...’
Al met al was Arie met de situatie niet bijster in zijn sas. Hij was in zijn eentje veel te zwak om drie man aan te vallen, en bovendien was er geen verrassingseffect, omdat het hele pand in een hinderlijk fel TL-licht baadde, terwijl de deur van het kantoortje openstond. Even overwoog Arie om in de DS te stappen en gewoon het hele hok omver te rijden, maar dat leek hem toch wat al te woest. Tenslotte zaten Jan en Bob daar ook nog binnen en het kostte ook aanzienlijk minder moeite, een magazijn uit een Tommy op hem leeg te schieten, dan om een DS te keren in een eivol pakhuis. Arie krabde bedenkelijk kijkend zijn machtige buik, maar al zijn plannen liepen stuk op het feit dat alles wat hij zou ondernemen, genadeloos zichtbaar zou zijn. Het enige dat overbleef, was de man met de Tommy-Gun een kogel in het hoofd schieten, maar dat vond Arie te bar. Niet, dat hij niet zeker van zijn zaak was. Arie schoot goed genoeg om aan één kogel voldoende te hebben... Het hele idee stond hem niet aan. Je kon je ook wel op een andere manier verdedigen, vond hij. Als dat verdraaide licht nou maar eens doofde! En dat zette zijn geniale brein op het juiste spoor. Licht is natuurlijk afhankelijk van stroom die via een meterkast wordt geleverd. De centrale levert de stroom via één enkele kabel, die in de meterkast wordt verdeeld over verschillende groepen, elk op zich weer beveiligd met zekeringen of stoppen. Een meter houdt precies bij, hoeveel je gebruikt en daar krijg je dan weer een rekening voor. Als je nu de juiste schakelaar weet, kun je elke groep afzonderlijk in- of uitschakelen, daarmee verschillende gedeelten van het gebouw aan- of juist afsluitend. Maar Arie wist niet, hoe de boel hier was geschakeld. Wel kreeg hij de stoppenkast in het vizier, in een hoek naast het kantoortje. Van daaruit liepen twintig duimdikke kabels naar alle richtingen het gebouw in. Een idee krijgen en het uitvoeren was voor Arie bijna hetzelfde. Hij richtte zijn pistool en vuurde viermaal snel achter elkaar naar de stoppenkast. Het resultaat mocht er zijn! Blauwzilveren vonken spatten naar alle kanten, en voordat de knallen van Aries schoten waren weggestorven, was de firma Leggio in diepe duisternis gehuld.

Arie bleef rustig liggen en wachtte kalm op wat de mannen in het kantoortje nu zouden gaan doen, want het slagen van het plan dat hij koesterde was daar grotendeels van afhankelijk. De ondervraging was opgehouden, maar na enige tijd klonk de stem van de Piraat weer.
‘In de onderste la ligt een zaklamp. Geef dat ding ‘es hier, maar hou je plat tegen de grond!’
Even later flitste een felle lichtstraal door de kleine kantoorruimte.
‘Vormen we geen kolossaal doelwit, zo, met die lamp?’ vroeg een van de gangsters, die tijdens zijn duik naar de grond zijn sigaret was kwijtgeraakt en trachtte het ding terug te vinden. ‘Nou en? Laat ze maar schieten! Die twee knapen zitten toch hier? Zeg, Fernando, je houdt die twee toch wel in de gaten?’ ‘Ja, wat dacht je...’
‘Wie zegt dat die schutter buiten bij deze twee hoort?’ vroeg Garbo.
‘Wie zou daar anders liggen schieten?’
‘Zijn er hier niet meer lampen?
‘Er moet hier nog een petroleumlamp zijn, zo’n ouderwetse stormlamp...’
Er weerklonk wat geschuifel.
‘Waar ligt dat ding dan?’ vroeg iemand na een tijdje ongeduldig. ‘Hier, uil!’ zei de Piraat opeens en scheen schuin omhoog. Daar, bovenop een stalen archiefkast, stond een blauwstalen lamp. Garbo haalde het ding naar beneden en schudde de lamp heen en weer. Petroleum klotste in het reservoir. Lucifers had Fernando en even later gloeide een goudgeel licht op.

Arie, die nog steeds op zijn buik lag te loeren, zag af en toe een silhouet langs de gore vitrage glijden, alsof speciaal voor hem een zwijgzaam schimmenspel werd opgevoerd. Opeens gebeurde wat hij had gehoopt. Twee man
nen, Garbo en Fernando, schoven als twee gewapende schaduwen het pakhuis in en stonden even scherp afgetekend tegen de verlichte deuropening. Toen verdwenen ze uit Aries vizier, ieder een andere kant op. Arie luisterde nog even naar het wegstervende gerucht van hun steelse voetstappen. Jan en Bob zaten nog op hun stoelen, hun gezichten nu verlicht door de op het bureau gelegde zaklamp. De Piraat was voor Arie nu onzichtbaar. Arie stond op en sloop voetje voor voetje naar het kantoortje, bijgestaan door de gloed van de olielamp. Plotseling klonk de stem van de Piraat weer:
‘Was that your friend, who did this?’
‘Welke vriend?’ vroeg Bob liefjes.
‘Hoe moeten wij dat weten, man! Wij zitten toch al die tijd gezellig bij jou!’ spotte Jan.
‘Wie ben JIJ eigenlijk?’ wilde de Piraat weten.
‘Lawrence of Arabia,’ grijnsde Jan.
De Piraat verloor zijn geduld en haalde uit met de Tommy. De loop schampte langs Jans wang en hij voelde meteen dat er bloed langs liep.
‘Hou je flauwe geintjes maar voor je! Hoor je me, lummel?!’

Arie zat intussen gehurkt naast de deuropening en kon vanuit de pakhuisruimte onmogelijk worden gezien, omdat hij terdege oppaste niet met zijn dikke kop voor de verlichte ramen te komen. Binnen het kantoortje ontwaarde hij in het felle licht van de zaklamp de gezichten van Jan en Bob en een stukje van de rug van de Piraat in het veel warmere schijnsel van de olielamp, die schuin achter
de Piraat op het vloerzeil stond. De kleine gangster was op een omgekeerde prullenbak gaan zitten, zodat hij van Arie uit gezien goeddeels door het pokerbureau werd gedekt. De spekmassa grinnikte even en begon diep gebukt het kantoortje binnen te tijgeren. Nog één meter... Hij legde een massale hamhand over de mond van de Piraat en sleurde hem tegelijkertijd met een geweldige haal van zijn prullenmandzetel af. Nu was de Piraat lichamelijk niet in staat, tegen zulk oergeweld weerstand te bieden, maar hij had zijn positie in Ponelli’s bende nu ook weer niet verworven door knikkerkuiltjes in te pikken. En wat hij deed, had zelfs de slimme Arie niet kunnen bedenken. Hij zette zich met zijn voeten af en gaf mee naar achteren, terwijl Arie juist vermoedde, dat hij zich in voorwaartse richting zou gaan verzetten, zoals ieder normaal mens die van achter wordt aangevallen. Het gevolg van deze sluwe streek was, dat Arie alle tegendruk verloor en hulpeloos, de Piraat met zich meesleurend, achterover viel, waarbij hij met zijn achterhoofd krachtig tegen een metalen archiefkast sloeg. Meteen verslapte Aries greep op de nek van de Piraat en daarvan maakte deze handig gebruik door veerkrachtig overeind te springen. Maar Jan en Bob waren nu ook niet bepaald gisteren uit de kleuterschool ontsnapt. Zodra de Piraat van zijn zetel werd gerukt vloog Bob overeind om de Tommy in beslag te nemen, terwijl Jantje Prins Arie wilde gaan helpen door de Piraat in de nek te springen. Doordat deze echter zo snel weer overeind was greep Jan finaal mis en in plaats van de gangster te pakken te nemen schopte hij de petroleumlamp omver. Die schoot rinkelend in een hoek en begon meteen gezellig brandstof te lekken, juist daar waar het zoekgeraakte sigaretje van een der Italiaanse bontautodieven had liggen smeulen. Vrijwel onmiddellijk vatte de olie vlam. De omgekeerde prullenbak had zijn inhoud, die varieerde van proppen papier tot kartonnen koffiebekertjes en dergelijke, over het vloeroppervlak uitgespreid, mede doordat Arie het ding tijdens zijn val een flinke trap had gegeven.

De Piraat had zich naar links gedraaid en schoot met een snoekduik op de deur af en waarschuwde zijn kornuiten Garbo en Fernando met een woeste kreet. Bob Evers, gewapend met een buitgemaakte Tommy-gun, wilde hem nog pootje haken, maar het bureau stond in de weg. Met zijn heup gaf hij het ding een zwiep en de lantaarn die erop lag kletterde tegen de vloer. Het lampje doofde, maar dat betekende niet dat het donker werd in het kantoor van de firma Leggio... Het vuur greep al aardig om zich heen. Sporen van rook begonnen Jan al te irriteren. Overal op de grond vatten flarden papier en koffiebekertjes vlam. Arie, die door de val wat versuft op de grond zat, begon overeind te krabbelen, geholpen door Jan. En daar was alle reden voor! Op de vloer lag een soort derde-keus-zeil, waarover de petroleum een zich als een dunne, brandbare film begon uit te spreiden. De vlammen waren inmiddels bezig Aries sappige kuiten te braden en daar voelde de dikkerd eigenlijk niet veel voor. Het zeil in de hoek waar de lamp was gevallen begon al te smeulen en gaf een dikke, bijtend-gele rook af.
‘Naar buiten, jongens, en meteen ergens wegduiken!’ commandeerde Jan Prins. ‘Pèng! Flàng!’
Geschut weerklonk.

Petten-Piet beslecht het pleit

Nadat nachtwaker Loreto en diens jonge vazal Carmen hun inspectietocht verstoord wisten door het vuurwerk, teweeggebracht door de Amsterdamse Arie Roos, keerden zij op hun schreden terug naar het hok waar Piet Bodewes zijn vredige, zij het onnatuurlijke, slaap sliep. Van Piet trokken ze zich echter weinig aan. Uit één der laden van het stalen bureau dat zich in het portiershok bevond, diepte Loreto twee zware dienstpistolen op en gaf er één aan Carmen, die het ding vol ontzag stond te bekijken.
‘Je hebt toch wel eens een pistool in je handen gehad?’ ‘Jaja, jazeker...’ haastte Carmen zich te zeggen.
‘Mooi zo!’
Nadat ze beiden ook van een stevige batterijlamp waren voorzien, gingen beide nachtwakers weer op weg naar het koelhuis, waarbinnen het nu stil en donker was. Maar die vredige stilte zou niet zo lang meer duren...

Net als Jan Prins en Bob Evers eerder hadden gedaan, klommen de twee gewapende mannen het laadperron op en loerden om een hoek de duisternis van het koelhuis in. Ze zagen geen hand voor ogen, omdat ze zelf volop in het licht van de nog immer brandende booglampen stonden - die werden kennelijk niet vanuit het koelhuis zelf gevoed. Na een tijdje kijken, luisteren en frutselen aan zaklampen, glipte het duo het donkere pakhuis binnen. In het licht van de naar binnen schijnende booglampen bleven beide mannen iets gebukt staan.
‘Laten we ons maar verspreiden,’ vond Loreto fluisterend. ‘Als je wat hoort of ziet geef je maar een brul, okay?’
Carmen knikte en ging op weg, even nagekeken door zijn leermeester die zelf ook aan de slag wilde, toen een vaag gerucht achter hem zijn aandacht trok. Maar eer hij goed en wel besefte wat er aan de hand was, werd de lantaarn uit zijn handen geslagen en kreeg hij een felle klap achter zijn oor. Een bonte stoet Italiaanse sterren en kometen flitste voor zijn ogen heen en weer en hij had nog juist tijd om te denken:
‘Het zit niet mee, vannacht.’
En dat was maar al te waar. Hij wist niet meer uit te brengen dan een kort gekreun, en zakte door zijn schragen. Op hetzelfde moment weerklonk ergens achter in het koelhuis enig rumoer. Fernando, die tot zijn schrik had ontdekt dat hij een van de nachtwakers van signor Leggio een formidabele hengst had verkocht, kwam uit zijn gebukte houding (hij had de bult op Loreto’s achterhoofd staan onderzoeken) overeind en stond even naar het verwijderde rumoer te luisteren, toen plots een rauw gebrul door de betonnen ruimte weergalmde. Hij herkende daarin meteen de stem van de Piraat en dat overtuigde hem ervan dat er in die hoek iets goed scheef moest zitten.
Voor Fernando zat er weinig anders op dan maar weer eens in die richting op verkenning te gaan. Bovendien was daar nog die steeds feller wordende, goudgele gloed, die aangaf dat er ergens iets in brand moest staan...
Garbo had ook de Piraat horen schreeuwen en de gloed van de opkomende brand gezien. Ook hij besloot poolshoogte te gaan nemen en trof de Piraat achter een stapel pakkisten. Sissend werd zijn aandacht getrokken.
‘Garbo! Hei, Garbo... Hier!’
Hij veranderde van koers en plofte korte tijd later naast de Piraat neer.
‘Wat gebeurt er in vredesnaam?’
‘Man! Ik word ineens van achteren aangevallen terwijl ik die snotapen probeer uit te horen. Het lijkt hier vanavond wel een winkelstraat, zo druk!’
‘Maar hoe komt de boel dan in brand?’
‘Eén van die lummels trapte die olielamp omver... Nou, dat wil wel fikken, natuurlijk!’
‘Hoe...’ begon Garbo weer, maar de Piraat gebaarde hem stil te zijn.
‘Kijkkijk...’ fluisterde hij en wees naar het kantoortje, waar drie gestalten, scherp afgetekend tegen de vuurgloed, naar buiten slopen.
‘Ontsnappen die knapen nou weer?’
‘Ja, wat wou jij dan? Dat die jongens in die brand bleven liggen?’ Als antwoord ging Garbo staan en vuurde tweemaal.
‘Pèts! Flèng!...’ - Snel liet hij zich weer vallen. Nu waren de jongens voor wie de kogels waren bestemd ook niet helemaal van gisteren. Ook zij lieten zich vallen en rolden naar verschillende kanten weg. Bob omklemde nog steeds de Tommy-gun en Arie had zijn Luger. Jan was ongewapend, want zijn trouwe Smith and Wesson was hem afgepakt door de in de Ferrari verdwenen Luigi.
‘Verspreiden,’ siste Bob en voegde de daad bij het woord door verder van zijn vrienden weg te tijgeren. Jan sloop naar het kistendoolhof. Arie bleef even liggen waar hij lag; zweetdruppels parelden op zijn voorhoofd. Hij zag Bob onder de DAF-truck door achter het dubbele stel achterwielen kruipen. Jan - maar daar had Arie niet zo goed op gelet - verdween achter een stel kisten, ging staan omdat hij wist dat hij toch niet meer zichtbaar zou zijn voor de schutters bij het kantoor en voelde zich behoorlijk nutteloos, zo zonder wapen. Ten slotte wist hij niets beters te doen dan om maar bovenop die kisten te gaan zitten, om eindelijk eens wat overzicht op de hele toestand te krijgen. Dat ging heel makkelijk, want de kisten vormden hier een soort trap, doordat er hier eens een kist was weggehaald en daar weer een toegevoegd. Misschien, bedacht Jan, was dat wel expres zo neergezet, om ook bij de inhoud van de bovenste kisten te kunnen. Wat zat er trouwens in? Maar daar zou hij nooit antwoord op krijgen en tijd om zelf even te kijken werd hem ook niet gegund. Hij lag nog maar net plat op zijn buik op de kisten, toen geschuifel beneden zijn aandacht trok. Jan loerde omzichtig even over de rand en zag een gebogen gestalte tussen de kisten door sluipen, daarbij zijn pad verlichtend met een knots van een zaklamp. In de andere hand blonk zachtjes het blauwe staal van een pistool. Wie niet sterk is, moet slim zijn, en hoewel Jan niet zo legendarisch geniaal was als zijn dikke vriend Roos, was hij ook niet op zijn achterhoofd gevallen. Hij wachtte rustig af tot de sluipende gestalte met de zaklamp vlak onder hem was en sprong de lampenzwaaier plompverlo
ren op zijn nek. Die had niet op luchtlandingstroepen gerekend en sloeg prompt tegen het beton. De zaklamp kletterde op de grond en doofde.
‘Alwéér een goeie lamp naar de bliksem!’ dacht Jan met zijn zuinige handelsgeest. Het pistool had hij intussen al te pakken. Hij gebruikte het heel doeltreffend door de man een korte, droge tik achter de oren te geven. Die werd daar heel rustig van en zakte, eventjes kreunend, in een diepe slaap.
Bob Evers, achter zijn DAF-wielen, had geen betere stelling kunnen kiezen. Aan de ene kant werd het vuur sterk aangewakkerd door een luchtstroom die via de openstaande deuren door het pand trok. Het licht van die vlammen werd steeds sterker en de hitte kon zelfs Bob, ondanks de bescherming van de truck, al voelen. Dankzij dat licht kon niets of niemand hem van die kant af ongezien benaderen. Aan de andere kant een soortgelijke situatie, hoewel daar geen brand woedde, maar slechts een flauw schijnsel van booglampen door de deur naar binnen kwam. Wie het waagde, tussen hem en dat licht te komen, zou door Bob ogenblikkelijk worden opgemerkt.
‘Pèts!’ Een hevig gerinkel gaf aan dat één van de ruiten in het koelhuiskantoor het had begeven. Bob grinnikte even en keek om zich heen. ‘Pats!’ Ruit nummer twee. Ergens meer naar links klonk het geluid van een metalen voorwerp dat op de grond viel en rechts, aan de vuurzijde van de truck, werd Bobs aandacht getrokken door een gestalte die, licht gebogen, recht op de truck kwam aflopen. Bob herkende Fernando, een van de voormalige pokeraars. Deze bleef, bij de truck aangekomen, even staan en keek naar het vuur, dat hem kennelijk zorgen baarde. Bob zag slechts twee schoenen en een stuk van een broek, maar daar had hij ruim voldoende aan. Hij wachtte niet langer, schoof snel wat naar voren en gaf een machtige ruk aan de enkels. Fernando sloeg naar voren en vuurde in het wilde weg een kogel af, die zonder veel schade aan te richten in het dak insloeg. Bob rolde al achter hem aan onder de DAF uit en trok zijn vuist naar achteren om toe te slaan. Maar Fernando had het vak geleerd in de sloppen en stegen van Milaan en gaf Bob schuin onder zijn rechteroog een joet, die er heel best wezen mocht. Meteen ook greep Fernando Bob met beide handen bij de keel en begon worgend te knijpen. Bob liet zich opzij rollen, maar de greep verslapte niet. Die nam eerder in kracht toe. Bob lag nu onder en trok met kracht zijn knie op, maar ook dat mocht niet baten doordat Fernando die aanslag voelde aankomen en met een snelle beweging Bobs knie ontweek. Het was een niet te onderschatten straatvechter, merkte Bob tot zijn nadeel.

Jan Prins, die na zijn succesvolle luchtaanval weer boven op de kisten was geklommen en zo een eerste-rangs-uitzicht had, kreeg in de gaten dat Bob in moeilijkheden zat en liet zich weer van zijn hoge stelling afglijden.
Fernando had Bob klemvast bij de strot en was er al aardig in geslaagd de Amerikaan koest te krijgen, toen hij achter zich voetstappen hoorde. Hij liet Bob los en draaide zich om, precies op tijd om Jan Prins het op Carmen buitgemaakte pistool te zien heffen. Die was van plan geweest daarmee Fernando buiten gevecht te stellen, maar dat ging niet door. De Italiaan rolde flitsend van Bob af en Jans klap floot onschadelijk door de lucht. Meteen voelde Jan een ijzeren greep om zijn pols en een ruk aan zijn slagarm. Hij schoot door naar voren en smakte tegen het beton. Fernando sprong hem op zijn lijf om te voorkomen dat Jan weer overeind zou komen.
‘Hei! Garbo!’ brulde de gangster. ‘Waar zit je!’ Jan incasseerde een stomp in zijn maag.
Garbo had inmiddels ook wel ingezien dat alles niet zo vlotjes verliep als gewenst.
‘Kan die sufferd nou niet eens een stel knapen van de middelbare school de baas...’ Garbo begon te draven, de Piraat achterlatend. Hij rende snel en gebukt naar de vrachtwagen, maar helaas... Arie Roos, die met zijn bekende listigheid alle schermutselingen hoofdschuddend had liggen aanzien, wachtend op het juiste moment, meende dat dit moment nu was aangebroken en sprintte achter hem aan. Jan lag in innige omstrengeling met Fernando en werd door Garbo in de nek gegrepen. Arie zette nog wat extra vaart en veegde met zijn stormramgewicht èn Garbo èn Jan Prins van de been en belandde samen met die heren tegen een stapel kisten die vervaarlijk begon te wankelen, maar net stand hield. Garbo zag zich nu geplaatst tegenover twee felle tegenstanders, die hij minachtend bekeek. Toch lag hij spoedig als oud vuil tegen de vloer, ofschoon hij wel kans had gezien Arie een blauw oog te bezorgen. Jan en Arie kwamen nu Bob te hulp, die opnieuw ten onder dreigde te gaan tegen de gemeen vechtende Fernando. Toen Arie echter aan Fernando’s nek ging hangen, was de pret voor dat heerschap snel uit. Mogelijk zou een brontosaurus het achteloos hebben verwerkt, maar de straatvechter uit Milaan kwam spoedig adem te kort. Bob gaf uit alle macht een trap in de buik van de Italiaan, die de kleur aannam van Zwitserse schapenkaas en kalm op het beton ging liggen.
Piet Bodewes, achtergebleven maar niet vergeten in het portiershok, kwam langzaam bij uit zijn onnatuurlijke slaap. Zijn linkerarm had onhandig onder zijn lichaam bekneld gelegen en tintelde heftig. Piet vroeg zich af waar hij was en traag kwamen in zijn herinnering beelden boven van twee nachtwakers, die niet wisten waar zijn pet was. Waar waren die kerels? En waar, voor de drommel, was zijn pet? Steunend begon hij wat overeind te komen, masseerde een tijdlang zijn arm en betastte zijn achterhoofd dat pijnlijk aanvoelde. Daar bespeurde de Groningse chauffeur een bult ter grootte van een fors uit de kluiten gewassen ei. Zijn onderkaak voelde aan alsof het scharnierend gedeelte danig uit zijn fatsoen was geraakt.
‘Welke halve malloot...’ vroeg Piet zich af. Hij steunde met een hand op het bureau en keek om zich heen. Zijn aandacht werd getrokken door een eindje naadloos gasfitterspijp dat in een hoek op de grond lag. Piet pakte het stuk stalen buis op en woog het monsterend.
‘Uitstekend!’ bromde hij goedkeurend. Hij verliet het portiershok en voelde zich meteen al een heel stuk beter in de frisse nachtlucht. Een onmiskenbare brandlucht deed hem zijn neus ophalen.
‘Krijg nou wat!’ zei Piet halfluid en bleef stilstaan. ‘De boel staat daar in lichterlaaie...! ME PET...!!’ Hij zette een draf in naar het koelhuis en slingerde zich ondanks zijn onwillige been behendig het laadperron op, juist toen daar een gebogen gestalte door de opengerolde schuifdeur naar buiten wilde glippen. Piet gromde wat, deed twee stappen en gaf de man een hijs met het eindje pijp.
‘Hola!’ Hij trof de man, een klein, zwartharig kereltje met een lapje voor een oog, krachtig op een schouder. De man brulde van pijn en wist niks beters te doen dan weer naar binnen te springen. Maar Piet was niet van plan deze kleine gluiperd weer uit het oog te verliezen en volgde hem op de voet.
‘Hei! Jij daar! Waar is me pet? Nou?’ schalde het door de betonnen ruimte. De vlammen loeiden echter naar hartelust en deden een hoop van Piets geschreeuw verloren gaan. ‘WAAR IS MIJN PET?’
De Piraat vroeg zich wel af, waar deze woest-ogende zot nu weer vandaan kwam en waar die het over had. Piet verloor zijn laatste restje geduld en zwaaide het stuk buis boven zijn hoofd. ‘Voor de laatste keer! WAAR! IS! ME! PET!’
Antwoord bleef uit. Piet haalde fel uit en gaf de man een enorme haal. En zo gleed het zoveelste slappe lichaam op het beton. Eerst nu keek Piet eens om zich heen. Rechts van hem stond zijn trouwe DAF-truck, waarachter gigantische vlammen de zoldering van het koelhuis likten.
‘Maar wat...?’ bracht Piet moeizaam uit. Hij voelde nu pas, hoe warm het hierbinnen eigenlijk was. Toen hoorde hij zijn naam roepen.
‘Piet! Heidaar! PIET BODEWES! OUWE PETTENGEK!’
Piet kneep zijn ogen tot spleetjes en zag Arie Roos opduiken. ‘Piet! Waar kom jij ineens vandaan, man!’
Achter Arie zag Piet Jan Prins, met een korst bloed op zijn wang, en Bob Evers, die zijn mannelijke strottehoofd liep te betasten. Maar de meeste aandacht trok Arie Roos. De oorzaak daarvan was niet Aries fraaie blauwe oog, dat door Garbo solide was dichtgemept. Ook niet zijn opvallend postuur. Het waren Aries mooie rode haren, en...
‘Wel alle... Jij zotte zoon van een walvis! Hoe kom jij aan...’ hakkelde Piet en wreef zich in zijn ogen. Daar, pontificaal op Aries rode, bezwete haren, prijkte... de Pet van Piet Bodewes! ‘Eindelijk...’ snikte Piet en pinkte een traan weg.
Een bulderend gelach steeg op.

Dat het pleit hiermede was beslecht, hield nog niet in dat de heren van het Ongeregelde Leger, voor de gelegenheid versterkt met Piet Bodewes, wiens omstreden hoofddeksel al die tijd doodkalm in de cabine van de truck had gelegen, nu op hun lauweren konden gaan rusten.
De hoek van het koelhuis waar eens een kantoortje opgetrokken was geweest, was veranderd in een laaiende vuurzee. Enkele kisten die het dichtst bij het vuur waren opgetast, brandden ook al en de hitte was nu overal voelbaar. Jan Prins, voor wie stoffelijke zaken altijd een belangrijke rol bleven spelen, vond dat de beide auto’s onverwijld naar buiten moesten. Bob holde naar de grote roldeuren en Piet klom - pet stoer op het hoofd - achter het stuur van zijn bonttransport Archangel - Amsterdam - Milano. Hij startte de vrachtcombi en reed behoedzaam tussen de kisten door naar de duisternis achter het koelhuis, gevolgd door de Citroën DS met Arie als chauffeur.
Nadat de wagens eenmaal op het terrein voor het koelhuis waren geparkeerd volgde een minder prettig, hoewel noodzakelijk karweitje. Her en der door het pakhuis verspreid lagen bewusteloze gangsters en nachtwakers en het werd zo langzamerhand tijd die te gaan verzamelen, voor ze begonnen te smelten. Het duurde niet lang voor Jan, Bob, Arie en Piet liepen te zweten als paarden, want er is weinig vermoeiender dan het sjouwen met bewusteloze lichamen van volwassen boeven. Maar uiteindelijk was het zover en sleepten zij als laatste het machtige lijf van Mario Ponelli onder het laadperron vandaan. Bij elkaar was het een aardig stapeltje! Welgeteld lagen daar zeven lichamen; sommige bij bewustzijn, andere min of meer sluimerend en een enkele geheel en al van de wereld. We noemen:

Mario Ponelli (heel vuil kijkend),
De Piraat (met ooglapje),
Bill Valstar (bleek weggetrokken van de pijn), Carmen (jeugdig),
Loreto (geërgerd),
Fernando (in hemdsmouwen),
Garbo (vredig slapend).

Jan keek tevreden neer op het stel. Arie kwam in de verte opdoemen en sleepte een fiks aantal meters snoer achter zich aan. Piet Bodewes stond met de handen achteloos in de zakken geschoven naar de vlammen te kijken, die inmiddels al boven het dak van het koelhuis begonnen te kolken, fraai afstekend tegen de donkere Italiaanse nacht.
‘Als dat zo doorgaat,’ bromde Bob, ‘staat binnen het kwartier de hele Milanese brandweer met groot materieel voor onze neuzen, plus dan nog de halve politiemacht met lastige vragen...’ ‘En daarom moeten wij hier heel snel verdwijnen!’ zei Arie. ‘Jan, help ‘es effe een handje met deze knapen wat aan elkaar te snoeren...’
‘Wat gaan we doen als die gasten goed en wel gebonden zijn?’ ‘Verdwijnen. Verkassen. Opkrassen. Weg van hier. Het lijkt me trouwens het beste, als we gewoon naar ons eigen hotelletje gaan...’ gromde Arie, onderwijl trachtend een dubbele schuiflus te leggen in een stug soort elektriciteitskabel, ‘...en eerst ‘es een stevig ontbijt naar binnen slaan, compleet met een schaaltje hardgekookte eieren en een portie sardines. Ik val zowat van de graat.’
Jan en Bob knikten instemmend. Ze waren te moe om er grapjes over te maken. Piet gruwde bij de gedachte aan vette sardines op zijn nuchtere maag en zei:
‘Zal ik dan maar vast gaan?’
‘Ja, ga jij maar met die praalauto. Als de politie hier straks is, kom je niet meer weg...’
‘Ik snap ‘t.’ Piet klom in de auto en startte de motor. Hij draaide het raampje naar beneden en stak zijn hoofd met pet en al naar buiten.
‘Nou, dan zie ik jullie wel in dat hotel, ja?’
Jan stak een hand op ten teken dat hij het begrepen had. ‘Zullen jullie voorzichtig zijn, jongens?’ zeurde Piet inschakelend.
‘Ja, verdwijn nou maar!’ riep Arie boven het motorgebrul uit en smeet ten laatste een blokje hout in Piets richting. Deze gaf een dot gas en kort daarop zwenkte zijn internationale bonttransport het terrein van de firma Leggio af. Nog een mep op de claxon en Piet was verdwenen.
Het boei- en bindwerk was snel afgerond. Tevreden keken de drie avonturiers naar de schare criminelen.
‘Moeten we geen briefje achterlaten voor de politie?’ vroeg Jan. ‘Ben je zot geworden?’ hoonde Arie. ‘Laat die maar lekker puzzelen! Wat jij, Bob?’
‘Hoe kwam jij eigenlijk zo suf, op die toeter te drukken?’ Deze vraag kwam zo onverwacht, dat Jan even met zijn mond vol tanden stond.
‘Ja, Jantje, hoe kwam jij zo stom?’ begon nu ook Arie aan te dringen.
‘Moet je kijken, jongens, hoe dat vuur tekeer gaat!’
‘Ja ja, klets er maar lekker omheen!’
Maar Jan had wel gelijk! De westenwind zorgde ervoor dat nu uit alle openingen van het koelhuis de vlammen naar buiten kolkten. In de verte begon een sirene te loeien.
‘Daar salle we ‘t hebbe...’ zei Arie, op zijn plat Amsterdams. ‘En waar de Italiaanse Hermandad gaat verschijnen, doet het Ongeregelde Leger er verstandig aan, hedenst te verdwijnen!’ rijmde Jan.
‘Let’s go!’ vond Bob.

De Volvo stond geparkeerd in een zijstraat, bij een nog gesloten garage. Daar aangekomen keken Jan, Bob en Arie nog eenmaal om. De lucht begon langzaam oranje-geel te kleuren. Portieren zwaaiden open en Arie koos als vanouds een riante, dubbele zitplaats op de achterbank. Jan schoof op de plaats van de bijrijder en Bob nam plaats achter het stuur.
‘Zeg, je hebt toch wel het adres van die Ponelli, hè?’ informeerde Arie van achter uit.
Jan klopte op zijn borstzak.
‘Ik heb hier op mijn hart mijnheers rijbewijs en paspoort.’ Ineens weerklonk claxongeschal door de vroege ochtend. ‘Ja, hè! Nou druk ik hier per ongeluk op een toeter, zeg!’ riep Bob.
Arie begon zo onmogelijk hard te lachen, dat een naast de Volvo geparkeerde auto op zijn veren begon te schudden.
Jan geeuwde.
De zon kwam op.

De verdere avonturen van Jan Prins, Bob Evers en Arie Roos leest u in:

JAN PRINS ALS PARTTIME PIRAAT (nummer 37)

van dezelfde schrijver: Janny Hoogduyn

TWEE VERSIES
Het Bob Eversgehalte

Ralph en Hans, wanneer de lezers tot hier gekomen zijn, wil dat zeggen dat ze hebben kennisgenomen van jullie versie die, gerekend vanaf nu, al zo’n twaalf jaar geleden werd geschreven. De twee jongens keken elkaar verbaasd aan. Het was Hans die de stilte verbrak.
‘Eh... dat is correct. Tja... we hebben daar eigenlijk nooit zo bij stilgestaan. En de tijd ook niet.’
Hoe zullen de lezers jullie werk ontvangen? Ralph haalde achteloos zijn schouders op. Luister. Jullie hebben je in het stuk ‘Ik lijk wel een debiel’ in Het virus nogal radicaal uitgelaten over Peter de Zwaan. Het is niet mijn bedoeling een conflict of vete aan te wakkeren, maar wat hebben jullie eigenlijk tegen Peter de Zwaan?
‘Tegen hem persoonlijk niets, natuurlijk,’ antwoordde Ralph. ‘We kennen de man niet.’
Nou ja. Jullie aversie heeft uiteraard te maken met de manier waarop hij nieuwe Bob Eversen schrijft, maar op grond waarvan? Of zijn jullie gewoon jaloers?
‘Hij snapt het niet,’ zei Hans ernstig tegen Ralph. Ralph schudde zijn hoofd en mompelde op sombere toon: “Hij wíl het niet snappen!’
Hans legde het uit.
‘Zijn verhalen getuigen niet bepaald van enig Bob Eversgehalte, maar dan ook totaal niet. Neem nou alleen de titels die hij bedenkt. Wat een armoe, denk ik dan. Neen
jaloers kunnen wij daar niet op zijn, wel verdrietig.’ Is dat nou niet wat cru, wat je daar zegt, Hans?
‘Ja, bepaald vriendelijk kom ik zo niet over, dat geef ik toe, terwijl ik volgens mijn vrouw toch een schat-van-een-jongen ben. Maar zo beleef ik het nu eenmaal. Dat is mijn mening. Ik kan er ook niets aan doen. Ik kan hier kwalijk gaan zitten verkondigen dat ik het geweldig vind. Dat vind ik het niet. Integendeel.’ ‘En wat die jaloezie betreft, natuurlijk komt er een stukje afgunst om de hoek kijken, dat wil ik wel toegeven. Ik bedoel, wij, en wij alleen, hebben van Willem toestemming gekregen naast hem aan de serie te werken. Hij heeft Ralph en mij meermalen op het hart gedrukt dat we ons goed moesten realiseren, dat wij wat dat betreft de eersten en de laatsten waren die hij dit toestond, simpelweg omdat-ie er lol in had. Two young lions. En dan blijken we ineens niet de laatsten te zijn. Wel de laatsten met Willems toestemming, want die Peter de Zwaan heeft nooit toestemming van Willem gekregen en zal dat ook nimmer krijgen. Want toen waren daar ineens die cowboys bij De Eekhoorn, die De Zwaan vroegen de serie voort te zetten... Ach, die Peter kun je het niet kwalijk nemen. Op zo’n verzoek zou ik ook zijn ingegaan, als ik hem was. Die man doet ook zijn best, denk ik. Dat klinkt veel aardiger. Die man doet zijn best.’ ‘Maar niet genoeg,’ voegde Ralph er schamper aan toe en vervolgde: ‘Aanvankelijk dachten wij dat onze afkeurende houding geheel aan ons lag, maar toen we de uitslag van jouw enquête onder ogen kregen, bleek dat het gros van de harde kern Bob Evers-liefhebbers er hetzelfde over denken. Toen hebben we wel even gelachen. Peter de Zwaan doet zijn best verhalen te schrijven met drie jongens genaamd Jan Prins, Bob Evers en Arie Roos in de hoofdrol. Maar dat is iets anders dan het schrijven van Bob Evers-verhalen. Dat kon alleen Willy van der Heide.’
‘Niet alleen een Bob Evers-verhaal behoeft van Bob Eversgehalte te getuigen, ook andere verhalen kunnen dat, mits ze met het juiste gevoel zijn geschreven, uiteraard. Bijvoorbeeld, de korte verhalen in Toen ik een nieuw leven ging beginnen of Amerika filmt, van Willem zelf, zijn toonbeelden van het juiste Bob Eversgehalte.’
‘Ander voorbeeld, de manier waarop mijnheer Geerten Meijsing vertelt hoe Willem hem regelmatig ‘s avonds laat in de stationsrestauratie van Haarlem nodigde, omdat er iets belangrijks te bespreken zou zijn dat absoluut geen uitstel duldde
- wat dan natuurlijk best tot de volgende dag had kunnen wachten en dus in het geheel niet gewichtig was - maar de manier waarop hij dat vertelt... Ook in zijn roman De grachtengordel zijn passages aan te wijzen die van een zeer hoog Bob Eversgehalte getuigen. In dat boek heeft-ie het er wel om gedaan, dat proef ik ook wel, maar evenzogoed... Die Geerten Meijsing lijkt mij dé man om de Bob Evers-serie voort te zetten, bij wijze van spreken.’
‘De hoogte van Bob Eversgehalte bepaalt of de lezer het gevoel heeft of bij een waarlijk Bob Evers-verhaal leest, of slechts een verhaal met, onder anderen, een jongen genaamd Bob Evers in een van de hoofdrollen. Overigens zou in de term Bob Eversgehalte de naam Bob Evers zonder meer kunnen worden vervangen door die van Willy van der Heide, of die van Arie Roos. De naam van Jan Prins is hiervoor niet geschikt. Dan zou gemakkelijk de indruk kunnen ontstaan dat bedoeld wordt het zuinigheids-, precisie- of technische gehalte aan te geven, terwijl Bob Eversgehalte in de eerste plaats de vrije en ongebonden sfeer moet weergeven die de Bob Evers-verhalen kenmerkt. De visie van Jan Prins komt altijd op de tweede plaats, want ten eerste heeft Willem zelf alles van Arie en alleen een verwaarloosbaar beetje van Jan Prins, en overigens niets van Bob, die, zoals bekend, er altijd maar zo’n beetje bij bungelt. En ten tweede omdat het de zuinige visie van Jan is die de wijdlopige van Arie, met in zijn kielzog Bob, soms tracht te doorbreken, en niet andersom.’
‘Om het Bob Eversgehalte te kunnen proeven en herkennen, moet de lezer tot op zekere hoogte wel een fijnproever zijn. Natuurlijk bepaalt elke Bob Everslezer voor zichzelf wat hem of haar in de serie aanspreekt, maar hij kan er niet omheen dat er iets is dat ervoor zorgt, dat de serie met kop & schouders uitsteekt boven alles wat vergelijkbaar is. Geen enkele jongensboekenserie haalt het bij het werk van Willem en niet zonder reden, want geen enkele jongensboekenschrijver is als Willem was, hooguit Silvia Sillevis uitgezonderd.’
‘Wat de verhalen zo uniek maakt is, buiten de vrije en ongebonden sfeer waarin Jan, Bob en Arie, op zoek naar avontuur, met auto’s, schepen en vliegtuigen over de gehele aardkloot zwerven, de humor waarmee dit alles gepaard gaat, en verder in het algemeen de manier waarop Willem zijn verhalen vertelt en in het bijzonder de op zijn zachtst gezegd, merkwaardige invallen die Willem had, in het dagelijks leven en dus ook als schrijver. Laat ik als voorbeeld Arie’s vader noemen, die in Een raderboot als zilvervloot zijn schoenen door het portierraam van een taxi naar buiten smijt, bepaald geen Jan Prinsgehalte, lijkt mij, of Arie zelf, die in Cnalleffecten in Casablanca aan een kiosk een reisgids over Marokko vraagt.’ Hans citeert:

‘Ze hadden er verschillende. Arie zocht de fraaiste uit, betaalde, bekeek het ding van alle kanten en scheurde het dan in de lengte middendoor. Hij stak beide helften in een broekzak, knikte vriendelijk tegen de stomverbijsterde verkoper...’

‘Arie doet dat met een reden, maar toch... In hetzelfde verhaal heeft Arie in een café een afspraak met een man die midden op een bomvol terras, Dinky Toys uitstalt. Ook weer zoiets.’ ‘Verder wordt Bob Eversgehalte in hoge mate bepaald door de landkeuze. Willem koos als het om avonturen in het buitenland ging, bij voorkeur als decor een samenleving die iets minder strak is georganiseerd en niet zelden op corruptie drijft. Weliswaar speelt een aantal Eversen zich in Holland af, veelal koos Willem toch voor landen van Zuid- of Midden-Amerikaanse snit. Oostbloklanden getuigen absoluut niet van enig Bob Eversgehalte.’
‘Ook weersomstandigheden spelen een belangrijke rol. Het pleurt in de serie ofwel langdurig van de regen en donder, of het is snoeiheet. Bezoek op een warme zomerdag in Roosendaal het station, of in Den Haag, maar dan
wel station Hollands Spoor, en zie hoe de hete lucht in de verte trilt. Een torenhoog Bob Eversgehalte, net als door de zon dorverschroeide, bij voorkeur hellende, wegbermen langs betonwegen. Maar betonwegen bestaan niet meer. Het Bob Eversgehalte is vergankelijk. Het Scheveningen van nu geeft ab-so-luut geen blijk meer van Bob Eversgehalte, helaas.’ ‘Daarmee kom ik op de gedateerdheid van de serie, dus tot en met deel 33-half. Die draagt ook in belangrijke mate bij tot het Bob Eversgehalte, en daarmee ook de omslagen, de hardcoverzowel als de pocketomslagen. De tijdgeest van Bob Evers zijn de jaren vijftig, niet de jaren zeventig en al helemaal niet de jaren tachtig en negentig. Dat Willem in Bob Evers belegert Fort B gewag maakt van het feit dat Jan in dienst is van een computerbedrijf, lag voor de hand, maar heeft naar mijn smaak geen Bob Eversgehalte.’
‘Bob Evers-boeken zijn voor mij stripboeken zonder plaatjes. En met name de omslagtekeningen van Moriën dragen daar toe bij, evenals niet in de laatste plaats Willems zinnebeeldige verteltrant. De echte Eversman ziet het als een strip voor zich, wat hij leest, bijvoorbeeld als Arie in Stampij om een schuiftrompet met een trombone in het souffleurshokje plaatsneemt. Ook degene die de hardcoveromslag van dat boek niet kent, ziet het voor zich. Overigens houd ik helemaal niet van strips.’
‘Dan zijn er nog ogenschijnlijke kleinigheden die het Bob Eversgehalte vervolmaken. Ik bedoel: voornamelijk Amerikaanse automerken, dus geen Saabs, het zeer veelvuldig verbinden van bepaalde, soms gedateerde, merken aan
gebruiksvoorwerpen, zoals Ronson of Zippo aanstekers, Penta buitenboordmotoren of dat soort zaken, idem voor drank en voedsel: London tonic, Droste flikken.’
‘Zeer Bob Eversachtig is het germanistische gebruik van kleur-materiaalverbindingen in bijvoeglijk naamwoorden, zoals bruinlederen, zilvermetalen, varkenslederen, ruimbesnorde, en sommige zelfstandige naamwoorden zelf: pakkist, slakrat.’ ‘Ook valt op dat voor Willem lichaamsdelen vrijwel steevast onbepaald zijn. Arie zal altijd nadenkend ‘een’ bil of ‘een’ sproet krabben, bijvoorbeeld die van zichzelf. Mutatis mutandis geldt hetzelfde voor ‘een’ broekzak, waarin hij de doormidden gescheurde reisgidshelften van zoëven laat verdwijnen.’ ‘En ten slotte is daar de opsommende zinsbouw die Willem veel toepast, en die een zekere vaart in de handelingen suggereert. In het citaat dat ik zojuist las uit Cnall-effecten komt ook zo’n zin voor: “Arie zocht de fraaiste uit, betaalde, bekeek het ding van alle kanten en scheurde het...” Op zich niks bijzonders, totdat je erover gaat nadenken. Ik heb trouwens een behoorlijk droge strot gekregen; ik stel een London tonic voor...”
Nadat er driftig enkele glazen waren gevuld, borduurden we nog even voort op het begrip Bob Eversgehalte.
‘Ik heb eigenlijk nóg een interessant detail bespeurd, letterlijk een detail - een paar losse woorden als zwimzwam en himbim, uitgesproken door Arie Roos. In concreto zijn dat de allerkleinste elementen die bij de lezer het Bob Eversgehalte kunnen oproepen. Je zou ze dus kunnen aanmerken als Bobbieculen.’

Yes, sir!
‘Bobbieculen! Jullie kent toch de definitie van een molecuul, oftewel het kleinste deel van een stof die nog de chemische eigenschappen van de stof heeft? Woorden of termen als “zwimzwam” en dergelijke geven de fijnproevende Bob Everslezer onmiddellijk het besef dat ze uit een Bob Evers-boek komen, vandaar de naam Bobbiecuul, meervoud: Bobbieculen.’ Even serieus, jongens. Jullie vinden dat die kleinigheden en andersoortige typerende zaken niet voorkomen in het werk van Peter de Zwaan.
‘Dat vinden wij niet, dat is zo,’ verklaarde Ralph. ‘Maar dat is het niet alleen, zijn verhalen neigen enigszins naar sterielheid en over onze mening over de inhoud van zijn werk kun je trouwens iets lezen op bladzijde 102 van Het virus.’
Jullie hebben met name veel kritiek geleverd op de lange zoektocht naar de excentrieke miljonair.
‘Hij,’ zei Hans op zijn compagnon wijzend. ‘Hij heeft het allemaal op een avondje gelezen. Ralph kan heel snel lezen. Wat De Zwaan in een paar jaar bij elkaar heeft geschreven, heeft hij in één avond gelezen...’
‘Tweemaal inderdaad,’ antwoordde Ralph. ‘Ik heb het werk van Peter de Zwaan in één avond gelezen en inderdaad heb ik veel kritiek op de vervelend lange zoektocht naar de miljonair.’ Tja, dat kan natuurlijk. Er is geen wet die voorschrijft dat je het eens moet zijn met de manier waarop iemand een verhaal uitwerkt. Dit is een vrij land en geen dictatuur.
‘Dat begrijpen we, John,’ verzekerde Hans mij, ‘maar kijk nou eens naar de uitslag van jouw enquête.’
Ja, maar let wel: kun je een respons door iets meer dan 350 personen representatief noemen? De doelgroep is ettelijke tientallen malen groter. Bovendien is duidelijk aangegeven dat de beoordeling van het werk van Peter de Zwaan door een aantal oorzaken in werkelijkheid beter is dan op het eerste gezicht lijkt. De opzet van de enquête was bovendien erg summier en behoorlijk simplistisch: zeven vragen die voor het grootste deel betrekking hadden op nogal globale onderwerpen. ‘Maar er was, voor zover bekend, nog niet eerder een enquête gehouden over Bob Evers,’ liet Ralph weten. ‘Misschien was het nuttig geweest om te vragen naar de leeftijd van de inzenders en daarvan een overzicht op te nemen in de uitslag.’
Wat heb je daaraan?
‘Ik moest eraan denken toen ik in de Bob Evers Nieuwsbrief nummer 5 van januari 1995 een artikel las van De Zwaan, waarin hij ingaat op opmerkingen van lezers. Daarin laat hij weten dat lezers onder andere hebben gezegd dat de avonturen zich altijd in Nederland moeten afspelen en dat hij geen trilogieën zou moeten maken. Daarbij schijnt er iemand van mening te zijn dat de Saab in deel 40 niet door een tractor had moeten worden weggesleept, maar door een vrachtwagen. De Zwaan verklaart dan ook volkomen terecht niet te begrijpen wat dat voor opmerkingen zijn.’
Feitelijk gaf Peter aan dat er door die uitlatingen een paar oeroude tradities werden ondergraven. Tenslotte hebben de jongens het grootste deel van hun avonturen opexotische lokaties beleefd - een van de redenen waarom die boeken zo populair konden worden - en de meeste lezers weten niet beter of de serie is per definitie gewoon opgebouwd uit trilogieën, met af en toe een los deeltje tussendoor. En om nou tegen de schrijver te beginnen over een vrachtwagen in plaats van een tractor, dat is toch werkelijk futiel.
‘Allemaal zeer juist,’ verklaarde Hans. ‘Maar verderop in het artikel begint hij over iets dat zeer interessant kan worden genoemd, namelijk hetgeen hij zegt over de doelgroep. Bob Evers is een serie die in de eerste plaats voor kinderen is bedoeld. Elk commentaar op Bob Evers door volwassenen omschrijft De Zwaan als dieptepsychologische aanvallen, die het gevolg zijn van het feit dat volwassenen kinderboeken herlezen en de boeken daarna met een te oud stel hersens te lijf gaan.’
‘Wij denken dat je kunt beredeneren dat hij weet dat hij voor een grote groep volwassenen schrijft. De kopers van zijn delen zijn onzes inziens ook vooral volwassenen die de serie en de nieuwe delen hebben herontdekt; jeugdsentiment. De jeugd van nu leest immers, denken wij, om allerlei redenen minder dan wij vroeger deden, denk maar aan televisie, video, computerspelletjes... enzovoorts. Daarbij zijn er tal van andere jeugdboeken die min of meer worden aanbevolen, omdat daarin thema’s de revue passeren die aansluiten bij de actualiteit, zoals het milieu en andere veelbesproken zaken. Past Bob Evers nog wel bij de moderne jeugd?’
Jaja, en gaat u maar door. Voor het inschatten van maatschappelijke trends heb je wel een hoop empirisch onderzoeksmateriaal nodig, dunkt mij. Maar denken jullie niet dat er voor Bob Evers toch een zekere aanwas zal bestaan van nieuwe, jeugdige lezers. Al was het alleen maar omdat kinderen nieuwsgierig zijn waarom pa die boeken nog steeds, of opnieuw, leest of omdat ze door pa overgehaald zijn of enthousiast gemaakt.
‘Akkoord, maar laten we er nu vanuit gaan dat de kinderen Bob Evers wel lezen. In dat geval heb je als schrijver toch een zekere didactische taak. Dan heb ik het nu niet over het inhoudelijke aspect maar over hele gewone dingen zoals de spelling. Als kinderen in de boeken, die zij adoreren, dingen tegenkomen als ‘hij vind’ of ‘wat is dat’ zonder vraagteken, nemen ze dit maar al te gemakkelijk als juist aan, omdat ze automatisch denken dat het goed is. Dit soort dingen komen echt voor in de laatste delen.’ Dat is zuiver een kwestie van corrigeren. En foutjes komen in elk boek voor. Het gaat natuurlijk wel om de frequentie ervan. Laten we het turven van foutjes hier niet doen en even terugkeren naar het ontbreken van enig Bob Eversgehalte. Dat is in wezen waar jullie de meeste kritiek op hebben, de nieuwe verhaallijn buiten beschouwing gelaten.
‘Ja, en daarbij is het nog zo dat Bob Evers, zoals dat door Willem is geschreven, zoals al is aangegeven, doet denken aan een stripverhaal zonder plaatjes. De plaatjes zijn overbodig, omdat de lezer elke handeling en iedere scène als een perfect opgenomen film voor zijn geest afgespeeld ziet worden.’ Dat is een aardig compliment, maar dan is het wel zo dat door deze bewering jullie werk juist op dit criterium beoordeeld zal worden.
‘Precies en met die wetenschap in ons achterhoofd zijn we indertijd begonnen met het voltooien van deel 36,’ verklaarde Hans kalm.
Ralph keek peinzend in zijn tonic en draaide het glas rond. ‘Kijk eens hier,’ begon hij, terwijl hij zijn glas met een klap op tafel zette, ‘wie de Bob Evers-verhalen van Willy van der Heide goed leest, krijgt de indruk dat hij eerst rechtlijnig een verhaal opzette dat bij wijze van spreken in een paar bladzijden verteld had kunnen worden en vervolgens zijn eerste opzet voortdurend probeert te torpederen door er allerlei tegenslagen en verwikkelingen doorheen te weven. Vaak worden er zaken ten tonele gevoerd die samenvallen met de weg naar het uiteindelijke plot, maar die inhoudelijk niets met elkaar te maken hebben, terwijl ze toch elkaar in de weg zitten.’
Wat bedoel je precies?
‘Het is zo simpel,’ ging Ralph verder, ‘eigenlijk alles wat valt onder de noemer ‘incident’ en ‘sneeuwbaleffect’, oftewel ontwikkelingen die niets te maken hebben met het verhaal maar die toch met de rode draad hiervan verstrengeld raken. Maar zo bekeek hij het hele leven. Een van zijn veel gebezigde uitspraken was, dat het leven zelf absoluut geen ordelijk verloop kent, dat allerlei zaken als hinderlijke factoren meespelen en de hoofdlijn verstoren. Lees maar het voorwoord van Toen ik een nieuw leven ging beginnen en ander waargebeurde verhalen uit de jaren vijftig. En dat inzicht, dat overigens een waarheid als een koe is, heeft hij in de Bob Evers-serie handig uitgewerkt. Neem bijvoorbeeld de toestand van de twee planters in Trammelant op Trinidad, Connor en MacDonald, of Arie Roos die in z’n kraag wordt gevat en wordt aangezien voor de pruimendief die al een tijd actief is in het verhaal Sensatie op een Engelse vrachtboot, of dat Aries vader in de reeks rond de Klopjacht op een kapitein gaat meedoen en zich ondeskundig in de zaken van zijn zoon mengt...
Genoeg, Ralph. Ik snap het. Al die tijd had Jan Lubbelinkhof geobsedeerd in de versie van Kloppartijen van Hans en Ralph zitten lezen.

DE SAMIZDAT LEEFT

Hans en Ralph begonnen opeens te grinniken zonder dat daar een aanwijsbare reden voor was. Wat is er zo grappig? ‘We moesten even denken aan iets wat je zonet zei,’ verklaarde Ralph.
Iets preciezer graag.
‘Het gaat om jouw opmerking waarin je zo treffend zei dat we in een maatschappij leven waarin niemand kan worden opgelegd wát en hóe te schrijven.’
Ja, en?
‘Hans en ik hebben een poosje geleden zitten denken dat het misschien wel een aardig idee is alsnog Bob Evers-verhalen te gaan schrijven...’
Dat kan helemaal niet, daar krijgen jullie huizenhoge heibel mee. Als jullie dat doen, staan jullie binnen de kortste keren voor de rechter.
‘Niet als we te werk gaan volgens jouw beproefde samizdat-methode,’ antwoordde Hans snedig. ‘De zelfuitgave, zoals die door jou op aanraden van die kennis van je uit Moskou indertijd met zoveel succes is toegepast.’
Jullie zullen daarvoor nóóit een uitgever vinden. Geen mens zal daar zijn vingers aan willen branden, want iedereen weet hoe de vork in de steel zit als het om de juridische aspecten gaat. De naam Bob Evers is beschermd.
‘Maar dat hoeft ook helemaal niet,’ sprak Ralph kalm. ‘Wie heeft het nou over een officiële uitgave? Wij niet!’
Hè?
‘En het is zo simpel,’ zuchtte Hans.
Nou, kom op dan, jongens.
‘Kijk,’ begon Ralph. ‘Wij spelen met de gedachte via de media iets op gang te zetten waardoor men op de hoogte wordt gebracht van het feit dat er een schaduwserie Bob Evers komt. Ook al zou jij onverhoopt besluiten af te zien van Twee jongens en een Bob Evers-serie, dan nog zal dit plaatsvinden en zal men alles te weten komen en horen over de deal die wij nota bene met Willy van der Heide hebben gesloten...’
Even twee dingen. Ten eerste gaat Twee jongens en een Bob Evers-serie gewoon door. Ten tweede: doen jullie dan geen afbreuk aan jullie belofte na de dood van Willy van der Heide niet meer aan Bob Evers te werken? Dat was toch een onderdeel van de deal?
‘Daar heb je volkomen gelijk in,’ zei Hans. ‘Wij zouden ons hier ook aan hebben gehouden, ware het niet dat er nu nieuwe verhalen zijn gepubliceerd. Nu deze belofte geen stand kan houden, voelen wij ons geroepen alsnog te reageren op deze wending.’
Wat moeten we daaronder verstaan? Jullie gaan nieuwe verhalen schrijven, jullie verkopen kopieën tegen kostprijs aan geïnteresseerden, maar hoe beginnen jullie, hoe willen jullie dat opzetten ten opzichte van de rest van de serie?
‘Je bedoelt waarschijnlijk de nummering van de avonturen?’ vroeg Ralph.
Ja, onder andere.
‘We spraken net over een schaduwserie,’ verklaarde hij nuchter, ‘dus ons volgende deel zal een paralleldeel 37 zijn. Dat maakt het geheel overigens wel zeer mystiek als je bedenkt dat deel 36 een wissel vormt waarin je kunt verdergaan met de lijn van De Zwaan of die van ons. Uniek in Nederland. Een jongensboekenserie met twee lagen, een bovengrondse en een ondergrondse. Wolkenkrabberhoog Willem W. Watermangehalte, zou ik zeggen. Willem zou zich te barsten lachen.’ De ware liefhebbers zullen waarschijnlijk beide series op prijs stellen.
‘Nou... dat weet ik niet, maar ga door...’ onderbrak Ralph. Dus jullie willen beweren dat jullie met een tweede deel 37 komen, dat dan het vervolg is op Kloppartijen in een koelhuis? Hans en Ralph knikten. Jan had het Bob Evers-script waarin hij had zitten lezen gesloten, en volgde met zijn beide oren Lubbelinkwijd open het interview.
‘Is er al iets van jullie deel 37 bekend?’ vroeg hij.
‘Dat deel gaat Jan Prins als parttime piraat heten,’ zei Hans plompverloren. ‘De synopsis is klaar, dat is-ie trouwens al vele jaren, en er zijn ook een paar eerste versies van hoofdstukken af. Nou jij weer!’
Jan kon alleen maar van oor tot oor grijnzen. Ik verslikte me bijna in een slok Coca Cola en vroeg: Waar komt die wereldtitel vandaan? Komt die uit jullie koker?
Er werd andermaal geknikt. ‘Die is ons op een goede dag spontaan te binnen geschoten als verbastering van iets dat we eerder hadden bedacht, namelijk ‘Jan Prins als parlevinker.’ Ralph boog zich nu voorover, tikte me op mijn schouder en begon op geheimzinnige toon te praten:
‘Ik zal je iets vertellen waarvan je écht zult opkijken; verder hoeven wij voorlopig geen titels meer te verzinnen...’ Hans grijnsde als een hyena.
Wat bedoelen jullie?
Alsof ik niet aanwezig was, verklaarde Hans aan Ralph dat ik het weer eens niet snapte.
‘Maar dit keer kán hij het ook niet snappen,’ reageerde Ralph. ‘Kijk uit wat je zegt,’ waarschuwde Hans. ‘Hij tekent al onze uitspraken op.’
‘Dat mag.’
Stilte. Ralph nam met een heel onschuldig gezicht een slok tonic; Hans wreef zich peinzend langs zijn kin. Deze komedie duurde precies dertig seconden.
Jongens, nou voor de draad ermee hoor, als jullie willen dat jullie Evers-verhaal in een boek komt, dan zullen jullie wel de benodigde informatie moeten verstrekken. Jan knikte instemmend. Waar hebben jullie het nou eigenlijk over?

Zo moeilijk is het niet, John,’ verklaarde Ralph kalm. ‘Willem heeft ons indertijd tien werktitels gedicteerd, die hem in de loop der jaren te binnen waren geschoten en die we moesten gaan gebruiken ter voortzetting van de serie. Hij heeft ons zelfs materiaal meegeven waaraan we ideeën voor avonturen kunnen ontlenen.’
Even slikken... Tíen werktitels? Tíen?
‘Tien stuks, mijnheer, zo uit het meesterbrein. Bob Eversgehalte? Om tegen te leunen!’
Zijn die bekend bij anderen dan jullie?
‘Zien wij zo bleek soms?’ riep Hans gehaast uit. ‘Natuurlijk niet! Die titels zijn geheim. Maar weet je waar ik eigenlijk nog trotser op ben dan op die titels zelf? Dat ik ze zelfs nog op Willems schrijfmachine heb uitgetypt. Zo’n ouwe Adler...’
Noem dan nog eens zo’n titel...
‘Neen!’
Waarom niet? Dan heb je er toch nog negen over? Beide jongens schudden hun hoofd. Het ging dusdanig synchroon, dat het deed denken aan een stel ruitenwissers, alleen met dit verschil dat ruitenwissers tenminste nog associaties oproepen met begrippen als ‘beter zicht’ en ‘duidelijkheid’, hetgeen van Hans en Ralph op dat moment niet kon worden gezegd. Aandringen, soebatten, het hielp niets, ze wilden niets prijsgeven. Het viel achteraf eigenlijk nog mee, dat ze met Jan Prins als parttime piraat op de proppen waren gekomen. ‘John, onze verhalen zullen deze titels dragen; je zult ze eerst dan te weten komen, alleen duurt het wat langer dan je blijkbaar wilt, maar bedenk wel dat je er dan meteen
een verhaal bij hebt. Wat moet je met alleen een titel?’ Een schrale troost. Wat hebben jullie in gedachten qua productie?
‘Productie, productie,’ sprak Hans. ‘Niet bepaald een Willy van der Heide-achtige benadering van zaken. Kijk-es hier - we hebben nog helemaal niet in dat soort termen gedacht. We zitten zo maar-es wat te schrijven... om nou meteen van productie te spreken... neen!’
Vertel dan tenminste hoe je met z’n tweeën een boek schrijft. Voor een buitenstaander klinkt dat nogal onlogisch. Schrijven lijkt meer een individuele bezigheid.
‘Dat is het ook,’ beaamde Ralph. ‘Je moet echter niet denken dat wij samen achter de schrijfmachine zitten en om beurten een passage of zin of woord schrijven. Onze werkwijze is beduidend anders: eerst bespreken we samen waar het verhaal over moet gaan en waar we heen willen. Dan maken we een ruwe hoofdstukindeling met daarbij een schatting van hoeveel pagina’s A4 die hoofdstukken moeten beslaan. Dan zet ik per hoofdstuk een ruwe verhaallijn op en beschrijf in grove lijnen de voorvallen die we samen, weer per hoofdstuk, hebben uitgedacht. Hans werkt die ruwe versie uit. Je moet je daarbij voorstellen dat hij de boel begint te bewerken, hij schrapt zaken, voegt zaken toe en begint het geheel in te kleuren. Zijn bewerking krijg ik dan ter beoordeling van hem terug. Mocht ik dan nog iets tegenkomen waarvan ik vind dat het anders moet, dan bespreken we dat. Is het eenmaal naar beider tevredenheid, dan is het hoofdstuk een feit geworden, maar dan kan het best zo zijn, dat het later, als het in het geheel is geplaatst, toch weer moet worden bijgewerkt, of geheel herschreven, hetgeen ook voor het geheel van hoofdstukken kan gelden... neen - je bent er zo maar niet, hoewel sommigen daar anders over denken, wellicht.’ ‘Het is eenvoudiger dan het lijkt,’ verduidelijkte Hans. ‘Kijk, als er al details voorkomen waar onze meningen over verschillen - in het algemeen voelen we elkaar perfect aan - dan zitten wij niet eindeloos te discussiëren in de trant van waarom-wel of waaromniet, het is dan een kwestie van nuchtere argumentatie over en weer, waarbij het Bob Eversgehalte van doorslaggevende betekenis is.’
‘Snappie,’ voegde Ralph daar treiterig aan toe.
Geen kwaaie bedoelingen hoor, maar jullie plan is toch wel wat...
‘Illegaal?’ hielp Ralph.
Misschien wel een beetje, ja.
‘We hebben al vastgesteld dat het illegaal zou zijn als een uitgever het werk zou publiceren in de zin van drukken en via boekwinkels verkopen,’ merkte Hans op, ‘maar dat gebeurt niet. Evenmin zullen de gekopieerde werkjes in een winkel belanden. Het enige wat we van plan zijn, nogmaals, is het tegen kostprijs verkopen van een stapel fotokopieën aan mensen die te kennen hebben gegeven belangstelling te hebben. Niemand kan ons dat verbieden.’
‘Daarbij,’ vulde Ralph aan, ‘moet het voor jou als Ruslandkenner als muziek in de oren klinken dat de samizdat leeft, of zien we dat verkeerd? Dit lijkt ons samizdat pur sang!’
Willen jullie de namen weten van een paar mensen die gepikeerd zullen zijn over deze ontwikkeling?
‘Dat spijt ons dan voor ze, maar er staat tegenover dat er beslist veel ergere dingen zijn, toch?’
We zullen wel zien hoe het ontvangen wordt, als het er van komt. ‘Now you’re talking!’ zei Ralph en rekte zich uit.
Wel, dat was het dan, jongens. Bedankt.
‘Wacht even,’ gebood Hans. ‘Je hebt ons de hele tijd zitten uithoren, maar nu willen we jou nog een paar vragen stellen.’ Okay dan, barst maar los.

EEN KOEKJE VAN EIGEN DEEG

John, begon Hans. Wij hebben je onder meer verteld over onze plannen. Dit boek, Twee jongens en een Bob Evers-serie, is jouw derde boek in rij over Bob Evers. Wat kan de lezer nog meer verwachten? Vált er überhaupt nog iets te verwachten? ‘Ja, er zullen nog twee boeken volgen, door Jan Lubbelinkhof en mij geschreven.’
Die plannen bestonden al eerder, begrijp ik? concludeerde Hans. Twee jongens is er tussenin gevallen?
‘Ja en neen. Bijna een jaar geleden hadden Jan en ik het plan opgevat nog twee boeken te laten verschijnen als vervolg op Het verschijnsel en Het virus. Twee jongens sluit eigenlijk precies aan bij de rode draad die door het serietje Evers-verhandelingen loopt: van algemeen naar gespecificeerd. Zoals je weet, behandelt Het verschijnsel de geschiedkundige kant van Bob Evers en de plaats die de serie heeft weten te veroveren tussen de andere jeugdboeken. En last but not least, Het verschijnsel is een poging geweest de vraag te beantwoorden hoe het kan dat de serie zo populair blijft.’
Toen kwam Het virus, merkte Ralph op.
‘Ja, met de nadruk op de fans en fanaten. In het meer autobiografische gedeelte is ingegaan op de vele vragen van lezers. In Het virus zijn al wat activiteiten van Bob Eversliefhebbers belicht. Die activiteiten kwamen nog beter uit de verf in het verslag van de jubileumviering, de al eerder genoemde enquête en in jullie stuk “Alsjeblieft, veel plezier ermee”. En het laatste gedeelte van Het virus bevat een aantal aanvullingen op Het verschijnsel, plus nog een scala van wetenswaardigheden, waarvan het leeuwedeel door lezers is aangedragen.’ ‘Dit derde boek gaat geheel over jullie, omdat Twee jongens een uitwerking is van jullie stuk “Ik lijk wel een debiel” in Het virus. En bovendien is jullie verhaal interessant genoeg voor een pocket op zich.’
En je gaat nu verder met het vierde en vijfde boek, opperde Hans.
‘Ja.’
Is het daarna afgelopen?
‘Ik denk het wel, maar zo’n uitspraak als “dit is definitief het laatste werk” is vanzelfsprekend onzinnig. Het leven leert dat de toekomst moeilijk of niet te voorspellen is, dacht ik zo.’ Nog twee boeken, dus, bracht Ralph in het midden. Kun je voor de lezer niet een tipje van de sluier oplichten?
‘Daar wil ik best iets over vertellen, als jullie een van jullie werktitels verklappen.’
Laten we het er dan maar op houden dat we het vanzelf wel te weten zullen komen, alleen duurt het dan wat langer... Ja, net als soep warmen op een kachel als er geen gas is, volgens Cees Buddingh’, merkte Hans op.
Als jij en Jan kans zien nog twee boeken aan Bob Evers te wijden, dan moet ik ervan uitgaan dat er nog zoveel feitenmateriaal is, dat je niet in herhalingen gaat vallen. Met andere woorden, is het gevaar niet aanwezig dat de lezer geïrriteerd raakt als hij in volgende boeken zaken leest die al in Het verschijnsel of in Het virus aan de orde zijn geweest? ‘Neen. Het is wel een redelijke vraag. Het verschijnsel was iets volkomen nieuws en verscheen op een moment dat Bob Evers volop in de schijnwerpers stond.’
Het jubileum en de publiciteitscampagne die daaraan vooraf ging, zei Jan.
‘Ja. Het virus was in verschillende opzichten minder bijzonder. Er werd minder over gepubliceerd en het was voor het grootste deel nogal persoonlijk.’
Daardoor was het dus minder interessant voor de lezers die uitsluitend zijn geïnteresseerd in Bob Evers en Willy van der Heide, concludeerde Hans.
‘Inderdaad, maar het idiote van het hele verhaal is dat alle overige informatie, en in feite ook de beslissing om een en ander autobiografisch op te tekenen, juist het gevolg was van diezelfde lezers, die mij hadden overladen met aanvullende informatie, reacties en vragen.’
En zo is het nooit goed, verzuchtte Ralph. In ieder geval kun je wel bogen op het feit dat Het virus veel mensen op ideeën heeft gebracht.
‘Pardon?’
Nou, de samizdat, verduidelijkte hij. Behalve wij zijn er immers meer mensen die voor deze tactiek gekozen hebben.
‘Niet allemaal. Veel mensen dachten er al aan voordat Het verschijnsel er was en zagen hooguit hun denkwijze bevestigd door de vreemde weg van Het verschijnsel of door de beschrijving hiervan in Het virus. Zie voor dit thema trouwnes ook het aanhangsel hierna.’
Een bewijs temeer dat de samizdat leeft, besloot Hans.

Bob Evers en de samizdat

Dit boekje is te danken aan de soepele samenwerking tussen Hans Waser, Ralph Jas en mij, John Beringen.
Hans Waser en Ralph Jas worden bedankt voor het feit dat ze het aangedurfd hebben hun kostbare, halve Bob Evers aan de lezers te tonen.
Zoals beloofd hier de aan ons bekende samizdat-activiteiten die direct of indirect met Bob Evers te maken hebben.

Overzicht van de - tot nu toe bekende samizdat-activiteiten rond Bob Evers

Hans Waser en Ralph Jas p/a John Beringen Friedeburgstraat 3

3962 CA Wijk Bij Duurstede

Ralph en Hans spelen met de gedachte een schaduwserie rond Bob Evers, te beginnen met hun deel 37, Jan Prins als parttime piraat. Het idee voor het verhaal, dat het vervolg moest zijn op Kloppartijen in een koelhuis, ontstond na overleg met Willy van der Heide. Kopieën zijn bij John Beringen te bestellen; kostprijs en porto worden in rekening gebracht.

drs. R.G.H. Schenk Roest van Limburgstraaat 26 2225 NP Katwijk

Drs. Schenk heeft een errata et addenda-lijst (een opsomming van fouten en toevoegingen) opgesteld. Hierin zijn vermeld:

C alle verhaaltechnische fouten en onjuiste ontwikkelingen in de serie;
C alle taalkundige fouten, grammatica, spelling, stijl, leestekens etc., alsmede:
C een register, veel uitgebreider dan het register in Het verschijnsel, en beter te omschrijven als een Bob Evers-encyclopedie;
C landkaarten en plattegronden van lokaties die voorkomen in de serie, waarop zo ver mogelijk alle beschreven plaatsen aangegeven.

Omvang, inclusief de lijst met taalkundige fouten: 400 pagina’s A4. Omdat de heer Schenk vermoedt dat slechts een enkeling geïnteresseerd zal zijn in zijn taalkundige analyses en beschrijvingen, is hij bezig aan een tweede versie, waarin de foutenlijst ontbreekt. De omvang hiervan is nog niet bekend, maar zal beduidend kleiner zijn. Het geheel is bijgewerkt tot en met deel 42 en zal waarschijnlijk voor eind 1995 voltooid zijn. Een kopie is tegen kostprijs bij hem te bestellen.

Erik Geevers Kogelgieterij 18 2614 GX Delft

Erik is, zoals hij zelf opmerkt, ‘besmet met het Bob Eversvirus’ (BE-positief). Hij is enige tijd geleden begonnen met het vergelijken van gebonden versies op onderlinge verschillen. Zijn bevindingen heeft hij opgetekend. Kopieën zijn tegen kostprijs bij hem te bestellen. Hulp met dit tijdrovende karwei is altijd welkom; mochten er nog meer mensen hiermee bezig zijn, dan zou Erik graag met hen in contact komen.

Peter J. Dekker Gouden Regenstraat 57 1441 HG Purmerend

Peter is een hartstochtelijk Bob Evers-lezer. Hij heeft Rotzooi in Rio geschreven, een aantrekkelijke combinatie van spanning en humor. Iedereen die de avonturen van Jan, Bob en Arie verslindt, zal ook zijn boek, dat duidelijk is geïnspireerd op en door Bob Evers, in één adem uitlezen. Peter heeft al van verscheidene mensen te horen gekregen dat men uitkijkt naar zijn tweede deel. Uitgevers zien vooralsnog geen brood in zijn werk. Een kopie van Rotzooi in Rio is tegen kostprijs bij hem te bestellen.

De twee eerder verschenen titels in deze reeks - Het verschijnsel Bob Evers en Het Bob Evers virus - zijn te bestellen bij de boekhandel en anders bij uitgeverij Warung Bambu in Breda (Prins Frederiklaan 12, 4835 LE Breda, telf.: 076-5652836), echter niet bij V&D en niet bij de Bijenkorf - de winkelbediendes in deze twee winkelketens zullen op vragen naar genoemde titels ontrecht antwoorden dat ze uitverkocht zijn.

Eerder verschenen

Eerder verschenen

John Beringen, Ralph Jas en Hans Waser
Twee jongens en een Bob Evers-serie

Het is begin jaren tachtig. Willy van der Heide heeft iets meer dan de helft van deel 36 van de Bob Evers-serie, Kloppartijen in een koelhuis, klaar... Dan kloppen Jas & Waser aan zijn deur. Er ontspint zich een druk gesprek. Verscheidene gesprekken volgen. Er ontstaat een collegiaal samenwerkingsverband en uiteindelijk speekt Van der Heide: “Ja, ja, jongens, zo is het goed. Ik haal het nog wel een keer door de tikmachine.” Voordat hij zijn tikmachine kan pakken, overlijdt Van der Heide. Een droom gaat in rook op.
Wat volgt zijn kongsipraktijken, cowboygedrag, vreemde handen die verder werken aan een niet bestaand geacht onvoltooid manuscript, een halfvoltooid manuscript dat in een papierversnipperaar verdwenen leek te zijn, afspraken met nabestaanden en beloften aan overledenen die verbroken worden omdat het rinkelen van de kassa meer waard is... Miskend en verongelijkt sjokken Jas & Waser door het leven. Tot... meer dan tien jaar later hun manuscript weer opduikt... het manuscript waaraan de meester kort voor zijn onverwacht verscheiden zijn goedkeuring had gehecht. Opeens blijken er twee versies van de laatste tachtig pagina’s van Kloppartijen te zijn: die ene die iedereen al in de winkel heeft kunnen kopen en nog een andere, die pas met dit boek aan de openbaarheid wordt prijs gegeven. Ook een Milanese dieven- en roversbende van onogelijke creaturen blijkt voor niets en niemand terug te schrikken. Een bende die alleen met vernuft, doorzettingsvermogen, ervaring en een dosis geluk te bestrijden is. Blijven Jas en Waser en in hun kielzog Jan, Arie en Bob in de felheid van het gevecht overeind of niet? That’s the question.

ISBN 90-5585-010-1

MEMORABILIA

M4-014 9 789055 850105