Otto Onge

Tamtam om een Torpedoboot

Willy van der Heide

WAARIN AAN OTTO WORDT GEVRAAGD ZIJN NEUS IN ANDERMANS ZAKEN TE STEKEN

Toen Otto Onge wakker werd door het oorverscheurend geratel van zijn wekker, deed hij één oog open om naar het weer te kijken. Hij begon zacht te kreunen, want het regende. En Otto had een afschuwelijke hekel aan regen. Vervolgens trok hij zijn hoofd helemaal onder de dekens en kreunde voor de tweede maal, want hij herinnerde zich, met een akelig gevoel in de maag, dat hij die middag een geschiedenis-repetitie zou hebben en zijn kennis van jaartallen zat helemaal niet snor. Toch zou nog diezelfde dag een reeks van gebeurtenissen gaan beginnen, die hem tot een der beroemdste jongens ter wereld zouden gaan maken.

„Wat was er ook weer in 1500?” mompelde Otto, zijn tenen krullend en weer strekkend onder de dekens. „Karel de Grote. En in 1600? Slag bij Nieuwpoort geloof ik. En in 1700 . . . Verroest. Eerste eeuwfeest van de slag bij Nieuwpoort . . . Haha. Zal dit jaar nog ooit door schooljongens van buiten gestampt worden als het jaar waarin Otto Onge onvoldoende kreeg voor Geschiedenis?

Hij hoorde zijn vader door de gang marcheren, op weg naar de badkamer. Een woeste vuistslag op de deur deed de wekker op tafel rinkelen.

„Lig je nog in bed, luilak. De zon is al uren op.”

„Ik ben de zon niet”, riep Otto terug. „Ik ben niet eens een ster . . . Zeker niet in geschiedenis,” voegde hij er half binnensmonds aan toe. Hij gooide de dekens van zich af en ging op de rand van zijn bed, met het hoofd in de handen, een nummertje zitten wanhopen. Zijn vader gooide de bad- kranen open en begon luid en rauw een lied te zingen, waarvan hij zijn enige zoon Otto nooit de volledige woorden had willen leren. Het begon als volgt:

„Aan de oever van de Rotte

zat een kikvors met zijn kind . . .”

 Otto Onge liet een dof gebrom horen en klemde de oren tussen zijn platte handen. Daar was een goede reden voor, die ik beter nu metéén vertellen kan, want voor een goed begrijpen van wat er de rest van die dag zoal gebeurde, is het beslist nodig, te weten dat onze Otto Onge een paar eigenaardigheden had, die lang niet allemaal plezierig waren voor hem zelf. Hij had namelijk geen moeder, wel een vader en een paar ontzaglijk grote en afstaande oren. Als je nu denkt dat die dingen niets met elkaar te maken hebben, dan ben je abuis. Vader Onge was reclametekenaar (een heel goede) en had zijn tekenstudio aan huis. Hij was een grote man — een beer van een man, met een borst als een biervat, een roodblonde baard en een stem als de ronkende uitlaat van een legervrachtauto. Otto was zijn enige zoon, en van jongsafaan had Otto zijn vader gezelschap gehouden als die zat te tekenen of te schilderen. Dat deed vader Onge soms tot negen uur in de avond, waarna hij dan ineens zijn penselen kon neersmijten en zeggen:

„Ik heb er tabak van voor vandaag — trek je jas aan, Otto — we gaan d’r uit.”

Op die manier kwam Otto soms pas erg laat in zijn bed. En vanzelfsprekend kwam het huiswerk dan wel eens in het gedrang. Was zijn vader bijvoorbeeld voor zaken naar een andere stad, wat nogal eens voorkwam, dan werd van Otto verwacht dat hij de telefoon aannam, boodschappen opschreef en soms zelfs afspraken voor zijn vader maakte. Op de dag waarop dit verhaal begint te marcheren, was Otto Onge twaalf jaar en zeven maanden oud en hij wist de gekste dingen wel en soms de gewoonste dingen niet. Hij was door zijn vader altijd meer als een vriendje en een kameraad behandeld dan als een kind, wat Otto zelf wel bijzonder prettig vond, maar wat hem, van de andere kant bekeken, een tikje eigenwijs had gemaakt. Toen hij negen jaar oud was, stuurde zijn vader hem al op pad om rekeningen te betalen en boodschappen te doen — soms met een paar honderd gulden op zak. Toen Otto tien jaar was, werd hij soms door zijn vader uit Maastricht of Groningen opgebeld om direct na school een map met tekeningen te pakken, hals-over-kop de trein te nemen en het geval ergens af te leveren. Otto had dan maar te zorgen dat hij zich niet vergiste. Nu en dan kwamen er Engelsen, Italianen of Fransen bij zijn vader op bezoek en Otto zat er meestal rustig, aan zijn eigen tafeltje in een hoek van het vertrek, bij te luisteren, zodat hij op zijn twaalfde jaar zo ver was, dat hij ververschillende vreemde talen heel aardig kon verstaan en een beetje spreken. Het ging wel niet foutloos, maar de buitenlanders snapten, wat hij bedoelde.

Zoiets is natuurlijk reuze-lollig, zou je denken? Niet helemaal. Want op school werd Otto nogal eens vreemd aangekeken. En dáár komen nu die afstaande oren aan te pas. Otto was nu eenmaal niet zoals alle andere jongens uit zijn klas. Op zijn twaalfde jaar zat hij voor de tweede maal in de eerste klas van de HBS . . . met die grote, wuivende, afstaande flappen van oren. Toen hij nog op de Lagere School zat, werd Otto al voortdurend met die oren geplaagd. De school had zelfs een spotlied op hem gemaakt, dat bij voorkeur in spreekkoor werd gezongen en gebruld op de bekende wijs van „Vader Jacob, vader Jacob”. Het lied luidde als volgt:

„Otto wapper

met je oren —

Otto wip! Otto wap!

Wapper met je oren,

Allebei je oren,

Otto Wip! Otto Wap!”

er ook een spotnaam van over gehouden. Niemand op school noemde hem ooit Otto Onge — ze noemden hem Otto Wap. Was onze Otto nu bijzonder goed in voetballen geweest, of altijd haantje de voorste met catapulten, belletjetrekken of ander kattekwaad, dan was het allemaal wel op zijn pootjes terecht gekomen. Je hebt op elke school hele dikke, of hele domme of heel erg rare jongens, die toch door niemand ooit worden uitgelachen, maar Otto blonk in niets bijzonder uit. Hij was een rustige, een beetje verstrooide jongen, die tot overmaat van ramp de andere jongens verschrikkelijk op stang kon jagen door wijsneuzig allerlei dingen te weten die ZIJ niet wisten. Toen ze er op de Lagere School achter waren gekomen dat Otto wat Engels en Italiaans kon lezen en spreken, werd hij nog eens extra op de hak genomen. Dat gaat nu eenmaal zo . . . de ene jongen wordt erom bewonderd en de andere erom bespot. Onder luid gelach werd verteld dat bij Simson de kracht in de haren school en bij Otto Onge de wijsheid in zijn oren.

Iedereen snapt natuurlijk, dat Otto op die manier niet bepaald een feestelijke tijd had. Zijn vader begreep van die moeilijkheden niet erg veel. Als Otto hem soms liet merken, dat de andere jongens hem uitlachten, of het hem lastig maakten, dan zette vader Onge zijn enorme spierballen op, maakte een luchtig gebaar en bulderde:

„Och wat — als ze lastig zijn, sla je ze op hun gezicht, en dan is het afgelopen.”

Dat was alles goed en wel, bedacht Otto, maar hij was zelf niet bijzonder groot, sterk en vlug. Wat moet je dan gaan vechten. Met afstaande oren en een blauw oog zie je er nog veel belachelijker uit dan met afstaande oren alleen. Je ziet dus, dat het bestaan van Otto Onge niet geheel en al rozengeur en maneschijn was. Dat was het zeker niet op deze gedenkwaardige ochtend, waarop ook nog een geschiedenisrepetitie als een dreigende wolk boven Otto’s hoofd hing. Hij stond van zijn bed op en keek opnieuw uit het raam. Jawel, hoor! Geen spoor van zon te zien — alleen een lucht vol vette, grijze wolken waaruit gestadige regen naar beneden sijpelde.

Welja . . . je had nu eenmaal van die dagen dat alles mis zat. Zijn vader kwam de badkamer uit en gaf weer een vuistslag op de deur.

„Ben je wakker? Ik ben al klaar. Ik zal de lever alvast gaan bakken.”

Otto raapte opnieuw zijn kleren bij elkaar en gaf opnieuw een nummertje kreunen weg. Als hij iets ter wereld haatte, was het gebakken lever, zeker des morgens. Maar zijn vader was er dol op en stond erop dat Otto lever at. Goed voor het bloed, hield hij vol.

Otto, met zijn bundeltje kleren in de armen, liep de gang af naar de badkamer. Het leek wel of er die dag aan de narigheden geen eind ging komen. Toch zou diezelfde dag een beslissend keerpunt in Otto’s leven worden. Maar dat kon hij natuurlijk niet weten.

** *

Het kwam eigenlijk allemaal, doordat Otto’s vader hem nariep, toen Otto zijn schooltas uit de gang pakte:

„Rij tussen de middag even langs het postkantoor en koop voor vijf gulden postzegels. Neem maar geld uit de la.”

Otto ging dus nog even naar binnen, nam twee rijksdaalders van het hoopje huishoudgeld dat altijd in een buffetla lag te wachten, en reed door de motregen weg naar school.

En dat was de reden, dat hij tussen twaalf en één uur over de Nieuwe Zijds Voorburgwal fietste, op weg naar het Hoofdpostkantoor. Vlak voor de achterkant van het Dampaleis moest hij remmen en wachtten voor de stoplichten. Voor wie in Amsterdam niet goed bekend is, moet ik even vertellen, hoe de situatie in de buurt van het Hoofdpostkantoor in elkaar zit. Lastig is dat niet. De Nieuwe Zijds Voorburgwal is een brede verkeersstraat met asfaltwegdek en tramrails in het midden. Als je naar het Centraal Station tóé rijdt, kom je, vooral op de spitsuren, al heel gauw terecht in een van de ingewikkeldste verkeersknopen van gans Amsterdam. Want om en bij het postkantoor bruisen allerlei uit zijstraten komende verkeersstromen dwars door elkaar heen. Wie Amsterdam kent, weet dat, en wie Amsterdam niet kent kan het zich wel voorstellen. In de buurt van het Hoofdpostkantoor een auto parkeren is volslagen onmogelijk, en zelfs iemand te voet heeft een hele tijd nodig om met een paar snelle sprints over verschillende zebrabanen aan een overkant te komen. Otto Onge, met de kraag van zijn regenjas opgezet tegen de regen die nog steeds onverminderd naar beneden druilde, zag vijftig meter vóór zich de stoplichten juist op oranje springen. Hij bereikte de stopstreep juist toen het licht rood werd, zette dus één voet op het asfalt om zich in evenwicht te houden en begon geduldig te wachten tot de haastige, natte stroom van kruisverkeer zou zijn voorbijgejakkerd. Een auto, met de banden sissend op het natte asfalt, gleed naast hem en stopte, als eerste voertuig van het verkeer dat zich achter Otto begon op te hopen. Hij zou verder helemaal niet op dat ding hebben gelet, als hij zich niet onverwacht bij een slip van zijn regenjas had voelen trekken, terwijl een stem zei:

„Jongen . . . hei, jongen! . . . Luister eens?”

Otto keek verbaasd opzij en zag dat de auto die naast hem had gestopt een taxi was, kenbaar door de blokband onder de ramen. De chauffeur zat met een geduldige uitdrukking op zijn gezicht achter het stuur, maar het passagiers-portierraam was naar beneden gedraaid en de man die achter in de taxi zat, had een arm naar buiten gestoken en Otto bij een slip van diens natte jas getrokken. De man zei nu:

„Luister goed. Ik heb reusachtige haast. Wil jij een rijksdaalder verdienen?”

Otto aarzelde een paar tellen, voor hij antwoord gaf. De man leek een jaar of dertig oud, had een loshangende, grijze regenjas aan, en een natgeregende, slappe hoed achter op het hoofd geschoven. Daardoor kon je zien dat zijn haren aan de voorkant dun begonnen te worden. Zijn gezicht was opvallend bruin — ongewoon voor de tijd van het jaar, want in half mei zijn nog niet zoveel mensen door de zon verbrand.

„Wat moet ik ervoor doen?” vroeg Otto voorzichtig. „Mag ik dat eerst weten?”

De man schikte wat naar voren op zijn zitplaats, en boog voorover, zodat zijn hoedrand tegen de portierlijst stuitte. Hij stak zijn hand opnieuw naar buiten, met de handpalm omhoog. In de open hand lag een Lipssleutel, en enkele regendruppels vielen er op neer.

„Het is eigenlijk een klusje van niks”, zei de man. „Maar ik heb reuzhaast. Dit hier is de sleutel van mijn postbus. Hier schuin tegenover is het Hoofdpostkantoor. Daar heb ik een postbus. Nummer 751. Ik moet dringend een trein halen en in deze drukte zie ik geen kans om in die bus te kijken en nog op tijd aan het station te zijn.” — Hij keek snel op zijn polshorloge. „Wil jij de post voor me uit die bus halen?” Hij frommelde in een zijzak van zijn regenjas, haalde er een propje opgefrommelde bankbiljetten uit en trok er een vodje van een rijksdaalder uit. Het geld zag eruit, of hij het uit een prullemand had opgevist.

„Hier heb je een rijksdaalder, jongen”

Otto had snel nagedacht en nam nu het geld aan. Het moest allemaal vlug gebeuren, want elk ogenblik kon het stoplicht overslaan op groen.

„Dat is best”, zei Otto. „Ik moet toch daar zijn. Maar als er post in die bus zit, hoe krijgt u die dan? En de sleutel . . .”

De man maakte een gebaar met de hand en knikte:

„Jij moet zeker vanmiddag naar school?”

„Ja, natuurlijk.”

Het licht sprong op groen en meteen begonnen de ongeduldige auto’s en fietsers links en rechts van hen op te trekken. De taxichauffeur zei waarschuwend uit een mondhoek:

„We kunnen hier niet blijven staan vergaderen, hoor”, schakelde in en begon al weg te rijden. Otto greep zich aan de rand van het open portierraam vast en liet zich door de taxi meetrekken. De passagier stak zijn hoofd uit het open raam. Zijn hoed viel af en hij riep haastig:

11

„Tussen vijf en zes ben ik terug. Tegenover het station is het Noord-Zuid Hollands Koffiehuis.”

„Dat weet ik, ja.”

„Kom me daar de boel brengen tussen vijf en zes. Dan krijg je nog een rijksdaalder.”

„O.K.”, riep Otto. „Kunt u op rekenen.” Hij liet het portier los; de chauffeur gaf meteen een straal gas en reed spetterend de Voorburgwal op — richting station. Otto deed het kalmer aan, want hij had zo’n haast niet. Het was wel een beetje een ongewone boodschap die hij daarnet had gekregen, maar van de andere kant ook niet zo zonderling dat je er lang verbaasd over moest kijken. Als die man werkelijk een belangrijk stuk post verwachtte en inderdáád een trein moest halen, kon het best wezen, dat het hem vijf gulden waard was om iemand anders die boodschap te laten doen. Alhoewel . . . Otto wachtte achter de streep voor het verkeer dat linksaf moet, de Raadhuisstraat in, en fronste tegen het kruisende verkeer. Maar als die man om vijf uur alweer terug was in Amsterdam . . . waarom ging hij dan zelf niet naar het Hoofdpostkantoor? Of . . . waren de postbussen op dat uur al gesloten? Otto haalde de schouders op en zette het geval uit zijn hoofd. Het was een gemakkelijke en eerlijke manier om vijf pop te verdienen en met vijf pop extra geld op zak was Otto die week een bollebof.

**

*

De postbussen van het Hoofdpostkantoor te Amsterdam zijn opzij van het gebouw in een soort keldertje. Otto ging enkele stenen treden af en betrad een betegelde ruimte, die hem wel een beetje deed denken aan een automatenhal voor croquetjes en gehaktballen. Overal om hem heen waren koperen klapluikjes, elk voorzien van een nummer en een sleutelgat. In het midden van de hall was een grote tafel, waaraan een man bezig was, wat post door te lezen die hij blijkbaar juist uit een der vakjes had gehaald. De nummers stonden niet netjes op volgorde van links naar rechts, maar op een rare manier en het duurde even voor Otto wegwijs werd. Toen had hij gauw nummer 751 gevonden. Hij stak de Lipssleutel in het slot en opende het deurtje. Erachter lag een vakje, even groot in doorsnede als het deurtje en van achteren open. Daar moesten de postbeambten de post erin stoppen. Otto dacht eerst even dat het vakje geheel leeg was maar toen hij op zijn tenen ging staan, zag hij iets liggen. Het was een prentbriefkaart.

„Is dat nou alles?” bromde hij, stak de kaart in een binnenzak en klapte het deurtje dicht en trok de sleutel eruit. Niemand vroeg hem iets. Hij draafde de stenen treden op en sprong weer op zijn fiets. Het regende nog steeds, maar er was geen wind, en dat was maar goed ook, want met die enorme flappen van oren had Otto daar nogal eens last mee. Afgezien van de mopjes die erover werden getapt; soms zelfs door wild- vreemde mensen op straat.

** *

Otto zette zijn fiets tegen de gevel van het huis, stak de huissleutel in het slot en draafde de trap op; zijn zolen roffelend op de cocosloper. De luide brul van zijn vader kwam uit de openstaande deur van de studio gerold.

„Ben jij dat Otto?”

„Allicht”, zei Otto, zijn druipende regenjas over de trapleuning hangend. „Wie heeft er anders een huissleutel.”

„Je bent later dan anders.”

Otto stapte de grote studio binnen. Zijn vader zat met opgestroopte mouwen voor een enorm tekenbord, bezig met schilderen aan een kolosaal stuk kaas, dat blijkbaar bestemd was voor een zuivel-reclame. Het was volvette kaas met gaten en Otto stond er even naar te turen.

„Moet u die gaten erin schilderen?” vroeg Otto. „Is het niet makkelijker, ze erin te knippen met een schaar?”

„Grapjas”, zei zijn vader. „Altijd weer een grapjurk, die Otto. Waarom ben je zo laat?”

„Omdat ik postzegels voor u moest gaan kopen en er stond een rij van zowat zeven en dertig mensen vóór me.”

„Dat is waar ook”, zei vader Onge, zijn penseel neerleggend, opstaande en zich uitrekkend. Hij was, zoals al gezegd, een grote man en als hij zich oprichtte, zijn borstkas opzette en zich uitrekte leek hij machtig veel op een logge beer. Met dat verschil dan, dat beren zelden baarden hebben en vader Onge er een van rossig kroeshaar.

„Laten we maar rap gaan eten”, zei hij. „Hoe is het op school gegaan? Geen rampen of moeilijkheden? Had je niet een geschiedenisrepetitie?”

„Die is vanmiddag pas,” zei Otto kort, en ze gingen de keuken binnen.

Vader en zoon Onge bewoonden twee verdiepingen van een oud bovenhuis in het hartje van de stad. Vader Onge had een stuk van een tussenmuur laten wegbreken en zo een lange, smalle woonkeuken gemaakt met in het midden een grote tafel, wat voor hen heel handig was, want nu hoefden ze nooit heen en weer te lopen met borden, kopjes of eetwaren. Elke ochtend kwam er een rolronde werkvrouw uit de Jordaan die de bedden opmaakte en alle afwas deed. Die was om twaalf uur al weg en vader Onge zorgde voor de middagboterham. Was hij de stad uit, dan ging Otto meestal een broodje eten in een of andere cafetaria. Maar nu was het een rustige dag. Zij gingen dus tegenover elkaar aan de tafel zitten en vader Onge zette het kleine radiootje aan, dat muziek en nieuwsberichten leverde terwijl zij aten. De nieuwsberichten waren juist aan de gang.

„Ik heb vanmiddag een grote kan chocolade gemaakt.”

„Heerlijk”, zei Otto, wiens humeur met één klap verbeterde, want hij was dol op chocolademelk. Zijn stemming werd ineens zelfs zoveel beter, dat hij begon te lachen terwijl hij zijn eerste boterham besmeerde. „Je hebt toch een rare mensen op de wereld, vader.”

„Slaat dat op de nieuwsberichten?” vroeg zijn vader, een kan chocolademelk op tafel smakkend en een bakpan van de wand nemend.

„Luister! . . . Het weerbericht.”

Er waren minstens drie depressies in aantocht, zo te horen, en Otto zette met een knor de radio zachter.

„Dat er rare mensen op de wereld zijn, is een waarheid als een atoomkanon”, zei zijn vader, een brok boter in de bakpan smakkend. Vader Onge was een van die mensen die altijd alles iets te hard doen. Als hij liep, dreunde de vloer. Als hij een deur dicht deed, schudde het huis en als hij een pan op de gaskachel kwakte, rinkelden de kopjes op tafel. „Een waarheid als een walvis”, herhaalde zijn vader, eieren uit de ijskast halend. „Maar hoe kom je daar ineens op? Heb je iets speciaal raars meegemaakt vanmorgen?”

„Nou . . .” begon Otto nadenkend, repen kaas op zijn boterham leggend. „Ik heb vijf pop verdiend met een boodschapje van niks. Dat wil zeggen: één riks heb ik binnen en de andere krijg ik tussen vijf en zes uur.”

Vader Onge liet een ei in de sputterende pan druipen.

„Hoe zit dát in mekaar?”

Otto vertelde het verhaal van de haastige man in de taxi en hij was er juist mee klaar, toen de eieren eetgereed waren. Vader Onge schoof er twee op zijn bord en Otto nam de pan met de andere twee.

„En zat er wat bijzonders in die postbus?” vroeg zijn vader. Otto had zijn mond vol met brood en kaas, dus hij antwoordde niet meteen, maar greep in zijn binnenzak en haalde er een prentbriefkaart uit

„Dat was alles”, zei hij, toen zijn mond leeg was.

Vader Onge nam de glanzende briefkaart voorzichtig bij één hoek beet en bekeek de voorkant. Die bevatte een zwart-wit foto van het paleis op de Dam te Amsterdam, genomen vanaf het dak van een hoog gebouw er tegenover; de Bijenkorf of zoiets. Je zag ook een groot stuk van de Dam zelf, met een heleboel mensen erop, en geparkeerde auto’s en duiven en wat er verder zoal op de Dam te zien is. Otto’s vader keerde de kaart om. Zij was afgezonden aan Postbus 751 in Amsterdam. Geen naam, geen enkele verder bijzonderheid. Naast het adres stond aan de linkerkant een boodschap van een paar regels. Otto legde twee nieuwe sneedjes brood op zijn bord en schoof er de gebakken eieren op . . . heel netjes, zodat elk spiegelei precies op een snee brood terecht kwam.

„Dát is gek!” zei zijn vader ineens, tussen twee grote happen door. „Die kaart is afgezonden uit Zwitserland.

„Dat heb ik óók gezien,” zei Otto. „Er zit een Zwitserse postzegel op. En het poststempel is van het kantoor in Zürich.” Vader Onge zette de kaart voor zich, tegen de jampot leunend, en zei brommend:

„Wie is er nou zo gek om vanuit Zürich een kaart van het paleis op de Dam te sturen naar iemand in Amsterdam? We weten hier zo langzamerhand wel hoe dat paleis er uit ziet.”

„Weet u wat ik denk, vader? Hij is afgezonden door iemand die nogal zuinig is uitgevallen. Die had nog een prentbriefkaart van Amsterdam in zijn bagage en die heeft-ie toen maar gebruikt. Hoefde hij geen geld uit te geven voor een Zwitserse.”

„Kan natuurlijk”, knikte zijn vader. „Zulke piassen bestaan er. Of hij wilde iemand hier een kaartje sturen, maar kon er zo gauw in Zürich geen kopen . . . Hoewel je wel elk uur van de dag of nacht in elk hotel een prentbriefkaart kunt krijgen . . .”

„Misschien heeft-ie hem in een trein geschreven, vader. En meteen gepost toen hij in Zürich aankwam.”

„Kan óók”, zei vader Onge. Hij begon ineens te lachen. „Maar ik heb toch het idee dat jouw meneer uit de taxi wel een tikje teleurgesteld zal kijken, als jij hem vanmiddag niets belangrijkers geeft dan deze kaart.”

„Misschien is dat telefoonnummer wel van belang,” zei Otto

„Welk telefoonnummer?”

„Hebt u dan niet gelezen wat erop geschreven staat?”

Vader Onge hield zijn hoofd scheef en begon te ontcijferen wat er met een ballpoint schuin op de kaart stond gekrabbeld:

16

HEERLIJKE VAKANTIE EN OOK GOEIE ZAKEN GEDAAN.

HET TELEFOONNUMMER DAT IK KWIJT WAS INTUSSEN TERUGGEVONDEN 715580. BESTE GROETEN

„Misschien zit die man te springen om dat telefoonnummer, vader”.

„Hm”, zei zijn vader, keerde de kaart weer om en zei ineens: „Hei......... het ding zit vol prikjes.........”

„Prikjes?”

„Net of er iemand in de foto heeft zitten prikken met de punt van een naald. Kijk maar.........”

Hij reikte de briefkaart over. Otto hield de glanzende fotokant vlak bij zijn neus en scheef tegen het licht. Op dat moment schrilde de telefoon in de studio. Otto’s vader legde vork en mes neer en holde de gang in met passen waar het huis van dreunde. Otto zat de kaart nog te bekijken, toen zijn vader terug kwam hollen:

„De clichéfabriek belt op. Ik moet meteen weg. Er is iets niet in orde met de kleuren van dat boekomslag dat ik vorige week heb gemaakt. Ik zie je vanavond wel.........” Hij schrokte haastig de rest van zijn brood met ei naar binnen, greep regenjas en hoed en even later daverden zijn schoenen op de trap. Dan dreunde de voordeur dicht. Een klein schilfertje kalk viel van het plafond op Otto’s bord. Als zijn vader een deur dichtdeed viel er altijd we ergens iets naar beneden.

„Altijd rennen, hollen, vliegen”, zei Otto, de kaart weer in zijn binnenzak stekend. Hij at zijn bord leeg en schoof het weg, want hij had geen trek meer in verder eten. De geschiedenisrepetitie van die middag zat hem als een blok in zijn maag. Hij keek op de klok, zag dat hij nog een klein kwartier had, haalde zijn Geschiedenisboek op en begon nog even wat jaartallen te repeteren, met de vingers ferm in de oren gedrukt. En zo kwam het dat hij de telefoon wel hoorde, maar veel te laat. Want de radio stond naast hem nog te spelen en hij had zijn vingers stijf in de oren.

„1815......... Was dat niet de Slag bij Waterloo?”.........

Otto schrok op. Was dat de telefoon? Ja — het wàs de telefoon. Otto sprong op, holde de studio in, gleed in de bocht half uit over een bijna lege tube chromaatgeelverf die op de planken vloer lag, moest even met zijn armen zwaaien om zijn evenwicht terug te krijgen en pakte toen de telefoonhoorn op......... juist op het ogenblik dat de opbeller aan de andere kant de moed opgaf en zijn hoorn neerlegd. Otto hoorde alleen maar een „klik” en daarna gezoem.

„Dan bel je vanmiddag nog maar een keer als mijn vader weer thuis is”, bromde Otto en ging terug naar z’n geschiedenisboek. Vijf minuten later was het tijd om naar school te gaan. De regen was minder geworden, maar Otto trapte door de plassen met lood in de schoenen. Hij KON eenvoudig geen jaartallen in zijn hoofd houden. Hij zou die gevreesde Geschiedenisrepetitie die middag niet hoeven te maken, maar dat wist Otto nog niet.

Het kwam door die prentbriefkaart in zijn binnenzak......... maar dat wist Otto nog veel minder.

** *

De jaartallenrepetitie van de middag was een bedenksel van hun geschiedenisleraar. Hij gaf hen allen twee vellen schoon papier. Zij zetten er elk hun naam boven. Daarna draaide de leraar het bord om......... en onthulde enkele reeksen, kris kras door elkaar gekozen en in rijen onder elkaar geschreven. „Alsjeblieft”, zei de leraar. „Je schrijft deze jaartallen over en zet achter elk jaartal wat het betekent. Weet je er een niet, dan laat je het zolang open. Je begint maar met die je wel weet, dan kun je later wat langer gaan piekeren over die je niet wist. En géén gefluister en géén afgekijk, want wie ik betrap krijgt meteen een pracht van een onvoldoende en hoeft helemaal niet meer te piekeren. Die kan meteen zijn papieren inleveren. Ga je gang.”

Hij ging breeduit naast het bord zit- ten en begon te lezen in een krant die hij opengevouwen voor zich hield. Iedereen in de school was ervan overtuigd, dat hij ergens in die krant een klein gaatje had zitten, waardoor hij de klas in de gaten kon houden. Ze hadden nog nooit, van hun zitplaatsen af, zulk een gaatje kunnen ontdekken en evenmin waren ze er ooit in geslaagd, een van die kranten te pakken te krijgen om naar een gaatje te kunnen zoeken. Dit nam niet weg, dat ze voor die Geschiedenis-leraar, verscholen achter zijn krant, veel banger waren dan voor alle leraren zonder krant tezamen. Het was niet helemaal eerlijk van hem, vonden ze. Want bij een leraar zonder krant kon je tenminste zien welke kant hij uitkeek en wat hij deed. Tegen een opengevouwen krant aankijken, met het idee dat je misschien door een onzichtbaar gaatje werd bespied was voldoende om iedereen die wilde spieken of afkijken het klamme zweet van angst te doen uitbreken. Sidderzenuwen kreeg je ervan.........

Otto loosde een diepe zucht, schreef het eerste jaartal neer......... en toen klonk er een klopje op de deur. Iedereen hield op met werken en de opengevouwen krant zakte.

„Binnen!”

De deur ging een eindje open en de oude concierge, in zijn lange stofjas, gluurde naar binnen.

„Of Otto Onge even bij de directeur kan komen’.”

De leraar keek naar Otto, en diens afstaande flappen van oren werden langzaam vuurrood. Iedereen keek naar hem, en enkele jongens begonnen te lachen, toen ze die grote oren rood zagen worden.

„Ikke?” zei Otto dom.

De leraar fronste:

„We zijn juist aan een geschiedenisrepetitie bezig.”

„Ik moest erbij zeggen dat het heel dringend was”, zei de concierge.

„Dan zal het wel niet anders kunnen”, zei de leraar korzelig met zijn krant ritselend. „Onge — je hebt het gehoord.” Otto schoof zijn bank uit en wandelde naar de deur, nagestaard door iedereen. Hij wist werkelijk niet of hij nu blij moest zijn met die verrassing, of niet. Zoals bijna elke jongen in een dergelijk geval hoorde hij zijn hart onrustig bonzen. Koortsachtig begon hij in zijn geheugen te zoeken naar dingen die hij mogelijk verkeerd zou hebben gedaan en waarvoor hij op de mat kon worden geroepen. Je moet al een vreselijk doetje van een zoet jongetje zijn, als je nooit eens iets op je kerfstok hebt waarvan je hoopt dat het maar niet uit zal komen. De oude concierge slofte voor hem over de stenen gangvloer. Het rook er naar natte jassen en heel sterk naar gluton.

„Weet je ook waarvóór ik bij de directeur moet komen?” vroeg Otto.

„Ik weet van niks, hoor”, zei de concierge knorrig kortaf en daar werd Otto ook niets wijzer van. Zij stopten voor de kamer van de directeur. De concierge klopte aan, luisterde en stak zijn hoofd om de deur.

„Mijnheer — hier is Otto Onge.”

„Juist,” zei de krakende stem van de directeur. „Laat maar binnen komen. Dank je wel.”

Otto stapte naar binnen met een hart dat luidkeels tegen zijn huig bonsde. Hij veegde zijn voeten geducht af op de mat, slikte een keer flink, deed netjes de deur dicht en keek toen pas op. Hij zag de directeur zitten achter het platte bureau, met de bril op de punt van zijn neus. En naast het bureau stond, met de handen op de rug......... Otto’s oom Lodewijk Onge......... de broer van zijn vader. En oom Lodewijk Onge was......... inspecteur van de Amsterdamse recherche.

„Oejoei!” dacht Otto. „Wat heb ik in vredesnaam uitgevoerd?”

WAARIN OTTO EEN VERHAAL HOORT DAT HEM MET ZIJN OREN DOET KLAPPEREN

„D .........Dag oom Louis”, zie Otto verbouwereerd. Zijn oom Lodewijk (die vaak Oom Louis werd genoemd) droeg geen uniform, omdat hij bij de recherche was, maar gewone pakken. „Er......... er is toch niets met vader gebeurd?”

„Ga zitten, jongen”, zei de directeur tegen Otto.

Otto keek hem even verbaasd aan, want als je bij de directeur werd geroepen, moest je 99 keer van de 100 netjes voor het bureau blijven staan. De inspecteur keek opzij naar de directeur.

„Vindt u het goed dat ik de vragen stel?”

„Maar natuurlijk,” zei de directeur, zijn bril afnemend.

„U bent niet alleen zijn oom, maar ook politieman.” — Hij haalde een zakdoek uit zijn zak en begon de brilleglazen op te poetsen.

„Dank u”, zei oom Onge. Hij greep een gewone rechte stoel, zwenkte haar om, ging er paardsgewijze op zitten, en legde zijn armen op de rugleuning.

„Otto”, begon hij, zijn neefje strak aankijkend. „Ben jij vanmorgen op het Hoofdpostkantoor geweest?”

Otto keek zijn oom met grote ogen aan. („Wat zullen we nu beleven?” dacht hij.) Hardop zei hij:

„Jazeker oom. Nee......... het was niet vanmorgen, maar tussen de middag.”

Zijn oom maakte een snel handgebaar.

„Dat bedoel ik. Ik ben een beetje met de tijd in de war. Ik heb zelf nog niets eens een boterham gegeten. Wat heb jij op het postkantoor gedáán?”

„Twee dingen”, antwoordde Otto. „Voor vijf gulden postzegels gekocht voor mijn vader en een postbus geleegd voor een man uit een taxi die reuzehaast had en vroeg of ik dat voor hem wilde doen.

Oom Louis sprong overeind van de stoel waarop hij daarnet was gaan zitten:

„Dus tòch! Wat heb jij......... Heb je iets uit die postbus gehaald?”

„Jazeker oom”, zei Otto. „Een prentbriefkaart, maar.........”

„JONGEN! Wat heb je ermee gedaan? Heb je die kaart aan iemand afgegeven?”

Otto deed een greep in zijn binnenzak.

„Hier is de kaart, oom. Maar de man zie ik pas om vijf uur.” Oom Lodewijk nam naastig de kaart uit Otto’s handen en stond die van beide kanten te bestuderen. Ergens buiten remde een auto met gierende banden. Otto en de directeur keken op en wachtten op de klap van een aanrijding. Die kwam niet. Wat wel kwam was een luide, korte lach van Otto’s oom.

„Dàt is me een bak!” — Hij gaf de kaart aan de directeur, zeggend: „Daar draait nu de gehele geschiedenis om”. Hij ging weer schrijlings op de stoel zitten en zei kortaf: „Otto, vertel me duidelijk en zonder franjes hoe jij, uitgerekend jij, aan die kaart bent gekomen.”

Otto stak een vinger in het halsboord van zijn overhemd, pulkte even, alsom zijn gedachten bij elkaar te krijgen en stak toen van wal:

„Het is niks bijzonders, oom. Ik moest voor mijn vader tussen de middag postzegels halen en voor mij is dat het handigste op het Hoofdpostkantoor. Op de Nieuwe Zijds Voorburgwal op de hoek van de Paleisstraat moest ik wachtten voor de stoplichten. Er kwam een taxi naast me staan met achterin een man met een regenjas en een slappe hoed op. Die trok me aan mijn jas, zei dat hij haast had om de trein te halen en geen tijd om zijn postbus te legen. Hij gaf me de sleutel van zijn postbus plus een rijksdaalder. Ik moest de bus leegmaken en wat ik erin vond tussen vijf en zes uur aan hem brengen in het Noord-Zuid-Hollands Koffiehuis tegenover het station. Dan zou ik een tweede rijksdaalder van hem krijgen. Toen het licht groen werd, reed de taxi verder naar het station en ik ben postzegels gaan kopen en daarna die bus gaan legen. En dat daar is de prentbriefkaart die erin lag.”

„En anders zat er niets in die bus?”

„Nee, oom. Alleen die kaart.”

De directeur gaf de kaart terug aan Otto’s oom.

„Is dat nu zo belangrijk?” vroeg hij.

De inspecteur knikte:

„Deze kaart is waarschijnlijk heel belangrijk. Ik kan u niet precies vertellen waarom, maar het is zo. Luister, Otto — toen jij die postbus leegmaakte, heb je toen iets bijzonders gezien daar in de buurt?”

Otto stak weer een vinger in zijn halsboord.

„Iets bijzonders, oom?”

„Is je niet iemand opgevallen?”

„Nee, oom. Er was maar een man daar beneden en die stond aan een tafel zijn post door te lezen.”

„Heb je op weg naar huis ook niets gemerkt?”

Otto schudde het hoofd.

„Het regende nogal hard en ik keek niet op of om.”

Otto’s oom begon te grinniken en zei:

„Des te beter, neef Otto. Want vanaf die postbus naar huis ben jij gevolgd door een rechercheur. Dat was de man die zogenaamd zijn post stond door te lezen. Die had de opdracht om iedereen in de gaten te houden die postbus nummer 751 kwam ledigen.”

Otto keek zijn oom aan met grote ogen, maar deze keer was het de directeur die begon te lachen. Hij was een strenge man, die zelden lachte. Hij had de bijnaam „Houten Hein”, omdat hij er een onbeweeglijk gezicht op na hield, dat zelden uit de plooi kwam, en nu hij onverwachts begon te lachen zag dat stijve gezicht eruit of er lach-barsten in zouden komen die er nooit meer uit zouden gaan.

„Hihihihi”, lachte hij, kort en hoog. „Hihihi......... wat een verrassing voor Inspecteur Onge. Die gaat op de boevenjacht en hij vangt zijn bloedeigen neefje.”

„Tja......... ik ....zat wel even raar te kijken”, zei inspecteur Onge. [„]Die rechercheur zag onze Otto zijn fiets tegen het huis zetten en binnengaan. Na een tijdje wandelde de politieman het huis voorbij en zag tot zijn verbazing op de deur staan „Eduard Onge, Reclameschilder”. Hij herinnerde zich toen dat ik broer had, die reclame-schilder was en de eerste tien minuten wist hij zo gauw niet wat hij doen moest. Na een tijdje kwam er een agent in uniform voorbij. Hij schreef gauw een briefje en liet die agent naar mij opbellen. Dat kon hij zelf niet doen, want hij moest het huis van Otto in de gaten houden. Luister eens, Otto — ik heb tussen de middag naar jullie opgebeld, maar ik kreeg geen gehoor” „Wacht eens even”, zei Otto. „Was dat zo tegen half- twee?”

„Precies.”

„Dat klopt als een bus, oom. Want toen zat ik in de keuken geschiedenis te repeteren met mijn vingers in de oren en vader was weggehaald naar de clichéfabriek.”

„Juist. En toen ben ik naar je school gekomen.”

Nu kwam de directeur tussenbeide.

„Ahem”, kuchte hij. „Ahum. Over die geschiedenisrepetitie gesproken......... Ik ben bang dat die intussen aardig in de war is gestuurd.”

„Dat spijt me natuurlijk reusachtig”, zei Otto’s oom, „maar dit is toch heus erg belangrijk, en.........”

De directeur wuifde met een hand:

„Dat hoeft u heus niet verder uit te leggen. Maar het is nu eenmaal te laat geworden, en.........”

„Ik ben bang dat het nog wel later zal worden”, voegde Otto’s om eraan toe, „want ik heb heus nog wel het een en ander met mijn jonge neef te verhapstukken.”

De directeur stond op.

„Er is hiernaast een kamertje vrij. Wilt u dat gebruiken? Daar zit u rustig.”

„Heel graag”, zei Otto’s oom. „Kom mee, neeflief. Ik heb wat met jou voor.”

** *

Inspecteur Onge deed de deur van het kleine kamertje secuur dicht en keek het vertrek rond.

„Ongezellig hok”, zei hij brommend. „Ga tegenover me aan deze kale tafel zitten, neef Otto, en luister goed, met allebei je oren.”

Otto keek zijn oom even scherp aan, omdat hij zelfs zijn eigen oom ervan verdacht, dat die een grapje wilde maken over die grote, afstaande flaplappen, maar de politieman was al gaan zitten, met beide ellebogen op tafel en de Zwitserse prentbriefkaart tussen zijn vingers.

„Luister goed, Otto. Je zult vanmiddag tussen vijf en zes een nummertje komedie moeten spelen, en heel goeie komedie. Maar om dat goed te kunnen, moet je weten wat er achter deze hele geschiedenis zit en waarom de politie zich met postbussen bemoeit. Heb je wel eens gehoord van Interpol?”

„Dat is die Internationale politie-organisatie waarin de recherche van een hoop landen samenwerkt.”

„Precies. En al sinds jaren is Interpol — dus de politie van de aangesloten landen — op jacht naar een troep van bijzonder handige smokkelaars. De meeste van die kerels werken in een bepaald soort artikel. Ze smokkelen boter, of diamanten, of koffie, of goud of wat je maar wilt. We hebben kort geleden zelfs een paar van die snaken gepakt, die dik geld verdienden met het smokkelen van penicilline.”

„WAT?” zei Otto. „Wilt u me vertellen dat je zelfs geld kunt verdienen met het smokkelen van een geneesmiddel als penicilline?”

„Nou, en óf!” zei zijn oom. „Dat komt door het enorme prijsverschil tussen Holland en België. Maar daar hebben we het nu niet over. Zoals ik al zei hebben dus de meeste smokkelaars hun eigen artikel. Maar de bende waar ik het nu over heb bestaat uit een troep super-smokkelaars. Het enige wat vast staat is dat zij smokkelen, en hoe! Maar verder smokkelen ze alles waar geld mee te verdienen valt. Zij hebben zich gevestigd als smokkel-vaklui. En daar zit wat in, weet je. Want tot dusver was het zo, dat je genoeg mensen had die graag stiekum iets over de grens wilden brengen, maar het niet durfden of niet konden. Van de andere kant bestaan er genoeg gewiekste smokkelaars, die soms maandenlang zonder werk lopen, om het zo maar eens te zeggen, omdat ze niets kunnen vinden òm te smokkelen.”

Otto begon ineens te lachen en zijn oom keek hem aan met opgetrokken wenkbrauwen:

„Wat valt er te lachen?”

„Ik moest lachen bij het idee van een handige smokkelaar die maandenlang wanhopig rondrent, zoekend naar iets om over de grens te smiespelen. Als hij wanhopig genoeg wordt, smokkelt hij dan op het laatst maar een oude potkachel of zoiets?” „Je lacht nu wel,” zei zijn oom, „maar heel vaak gaat het werkelijk zoals ik gezegd heb. Want je moet iets HEBBEN om te smokkelen — iets waar je aan verdient. Bijvoorbeeld – iets is in Holland duizend gulden waard en in Duitsland dertienhonderd gulden. Breng je dus voor die duizend Hollandse guldens iets over de grens, dan kun je er in Duitsland dertienhonderd voor krijgen. Dan heb je dus driehonderd gulden verdiend. Maar je moet toch altijd eerst duizend gulden hebben om de boel in Holland te kunnen kopen”.

„Plus de handigheid om het over de grens te smokkelen”, vulde Otto aan.

„Precies”, knikte zijn oom. „En heel vaak is er wel iemand die geld heeft, maar die niet smokkelen durft. Of er is een smokkelaar, maar zonder geld. En nu is een paar jaar geleden een stelletje handige snuiters op het idee gekomen, om die twee soorten mensen bij elkaar te brengen. Een soort van smokkelcentrale dus.” — Er trok even een lachje om zijn mond. „Er zit eigenlijk wel iets grappigs in, natuurlijk. Het is een soort van arbeidsbeurs voor smokkelaars. De kerels die die centrale drijven weten de namen van de meest ervaren smokkelaars in Europa en overzee — op elk gebied. En als iemand iets over een grens te smokkelen heeft......... dan laat hij het aan dat bureau weten.”

Otto dacht even na.

„Jammer dat ze geen advertenties kunnen zetten,” zei hij dan.

„Dat is inderdaad machtig jammer”, erkende zijn oom. Het zou best leuk staan in een krant:

HEEFT U IETS TE SMOKKELEN? Wij doen het voor U

VLUG — VEILIG — VOORDELIG ! Heeft u een klomp goud te smokkelen?

Een Papegaai? Een Volkswagen?

Staf van gediplomeerde smokkelaars aanwezig. Goede getuigschriften en tevredenheidsbetuigingen ter inzage. Verzekering tegen arrestatie en inbeslagname kan worden afgesloten. Grote partijen billijke tarieven.

„Maar nu alle gekheid op een stokje, Otto — de centrale van al die smokkelende jongens zit ergens in Zwitserland. En nu is natuurlijk het moeilijke, dat wij af en toe wel een smokkelaar kunnen arresteren en straffen, maar het is heel verschrikkelijk lastig om de jongens te pakken die de touwtjes in handen hebben.”

Daar snapte Otto niets van, en dat zei hij ook:

„Maar waarom, oom? Dat zijn toch de bazen van het hele spul?”

„Dat wel, ja. Maar die bazen smokkelen zelf niet! Dat zijn alleen maar tussenpersonen. Die krijgen post of telefoontjes dat er iets gesmokkeld moet worden en die geven aan de smokkelaars door waar ze de smokkelwaar af moeten halen en waar het heen moet. Om een voorbeeld te geven: een juwelendief heeft in Geneve voor honderdduizend Zwitserse francs aan juwelen gestolen. In een hotel bijvoorbeeld. Die juwelen moeten naar Amsterdam, omdat ze daar het best verhandeld kunnen worden, en het meeste opbrengen. Die moeten dus gesmokkeld worden. Maar onze hoteldief is wel goed in diefjeswerk, maar slecht in smokkelen. Alles is een vak, zie je — ook in de misdaad. Onze dief gaat nu naar de centrale en zegt: „„Wat kost het me als een van jullie mannetjes die juwelen voor me naar Amsterdam brengt?”

” En nu kunnen we wel die smokkelaar betrappen die de dingen over de grens brengt......... maar de mannen in Zwitserland die dat allemaal organiseren zijn heel wat moeilijker te vangen. Snap je?”

„Ik begin het te snappen. Maar, oom.........”

De inspecteur wuifde ongeduldig met de hand.

„Je hoeft het ook niet allemáál te snappen. Ik heb nu ook geen tijd om het je allemaal uit te leggen. Een andere keer, op een regenachtige avond. Maar dit moet je weten: kort geleden hebben ze in Zwitserland een man gearresteerd, waarvan ze zeker wisten dat hij een belangrijk lid was van die centrale.”

„Dus,” zei Otto. „Die konden ze tòch wat maken.”

„Val me niet telkens in de rede!” zei oom Onge. „Hij werd toevallig gearresteerd voor iets heel anders dan smokkelen. Maar toen ze zijn zakken en zijn huis nazochten, zoals ze meestal doen bij een arrestatie, vonden ze een hele verzameling Lips en Yale-sleutels. Hij wilde niet zeggen, van wat voor sloten die sleutels waren, maar de politie is ook niet gek. Het duurde niet lang of de Zwitserse recherche was erachter, dat het allemaal sloten waren van postbussen die hij had gehuurd en laten huren in Amsterdam en Den Haag en Hamburg en Antwerpen en zo voort. Nu is het enorme voordeel van een postbus dat je er drie sleutels van krijgt en er zoveel kunt laten bijmaken als je wilt. Elke gek kan er een huren als hij maar betaalt, en iedereen kan erin die maar een sleutel heeft. Dat heb je vanmiddag zelf gemerkt. En niemand ziet ooit, wie de post ophaalt. Duidelijk?”

„Helemaal duidelijk, oom.”

„Prachtig”, knorde de inspecteur. „Nu is Interpol heel erg goed georganiseerd, er ging meteen een hele ris telexberichten vanuit Zwitserland naar de politie van al die plaatsen toe. Nu moet je goed begrijpen, dat elke postbus een eigen slot heeft, met een nummer. Maar het nummer van de sleutel en het slot is niet hetzelfde als van de postbus.”

„Dus......... postbus 751 heeft bijvoorbeeld sleutel 569?”

„Juist, maar het postkantoor heeft wel een lijst waarop ze meteen kunnen nazien van welke postbus b.v. sleutel 569 is. We kregen gisteren een telexbericht dat we moesten nakijken op welke postbus sleutel 7459 paste. Er ging een mannetje mee naar het hoofdpostkantoor en die hoorde direct dat het de sleutel was van bus 751. En luster nu goed, want nu wordt het spannend. De politie snapt natuurlijk best, dat die postbussen geregeld geleegd worden door smokkelaars, die daarin komen kijken of er een karweitje voor hen op te knappen valt.........”

„Dus.........” zei Otto langzaam en nadenkend, „die snaak met zijn slappe, natte hoed.........”

„In de taxi.........”

„Dat is een beroeps-smokkelaar?”

„Zo goed als zeker. Maar Otto.........”

„Maar wat, oom?”

„Ik vraag me af, waarde neef, of die vent jou naar de postbus heeft gestuurd omdat hij háást had of OMDAT HIJ ZELF NIET DURFDE GAAN.”

„Maar waarom zou hij niet durven?”

„Omdat”, zei oom Onge droogjes, „omdat, waarde jonge neef het heel best zou kunnen zijn dat die man al gehoord heeft, dat zijn opdrachtgever in Zwitserland is gearresteerd. En dan kan hij verwachten, dat de politie van die postbussen afweet. Zie je?”

„Ik zie”, zei Otto plechtig. „Dus......... dat hele verhaal van die trein is dan maar een smoesje?”

„Dat hoeft niet, maar het kan heel best. Hij wou eens kijken misschien, wat er gebeurde als jij de post uit die bus haalde.”

„Dan heeft-ie pech gehad”, zei Otto. „Want er is niets gebeurd. Maar......... waarom zou die man wachten tot vijf uur voor ik hem die kaart moet geven?”

„Omdat jij vanmiddag naar school moet, jongen. Hij heeft waarschijnlijk met opzet een eerlijk uitziende schooljongen uitgezocht voor die boodschap.”

Otto knikte:

„Ik vond het al gek dat hij zo haastig naar de trein moest, en om vijf uur alweer in Amsterdam terug was. Maar hij had toch net zo goed een afspraak kunnen maken voor de middagschool weer begon.........?”

Zijn oom de inspecteur haalde de schouders op:

„Met raden en gissen schieten we niet veel op. Luister nu: ik ga dadelijk naar je vader en vertel hem wat er gebeurt is. Maar jij gaat om vijf uur naar het Noord-Zuid-Hollands Koffiehuis net of er helemaal niets aan de hand is.”

„Wat? Ik?” zei Otto. „Maar.........”

„En je neemt deze kaart mee.”

„Maar als die vent nou vraagt.........”

„Dan kijk je hem onnozel en onschuldig aan en houdt vol dat er niets gebeurd is. Wat kan hij je dòèn?”

Otto dacht daar over na.

„Stel je nu eens voor dat die man helemaal niet naar het station is gegaan, maar direct uit die taxi is gestapt, om te kijken wat er gebeurde als ik de postbus leegde?”

„Wat zou dat?”

„Dan heeft-ie misschien gezien dat ik door een politieman werd gevolgd?”

„Hoe kan dat nou, jongen? Jij was op de fiets. Waar moet die man zo gauw een fiets vandaan hebben gehaald? En dat alles in die dolle verkeersdrukte. En dacht je dat mijn politie- man dan niet had gezien dat jij gevolgd werd?”

„Goed”, zei Otto. „Best. Ik zal het doen.”

Zijn oom stond op, en schudde de kaart onder Otto’s neus. „Ik neem nu deze kaart even mee, want die laat ik snel even fotograferen. Meteen voor de vingerafdrukken. Voor vijven is hij hier weer terug.”

Otto rekte zijn hals en keek uit het raam, de straat op.

„Maar stel je nu eens voor dat die vent me al die tijd in de gaten heeft gehouden en nu buiten staat?”

„Dan heeft-ie alleen mij de school zien binnengaan en wat zou dat? Kan hij aan mijn neus zien dat ik van de politie ben? En ik laat deze kaart terugbrengen door een van onze typistes van het bureau. Ziet er heel onschuldig uit.”

„En als ik dat Noord-Zuid-Hollands Koffiehuis binnenga, dan.........”

„Dan zitten daar al twee van mijn mannetjes. En die zien er zo onschuldig uit, dat zelfs jij niet zult kunnen ontdekken wie van die koffieleuteraars daarbinnen mijn rechercheurs zijn. Maak je daar maar geen zorgen over. Jou zal niks overkomen.”

„O.K.”, zei Otto. „Ik zal het doen. Maar ik vind het toch beetje een griezelige onderneming.”

„Loopt nogal los”, zei zijn oom, en keek zijn neefje scherp aan. „Je bent toch niet bang, hè? Anders verzin ik wat anders.”

„Bang? Och nee . . . Maar ik vind het een rare boel.”

Zijn oom, die als politieman blijkbaar aan rare dingen gewend was, haalde zijn schouders op en stond op. Toen zei hij ineens:

„Dat is waar ook . . . die vent zat in een taxi, zei je?”

„Een gewone taxi. Met een blokband.”

„Je weet natuurlijk niet het nummer van die taxi, hè?”

„Wat bedoelt u? Het autonummer?”

Die vraag van Otto sloeg op het feit dat elke Amsterdamse taxi (behalve het nummerbord dat elke auto moet hebben) ook nog een eigen taxinummer heeft. Dat staat op een bordje binnen in de wagen en ook is het achterop geschilderd.

„Kan me niet schelen. Een van de twee”.

Otto deed zijn ogen dicht en klemde zijn vuisten stijf in elkaar. Zo bleef hij enkele tellen zitten terwijl zijn oom verbaasd naar hem stond te kijken. Toen deed Otto zijn ogen weer open.

„321. Dat is het taxinummer.”

De inspecteur gaapte hem aan, boog zich voorover, zette beide vuisten met de knokkels op de tafel en keek van boven op zijn neefje neer.

„Wil je me vertellen dat je dáárop hebt gelet?”

„Welnee,” zei Otto. „Waarom zou ik erop letten?”

„Hoe weet je dan dat nummer?”

„Omdat het op de taxi stond”.

Ongeduldig zei zijn oom:

„Ja, dat snap ik. Het werd in ieder geval niet door een reclame-vliegtuig in de lucht geschreven. Maar je moet er toch speciaal naar gekeken hebben om het nu nog te weten?”

„Welnee”, zei Otto. „Waarom?”

Zijn oom werd een tikje kwaad.

„Zit me nu niet voor de gek te houden. Niemand weet een nummer als hij er niet speciaal naar kijkt.”

„Natuurlijk wel”, zei Otto. „Als je je ogen maar dicht doet en er heel hard aan terugdenkt. Dan zie het weer.”

„Werkelijk?” zei de inspecteur spottend. „Zie jij het dan weer?”

„Ja!” zei Otto bokkig. „Dan zie ik het zó weer voor mijn ogen.”

„Haha”, spotte de inspecteur. „En wat is dan het autonummer van die taxi?”

Otto kneep weer zijn ogen dicht, klemde zijn vuisten in elkaar en zat enkele tellen lang zo. Toen gingen zijn ogen open.

„PD 47-34.”

De inspecteur van de recherche stond enkele seconden lang op zijn neefje neer te kijken, mompelde toen „alsjemenou”. . . keerde zich op zijn hakken om en ging de deur uit. Toen hij vijf minuten later de school verliet, liep hij nadenkend zijn hoofd te krabben. Hij had daar speciaal zijn hoed voor afgenomen, wat hij kon doen, want het regende niet meer. Iemand die zoiets kon als Otto Onge daarnet had gepresteerd, die had een héél bijzonder soort van geheugen. En oom Onge kon het weten, want die had als politieman dag-in, dag-uit met getuigen en met geheugens te maken.

** *

De directeur deed de deur van het kleine kamertje open en stond Otto aan te kijken met zijn bril in de hand.

„Zo Otto . . . ben jij daar even met je neus midden in een politieroman terecht gekomen.”

Otto zei niet veel. Wat kon hij nou ook zeggen? De directeur keek op de klok:

„Je hoofd zal wel niet meer naar leswerk staan en die geschiedenisrepetitie is al voorbij. Wet je wat — blijf jij maar rustig in dit kamertje zitten, want je wordt vóór het einde van de school toch weer gestoord. Dit is wel zo prettig voor je.”

„Graag, mijnheer”, zei Otto. „Ik heb wel het een en ander om over na te denken.”

De directeur knikte, liep naar een boekenkast en haalde er een dik en log boek uit.

„Hier heb je wat te lezen als je zin hebt.”

„Dank u, mijnheer.”

De deur ging dicht. Otto bekeek het boek. Het heette:

DE GESCHIEDENIS VAN HET ONDERWIJS IN NEDERLAND.

Otto schoof het met een blik van afkeer opzij. Een dik werk over de GESCHIEDENIS VAN DE SMOKKELARIJ IN EUROPA had hem op dat moment een heleboel meer geinteresseerd. Hij begon na te denken over wat voor soort antwoorden hij aan de man met de slappe hoed zou kunnen geven en wat voor soort vragen die hem zoal zou kunnen stellen.

** *

Toen Lodewijk Onge (inspecteur) aanbelde aan het huis van zijn broer, Eduard Onge (reclameschilder) trok die zelf aan het touw de deur open en tuurde de trap af..

„Neen maar!” bulderde hij. „De Sterke Arm op bezoek. Kom je mij arresteren of mijn enige zoon?”

„Geen van beide, kladschilder”, antwoordde de inspecteur, de trap beklimmend. „Hoewel iemand die dergelijke afgrijselijke aanplakbiljetten maakt, inderdaad behoort te worden opgesloten. Die woest gekleurde reclameplaten van jou hangen door de hele stad en mijn rechercheurs krijgen er schele hoofdpijn van.”

Vader Onge liep zijn studio in en begon te werken aan zijn homp Goudse kaas.

„Vertel me niet dat je zo maar eens langs komt uit pure broederliefde.”

„Nee. Ik wil je zoon lenen voor een uur of wat.”

Vader Onge deed een stap achterwaarts, hield het hoofd scheef, bestuurde de homp kaas en zette een flits geel langs een korst.

„Waarom? Je hebt zelf zoons. Waarom moet je de mijne lenen?”

„Heb je vanmiddag die prentbriefkaart gezien?”

Vader Onge liet zijn penseel zakken en keerde zich van de kaas af.

„Die Otto uit de postbus heeft gehaald? Wat is ermee?” De inspecteur liep naar de straatramen, ging zo staan dat hij van buiten af niet kon worden gezien en loerde de straat op en af.

„Hm. Ik kan niet verdachts ontdekken. Gevolgd ben ik vast niet. Eduard . . . val me niet in de rede. Ik zal je uitleggen waarvoor ik je enige zoon hard nodig heb.”

Hij vertelde het. Toen zijn broer was uitgesproken, zei vader Onge maar één ding:

„Weet je wat ik het meest verbazingwekkende vind van je hele verhaal?”

„Geen idée”, zei de inspecteur.

„Ik heb mijn zoon Otto altijd aangezien voor een dromer. Een beetje stille, dromerige jongen. En nu kom jij me vertellen dat diezelfde dromer een opmerkingsgave heeft die misschien één mens heeft op de duizend.”

„Eén op de millioen”, zei de inspecteur droog. „Ik heb het mijn hele leven nog niet één keer meegemaakt. Het is mogelijk dat de jongen zoiets als een fotografisch geheugen heeft.”

„Kletskoek”, zei Otto’s vader. „Als de jongen dat had, kon hij ook wel jaartallen leren. Mensen met een fotografisch geheugen hoeven maar één keer een bladzijde te hebben gelezen, en dan weten ze voor altijd wat erop staat. Daar is bij Otto geen sprake van. Was het maar waar”.

De inspecteur begon te lachen.

„Hij zal die jaartallen wel kennen, maar niet weten wat er in die jaren gebeurd is. Net als de man die opschepte dat hij alle nummers uit de Nederlandse telefoonboeken kende. Niemand wou het geloven. Ten laatste zei hij: „„Ik ken alle nummers wel, maar ik weet niet wat voor namen erbij horen.””

„Jij moet moppentapper voor de radio worden”, zei vader Onge. „Kom je me nu eigenlijk vragen of mijn zoon om vijf uur voor leerling-rechercheurtje mag spelen?”

„Precies.”

„Tja . . . als goede staatsburgers zijn we verplicht de politie bij te staan. Maar denk eraan: de jongen is je bloedeigen neef. Als je maar deksels goed oppast dat er niets aan hem wordt beschadigd.”

„Allicht,” zei zijn broer. „Da’s nogal wiedes.”

„En als je mij maar meteen komt vertellen wat er zoal gebeurd is. Je weet hoe nieuwsgierig ik ben.”

„Goed, goed — ik kom even langs.”

„Dat is je geraden”, zei zijn broer, „of ik schilder een grote spotprent van je op de deur van het politiebureau.”

(Zo spreken vaders nooit tegen elkaar als hun zoons erbij zijn).

DE POLITIE WERKT MET MAN EN MACHT EN OTTO ONGE WERKT ALLEEN

Inspecteur Onge was intussen natuurlijk op het politie bureau geweest, en had allerlei opdrachten gegeven. En daardoor gebeurden er de volgende dingen:

Ten eerste:

De prentbriefkaart uit Zwitserland ging met een raketsnelheid naar het politie-laboratorium en werd daar van beide kanten gefotografeerd. Daarna bliezen ze er poeder overheen en gingen op zoek naar vingerafdrukken. Er stonden er heel wat op — zowel op de glimmende foto-kant als op de adreszijde. Van wie die vingerafdrukken allemaal waren, moest nog worden uitgezocht. Zoiets gaat niet in een ommezientje.

Ten tweede:

Een rechercheur ging met zijn vinger langs een rij taxinummers op een lijst en zag al heel gauw, dat de taxi No. 321 het eigendom was van de Amsterdamse Taxi Verhuur Maatschappij. De politie heeft nu eenmaal de beschikking over hele risjes lijsten waarop ze meteen van alles kunnen nazien. Dus de rechercheur belde de Taximaatschappij op.

„U spreekt met de recherche. Weet u soms waar taxi nummer 321 op het ogenblik is?”

De man aan de telefoon antwoordde:

„Een ogenblik . . . even nakijken. We hebben geluk: die man heeft mobilofoon aan boord . . .”

Tien tellen later kon hij vertellen:

„Die chauffeur maakt op het ogenblik een ritje naar de Apollolaan met twee oude dames.”

„Prachtig,” zei de rechercheur. „Vraag hem of hij de recherche opbelt zogauw hij met die rit klaar is. Ik ben rechercheur Cornelisse.”

„Komt voor mekaar, mijnheer Cornelisse.”

De rechercheur stak een cigaret op en begon zijn pijp door te steken met een duiveveer. Hij rookte pijpen en cigaretten door elkaar en in zijn vrije tijd hield hij duiven. Lang geleden had hij al ontdekt dat de lange vleugel- en staartveren van duiven ideaal zijn om pijpestelen mee door te steken. Toen rinkelde zijn telefoon.

„Met Cornelisse.”

„U spreekt met de chauffeur van de 321, had u mij moeten hebben? Der zijn toch geen narigheden?”

„Neenee,” zei Cornelisse geruststellend, een potloodje klaar houdend boven een blocnootje. „Maar heb jij vanmiddag tussen twaalf en één een man met een regenjas en een slappe hoed vervoerd over de Nieuwe Zijds Voorburgwal naar het Centraal Station?”

„Ja, dat klopt precies.”

„Waar heb je die man afgezet?”

„Nou — zoals je al zei: aan het Centraal Station”

Het potloodje begon te schrijven.

„Heeft die man onderweg nog met iemand gesproken?”

De chauffeur begon te praten en vertelde haarfijn het hele gesprek tussen die man en Otto Onge. Daarna vroeg de rechercheur:

„Waar heb je die man opgepikt?”

„Op de taxi-standplaats Leidseplein. Hij kwam aanhollen en hij moest een trein halen, zei-die.”

„En is er verder onderweg niets bijzonders gebeurd? Heeft hij niets bijzonders gezegd?”

„Geen stom woord behalve wat ik daarnet verteld heb.”

„En is hij werkelijk op de trein gegaan?”

„Ja kijk-es — dat weet ik natuurlijk niet. Ik weet alleen dat ik ’m aan het Centraal Station heb afgezet. Hij heeft me gewoon betaald en voor ik wegreed zag ik ’m het station binnengaan. Wat-ie daarna gedaan heeft moet je aan iemand anders vragen. Ik ben niet helderziende.”

„Dank je,” zei de rechercheur. „Dat was alles.”

De politie wist nu zeker, dat het onmogelijk was, dat de man in de regenjas Otto Onge had gevolgd toen die uit het Hoofdpostkantoor kwam. Ook al was hij metéén weer het station uitgerend en ook al was hij wereldrecordhouder sprinten, dan had hij nog niet zo gauw terug kunnen zijn, om Otto Onge op te vangen.

Ten derde:

Op de prentbriefkaart stond het telefoonnummer 715580. Had dat iets te betekenen? Zo goed als zeker. Rechercheur Cornelisse moest ook dat uitzoeken. Hij belde een bepaald nummer van de AmsterdamseTelefoondienst en zei:

„Met rechercheur Cornelisse. Kunt u mij zeggen van wie nummer 715580 is?

„Een ogenblikje,” zei een gedienstige stem aan de andere kant, en eventjes later kwam het antwoord:

„Dat staat op naam van een Van der Toorren, met twee O’s en twee R’en. Adres: Saxen Weimarlaan 21.”

„Dank u”, zei Cornelisse, die het al opgeschreven had.

Hij legde de hoorn neer en krabde zich met de steel van zijn pijp achter het oor, daarna stond hij op en wandelde de gang af naar een groot vertrek, rondom vol met stalen kasten waarvan de laden vol zaten met kaarten. Op die kaarten stonden de namen en adressen van iedereen die wel eens iets met de politie te maken had gehad. Maar deze Van der Toorren stond er niet bij. Daar schoot men dus ook niet veel mee op.

Ten vierde:

Een andere rechercheur was uitgezonden om uit te vissen wie die beroemde postbus nummer 751 had gehuurd. Deze man kwam de kamer van inspecteur Onge binnen.

„Een ogenblik”, zie de inspecteur. Hij zat een briefje te schrijven, en op een stoel naast zijn bureau zat een meisje te wachtten. Zij was kort, nogal dik en droeg een hoornen bril.

Inspecteur Onge maakte een zin af, keek op en vroeg:

„Heb je nieuws?”

„Jawel. Ik weet wie die postbus heeft gehuurd.”

„Prachtig!” zei de inspecteur tevreden. „Iemand hier uit Amsterdam?”

„Was dat maar waar. Die postbus is tien maanden geleden gehuurd door een Zwitser, Baulich genaamd, die in Zürich woont.”

„Poeh. Dáár schieten we veel mee op. Die kerels zijn slimmer dan we dachten. Wat we moeten weten is: wie de smokkelaars zijn, die nu de sleutels hebben van die postbus. Maar goed — vanavond hebben we alvast één van die heren te pakken.” — Hij maakte het briefje af, en las het even over. Er stond op:

Beste Otto,

In deze enveloppe, die ik je laat brengen door een van de typistes van het politiebureau krijg je de prentbriefkaart terug. Het beste is dat je mij en wat ik je verteld heb, volkomen uit je hoofd zet. Je bent tussen de middag gewoon naar huis gegaan. Je hebt met niemand over deze kaart gesproken. Ook met je vader niet. Waarom zou je dat ook gedaan hebben? Zoiets bijzonders was het nu ook niet. Kijk de man recht aan als hij je wat vraagt. Aarzel niet met je antwoorden en maak dat je snel wegkomt. Zeg maar dat je haast hebt. Vraag dus om je rijksdaalder, stap weer op je fiets en smeer hem. Wij zorgen wel voor de rest.

Beste wensen,

Je oom Louis.

Hij schoof de brief samen met de prentbriefkaart in een enveloppe, schreef erop:

AAN OTTO ONGE, en gaf het briefje aan de juffrouw.

„Wilt u dit afgeven aan de directeur van de school? Aan niemand anders. Als de directeur ergens mee bezig is, wacht u tot hij u ontvangen kan. Begrepen?”

„Begrepen, inspecteur.”

Het meisje ging de kamer uit, haar regenjas dichtknopend.

„Ziezo!” zei inspecteur Onge en keek op de klok. „Tien minuten over vier. Tijd dat we naar dat koffiehuis gaan en ons verdekt opstellen.”

**

*

De eerste rechercheur kwam precies half vijf het Noord-Zuid- Hollands Koffiehuis binnenwandelen. Oom Onge had zijn mannetjes goed uitgezocht, want deze politieman zag eruit als alles behalve als een rechercheur. Hij heette Berends; hij was kort en dik en als hij liep, waggelde hij een beetje, net als een eend. Hij deed in zijn vrije tijd voor de liefhebberij aan toneelspelen. Dat kwam bijzonder goed van pas als er een rechercheur nodig was, die er onschuldig moest uit zien. Rechercheur Berend zag er heel verschrikkelijk onschuldig uit. Hij had een goudgerand brilletje op (waar gewoon vensterglas in zat, want zijn ogen waren prima) en liep een tikje voorover, steunend op een wandelstok, alsof hij last had van rheumatiek. Zogauw hij binnen was gestrompeld, bleef hij staan, haalde een enorme zakdoek te voorschijn en begon te niezen en te hoesten. Hij maakte zulk een bouwvallige indruk, dat twee kellners toeschoten om een stoel voor hem klaar te zetten. Berends zakte er in neer en zei met een hees stemmetje:

„Dank je wel, hoor. Dank je wel.” Hij bestelde een kannetje hete thee. Daarna vroeg hij een krant en die begon hij te lezen, over zijn bril heen kijkend, terwijl hij zijn handen voortdurend liet bibberen, zodat de krant bleef trillen. Het was werkelijk een prachtstaaltje van komediespel en die komedie was ook nodig, omdat niemand van de politie wist, of de smokkelaar uit de taxi er nog niet al zat, of vóór vijven niet even zou komen neuzen, of alles wel veilig was. Toen Berends zijn hete thee plus zijn krant goed en wel had, kwam rechercheur nummer twee binnen. Die was zo verschillend van Berends als menselijkerwijs maar mogelijk was . . . want die had zich vermomd als artiest . . . als kunstschilder. Het was een grote, forse knaap van een jaar of dertig, gekleed in een groene manchester broek, waarboven een bruine trui met een hoge boord. Zowel de broek als de trui vertoonden vegen rode en gele verf. Deze rechercheur heette Bolderman en dit artiestenpak was een van zijn meest geliefkoosde vermommingen. Bovendien was het een bijzonder praktische vermomming, want een artiest en speciaal een kunstschilder, kan honderden dingen doen die een gewoon mens niet kan doen, zonder in de gaten te lopen. Bolderman kon bijvoorbeeld, als hij een huis of een straat in de gaten moest houden, ergens op straat op een vouwstoeltje gaan zitten, een schilderezel met een doek erop vóór zich plaatsen, en zogenaamd een gevel of een stuk gracht gaan schetsen. Hij deed het wel niet zo bijzonder goed dat de mensen in verrukking achter hem bleven staan, maar dat hoefde ook niet. Amsterdam is vol van schilders die maar beter loodgieter of rechercheur hadden kunnen worden.

Bolderman droeg in dergelijke gevallen bij voorkeur een aangeplakt, donkerbruin ringbaardje, en dat droeg hij ook bij het binnentreden van het Noord-Zuid-Hollands Koffiehuis. Bovendien had hij onder één arm een geweldig grote tekenmap — twee platen karton, die met aan elkaar geknoopte strikjes bijeen worden gehouden. Hij zette de map met grote zorg tegen een muur, begon een cigaret van shag uit een zakje te rollen en bestelde een glas bier. Het was wel zo, dat een rechercheur in diensttijd eigenlijk geen bier mag drinken, maar voor Bolderman werd, als hij als artiest vermomd was, een uitzondering gemaakt omdat de hele politiemacht ervan overtuigd was dat een Amsterdamse schilder, die in een café limonade dronk, onmiddellijk een verdachte indruk zou maken.

Berends zat nu met zijn bibberende krant in het midden van het café en Bolderman (met baard) had een tafeltje gekozen vlakbij de deur, om de smokkelaar bij zijn arrestatie het snelle ontsnappen onmogelijk te maken. En iemand die kans zag, langs Bolderman heen te glippen was een heel knappe jongen, want die forse rechercheur was niet alleen bokskampioen middengewicht van het Amsterdamse politiekorps, maar bovendien had hij jarenlang aan Judo gedaan en als hij eenmaal iemand binnen bereik van zijn vingers had, dan had hij hem ook grondig klemvast.

Maar Inspecteur Onge zag er veel te veel als een politieman uit, om zichzelf binnen te wagen. Hij liep als een politieman en keek als een politieman; hij bleef dus op veilige afstand van het Noord-Zuid-Hollands Koffiehuis. Hij stond aan de overkant, onder het afdak van het Centraal Station en wachtte af wat er zou gaan gebeuren.

Om vijf voor vijf had Berend zijn potje thee leeggedronken. Om drie minuten voor vijf bestelde rechercheur Bolderman een tweede glaasje bier. Het wachten was nu op Otto Onge. Het werd kwart over vijf . . .

Het werd halfzes, en er verscheen geen Otto.

**

*

Inspecteur Onge liep zich van ongeduld zowat op te eten onder de overkapping van het station. Het eerste halfuur had hij zich op stáán winden, maar daarna was zijn ongeduld zo groot geworden, dat hij heen en weer begon te ijsberen, onderwijl geen oog aflatend van de witgeschilderde houten ingang van het koffiehuis. Hij vroeg zich af, of zijn neefje Otto misschien, in de drukte, of juist terwijl er een taxi voor de ingang was gestopt, ongezien naar binnen was geschoten, maar dat leek hem niet waarschijnlijk. Het werd kwart vóór zes.

Nu begon niet alleen de inspecteur het vreemd te vinden, maar ook zijn beide rechercheurs, binnen, werden onrustig. Het waren beide veel te goede politiemannen om te laten merken dat zij elkaar kenden, maar nu en dan keek rechercheur Berends, over zijn gouden brilletje heen, eventjes op als er een nieuwe gast door de cafédeur binnenkwam en dan zag Bolderman héél eventjes, de wenkbrauwen boven het goudgerande brilletje vragend omhooggaan. En Bolderman antwoordde daar, eveneens in gebarentaal, alleen maar op, door zich peinzend achter het oor te krabben. Per slot van rekening had de inspecteur hen verteld, dat Otto Onge tussen vijf en zes uur een afspraak had met de smokkelaar. Hij zou natuurlijk recht uit school op de fiets naar het Koffiehuis komen en wat drommel, een schooljongen heeft toch niet zulk een onmenselijk lange tijd nodig om een paar straten door te rijden?

Daar kwam nog iets anders bij, dat zij vreemd vonden. Er zaten natuurlijk nog méér mensen in het café, en ook al was Otto Onge om de een of andere reden veel te laat, dan kon men toch verwachten, dat de smokkelaar op tijd zou zijn, want hoe moest die anders zijn prentbriefkaart in handen krijgen. Maar het gekke was nu, dat er bij het publiek in het koffiehuis niemand te vinden was, die maar in de verte leek op de beschrijving van de smokkelaar in de taxi, door Otto Onge gegeven. Dat was een jonge kerel geweest, volgens Otto, van een jaar of dertig oud, met een opvallend door de zon gebruind gezicht en haren die aan de voorkant dun begonnen te worden. Nu heeft in een café nooit iemand een hoed of pet op en het gezicht van iedereen was duidelijk te zien. Maar er zat geen enkele man met een gebruind gezicht. Wel een man met een hoofd zo kaal als een biljardbal (maar die was zeker zestig jaar oud), maar niemand met haar dat dun begon te worden . . . Vreemd. Zeer vreemd.

**

*

Toen het klokslag zes uur was geworden zonder dat er iets was gebeurd, begon inspecteur Onge het zó vreemd te vinden, dat hij met lange passen voorbij de ingang van het station liep en naar een rijtje telefooncellen dat daar staat, ten gerieve van wie thuis geen telefoon heeft. Hij liet een dubbeltje in de gleuf vallen en draaide het nummer van het Koffiehuis, dat hij, door het beregende glas van de cel heen, aan de overkant kon zien liggen.

„Met het Noord-Zuid-Hollands Koffiehuis”, bromde een stem.

„U spreekt met Jansen”, zei de inspecteur. „Bij u zit een kunstschilder, die Egidius heet. Kan ik die even aan de telefoon krijgen?”

„Een ogenblik, mijnheer.”

Heel zwakjes hoorde de inspecteur hoe er luid door het café werd omgeroepen: TELEFOON VOOR DE KUNSTSCHILDER EGIDIUS!”

Vlak daarop kwam de rechercheur Bolderman, compleet met baard en verftrui, aan de telefoon.

„Bent u dat, inspecteur?”

„Natuurlijk”, zei Onge. „Wat is er eigenlijk aan de hand daarbinnen?”

„Niets, inspecteur. Dat is juist het gekke. Ik heb helemaal niets of niemand gezien.”

„Maar mijn neefje dan.........”

„Uw neefje is nog helemaal niet binnengekomen, inspec . . .”

„WAT!” riep de inspecteur. „Dat die smokkelaar niet op komt dagen is nog daar aan toe. Die kan lont geroken hebben. Maar mijn neefje moet er toch zijn, zeker!!”

„Dat is nou juist het idiote, inspecteur. Ze zijn geen van tweeën gekomen.”

„Vent, dat kan niet! Dan hebben jullie zitten slapen, of je hebt niet goed uit je doppen gekeken.”

Rechercheur Bolderman zei even niets, en vroeg toen beleefd: „Heeft u zèlf dan buiten niemand zien binnengaan, inspecteur?”

„Allicht niet!” blafte inspecteur Onge. „Anders hoefde ik het jou toch niet te vragen.”

„Tja . . .” zei de rechercheur.

De inspecteur stond even na te denken, en gaf toen een kort bevel.

„Blijf voorlopig waar je bent. Ik begrijp er niets van, maar het beste is om nog even te wachten.”

„O.K., inspecteur.”

De oom van Otto smakte de hoorn op de haak, gromde iets binnensmonds en stond even te piekeren. WAAROM WAS OTTO ZO LAAT? Het bleef natuurlijk steeds mogelijk dat de jongen onderweg een aanrijding had gehad, maar ook al was dát zo, dan moest toch de smokkelaar zijn komen opdagen. Op dat moment schoot de inspecteur een gedachte door het hoofd . . . stel je voor dat Otto bang was geworden? . . . Dat Otto rechtstreeks naar huis was gegaan en nu rustig thuis zat? . . .

De inspecteur draaide het nummer van de kunstschilder Onge, Otto’s vader. De telefoon ging over . . . driemaal . . . zesmaal. . . tien maal . . . Er was niemand thuis die de hoorn opnam. Dus Otto was óók niet thuis. De inspecteur zei een lelijk woord, smeet de deur van de telefooncel achter zich dicht en beende met lange passen terug naar zijn plekje onder het afdak van het station. Zijn humeur werd er nu met de minuut slechter op. Niet alleen scheen alles in de war te lopen . . . maar bovendien zaten zijn twee rechercheurs lekker warmpjes binnen in de caféstoelen, terwijl hun baas, de inspecteur, in de koude wind liep te blauwbekken. Maar dat was nu eenmaal zo geregeld . . . en daar viel weinig aan te veranderen. Afwachten maar . . .

**

*

Waarom was Otto Onge niet op tijd komen opdagen? Om de simpele en goede reden, dat er iets was gebeurd dat niemand had verwacht. Het begon allemaal prachtig volgens plan te verlopen. Om half vijf ging plotseling de deur open van het kamertje, waarin Otto Onge op zijn eentje was neergezet en daar stond de directeur, met een enveloppe in de hand.

„Otto — hier is een brief die zojuist is gebracht door een meisje van het politiebureau.”

Otto nam de enveloppe aan, scheurde haar open en haalde er de bekende prentbriefkaart uit, plus het briefje van zijn oom. De directeur stond toe te kijken terwijl Otto het briefje doorlas.

„Is het zo in orde?” vroeg hij.

Otto stopte de briefkaart in zijn binnenzak en borg het briefje van zijn oom in de achterzak van zijn broek. De enveloppe gooide hij weg. Hij stond op en knikte.

„Tja . . .”, zei de directeur. „Dan zou ik hier nog maar even blijven zitten tot de school uitgaat en dan kun je gewoon met de andere leerlingen naar buiten. Is dat niet het beste?”

Otto had liever gewild, dat hij dat laatste rukje maar ineens vrijaf had gekregen, maar het kon hem eigenlijk ook niet bar veel schelen. De directeur wenste hem succes, en de deur ging dicht. Korte tijd daarna rinkelde de bel. Overal vlogen deuren open en rumoerden de jongens door de gangen. Otto sloeg het boek dicht, en wandelde eveneens de gang in. Maar nauwelijks had hij zijn gezicht daar vertoond, of enkele jongens uit zijn klas kregen hem in de gaten en schoten op hem af.

„Daar heb je Otto Wap!”

„Hei, Otto! Hebben ze je flink aan je flaporen getrokken?”

„Zeg, Otto — vertel es op. Waar ben je de hele middag geweest?”

„Niks bijzonders”, zei Otto kregelig en drong zich door de menigte heen.

„Hei jongens — Otto Wap wil niet vertellen waar hij de hele middag is geweest.”

„Hij heeft anders een gezicht als een oorwurm.”

„Als een Flapoorwurm, dan toch altijd. Hahaha.”

„Hij is toch maar lekker van die geschiedenisrepetitie af- gekomen.”

„Ja, maar van ons is-ie nog niet af! Hei, Otto Wap! Waar ben je de hele middag geweest?”

Otto voelde er niets voor om die vervelende, schreeuwlelijke bullebakken te vertellen wat er die middag was gebeurd en wat hij moest gaan doen. Ook al had hij het ze willen vertellen, dan had hij dat nog niet kunnen doen, want dan was hij ze vast en zeker nooit meer kwijt geraakt. Die waren natuurlijk in optocht op fietsen achter hem aan komen rijden naar het Centraal Station om te kijken wat er voor opwindends ging gebeuren. Maar juist, toen de troep begon op te dringen en hem aan te stoten, werd het ineens rustig, want iemand waarschuwde:

„Kijk uit! Daar heb je de Dirrek!”

De gevreesde gestalte van de Dirrek, oftewel de Directeur, kwam langzaam en waardig door het midden van de gang aanschrijden. Hij zag Otto staan, en wenkte hem, naar hem toe te komen. Tot ieder’s stomme verbazing greep de Dirrek Otto Onge vriendelijk bij een elleboog, en zo wandelde hij samen met hem, verder de gang af. Vlak voor zij bij de buitendeur waren, boog hij zich een beetje naar beneden en zei zachtjes:

„Ik hoop dat je het er goed van afbrengt. Kom je me morgen even vertellen hoe het allemaal is afgelopen?”

„Ik zal het niet vergeten”, beloofde Otto en stak de binnenplaats over naar het fietsenrek. En op die manier kwam hij, tot zijn grote opluchting, zonder moeite of narigheden, de poort uit, want zolang de Dirrek in de open deur stond, probeerde niemand het, Otto lastig te vallen.

En zo kwam het dat Otto in volle vaart, en op zijn eentje, de poort van de HBS uit kwam fietsen, en meteen rechtsafsloeg, vol gas koers zettend naar het station. Om daar te komen moest hij, evenals die middag, in de volle lengte de Nieuwe Zijds Voorburgwal afrijden en dat deed Otto dan ook, met een tempo of hij de gele Tourtrui moest verdedigen.

Het regende niet meer, en nu en dan kwam de zon eventjes door een gat in de wolken loeren, blinkend in de plassen die op het asfalt waren achtergebleven. Hij was juist aangekomen bij het gebouw van „De Telegraaf”, toen hem opviel, dat iemand achter hem al een hele tijd als een dolle met een fietsbel rinkelde. Nu rinkelen er in het verkeer een massa fietsbellen, maar zelden zo lang aan één stuk door en zo met nadruk. Het leek wel of iemand zijn aandacht wilde trekken . . . iemand die hem achterop fietste. Otto zei binnensmonds een lelijk woord, want hij dacht, dat een van zijn klasgenoten hem achterop was komen rijden om met zijn nieuwsgierige neus uit te vissen, waarvoor Otto de hele middag bij de directeur was geweest. Otto keek dus niet op of om, deed of hij niets hoorde, en begon alleen nog harder te trappen. Hij stoof voorbij de rij krantenauto’s die rechts op hun lading dagbladen stonden te wachten . . . en zei opnieuw een lelijk woord, want voor zich uit zag hij de verkeerslichten op geel springen . . . en een zijstraat waar hij in kon schieten had je niet in dit stuk van de Voorburgwal. Otto strekte zijn rug, hield op met trappen en reed zijn vaart uit naar de stopstreep. Juist op het moment dat hij daar tot staan kwam, en een schoen op het natte asfalt zetten, voelde hij een hand op zijn schouder vallen. Otto keek opzij, niet al te vriendelijk, verwachtend, het gezicht van een van zijn klasgenoten te zien . . . en keek in het diep gebruinde gezicht van de man uit de taxi.

„Is met dát fietsen!” hijgde de man. „Ik heb me zowat ongans getrapt om je in te halen!”

Otto staarde hem enkele tellen lang stomverbaasd aan, zonder een woord uit te brengen, maar de man grijnsde hem vriendelijk aan. Hij had een beetje onregelmatige, maar wel fraai witte tanden, die helder blonken in dat bruine gezicht. Hij droeg nu ook geen hoed meer, maar een geruite sportpet. En hij zat niet in een taxi, maar op een splinternieuwe sportfiets die in twee opvallende kleuren was gelakt: geel en tomaatrood; die rare kermiskleuren die Amerikaanse auto’s er wel eens op nahouden. Toen hakkelde Otto:

„Ik . . . ik ben net op weg naar het Noord-Zuid-Hollands Koffiehuis. Ik dacht dat we dáár een afspraak hadden.”

„Hadden we ook”, zei de man vriendelijk. „Hadden we ook, jongen. Tussen vijf en zes. Maar ik was wat vroeger terug dan ik dacht en toen heb ik je bij school opgewacht. Maar je kwam er zo verschrikkelijk hard uitfietsen, dat ik nog moeite had om je in te halen, ook!”

Hij lachte, tilde zijn pet op, veegde met de mouw van zijn jas over zijn bezweet voorhoofd, en werd ineens ernstig.

„Maar we kunnen het net zo goed hier afwerken. Geef de post maar hier, dan krijg jij je andere rijksdaalder.”

Op dat moment sprong het rode licht op groen, en aangezien het nu eenmaal volkomen onmogelijk is, op een stopstreep te blijven kletsen, begonnen ze alle twee te fietsen, langzaam-aan, terwijl links en recht van de hen de bromfietsen, auto’s en motoren voorbij stroomden. De man reeds naast Otto voort, nu weer met één hand op Otto’s schouder, en het leek wel of hij zorgen wilde, dat zij elkaar niet kwijt raakten, of dat Otto er niet haastig vandoor sprintte. Toen zij hij:

„Laten we daar bij de trottoirband maar even stoppen. Dan kun je me de boel geven.”

Otto zat, al fietsend, hard na te denken. Hij dacht vooral aan zijn oom, de inspecteur, die nu met twee politiemannen in het koffiehuis zaten te wachten . . . en op deze manier voor niets wachtte.

„Moet dat hier midden op straat?” vroeg Otto.

„Waarom niet?” vroeg de smokkelaar met een verbaasde lach. „We hebben toch niets te verbergen, zeker?” — Hij knikte naar een lege plek tussen twee geparkeerde auto’s. „Stop daar maar even.”

Otto zag niet in, wat hij anders kon doen, stuurde naar de lege plek bij de trottoirband, zetten een voet op de stoeprand, greep in zijn binnenzak en haalde de prentbriefkaart te voorschijn, plus de postbussleutel.

„Alsjeblieft”, zei hij. „Dit is het enige dat er in de postbus zat. Het is niet veel.”

„Maar het is genoeg”, zei de smokkelaar met een tevreden klank in zijn stem, zodra hij de kaart had gezien. „Dat is precies waar ik op wachtte.” — Hij greep met een volle hand in zijn broekzak, haalde er net zo een dot verfrommeld bankpapier uit als hij in de taxi had vertoond, en trok een vodje van een rijksdaalder te voorschijn. „Alsjeblieft, jonge vriend. Afspraak is afspraak.”

„Dank je wel”, zei Otto, het geld aannemend en het briefje gladstrijkend. „Enne . . . wat ik zeggen wou . . .”

De smokkelaar zat al met beide handen op zijn stuurhand- vaten, gereed om weg te rijden.

„Ik bedoel: als u nog es zo’n boodschap heeft . . .”

„Nou dat is niet waarschijnlijk.”

„Maar je kunt het noot weten . . . Als ik uw adres weet kan ik af en toe eens komen vragen?”

De smokkelaar zette een voet op de trapper, keek achterom om te zien of de weg vrij was, zei kortaf: „Ik heb geen vast adres. Adie!” gaf een ferme duw op de trapper en schoot weg van de trottoirband, de Voorburgwal op. En daar stond Otto, en had het nakijken . . . Terwijl hij de geel-en-tomaatrode fiets van de smokkelaar weg zag schieten, drong het tot hem door dat hij een heel grote ezel was geweest. Hij kon zichzelf wel een schop geven van ergernis. Want pas nu wist hij wat voor smoesje hij had moeten verzinnen: hij had natuurlijk in zijn binnenzak moeten voelen, verschrikt moeten kijken en zeggen: „Jikkie verdikkie, ik heb de kaart thuis laten liggen!” Maar daar was het nu te laat voor. Nu zou die smokkelaar ontsnappen . . . en niemand wist wie hij was. O, wat zou oom Onge een zuur gezicht zetten . . . bij de gedachte, wat voor gezicht zijn oom de inspecteur zou trokken, als Otto met hangende pootjes en zonder prentbriefkaart kwam aanzetten, kneep Otto de lippen op elkaar, zette met een voet af, en begon eveneens de Voorburgwal op te trappen. Fietsen kon Otto, ook al moest hij harder trapen dan een ander, omdat zijn oren zoveel wind vingen. In de verte zag hij nog juist de geruite pet van de smokkelaar, juist op het moment dat die man ophield met trappen, zijn linkerarm uitstak en in een zijstraat verdween. Otto trapte nu of zijn leven ervan afhing, race’de naar hetzelfde kruispunt, remde met een krijsende achterband en schoot vlak achter een driewieler langs eveneens de zijstraat in: een van die korte straatjes die de Voorburgwal verbinden met de Spuistraat. Hij floepte door dat smalle straatje als een luchtbel door een tuinslang, keek in de Spuistraat snel links en rechts, en zag de geel-en-rode sport- fiets op een meter of honderd afstand . . . terugrijdend naar het centrum van de stad.

„Hehee . . .” dacht Otto. „Met een beetje geluk kom ik te weten waar deze vent woont, en dan is alles nog in orde”. Nu is de Spuistraat in Amsterdam een vrij brede, en zeker drukke straat. Langs beide kanten staan altijd reeksen vrachtauto’s, driewielers en bestelwagens geparkeerd waarvan minstens de helft bezig is met laden en lossen. Otto zette er flink de sokken in, want hij wilde de smokkelaar niet uit het oog verliezen . . . wat niet wegnam, dat dat toch gebeurde, omdat tussen hem en de man met de sportpet een bestelwagen van de stoep afreed, de straat op, op die manier de doorgang versperrend. Otto aarzelde geen moment, sprong van zijn fiets af, rende een paar meter het trottoir over, sprong al rennende weer op het zadel en trapte verder. Dat wil zeggen: hij begón verder te trappen, maar hield daar geschrokken mee op, toen hij de man op de sportfiets weer in de gaten kreeg . . . maar die kwam nu OP HEM AF RIJDEN!

Otto voelde zich vuurrood worden, maar deed precies of hij de man niet zag, en trapte kalmpjes verder, recht voor zich uit kijkend. Dat hielp echter weinig. De smokkelaar maakte een bocht, die hem precies tot naast Otto bracht, en zei: „Luister eens, jeugdige flapoor — rij jij me achterna?”

Otto probeerde nog te doen of hij nu pas merkte dat de man met de geruite pet naast hem was komen rijden, maar daar kwam natuurlijk geen spaan van terecht. Hij was, bovendien, nog rood tot achter zijn oren en tot zijn ontsteltenis voelde hij die geweldige oren zelf ook warm en rood worden.

„Klets niet”, zei hij korzelig. „Ik rij terug naar huis. Waarom zou ik achter u aan rijden?”

„Och — ik weet niet,” zei de smokkelaar. „Misschien ben jij een van die jongens die een beetje nieuwsgierig is uitgevallen. Maar neem één raad van mij aan, broer — probeer me niet te volgen, of ik zal je een paar zulke klappen om je oren verkopen dat je een maand lang met je oren in het gips moet blijven lopen. Heb je dat goed begrepen?”

Otto werd nu werkelijk kwaad. Die eeuwige mopjes over die grote oren van hem deden de deur dicht.

„Ik zei dat ik bezig was terug te rijden naar huis en dat bèn ik ook.”

„Ik hoop het voor je”, gromde de smokkelaar, zette vaart op zijn fiets en reed, vóór Otto uit, verder de Spuistraat af. Nu heb je in het leven twee soorten van mensen. Het ene soort wordt bang als je ze bedreigt, en het andere soort wordt nijdig en komt dan pas goed op toeren. Otto hoorde bij het laatste soort. Hij was nu kwaad, en hij kwam meteen op toeren. Zijn hersens werkten snel, en goed. Hij remde af, keek om zich heen en zag dertig meter achter zich een taxi aankomen. Of die taxi bezet was of niet kon hij van voren niet zien, maar hij zwenkte opzij met zijn fiets en zwaaide met een arm. De taxi haalde uit, en de chauffeur loerde onderzoekend opzij uit zijn portierraam. Otto stopte naast hem en vroeg:

„Bent u nog vrij?”

„Ja”, zei de chauffeur. „En wat zou dat?”

„Wacht even!” riep Otto. Hij schoot het trottoir op, smeet zijn fiets tegen een kantoorgevel, knipte het slot dicht, rende terug naar de taxi en sprong naast de chauffeur.

„Honderd meter voor ons uit rijdt een man op een geel-en- rode sportfiets. Hij heeft een geruite pet op. De politie zoekt hem. We moeten die man volgen.”

De chauffeur zei niets, schakelde in en schoot met een vaart de Spuistraat door, terwijl Otto voorovergebogen naast hem zat, met de vuisten op zijn knieën, en scherp door de voorruit loerend.

„Vlugger!” zei hij. „Als we hem eerst maar in de gaten hebben . . . want als hij intussen een zijstraat in schiet, zijn we hem kwijt.”

Maar ze waren hem niet kwijt, want op de plaats waar de Spuistraat uitkomt op het Spui, zag Otto hem staan, op zijn fiets zittend met één voet op de trottoirband, en achterom kijkend. Otto dook meteen weer naar beneden, ver naar beneden tot hij voor iemand buiten de taxi niet meer zichtbaar was. Vanuit de ineengedoken houding zei hij:

„Daar links staat hij. Hij kijkt of ik hem achterna kom. Jou kent hij natuurlijk niet. Stop hier ergens en als hij wegrijdt, ga je hem na.”

De taxi remde af en stopte. Otto bleef ingedoken zitten, en vroeg:

„Wat doet hij?”

„Hij zit nog achterom te kijken”, vertelde de chauffeur. „Nou kijkt-ie naar mij, maar hij ziet niks verdachts. Nou grijpt-ie in zijn broekzak . . . O, hij haalt er een pakje cigaretten uit en steekt-er een op . . . gooit de lucifer weg . . . Nou rijdt-ie weg . . . rechtdoor en de Singel op.”

Otto dook weer omhoog en was juist op tijd om de smokkelaar, rechtop zittend en een rookwolk uitblazend, de Singel op te zien peddelen.

„Ga hem nou vlug achterna!” drong Otto aan. „Het verkeer wordt alsmaar drukker en dadelijk zijn we hem kwijt.”

De chauffeur schakelde in en zwenkte heel handig tussen de dikke verkeersstroom die nu ook de Singel op krioelde.

„Luister eens, Paul Vlaanderen,” zei hij. „Dit is nou allemaal wel heel lollig . . . maar heb je geld om deze taxi te betalen?”

„Die betaalt de politie”, zei Otto.

De chauffeur verslikte zich zowat.

„Die betaalt WIE?”

„De politie!” herhaalde Otto. „Mijn oom is inspecteur van de recherche en ik werk voor hem”.

„Da’s een sterk verhaal”, vond de chauffeur. „Dat is een machtig sterk verhaal. Sind wanneer werkt de recherche met padvinders? Of krijg jij soms een heitje voor dit karweitje?” Otto zat met uitgerekte nek door de voorruit te turen en hij was niet in een stemming voor mopjes.

„Ik heet Onge,” zei hij. „Otto Onge. En mijn oom is inspecteur Onge. Nooit van gehoord?”

De chauffeur trapte op het gas en slierde in een flauwe boog voorbij een Zweedse auto die blijkbaar niet goed in het Amsterdamse verkeer thuis was. De stoplichten op het Koningsplein sloegen op rood en alles stond stil. Dertig meter vóór hen uit schemerde de geruite pet tussen de hoofden van andere fietsers. Otto kon hem vrij goed in de gaten houden, want de smokkelaar was een lange man, en rekte zelf het hoofd uit, om achterom te kijken. Blijkbaar wilde hij er heel erg zeker van zijn, dat Otto hem toch niet op een of andere manier was gevolgd. De chauffeur begon weer te praten: „En wie is die vent daar, waar ze achteraan moeten rijden?”

„Dat weet ik niet,” zei Otto kortaf. „Maar mijn oom zoekt hem. De hele recherche zoekt hem en we weten zijn adres niet. Pas op!”

De lichten sloegen op groen. De verkeersrups begon zich uit te rekken en met toenemende vaart de Leidsestraat in te schuiven. Otto stak een hoofd uit het portierraam om beter uit te kunnen kijken, en met een bonk kwam zijn schedel tegen de stijl van het portier terecht, want de chauffeur trapte plotseling op zijn remmen en begon te schelden.

„Heb je nou ooit zo’n stomme sufferd gezien! Terug man!” Hij had het tegen de Zweedse auto, waarvan de eigenaar (zoals heel veel vreemdelingen in Amsterdam) geen snars begreep van de onzinnig ingewikkelde manieren van links en rechts af slaan, en zich zelf dwars voor de taxi had geschoven om linksaf te gaan. Achteruit kon hij óók al niet meer, want  een ganse rij auto’s zat bumper aan bumper achter hem, en verschillende bestuurders begonnen al woedend te toeteren. De taxi-chauffeur klom eruit en begon met wilde gebaren duidelijk te maken wat er gebeuren moest. Een agent sprong van een vluchtheuvel af om de boel uit de knoop te trekken, en Otto sprong ook . . . de taxi uit. Hij keek twee tellen lang wanhopig rond naar een nieuw vervoermiddel, maar zag niets anders dan . . . een tram. Nu lijkt het misschien een dwaas idee om in een grote stad met een tram jacht te gaan maken op een fiets, maar dat is toch niet zo; zeker niet in de Leidsestraat, want in die lange, smalle straat schuift alles zowat met dezelfde snelheid voort . . . behalve de tram, want die heeft het midden van de straat voor zich alleen en schiet dikwijls sneller op dan de dikke brei van opeengepakt verkeer. Otto schoot als een paling tussen de opeengepakte toeterende auto’s door, greep de stang van een juist voorbijschuivende tram, trok zich naar boven en rolde een seconde later de Leidsestraat in.

En vanaf dat moment werd het allemaal een kwestie van koortsachtig snel denken, en snel handelen. De tram had een volgende halte op de brug van de eerste dwarsgracht en moest daar dan stoppen, terwijl het verkeer verder rolde. Otto bleef dus op de treeplank van de volle tram staan, zich met beide handen aan de stangen vasthoudend en hield onderwijl het naast hem voortrollende verkeer in de gaten . . . tot hij zag wat hij zocht: een van die kleine bestelwagens zoals er honderden in een grote stad rondrijden: met achteraan een laadklep die aan kettingen hangt. Dit wagentje was berstens vol geladen en op de achteruitstekende klep stonden twee kisten, wat een beetje ruimte overliet. De tram bereikte de brug, en begon vaart te minderen. De bestelwagen begon de brug op te rollen. Otto sprong van de tram, zette zich van de vluchtheuvel af en greep een der zijkettingen van de laadklep. Zijn reis ging zonder onderbreking in één ruk door. Achter zich hoorde hij nog iemand boos en verontwaardigd schreeuwen, maar daar lette hij niet op: de hoofdzaak was nu, om de vaart erin te houden tot het verkeer, over de hele lengte van de Leidsestraat, tot stilstand kwam. Want dat gebeurt in de Leidsestraat altijd zo: alle stoplichten springen, van het begin tot het einde, alle tegelijk op veilig of onveilig en dan staat alles stil, juist als in een rivier waarin alle sluizen op het zelfde moment worden dichtgedraaid.

Het bestelwagentje snorde lustig voort . . . passeerde de tweede brug, passeerde de stoplichten van de Kerkstaat . . . kwam zelfs de stoplichten van de Prinsengracht voorbij, maar toen was het zover: met een gekrijs van remmen kwam alles tot stilstand . . . dat wil zeggen: alles behalve Otto Onge, want die kwam nu pas goed in beweging! Hij was al van de laadklep af vóór de bestelwagen geheel stilstond, bereikte het trottoir met drie sprongen en sprintte daarover verder of zijn oom, de inspecteur, hem met tien rechercheurs op de hielen zat. Otto legde het laatste stukje van de Leidsestraat af in een tempo dat zelfs op de Olympische spelen geen slecht figuur zou hebben geslagen, en remde dan ijlings af, want in de massa opeengepakte fietsers die als makke schapen wachtte voor het stoplicht van het Leidseplein stond . . . de man met de geruite sportpet.

Otto schoot weg in een portiek, haalde diep adem om weer bij te komen, en begon zich wanhopig af te vragen wat hij NU moest verzinnen, om zijn achtervolging voort te kunnen zetten. Het was een kwestie van enkele tellen voor het stoplicht groen zou worden . . . Weer een taxi? En terwijl Otto nog om zich heen stond te kijken., gebeurde het ongelooflijke. Het was eigenlijk alleen maar ongelooflijk omdat het zo voor-de-hand liggend was: Otto hoorde zijn naam roepen.

„Otto! Heidaar, Otto Wap!”

Otto keek om, en zag midden tussen de fietsers het breed grijnzende gezicht van Mops van Maanen, een van de jongens uit zijn klas, zittend op een fiets. Nu waren Mops van Maanen en Otto helemaal niet zulke dikke vrienden — in- tegendeel. Mops behoorde tot de jongens die er zo graag op uit waren, Otto spotliederen na te zingen, maar daar kon Otto zich nu niet mee bezig houden. Hij riep:

„Mops! Ik moet je hebben!”

Mops van Maanen was een dergelijk gedrag van Otto helemaal niet gewend, want Otto deed het liefst, of hij hem helemaal niet zag. Maar nu kwam diezelfde Otto tussen de fietsen door op hem af en zei:

„Wil je vijf gulden verdienen?”

Mops stond met beide benen wijduit over de stang van zijn fiets heen, en kauwde op een prop gum.

„Wie wil dat niet? Waarmee?”

Otto zei ademloos:

„Dan moet je me nu je fiets lenen. Nu meteen. Je hebt ’m morgen terug. Ik betaal je vijf gulden.”

Mops van Maanen keek Otto aan of hij meende dat die niet helemaal wijs was, en herhaalde dan:

„Ik heb morgen mijn fiets terug. En jij betaalt me morgen vijf gulden?”

„Dat zeg ik toch? Ik beloof het je.”

Een brede grijns verspreidde zich over het gezicht van Mops. Hij trok een been over de stang van zijn fiets, gespte de boekentas los en zei:

„O.K. broeder. Afgesproken is afgesproken. Maar je weet zeker wel wat je te wachten staat als je morgen die vijf pop niet hebt. Of als er wat met mijn fiets gebeurt.”

„Beloofd is beloofd”, zei Otto. „Ik zie je morgen wel.”

Met een blik van stomme verbazing in zijn ogen schoof Mops, met de tas onder zijn arm, naar het trottoir. Juist toen hij daar aan kwam, raakte het verkeer in beweging. Otto eveneens.

„Je weet het, hè?” riep Mops hem nog dreigend na. „Vijf pop morgen of ik maak een paar spatschermen van je flaporen!”

Otto wuifde alleen maar even met een hand, en dook toen met zijn hoofd naar beneden, want het was altijd mogelijk, dat de smokkelaar nog eens om zou kijken en dan was het toch maar beter dat hij Otto niet achter zich zag. Nu hij weer op een fiets zat, en even de kans kreeg bij te komen, merkte Otto, dat het zweet hem met stroompjes over de rug liep — gedeeltelijk door het rennen in de Leidsestraat en gedeeltelijk door de spanning waarin hij had gezeten. Maar de spanning was nog niet afgelopen, o nee! Je zult verbaasd staan van de onverwachte dingen die er zoal kunnen gebeuren als je als jongen met flaporen eraan begint, een smokkelaar te volgen door het drukke spitsuurverkeer van een stad als Amsterdam . . . op andermans fiets! Het begon allemaal reuze-gesmeerd en zonder strubbelingen. De smokkelaar reed kaarsrecht het Leidseplein over, en bij het Leidsebosje rechts- af, richting Overtoom. En natuurlijk zijn daar weer stoplichten. Heel Amsterdam lijkt langzamerhand trouwens wel een kerstboom door alle stoplichten. Otto kwam met een gezellig vaartje aanzetten, vlak achter een hoog op de wielen staande tientonstruck. Achter die truck voelde hij zich veilig, voor het geval de smokkelaar het in zijn hoofd mocht halen, om te kijken. Maar dat was ook het enige veilige aan die truck, merkte Otto alras, want bij de stoplichten aan het begin van de Overtoom remde het ding met een groot gesis van zijn luchtdrukcylinder. Otto, die sinds jaren gewend was aan een terugtraprem, trapte achteruit . . . maar trapte in de lucht, want de FIETS VAN MOPS VAN MAANEN HAD TROMMELREMMEN! De volgende seconde schoot het voorwiel van de geleende fiets met een klap onder de hoge bak van de vrachtauto — de elektrische lantaren frommelde in elkaar als het bakje van een ijsje van een kwartje en Otto bensde met zijn voorhoofd tegen het harde hout dat hij veertien Spoetniks en achttien stoplichten tegelijk door elkaar heen zag warrelen.

„Jongen — kijk toch uit!” riep een oud heertje, dat het vanaf het trottoir zag gebeuren. Otto stapte van zijn fiets af, sjorde zijn voorwiel onder de laadbak uit (het wiel zat er precies klem onder), en voelde met de hand aan zijn voorhoofd. Er begon al meteen een heel aardige bult op te komen, maar het bloedde bijna niet, want hij was gewoon tegen het vlakke hout gebotst. De chauffeur van de zware truck had niets eens iets gemerkt, vermoedelijk omdat zijn oren vol had met het denderen van zijn zware Dieselmotor. En bovendien is de aanrijding van een fiets voor zo’n zware vrachtwagen niet meer dan de botsing van een tor tegen een volwassen olifant. „Heb je je erg bezeerd, jongen?” ditmaal was het een huismoeder met een mand vol groente aan het stuur van een bromfiets, die zich ermee bemoeide.

„Nee, hoor — dank u wel”, zei Otto afwerend. „Alleen mijn lamp is beschadigd. Het was mijn eigen schuld.”

Er was geen politieagent in de buurt om er zijn neus in te steken. De lichten sprongen op groen . . . en dreunend kwam het verkeer weer op gang — Otto met zich meevoerend — de man met de geruite pet met zich meevoerend — linksaf: de lange, brede Overtoom op. Otto was nu niet zo bang meer dat de smokkelaar die hij achtervolgde, hem in de gaten zou krijgen. De man had nu tijd en kansen genoeg gehad om telkens om te kijken en al die tijd had hij niets kunnen zien. Hij zou zich nu wel veilig voelen, meende Otto.

En dat bleek ook alras. Hij reed niet bijzonder hard, keek ook geen enkele keer meer om, maar peddelde met een kalm gangetje tot ongeveer halverwege de Overtoom, maar daar stak hij plotseling zijn arm naar links opzij.

„Wat nu?” dacht Otto, want op dat punt was helemaal geen zijstraat. „Zou de man hier ergens wonen?”

Maar dat bleek alras niet het geval te zijn. De geruite pet stak de brede asfaltweg over, stapte af, zette zijn fiets tegen een der bomen die op dat punt nog zijn overgebleven, en ging een klein café’tje binnen dat een lage ingang had, met aan elke kant een soort van palm in een geelgeschilderde houten bak.

Otto keek eens om zich heen en ontdekte een drietal winkels, schuin aan de overkant, die alledrie een nogal diepe étalage hadden. Hij zette zijn fiets tegen een gevel, dook het eerste van de diepe portieken in en ging in de uitstalkast staan loeren, onderwijl de ingang van het café terdege in de gaten houdend. Na een minuut of wat kwam hij tot de ontdekking dat de étalage waar hij voor stond, niets anders bevatte dan dames-nachthemden, babykleren en kinderwagens. Hij had al wel gemerkt dat enkele voorbijgangers hem ietwat vreemd aankeken, want zoiets is nu niet precies het soort étalage waar men meestal jongens van de HBS aandachtig naar ziet staan kijken. Otto’s oren werden weer eens rood van ontsteltenis, en hij verhuisde één winkel verder. Deze zaak verkocht leun- stoelen, schemerlampen, cocosmatten en gordijnstof. Dat was ook niet ideaal maar een hoop beter dan de vorige. Otto stond daar vijf minuten . . . zeven minuten . . . nu eens aandachtig naar de schemerlampen kijkend, dan weer naar het café aan de overkant. Hij keek zo aandachtig, dat hij helemaal niet in de gaten kreeg, dat twee mannen op het trottoir fluisterend met elkaar stonden te praten, hem vanuit hun ooghoeken in de gaten houdend, en hij schrok dus reusachtig, toen hij zich plotseling op de schouders voelde tikken.

„Luister eens, mannetje.”

Otto keek op en zag twee mannen staan. De kleinste van de twee had een stofjas aan zoals winkeliers ze wel dragen, en had een van die centimeters die je op kunt rollen op zijn hals hangen. De andere man, achter hem, was zeker een kop groter, en stond wijdbeens, met de armen in de zij.

„Wat doe jij hier, mannetje?” vroeg de kleine, met de stofjas. Hij had een hoofd dat van boven kaal was, en met alleen opzij krullen, die naar buiten uit stonden. Uit zijn neusgaten groeiden bosjes haar.

„Wat ik hier doe?” stamelde Otto, onderwijl langs de man heen weer eens naar het café loerend.

„Ja, wat jij hier doet!” zei nu de grote man bars. „Je verstaat toch Hollands, zeker? Waarom sta jij eerst naar een étalage van kinderkleren te kijken en nu naar een uitstalling van vloerkleden en schemerlampen?”

„O . . . ikke . . . Ik wacht op iemand!” zei Otto. „Mag ik hier niet staan?”

„Ik heb hier nog nooit een schooljongen zien staan kijken,” zei de kleine man. „Jij wel, Bart?”

„Nog nooit!” verklaarde de grote Bart bars. „Nooit. In al die tijd dat ik hier een winkel drijf, nog nooit. En ik vind het verdacht. Machtig verdacht. Er zijn hier in de buurt al een paar keer winkel-lades leeggehaald. Daar weet jij zeker niks van, hè?”

Hij schoof zijn hoofd voorover en keek Otto doordringend aan. „Weet je zeker dat je hier niet op de uitkijk staat?”

Otto voelde zijn oren weer een beetje rood worden en zogauw hij dat voelde was het natuurlijk helemaal mis, want hij werd meteen zo rood als een salamanderkachel bij vijftien graden vorst.

„Heus niet”, zei hij. „Echt niet. Ik sta hier op iemand te wachten.”

De kleine man strekte een arm uit er riep triomfantelijk: „Kijk eens aan! Hij krijgt een kop als vuur.”

„Ik dàcht het wel,” zei de grote man. „De jongen staat op de uitkijk voor de een of ander.”

„Zullen we er een agent van politie bij halen?” opperde de kleine. „Ik geloof vast dat we een van die winkeldieven te pakken hebben. Anders stond hij hier niet zo in deze portieken te spionneren.”

Otto gooide wanhopig zijn armen in de lucht.

„Heus, heren,” zei hij. „Geloof me. Echt. Ik sta hier alleen maar op iemand te wachten. Verder niks.”

„Dat zal best!” zei de kleine man spottend, en de grote blafte: „Op wie? Op wie stond jij te wachten?”

Otto aarzelde even. Op die vraag had hij niet gerekend.

„Nou, vooruit. Op wie? Dat durf je niet te zeggen, hè?”

„Best!” antwoordde Otto. „Ik wacht op een man met een geruite pet die daar tegenover in het café zit. Zijn fiets staat tegen die boom daar. Zogauw hij eruit komt, ga ik ook weg.” (Toen Otto dat verhaal later aan zijn oom de inspecteur vertelde, begon die te brullen van het lachen en zei hoofd- schuddend: „Je kunt wel merken, Otto, dat jij nog zo groen als gras bent in het detectivevak. Wie zegt er nou zoiets stoms. Kon je niks anders bedenken?”)

Maar Otto kon op dat moment werkelijk niets anders bedenken. Wat had hij ook moeten zeggen: Dat hij op zijn vader wachtte? Of op een vriendje? Dan waren die kerels verder gaan vragen en dan was hij helemaal vast gelopen. Het leek hem het beste, om maar eerlijk de waarheid te zeggen. Hij bereikte in elk geval, dat beide kerels zich omdraaiden, en dwars over de brede Overtoom naar het café staarden.

„Die fiets staat er”, zei de lange. „Tegen die boom daar”. Maar de kleine was vinniger, en wendde zich weer tot Otto. „Als je op die man wacht — waarom ga je daar dan niet naar binnen? Waarom sta je hier in van die gekke portieken waar nooit een schooljongen staat?”

En dat moment gebeurde, waar Otto in duizend hopen en vrezen op had staan wachten: de deur van het café’tje ging open en de smokkelaar kwam naar buiten, met de geruite pet in de hand. Hij stond even stil tussen de beide palmen in potten, keek naar de lucht, zette zijn pet op zoals sommige mensen dat kunnen doen: met een hand aan de klep en een hand aan de achterkant en wandelde naar zijn fiets.

Deze onverwachte ontwikkeling bracht de beide kerels even tot zwijgen. Zij keken hoe de smokkelaar zich voorover- boog en het slot van zijn fiets begon te openen. Dan zei de kleine vinnig:

„Stond je op hem te wachten, hè? Waarom ga je dan niet naar hem toe?”

„Omdat ik dacht dat u me nog wat te vragen had,” antwoordde Otto. Het was een prachtig antwoord en het eerste werkelijk handige antwoord dat hij die twee kerels gegeven had.

„Wis en waarachtig!” zei de lange. „Zeker hebben we jou wat te vragen. Wat dacht je?”

„Anders ga ik maar,” zei Otto, en deed een stap het portiek uit, naar zijn fiets. De smokkelaar aan de overkant had nu zijn slot los, en reed zijn fiets van het trottoir af. Gelukkig keek hij niet op of om. Toen gooide de kleine man roet in het eten. Hij haalde diep adem en riep:

„Heidaar! HODAAR!”

Vier fietser keken op, plus iedereen die liep te wandelen aan beide kanten van de straat. Ook de man met de geruite pet, die juist bezig was, op te stappen, schrok op en keek om. De kleine man gaf een tweede schreeuw: „Luister eens — die meneer met die geruite pet daar! Kent u deze jongen, hier?” Otto wist absoluut niet wat hij doen moest of doen kon. Hij had wel heel hard weg kunnen hollen, maar wat had dat voor zin? Hij moest terugkomen om zijn fiets te halen . . . en hij had kans dat hij minstens tien luid schreeuwende mensen achter zich aan kreeg, want als hij ging hollen zouden ze zeker denken dat hij bij een winkeldievenbende hoorde. En ook al ging hij hollen . . . dan was hij toch de man met de geruite pet kwijt.

Hij stond dus stokstijf stil, tussen de twee nieuwsgierige winkeliers op het trottoir, terwijl de smokkelaar, aan de overkant van de straat, roerloos naast zijn fiets stond, met één voet gereed op de trapper. Hij keek Otto Onge recht in het gezicht en het leek wel, of hij een tikje bleker werd onder zijn zongebruinde huid. De kleine man herhaalde, op Otto wijzend: „Ik vroeg, of u deze jongen kende.”

Toen deed de smokkelaar iets heel merkwaardigs. Hij haalde de schouders op, zette af en sprong op zijn fiets. Over zijn schouder riep hij, terwijl hij wegreed:

„Nooit eerder gezien.”

**

*

En nu was de toestand natuurlijk radeloos, redeloos en reddeloos, juist zoals in het rampjaar. Otto kon nu alle hoop wel opgeven en dat deed hij dan ook. Hij ging op de verhoogde hardstenen stoep van het portiek van de schemerlampenwnkel zitten, met het hoofd in de handen. Beide mannen

keken vol grimmige voldoening op hem neer.

„Zo, mannetje. Die man kent jou niet eens, hè. En biecht nou maar eens op. Wat deed je hier en op wie sta je te wachten?”

„Och, verhip,” zei Otto Onge hardgrondig. „Als je het weten wilt: ik sta te wachten op mijn oom.”

Beide mannen grijnsden elkaar verheugd aan.

„Welwel. Je oom, hè? Weet je zeker dat het niet je tante is?” Op dat moment kwam de eigenaar van de schemerlampen- winkel, die tot dusver bezig was geweest met een klant, zijn winkel uit.

„Wat hebben jullie hier toch te kletsen?”

De kleine vinnige man in de stofjas wees op de ineengedoken Otto.

„We hebben toch een stel winkeldieven hier gehad? Toen zijn we op gaan letten, Bart en ik. En daar zien we deze snotneus verdacht rondscharrelen. Eerst staat hij een tijd in het portiek van die babyzaak hiernaast en toen hier bij jou. Wedden dat hij de uitkijk is voor een jeugdige dievenbende?” Bart, de grote, knikte nadrukkelijk.

„We hebben een beste vangst gedaan dat geef ik je op een briefje. Hij wil niet vertellen wat hij hier staat te doen. Vraag het hem maar.”

De derde man, dik en met een paar kleine, bruine oogjes, kwam nu tussen hen in op het trottoir staan en keek op Otto neer.

„Vertel eens, jongen — wat deed jij hier?”

„Wachten,” zei Otto. Het kon hem nu allemaal niets meer bommen en hij had gloeiend de pee aan deze bemoeiallige, stomme winkeliers die zijn hele achtervolging van de smokkelaar in het honderd hadden gegooid.”

„Wachten, hè? En op wie dan wel?”

„Heb ik al gezegd. Op mijn oom.”

De drie mannen grijnsden elkaar aan.

„En wie is je oom dan wel, jongen?”

„Inspecteur van de Amsterdamse recherche,” zei Otto. „Zijn naam is Onge, Inspecteur Louis Onge.”

Het effect van deze mededeling was de moeite waard. De mond van de grote man zakte langzaam open. De kleine man in de stofjas slikte een paar keer en het was de eigenaar van de schemerlampenwinkel die tenslotte vroeg:

„Wie is hier nu eigenlijk gek? Jullie of die jongen?”

„Hij kletst,” zei de kleine man. „Geloof je nou werkelijk dat-ie op zijn oom zit te wachten? Geloof je werkelijk dat zijn oom inspecteur bij de recherche is?”

„Mag ik dan even het politiebureau opbellen?” vroeg Otto. Daar hadden de heren niet van terug. Zij keken elkaar aan. De kleine man begon over zijn kale schedel te strijken. De forse man vroeg bars:

„Luister eens — méén je dat nou of sta je ons weer voor het lapje te houden?”

Otto stond op en zei ongeduldig:

„Mijn oom is inspecteur bij de recherche. Ik wil hem opbellen. Mag dat of mag dat niet?”

Toen barste de kleine man uit:

„Goed, jij mag opbellen. Maar wij staan er bij en luisteren naar wat je zegt.”

„Dat is best,” zei Otto. „Voor mijn part maak je er een gramofoonplaat van. Waar is de telefoon?”

De eigenaar van de lampenwinkel ging hem voor naar binnen. De twee bemoei-allige winkeliers sloten de stoet. De telefoon stond op de toonbank, verscholen achter een stel rollen vloerzeil. Otto nam de hoorn en draaide het nummer van de Amsterdamse politie: 88888.

„Mag ik Inspecteur Onge, van de recherche?”

Het was heel stil in de winkel. Toen bromde er een stem — de rechercheur die het toestel van inspecteur Onge opnam. „Met Otto Onge — het neefje van inspecteur Onge. Is mijn oom daar?”

„Neenee,” zei de rechercheur, die blijkbaar alles van het geval afwist. „Die is nog niet terug. Die is in het Noord-Zuid- Hollands Koffiehuis. Heb je hem daar dan niet gezien?” „Nee,” zei Otto. „Want alles is in de war gelopen. Ik zit ergens op de Overtoom. Hoe krijg ik nou mijn oom te pakken?”

„Luister eens,” zei de rechercheur haastig. „Jij had toch een afspraak met die smokkelaar in dat café?”

Otto werd een beetje korzelig:

„Ja, natuurlijk had ik dat. Maar ik zeg toch dat het allemaal in de war is gelopen. Die smokkelaar is daar helemaal niet naar toe gegaan. Die heeft me onderweg opgewacht.”

„Frisse morgen,” zei de rechercheur, geschrokken. „Dan zitten ze daar in dat café dus al die tijd voor aap? Ik zal wel even opbellen. Waar zit jij?”

Otto keek op naar de drie mannen achter hem.

„Wat is het adres hier?”

Zij waren nu verschrikkelijk beleefd. Ze bogen bijna als knipmessen en vertelden hem het nummer van de winkel, het telefoonnummer, hun namen en waarschijnlijk hadden ze hun gironummers en hun geboortedata er ook nog wel bijgegeven, maar Otto zei snel het adres in de telefoon.

„Ga daar nu niet weg!” waarschuwde de rechercheur. „Er komt een radiowagen om je op te halen.”

„Graag!” zei Otto en legde de hoorn neer.

Toen keerde hij zich om.

„Er komt zometeen een wagen van de politie om me op te halen”, zei hij met innige voldoening. „En het zou wel erg fijn zijn als jullie je voortaan met je eigen zaken bemoeien. Nu is er een vent ontsnapt waar de politie naar zoekt en als jullie je neuzen er niet ingestoken hadden, was dat niet gebeurd.”

„Dat ben ik met die jongen eens!” vond de eigenaar van de vloerzeilwinkel. „Wat heeft die jongen eigenlijk misdaan? Dat heb ik al die tijd al niet begrepen?”

„Ik heb niets misdaan,” zei Otto heftig. „Ik stond vanuit het portiek van deze winkel het café aan de overkant in de gaten te houden. Mag ik misschien in het portiek van een winkel staan of niet?”

„Natuurlijk jongen,” zei de meubelverkoper, en keek zijn mede-winkeliers geringschattend aan. „Mooi stel idioten zijn jullie. Die wilden es effe op de winkeldievenjacht gaan. Hahaha!”

De grote man sloeg zich tegen het voorhoofd, of hij zich plotseling iets herinnerde.

„Dat is waar ook! Ik moet nog even een boodschap doen!” Hij keerde zich om en rende de winkel uit. De kleine, met de stofjas, stond nog even te pruttelen, en keek Otto vuil aan. Hij scheen het Otto erg kwalijk te nemen dat die geen lid was van een bende van jeugdige ladelichters.

„Mooie toestanden, tegenwoordig”, bromde hij. „De hele wereld lijkt wel gek. Dat ze personeelstekort bij de politie hebben, kun je in alle kranten lezen, maar dat het zo bont is dat ze met schooljongens gaan werken, dat is iets geheel nieuws. Ik ga naar mijn winkel terug . . .”

Al pruttelend en mopperend maakte hij dat hij wegkwam . . . geen seconde te vroeg overigens, want hij had maar net de straat overgestoken, toen een zwarte auto met een lange antenne erop — een radiowagen van de politie — naar de stoep schoot en heftig remde. Er kwam een politieman in een leren jas uit, maar Otto liep al naar buiten en op hem af.

„Ik ben Otto Onge, en . . .”

„Stap maar gauw in”, zei de politieman. „Achterin. Ze schijnen dringend om je verlegen te zitten op het hoofdbureau.”

** *

De rechercheur die op het hoofdbureau aan het telefoon- toestel van inspecteur Onge zat, belde het koffiehuis op en vroeg naar de kunstschilder Egidius. Zogauw de man met de baard aan de lijn kwam, zei hij:

„Bolderman — rol je matjes maar op en kom hiernaar toe, want de hele boel is in het honderd gelopen.”

„Hoezo? Wat dan?”

„Nou — die smokkelaar waar jullie met man en macht op zitten te wachten is helemaal zoek.”

„Hoe weet je dat?”

„Dat kan ik nou niet allemaal uitleggen. Waarschuw de inspecteur en kom maar terug naar het bureau. Daar hoor je alles wel.”

En zij hoorden het inderdaad . . . haarfijn, van Otto Onge zelf. De inspecteur kwam zijn kamer binnenstormen met de hoed achter op het hoofd en een kwaad gezicht. Achter hem aan kwamen rechercheur Berends (nog steeds met goudgerand brilletje) en rechercheur Bolderman met zijn grote tekenmap onder de arm. Otto Onge zat op een stoel naast het bureau te wachten. Zijn oom smeet een natgeregende hoed op het bureau, ging wijdbeens voor Otto staan, met de handen in de zij, en begon:

„Hoe kom jij hier en waar is de smokkelaar waar we als idioten meer dan een uur voor louw loenen op hebben zitten wachtten?”

„Die man was slimmer dan wij dachten, oom”, zei Otto bedeesd.

„Of jij bent veel stommer dan ik dacht”, antwoordde zijn oom bars. „Vertel òp wat is er gebeurd.”

De beide rechercheurs, achter de inspecteur staande, keken naar Otto met gezichten van „dat heb je er nou van als je een schooljongen op politiewerk uitstuurt” . . . maar toen Otto zijn verhaal begon te doen, veranderden hun gezichten meer en meer. Ook het gezicht van inspecteur Onge ging hoe langer hoe vriendelijker staan, en toen Otto begon aan de historie van de twee winkeliers die hem aanzagen voor een winkeldief, barstte hij ineens in lachen uit.

„Hoe bestáát het!” grijnsde hij, zijn regenjas uittrekkend. „Dat is nou werkelijk wat je noemt: pech hebben.”

„En het vervelende was natuurlijk”, zei Otto, „dat ik geen politieman te hulp kon roepen, want ik wist niet zeker of u die man wilde arresteren of niet. Anders had ik dat natuurlijk wel kunnen doen.”

„Dat heb je goed gezien”, zei de inspecteur. „Want de hele mop is natuurlijk, dat de man op het ogenblik, en voor zover wij weten, niets gedaan heeft waarvoor we hem in zijn kraag kunnen pakken. Wij vermoeden dat hij wat zal gáán doen, dat is alles. Maar we kunnen nu eenmaal niet iemand arresteren omdat we vermoeden dat hij misschien morgen of overmorgen iets zàl gaan doen, dat niet mag. De bedoeling is, er achter te komen wie hij is en waar hij woont, en hem dan stiekum in de gaten houden. Want kijk eens — die prent- briefkaart bevat een afspraak voor een smokkelgeschiedenis — dat staat als een paal boven water. Maar wat er gesmokkeld wordt, en hoe en waar en wanneer . . . dat moeten we nu maar raden. Niets aan te doen.”

„Maar oom”, zei Otto, „op die briefkaart staat toch een telefoonnummer? Dat zal toch wel van iemand zijn? En dat staat er niet voor niks op?”

„Dat spoor zullen we nu maar gaan volgen”, knikte de inspecteur”, en hopen dat het wat oplevert. In ieder geval is jouw kortstondige rol als jongste assistent-rechercheur van de politie nu voorbij. Ga maar mee, dan zal ik je persoonlijk per politieauto thuis afleveren, want je vader zal wel zowat uit zijn vel springen van nieuwsgierigheid om te horen hoe het allemaal is afgelopen.”

Otto stond op, aarzelde even en zei toen:

„Maar oom — die taxichauffeur moet nog zijn geld hebben. En ik heb mijn eigen fiets in de Spuistraat laten staan en de fiets van Mops van Maanen staat nog op de Overtoom.”

„O, lieve goede grutten”, bromde zijn oom, en stond even na te denken. Dan trok hij een la van zijn bureau open. „Gelukkig heeft de politie een kas voor reis- en andere onkosten. Laat eens kijken — jij hebt toch tegen die taxi-chauffeur gezegd dat je een oom had die inspecteur was bij de recherche, hè?”

„Ja, oom.”

„Nou — dan belt die man me heus wel op, en dan betaal ik hem wel. Jij moet vijf pop betalen voor die fiets van dat vriendje van je.”

„En een nieuwe koplamp, oom.”

De inspecteur kreunde.

„Ook dat nog. Weet je wat ik doen zal? Hier heb je twee tientjes. Ga zelf maar naar huis, haal die twee fietsen op en ik bel van hieruit je vader wel om te vertellen dat je onderweg bent.”

„Dat is prachtig, oom”, zei Otto dankbaar.

De inspecteur bracht hem naar de deur en gaf hem nog een ferme klets op zijn schouder.

„Dank je voor je hulp. Je hebt het zo goed gedaan als je maar kon. Dat je pech had kon jij niet helpen. Dit is voor jou het einde van de geschiedenis. Ajuus, Otto.”

De deur ging achter Otto dicht, . . . maar het was niet het einde van de geschiedenis. Verre van dat. De geschiedenis ging nu pas goed beginnen!

WAARIN OTTO ONGE VERRADERLIJK WORDT BESPRONGEN

Toen Vader Onge uit de mond van zijn zoon het verhaal hoorde van wat er allemaal was gebeurd, lachte hij zich een aap en een kriek gelijk. Hij lachte zo verschrikkelijk hard, dat hij er de hik van kreeg en rap naar de keuken moest rennen om slokjes water te drinken.

„Dit Otto!” zei hij. „Hahaha! Otto Onge als amateur-detective. Maar hij loopt klem op twee winkeliers op de Overtoom. Hahaha . . . In ieder geval weten we alvast, Otto, dat we niet hoeven proberen, jou later bij de politie een baan te bezorgen.”

Otto zei niet veel, en ging met zijn boeken in de voorkamer zitten, om zijn huiswerk te maken. Hij stopte de vingers in zijn oren (wat hij bij voorkeur deed, omdat zijn vader dikwijls zat te schilderen met de radio keihard aan) en begon te vossen op zijn Franse onregelmatige werkwoorden, maar daar kwam niet bijzonder veel van terecht, want zijn hoofd zat vol onregelmatige gedachten. Bovendien had Otto zwaar de pee in. Het kwam er eigenlijk op neer, dat hij een figuur als modder had geslagen. Zijn oom, de inspecteur, had wel gelachen en hem die twee tientjes gegeven, maar het was toch duidelijk te merken dat niemand vond, dat hij bijzonder slim of flink was geweest. En eerlijk gezegd, vond Otto dat zelf ook niet. Hij zat een tijdlang neer te staren op zijn rijtje Franse werkwoorden, terugdenkend aan alles wat er na vijven gebeurd was, en hoe hij het anders en beter had kunnen doen. Hij ontdekte een hele massa dingen die hij anders en beter had kunnen doen, maar ja . . . dat is achteraf praten.

„Ik zou wel eens willen weten, wat mijn oom zou hebben gedaan als hij die man had moeten volgen”, knorde Otto.

Vervolgens begon hij er over te peinzen, wat de politie nu aan het doen was; wat voor manieren die nu toepasten om er achter te komen, wie de man op de sportfiets was en wat voor smokkelzaakje er met die briefkaart zou worden bedoeld. Na een tijdje sloeg hij ongeduldig met een vlakke hand op tafel.

„Hou toch op met dat suffe gepieker! Je Franse werkwoorden moet je leren!!”

Otto plantte zijn ellebogen ferm aan weerszijden van zijn boek, stopte de vingers extra-diep in de oren en begon weer:

avoir . . . hebben

j’ai . . . ik heb

tu as . . . jij hebt ila...hijheeft

nous avons . . . wij hebben

en op dat punt stopte hij ineens, want zomaar, zonder kop of staart schoot hem een merkwaardige gedachte in zijn hoofd:

HOE WIST DIE SMOKKELAAR OP WELKE SCHOOL OTTO WAS?

Daar scheen niemand over te zijn gevallen — vader Onge niet, en de inspecteur niet en geen van de rechercheurs die het hele verhaal hadden gehoord. Maar als je er goed over na ging denken, was het gewoonweg onmogelijk dat die man wist op welke school Otto was. En tòch had hij het geweten, anders had hij niet bij het uitgaan van die school op Otto kunnen staan wachten. Otto begon te kienen: de man had op het Leidseplein een taxi opgepikt, had onderweg Otto zien fietsen en gedacht: „dat lijkt me een heel geschikte jongen om eventjes voor mij in die postbus te neuzen.” Hij had Otto dus aangesproken bij het stoplicht, was doorgereden naar het Centraal Station, daar uitgestapt, en het station binnengegaan. En ook al was hij helemaal niet naar een trein gehold (zoals hij vertelde) maar meteen het station weer uitgelopen, dan had hij nòg niet vroeg genoeg weer bij het postkantoor terug kunnen zijn om Otto te volgen. Dus . . . hij kon niet weten waar Otto woonde, en evenmin waar Otto ergens op school was. Hop stop!! . . . Hij had het DIE MIDDAG niet te weten kunnen komen. Maar hij wist het blijkbaar wel. Dus . . . die man had het al eerder geweten. Simple comme bonjour. Geen speld tussen te krijgen. En hoe kan een man van een jaar of dertig weten, waar een jongen ergens op de HBS is? Dat kan, als hij familie van hem is . . . Maar dat was hij beslist niet. OF OMDAT HIJ DAAR ERGENS IN DE BUURT WOONT EN HET TOEVALLIG HEEFT GEZIEN !

En nu begon Otto een licht op te gaan. En dáár kwamen die verhipte afstaande oren weer aan te pas. Want door die enorme oren was Otto een jongen die je niet gauw vergat als je hem eenmaal gezien had. „O, ja”, dacht je dan, „daar heb je die jongen weer met die rare afstaande oren.” En als je voorbij een school kwam, waar een stel jongens bij elkaar stond, wachtend om naar binnen te gaan en je zag die jongen met die afstaande oren, dan dacht je . . . „Kijk, die jongen met die olifantsflappen is hier op school.” En als je nu in een taxi zat, als smokkelaar, uitkijkend naar een jongen om een boodschap voor je te doen . . . en je zag die jongen met die afstaande oren fietsen, tien tegen één dat je dan die jongen zou uitzoeken, want je wist toch al op welke school hij was, en je zou hem altijd terug kunnen vinden als je hem nodig had, of als die jongen niet op kwam dagen met de post uit de postbus.

Otto sprong op, vergat zijn Franse werkwoorden volkomen en begon door de kamer heen en weer te benen. In de tekenstudio ernaast stond de radio keihard te tetteren, maar daar had Otto nu geen hinder van. Zijn hersens werkten op topsnelheid. Het was dus heel waarschijnlijk, dat de smokkelaar ergens in de buurt van Otto’s school woonde, en op die manier Otto enkele malen toevallig gezien had. Maar ja . . . er woonden tienduizenden mensen in de buurt van Otto’s HBS. Otto kon moeilijk een maandje vrij van school vragen en alsmaar daar rond gaan fietsen, in de hoop een glimp op te vangen van een man met een geruite pet en een geel-en-tomaatrode sportfiets.

EEN GEEL-EN-TOMAATRODE SPORTFIETS . . .! Er wonen honderdduizenden mensen in Amsterdam, maar hoeveel geel-en-tomaatrode sportfietsen zijn er eigenlijk? Als de man moeilijk te vinden was, zou het dan misschien makkelijker zijn om die fiets te vinden? Hoe zag die fiets er precies uit? Otto stond stil in het midden van de kamer, en deed wat hij gedaan had, toen zijn oom hem het nummer van de taxi vroeg: hij kneep zijn vuisten stijf in elkaar, perste zijn ogen dicht en dacht aan de fiets, zoals hij die naast zich had gezien, toen de man de prentbriefkaart van hem had overgenomen . . . en scherp als op een kleurenfoto zag hij de fiets weer vóór zich, met de man met de geruite pet erop zittend. De fiets had trommelremmen, drie versnellingen, een plastic jasbescher- mer, aan de achterkant een klein aluminium bagagedragertje en . . . op de stang vlak onder het stuur, een driehoekig naamplaatje, het naamplaatje van de winkel waar de fiets was gekocht. Otto kneep zijn vuisten nog iets straffer in elkaar en keek . . . en ineens, haarscherp, zag hij het plaatje zoals het op de fiets had gestaan. Hij kon lezen wat erop stond:

De

sport-

fietsen-

koning.

Otto deed zijn ogen weer open. „De Sportfietsenkoning”. Er had geen adres op het naamplaatje gestaan, maar was dat nodig? Zulk een zaak — een winkel van sportfietsen — had natuurlijk een telefoon, en dat kon in het telefoonboek worden nagekeken. Otto wandelde de gang door naar de tekenstudio van zijn vader. Die zat voor het grote tekenbord, waarop nu geen affiche van een homp kaas prijkte, maar een hoogst tevreden kijkende kat, die haar snorren opwreef. Het werd blijkbaar een advertentie voor kattenbrood of iets

dergelijks.

„Waar is het telefoonboek van Amsteram, vader?”

Zijn vader keerde zich half om en keek de rommelige studio rond.

„Kijk maar eens onder die stapel kranten daar in de hoek. Wat zal ik dadelijk gaan maken? Thee of chocola?”

„Chocola, graag”, zei Otto, in de stapel kranten rommelend en opduikend met het telefoonboek. Hij nam het mee naar de voorkamer, legde het boek op zijn Franse werkwoorden en begon te zoeken onder de „S”. Hij vond bijna meteen wat hij zocht:

„De Sportfietsenkoning”, fietsen, bromfietsen, scooters en onderdelen. L. G. Peeters, Somalistraat 78.”

Otto sloeg het boek dicht, legde het op een hoek van de tafel, stopte de vingers weer in zijn oren en begon weer te vossen aan de onregelmatige Franse werkwoorden. Hij wist nu wat hij weten wilde. Er was nog een kans dat hij zijn pech van die middag goed kon maken.

**

*

Die kans kwam de volgende middag. Een paar minuten voor één kwam Otto in volle vaart de Somalistraat in rijden. Nummer 78 was een winkel met twee grote étalageramen en de deur daartussen. De ruimte achter die ramen stond vol met scooters en fietsen van alle maten, soorten, kleuren en merken. Otto zette zijn fiets twee huizen verder neer (dat had hij vantevoren uitgekiend) en ging naar binnen. Achter in de winkel was een man, met een geruit overhemd aan, bezig het zadel van een damesfiets wat lager te zetten.

„Goede middag,” begon Otto. „Als u even de tijd heeft, zou ik u wat willen vragen.”

„Vraag maar een eind weg”, antwoordde de man, even opkijkend en de bout van het zadel vastschroevend. „Of je er antwoord op krijgt is een andere kwestie.”

„Ik heb een portemonnaie met geld gevonden, ziet u,” vertelde Otto. „Gisterenmiddag, Op het postkantoor. De man die die portemonnaie liet liggen zette tegelijk met mij zijn fiets tegen de muur en hij stond vóór mij postzegels te kopen. Ik weet niet wie hij is, maar ik heb gezien dat hij zijn fiets bij u heeft gekocht. Er stond dat driehoekige naamplaatje van u op.”

De man legde zijn moersleutel weg, en keek Otto verbaasd aan. „Maar jongen — ik verkoop zovéél fietsen. Hoe kan ik nou weten wie van mijn klanten dat geweest is. Hoe zag die man eruit?”

„Het is misschien niet zo moeilijk als het lijkt,” zei Otto be- leefd. „Want hij reed op een splinternieuwe sportfiets met versnellingen in heel opvallende kleuren: geel en tomaatrood. En hij is ongeveer een jaar of dertig oud, en . . .”

De fietsenhandelaar begon te lachen:

„Jongen — jij had detective moeten worden. Want je hebt nog gelijk ook. Ik had maar één fiets in die rare kleuren en ik wou hem eerst niet in de étalage hebben, want ik dacht: dat gekke ding raak ik nooit kwijt, maar ik was hem de eerste dag al kwijt. En ik weet ook aan wie. Ik zal het adres even in mijn boeken nakijken. Een ogenblik.”

Otto wandelde met kloppend hart door de winkel rond, maar van louter opwinding zag hij zo goed als niets. De man was door een glazen deur verdwenen in een soort kantoortje achter de winkel en hij kwam al heel gauw weer te voorschijn.

„Voor mekaar,” zei hij. „Die fiets is verkocht aan J. B. Kops, Kloveniersburgwal 59. Dat klopt, want die is ongeveer een jaar of dertig oud, dat herinner ik me wel.”

„Dank u wel,” zei Otto. „Mijn hartelijke dank,” en hij maakte dat hij de deur uit kwam. Dus de man met de geruite pet heette Kops, en woonde op de Kloveniersburgwal. Dat was ook niet gek, want de Kloveniersburgwal was maar een paar blokken verwijderd van de HBS waar Otto op school ging. Het paste allemaal in elkaar als een bus. Otto stapte op de fiets en reed tevreden naar huis,

**

*

Nu had Otto natuurlijk metéén de telefoon thuis kunnen oppakken, en zijn oom opbellen en die vertellen wat de naam en het adres was van de smokkelaar die door de politie werd gezocht. Dat had Otto misschien ook wel gedaan, als . . . als zijn oom en zijn vader hem de vorige dag niet zo luid en hard hadden uitgelachen. Otto was in zijn hard eigenlijk diep beledigd en vastbesloten zijn vader en zijn oom eens te laten zien dat hij, Otto, helemaal niet zo’n ezel was als zij wel schenen te denken. Dus Otto at braaf zijn middagboterhammen op, en praatte met zijn vader over het weer, en over het nieuws, en over de auto die zijn vader wilde gaan kopen. Alleen zei hij, vlak voor hij weer naar school ging:

„Misschien kom ik uit school wat later thuis, vader.”

„Dat kan”, zei zijn vader. „Want ik moet vanmiddag naar Alkmaar en ik ben zelf pas laat terug, denk ik”.

„Tot vanavond dan, vader”, zei Otto.

„Hou je haaks,” zei zijn vader. „En je mag wel in sloten lopen, maar niet in zeven tegelijk.”

„Ik zal er aan denken,” beloofde Otto.

Zijn vader zat altijd vol met dat soort van rare mopjes.

** *

 Natuurlijk had de politie intussen niet stil gezeten, maar er was bitter weinig dat de politie kon doen. Per slot van rekening hadden zij de smokkelaar niet gezien . . . en ook zijn fiets niet gezien. De politie had alleen maar de foto’s van de prentbriefkaart en nu ook de foto’s van de vingerafdrukken die erop stonden. Aan de maat was al meteen te zien, welke afdrukken van Otto Onge waren. Daar had dus niemand iets aan. Maar alle andere afdrukken kwamen niet voor in de vingerafdrukken-registers van de politie. Daar hadden ze dus óók niets aan. Daar komt nog bij, dat de politie méér aan het hoofd heeft dan jacht maken op een man die nog niets gedaan heeft en misschien iets zal gaan doen. Inspecteur Onge had brommend zitten staren naar die korte boodschap op de briefkaart:

HEERLIJKE VAKANTIE EN OOK GOEIE ZAKEN GEDAAN.

HET TELEFOONNUMMER DAT IK KWIJT WAS INTUSSEN TERUGGEVONDEN 715580 BESTE GROETEN.

Men wist nu, dat het telefoonnummer 715580 behoorde bij het adres Saxen Weimarlaan 21, en op naam stond van een zekere Van der Toorren. Dus de inspecteur stuurde Bolder man erop uit om eens te kijken wat hij wijzer kon worden van die Van der Toorren. Maar deze keer ging Bolderman niet in schildersvermomming; hij ging in een gewoon bruin pak, zonder baard en met een regenjas.

„Veel succes”, bromde de inspecteur. **

*

Om vijf uur die avond gebeurden er twee dingen ongeveer op dezelfde tijd:

1). Otto Onge fietste de school uit, en zette rechtstreeks koers naar de Kloveniersburgwal.

2). Rechercheur Bolderman kwam het bureau van inspecteur Onge binnen, met een gezicht alsof hij nieuws had.

De inspecteur zat een getypt rapport door te lezen, en keek wat verstrooid op.

„Zo, Bolderman. Ben je wat wijzer geworden? Ga zitten.” Rechercheur Bolderman, met zijn regenjas nog aan, ging op de stoel zitten die tegenover het bureau van de inspecteur stond. Hij knoopte de regenjas los en vroeg langzaam:

„Deze zaak met die prentbriefkaart heeft toch te maken met internationale smokkel, hè inspecteur?”

„Smokkel is altijd internationaal,” zei de inspecteur kort. „Jaja,” zei Bolderman. „Maar ik bedoel: dat de hele boel vanuit Zwitserland wordt bestuurd.”

De inspecteur knikte.

„Waarom vraag je dat?”

„Omdat, inspecteur . . . die Van der Toorren van de Saxen Weimarlaan . . . van beroep piloot is.”

De inspecteur legde de getypte vellen neer, en begon met de vingers op het bureau te trommelen.

„Dát is sterk . . . Is hij piloot bij de KLM?”

„Nee, inspecteur. Er is een soort van particuliere vliegdienst die gebaseerd is op Zestienhoven bij Rotterdam. Iedereen kan daar een vliegtuig huren voor alle mogelijke soorten vracht. Voor personenvervoer ook. Er moeten bijvoorbeeld plotseling een stuk of tien zeelui naar een schip in Le Havre. Dan kun je op stel een sprong een vliegtuig huren. Of je wilt een machine vol druiven naar Engeland zenden — alles kan.” „Welwelwel . . .” zei de inspecteur langgerekt. „Een mooier opgelegd pandoertje voor een smokkeltje heb ik van mijn leven nog nooit gezien.”

Beide mannen keken elkaar aan.

„Denkt u . . .?” begon de rechercheur.

De inspecteur wuifde met de hand.

„Ik denk niets. Ik denk nooit iets vóór ik zeker weet. Kijk eens — een piloot bedenkt zich meestal wel een paar keer voor hij gaat smokkelen, want als hij eenmaal betrapt is, dan komt hij meestal de grens niet meer over, of ze zoeken elke keer zijn vliegtuig van boven tot onder na, en dat kost uren vertraging aan machine en aan de lading en er komt een hoop herrie van. Maar het is natuurlijk mogelijk dat er smokkelwaar vervoerd moet worden met die vliegdienst. Dat het alleen maar dàt is wat met dat telefoonnummer wordt bedoeld.”

„Verstopt in vrachtgoed, bedoelt u?”

„Bijvoorbeeld. Dus zonder dat de piloot er iets van afweet. Het kan van alles betekenen.”

„Wat doen we nu, inspecteur?”

„Wat we doen? Dat is nogal glad. Dat huis in de Saxen Weimarlaan in de gaten houden, natuurlijk. Kijken wie er in en uit gaan. Met een beetje geluk zien we onze vriend met de sportfiets daar aanlopen om een kopje koffie te drinken. Maar laat die bewaking onmiddellijk beginnen.”

„Tot uw dienst, inspecteur.”

„En houd mij geregeld op de hoogte.”

„Komt voor mekaar, inspecteur.”

Inspecteur Onge knikte en ging verder met het lezen van het rapport.

**

*

En terwijl rechercheur Bolderman maatregelen nam, om het huis op de Saxen Weimarlaan in de gaten te houden, nam Otto Onge, op zijn dooie eentje, maatregelen om het huis op de Kloveniersburgwal te begluren. Dat de fietsenhandelaar hem geen verkeerd adres had opgegeven bleek al heel gauw . . . zodra Otto voor de eerste maal langs het huis op nummer 59 fietste, want de geel-en-tomaatrode sportfiets stond tegen de stenen stoep geleund! Om goed te begrijpen wat er daarna gebeurde, moet de lezer ongeveer weten, hoe de Kloveniersburgwal er uit ziet. Het is een lange rechte gracht, met in het midden water. Over dat water liggen aan het begin, aan het einde, en op twee plaatsen daartussen stenen bruggen. Hier en daar liggen platte schuiten en op enkele plaatsen langs de kade staan stapels kisten, vaten en ander vrachtgoed dat met die schuiten moet worden vervoerd. Verder zijn er natuurlijk hier en daar wat hoge bomen en tenslotte de onvermijdelijke reeksen geparkeerde auto’s waarvan er zo nu en dan een door zijn remmen schiet en met een plons in de gracht belandt, waarna een wagen van de brandweer hem eruit takelt. Nummer 59 is een hoog, oud huis, waarvan de voordeur ongeveer twee meter boven de straat ligt, en om die voordeur te bereiken moet je een hardstenen trap met een ijzeren leuning erlangs, opklimmen. De felgekleurde sportfiets stond tegen die stoep — op het smalle reepje trottoir.

Otto Onge had terdege geluisterd naar alles wat zijn oom de inspecteur hem had verteld. En een van die dingen was dat de smokkelaar, (waarvan hij nu wist dat die Kops heette) iets zou gaan doen, dat met smokkel te maken had. En nu had Otto maar één idee in zijn hoofd: op zijn eentje uitvissen wat die Kops van plan was, om dan triomfantelijk naar zijn oom binnen te stappen en te zeggen: „Alstublieft . . . de hele zaak is in kannen en kruiken, en zeg nu nòg eens dat ik het stom aan de steel steek!”

Otto reed een der middenbruggen over tot hij aan de overkant van het water was en keek uit naar een plek waar hij het huis in de gaten kon houden, zonder zelf te worden gezien. En dat bleek alras niet zo moeilijk, want vlak tegenover de volgende brug was een volkskoffiehuis met gordijntjes voor de ramen. Otto zette zijn fiets op slot, stapte naar binnen, ging aan een tafeltje bij het raam zitten en bestelde een Coca-Cola. Er zaten wat mannen te kaarten en niemand vroeg hem wat of lette op hem. Otto had in ieder geval iets geleerd tijdens zijn avonturen van de vorige dag: hij had terdege geleerd dat je vóóruit moet denken. Hij rekende dus zijn coke af, zodra het flesje voor hem werd neergezet, zodat hij meteen kon opstaan en de deur uit lopen als dat nodig was, zonder eerst kostbare tijd te verliezen met betalen en geld wisselen. En dat hij dat gedaan had, was deksels goed — dat bleek al snel, want Otto had zijn glas nog niet eens helemaal leeggedronken, toen een lange man met een sportpet de hardstenen stoep kwam aflopen. Hij stond benedenaan even stil, stak een cigaret op, keek naar de lucht en bukte zich om het slot van zijn fiets los te maken. Otto was al opgestaan, en wandelde kalm de deur uit. Hij bereikte juist op tijd zijn eigen fiets, zag de smokkelaar Kops opstappen en aan de overkant van het water een zijstraatje in rijden. Dat gebeurde in een wip, want het huis nummer 59 ligt op de hoek van een zijstraat. Een seconde later gierde Otto op zijn fiets de brug over . . . en op de hoek van de zijstraat af. Vlak voor hij die hoek bereikte remde hij af, en liep de laatste meters . . . voorzichtig zijn hoofd om de hoek van het huis stekend. En dat was wéér deksels goed, want er bleek in die straat een fietsenstalling te zijn. Kops had daar blijkbaar net zijn fiets neergezet, want juist toen Otto de straat in keek kwam hij fluitend naar buiten lopen, en wandelde verder het straatje door. Otto aarzelde geen moment, zetten zijn fiets tegen de stoep van nummer 59, knipte het slot dicht en bleef om de hoek loeren tot hij de man aan het einde van het zijstraatje rechtsaf zag slaan . . . de Jodenbreestraat in. Otto zette er meteen de sokken in, en holde zo hard hij lopen kon, tot aan de volgende hoek. Wéér loeren . . . Kops wandelde met de handen in de zakken over de stoep, op zijn dooie gemak. Otto begon hem te volgen — heel voorzichtig, nu en dan even wegduikend in een portiek, of zich verscholen houdend achter andere voorbijgangers. Het bleek nu een voordeel, dat hij nog maar een schooljongen was — er was altijd wel iemand te vinden, hoog en breed genoeg om achter schuil te gaan, met flaporen en al.

**

*

En vlak daarna begon het avontuur van Otto Onge pas goed op toeren te komen. Heel vlak daarna, want Kops sloeg een smal zijstraatje in; een straatje, zo stil en smal dat Otto er niet in durfde . . . want als Kops daar had omgekeken, had hij zelfs een muis zien lopen. Iedereen kent wel dat soort straatjes — aan de ene kant een hoge, blinde muur, en aan de andere kant een fabriek, een pakhuis en een houten schutting. Midden in dit straatje stond een scheefhangend en half verroest vrachtautowrak, zonder banden. Otto durfde het straatje niet in, en bleef dus op de hoek staan en gluurde om het hoekhuis heen. Met succes, want Kops bleef even voorbij het vrachtautowrak staan, met de handen in de zakken en keek omhoog naar de muren, alsof hij een bepaald nummer zocht. Dan stapte hij vooruit en Otto zag hem de hand een paar maal op en neer bewegen, alsof hij op een raam of een deur klopte. Onmiddellijk daarna verdween hij in het gebouw . . . de man die had opengedaan had blijkbaar achter de deur op hem staan wachten. Nu Kops eenmaal uit de straat verdwenen was, werd Otto wat brutaler. Hij deed een stap opzij, keek in de lengte het straatje door. Er was nu geen levend mens in te zien . . . alleen een mistroostige hond sjokte op een drafje, met hangende kop en hangende staart, voorbij de oude vrachtwagen. Otto bekeek het straatje nu wat beter. Aan de rechterkant was niets anders dan een twee meter hoge, slordig gemetselde muur. Daarachter lege lucht; alleen wat einden van balken en planken staken erbovenuit. Daarbinnen was blijkbaar een opslagplaats van afbraakmaterialen. Aan de linkerkant begon, vlak na de hoek, een hoog gebouw van drie verdiepingen met de kleine ramen die allemaal voorzien waren van zwaar, geteerd harmonikagaas. Blijkbaar een pakhuis dat op die manier tegen inklimmers was beveiligd. Daarna kwam een eind scheefhangende schutting, volgeplakt met verkleurde reclame-biljetten, maar het geld voor die reclame was beslist verkwist, want het zag er niet naar uit dat er door dit straatje ooit iemand passeerde om die biljetten te bekijken. Na de schutting en schuin tegenover de vrachtauto-ruïne, stond het gebouw waar Kops was binnengegaan. Otto draalde niet langer, maar begon, vlak langs de linkerkant, het straatje in te wandelen. Ook al hield Kops door een raam de straat in de gaten, dan kon hij nog niet zien wie er, zo vlak langs de muur lopend, naderde. Otto passeerde de bergplaats met het harmonikagaas, bereikte de schutting, stond even stil en luisterde. Achter hem dreunde het verkeer door de Jodenbreestraat. Het carillon van de toren op de Kloveniersburgwal speelde een kwartier-melodie . . . Otto schoof weer voort, bereikte het einde van de bouwvallige schutting en stopte daar, naast een half loshangend reclame-biljet voor een tentoonstelling in het Rijksmuseum, dat hij zijn vader nog had zien schilderen. Vlak voor hem begon het bouwsel waarin Kops was binnengegaan. Achter de schutting lag alleen een lege ruimte, en dus kon Otto een flink stuk zien van de zijwand van het bouwwerk. Het was, evenals de bergplaats aan het begin van de straat, drie verdiepingen hoog, met plat dak en opgetrokken uit vuilgeworden baksteen. Een woonhuis was het zeer beslist niet — de zijmuur had zowat geen ramen; alleen een roestige ijzeren brandtrap liep van de bovenste verdieping naar beneden, en kwam blijkbaar ergens achter de schutting op de grond uit. Zulk een brandtrap eindigt bovenaan altijd bij een ijzeren balkonnetje, dat is gebouwd op stalen balken die in de wand zijn ingemetseld. En dat balkonnetje kon je van binnen bereiken door een deur waarvan de bovenste helft eens van matglas was geweest. Maar dat matglas was gebroken en in het midden van de ruit gaapte een groot, driehoekig gat, waar een scherf eruit was gewaaid. Otto keek weer schichtig de straat op en af, maar niemand vertoonde zich erin. De droefgeestige hond kwam weer uit een ingang verderop te voorschijn en draafde terug — dezelfde weg van daarstraks. Die had blijkbaar een vaste route van vuilnisbakken die hij langs liep in de hoop iets eetbaars te vinden. Hij zag er niet uit of hij op zijn tocht veel geluk had gehad. Otto had er een lief ding voor over gehad als hij had kunnen afneuzen, wat Kops daar in die verlaten en armoedige klomp baksteen uitvoerde. Voorbij het gebouw lopen was natuurlijk te gek. Vanuit een raam aan de voorkant kon je iedereen zien die in het straatje passeerde; en Kops was langzamerhand te goedbekend geworden met Otto’s flaporen om dat te riskeren.

Otto begon terug te wandelen, nog steeds met zijn gedachten bij de brandtrap, en onderzocht intussen de wrakke schutting waar hij langs liep. Het ding was al vele jaren tevoren gebouwd, van oude planken, getimmerd tegen dennepalen. Er waren massa’s kieren op de plaatsen waar geen aanplakbiljetten zaten, zodat je het kale hout kon zien. Otto loerde door een van de kieren en keek het terrein er achter af. Geen wonder dat de schutting zo bouwvallig was . . . er lag hoegenaamd niets achter dat de moeite van het stelen of beschermen waard was . . . er lagen alleen maar de kelders en de fundamenten van huizen die daar eens hadden gestaan, maar die precies tot de grond waren afgebroken. Tussen de vierkante keldergaten, waarin het onkruid metershoog opgroeide, liepen de bakstenen muurtjes van de fundamenten als dijkjes in een woest polderland. Die schutting was daar natuurlijk door de gemeente Amsterdam neergezet, om te zorgen dat kinderen dat terrein niet als speelplaats gingen gebruiken, en voor de veiligheid. Want als iemand het in zijn hoofd haalde, des nachts als het donker was, dat terrein op te wandelen, liep hij een goeie kans in een van die vol hoog onkruid gegroeide gaten te ploffen en minstens twee botten tegelijk te breken. Maar Otto kende de Amsterdamse jeugd . . . zou die zich door een zo gammel ding als deze schutting laten tegenhouden? Hij liep een paar meter verder, de planken goed bekijkend . . . en stond dan stil met een tevreden grinnik. Onderaan, bij een van de dennepalen, hielden de zowat even lange planken op en begon een volgende rij. Maar de roestige spijkers van het einde van de ene rits was eruit getrokken . . . vier planken hoog. Otto keek even de straat op en af, bukte zich, trok de losse einden van de vier zwiepende planken naar zich toe en sloop haastig door het gat. De planken veerden achter hem terug tegen de paal . . . en dat was dat. Eén tel later had Otto zich in een van de keldergaten laten zakken, en daar stond hij . . . tot zijn hoofd verborgen tussen het hoog opschietende onkruid dat groeide op de vloer van wat eens de kelder van een woonhuis was geweest. Nu ging het er allereerst om, de zijgevel van dat pakhuis eens goed te bekijken. Dus Otto begon door de zee van onkruid te waden, tot aan het stuk kelderzijmuur dat was blijven staan, maar dat ontlokte hem meteen een schorre kreet van pijn en enkele lelijke woorden, want hij was terecht gekomen in een oerwoud van brandnetels, die tot boven zijn hoofd oprezen, om voldoende zonlicht te krijgen. Otto maakte rechtsomkeert, pruttelend zijn kin en zijn handen krabbend waar de netels hem hadden geprikt, sloop om de hinderlijke planten heen en bereikte het restje keldermuur een paar meter verderop. Die kelder was op die plaats twee meter diep en Otto moest zich aan het stuk muur optrekken om er met zijn ogen bovenuit te kunnen kijken, maar daar was hij niet rouwig om, want op die manier zat hij in ieder geval prachtig verscholen. Zogauw zijn ogen boven de oppervlakte van de grond kwamen, had hij al gezien wat hij weten wilde; op de benedenverdieping van de zijmuur van het pakhuis was geen enkel raam. Dat verbaasde Otto totaal niet: bij de bouw van pakhuizen houdt men altijd rekening met de mogelijkheid dat er waardevolle goederen in worden opgeslagen. Om inbraak zo moeilijk mogelijk te maken bouwt men zo weinig mogelijk ramen in zij- en achterkanten. Alleen op de eerste verdieping zaten wat kleine, vuile raampjes, maar die waren alleen met een ladder te bereiken. De roestige, ijzeren brandtrap liep schuin langs de vuile muur omhoog naar het balkonnetje met de deur, waarin het kapotte glas zat . . . Dat was alles wat Otto weten wilde. Hij trok zich omhoog, krabde met zijn schoenpunten langs de vroegere kelderwand om zich op te werken, zwaaide een been bovenop het brok muur, rende over de muurstukken, tussen de keldergaten door, op het pakhuis af en was even later bij het ondereinde van de brandtrap. Hij bleef daar even staan en legde zijn oor tegen de zijwand van het pakhuis. Geen enkel geluid was daar binnen te horen. Otto zette een voet op de onderste ijzeren sport en begon naar boven te klimmen, zonder enig geluid te maken, want de trap was vastgeschroefd op ijzeren balken die op één meter afstand in de muur zaten gemetseld en dat soort van constructies piept of kraakt niet, want er is geen beweging in te krijgen. Otto klom met handen en voeten, zo snel hij kon, bereikte het balkonnetje, keek even om, de nog steeds verlaten straat in, stak een hand door het gat in de glasruit en tastte rond. Hij voelde een aangeroeste schuifgrendel aan de bovenkant, en wrikte die opzij. Benedenaan zat er ook een, maar die hing scheef halflos, en zat niet dicht. Otto duwde voorzichtig tegen de deur . . . een scharnier kraste eventjes. Weer een duwtje . . . weer een licht geknars. Otto wachtte tot een tram met luid gebel door de Jodenbreestraat raasde, gaf een ferme duw, slipte door de opening de bovenste verdieping van het pakhuis op, en stond daar rond te kijken, zijn ogen wennend aan het schemerdonker. Onderwijl luisterde hij natuurlijk, wat hem bijzonder goed afging met die grote flaporen. Het eerste wat hij vernam was . . . het geluid van muziek ergens uit het gebouw. Beneden stond een radio te spelen! Dat was bijzonder welkom, want mensen die bij een toeterende radio zitten, horen niet veel anders. Aan de voorkant van het gebouw had deze verdieping twee grote ramen, weliswaar dik onder het stof, maar toch groot genoeg om de ruimte redelijk te verlichten en Otto zag alras, dat er in het midden van de vloer een balustrade stond die aan drie zijden een trapgat afschermde. Hij liep er op zijn tenen heen. De vierde zijde van de balustrade was open en vandaar voerde een trap naar beneden — naar de verdieping eronder. De muziek werd langzaamaan wat luider terwijl Otto het trapgat naderde — hij herkende het nummer nu ook: dat oude succesplaatje van Louis Prima: „Bona Sera”. Midden in die plaat, dat wist Otto, begint een saxofoon met overtuiging te loeien. Hij wachtte tot het zover was en toen de eerste loei van de sax door het trapgat omhoog kwam, liep hij snel de oude, houten treden af, naar de verdieping eronder, bleef staan en keek om zich heen. Het zag er hier heel anders uit dan erboven. Daar was de ruimte zowat helmaal leeg geweest, met uitzondering van een stapel oude kisten, wat kratten en losse balken, maar deze étage werd kennelijk als bergruimte gebruikt. Hier was ook geen gewone trap meer die naar beneden leidde, maar alleen een groot vierkant gat in het midden van de vloer, waaruit de muziek naar boven klonk, nu veel duidelijker. Er scheen electrisch licht uit het gat tegen de zoldering aan en bij het daglicht dat ook hier door stoffige ramen naar binnenviel zag Otto, dat bijna de gehele ruimte om hem heen was volgestapeld met kisten van allerlei maten en soorten. Er waren er bij, zo groot dat er wel een kleine auto in had gekund, en andere waren niet hoger dan een sinaasappelkrat. Wat er in die kisten zat interesseerde Otto bar weinig . . . wat hem veel méér kon schelen was het geluid van stemmen, dat samen met de radiomuziek uit het vierkante gat omhoog kwam. Otto bukte zich en sloop op de tenen naar dat gat toe. Zodra hij wat dichterbij kwam, kon hij een stuk van de verdieping daaronder overzien. De grond was van cement, vol met zwarte vlekken van vet of olie. Er stond een donkerblauwe bestelauto van een nogal klein model plus een bakfiets. Otto schoof nog dichterbij, ging op zijn knieën liggen, daarna plat op zijn buik en schoof op die manier, heel behoedzaam, op de rand van het gat af. De plaat kwam ten einde en de radio was even stil. Heel duidelijk klonk nu de stem van een man, die sprak:

„ . . . dat ik dat niet wil. Dat is nogal glad. Waar zie je me voor aan? Ik betaal een flinke prijs voor dat klusje en dan wil ik ook dat het gebeurt zoals IK het zeg.”

Vlak daarop de stem van Kops, die Otto maar al te goed kende.

„Jij hebt gemakkelijk praten. Maar IK moet het klusje opknappen, en niet jij. Bovendien . . .” De stem van de radio- omroeper kwam er tussendoor om een nieuw programma aan te kondigen — blijkbaar een uitzending van de Regeringsvoorlichtigsdienst, want de radiostem werd weggedraaid en de stem van Kops werd weer verstaanbaar:

„ . . . jij of ik. Als er iets misloopt, ben ik het die de gevangenis indraait, en niet jij.”

De andere stem zei verontwaardigd:

„Laten we nou even zakelijk blijven, zeg. Als jij door de politie of de douane gepakt wordt, dan zijn het MIJN spullen die in beslag worden genomen. Dus heb ik ook wel graag dat het goed gebeurt.”

Er werd enkele tellen lang gezwegen, alsof Kops nadacht. Dan antwoordde hij:

„Nou, goed dan. Dan zal ik zorgen dat het vannacht nog in orde komt. Waar heb je die spullen ergens?”

„Hier in het gebouw.”

„Da’s tenminste iets. Maar dan moet ik meteen Den Haag bellen, dat ze de boel daar in orde maken.

„Best. Daar staat de telefoon. Je kunt beter hier bellen dan ergens anders. Hier zitten we veilig en er is niemand die je ziet of af kan luisteren.”

Kops grinnikte hoorbaar: „En je kunt dan meteen horen wat ik afspreek, hè slimmerik? Maar dat màg je horen, hoor. Geef me die telefoon es effe.”

Otto had, terwijl de beide mannen spraken, zijn hoofd telkens wat lager in het gat laten zakken en hij was nu zover, dat hij een aardig eind opzij kon kijken, naar de kant vanwaar het stemgeluid kwam. En daar zag hij een ietwat merkwaardig tafereel. Tegen de wand van het pakhuis waren twee houten schotten geplaatst, juist alsof iemand bezig was geweest daar een apart kamertje te bouwen, maar de vierde wand ervan had weggelaten. Tegen de ene stenen en de twee houten muren hingen schilderijen, kleden, schemerlampjes en een kalender van Coca-Cola. Op de cementen vloer lag een keurig vloerkleed en daarop stonden een rond tafeltje en drie gemakkelijke leren stoelen. Op een buffetje stond een radio en op een plat eikenhouten bureau een telefoon. Kops zat nu boven op het bureau en draaide een nummer aan de telefoon. De tweede man in dat zonderling vertrek (het deed Otto wel iets denken aan de kamers die ze bouwen in een filmstudio, want die zijn ook altijd minstens aan een kant open) was kort en machtig dik. Zo dik, dat hij achterover in een leunstoel lag, met zijn kolossale buik naar voren en zijn jas los. Hij rookte een knuppel van een sigaar en hield zijn handen met de vingers tegen elkaar geplaatst en de ellebogen op de stoelleuning, zodat hij onder zijn vingers doorkeek, als onder de bogen van een brug. Op die manier zat hij naar Kops te kijken, die nu zijn nummer gedraaid had en blijkbaar ook antwoord kreeg, want hij zei:

„Flip . . . ben jij dat? . . . Mooi zo. Luister. We hebben een klusje op te knappen voor vanavond. Is de boot in orde?” De man aan de andere kant praatte even, en Kops ging door: „Nou — dat kunnen we nog wel even bekijken. Als het in ieder geval maar gebeurt. Vannacht, dan. Wat zei je? . . . Goed — dat is dan afgesproken. Ik kom in de loop van de avond wel aanzetten. Blijf op me wachten. Tot vanavond.” — Hij legde de hoorn neer, keek naar de dikke man en vroeg: „Heb je het gehoord?”

„Ik heb het gehoord”, zei de dikke man bedachtzaam, een wolk rook onder de spitse boog van zijn vingers doorblazend. Dus ik betaal je duizend gulden nu meteen en duizend gulden als de boel veilig in Engeland is aangekomen? Dat is dus goed afgesproken?”

„Zo is het precies”, zei Kops tevreden, en sprong van het bureau af. De dikke man knikte, greep in een binnenzak van zijn jas, haalde er een welgevulde portefeuille uit en telde tien briefjes neer. Het waren blijkbaar honderdjes, want Kops veegde ze bij elkaar op een stapeltje, schoof het geld in een broekzak en zei:

„Da’s precies gepast. En waar heb je nou de spullen?”

„Die zal ik even gaan halen. Wacht maar even.”

De dikke man veerde op uit zijn stoel met een voor zijn dikte verrassende snelheid, wandelde uit de afschoten ruimte weg en verdween ergens in een deel van het pakhuis dat Otto niet kon overzien. Kops wandelde naar het radiotoestel en draaide eraan. Flarden muziek en lappen geklets knetterden uit de luidspreker. Otto trok zijn hoofd een beetje terug, tot vlak achter het gat, en lag zo even na te denken. Wat hij daarjuist gehoord had, klopte precies met wat zijn oom Louis hem had verteld. Deze Kops was een beroeps-smokkelaar en die moest iets dat zij samen „de spullen” noemden, nog diezelfde nacht naar Engeland smokkelen. Dat zou per boot gebeuren, en die boot werd nu in orde gemaakt door iemand die Flip heette en in Den Haag woonde. Voor dat klusje kreeg Kops tweeduizend gulden. De ene helft ervan had hij al en de andere helft zou hij krijgen zogauw die „spullen” veilig in Engeland waren aangekomen. Geen slechte verdienste voor één nacht werk, bedacht Otto en dat was meteen het laatste wat hij daarover dacht, want vlak voor zijn neus dook plotseling het vollemaansgezicht van de dikke man, met het eind sigaar er nog in, uit het vierkante gat op. Hun gezichten waren geen halve meter van elkaar en zij staarden elkaar enkele tellen lang aan, zonder een kik te geven. Otto was met stomheid geslagen. Hoe kwam die man ineens in dat gat?  

Er was geen trap of geen ladder te zien geweest . . . Otto en de ander kwamen precies tegelijk in actie. Otto sprong overeind en de dikke man stak een hand uit om hem beet te grijpen. Dat lukte niet helemaal. Hij kreeg een mouw van Otto te pakken, maar die rukte zich los en maakte benen naar de trap die naar de bovenste verdieping voerde. Een enorm gebrul achter hem:

„KOPS! Er zit iemand hierboven! Die heeft alles afgeluisterd!!”

Als Otto al ooit gedacht had dat dikke mensen zich niet vlug kunnen bewegen, dan werd hij nu wel van dat waandenkbeeld genezen. Ten eerste was daar de verrassende manier waarop de dikke man in het vierkante laadgat was verschenen; en nu Otto met handen en voeten de trap naar boven op snelde, hoorde hij zware rennende passen achter zich op de vloer. Dan een schreeuw:

„Blijf staan, daar! Sta stil daar, zeg ik!! Haha — ik krijg je wel!”

Otto dacht: „dat moet ik dan toch eerst nog zien”, bereikte het boveneinde van de trap, rende als een dolle dwars deze lege zolder over, en zag voor zich uit de buitendeur met het kapotte glas nog halfopen staan. Hij schoot door die deur heen als een snoek, stond in de openlucht op het ijzeren balkonnetje en begon roffelend de brandtrap af te dalen . . . Hij gunde zich nu de tijd om naar boven te kijken, maar nog steeds was er geen achtervolger op het balkonnetje te zien. Vijftien treden voorsprong . . . twintig treden . . . nog verscheen er niemand in de deuropening. Otto begon het vreemd te vinden . . . daalde nog vijf treden en voelde zich, met een laaiende ontsteltenis, door twee machtige handen beetgrijpen. „Laat me los!” riep hij schor, keek naar beneden en begreep nu wat er was gebeurd. De schuin langs de muur naar beneden lopende brandtrap passeerde een van de vensters op de eerste verdieping. De dikke man, die natuurlijk zijn eigen pakhuis op een prikje kende, had terstond begrepen, dat Otto langs de brandtrap was gekomen en ook weer langs die trap zou vluchten. Hij was rechtstreeks naar dat venster gerend, had de grendel eraf geschoven en het open getrokken, vlak vóór Otto daar rakelings langs passeerde. De dikke man had nog steeds dat eind sigaar in zijn mond, en om die sigaar heen, die hij nu met grote witte tanden vastgebeten hield, krulde een triomfantelijke glimlach. Otto spartelde om los te komen, maar de man had niet alleen spek op zijn zware lichaam, maar beslist ook spieren.

„Wou jij schreeuwen, jongetje?” zei hij, tussen de opeengebeten tanden door. „De buurt alarmeren?” Een van zijn handen pakte Otto bij de keel en meteen was het die onmogelijk, nog een kik te geven.

„Kom maar netjes binnen, vriendje.”

Eén hand om Otto’s keel en de andere om de bovenarm en zo werd Otto, met even weinig moeite als was hij een jong katje, van de brandtrap gelicht, door het vierkante raam naar binnen getrokken en met een smak op zijn voeten gezet. De ene hand bleef met een stalen greep om zijn hals gekneld — de andere en nu vrije hand duwde het raam weer dicht. Otto stond op de vloer van dezelfde verdieping waarop hij, een minuut te voren, het gesprek had liggen afluisteren.

„Mars!” beval de dikke man grimmig en duwde Otto tussen twee rijen enorme kisten voorwaarts, naar het vierkante gat toe. En uit dat gat stak . . . het verschrikte hoofd van Kops.

„Ik heb hem al te pakken!” riep de dikke man. „Een van die nieuwsgierige apen die overal hun neus in steken. Was hier natuurlijk aan het rondsnuffelen om te kijken of er wat te jatten viel. Maar je kunt niet weten of hij niet teveel heeft gehoord. Hij lag in het trapgat te luisteren . . .”

Terwijl hij dit vertelde, duwde het Otto door het schemerdonker voor zich uit naar het trapgat . . . op het hoofd van Kops af. Maar pas toen Otto zo dicht bij dat gat was dat het elektrisch licht van beneden op zijn gezicht viel, kon Kops hem herkennen. Hij schrok zichtbaar, en vlak daarop werd hij razend nijdig:

„Is dat die baviaan met die flaporen wéér!!” schreeuwde hij, met zijn vuisten op de vloer bonzend van woede. „Vertel op jij! Hoe kom jij hier, hè? Vertel op!”

De dikke man stopte aan de rand van het gat en keek verbaasd op Kops neer.

„Ken jij deze vlegel?”

Otto, naar beneden kijkend, zag nu hoe het kwam dat de dikke man zo plotseling in het gat was komen opduiken. Er was geen ladder of trap in of aan dat gat geweest, nee — dat klopte. Maar men moest natuurlijk wel nu en dan op de eerste verdieping zijn. En daarvoor diende een rolladder: een van die dubbele ladders op een onderstel van vier wielen met rubberbanden zoals ze ook in winkels wel worden gebruikt, en zoals je ze kunt maken uit Meccanodoos nummer één. Kops stond nu op diezelfde ladder, zo hoog dat zijn hoofd precies boven het gat uitstak en weer sloeg hij met zijn vuisten op de vloer, dat het stof in wolkjes omhoog stoof. Hij gilde: „Of ik die vlegel kèn? Die zit me achterna overal waar ik ga of sta. Maar hoe het KAN begrijp ik niet. Het lijkt wel een jachthond die mijn spoor ruikt. Vertel op, jij. Hoe kom jij hier?”

De dikke man begon nu te snappen dat Otto niet zo maar een jongen was, die in het pakhuis rondsnuffelde om wat te jatten.

„Hij volgt JOU?” vroeg hij. „Dus hij is jou ook hierheen gevolgd?”

„Allicht”, snauwde de smokkelaar. „Hoe komt hij anders hier? Het is om razend te worden. Moet je ’m daar zien staan met zijn onnozele flaporen. Je zou hem een cent geven. Maar laat ’m maar schieten. Die aap is gevaarlijker dan je denkt. Vertellen mot-ie. Vertellen hoe hij hier komt.”

„Dat lijkt me ook maar beter,” zei de dikke man, met een gevaarlijke kalmte in zijn stem. „Die vlerk weet méér dan goed voor ons is, geloof ik”.

„En ook meer dan goed voor hèm is,” gromde Kops, die nu de ladder begon af te dalen. „Kom eerst maar naar beneden met dat stuk mormel.”

Het stuk mormel werd beneden, in het rare kamertje met drie wanden, neergesmakt in een van de twee grote leunstoelen. De radio werd afgezet. Beide mannen gingen wijdbeens voor Otto staan, die met een pijnlijk gezicht zijn pijnlijke hals zat te wrijven. De dikke man peuterde het bandje van een verse sigaar.

„Zo!” zei Kops, zijn armen kruisend en met een heel vuile blik op Otto neerkijkend. „Vertel jij nu eerst eens even hoe jij hier komt. En lieg niet, want ik hoor het onmiddellijk, als je liegt. En als ik je op een leugen betrap, schop ik je met flaporen en al het hele pakhuis rond. Goed begrepen?”

Otto knikte bedeesd. In de eerste plaats voelde hij zich nogal bedeesd en in de tweede plaats had hij nog even tijd nodig om na te denken. Otto was een jongen die zelden tweemaal dezelfde vergissing beging. Bij de geschiedenis op de Overtoom, de vorige avond, had hij aan de lijve ervaren dat het beter is, eerst even na te denken, alvorens antwoord te geven. Dus hij zat nu met beide handen zijn hals en nek te wrijven en dacht na. Dacht heel hard na. Mar Kops had niet veel geduld.

„Uitstel zal je weinig helpen, jongetje. Ik wil antwoord op mijn vraag en nu meteen: hoe kom jij hier binnen?”

„Over de brandtrap”, antwoordde Otto.

De dikke man maakt een spottend geluid en zei:

„Dat snapt mijn kat ook. En dat is niet eens een erg snuggere kat. Wat wij willen weten is: waarom volg jij deze man hier?”

„Omdat ik nou eenmaal nieuwsgierig ben”, zei Otto. „En hij deed zo raar. Hij heeft mij zelf nieuwsgierig gemaakt.” Kops werd wit om zijn neus van woede, stak beide armen in de lucht en gilde:

„WAT wou jij beweren? Dat ik raar deed? Hoe deed ik raar? Wáár deed ik raar?”

Otto bleef zijn hals wrijven en deed of hij moeilijk kon spreken. Dat gaf hem allemaal tijd om na te denken.

 „Nou —”, begon hij ten laatste, „eerst moet ik een postbus gaan legen. U moet dringend een trein halen. Dat is om één uur. Maar om vijf uur bent u alweer terug. Dat kan natuurlijk als je bijvoorbeeld naar Hilversum op en neer moet of zoiets.”

„En wat zou dat?” snauwde Kops. „Gaat dat jou iets aan? Ik heb je er toch voor betaald, is het niet?”

Nu kwam de dikke man tussenbeide. Hij nam de sigaar uit zijn mond, duwde Kops tegen een elleboog en vroeg, op Otto wijzend:

„Wat hoor ik nou? Jij hebt zelf met die jongen aangepapt?” „Ja!” snauwde Kops. „En wat zou dat? Ik had geen tijd om een postbus te legen en dat liet ik hem doen. Voor twee knaken. Dat was alles en daarmee was de sok af geweest. Maar vanaf dat ogenblik kan ik niet om me heen kijken of ik zie die flaporen achter me opduiken.”

De dikke man fronste nadenkend.

„Raar”, zei hij. „Vreemd . . . Gevaarlijk. Wat heb jij die jongen dan verteld?”

„Niets!” schreeuwde Kops, geërgerd. „Niets heb ik hem verteld. Helemaal niets en minder dan niets. Hij heeft alleen een briefkaart voor me uit de postbus gehaald en die heeft hij me gegeven. Daar heb ik hem behoorlijk voor betaald. En bemoei jij je er nou niet mee en laat mij verder vragen.” „Goed”, zei de dikke man en liet zich met een dreunende plof in de andere leunstoel vallen. „Goed. Best. Maar het bevalt me niet. Die jongen weet te veel, als je het mij vraagt.” Kops mompelde iets tussen de tanden en deed een stap dichter naar Otto toe.

„Hoe wist jij dat ik vandaag in dit pakhuis zou zijn? Geef antwoord.”

„Ik ben u hierheen gevolgd”, antwoordde Otto. „Ik . . .” Kops viel hem in de rede:

„Dat HEB je niet te doen. Bemoei je met je eigen zaken. Waarom ben je me gevolgd?”

„Dat zei ik toch al — gewoon omdat ik nieuwsgierig was. Dat is begonnen omdat u niet hebben wilde dat ik u achterna fietste. Toen ik u die kaart gegeven had, op de Voorburgwal, toen wilde ik door de Spuistraat terugrijden naar huis. Dat is heel gewoon. Maar midden in de Spuistraat keerde u om en kwam op me af en zei dat ik u achterna reed. En dat maakte me nieuwsgierig, want een gewoon mens kan het niks schelen of iemand achter hem aan rijdt.”

Het was even stil.

„Tja”, zei de dikke man toen, aan zijn sigaar likkend. „Tja, Kops — daar zit wat in. Je hebt zelf slapende honden wakker gemaakt. Had die jongen rustig laten fietsen.”

Kops keek Otto enkele tellen lang strak aan. Dan gromde hij: „Ik vertrouw hem niet. Ik wou dat ik hem nooit een boodschap voor me had laten doen. Hij ziet er verschrikkelijk onnozel uit, met die fokkezeilen van oren maar ik geloof nooit dat hij zo onnozel is. En met dat al weten we nog steeds niet hoe hij HIER komt.”

„Dat zei ik toch al.”

„Wàt zei je toch al?”

„Hoe ik hier kwam”

„Hoe kwam je dan hier?”

„Door u achterna te gaan.”

„Hoe achterna te gaan?”

„Te voet.”

Bij elke vraag begon Kops harder te schreeuwen.

„HOE TE VOET? WAAR TE VOET? WAARVANDAAN TE VOET?”

„Vanaf de Kloveniersburgwal.”

Na dat antwoord volgde een stilte.

„Hoe weet jij waar ik woon?”

Daar trapte Otto niet in. Hij had zijn verhaal bedacht, en daar bleef hij bij.

„Ik weet niet waar u woont. Maar ik zag uw fiets staan op de Kloveniersburgwal. Ik kwam uit school en ik reed over de Kloveniersburgwal en toen zag ik tegen de stoep uw fiets staan. Die geel-en-rode. Die herkende ik meteen, want die had ik gisteren ook gezien.

Kops slikte een keer of twee, maar werd merkbaar kalmer. „En toen?”

„Toen ben ik een eindje verder blijven staan kijken en toen kwam u het huis uit en toen ben ik u achterna gegaan.”

„Maar waarom, voor de drommel?”

Otto haalde de schouders op:

„Dat zei ik toch al — u had me nieuwsgierig gemaakt.”

„Dus je zag me hier naar binnen gaan?”

„Ja. En toen ben ik door een gat in de schutting geslopen en over de brandtrap naar boven.”

Kops wandelde twee passen heen, vier passen terug en wendde zich met een ruk weer naar Otto.

„Wil JIJ me wijsmaken dat je alleen uit suffe nieuwsgierigheid langs een brandtrap naar boven klimt en een wildvreemd pakhuis binnengaat? Als dat zo is, jongen, dan ben je gek”.

„Luister eens”, zei de dikke man vanuit zijn stoel, met zijn sigaar op Otto wijzend. „Soms zijn die jongens van die leeftijd zo. Sommige spelen ruimtevaartje en anderen cowboy en weer anderen detectiefje.

Kops krabde zijn oor en stond maar naar Otto te kijken en scheen werkelijk niet precies te weten wat hij ervan denken moest. Het verhaal van Otto klopte ook te mooi. Er was geen speld tussen te krijgen. Toch scheen Kops als het ware te ruiken dat er iets rammelde. Tenslotte zei hij:

„Best — laat het allemaal waar zijn wat hij vertelt. Dan zitten we toch nog met de narigheid dat hij ons hierboven heeft liggen afluisteren.”

„Tja . . .” zei de dikke man langzaam. „En dat is natuurlijk een vervelend geval. We weten niet wat hij gehoord heeft. We weten niet, hoeveel hij gehoord heeft. We weten niet wat hij begrepen heeft van wat hij gehoord heeft.”

„Niets”, zei Otto toen. „Ik heb niets gehoord. Ik kon niets horen, want de radio hier beneden stond te spelen.”

„Hm”, zei de dikke man twijfelachtig.

Kops stond nu zijn kin te wrijven, alsof hij voelde of hij zich wel goed geschoren had.

„Ik vertrouw het niet”, zei hij plotseling. „Die aap is me veel te glad. Gisteren is hij me gevolgd helemaal tot aan de Overtoom en hoe hij dàt klaargespeeld heeft is me nog steeds een gloeiend raadsel, want ik heb onderweg wel twintig keer omgekeken, en die flaporen zie je al op vijftig meter afstand. Ik ga zijn zakken nazoeken. Kom eens uit die stoel, jij.”

„Misschien geen gek idee”, knikte de dikkerd, en stond eveneens op. Hij deed twee stappen. Zijn hand schoot uit en pakte Otto weer bij de hals — wel niet knijpend strak, maar zo, dat het precies paste.

„Kom eens omhoog, vriendje.”

De machtige hand trok . . . en Otto’s hals met Otto eraan kwam zoet mee naar boven. Het had geen zin, te blijven zitten, want die gespierde arm had hem eruit gehesen zoals een meisje van zes jaar een teddy-beer ophijst. Kops liep om Otto heen en begon zijn zakken na te zoeken. Broekzakken: . . . zakdoek, sleuteltjes, een portemonaie, een stuk vlakgummi, een oud bioscoopkaartje, een half pakje kauwgum, een Engelse penny, de dop van een ballpoint, een fietssleuteltje en dat soort van eigendommen. Otto droeg een windjak. De borstzakken werden nagevoeld. Noppes.

„Niets bijzonders”, zie Kops teleurgesteld.

„Zijn achterzakken?” zei de dikke man achteloos.

En toen schrok Otto verschrikkelijk. Hij voelde zich bleek worden, want pas op dat moment herinnerde hij zich . . . „Hee . . . een brief!” zei Kops, en vouwde het velletje papier open. Hij las het halverwege door, begon toen allerverschrikkelijkst te schelden en eindigde met te brullen:

„Er is niks aan de hand, hè? Nee — dat zal wel. Moet je dit horen!!

Beste Otto,

In deze enveloppe, die ik je laat brengen door een van de typistes van het politiebureau krijg je de prentbriefkaart terug. Het beste is dat je mij en wat ik je verteld heb, volkomen uit je hoofd zet. Je bent tussen de middag gewoon naar huis geweest. Je hebt met niemand over deze kaart gesproken. Ook met je vader niet. Waarom zou je dat ook gedaan hebben? Zoiets bijzonders was het nu ook niet. Kijk de man recht aan als hij je wat vraagt. Aarzel niet met je antwoorden en maak dat je snel weg komt. Zeg maar dat je haast hebt. Vraag dus om je rijksdaalder, stap weer op je fiets en smeer hem. Wij zorgen wel voor de rest.

Beste wensen,

Je oom Louis.

En toen was natuurlijk, wat je noemt, de vlam in de pan geslagen. Het hek was van de dam. De aap was uit de mouw. Niet de hele aap, maar voldoende van de aap om de dikke man en Kops te laten zien dàt er een aap zat. En Otto kon nu moeilijk meer zeggen, dat er niets aan de hand was. Beide kerels waren ernstig kwaad. Ze waren zo kwaad, dat Otto enkele malen dacht, dat ze hem het hele pakhuis rond zouden slaan, tot hij ging praten. Er zat nu weinig anders meer op dan te vertellen hoe de vork in de steel zat. Het hele verhoor duurde zeker een half uur, maar toen wisten ze ook wat ze weten wilden. Otto zat mistroostig in zijn stoel en schold zichzelf [uit] voor alles wat lelijk was omdat hij zulk een uil was geweest, de brief van zijn oom te bewaren . . . althans: die brief in zijn zak te dragen. Maar ja — had hij vantevoren kunnen weten dat dit gebeuren zou?

En beide kerels zaten kennelijk met een mandvol gebakken peren. De dikke man was nu aan zijn zesde sigaar bezig. Hij scheen het helemaal geen fijne geschiedenis te vinden.

„Moet je hem daar zien zitten!” gromde hij. „Het bloedeigen neefje van een inspecteur van de recherche. Ik kan mijn matjes hier wel oprollen.”

„En ik dan?” riep Kops — „De politie heeft een van de topknapen in Zwitserland gepakt. Ze weten alles van de postbussen af. Ik kan hier geen cent meer verdienen. Weet je wat ik doe? Ik smeer hem de grens over. Ik duik onder in België.”

„Geen kwaad idee”, zei de dikkerd. „Kijk eens — smokkel is alleen maar strafbaar als je erop betrapt wordt. Vergeet dat niet”.

„Dat vergeet ik heus niet”, zei Kops. „Maar wat zou dat?” De dikkerd stond op en begon heen en weer te lopen over de cementen vloer van zijn pakhuis.

„Ik zal je vertellen wat dat zou. Ik zit hier met een koffer vol duur spul. Dat moet de grens over. Als we deze jongen hier los laten, rent hij meteen naar zijn oom en vertelt wat hij weet. Dan is onze kans om met de spullen de grens over te komen, verkeken.”

„Nou, en of!”

„En daarom”, zei de dikkerd, triomfantelijk. „Hebben we maar één ding te doen: deze jongen vasthouden tot we vannacht met de hele poet de grens over zijn. We varen naar België en dan doen ze ons niks meer. Ze kunnen ons in België wel oppikken en ons het hemd van het lijf vragen, maar ze kunnen niet bewijzen dat we gesmokkeld hebben. Om dat te bewijzen moet je iemand pakken met de smokkelwaar erbij.” Kops stond weer nadenkend zijn kin te wrijven.

„Dat heb je helemaal niet gek bekeken”, zei hij. „Hoewel . . . die inspecteur zal wel razend zijn als we zijn neefje een hele nacht vasthouden. En dat is wel strafbaar.”

„Tot je dienst”, zei de dikke man kortaf. „Maar dat neefje heeft niet het recht, zomaar een andersmans pakhuis binnen te klimmen. Van die kant is de zaak ook niet helemaal in orde. Dat is ook niet belangrijk genoeg om Interpol erbij te halen. De hoofdzaak is dat wij, met de spullen, de grens over zijn vóór dit jong naar de politie kan rennen. Want pakken ze ons hier, dan krijgen we huiszoekingen en allerlei gedoe en hoe krijg ik de boel dan nog weg?”

„Je hebt gelijk”, zei Kops kort. „Je hebt volkomen gelijk. Het is de enige manier. Sta op, jongen.”

Hij en de dikkerd keken elkaar even aan, en ze schenen elkaar volkomen te begrijpen. De dikke man legde weer zijn hand om Otto’s keel en waarschuwde, op zachte toon, maar met een gevaarlijke klank er in:

„Probeer niet te schreeuwen, jongetje. Ten eerste hoort geen mens je en ten tweede doe ik dan mijn hand een beetje dicht. Niet teveel, anders knijp ik je hele kop eraf. Maar wel genoeg om te zorgen dat je geen piep meer geeft.”

„Wat . . . wat gaan jullie met me doen?” vroeg Otto, die het allemaal toch niet zo vreselijk fijn vond. Helden in boeken gedragen zich wel ontzettend stoer in dergelijke situaties, maar Otto was geen held uit een boek en bovendien was dit de eerste keer van zijn leven dat hij iets dergelijks meemaakte. En een geschiedenisrepetitie was toch minder angstaanjagend, vond hij.

„Wij gaan je een beetje erg secuur vastbinden”, zei de dikke man. „Heel erg secuur. Jij bent een beetje al te slim naar onze zin, jongetje. Touw ligt in de onderste la van het bureau, Kops”.

Otto vond het aan de ene kant wel een tikje fijn, dat hij van twee rasboeven een compliment kreeg over zijn slimmigheid, temeer daar hij juist vond, dat hij het allemaal nogal stom had gedaan. Maar voor de rest was er niks fijn. De boeven spraken nu in korte zinnetjes, terwijl ze Otto bonden als Mozes in zijn biezen mandje.

„Handen achter zijn rug, Kops. Polsen tegen mekaar.”

„Wat doen we met zijn voeten?”

„Eerst de enkels bij elkaar. Dan touw afsnijden.”

Otto’s enkels werden stevig aan elkaar gebonden en Kops sneed het overgebleven touw af.

„Nu pak je een paardedeken uit de bestelwagen.”

Otto stond met handen en voeten gebonden zich af te vragen wat ze zouden beginnen met een paardedeken, maar dat bleek alras, toen de dikke man hem oppakte en plat op het vloerkleed legde.

„Deken om zijn voeten wikkelen, Kops. En zo vastbinden met touw.”

„Waarom dat?” wilde Kops weten.

„Omdat ze vaak proberen herrie te maken door met hun voeten te schoppen. Dat kunnen ze niet als er een deken om is gewikkeld.”

De paardedeken werd enkele malen om zijn onderbenen geslagen, dan werd het losse ondereind naar boven dubbel gevouwen en het touw ging er stevig omheen.

„Ziezo”, zie de dikke man tevreden. „Nu gaat er nog een spons in zijn waffel en dan hebben we geen last meer van hem”.

„Waar haal je een spons vandaan?”

„Achter in het pakhuis is een wasbakje. Daar lig een grote spons in.”

„Heizeg!” protesteerde Otto. „Wat is dat nou voor manier van doen om me een vuile pakhuisspons in mijn mond te duwen. Neem dan mijn eigen zakdoek.”

De dikke man lachte scheefjes.

„Wie mooi wil zijn, moet pijn lijden. En wie detectiefje wil spelen moet tegen een stootje kunnen. Erg vies is die spons niet eens. Het enige wat er aan zit is verf, benzine en wat auto-olie.”

Dat klopte inderdaad wel, merkte Otto zogauw hem de spons in zijn mond was gepropt. Die smaakte naar verf, benzine en auto-olie. Bovendien nog naar bokking, maar dat kon hij toen al niet meer zeggen. Er werd een reep handdoek om zijn hoofd gebonden om te zorgen dat hij de spons niet met zijn tong uit zijn mond kon drukken, en toen keek de dikke man op zijn horloge.

„Half acht is het intussen. We kunnen wel gaan.”

Kops knikte.

„Voor we in Den Haag zijn, is het donker. Waar leggen we hem neer?”

De dikke keek hem verbaasd aan.

„Waar we hem neerleggen? In de auto natuurlijk.”

Nu keek Kops verbaasd.

„In de . . . Welke auto?”

De dikke man wees op het donkerblauwe bestelwagentje. „Achter in die bestelwagen natuurlijk. Dan kunnen we meteen een oogje op hem houwen en weten we zeker dat er niks misloopt.”

„Maar . . . als we dan aan boord gaan?”

„We laten hem gewoon in die auto liggen. Of we leggen hem in de duinen. Ze vinden hem vanzelf. Maar dan zijn wij al een heel eind weg. We kunnen hem een vriendelijk briefje om zijn nek hangen voor zijn oom de inspecteur.”

Kops keek nog even verbluft en begon dan hard te lachen. Hij sloeg de dikke man op diens schouders dat het kletste. „Sjors — jij bent me er eentje! Natuurlijk — we nemen hem mee in de wagen.”

Dat was de eerste maal dat hij de dikke man bij diens naam noemde. Nu wist Otto eindelijk zijn voornaam — Sjors. En daarna ging alles heel snel. De dikke Sjors klom weer de roltrap op, scharrelde eventjes rond op de eerste verdieping, waar hij kennelijk wat had verborgen en kwam naar beneden met een grote koffer in de ene hand, die duidelijk zichtbaar behoorlijk zwaar was, want hij stond scheef op de ladder om zich tegen het gewicht van het ding in evenwicht te houden. „Start jij de motor maar vast, Kops. Ik berg de boel wel achterin.”

Hij opende de dubbele achterdeuren van het bestelauto’tje, zwaaide de loodzware koffer naar binnen, kwam terug en tilde Otto op met evenveel gemak of die een stropop was. De vloer van de bestelwagen was van geribbeld plaatijzer en machtig hard.

 „Wacht even”, zei de dikke, liep weg en kwam terug met een stoelkussen. Dat schoof hij Otto onder het hoofd met een grijns van leedvermaak. De motor startte en begon te grommen.

„Het zou jammer zijn als het hoofd van het neefie van inspecteur Onge werd beschadigd”, zei de dikke, stak zijn tong tegen Otto uit en smeet de achterdeuren dicht. Het was stikdonker in de laadruimte van het bestelwagentje. De motor bleef rustig doorronken. De kerels liepen door het pakhuis rond, samen pratend en smeten nu en dan nog iets voor in de bestuurdersruimte, maar wat, dat wist Otto natuurlijk niet. Dan hoorde hij een pakhuisdeur dof openrollen. Een portier klapte . . . de versnelling knarste en de wagen reed de stille straat in. Het klokkenspel van de Kloveniersburgwaltoren speelde kwart voor acht. Een minuut later klapte een tweede portier en de wagen begon te rollen. Daarna begon hij te hotsen en te botsen. Otto hotste en botste ook. Hij was machtig blij dat hij een kussentje onder zijn hoofd had. Maar dat was geheid ook het enige waar hij blij over kon zijn.

OTTO ONGE IS LEEP . . . EN DE VIJAND IS DE KLOS

Otto merkte alras, dat hij vanuit zijn donkere ruimte vrij aardig kon bijhouden, waar zij ergens reden. Dat kwam natuurlijk tevens, omdat hij wist waar de tocht heen zou gaan. Zij stopten vrijwel direct na het vertrek van het pakhuis en het kostte Otto weinig moeite, te snappen dat zij stilstonden bij het huis van Kops, die natuurlijk nog wel het een of ander mee zou willen nemen op zijn vlucht. Daarna reden ze een eindje door het midden van de stad en stopten opnieuw. Dat was waarschijnlijk het adres waar de dikke Sjors woonde. Na een minuut of tien ging plotseling de achterdeur van de bestelwagen open.

„Gauw!” zei een stem. „De straat is leeg.”

Twee grote koffers en een actetas werden naar binnen geschoven en de deuren bensden weer dicht. De auto startte en reed verder. Het duurde daarna niet lang, of Otto hoorde aan de klank van de banden dat zij reden over strak beton. De snelheid vermeerderde en af en toe haalde hen een auto in die nog harder reed. Kennelijk waren zij nu op de autosnelweg van Amsterdam naar den Haag.

Otto lag vrij gemakkelijk — alleen kreeg hij pijn in zijn kaakspieren omdat zijn mond door de spons zo wijd open gesperd bleef zitten. Maar tijd om na te denken had hij zeker. De hele geschiedenis was hem nu vrij helder. Hij liep die nog even na, terwijl hij in het duister lag te staren:

Iemand (in dit geval de dikke Sjors) had iets dat hij de grens over gesmokkeld wilde hebben. In dit geval een koffer vol met „spul”. Wat dat „spul” was, bleef nog een mysterie. Hij liet dat weten aan de smokkelcentrale in Zürich. Die stuurde een briefkaart aan postbus 751, Amsterdam. Kops ledigde natuurlijk elke dag zelf die postbus om te kijken of er ook een smokkelklusje was, waaraan hij wat kon verdienen, maar Kops had intussen al gehoord, dat de man — of een van de mannen — in Zürich was gearresteerd en meende, dat het heel goed mogelijk was, dat de politie de postbus in de gaten hield. Dus hij hield Otto Onge, die hij wel eens uit school had zien komen, op straat aan en liet HEM die bus ledigen. Hij maakte een afspraak om tussen 5 en 6 uur in een café te zijn . . . maar slim als hij was, kwam hij daar niet. Want als de politie die postbus in de gaten hield, zou de politie Otto Onge in zijn kraag pakken. Hij kon verwachten dat de politie dan tussen 5 en 6 uur in dat café zou zitten. Dus . . . hij wachtte Otto na school op, nam de kaart van hem over, en smeerde hem op de fiets. Tot dusver klopte alles. Maar wat klopte er dan niet? DE BOODSCHAP OP DIE KAART KLOPTE NIET! Want op de kaart stond een telefoonnummer: 715580 . . . En dat was van een piloot die nu en dan op Engeland vloog. Had die piloot iets met de smokkelbende te maken? . . . Iets in Otto’s hoofd zat te wriemelen, iets dat hem vaag dwars zat. O ja, natuurlijk. Als die smokkelaars zo voorzichtig waren — waarom schreven ze dan een telefoonnummer zo maar open en bloot op een prentbriefkaart? Dat was toch idioot. Dan konden ze toch evengoed een gesloten brief sturen! Waarom zomaar op een kaart en dan het telefoonnummer 715580 . . .

Weer begon er iets in Otto’s hoofd te wriemelen . . . er was iets met dat telefoonnummer. Kops moest natuurlijk dat nummer opbellen. Goed — op dat nummer zat natuurlijk iemand te wachten die wat te smokkelen had. Kops moest dus dat nummer opbellen en zeggen:

„Hallo? Met Kops. Valt er nog wat te verdienen?”, en op dat nummer wisten ze natuurlijk dat er vroeger of later een smokkelaar zou opbellen die wat wilde verdienen. Maar waarom dat nummer zo open en bloot op een kaart geschreven? 715580 . . . Er WAS iets met dat nummer. En toen schoot het Otto als een flits in de gedachten. Hij kneep zijn ogen stijf dicht in het duister en dacht terug aan dat vreemde vertrek met maar drie wanden, in het pakhuis. Op het bureau had een telefoontoestel gestaan en op een klein wit kaartje op het voetstuk van de telefoon staat het nummer van dat toestel. Otto kneep zijn ogen extra stijf dicht en achter zijn rug de vuisten in elkaar en keek . . . keek naar wat er in zijn geheugen stond . . . en ineens werd het bureau helder zichtbaar. Hij zag elke kras erop — zag het schilderij dat erboven hing — zag het toestel staan en zag het nummer op het kaartje. En dat nummer was: 715590! Precies tien cijfers hoger dan het nummer op de prentbriefkaart. En meteen snapte Otto wat er aan de hand was met die nummers. De goede brave piloot Van der Toorren had met de hele smokkelzaak niets te maken. Minder dan niets. Maar de afspraak was, dat er op de kaart een telefoonnummer zou worden geschreven dat TIEN CIJFERS TE LAAG WAS. Degene die de kaart kreeg telde er tien cijfers bij op, en dàt was het goede nummer. Doodeenvoudig, maar handig. Want wat had de politie gedaan? Die liep zich nu het vuur uit de sloffen om dat huis in de Saxen Weimarstraat in de gaten te houden . . . en de brave bewoners ervan wisten van de prins geen kwaad . . .

De bestelwagen haalde een langzamer rijdende auto in met een zwiepert over een betonweg. Otto rolde even heen en weer maar kwam toen weer met zijn hoofd op het kussentje terecht. Aan het grommen van de motor hoorde hij, wanneer zij tegen een helling van een viaduct opreden en wanneer er weer af. Het begon aardig warm te worden binnen in de laadruimte, want de uitlaat gaf hitte af, die de stalen vloer verwarmde. Bovendien zaten Otto’s benen in die deken verpakt en ademhalen was ook al niet zo makkelijk, met die vieze spons in zijn mond.

Daarna dacht hij aan zijn oom. Hij dacht aan wat zijn oom allemaal voor lelijke dingen tegen hem zou zeggen als hij ten laatste gevonden werd, ergens in de duinen, als een verpakte mummie. Wat zouden ze lachen . . . zijn vader en zijn oom!

Otto had weer eens een keer slim willen zijn. Hij zou het de rest van zijn leven moeten horen: „Hahaha . . . zal ik jullie eens vertellen van de keer dat Otto voor detectiefje wilde spelen? Hahahaha! Hij lag een hele nacht in de duinen met een Enka-spons tussen zijn kiezen en een deken om zijn benen, naar de sterren te kijken. Gebonden als een panklare haas . . . Hahaha!”

 Otto had beslist met de tanden geknarst van woede als die spons er niet tussen had gezeten. Hij had er zijn hele spaarbankboekje voor over gehad als hij kans had gezien, uit die bestelwagen te komen. Maar hoe? Het enige wat hij gebruiken kon, waren zijn vingers. Zijn polsen waren achter zijn rug bij elkaar gebonden, maar zijn vingers waren los. Maar wat deed je met tien losse vingers? De knopen op zijn polsen kon hij niet bereiken. Het touw om zijn enkels losmaken ging ook niet, want daar zat een deken omgewikkeld. De touwen om de deken losmaken ging niet, want de slimmerikken hadden de knopen in het touw aan de voorkant gelegd . . . Otto bleef maar denken en piekeren. De bestelwagen gierde een bocht in, moest plotseling remmen, maakte een felle zwieper . . . en rolde Otto één keer zijdelings om en om, tot hij met een bons tot stilliggen kwam tegen een zijkant; weer op zijn rug. Alleen was hij nu zijn kussentje kwijt. Er werd buiten wat woedend geschreeuwd. De bestelwagen kwam langzaam weer op gang en reed verder. Bijna een aanrijding geweest. Otto was teleurgesteld dat die aanrijding niet was doorgegaan, want dan was er politie bij te pas gekomen. Er kwamen wat kuilen in de weg — Otto’s hoofd botste op een neer op de stalen vloer. Geen fijn gevoel, en hij wilde wel, dat hij het kussentje weer onder zijn achterhoofd had. Maar daarvoor moest hij zich weer een hele keer omrollen. Daarvoor moest hij zich met zijn handen afzetten. Hij begon dus met de achter hem gebonden handen te tasten om een plek te vinden waar hij zich een flinke zet kon geven. Hij voelde iets . . . Wat waren dat? O ja, natuurlijk. Elektrische draden. De draden van het achterlicht en het remlicht liepen meestal door de laadruimte, in de hoek tussen vloer en wand. Daar had hij ook niets aan. Had hij maar een mes . . . elektrische draden? . . . Otto kreeg een idée dat door zijn hoofd flitste als elektrische stroom. Hij hield dat idee vast en begon het van alle kanten te bekijken. Hij bekeek het zo goed, dat hij helemaal vergat dat hij geen kussentje onder het hoofd had. Hij vond dat kussentje ook helemaal niet belangrijk meer. Die elektrische draden waren stukken belangrijker!

**

*

Terwijl de bestelauto voortronkte over de gladde betonweg lag Otto na te denken over elektriciteitsproblemen. Hij wist er wel het een en ander van, zoals elke jongen die zijn ogen en oren open houdt. Hoe zat het ook weer bij een auto? De plusdraad leverde de stroom van de accu naar de lampen. Dan was er nog een mindraad, maar dat was het zelfde als de massa van het metaal van de auto zelf. Als de mindraad kapot was, kon je met de plusdraad alléén, de lampen laten branden, door de andere pool van de lampen gewoon vast te leggen op het staal van de auto. Dan liep de stroom van de accu door de lamp en vandaar door het staal van de wagen weer terug en klaar was Kees. Maar welke van de twee draden achter hem was plus en welke min? Ze waren allebei even dik, glad en stug. Maar maakte dat eigenlijk iets uit? Als hij een van die twee draden doorbrak, hielden de achterlichten op met branden . . . vroeger of later kwam er dan een politieauto achter de bestelwagen aan, vooral als ze eenmaal door Den Haag reden. Wat zou er dan gebeuren? . . .

„Meneer”, zouden de politiemannen zeggen. „Weet u dat uw achterlicht niet brandt?”

 Dat wisten de smokkelaars natuurlijk niet. Dus die gingen dan kijken. En de achterlichten brandden niet, want Otto had een van de twee draden doorgebroken. Maar wat schoot Otto daarmee op? Ging dan de achterdeur open? Natuurlijk niet. Ging de politie onderzoeken waarom dat licht niet brandde? Allicht niet. De politie was geen Wegenwacht. Als die kerels slim waren zouden ze zeggen: „Daar moeten we even een monteur bijhalen”, en dan reden de politiemannen verder in hun auto. Daarna ging natuurlijk de achterdeur open . . . en dan kon Otto rekenen op een soliede pak slaag, zodra zij merkten dat hij een van de stroomdraden had kapot getrokken. En wat schoot hij daarmee op? Niets. Neen — als er een grapje moest worden uitgehaald met die achterlichten moest het toch een heel ander soort van grapje zijn. Maar wàt voor grapje? Otto voelde dat er op een of andere manier iets moest zijn te versieren met die stroomdraden. Maar wàt? **

*

En wat deed inspecteur Onge intussen? Inspecteur Onge deed niets. Zijn dienst was achter de rug. Hij was om acht uur van het politiebureau naar huis gegaan, was met een lange zucht in een leunstoel geploft en had de krant genomen. Zijn vrouw was naar een vriendin en had een briefje neergelegd met een pot koffie ernaast. Inspecteur Louis Onge voelde zich bijna helemaal gelukkig. Hij had geen geklets aan zijn hoofd dat hem geen laars kon schelen — hij kon fijn op zijn gemak de kranten lezen (waar hij altijd dagen mee achter was) en hij kon een hele pot koffie op zijn eentje leegdrinken. Voor zijn vrouw thuis kwam duurde nog uren en intussen heerste er

vredige rust in huis. En toen ging de telefoon.

„Met Louis Onge”.

„Zeg, Louis — met Lodewijk. Weet jij waar mijn Otto is?” Het was Otto’s vader.

„Ik weet niet waar jouw Otto is”, zei de inspecteur. „Hoe zou ik weten waar jouw Otto is? Ik heb hem gisteren naar huis gestuurd zoals je zelf weet en daarna was de sok af.”

„O,” zei Otto’s vader nadenkend. „Nou — dan zal hij nog wel bij een van zijn vriendjes zitten. Het is anders niks voor Otto om zolang weg te blijven. Dan belt hij meestal wel op.”

„Nou — bij mij is hij niet”, zei broer Louis.

„Ajuus dan”, zei broer Lodewijk.

Er was niets bijzonders aan de hand. Otto had gezegd dat hij wat later thuis zou komen. Hij was wat later. Dat was alles. Vader Lodewijk ging weer schilderen naast zijn loeiende radio en oom Louis ging over voetballen lezen in de krant.

** *

 De bestelwagen reed nu door een grote stad — dat was aan alles te merken. Dat het Den Haag was, daaraan twijfelde Otto geen moment. De smokkelaars reden nu heel netjes en remden zorgvuldig af vóór zij een bocht omgingen of ergens afsloegen. Midden in de stad kwam de wagen tot stilstand. Hij stopte daar tien minuten. Portieren klopten en de reis ging weer verder . . . maar niet zo ver deze keer. De geluiden van verkeer werden snel minder. Het was nogal een stille buurt waar zij nu door reden . . . dan, ineens, rook Otto een lucht waar niemand zich in kon vergissen: Vis! Door de lucht van auto-olie heen kwam de stank die iedereen zo goed kent van vissershavens; de vislucht die hangt aan de kaden, de stapels haringtonnen, de netten en de loggers. Zij waren beslist in Scheveningen — de haven van Scheveningen, want de boulevard van Scheveningen ruikt niet naar vis — die ruikt naar autobenzine en vrouwenparfum. De wagen hobbelde nu over keien met hier en daar bobbels en kuilen, hoe langer hoe langzamer, en kwam dan tot staan. De motor werd afgezet. Otto hoorde het geluid van stemmen die gedempt praatten, maar wat er gezegd werd kon hij niet verstaan. Otto was al eens eerder van zijn leven in Scheveningen geweest en hij kon zich vrij aardig herinneren hoe de haven eruit zag. De schepen kwamen binnenvaren tussen twee stenen pieren, passeerden een vrij nauwe doorvaart, kwamen dan eerst in een buitenhaven en van die buitenhaven, door een tweede doorvaart, in de binnenhaven. Daar lagen altijd allerlei soort van schepen. Haringloggers natuurlijk — soms fris opgeverfd en soms rood van roest. Er lagen meestal ook wat zeilbootjes die er belachelijk klein uitzagen naast de hoge boegen van de zeeschepen en doorgaans ook wat motorboten. En enkele jachten van Engelsen, Belgen of andere zee-liefhebbende buitenlanders. Otto prikte zijn oren op, want nu werd er vlak naast de wand van de bestelwagen gepraat. Het was hier stil — met zo goed als geen wind en hij kon bijna elk woord verstaan wat er werd gesproken. De stemmen van Kops en de dikke Sjors kende hij. Er was nu een derde stem bij. Een man die kortaf sprak — een man die zeker was van zijn zaak — waarschijnlijk de Flip die voor de motorboot zorgde.

„Het is een koud kunstje”, zei de kortaffe stem. „Voor een zieke kip. De zee is hoog en rustig. Ik kan met deze boot vlaklangs de pier komen, en dat is de beste manier.”

„Hoe dan?”

„Luister”, zei Flip. „We doen alles officieel. Ik ga naar de douane en zeg dat ik vannacht deze boot naar België breng. Al mijn papieren zijn in orde. Dus niemand vraagt me wat. Ik kan zo de haven uit varen. Een van jullie kan met me mee.”

„En de derde?” dat was de ontstelde stem van Kops.

„Die staat op de pier met de koffer met spullen.”

„Wat? En dan?”

„Ik pik hem op van de pier.”

„Maar waarom?”

„Dan komt niemand ons achterna. Niemand wordt argwanend. Douane kan rustig de boot nazoeken.”

„Ik snap het”, zei Sjors. „Hij vaart samen met mij op zijn dode gemak de haven uit, tussen de pieren door. Jij staat op het eind van de pier met de koffer.”

„Ik sta daar wel fijn in de gaten te lopen.”

„Ben je gek? Er staan altijd mensen op de kop van de pier. Om naar de zee te kijken.”

„O. En die staan er met hun neus bovenop als ik in de motorboot stap?”

„En wat zou dat?”

De dikke Sjors merkte op:

„Dat geeft natuurlijk niks, Kops. Geen mens zal je tegenhouden. Mag jij misschien in een boot stappen?”

Er was een paar tellen stilte terwijl Kops nadacht. Dan zei zijn stem:

„Accoord. Je hebt gelijk. En ook al zien ze ons iets inladen aan het eind van de pier, dan kunnen ze ons toch niet meer tegenhouden.”

„Precies, toffe jongen.”

„Wat doen we nou?”

Het was Flip die daarop antwoordde. Hij scheen alles al precies te hebben uitgeknobbeld.

„Sjors en ik gaan naar de douane. We laten onze paspoorten zien en ze komen waarschijnlijk de boot nakijken. Dan moet jij niet in de buurt zijn, want als ze deze bestelwagen klaar zien staan, gaan ze er wat van denken.”

„Best. Dan rij ik met deze wagen een eindje uit de buurt. Ik zet ’m ergens neer en ga een glas bier drinken. Ik wilde nog wat cigaretten meenemen ook, want die zijn in België een hoop duurder dan hier.”

„Hahaha”, lachte de dikke Sjors. „Als je toch eenmaal smokkelt, smokkel dan meteen goed.”

„Hoelang hebben jullie werk met die douane?”

Flip dacht even na. Dan zei zijn kortaffe stem:

„Reken op een uur. Maar kom nou over een uur niet met die bestelwagen aanrijden, alsjeblief, want het kan ook wel langer duren. Kom te voet kijken. Als alles O.K. is, dan ga je de wagen met de spullen pas halen.”

„Ik kijk wel uit”, zei Kops. „Ik laat de wagen rustig ergens staan en kom alleen met de koffer naar de pier wandelen.”

„Nog beter. Smeer hem nou, dan kunnen we aan het werk.” Een portier klapte — de motor startte en de bestelwagen hotste weg over de keien van de haven. De stank van vis werd langzaam minder. De bestelwagen reed een beetje rond, in een lage versnelling, stopte soms bijna en kwam dan weer op gang. Het was duidelijk, dat Kops, aan het stuur, zocht naar een geschikte plaats om de wagen daar te zetten . . . of een geschikte tent om een glas bier in te drinken. Een plotselinge zwenk . . . het geknars van remmen en de motor werd afgezet.

Het portier bensde dicht en voetstappen verwijderden zich. Kops had blijkbaar gevonden wat hij zocht. Otto lag alleen in de auto. Hij had lekker warme voeten, maar zijn hoofd moest hij koel zien te houden. Nu kwam het er op aan.

** *

Het allereerste dat Otto moest uitkienen was: waar die wagen ergens stond geparkeerd. Hoe was de toestand om de auto heen? Maar na enig luisteren werd Otto van enkele dingen heel zeker. Hij stond niet op een parkeerplaats, want af en toe kwam er een auto vlak langs rijden. Het was ook geen drukke plaats, waar hij stond, want veel verkeer kwam niet langs. Na een tijdje wist Otto het zeker: hij stond geparkeerd in een smalle staat, langs een trottoirband. De straat was smal, want auto’s die van de andere kant kwamen, passeerden bijna even rakelings als hun tegenliggers. En er was een trottoir, want hij had tweemaal voorbijgangers, luid pratend, aan de andere kant voorbij de wagen horen lopen. Nu was er nog één probleem . . . en dat kon Otto niet uitkienen, hoe graag hij het ook zou hebben gewild: had Kops de parkeerlichtjes laten branden, of waren alle lampen uit? Stond de wagen onder een straatlantaarn, dan hoefden er geen lichten te branden . . . Maar was dat zo? Otto meende zich te herinneren dat de smalle zijstraatjes van Scheveningen niet bepaald uitmunten door een zee van lichtpunten. Alle beschikbare gloeilampen werden op de boulevard versleten. Hij kon het alleen maar proberen . . .. lukte het niet, dan lukte het niet. Otto draalde niet langer, pakte met zijn vingers een van de twee elektrische draden die over de vloer naar de achterkant van de auto liepen en rukte de draad stuk. Na enig zoeken vond hij het andere gebroken einde. Hij peuterde wat aan die einden tot de isolatie losliet en de blanke draadeinden te voorschijn kwamen. Dan begon hij de einden tegen elkaar te drukken in een regelmatig en opvallend tempo. Hij deed het heel vlug, eerst één keer, dan twee keer vlak achter elkaar, dan driemaal achter elkaar, dan viermaal en dan vijfmaal. Als het achterlicht van de auto brandde, moest nu het licht op een heel vreemde manier flikkeren, telkens even opvlammend, ongeveer in het tempo waarin iemand op een deur klopt:

een,

een twee,

een twee drie,

een twee drie vier,

een twee drie vier vijf.

Zodra hij zover was, begon Otto weer opnieuw:

een,

een twee

een twee drie . . .

Nu heb je allerlei soorten van mensen. Als een vrouw voorbij een auto loopt waarvan het achterlicht op een dergelijke manier flikkert zal ze er niet op letten, of hoogstens denken dat er ergens een contact los zit. Er zijn ook heel wat mannen, die er alleen naar kijken, en denken:

„Het gaat me niet aan”, of:

„Die vent moet zijn licht laten nakijken”, of:

„Wat doet dat licht gek.”

Maar er is natuurlijk ook een soort van figuur die meteen in de gaten heeft, dat zoiets gewoonweg niet kàn. Er liepen twee keer mensen vlak langs de auto en Otto begon al te denken dat Kops de lichten had uitgedaan, zodat al zijn slimmigheid en moeite voor niets was geweest, maar toen hoorde hij een vrouw zeggen:

„Wat doet dat licht gek.”

„Zit ergens een draad los”, antwoordde een mannenstem achteloos. „Heb je nou de kaartjes bij je? . . .”

Dus de lichten brandden! Nu was het maar een kwestie van tijd voor er iemand aankwam, die hersens had. En deze keer zat het geluk Otto mee . . . om de eenvoudige redenen dat de wagen in Scheveningen stond. En in de buurt van Scheveningen heb je een zeevaartschool plus twee scholen die marconisten en telegrafisten opleiden. Een halve minuut later hoorde Otto opnieuw stemmen.

„Zeg — heb je ooit zoiets geks gezien?”

„Van m’n levensdagen niet. Dat is een los contact dat tellen kan!”

Het waren twee jongensstemmen — opgeschoten jongens, en ze praatten niet bepaald zacht ook. Otto begon aan alle kanten te zweten van spanning, want hij kon alleen maar met die jongens praten door het tegen elkaar drukken van de draadeinden. Hij bleef doorgaan met zijn lichtflitsen — eerst een, dan twee achter elkaar, dan drie . . .. De jongens telden mee.

„Nou drie . . . nou vier . . .”

„Nou moeten er vijf komen.”

Otto zorgde wel dat er vijf kwamen, en begon weer met één.

„Er zijn er nooit meer dan vijf. Snap jij nou hoe zoiets kàn, zeg?”

De andere jongen begon ineens te lachen:

„Er zit natuurlijk iemand achter het stuur met het contact te spelen.”

Snelle voetstappen. Dan de andere stem.

„Geen mens, jo. Er zit niemand in. En de parkeerlampjes branden gewoon door.”

Ze liepen nu weer naar achteren en stonden naar het flikkerende lampje te staren.

„Zou-ie nou nooit eens zes keer flikkeren?”

Otto was juist bij drie flitsen toen dat gezegd werd.

„Vier . . .”

„Vijf . . .”

„ZES!”

Even verbijsterde stilte.

„Dat is een spook-contact, jô.”

„Dat is het gekste wat ik ooit heb meegemaakt. Hei, lichie — kun je tellen?”

De ander lachte en riep:

„Hei, lichie — kun je tot tien tellen?”

Otto brak midden in zijn regelmatig tellen af, wachtte even en drukte tien keer achter elkaar de draden tegen elkaar. De jongens buiten waren nu zo verbijsterd, dat het lange seconden volkomen stil bleef. Dan ze de ene, op besliste toon:

„Er zit iemand in die wagen die ons zit te besjoemelen. Die zit zich een hoedje te lachen.” Een hand bonsde tegen de zijkant van de bestelwagen. „Heidaar binnen! Hou je grootje voor de gek!”

Toen het zover was, liet Otto door zijn neus een luid, klagend gebrom horen. Weer gebons op de wand.

„Kom er eens uit, grapjas!”

Otto hield op met brommen en drukte de draden tegen elkaar in het sein van het internationale SOS: driemaal kort, drie- maal lang, driemaal kort.

„Dat is het SOS-sein, Freek!!”

Het volgende moment draaide een hand aan de kruk van de deur. Kops had de deur niet op slot gedaan of mogelijk was dat slot kapot. Licht van een verre straatlantaarn viel naar binnen en tegen dat licht zag Otto een hoofd met kortgeknipt Amerikaans haar.

„Wat is er aan de hand, hierbinnen?”

Otto bromde klaaglijk. De deur ging verder open,

„Zie je wat?”

„Alleen koffers en een opgevouwen deken.”

„Wat bromt er dan?”

Otto trapte met zijn benen in de deken. Er waren nu twee hoofden, maar die schoten verschrikt weg. Kwamen dan terug.

„Er ligt iemand op de grond, jô.” — Een sigaren aansteker vlamde op.

„Vastgebonden! Met touwen om een deken!”

De aansteker doofde en de twee hoofden keken elkaar aan. „Dat is geen zuivere koffie, jô.”

„Zal ik een politieagent gaan halen?”

„Nou . . . wacht eerst nog effe. Misschien is het een geintje van de een of ander. Weet jij veel.”

De jongen met de aansteker stak het vlammetje opnieuw aan, klom de bestelwagen binnen, bukte zich . . . Dan zei hij op- gewonden:

„Het is een jongen. Vastgebonden met een prop in zijn mond.”

De ander klom haastig naar binnen en Otto schudde wild met het hoofd en maakte klagende geluiden.

„Geef een mes”, zei de eerste.

De ander trok zijn zakmes en maakte het open. Met twee sneden was de doek rond Otto’s hoofd los en de spons werd uit zijn mond getrokken. Frisse lucht stroomde Otto’s longen binnen, maar hij kon zijn kaken niet meteen op elkaar krijgen.

Met half open mond zei hij:

„Ga naar de politie . . .”

De jongen die over hem heen gebogen zat, was snel van begrip. Hij was een jaar of negentien oud en beslist geen zeurpiet.

„Moeten we je losmaken?”

„Nee. Dadelijk . . . Spons weer in mijn mond doen. Lap eromheen . . . Dat ze niks merken . . .”

De ander knikte snel.

„Ik snap het. Vlug. Wat moet ik tegen de politie zeggen?”

„Over een uur . . . vertrekt een motorboot . . . uit de haven. Op de kop van de pier staat een man. Met een koffer . . . Die wordt opgepikt door de boot. Met smokkelwaar . . .”

„Over een uur? Ik snap het. Maar jij dan?”

„Ze laten deze wagen staan . . . Met mij erin. Op de kade . . . of ergens in de duinen. Ik weet te veel.”

„O.K. Is dat alles?”

Otto schudde het hoofd.

„Mijn oom is inspecteur Onge . . . Recherche Amsterdam . . . Meteen opbellen . . . Hij weet van alles . . .”

De jongen keek angstig naar buiten. Zijn maat zei:

„Weet je genoeg? Laten we hem dan smeren.”

„Inspecteur Onge, Amsterdam”, herhaalde de ander. „Over een uur op de kop van de pier. Komt voor mekaar. Zal ik je nu weer vastmaken?”

Otto zei nog:

„Doorgesneden doek opnieuw binden.”

De ander snapte het onmiddellijk, duwde de spons weer in Otto’s mond, peuterde de knoop in de doek los, knoopte haas-tig de doorgesneden stukken aan elkaar en bond de doek weer om Otto’s mond, maar zo dat de extra knoop onder zijn hoofd zat en niet zichtbaar was.

„Hou je taai!” zei hij, sprong met één katachtige zet uit de wagen en drukte de achterdeur dicht. Otto was tevreden. Hij was meer dan tevreden. Hij nam de twee losse draadeinden beet, drukte de eindjes op elkaar en hield ze zo vast, zodat het achterlicht vredig bleef doorbranden. Het had geen zin om Kops wantrouwend te maken, als die terug kwam lopen en zag dat het achterlicht niet meer brandde.

**

*

Mensen liepen voorbij, een paar auto’s passeerden, maar geen enkel geluid en geen enkele beweging verried dat iemand zich met de bestelwagen bemoeide. Dan, geheel onverwacht, schudde de wagen. Er stapte iemand voorin. Die iemand had haast. Het portier dreunde dicht en de motor startte metéén, liep nog maar nauwelijks toen de wagen al schokkend in beweging kwam . . . met ferme trappen op het gaspedaal enkele hoeken omreed en dan een eindweegs rechtuit torde . . . Hij begon dan langzamer te rijden, aarzelde . . . reed weer een eindje door en kwam tot stilstand. Motor af. Portier dicht. De achterdeur ging open en het bovenlichaam van Kops verscheen in de rechthoek. Achter hem scheen een halve maan uit een hemel, die voor een groot deel overdekt was met wolken. Kops klom fluks in de wagen, greep een koffer — de zware — en nog een andere die blijkbaar zijn kleren bevatte en lichter was. Hij zette beide koffers gereed op de autovloer vlakbij de uitgang, knielde neer en trok onderzoekend aan de touwen die de deken rond Otto’s benen vasthielden. Daarna probeerde hij ook de doek die de spons klem hield, en knorde tevreden. Hij keek op zijn polshorloge, scheen te zien dat hij nog wat tijd had, en vond dat blijkbaar een geschikt moment voor een afscheidspraatje.

„Jij houdt het zo wel even uit, vriendje. Misschien zal dit je afleren om je neus in andermans zaken te steken. Over een half uurtje zit ik midden op volle zee en jij ligt hier lekker midden in de duinen. Maak je niet ongerust — er komt vanzelf iemand langs die niet snapt, wat een onbeheerde bestel- wagen hier uitvoert, en zich met het geval gaat bemoeien. Het kan een uur of zes duren, natuurlijk, maar dat is je eigen schuld. Goeie reis en de hartelijke groeten aan je oom de inspecteur. Van Kops.”

Hij sprong de bestelwagen uit, tilde de twee koffers naar buiten op de grond, smeet de deur dicht en daarna werd het stil. Niet helemaal stil, want de wind begon langzaam op te steken en suisde om de auto heen. Soms waren de vlagen wat sterker, en dan schudde de bestelwagen heen en weer op zijn veren. Maar dat was eigenlijk zowat alles. Eenmaal kwam er een bromfiets in volle vaart voorbijknetteren, maar afgezien daarvan was er geen verkeersgeluid te horen, en Otto had al lang begrepen dat Kops hem inderdaad een heel eind buiten Scheveningen had gereden en neergezet ergens op een van die slingerende, smalle wegen die soms meer op paden dan op wegen lijken, en overal in de kuststreek tussen de duinen door lopen. Otto lag daar een minuut of tien . . . twaalf . . . en begon in snel tempo ongerust te worden. Wat voerde de politie intussen eigenlijk uit? Of zouden die twee jongens, bij nader inzien, het geval maar blauw-blauw hebben gelaten? Otto begon er nu spijt van te krijgen dat hij die twee jongens zo weinig had verteld. Had hij ze beter niet wat méér kunnen zeggen? Misschien hadden ze hem verkeerd verstaan . . . Misschien hadden ze de politie helemaal niet gewaarschuwd en stonden ze nu, nieuwsgierig als opgeschoten jongens zijn, op de pier te wachten tot de man met de koffer aan kwam zetten . . .

Otto begon er hard over te denken, ook al was het hier zo’n stille boel, opnieuw met het achterlicht te gaan seinen . . . als Kops tenminste deze keer alle lichten niet had uitgedaan. Otto kon ook niet weten wat er intussen allemaal was gebeurd.

** *

De twee Scheveningse jongens die de vastgesnoerde Otto in de bestelwagen hadden ontdekt, hadden de zaak helemaal niet blauw-blauw gelaten. Die waren rechtstreeks naar het politie-bureau gerend. Gerend, ja — want ze hadden met zijn tweeën nog niet eens het geld voor een tram bij zich. Van dat soort dingen lees je bijna nooit iets in detectiveboeken, maar in het werkelijke leven gebeurt zoiets strijk en zet. Leerlingen van de Zeevaartschool hebben natuurlijk een zakgeldje. Sommigen meer — anderen minder. Het merkwaardige van zakgeld is echter, dat het altijd op een gegeven moment op is — hoeveel je ook per week krijgt. Deze twee jongens waren platzak. Zo verschrikkelijk platzak, dat ze met zijn tweeën nog juist een half pakje sigaretten bezaten en daarmee moesten ze het doen tot het einde van de week. Ze waren juist op weg naar een vriendje dat op de Scheveningse weg woonde, om te proberen daar een gulden los te branden, toen ze onderweg werden opgehouden door het zonderlinge achterlicht. En dus bleef hen weinig anders over dan de afstand tussen de bestelwagen en het politiebureau af te leggen in gestrekte draf. Maar zelfs in draf, hoe gestrekt ook, was er nog altijd een minuut of zes nodig voor ze die afstand hadden afgelegd en toen waren ze zo verschrikkelijk buiten adem dat ze nauwelijks de paar hardstenen treden van de stoep konden beklimmen en stonden te hijgen als blaasbalgen. Bovendien liep het zweet hen met straaltjes van het gezicht. In het Scheveningse politiebureau zit de geuniformeerde politie beneden en de recherche op de eerste verdieping. Zogauw je binnen komt is rechts in de hal een glasraam en daarachter zit de agent van de wacht. Toen beide jongens voor dat glasraam verschenen, zat de agent al afwachtend te kijken, want het gehijg en geblaas had hen al van verre aangekondigd. Het was een jonge agent die de wacht had. Voor hem op tafel lag zijn uniformpet — een zeer fraaie en splinternieuwe pet, die hij met een klein schuiertje had zitten afborstelen.

„Goe . . . goeie avond”, hijgde de langste van de twee zeevaartleerlingen, en hief een arm op, naar buiten wijzend. „Daarginds ligt een jongen vastgebonden in een auto.” — Hij speelde het juist klaar, dat risje woorden eruit te ratelen, maar moest toen snel enkele malen adem halen. Toen zei de andere haastig:

„En over een uur vertrekt een smokkelboot van de pier.” Toen stonden ze beiden lucht naar binnen te pompen, onderwijl het zweet van hun hoofden vegend. Maar als zij dachten dat er nu terstond groot alarm zou gaan volgen, hadden zij het mis. De jonge agent fronste, legde pet en schuiertje neer, ging achterover in zijn stoel hangen en vroeg streng:

„Waar komen jullie vandaan?”

Beide jongens staarden hem enkele tellen lang aan, met ogen of zij dachten: „Wat heeft dat er nou mee te maken?” Toen begon de langste te begrijpen dat dit een jonge agent was, die nog weinig had meegemaakt. Hij strekte weer zijn arm uit: „In de Haringstraat . . . staat een bestelauto . . . geparkeerd . . . Wij zagen het achterlicht . . . heel gek flikkeren . . . toen keken we erin . . . en daar ligt een jongen in . . . vastgebonden . . . en die zei ons de politie te waarschuwen . . .”

Hij was nu weer even erg buiten adem als toen hij pas binnenkwam, en hapte lucht.

De jonge agent keek van de een naar de ander als vertrouwde hij het zaakje niet. Misschien ook dacht hij, dat hij voor de gek werd gehouden en dat was niet eens zo’n erg gek idee, want de politie op Scheveningen heeft heel wat te stellen met opgeschoten jongens.

„Waar is die jongen nu?” vroeg hij.

„In die bestelauto.”

De agent keek ongelovig.

„Ligt die daar nog in?”

„Dat zeggen we toch.”

„Vastgebonden?”

„Dat wou hij zelf”.

De agent werd ongeduldig.

„Wàt wou hij zelf?”

„Vastgebonden blijven. We hebben hem eerst losgemaakt. Hij had een prop in zijn mond . . . Toen hebben we die er weer in gedaan. Want de smokkelaars mochten niet merken dat hij ons gewaarschuwd had.”

De andere zeevaartschooljongen zei niets, maar stond de agent vol verwachting aan te kijken en knikte telkens heftig als zijn vriend wat zei.

„Waar heb je het nu weer over? Welke smokkelaars?”

„Dat weet ik niet. Maar over een uur vertrekken ze van de pier. Met een koffer.”

„Hoe weet je dat dan?”

„Dat vertelde die jongen ons. En die zei dat we de politie moesten waarschuwen.”

De agent keen hen om beurten aan en barstte toen los:

„Luister eens — als dit een of andere grap moet verbeelden . . .”

„MAAR HET IS GEEN GRAP! Die jongen ligt daar in die auto! Ga dan kijken!”

„Wacht hier”, zei de agent kortaf, ging door een zijdeur het wachthokje uit en bleef zeker twee minuten lang weg. Van achter die deur klonk het geluid van brommende stemmen. Beide jongens kwamen nu wat op adem en stonden nog steeds hun gezichten af te vegen. De kleinste trok met beide handen zijn overhemd, dat vastgeplakt op zijn ribbenkast zat, los en blies er van boven lucht in. Zijn maat zei nijdig:

„Nou loop je je het zuur om de politie te waarschuwen en dan moeten ze eerst een conferentie beleggen over wat er moet gaan gebeuren.”

Na een tijdje ging de tussendeur open en een oudere, grijsharige brigadier van politie verscheen. Hij had een bolrond gezicht en kleine, scherpe grijze oogjes. Hij keek naar hen toen hij de deur door kwam, en bleef naar hen kijken tot hijzelf voor het loketje stond.

„Wat is dat voor een verhaal van smokkelaars en vastgebonden jongens?”

De langste van de twee vertelde het beknopt opnieuw. Maar nu zei de kleinste ineens:

„En hij vertelde dat hij een neef was van inspecteur Onge.” De Brigadier fronste.

„Onge? Ik ken geen inspecteur Onge.”

„In Amsterdam”, zei de ander. „Niet hier uit Den Haag. Uit Amsterdam.”

De brigadier vertrok geen spier van zijn gezicht, maar bleef van de een naar de ander kijken.

„Dus — de neef van de Amsterdamse inspecteur Onge lag vastgebonden in een auto . . .”

„Een bestelauto . . .”

„In de Haringstraat.”

„Precies, brigadier. En . . .”

„En jullie ontdekten dat, maar je hebt hem laten liggen . . .” „Omdat-ie dat zelf wou. Hij wou het zelf. Want als de smokkelaars terugkwamen moest hij er nog net zo liggen . . .”

„Maar wie had hem dan vastgebonden?”

„Die smokkelaars. Dat vertel ik toch?”

De brigadier nam een kort besluit.

„Weten jullie waar die bestelwagen staat?”

„In de Haringstraat.”

De Brigadier keerde zich om en greep de hoorn van een telefoontoestel naast de nieuwe uniformpet van de jonge agent, die er stokstijf bijstond, van de een naar de ander kijkend.

„Luister nou, Brigadier!” zei de lange jongen weer. „Stuur er nou geen politiejeep heen, want als de smokkelaars terug komen en ze zien politie is het allemaal verknoeid.”

De brigadier draaide een nummer en antwoordde over zijn schouder:

„Die smokkelboot vertrekt toch pas over een uur, zei je?” „Ja . . . Ja, dat is zo.”

„Dan is er ook niet zo’n moord-en-doodslag-haast bij. Wacht maar even af.”

Hij zei een paar woorden in de telefoon, legde de hoorn neer, zei tegen de jonge agent:

„Hou ze hier en hou ze in de gaten”, en verdween door de tussendeur.

**

*

De politie heeft nu eenmaal een eigen manier om dingen te doen. En op een politiebureau komen op de meest vreemde uren van de dag en nacht de meest vreemde mensen binnenhollen met de meest vreemde noodkreten en alarmberichten. Als de politie zich door al die opgewonden verhalen meteen dol liet maken, versleten ze tienmaal meer jeeps en hadden ze achtkeer zoveel agenten nodig. Het moeilijke voor een brigadier die de nachtdienst heeft is juist om meteen te kunnen bepalen of een verzoek om hulp werkelijk dringend is, of maar een wild paniekverhaal. Beide jongens werden het kleine wachthokje binnengehaald en op een hard bankje gezet. De jonge agent ging weer aan tafel zitten en besloot enkele slimme strikvragen te stellen.

„Zeg — wat voor kleur had die bestelwagen?”

Stilte.

„Donkerblauw”, zei de lange.

„Grijs”, zei de ander.

„Jij bent gek, man. Donkerblauw zeg ik.”

„Grijs — ik weet het zeker.”

Op dat moment — maar goed ook — kwamen twee agenten in leren jassen binnen.

„Zijn jullie die snuiters van die boeienkoning in de Haring- straat?”

„Ja. Zeker.”

„Kun je ons wijzen waar die auto ergens staat?”

De langste begon weer te protesteren.

„Maar die jongen heeft ons nog zó gezegd dat de smokkelaars niet mogen merken dat de politie gewaarschuwd is, en . . .” De voorste agent pakte hem bij een elleboog.

„Laten we eerst maar eens gaan kijken of die auto er werkelijk staat. Dan zien we wel verder.”

**

*

De twee agenten zaten voor in de jeep en beide jongens achterin. Het ding gromde snel de bochten om, naderde de Haringstraat, minderde vaart en schoot onverwacht, met een snelle wending, een donkere inham tussen twee houten schuren in. In het centrum van Scheveningen staan huizen, pakhuizen, winkels en vatenschuren soms kriskras door elkaar. Een agent bleef bij de jeep met de kleinste jongen. De ander moest met de agent mee. Zij liepen enkele tientallen meters

tot aan de hoek van de Haringstraat.

„Waar staat die auto?” vroeg de agent, zich vooroverbuigend om rond de hoek te kunnen kijken.

„Een meter of vijftig de straat in. Rechts.”

De agent boog voorover en keek. Hij keek een tel of tien. Toen richtte hij zich weer op.

„Kijk zelf eens.”

De lange jongen keek. Het enige wat in de ganse Haringstraat te zien viel, was een scooter plus wat fietsen die links en rechts achteloos tegen de gevels waren gedrapeerd.

„Geen auto, he?” zei de agent.

„Dan is-ie intussen weggereden”, zei de lange jongen. „Wij hebben helemaal naar het politiebureau moeten draven en toen wouwen jullie ons niet geloven. En nou is die auto weg.”

„Tja . . .” zei de agent. „Weet je wel zeker dat er een auto was met een vastgebonden jongen erin? Of heb je teveel van die knok- en smijtfilms gezien?”

„Luister nou!” zei de lange jongen wanhopig. „Wat kopen wij nou voor zo’n onzin-verhaal. En ga dan op de pier kijken. Maar wacht niet te lang, anders is die smokkelboot ook weg.” Zij gingen terug naar de jeep. Een van de agenten nam een mobilofoon van de haak en sprak kort met het politiebureau. Daarna reden ze in volle vaart terug.

**

*

Maar oude, ervaren brigadiers van politie zijn niet mis. Die ruiken gewoon of het verhaal verzonnen is, of dat er wat waars in schuilt. En terwijl de jeep alweer onderweg was naar het bureau, draaide hij het nummer van het politiebureau in Amsterdam.

„Met politie Scheveningen. Is er bij u een inspecteur Onge? . . . Mag ik die van u?”

Hij trommelde op het bureau tot het toestel weer begon te spreken.

„O, is hij buiten dienst . . . Luistert u eens — heeft die inspecteur Onge een neefje? . . .” — Het telefoontoestel begon opgewonden te sputteren.

„WAT?” zei de brigadier ineens. „Dus jullie weten ervan? IS er werkelijk een smokkegeschiedenis?” Op dat moment ging de deur open en een der juist teruggekomen jeep-agenten stak zijn hoofd naar binnen.

„Die auto is er niet. Hij is intussen weggereden, zegt die jongen.”

De brigadier wenkte opgewonden.

„Haal die jongen binnen. Vlug. Amsterdam weet er vanaf. Ze proberen nu die inspecteur te pakken te krijgen.”

**

*

Als de politie ook eenmaal de tanden in iets heeft gezet, dan gaat het ook meestal secuur. Het politiebureau Scheveningen, een kwartier tevoren nog een oase van vrede en rust, begon in beweging te komen. Agenten gingen deuren in en uit. Telefoons rinkelden. Een inspecteur kwam uit een afgelegen kamer te voorschijn en ging wijdbeens voor de beide zeevaartschooljongens staan.

„Vertel me precies wat er is gebeurd. Kort en duidelijk.” De lange begon te vertellen. Kort was het niet, want telkens werd hij door een vraag onderbroken. Duidelijk was het evenmin, en dat kon ook moeilijk want hij wist er zelf veel te weinig van om duidelijk te kunnen zijn. Maar wat hij niet wist, werd alras aangevuld door inspecteur Onge uit Amsterdam. En toen begon er een heel vreemd telefoongesprek, want Inspecteur Onge wilde van alles weten dat de Scheveningse inspecteur niet wist. En toen die vroeg:

„Maar hoe komt uw neefje dan in de auto van die smokkelaars als u zelf niet eens weet wie dat zijn?”

Toen zei oom Onge:

„Ik heb geen vaag benul. Maar op de een of andere manier is hij op het spoor van die bende gekomen, en probeer alsjeblief die bestelauto te vinden. Ik spring meteen in een auto en kom zelf naar Scheveningen.”

„Okido,” zei de inspecteur.

De bevelen kwamen kort en snel. De radiokamer kwam in actie. De jeeps die in reserve waren startten hun motoren en zwermden uit. Jeeps die door de gemeente rondreden werden per radio gewaarschuwd. Op hun beurt waarschuwden die weer straat- en fietsagenten. Binnen vijf minuten was elke politieman in Scheveningen op de uitkijk naar een middelgrote, donkergekleurde bestelwagen, waarvan het achterlicht misschien gek deed en misschien ook niet. Elk van dat soort wagen dat zij aantroffen moest onmiddellijk worden gerapporteerd. En daarna werd de douane gewaarschuwd want . . . smokkel is per slot van rekening een zaak die de douane betreft en niet de gemeente-politie.

**

*

Otto Onge had zowat alle hoop opgegeven om nog de nacht uit zijn benauwde gevangenschap te worden bevrijd, toen hij een zacht en brommend geluid hoo:rde naderen. Het werd sterker . . . bleef op dezelfde plaats . . . werd weer sterker en hield op. Pas toen hij een geluid hoorde bij de achterdeur (het geluid van fluisterende stemmen) begreep hij, dat het brommende gegons veroorzaakt was door een auto die met bijna afgezette motor zijn vaart had uitgelopen, tot bij de bestelwagen. Alleen de banden hadden geluid gemaakt op het wegdek. De deur ging open en een politiepet tekende zich af tegen het maanlicht. Een twee pet verscheen . . . daarna het hoofd van de jongen die Otto had losgemaakt.

„Hij ligt er nog!” riep hij. „Daar — tegen de kant!”

De politiemannen sprongen naar binnen. Een zaklantaarn vlamde op en snelle vingers maakten de doek om zijn mond los. Andere handen, met een blinkend mes erin, sneden de touwen om zijn polsen en benen los.

„Ben jij Otto Onge?”

„Jaja.”

„Kun je staan, jongen?”

Otto probeerde overeind te krabbelen, wat helemaal niet zo gemakkelijk ging maar sterke politie-armen hielpen hem. De eerste agent zei:

„De groeten van je oom. Hij is volgas onderweg hierheen. Je moet nu met ons mee. Denk je dat het lukt?”

Otto stond zijn kaken te wrijven en probeerde zijn mond dicht te krijgen. Gek dat het zo deksels moeilijk ging. Felle, stekende scheuten vlijmden door zijn kaakspieren. Hij knikte, en strompelde naar de open deuren. De zeewind wervelde om de wagen heen en blies Otto’s bezwete haren heen en weer. Zijn benen waren lelijk stijf en hij moest half uit de auto worden getild.

„Dorst,” zei hij toen, met dikke tong. „Ik heb reuze dorst.” Een der politiemannen liep naar de jeep en kwam terug met een thermosfles.

„Hier zit kouwe thee in. Drink maar zoveel je wilt.”

Otto dronk. Maar zijn tong, die al die tijd klem had gezeten achter de vuile ENKA-spons, werkte nog niet zoals het moest en een deel van de thee lekte langs zijn kin naar beneden. De twee politiemannen en de jongen van de zeevaartschool stonden naar hem te kijken. Overal om hen heen lagen duinen, blinkend in het maanlicht. Vlakbij klonk het sissen en bruisen van de golven die het vlakke strand op rolden. De weg waarop zij stonden, was een hellende, smalle asfaltweg.

„Hoe komen jullie hier? Hoe heb je me gevonden?” vroeg Otto.

„Algemeen alarm aan alle jeeps. Scheveningen is niet zo groot. We waren eerst bang dat hij de bestelwagen misschien in een garage had gezet. Drink nog wat. Daar knap je van op.”

Zij stonden alledrie zwijgend te wachten terwijl Otto dronk, maar toch ook met iets van ongeduld.

„Moeten we niet weg?” vroeg Otto.

„Dat wel, ja. Ze willen je mee hebben in de politieboot horen we net over de radio. Je oom heeft dat gezegd. Want niemand hier weet wat of er nu eigenlijk aan de hand is.”

„Ik ben klaar”, zei Otto. „Ik weet er alles van”.

Vijf seconden later zat hij voor in de politiejeep. De andere agent en de zeevaartjongen zaten achterin. De jeep snorde als een opgewonden zwarte tor de smalle straten van Scheveningen door, zwiepte een hoek om en stopte voor het politiebureau. Ze holden de hard stenen stoeptreden op, een gang door en een kamer binnen.

„Hier is hij, inspecteur. Gezond en wel.” De agent schoof Otto naar voren, de kamer in.

Achter het bureau zat een inspecteur van politie. Naast hem stond een grijsharige brigadier. Twee rechercheurs in burger zaten op de koude verwarmingsradiatoren en een man in een groengrijs douane-uniform was juist bezig, een nummer te draaien aan de telefoon. Hij liet de hoorn op het toestel vallen en richtte zich op.

„Eindelijk! We hebben geen minuut meer te verliezen. Ben jij het neefje van inspecteur Onge? Otto Onge?”

Otto knikte.

„De man met de smokkelkoffer staat op de kop van de pier, en . . .”

Niemand kreeg verder de kans om iets te vragen. De douaneman greep Otto bij een arm en draafde met hem de gang door, de deur uit, en naar een auto die schuin tegen het trottoir was geparkeerd. De motor startte met een zwaar geronk en de wagen schoot weg van de stoep of er een raket in zat inplaats van een motor.

„Vertel me vlug: waar is de smokkelwaar?”

„In de koffer van de man op de pier.”

„Wat doet hij op de pier?”

„De smokkelbot vaart de haven uit en dan vlak langs de pier. De man met de koffer springt erin en meteen varen ze de volle zee op.”

De douaneman knikte begrijpend.

„En het is de motorboot die wij daarnet hebben gecontroleerd?”

„Dat zal wel. Hebben jullie vanavond maar één motorboot nagekeken?”

„Eentje maar, ja.”

„Deze man zou vertellen dat hij naar België ging. Flip is zijn voornaam. Hij was samen met een andere man. Een . . .” „Een zware, logge . . .?”

„Die Sjors wordt genoemd?”

„Dat zijn ze, hoor.”

De douane-auto gierde een bocht om. Vóór hen uit zwiepte het rondwentelende licht van de Scheveningse vuurtoren voorbij de bleke sterren en een enkele voortzeulende vette wolk.

„Het gaat harder waaien. Kan nog leuk worden als we ze op zee moeten achtervolgen.”

„Hebben jullie een goeie boot?”

„Dat wel.” — De douaneman lachte kort. „Het enige wat we daar niet mee kunnen pakken zijn torpedojagers en atoomduikboten. Maar we moeten er zeker van zijn, dat we ze betrappen met de smokkelboel aan boord. Anders kunnen we nog niets bewijzen. Dat is altijd het lastige met smokkelaars.” De grote, lange auto ronkte een smal, bochtig straatje door, minderde vaart, en neusde behoedzaam een bocht om. De geur van vis en olie werd snel sterker. Dan werden ineens de koplichten uitgedaan en de wagen rolde voorzichtig verder . . . en remde scherp af. Tussen houten loodsen, in het schemerdonker, stonden twee mannen te wachten. Zij droegen regenjassen en kwamen nu uit het duister te voorschijn.

„Heb je hem gevonden?”

„Hij zit naast me. De smokkelwaar wacht in een koffer op de kop van de pier.”

De ene man in regenjas dacht even na.

„Dan doen we het zo: ik sta op de wal tussen de twee havens in. Vandaar kan ik de pier in de gaten houden. Zogauw de vent met de koffer door de smokkelboot is opgepikt, flits ik drie keer met een zaklantaarn. Dan geef je vol gas en gaat ze achterna. Dan pik je ze in volle zee.”

„O.K. Doen we. Kom mee, Otto.”

De douanier plus de andere man in burger lieten de auto staan en marcheerden het smalle straatje uit, weer een steegje door . . . en toen lag de binnenhaven voor hen. Kleine golfjes erop schommelden in het maanlicht, want de straffe wind blies over de haven heen.

„We gaan nu aan boord”, zei de douanier. „Maar één voor één, want hun boot ligt vlak aan de overkant. Ik ga eerst. Je doet precies zoals ik. Naar die stapel tonnen toe, daar vlak langs, dan bukken en je langs een touw in de boot laten glijden. Gesnapt?”

Otto knikte. Zij stonden in de diepe schaduw van een bakstenen gebouw. De douaneman liep even door, stak dan over tot hij niet meer gezien kon worden achter een stapel haringvaten, en kwam even later aan de andere kant te voorschijn. Daar stonden wat kisten. Hij bukte zich, sloop achter de kisten verder, schoof tussen twee ervan naar de rand van de kade en verdween uit het gezicht.

„Nu jij”, zei de man in de regenjas tegen Otto. De tweede man-met-regenjas was blijkbaar via een andere weg naar zijn uitkijkpost vertrokken. Otto volgde dezelfde route en bij het gat tussen de kisten gekomen zag hij een zwaar kabeltouw dat aan een meerpaal was bevestigd en recht langs de kademuur afhing. Hij greep het beet, zwaaide zijn benen over de kaderand en zag enkele meters onder zich het achterdek van een zeker vijftien meter lange motorboot. Er stond aan de voorkant een kajuit op. Achteraan verrees een zoeklicht op een driepoot. De man in de regenjas kwam snel naar beneden glijden.

„Ga de kajuit in”, zei hij zachtjes.

De douanier plus een man in een trui, met een zeemanspet op, zaten in de onverlichte kajuit en hielden door de kleine raampjes de overkant van de haven in de gaten. Een dof geronk kwam aanrollen over het water.

„Ze hebben de motor gestart”, zei de man in de zeemanstrui. „Nu kan ik ook starten — dat horen ze nu niet meer.”

Aan de voorkant van de kajuit helde een breed, licht gebogen glasraam dat wel wat leek op de voorruit van een moderne auto. Vlak daarachter waren een koperen kompas, een stuurrad en wat hefbomen. De zeeman drukte op een knop. Beneden in de motorboot gromde een starter . . . dan begon de motor te leven. Het moest een knots van een motor zijn, want de hele boot trilde ervan, ook met zowat geen gastoevoer.

„Kan-ie lekker warm worden”, zei de man met de trui, en wreef in zijn handen. „Wie wil er koffie?”

„Asjeblief”, bromden twee stemmen.

Maar de koffie kwam niet, want de douanier riep waarschuwend:

„Stop! Kom terug! Hij vertrekt!”

Zij stonden nu alle vier op een rijtje uit te kijken over de kabbelende, maanverlichte haven, naar een lange, lage motorboot, eveneens met een opgebouwde kajuit voorop, die een stukje achteruit voer, van de kade af, dan stopte met een kolkende stroeling van schuim achter de achtersteven . . . en voorwaarts . . . vaart begon te zetten . . . sneller, sneller, met luid gegrom van een zware motor. De boot zette in een flauwe boog koers naar de doorgang tussen de binnenhaven en de buitenhaven, een wijde waaier van in het maanlicht flonkerende rimpels achter zich aan trekkend.

De man in de trui stond al bij het stuurrad en gaf de motor gas. De ganse boot sidderde nu door het geweld van zoveel paardekrachten die ongeduldig wachtten tot de schroef zou worden ingekoppeld.

„Hij vaart nu op de doorgang af . . . hij is erin! Ga maar.” De man in de regenjas was op het voordek geklommen en gooide daar een meertouw los. De boot maalde even achter uit — dan werd de schroef gekeerd en het roer ging om. De lange boot ging een beetje scheef liggen en bewoog in een boog van de kade weg. Het schroefwater spetterde schuimend tegen de stenen kademuur omhoog.

„Vóór de ingang stoppen en wachten”, beval de douaneman. Dat gebeurde precies. Hun boot stak de haven over, minderde vaart en bleef op het water liggen, met de boeg vlak vóór de smalle doorvaart die beide havens verbond. Van de andere boot was al niets meer te zien — alleen het water deinde nog na, met de heldere maan heen en weer zwiepend op de gladde golfkantjes.

„Het kan nooit lang duren”, zei de man in de regenjas, een sigaret opstekend.

„Doe je jas maar vast uit”, grinnikte de man met de trui. Men lette nu gespannen op een punt ergens voor hen uit. Maar zij hoefden niet lang te wachten. Een paar minuten later kwamen drie nadrukkelijke, lange flitsen van een zaklantaren.

„Vol gas!” riep de douanier. „Ze zijn op weg!”

Het was de eerste maal dat Otto zoiets meemaakte. Toen de lange boot vol gas kreeg, gaf de schroef zoveel druk dat de boeg een halve meter uit het havenwater oprees. Die boeg sneed met toenemende snelheid in de lengte de doorvaart door. Vóór hen opende zich de buitenhaven. De tweede man in regenjas, die op de wal stond, brulde hen iets toe met de handen als een scheepsroeper aan zijn mond, en wuifde. De boot ronkte hem voorbij, spoot scheefliggend in een zwakke bocht de buitenhaven over en stak zijn boeg in de doorvaart naar volle zee. De straffe wind was west en de golven kwamen vanaf de Noordzee, tussen de pieren door, de havenmonding binnenrollen. Natuurlijk werd hun kracht door de stenen pieren wel voor een groot deel gebroken, maar toch werd de deining al merkbaar. Het boot liep nu bijna op volle snelheid, met de boeg bonkend instuivend op de aanrollende golven. Zogauw zij recht in de havenuitgang lagen, wees de man met de zeemanstrui naar voren:

„Dáár gaan ze!”

Voor hen, onder het maanlicht, breidden de twee havenpieren zich uit als de beschermende armen van een stenen man. Tussen die twee gebogen armen glansde de open zee en over die zee, waarop de schuimkoppen van de golven zilverige strepen trokken, voer de achtervolgde smokkelboot waarvan de witte lak blonk, telkens als de rondzwiepende straal van de vuurtoren eroverheen veegde. Hun eigen boot bruiste door de havenkom terwijl het donderen van de motor weergalmde tussen de bazaltstenen van de pieren. De douanier zette zijn pet af, trok zijn overjas uit en ging voor op de boeg staan. Er was een lage verschansing om hun boot heen, zo laag dat men zich bukken moest om er met de handen op te kunnen steunen. De douaneman stond wijdbeens op de punt van de boot, het bovenlichaam voorover gebogen en de handen op de bovenste stang van de verschansing. De man met de regenjas begon dat ding nu ook uit te trekken, haalde vervolgens een pistool uit zijn broekzak, klikte de veiligheidspal eraf en toen keerde de douanier zijn hoofd om en schreeuwde:

„Haal het zeildoek van het zoeklicht af!”

„Kom mee”, zei de man met het pistool tegen Otto. „En opschieten, want we moeten ze hebben binnen de driemijlszone.”

Het zoeklicht op het achterdek stond op een vastgeschroefde driepoot en was tegen het weer beschut door een zeildoeken kap die met lussen aan de poten zat vastgestrikt. Zij knoopten die touwtjes haastig los en juist toen ze daarmee klaar waren, schoot vlak naast hen een van de bazaltstenen pier-einden met een sneltreinvaart voorbij. Enkele mensen stonden erop, opgewonden naar iets op zee wijzend. De boot onder hun voeten begon onmiddellijk te bokken en te rollen, want zodra zij tussen de pieren uit waren, liepen ze in de volle Noordzeedeining en zelfs bij een straf briesje gaat een motorboot daarop te keer als een drijvende kurk in een geschudde bak water. Het volgende moment schrok Otto op, want een sproeiwaaier van zout water kwam scheef op hem neer . . . de boeg sneed de golven in tweeën en wierp fonteinen van schuim omhoog die half langs en half over de kajuit heen op het achterdek terecht kwamen. De douanier — die daar op de boeg natuur- lijk nog meer last van had, kwam naar achteren draven. Zijn grijsgroene uniform had al donkere vochtplekken.

„Zet dat zoeklicht aan!”

De man in burger grinnikte, knipoogde tegen Otto en draaide aan een schakelaar. Onder zijn handen vlamde de schijnwerper op met een verblindend blauw-witte straal. De lamp, en daarmee de lichtbundel, draaide op de as van de driepoot. Waar de straal met de schuimkoppen van de golven raakten leken die op witte poedersuiker, die soms op gebak wordt gestrooid. Elke keer dat de boeg van de motorboot omhoog kwam om tegen een volgende golf in te lopen, kwam een zoute sproeier van zeewater op het achterschip neerkletteren. Otto keek om en zag tot zijn stomme verbazing dat de uiteinden van de havenpieren al een halve kilometer achter hen lagen. Hij liep wat naar voren en keek langs de opgebouwde kajuit. De andere motorboot was al een heel stuk naderbij . . . de smalle potloodbundel van het zoeklicht zwenkte over zee . . . hun eigen boot draaide zijn koers een beetje en een seconde later trof de volle lichtstraal het wegvluchtende vaartuig. Een verschrikt hoofd kwam uit de kajuit te voorschijn . . . dan een tweede verschrikt gezicht. Die gezichten leken bleek in het felle licht en zij knepen de ogen bijna geheel dicht om tegen het licht in te kunnen zien, wat het voor een vaartuig was dat hen met zulk een snelheid achterop kwam.

„Ze snappen er natuurlijk niets van”, zei de douanier. „En zolang dat zoeklicht hen verblindt kunnen ze totaal niets zien.”

„Wat gaan we nu doen?” vroeg Otto.

„Zien dat we naast hen komen”, zei de douaneman kort. „Langszij heet dat in zeemanstaal. En dan springen we op hun boot over. Tenzij ze verstandig zijn en eerder stoppen. Ze zullen nu al wel in de gaten hebben dat wij harder varen dan zij kunnen doen.”

„Nou” zei de man in burger. „Het ziet er niet naar uit of ze veel zin hebben om te stoppen. Ik geloof eerder dat ze nog een laatste restje gas hebben bijgegeven.”

De zoeklichtstraal bleef zonder aarzelen op de vluchtende boot gericht maar de afstand tussen beide schepen verminderde nu niet meer zo snel als een minuut tevoren. Otto en de beide mannen keken scherp naar het smokkelvaartuig. Dan zei de douanier een lelijk woord, beende naar voren en dook de kajuit in. Hij had blijkbaar order gegeven, alles uit de politieboot te halen wat er in zat, want de motor gromde zo mogelijk nog iets feller. Maar intussen was er op het achterdek van de smokkelboot ook iets gaande. Twee mannen kwamen uit de kajuit het dek op en begonnen met haastige bewegingen iets te doen met touwen en lompe, logge voorwerpen. Maar de afstand tussen beide boten was nog altijd een paar honderd meter en dat maakte het moeilijk, scherp te zien.

„Wat voeren ze toch uit?” vroeg Otto aan de man naast hem, die ook ingespannen stond te turen.

„Ik laat me hangen als ik er wat van snap”, bromde die. Toen kwam de douanier de kajuit uit en naar hen toe.

„Zeg — wat doen ze daar toch?”

„Ze knopen touwen aan elkaar of zoiets.”

„Maar waarvoor? Wat moeten ze met touwen midden op zee?”

De man bij het zoeklicht spuwde overboord en zei spottend: „Misschien zijn ze wanhopig en willen ze zich opknopen in de mast.”

„We lopen nu op volle kracht.”

„Zij zijn anders ook niet mis. We mogen wel opschieten of ze zijn buiten de driemijlszone.”

„Wat is dat toch met die drie mijl?” vroeg Otto.

„Heihei”, zei de douanier, hem van opzij aankijkend. „Heb je op school nooit gehoord van de territoriale wateren?”

„O ja . . . elk land heeft een strook water van enkele mijlen langs zijn kust. En dat water . . . dat hoort bij het grondgebied van dat land zelf.”

„Precies. Maar buiten die strook is de open zee en daar heeft de Nederlandse politie niets te vertellen. Geen enkele politie trouwens. Open zee is vrij gebied.”

„O”, zei Otto. „Dus . . . als ze eenmaal buiten die strook zijn, kunnen we ze niets meer maken? Dan moeten we omdraaien en met hangende pootjes terugvaren?”

De douanier en de man in burger keken elkaar aan. Zij begonnen te lachen:

„Nou ja,” zei de douaneman. „We kijken nou niet op een meter of wat. Er is hier niemand in de buurt met een meetlat die precies kan zeggen waar die territoriale wateren ophouden. Maar we kunnen het natuurlijk niet al te gek maken.”

„Minderden die lui daar nou vaart of hoe zit het?”

Zij tuurden. De maan verdween achter een wolk. De zee rondom hen kreeg een spookachtig aanzien. Alleen de smalle zoeklichtstraal priemde scherp en fel . . . en in de ovale vlek van licht kwam het achterdek van de achtervolgde boot hoe langer hoe naderbij. Maar nu was ook duidelijk zichtbaar dat de twee mannen die tot dusver bezig waren geweest, touw aan elkaar te knopen, nu op het achterdek stonden te wachten, zich staande houdend met de handen aan de lage railing. De douanier verdween weer in de kajuit, blijkbaar om orders te geven.

„Die kerels weten natuurlijk nog steeds niet wie wij zijn,” zei Otto.

„Zeker weten ze het niet”, zei de politieman. „Maar ze kunnen het wel vermoeden natuurlijk: Pas op . . . nu gaat het spannend worden. Als ik maar snapte wat ze met dat touw voorhebben.”

Zoals altijd, als twee snelbewegende vervoermiddelen elkaar in halen, scheen het ook ditmaal hoe langer hoe vlugger te gaan, naar mate ze dichterbij elkaar kwamen. Enkele tellen later konden zij de woorden lezen die op de platte achterkant van de smokkelboot geschilderd stonden:

MARY ROSE AMSTERDAM

Tot dusver hadden zij bijna lijnrecht achter de smokkelboot aan gevaren, maar nu werd de koers een beetje zijdelings verlegd en met elke sproeier van zout schuim die over de kajuit heen kwam waaien en hen in het gezicht sloeg, werd de afstand minder. Nog dertig meter . . . zij konden de uitdrukking zien van de gespannen gezichten der twee mannen die op het achterdek stonden — de ogen dichtgeknepen tegen het felle zoeklichtstraal. De ene was Kops en de andere de dikke Sjors. Flip zat natuurlijk in de kajuit aan het roer. Nog twintig meter . . . de douanier verliet de kajuit en ging opzij van de kajuit in het gangboord staan, aan de zijde die dadelijk langszij van de smokkelboot zou komen. Nog tien meter . . . nu lag de hoge neus van de politieboot gelijk met het achterdek van de Mary Rose, haalde snel op . . . De afstand tussen de zijwanden van beide boten die op volle snelheid door het water bruisten, was nog geen drie meter. Het tussen de bootwanden samengeperste water spoot in hoge fonteinen op en kletterde neer op de dekken. De douanier zette de handen aan de mond en schreeuwde iets. De man naast Otto zwenkte even het zoeklicht zijwaarts, de zee op, om de smokkelaars de kans te geven he douane-uniform te zien. En meteen begon de pret. Kops en de dikke Sjors hadden blijkbaar gewacht tot zij absoluut zeker wisten dat de achtervolgende boot politie aan boord had, en het op hen had gemunt, maar nu ze dat eenmaal wisten verloren zij ook geen seconde tijd meer. Kops schreeuwde opgewonden iets door de open deur van de kajuit naar de roerganger. Op hetzelfde ogenblik zwenkte de smokkelboot scherp zijwaarts, scheef overhangend in de bocht.

„Haha!” zei de man bij het zoeklicht, de bundel terugzwenkend om de vluchtende boot weer te vangen. „De heren willen het spannend maken. Kunnen ze hebben.”

Politiemannen zijn nu eenmaal net als jachthonden. Ze krijgen de smaak pas te pakken als het wild ervandoor gaat en dan worden ze hoe langer hoe geestdriftiger.

„Kun je niet schieten?” vroeg Otto.

„O, ja”, zei de man in burger. „Maar we zijn geen oorlogsschip. We hebben geen kanonnen of machinegeweren aan boord. Alleen negen millimeter pistolen en daar raak je niet veel mee als je moet schieten op een schommelend dek, met een fikse wind die aan je arm rukt. Maar we kunnen een waarschuwingsschot afgeven. Dadelijk dan, als we weer langszij liggen.”

Otto had nog nooit een duel tussen twee snelle motorboten op volle zee meegemaakt en hij begon nu in de gaten te krijgen dat zoiets niet zo eenvoudig is als het op vaste wal wel lijkt. De smokkelboot was scherp zijwaarts afgedraaid en voer in een rechte hoek van de politieboot weg. Het duurde natuurlijk een paar tellen voor de man aan het roer in de gaten kreeg wat er aan de hand was, en zelf eveneens van koers veranderde, maar in die tijd was de afstand tussen beide boten al tot een paar honderd meter aangegroeid. Het is met snelle motorboten ongeveer juist zoals met een jachthond die een haas achterna zit. De eigenaardigheid van een haas is, dat die „haken slaat”: dat wil zeggen: een haas kan, midden in zijn ren, met een rechte hoek van richting veranderen, en doet dat ook, zodra zijn achtervolger hem vlak op de hielen zit. De jachthond is op een rechte baan veel sneller dan de haas, maar daar heeft hij weinig aan want telkens als hij de haas bijna te pakken heeft, slaat dat beest een „haak’. De jachthond schiet dan in volle vaart een heel eind rechtdoor, moet een bocht maken en gaat opnieuw achter de haas aan. Zij deden in de achtervolgde motorboot precies zo. Het roer ging om . . . zij begonnen de vluchtende boot opnieuw in te halen . . . kwamen langszij . . . en ditmaal zwenkte de Mary Rose voor de tweede maal — de kant van de open zee op. De politieboot volgde even later, maakte een ruimere bocht en had wéér even tijd nodig om in te halen. Door die twee koersveranderingen waren zij natuurlijk niet veel verder gekomen in de richting van de vrije, open zee. De vuurtoren van Scheveningen lag een kilometer of wat van hen af. De douaneman kwam knorrig naar achteren lopen.

„Ze geven ons zo geen kans”, zei hij. Het water droop uit zijn haren en uit zijn doorweekte uniform. „Telkens als ik langszij kom en aan boord wil springen, zwenken ze af.”

„Als het zo door gaat, zul je op korte afstand je pistool moeten gebruiken. De kerels blijven gewoon aan dek staan. Op korte afstand kun je ze makkelijk raken.”

„Hm, zei de douanier. „Zal ik er een raken. Wat dan nog? Die vent in de kajuit kan ik niet raken en die vaart lustig verder.”

Otto zei waarschuwend:

„We hebben ze weer bijna ingehaald.”

De douanier gaf een knor, haalde zijn pistool te voorschijn, trok de loop naar achteren, liet een patroon in de kamer schieten en ging weer in het gangboord staan. Twintig meter . . . vijftien . . .

„Snap je nou waarom die kerels open en bloot op het achterdek blijven staan? Ze kunnen toch verwachtten dat we gaan schieten!”

Otto tuurde met half dichtgeknepen ogen tegen het vliegende schuim in dat door de boegen van beide voortrazende boten werd opgewerveld.

„Ze hebben ieder wat in hun handen. Een vierkant ding. Met touw eraan vast.”

Hij had het nog niet gezegd, of de beide smokkelaars op het achterdek van de Mary Rose richtten zich tegelijkertijd op. Met opgeheven armen gooiden zij, ieder aan een kant van het achterschip, een vierkant, gekleurd voorwerp overboord. Een touw kronkelde er slingerend achterna.

„Wat zullen we nu beleven?” zei Otto verbaasd.

Ook de man aan het zoeklicht wist kennelijk niet, wat hij van die vreemde manoeuvre moest denken. De vierkant voorwerpen raakten het water . . . en het volgend moment veranderde de politieboot zo snel van koers, dat Otto het evenwicht verloor, ruggelings op dek viel en twee keer omrolde tot hij tegen de lage verschansing tot stilstand kwam. Maar goed dat die verschansing er was, of hij was zonder meer langs het scherp hellende dek in volle zee gerold. Hij hoorde wat opgewonden geschreeuw. De douanier rende langs hem heen en hing over de achter-railing naar de zee te kijken. Otto krabbelde overeind.

„Wat is er gebeurd?”

„Het zijn lege benzineblikken”, zei de douaneman nijdig. „We zagen het juist op tijd. Twee lege benzineblikken met een eind touw ertussen dat aan de handvatten zit vastgeknoopt.’

Otto snapte er niets van.

„En wat zou dat?”

De douaneman was nu nijdig aan het worden. Hij gromde een paar lelijke woorden, streek het zeewater uit zijn haren en blafte.

„Wat dat zou? Snap je dat niet? Die twee blikken gooien ze aan weerskanten van hun boot op zee. Die blijven drijven en tussen hen in zit dat touw. Wij varen over het touw heen . . . dat schuurt onder onze kiel door en als de schroef het te pakken krijgt, zijn we meteen klaar om in te pakken, want dat touw draait zich als een knoedel in de rondwentelende schroef en dan kom je niet ver meer.”

Het was Otto nu helemaal duidelijk. Ook duidelijk was, dat dit slimme grapje aan de smokkelaars een fikse voorsprong had bezorgd, want deze keer waren zij rustig op hun eigen koers blijven doorronken, terwijl de politieboot had moeten afhouden. Maar nu waren beide politiemannen kwaad.

„Het moet nu eens afgelopen zijn!” riep de douanier.

„Dat kun jij nou wel zeggen”, antwoordde de ander, met het zoeklicht over de zee zwenkend tot de straal in de verte de wegvluchtende Mary Rose te pakken kreeg. „Daar ginds gaan ze er vandoor. Zo gauw we ze weer op de hielen zitten, gooien ze weer zo’n surprise over boord en wat doen we dan?”

Er klonk een schreeuw uit hun kajuit en de blauw-wollen arm van de man met de trui, die aan het roer zat, wenkte. De douanier verdween in de kajuit en kwam even later haastig terug.

„Sjaak heeft het gevonden. We moeten niet recht achter ze aanvaren, maar met ze opvaren, een beetje zijdelings. Als ze dan zo’n ding uitgooien, drijft het ons voorbij zonder dat we gevaar lopen.”

„Allicht”, zei de ander. „En dan ineens van dik hout zaagt men planken, hoor.”

De douaneman knikte grimmig en verdween naar de boeg. Ze konden hem nu niet meer zien, omdat de opgebouwde kajuit ertussen zat. Wat zij van het achterdek wel konden zien was de witgeverfde, blinkende romp van de Mary Rose, nu weer gevangen in de stralenbundel, en opnieuw achtervolgd. „Ze varen nu kaarsrecht op volle zee af”, bromde de man naast Otto. „En ze staan weer klaar op het achterdek. Dat grapje met dat touw schijnen ze nog een keer te willen uithalen.” Maar het grapje met het touw ging deze keer niet op. De achtervolgende politieboot volgde dezelfde koers als de Mary Rose, maar honderd meter meer naar links. Het bleek al gauw, dat de heren dat niet fijn vonden. Toen de afstand tussen beide boten tot de helft was verminderd, begon de smokkelboot naar links te draaien, om de politieboot recht achter zich te krijgen. Sjaak had dat gauw in de gaten en zwenkte scherp naar rechts . . . tot hij wéér naast het schui-mende kielzog van de vluchtboot voer. Dat spelletje herhaalde zich twee keer. Toen waren ze tot op honderd meter genaderd en het was meteen duidelijk dat de smokkelaars begrepen dat het spel met de drijvende benzineblikken deze keer niet op zou gaan. Zij gooiden de vierkante blikken waarmee zij klaar stonden, neer en staken hun hoofden binnen de kajuitsdeuren, kennelijk om met Flip te overleggen wat er nu moest gebeuren. In de halve minuut die zij daarvoor nodig hadden, verminderde de afstand tussen beide boten snel. Sjaak had nu in de gaten, dat hij niet meteen bang hoefde te zijn voor een touw in zijn schroef, zwenkte het roer en voer van terzijde schuin op de Mary Rose af. De smokkelaars wisten blijkbaar zo gauw niet, wat nu te bedenken, en stonden te knipogen tegen het felle licht in te kijken, dat steeds sneller van schuin opzij op hen afkwam. Nu is het natuurlijk zo, dat een motorboot die een andere opzij van zich krijgt, maar naar één kant opzij kan zwenken, want men kan moeilijk dwars over of door een ander schip heen varen. Tot dusver hadden de politiemannen het met een zoet lijntje willen doen, maar nu was hun geduld uitgeput. Deuken of geen deuken, krassen of beschadigde zijwanden kwamen er nu niet meer op aan. De politieboot kwam schuin op de Mary Rose af . . . en probeerde deze keer niet om op enkele meters afstand evenwijdig te varen, maar zette dóór — meteen stug door. Het was een pracht gezicht. De hoog uit het water getilde boeg die rees en daalde op de hellingen van de golven sneed schuin op de zijkant van de smokkelboot af . . . en de man daar aan het roer dacht blijkbaar, dat hij nog wel op tijd zijwaarts af zou kunnen draaien en dat probeerde hij nu ook weer . . . maar juist te laat. Want zodra zijn boeg afdraaide, ging meteen ook de boeg van de politieboot om . . . Door haar geringere snelheid had de Mary Rose nu geen kans meer, de bocht korter te nemen. Nauwelijks was de bocht begonnen, of de boeg van de politieboot schuurde met een krakende bons langs het gangboord van de smokkelboot. De stalen opstaande stangen van de verschansing werden in de volle lengte met bouten en al uit het hout gewrongen. Splinters en kapot getrokken kettingschakels vlogen door de lucht, en dwars door de verwarring van schuimsproei en splinters heen sprong de douanier over hun eigen railing heen op het dek van de Mary Rose. De man naast Otto liet het zoeklicht los, rende naar de zijkant van de politieboot, die nog steeds krakend en splinterend de smokkelboot opzij bleef drukken, en belandde de volgende seconde eveneens op het schommelende, hellende dek van de Mary Rose, met het pistool in de hand.

„Handen omhoog, grappenmakers, en gauw wat!”

Toen gebeurde alles heel snel achter elkaar. De douanier dook met getrokken pistool de kajuit in en gaf blijkbaar aan Flip bevel om gas te minderen, want vlak daarop werd de snelheid van de smokkelboot aanmerkelijk minder. Kops en de dikke Sjors stonden met hun handen in de lucht midden op het achterdek, nog steeds knipperend met hun ogen, want al die tijd hadden zij bijna constant de felle straling van het zoeklicht in hun ogen gehad. De politieboot was intussen langs de ganse lengte van de Mary Rose geschuurd, verf en splinters in ruime hoeveelheid eraf krassend, en maakte nu een wijde bocht om met mindere snelheid terug te komen. Er was daar nu alleen de roerganger aan boord en het zoeklicht stond verlaten en in het wilde weg uit te schijnen naar de open Noordzee, de vrije zee die de smokkelaars nu niet meer zouden bereiken. Ook Otto bemoeide zich met het zoeklicht niet meer. Ten eerste was het niet meer nodig — ten tweede wilde hij niet de kans lopen, met dat felle licht de politiemannen te verblinden en ten derde hing hij zelf vol spanning over de verschansing, terwijl de politieboot zijn bocht beschreef en met matige snelheid opnieuw langszij van de Mary Rose kwam . . . gas minderde en deze keer zich zachtjes tegen het andere schip vlijde met een nauwelijks merkbare schok. Zogauw de beide boten elkaar raakten, sprong Otto met een lenige zwaai over de politie-railing. Van de smokkel-railing had hij geen last, want die was over bijna de ganse lengte weggeschoren.

„Hebben jullie nou de koffer? vroeg Otto, toen zijn schoenen met een plof het dek van de Mary Rose raakten, en dat was bijna de laatste kik geweest die hij in zijn leven had geuit. Want Kops, de smokkelaar die hij zo goed kende, en die nog steeds met een nijdig gezicht op het dek stond, met zijn handen in de lucht, keek opzij toen hij die stem hoorde . . . keek enkele tellen lang ongelovig naar de gestalte van Otto, wiens oren duidelijk herkenbaar uitstaken in het maanlicht.

„Daar heb je die vlegel wéér!!” brulde Kops die ineens als het ware ontplofte van woede. Hij bukte zich bliksemsnel, brulde „dat zal ik je betaald zetten, bemoeial!” greep een zware engelse moersleutel die op het dek slingerde, hief dat wapen en sprong op Otto af. Het gebeurde zo razend snel dat de politieman in burger die door de open deur van de kajuit heen praatte met de douanier, daar binnen, het zo gauw niet in de gaten had. Otto zag de woest kijkende smokkelaar op zich af komen, en deed ijlings enkele stappen achteruit. Maar op een motorboot van een meter of vijftien lengte kun je nu eenmaal niet maar raak lopen . . . zeker niet achterwaarts en eerst recht niet als kort tevoren de ganse zijrailing door een andere boot eraf is gevaren. Otto deed die enkele stappen achteruit, stapte met een voet over het versplinterde gangboord heen en plonsde de volgende seconde in het golvende water van de Noordzee.

Hij zonk een hele tijd. Gelukkig kon hij zwemmen en het duurde niet lang, of zijn hoofd kwam boven het water uit en boven zich zag hij de maan tussen twee rafelige wolken drijven. Otto spuwde een mondvol koud zout zeewater uit en gaf een brul die er wezen mocht.

Geschreeuw en waarschuwend geroep klonk van de dekken van de twee motorboten die een meter of honderd verder allebei tot stilstand kwamen en dan ieder een bocht draaiden. Het zoeklicht draaide rond en zocht de zee af . . . het aarzelde wat hier en daar, tot Otto door een golfkop werd opgetild en het felle licht hem in het gezicht trof.

„Daar drijft hij! Houvast, we komen!”

Een minuut later werd Otto op het dek van de politieboot gehesen door de politieman en Sjaak, die vol zaten met flauwe moppen en spottende opmerkingen. Otto streek het water uit zijn haren en keek naar de plas die zich rond zijn voeten op het dek vormde. Het enige wat hij vroeg was:

„Heb . . . hebben jullie nou de koffer?”

„Die stond in de kajuit”, zei de politieman. „Die hebben we binnen. En jouw vriend Kops ligt buiten westen.”

Otto draaide het zoeklicht naar het achterdek van de Mary Rose, die nu braaf schuins achter de politieboot aanvoer.

„Hoe komt die zo gevloerd?”

„Nou — ik zag hem op jou af springen en ik dook achter hem aan en gaf hem een klap op zijn kop met de kolf van dit pistool. En daar kon hij niet zo goed tegen.”

Sjaak, de zeeman met de trui aan, stak zijn hoofd buiten de kajuit van de politieboot.

„Ik geloof dat we nu tijd hebben voor dat bakje koffie.”

„Goed idee,” zei Otto, die een nummertje begon te bibberen, want de Noordzee had niet bepaald een douche-temperatuur. „Ga jij maar de kajuit in”, zei de politieman. „Daar sta je tenminste uit de tocht.”

Otto klom het trapje af, en Sjaak, aan het stuurwiel, keek om en grijnsde hem vriendelijk aan.

„De koffie staat op de primus.”

„F . . .fijn”, zei Otto klappertandend. „M . . .mag ik deze boot niet terugvaren naar Scheveningen?”

De man in de blauwe trui krabde even achter zijn oor, stond dan op van het krukje waarop hij zat en grinnikte.

„Mij best. Je hebt het wel verdiend. Kan ik intussen voor de koffie zorgen. Maar niet verder dan tot aan de pieren. Als we ergens tegenop varen is het een dure grap. En we hebben schrammen genoeg aan boord.”

** *

Toen de hele zaak, in twee volgeladen auto’s voor het Scheveningse politiebureau stopte, stond er een man op de stoep met zijn hoed ver achter op het hoofd en de handen op de rug. Hij droeg een regenjas, die los hing.

„OOM!” riep Otto.

„Dag”, zei oom Onge, met een opgeheven wenkbrauw kijkend naar de stoet van kerels die uit de twee auto’s te voorschijn kwam. Een ervan werd eruit gedragen. Het was Kops, die nog steeds niet bij bewustzijn was gekomen. De dikke man had handboeien aan. Flip werd door twee man vastgehouden. Er kwamen agenten naar buiten en die hielpen een handje. „Wie is dat?” vroeg inspecteur Onge, toen Kops hem als een zoutzak werd voorbijgedragen.

„Dat is Kops,” zei Otto. „Maar u hoeft u niet bang te maken dat hij nog iets doen móét. Hij hééft wat gedaan en Kops is de klos.”

Agenten en rechercheurs en smokkelaars verdwenen binnen in het gebouw. Inspecteur Onge bleef op de stoep staan en keek neer op zijn neefje.

„Hoe kom jij hierin verzeild?”

„Ikke . . . Ik heb uitgevist waar die Kops woonde”, zei Otto. „En ik viste uit wat hij smokkelen wou. Toen kregen ze me in de gaten en pakten me in mijn kuif en bonden me vast. En toen konden ze me niet meer loslaten want ik wist teveel. Ze namen me in een bestelwagen mee hiernaartoe.”

„Hm,” zei oom Onge. „Ik heb zoiets gehoord. Hoe ben je eigenlijk achter het adres van die Kops gekomen? Wij hebben het niet kunnen vinden.”

„Dat is een lang verhaal”, zei Otto. „Maar het was eigenlijk een kwestie van hersens gebruiken.” — Hij keek ineens op. „Zeg, oom?”

„Wat is er, aap?”

„Hebt u nog nasporing gedaan naar die man op de Saxen Weimarlaan?”

 „Die Van der Toorren? Ja — er staat een rechercheur voor dat huis op het ogenblik.”

„O”, zei Otto nadenkend. „Dan zou ik maar even naar Amsterdam opbellen als ik u was, en die rechercheur laten zeggen dat hij naar huis kan gaan. Want die Van der Toorren heeft er niets niemendal mee te maken.”

„Waarom stond dan dat telefoonnummer op die kaart?”

„Dat vertel ik later wel”, zei Otto. „Dat hoort allemaal bij het verhaal. Kan ik iets te eten krijgen, oom?”

„Zeg luister eens even”, barstte zijn oom los. „Wie is er eigenlijk inspecteur bij de recherche? Jij of ik?”

„U, oom”, zei Otto. „Maar ik rammel van de honger. Kunnen we niet ergens in een cafetaria wat gaan eten? Dan kan ik u meteen alles vertellen.”

Inspecteur Onge stond op zijn neefje neer te kijken alsof dat een heel bijzonder soort van kever was.

„O.K.”, zei hij dan. „Ik zal even de inspecteur zeggen waar ik naar toe ben. Dan kun jij me alles vertellen. Maar deze keer alles, hoor je?”

„Ja, oom”, zei Otto braaf.

Zij zaten op twee krukjes in een grote betegelde cafetaria en Otto vertelde een heel uur lang. Onderwijl at hij. Ook een uur lang. Toen het hele verhaal uitverteld was, zat zijn oom hem een tijdje aandachtig te bestuderen.

„Is er wat, oom?” vroeg Otto toen, de taartkruimels van zijn lip vegend.”

„Ja”, zei de inspecteur. „Weet je dat jij iets héél bijzonders kunt?”

Otto keek hem stomverbaasd aan.

„Meent u dat? Wàt dan?” — Hij werd argwanend. „Iets met mijn oren zeker.”

„Nee”, zei de inspecteur ernstig. „Ik meen het. Dat geheugen van jou. Jij hebt een fotografisch geheugen.

Otto dacht daarover na.

„Was het maar waar”, zei hij toen weemoedig. „Dan kon ik mijn geschiedenisjaartallen fotografisch onthouden.”

„Misschien werkt het niet met boeken’, zei zijn oom. „Of alleen maar bij dingen die je interesseren. Maar het is een eigenschap die nog niet één mens op de tien millioen heeft.” Hij stond op om te gaan betalen, maar keerde zich nog even om: „Als ik nog ooit in een zaakje terecht kom waarbij ik iemand nodig heb met een fotografisch geheugen, dan kom ik jou halen.”

„Graag”, zei Otto. „Ik vond het eigenlijk wel spannend allemaal. Ik hoop dat u gauw zo’n klusje hebt.”

„Dat kan wel jaren duren”, zei zijn oom. „Kom mee. Die Scheveningse inspecteur zit op me te wachten.”

Otto ging mee. Maar het zou géén jaren duren voor zijn oom bij hem aan de bel hing. Het zou véél sneller gebeuren dan zij allebei vermoedden.

Het volgende avontuur van Otto Onge leest u in

„BUITENISSIGHEDEN BIJ EEN BOSBRAND”

van dezelfde schrijver: Willy van der Heide