Fijn klusje voor Inspecteur Onge

Het zonderlinge kranteknipsel-avontuur uit het leven van Otto Onge begon om precies kwart over vier in de middag van een der mistigste dagen die de Amsterdamse politie ooit had meegemaakt. Verkeersagenten stonden volkomen voor spek en bonen, want geen mens kon hun signalen zien. De rode en groene lampen der stoplichten waren alleen maar te onderscheiden als iemand de moeite nam, in de palen te klimmen waaraan zij waren bevestigd, en als Inspecteur Onge uit het raam van zijn kamer op het Hoofdbureau van Politie naar buiten keek, zag hij niets anders dan een dik pak grijswitte watten, zodat hij het idée kreeg dat hij met Hoofdbureau en al ergens tussen de wolken zweefde. Dat idée werd nog sterker doordat het verkeer, beneden op straat, zo ongeveer geheel tot stilstand was gekomen, wat een spookachtige stilte veroorzaakte - geheel anders dan het geraas en gerumoer dat anders door de ramen tot in zijn kamer doordrong. Het was zo rustig dat het gesis van de gaskachel (die volop brandde om de kilte van de mist te verdrijven) twee keer zo luid klonk als gewoonlijk. Dwars door dat gesis klonk een korte klop op de deur. Inspecteur Onge, die juist in een bureaula zat te rommelen, op zoek naar een pijpedoorsteker, hief het hoofd niet op, maar rommelde verder en snauwde kortaf:

 „Binnen!”

Een agent van politie, in uniform, deed de gangdeur half open, stak zijn hoofd door de kier, zag de inspecteur alleen in zijn kamer zitten en vroeg hoopvol:

 „Hep U effe tijd, inspecteur?”

Onge keek eventjes op, zag wie het was, gaf een knor die van alles kon betekenen en bensde de lade dicht. Hij had geen pijpedoorsteker gevonden en dat maakte zijn humeur er niet beter op.

 „Toevallig heb ik de tijd, ja. Moor dat duurt meestal niet lang. Het is trouwens helemaal een wonder, met deze mist buiten. Ideaal weer voor allerlei soorten dieven, inbrekers, ladelichters en weet-ik wat voor lastig gespuis al meer. Waar moet je me over spreken?”

De agent kwam nu helemaal naar binnen, sloot de deur achter zich en ging min of meer in de houding voor Onge’s bureau staan.

 „Ja, ziet u, inspecteur...” Hij kwam niet verder, want één van de twee telefoontoestellen op Onge’s bureau rinkelde, en de hoorn ervan werd opgenomen. De inspecteur zei:

 „Met Onge hier.”

De hoorn pruttelde met metalig gesputter en Onge’s ogen gingen schuins omhoog naar de electrische klok aan de muur. Dan antwoordde hij:

 „Ik heb nu wel tijd, commissaris. Het zou metéén moeten, voor er wat anders gebeurt. Duurt het lang?” - De telefoonhoorn vertelde weer wat en Onge knorde, schoof zijn stoel achteruit en begon op te staan. „Ik kom meteen naar U toe, commissaris.”- De hoorn ging terug op de haak en de wachtende politieman trok een machtig teleurgesteld gezicht.

 „Je hebt het zeker wel gehoord, Vesters,” zei Onge tegen hem, terwijl hij naar de deur liep. „Ik moet dringend even naar de Commissaris. Het zal wel een half uurtje duren, want het schijnt een nogal ingewikkeld geval te zijn. Maar probeer het over een half uurtje nog eventjes.”

 „Graag, inspecteur,” zei agent Vesters - overigens zonder veel hoop, want als Onge bij de Commissaris werd geroepen, betekende dat meestal dat er vlak daarop een hele hoop dingen gingen gebeuren. Zo zou het ook deze keer gaan.

                x  x  x

Commissaris Van Bulder had het soort naam („Van Bulder”) die je een bullebak van een man zou doen verwachten, met een kaak als een bokser, wenkbrauwen als afhangende franjes en een stem om etalageruiten te laten trillen. Iedereen die hem voor het eerst ontmoette en die niet tevoren gewaarschuwd was, stond stomverbaasd als die „Van Bulder” een klein, precies mannetje bleek te zijn, met een beetje een hoge, hese stem en een neus die er precies uitzag of hij die gebruikte om de regels van getypte politierapporten mee te volgen, zoals andere mensen dat soms doen met een wijsvinger of een potlood. Maar als Van Bulder niet met die neus boven paperassen zat te snuffelen, had hij ook geen rust om te blijven zitten. Dan stond of liep hij zijn kamer rond. En toen inspecteur Onge bij hem binnenkwam, stond de kleine commissaris met de rug naar de deur toe voor een van de ramen van zijn kamer, ongeduldig met de vingers tegen de ruiten trommelend.

 „Moet je dat wéér aanzien!” barstte hij korzelig los, zonder zich om te keren. „Kijk me die mist eens aan! Bezorgt ons natuurlijk weer weken extra werk. Je kunt buiten geen hand voor ogen zien. Ik wed dat zelfs de honden kopzorgen hebben om een geschikte boom te vinden als ze nodig iets moeten doen.”

 „Wou U me over de mist spreken, commissaris?” vroeg Onge droogjes. De kleine Commissaris keerde zich met een ruk om.

 „Over de mist? Was het maar waar, Onge. Er is een veel erger soort van ondoorzichtigheid.” - De kleine commissaris keerde zich met een ruk om en zijn scherpe oogjes keken stekend. „We worden weer eens lastig gevallen met een van die fijne klusjes, waar kop noch staart aan te vinden is. Ga zitten.”

Onge zakte neer op een kale, rechte stoel, kruiste de armen en zette zich tot luisteren. De commissaris begon heen en weer te benen, met de armen, als een klein model Napoleon, op de borst gekruist.

 „Heb jij ooit gehoord van de naam Bernardus Drommeljus?”

Inspecteur Onge perste de lippen opeen, keek omhoog maar het plafond, krabde zich achter een oor en zei toen langzaam:

 „Bernardus Drommeljus... Drommeljus... Wel eens eerder gehoord, ja. Maar ik weet niet waar of hoe.”

De commissaris hield op met heen en weer lopen, zette de benen een eindje uiteen en zei:

 „Bernardus Drommeljus is een kunstschilder.”

Onge knipte met de vingers en sloeg dan met een handpalm op zijn knie. „Ach ja! Is dat niet die gekke Hollander, die hier in Holland nog geen cent verdienen kon met zijn schilderijen, toen naar Parijs ging en daar kapitalen verdiende met schilderstukken die totaal niks voorstellen?”

De commissaris knikte:

 „Precies. Hij vond een volkomen nieuwe manier van schilderen uit. Hij deed het met fietspompen. Hij zette zes of acht fietspompen op een rijtje, vastgeschroefd op de vloer. Hij maakte ze van boven open, trok de zuigers eruit, vulde de buizen met verschillende felle kleuren dundikke verf, zette de zuigers terug in de buizen en dan was hij klaar om zijn kunstwerken te gaan leveren. Door het neerdrukken van de zuigers spoot hij straaltjes verf tegen zijn doeken aan en hoe het mogelijk is, begrijp ik niet en zal ik ook nooit begrijpen, maar die fietspompkunstwerken raakten ineens in de mode en voor Drommeljus wist wat hem gebeurde, kreeg hij duizenden dollars voor zijn schilderstukken.”

 „Hm,” knorde Onge. „De wereld gaat aan kolder ten onder als het zo door gaat. Maar wat heeft dat met ons te maken? Zoiets leidt eerder naar een goed gekkenhuis dan naar een gevangenis, lijkt me.”

De commissaris lette niet op wat Onge zei, maar ging verder:

 „Deze dolle Drommeljus, de geniale fietspompschilder, kon echter twee dingen nooit vergeten: de jaren dat hij dag-in dag-uit rammelde van de honger en het feit, dat hij hier in Holland altijd was uitgelachen. Het gevolg daarvan was, dat hij steevast weigerde, ooit weer een voet in Holland te zetten, en dat hij al zijn geld oppotte. Want volgens hem kon je niet weten hoe lang zo’n fietspompmode duurde en dan wilde hij wat centjes achter de hand hebben om van te kunnen eten.”

 „Welwel,” zei Onge. „Hoe meer ik ervan van hoor, hoe meer ik begin te geloven dat niet Bernardus Drommeljus gek was, maar wel al die idioten die duur geld neertelden voor die waanzin-schilderijen.”

 „Gek was onze Drommeljus beslist niet,” gaf de commissaris toe. „Maar dood is hij nu wel. En daar vloeien die zottigheden uit voort waar wij nu over worden lastig gevallen.”

 „Is hij vermoord?” vroeg Onge.

De commissaris schudde het hoofd:

 „Hij is een paar maanden geleden een volkomen natuurlijke dood gestorven. Hij woonde in Zuid-Frankrijk in een grote, oude en bouwvallige villa. Een van die bakbeesten van huizen die dertig jaar geleden door een of andere miljonair zijn gebouwd en toen te duur werden in onderhoud. Tijdens de oorlog hebben er eerst Duitsers in gezeten en daarna nog een troep Amerikanen en toen dat allemaal achter de rug was, was het ding voor een normaal mens niet meer om te bewonen. Maar voor iemand als Drommeljus natuurlijk wel. Hij brak er hier en daar een tussenmuur uit, kalkte de muren wit, groen en rose, legde de waterleiding opnieuw aan met plastic slangen in plaats van met loden buizen zodat hij zijn eigen loodgieterswerk kon doen, repareerde de lekken in het platte dak door er een laagje cement overheen te storten en ging erin wonen.”

 „Heee....” zei Onge nadenkend. „Dat is misschien een goed idée voor mij!”

De commissaris, die juist begonnen was, weer de kamer heen een weer te benen, stond met een schok stil.

 „Wat is een goed idée voor jou?”

 „Nou - een plat dak repareren door er een dun laagje cement op te storten. Ik heb een kippenhok dat lekt en...”

 „Als je het maar uit je lijf laat,” snauwde de kleine Van Bulder. „Want door datzelfde goeie idée is Drommeljus aan zijn eind gekomen.”

 „Wat? Door het repareren van zijn dak? Is hij dan van zijn plat dak af gevallen?”

 „Integendeel. Het platte dak is op hèm gevallen.”

Inspecteur Onge staarde zijn commissaris aan met half open mond.

 „Op hèm gevallen? Hoe kan een plat dak nou vallen?”

 „Ingestort.”

 „Lieve help. Dus hij kreeg de brokken op zijn hoofd?”

 „Precies. De beste man was goed met verf en fietspompen, maar hij vergat het enorme gewicht van cement. En dat dak rustte op staalbalken die berekend waren op een betrekkelijk licht dak, zoals ze die in Zuid-Frankrijk plegen te bouwen. Elke keer dat er een lek was, kwakte hij een paar bakken cement over de lekplaats heen tot het hele zaakje tienduizenden kilo’s zwaarder was dan de balken konden dragen. En op een stralende zomermiddag een paar maanden of weken geleden, terwijl hij juist bezig was zijn fietspompen te vullen met nieuwe verf, kwam met donderend lawaai het hele middenstuk van dat dak naar beneden en dat was meteen het einde van de geniale Bernardus Drommeljus.”

Inspecteur Onge prevelde wat binnensmonds.

 „Wat kunnen mensen toch een idiote dingen doen...”

De commissaris zuchtte, legde de handen weer op de rug en deed enkele passen heen en weer.

 „Tot dusverre is de zaak Drommeljus heel idioot, maar verder heel eenvoudig. De man was dood. Zonder enige twijfel als resultaat van een betreurenswaardig ongeval. Niemand had schuld dan hijzelf alleen. Dus de familie hier in Holland werd op de hoogte gesteld en repte zich naar Zuid-Frankrijk om de begrafenis te regelen. Enne...”

 „En de erfenis natuurlijk,” bromde Onge.

De commissaris knikte heftig, stond stil, en strekte één arm uit naar zijn inspecteur.

 „Precies. De erfenis. En vermoedelijk schuilt daar de verklaring voor de rariteitenpret waar wij nu in gesleept worden. Want er was helemaal geen erfenis.”

 „Behalve dan wat brokken beton en verpletterde fietspompen,” mompelde Onge. „En dat geld dan dat hij zogenaamd allemaal zuinig had opgepot?”

 „Dat was nergens te vinden.”

 „Aha. Aho. Er begint me een licht op te gaan. Had hij dat dan niet op een bank staan?”

De commissaris liep naar zijn bureau, raapte wat vellen papier met aantekeningen op en raadpleegde die.

 „Hij had twee banken. Een in Lyon en een in Parijs. Bij die twee banken stond tezamen niet meer dan een dikke duizend gulden. En beide banken verklaarden dat er dikwijls vrij grote bedragen op zijn rekeningen werden gestort door mensen die voor veel geld een van zijn schilderijen hadden gekocht. Maar zodra het geld op de bank stond, kwam Drommeljus een of twee dagen later in zijn oud Renaultje aanrijden en haalde het eraf.”

 „Wat deed hij er dan mee?”

De commissaris gooide de handen in de lucht.

 „Dat weet niemand. Hij had één soort van huisbediende, of duvelstoejager of hoe je het noemen wilt - een man genaamd Louis de Fronde. Die had vijf jaar gediend bij het Vreemdelingenlegioen en Drommeljus kwam hem tegen ergens in een havenplaatsje en nam hem in dienst voor een week of wat, om te koken en rommel op te ruimen. En daarna is de man blijven hangen. Hij was in de garage aan Drommeljus’ Renault aan het klungelen toen met donderend geraas het dak naar beneden kwam en hij was het ook, die de dokter en de politie meteen waarschuwde en hij was daar nog in huis toen de familie uit Holland arriveerde.”

 „Maar weet of wist die Louis de Fronde dan niets? Je kunt toch niet huisknecht spelen van een gekke geniale schilder en dag-in dag-uit met hem optrekken zonder dat je een hele hoop van zijn doen en laten af weet?”

De commissaris gooide de papieren met een boog terug op zijn bureau.

 „Kijk eens - toen er geen geld te vinden was, is de familie daarginds in Frankrijk natuurlijk meteen herrie gaan maken. Ze begonnen direct na de begrafenis en het moet een deining geweest zijn van belang. Daar op mijn bureau liggen de eindconclusies van de Franse politie. Je begrijpt natuurlijk wel, wat er ongeveer aan de hand moet zijn geweest.”

Onge trok nadenkend aan een wang...

 „Iemand die zijn geld niet op de bank heeft staan, en die het ... heeft hij het niet op een derde, geheime bank gezet?”

 „Dat idée kreeg natuurlijk iedereen meteen. Ten eerste had Drommeljus een kist waar hij alle post die hij kreeg, insmeet. Daar lagen alle rekeningen, bankafrekeningen, chequeboekjes en ik weet wat al niet meer in. Geen stukje of vodje papier van een derde of vierde bank te vinden.”

 „Hoe betaalde hij zijn rekeningen?”

 „Altijd uit het handje. Contantje. Hij had steeds een rol bankbiljetten in een broekzak en die legde hij onder zijn hoofdkussen als hij ging slapen.”

 „Tjaja. Het ziet er inderdaad naar uit of hij al zijn geld in biljetten bewaarde.”

De commissaris wees naar de papieren op zijn bureau.

 „Precies. Tot die conclusie kwam de Franse politie ook. Maar wáár?”

 „Wist die Vreemde Legioenenhuisknecht dat dan niet?”

 „Dat vermoedde natuurlijk iedereen. Maar de man hield hardnekkig vol dat hij geen vaag vermoeden had, waar Drommeljus zijn geld bewaarde. Ze hebben geen woord uit hem kunnen krijgen en hem ook nergens op een leugen betrappen.”

Onge schuifelde wat onrustig op zijn stoel heen en weer en barstte toen uit:

 „Dat zijn de lamste geschiedenissen waar je als politieman in betrokken kunt raken. Want wat moet je nou DOEN? Wat KUN je doen?”

De commissaris knikte grimmig.

 „Precies. Er is geld zoek. Volgens schatting van kunsthandelaren en vrienden en kennissen die het konden weten moest Drommeljus minstens twee honderd duizend gulden hebben overgespaard. Op zijn allerminst.”

Onge liet een zacht en eerbiedig gefluit horen.

 „Da’s geen kippevoer.”

 „Nee,” zei de commissaris droogjes. „Zeker niet als je het allemaal bij elkaar goochelt met een stuk of zes fietspompen en wat verf. Maar het vervelende voor de Franse politie - voor elke politie - in zo’n geval is natuurlijk in de eerste plaats...”

Onge vulde aan:

 „Dat er geen BEWIJS is dat het geld er ooit is geweest.”

 „Precies. Het is wel aan hem betaald in de loop der jaren, maar hij heeft het zelfs telkens weer van zijn banken gehaald... maar wat is er daarna mee gebeurd? Niemand heeft het daarna ooit gezien. Hij kan het wel weggegeven hebben.”

 „Onwaarschijnlijk.”

 „Geef ik toe. Maar wat kun je in zo’n geval nou als politieman DOEN? De familie ging eerst zoeken in en om het huis. Ze vonden niets dan een rol bankpapier in de broek die Drommeljus aanhad toen hij dat cement op zijn hoofd kreeg. En dat was alles. Toen gingen ze de huisknecht het vuur aan de schenen leggen. Die wist van niets of zei dat hij van niets wist.”

 „En dat geloofden ze natuurlijk niet?”

 „Nee. Toen haalden ze de politie erbij.”

 „Tja. En dan begint de pret. Want dat geld is...”

 „Verloren, gestolen of verduisterd.”

 „Juist. Maar iets dat verloren, gestolen of verduisterd is, moet er toch eerst GEWEEST ZIJN!”

 „Justement. En niemand kon getuigen dat hij het ooit daar in huis had gezien. En daar liep dus de hele zaak op vast, wat de politie betreft.”

 „Louis de Fronde werd dus wel verhoord...”

 „Maar niet gearresteerd, natuurlijk. Je kunt iemand niet arresteren voor het stelen of achterbaks houden van iets waarvan je niet totaal zeker bent dat het ooit in zijn buurt is geweest. Duidelijk?”

 „Volkomen duidelijk. Dus de Franse politie zei na een dag of wat zoeken en vragen dat het hen verschrikkelijk speet, maar dat de familie het zelf maar uit moest zoeken.”

 „Precies. Hetgeen de familie dan ook naarstig ging doen.”

De commissaris liet een kort, spottend gelach horen.

 „En zodra ze op eigen houtje gingen werken, ontstond er meteen al ruzie. Ze waren daar met zijn vijven, en twee ervan geloofden dat de huisknecht, De Fronde, eerlijk was en werkelijk niet wist waar het geld verborgen zat. Die wilden dus met de huisknecht samenwerken om het geld op te sporen. De andere drie waren er volkomen van overtuigd, dat de huisknecht wel degelijk wist waar het geld was, en zich van de domme hield om het te voorschijn te halen zodra de familie het had opgegeven, of het al te voorschijn had gehaald en ergens anders verstopt.”

 „O, wat een pracht van een situatie. Niemand vertrouwde niemand.”

 „Daar kwam het zo ongeveer op neer, ja. In elk geval haalden ze er wat werklieden bij en begonnen het huis te slopen, voor zover het alreeds niet gesloopt was. Ze bikten gaten in de muren, braken de vloeren op, en het werd pas helemaal mooi, toen een van hen op het heldere denkbeeld kwam, dat het cementen dak wel eens de schuilplaats kon blijken te zijn.”

Onge en zijn commissaris staarden elkaar enkele tellen lang aan, en barstten toen tegelijk los in een bulderend gelach. Onge sloeg zich op de knieën van pret.

 „Maar het mooiste is nog dat het idée niet eens zo zot is!” bracht hij uit. „Je klimt je platte dak op met een leeg blik van doperwtjes of erwtensoep, propt het vol met bankpapier, legt het ergens op je dak en giet er een kuip natte cement overheen. Je strijkt de boel min of meer glad en laat het lekker hard bakken in de zon. Geen mens die de kans heeft, het te vinden en je kunt het alleen maar stelen door aan het werk te gaan met koevoeten, voorhamers en breekijzers.”

De commissaris hikte nog na van pret.

 „En dat is precies wat de familie, nog met tranen in de ogen uit droefenis over het smartelijke verlies van de geniale Bernardus, ging doen. Ze lieten werklieden met van die pneumatische boren waar ze anders het plaveisel in de steden mee openbreken, het dak op klimmen en die zijn daar een paar dagen bezig geweest met onder oorverdovend lawaai al het door Drommeljus in de loop der jaren opgestorte cement open te breken. De grootste brokken gooiden ze het ingestorte gat in het dak naar beneden en daar zaten de familieleden met hamers en breekijzers klaar om de brokken verder in stukken te slaan, op zoek naar ingebouwde holtes met geld.”

 „En ze vonden niets.”

 „Totaal niets. Ze zijn daar veertien dagen bezig geweest en toen was het huis een volslagen ruïne. Intussen waren anderen aan het graven gegaan in de tuin, maar dat bleek ook al gauw een hopeloze onderneming. Die ouderwetse villa’s daar in Zuid-Frankrijk staan meestal in enorme lappen grond, met palmen, struiken en heuvels. Ga zo’n park maar eens even omspitten! En hoe diep moet je het omspitten?”

 „En daar komt nog bij,” mompelde Onge. „Dat geen mens je garandeert dat het geld in dat park verstopt is. Er is daar een hoop woeste grond die aan niemand toebehoort en om dat soort tuinen en parken staat dikwijls niet eens een hek.”

 „Precies. Na veertien dagen was de familie uitgeput. En wat nog erger is: ze hadden daar geen erfenis te pakken gekregen, maar ze moesten wel die werklieden en zo meer betalen.”

 „Een kwestie van goed geld naar kwaad geld gooien.”

 „En dus...”

 „Pakten ze hun koffertjes weer in en keerden naar Holland terug.”

De commissaris knikte, wandelde naar zijn bureau, nam een ander stelletje papieren op en stond daar eventjes fronsend op neer te kijken. Toen ging hij door:

 „Nu zul je je afvragen wat dat alles te maken heeft met ons, de Nederlandse politie. Dat zal ik je vertellen en ik hoop dat je er machtig blij mee zult zijn.”

 „Hmmm,” knorde Onge, wantrouwend kijkend naar de papieren in de hand van de commissaris. „Ik vrees dat die Drommeljus-muis nog een staartje heeft gekregen.”

 „Tja...” zei de ander langgerekt. „Je moet weten dat onze Drommeljus in dat grote, kale huis nogal aardig wat bullen had staan. Een stelletje beeldhouwwerken, een of twee antieke kasten, aardige tafels, een paar antieke klokken en zo meer. De familie probeerde dat eerst daarginds aan de man te brengen, maar niemand gaf er een redelijk bedrag voor. Bovendien konden ze het over de verdeling niet eens worden, en Drommeljus had geen testament gemaakt. Dus Pietje wilde een antieke klok zelf hebben, maar Marietje wilde het ding laten verkopen. En omdat ze geen geld en geen tijd meer hadden, pakten ze de hele boel in een vrachtwagen en namen de hele rataplan mee naar Holland om het daar op hun gemak te verkopen of te verdelen. Duidelijk?”

 „Duidelijk. Dan konden ze er fijn gezellig hier op lange winteravonden over gaan bekvechten. Maar waarom komt nu de Amsterdamse politie erbij? Zijn ze zo hard aan het bekvechten gegaan dat ze elkaar op de gezichten hebben geslagen?”

 „Nee,” zei de commissaris. „De spullen zijn verdeeld. Tussen vijf daarvoor in aanmerking komende familieleden. Een maand geleden is dat gebeurd. En... „ (hij keek Onge strak aan en begon met nadruk te spreken) ... „in de laatste weken is bij DRIE van deze familieleden ingebroken. Maar is er iets van waarde gestolen? Nee, dat niet. Er is gesnuffeld. Voor zover men kan nagaan in en om en aan die bullen die uit Frankrijk uit de ruïne van Drommeljus zijn meegenomen.”

Onge liet zijn vuist met een bons op het bureau neerkomen.

 „Dus TOCH! Iemand zoekt nog steeds naar het verborgen geld!”

De commissaris knikte.

 „Dat ligt er dik bovenop, zou je zeggen.” - Hij gooide de met een schrijfmachine beschreven vellen papier over het bureau heen naar Onge toe. „Lees maar na. Dat zijn de rapporten en processen-verbaal over die drie gevallen. Er is iemand die nog steeds denkt, weet of hoopt dat het vermiste geld van Drommeljus in die bullen verborgen zit.”

Onge nam het pakje papieren op en protesteerde”

 „Maar heeft die familie ZELF die dingen niet goed nagekeken?”

De commissaris riep wanhopig uit:

 „Natuurlijk hebben ze dat! Met een stofkam en een vergrootglas hebben ze die boel nagezocht. Maar niets te vinden.”

 „Wat zoekt die inbreker dan?”

 „Dat begrijpt niemand. Maar we kunnen natuurlijk geen series inbraken hebben, dat is duidelijk. Daar moet een eind aan komen. En dat is nou alles wat jij te doen hebt. Lees die processen-verbaal na. Ga desnoods naar de ingebroken slachtoffers toe en ondervraag ze nog een keer en zorg dat er een einde aan komt.”

 „Wat een klus!” zuchtte Onge. „Een geval zonder kop of staart. Een geval van niks. Is er geen belangrijker werk te doen? Als die geheimzinnige schatjager of geldbreker of hoe we hem noemen willen, niets van waarde steelt en alleen maar snuffelt, laat hem dan in vrede snuffelen. Met deze mist zitten we waarschijnlijk de komende week tot over de oren in het extra-werk...”

De commissaris trok een gezicht:

 „Schilders zijn vreemde mensen, Onge.”

Onge keek verbaasd op.

 „Dat is algemeen bekend. Maar wat zou dat?”

 „De arme Van Gogh, die zich een oor afsneed en arm als een kerkrat stierf, was familie van heel rijke mensen, die zich geen zier van hem aantrokken. Drommeljus is familie van...”

 „Ai!” zei Onge. „Zit het zo? Wie is de belangrijke man die ons aanspoort?”

 „De Officier van Justitie,” zei de commissaris kortaf. „De vrouw van de Officier is een zuster van...”

Onge stond op met een zucht.

 „Ik snap het al,” verklaarde hij geduldig. „Het is mijn taak in de komende dagen om te zorgen dat de vrouw van de Officier van Justitie...”

 „Rustig kan slapen,” vulde de commissaris aan. „Precies, Onge.”

                x  x  x

Inspecteur Onge was, zoals van een Inspecteur van de Recherche verwacht kon worden, vrij goed op de hoogte met de eigenaardigheden van fietsendieven, ladelichters, insluipers en brandstichters, maar als hij te maken kreeg met geldpottende kunstschilders, al dan niet geniaal, voelde hij zich een beetje als iemand die zich moet wagen in water dat te diep voor hem is. Hij vond het zeer nuttig, zich eerst even wat meer vertrouwd te maken met schilders en hunne eigenaardigheden. En dat was niet zo lastig, want... zijn eigen broer was kunst- en reclameschilder. Om kwart over zes diezelfde mistige avond rinkelde de bel van het bovenhuis waar Lodewijk Onge (schilder) zijn studio had, en ook samen woonde met zijn enige zoon Otto Onge met wie hij samen een soort vrijgezellenhuishouding dreef.

 „OTTO!” brulde de stem van vader Onge door de gang. „Wie hangt er aan de bel?”

In vele gevallen maakten vader en zoon Onge een raam op de eerste étage open, om zo naar beneden te kijken, wie daar voor de straatdeur stond. Vanwege de bar en boze mist ging dat nu echter niet. Otto rukte derhalve aan het trektouw en loerde boven van de trap af naar beneden.

 „Ha die Otto! Is je vader thuis?”

 „Dag oom! Ja hoor. Hij is in de keuken bezig.”

 „Dat ruik ik al,” bromde de inspecteur, de voordeur dichtbenzend en met twee treden tegelijk de trap op klimmend. „Hij bakt biefstuk met uien. Daar is geen twijfel aan. Je hoeft niet bij de politie te zijn om dat te constateren. Je ruikt het zowat op straat.” Hij knoopte zijn regenjas los, hing die aan de kapstok, gooide zijn hoed op een stoel en bleef in de open keukendeur staan. Zijn broer de schilder (een enorme man met een bolle borstkas en een rode baard) stond met een handdoek bij wijze van schort voorgebonden in een braadpan te roeren. Een heerlijke geur van gebakken biefstuk met sissende uien dreef in het rond.

 „Zo, speurhond,” zei de schilder. „Wat kom jij hier doen? Mij arresteren wegens verkeerd invullen van een belastingbiljet? Of heeft Otto zijn fiets verkeerd geparkeerd?”

 „Die eeuwige flauwe moppen van jou,” knorde de inspecteur. „Waarom moet een politieman altijd en eeuwig worden lastig gevallen met zijn beroep? Als je een tuinman op zijn vrije dag tegenkomt, begin je toch ook niet meteen mopjes te tappen over kunstmest en regenwormen?”

 „Ik wel, hoor,” zei Onge. „Vertel me niet dat je zo maar voor de gezelligheid langs komt. Want dat zou de eerste keer zijn zolang ik je ken. Jij leeft alleen maar voor dievenvangen.”

 „Nou eh... half ja en half nee,” zei de inspecteur, een stoel achteruit trekkend. „Terwijl jij in die pan roert, zou ik je een paar dingen willen vragen. Heb jij wel eens gehoord van Bernardus Drommeljus?”

Schilder Onge was juist bezig, een der biefstukken in de hete pan met een lange vork om te keren. Hij liet van verbazing de biefstuk van zijn vorkpunt vallen, kreeg enkele spetters gloeiende boter op zijn vingers, zei een lelijk woord en keerde zich verbaasd om.

 „Wat heb JIJ in vredesnaam te maken met iemand als Drommeljus?”

 „Dus je kent hem”

 „Oja. Zeker. Vrij goed zelfs. Ik heb hem hier in Amsterdam gekend in zijn arme tijd. Hij had toen niet alleen zowat niets te eten, maar hij woonde in een afgekeurde fietsenstalling en hij sliep onder een deken en een stuk of wat droge aardappelzakken. En daarna heb ik hem nog opgezocht in Zuid-Frankrijk.”

Otto Onge (de jongen met de afstaande oren) was in de open deur blijven staan en volgde het gesprek met grote aandacht. Als zijn oom, de inspecteur van de recherche, binnenkwam, vloeide daar meestal een of ander spannend avontuur uit voort. De inspecteur zei nu:

 „In Zuid-Frankrijk? Toen hij al rijk was?”

Schilder Onge had de biefstuk nu ordentelijk omgekeerd in de hete pan en antwoordde over zijn schouder:

 „Jazeker. Het vorig jaar.” - Hij bukte zich diep om onder de pan te kunnen loeren naar de hoogte van de gaspit. „Samen met Otto. We hebben een nacht bij hem geslapen.”

 „Zozo. Welwel. In dat huis met het platte dak?”

 „Precies.” Schilder Onge richtte zich weer op, zette de handen in de zij en keek nieuwsgierig op zijn politie-broer neer. „Hij is nu dood, hè? Ik las het in de krant. Het dak kwam naar beneden boven op zijn eigenwijze kop. Verbaast me niets. Ik heb hem vorig jaar al gewaarschuwd dat hij uit moest kijken met het wegbreken van binnenmuren.”

 „Heb jij hem gewaarschuwd?”

 „Ja, allicht. Maar hij lachte alleen maar. Wat heb jij met Drommeljus te maken? Is het geen zuivere koffie met dat naar beneden gevallen dak?”

Inspecteur Onge wuifde met een hand dergelijke verdachtmakingen weg.

 „O, nee. Dat is allemaal in orde. Zijn dood is een gewoon ongeluk.”

 „Nou - ik zou eerder zeggen: een òngewoon ongeluk.”

De inspecteur werd ongeduldig:

 „Nou ja - in elk geval een ongeluk. De moeilijkheden zijn pas later gekomen. Over zijn erfenis. Die schijnt zoek te zijn.”

 „Heehee...” zei de schilder, langgerekt. „Dat is grappig.” Hij nam zelf een keukenstoel en ging er dwars op zitten, met een arm over de rugleuning. „Vertel daar eens wat van?”

Zijn broer de inspecteur vertelde. Alles wat hij die middag van de commissaris had gehoord, en schilder Onge luisterde met grote aandacht, nu en dan een oogje knippend tegen kleine Otto, die tegen een stijl van de open gangdeur geleund stond, en geen enkel woord miste.

 „En dat,” besloot de politieman, „is alles wat mij is verteld over die Franse kant van het rare geval.”

 „Juist.” Schilder Onge keerde zich half om op zijn stoel en draaide de gaspit onder de biefstuk nog wat lager. „En waar kom je nu voor hier?”

 „Ik kom hier omdat jijzelf schilder bent. Jij kunt die gevallen beter bekijken dan ik. Is er een kans dat die Drommeljus - de drommel zal die vent halen - een hoop geld opgespaard had?”

 „Dat had hij vast en zeker,” zei Onge, aan zijn rode baard trekkend. „Je moet goed begrijpen, broer, dat Drommeljus meer dan tien jaar lang letterlijk rammelde van de honger en door iedereen hier in Holland werd uitgelachen. Toen liftte hij naar Parijs, raakte daar ineens in de mode en verkocht zijn belachelijke schilderijen voor enorme bedragen.”

 „Dus jij vindt zijn fietspompschilderijen óók belachelijk?”

 „Allicht. Maar dat heeft er niets mee te maken. Je moet goed begrijpen dat Drommeljus die hongerige jaren hier in Holland nooit kon vergeten. Hij was daar in Frankrijk plotseling in de mode geraakt, maar hij hield er rekening mee dat hij even plotseling weer UIT de mode raken kon. En hij was vast besloten, te zorgen dat hij dan zijn schaapjes op het droge had.”

 „Dat hij zoveel geld had, bedoel je, dat hij de rest van zijn leven nooit neer honger zou lijden?”

 „Precies. En hij vergaf evenmin dat ze hem in Holland zo hadden uitgelachen. Toen Otto en ik bij hem op bezoek waren, tijdens onze vacantie het vorig jaar, hield hij niet op te bezweren dat hij nooit van zijn leven meer één voet in Holland zetten zou.”

De inspecteur bromde wat binnensmonds:

 „Hm. Juist. En lijkt het jou waarschijnlijk dat hij zijn opgepotte geld ergens verstopt hield?”

 „Tjatjatja... dat is lastig te zeggen. Oppotten deed hij het vast en zeker. Maar hoe, dat is een andere vraag. Hij kan het heel best ergens...”

De inspecteur viel zijn broer in de rede:

 „Denk jij dat hij het ergens in huis had verstopt, of buiten in de tuin begraven?”

De schilder dacht daar eventjes over na en haalde dan de schouders op.

 „Bij Drommeljus was alles mogelijk. Maar één ding staat vast: hij was een secure. Als hij het begraven heeft dan verdeelde hij zijn geld vast en zeker in vier verschillende porties en begroef die op vier verschillende plaatsen. En behoorlijk diep. Snap je wat ik bedoel?”

 „Ik snap wat je bedoelt. Hij zette niet graag alles op een kaart.”

 „Juist. Maar waarom geloven jullie eigenlijk niet dat hij in alle stilte een bank gebruikte waar niemand iets van afwist?”

 „Nou - omdat de Franse politie geen snipper papier van zulk een bank heeft kunnen vinden.”

De schilder bromde wat in zijn baard.

 „Als ik zoiets stil zou willen houden, nam ik gewoon ergens een postbus en liet alle brieven van de bank in die postbus komen. Daarna kon ik dan die brieven verbranden.”

De inspecteur schudde ongeduldig het hoofd.

 „Daar vind je altijd een spoor van terug. De quitantie van het huren van de postbus. Of er wordt eens een keer een brief of een enveloppe vergeten in een zak van een oude jas, of in een koffer of zoiets... Nee, dat geloven we niet. Dat geld bestaat dus werkelijk, volgens jou?”

 „O, daar is geen twijfel aan. Drommeljus had pakken geld bijeengespaard.”

Inspecteur Onge sprong overeind van zijn stoel en beende de keuken heen en weer.

 „Dus als die huisknecht het niet heeft weggenomen en er nu ergens mooi weer van speelt, zit het nog steeds verstopt. En nu komen we aan de kwestie van de inbraken. De vijf familieleden van Drommeljus die - omdat er geen testament is gemaakt - recht hebben op zijn erfenis, heb ik hier” (Onge klopte op zijn borstzak van zijn jas) „op een papier staan. Bij drie van hen is de afgelopen weken ingebroken, en alle rommel die ze aan meubilair en zo meer van Drommeljus hebben geërfd is nagesnuffeld.”

Schilder Onge sprong eveneens op, neusde in de braadpan, en vroeg over zijn schouder:

 „En niets gestolen?”

 „Neen. Alleen gesnuffeld.”

 „Nou - dan is er heel duidelijk nog steeds iemand die gelooft dat Drommeljus zijn geld in een of ander meubelstuk had verstopt.”

 „Komkom,” zei de inspecteur ongeduldig. „Denk je dat de familie niet elke kast, tafel, stoel en klok tot op het laatste stukje hout heeft onderzocht? Ze hebben nota bene die hele villa in Zuid-Frankrijk uit elkaar gesloopt. Hoe kan die inbreker - wie het ook is - nou denken dat ze pakken met bankbiljetten over het hoofd hebben gezien?”

 „Dat weet ik ook niet hoor,” zei Onge ongeduldig, en wenkte opzij naar zijn zoon. „Otto - zet drie borden op tafel.”

 „Staan al klaar, vader.”

 „En snijd wat brood. Je oom eet een hapje mee. Biefstuk met brood en perziken in blik met slagroom na. Kun je het daar mee redden, ouwe dievenvanger?”

 „Zal wel lukken,” zei Onge brommerig.

 „Kom dan!” brulde pa Onge, de bakpan van het gas nemend in met dreunende schreden koers zettend naar de voorkamer, waar de tafel lang tevoren door Otto was gedekt.

                x  x  x

Zij zeiden niet veel terwijl zij aten. Dat kwam ten eerste omdat het enorme, sappige biefstukken waren, met een heerlijk knappend bruin korstje, en ten tweede omdat ze eigenlijk alle drie hard zaten na te denken over het vreemde geval van Drommeljus en zijn spaargeld. De kleine Otto was de eerste die het gepieker doorbrak, juist toen hij de eerste schep nam van zijn bak perziken met slagroom.

 „Maar oom,” begon hij, „stelt U zich nou eens voor dat die gekke Drommeljus een paar honderdduizend gulden aan bankbiljetten ergens begraven had zitten en hij kwam plotseling te overlijden.”

 „Dat is nu dan ook precies gebeurd, ja.”

 „Maar, oom - dan had toch nooit meer iemand iets aan dat geld?”

 „Daar heb je nou ook alle kans van, ja.”

 „Misschien zit het wel ergens in een gat in de grond te rotten.”

Schilder Onge, Otto’s vader, begon luid te lachen.

 „Geloof maar niet dat Drommeljus zich daar grote kopzorgen over maakte. Toen hij rammelde van de honger trok niemand zich iets van hem aan en het enige wat hem interesseerde, was dat geld ZOLANG hij leefde. Na zijn dood kon hij geen honger meer krijgen en had hij dat geld niet meer nodig. Dat is alles.”

Kleine Otto keek of hij iets heel schandaligs had gehoord.

 „Maar vader - dat is toch zonde en jammer! Wat een massa mensen zouden niet geholpen zijn met een paar honderdduizend gulden.”

 „Ikzelf bijvoorbeeld,” zei zijn vader opgewekt. „Als ik dat geld van Drommeljus kon vinden kocht ik mezelf een motorschip en ik raakte nooit van mijn levensdagen meer een verfkwast aan.”

De inspecteur verklaarde knorrig:

 „Dat is trouwens allemaal gezwets in de ruimte. De opdracht die IK heb, is te zorgen dat ik die geheimzinnige inbreker te pakken krijg, die bij het ene familielid van Drommeljus na het andere binnendringt en Drommeljus zijn bullen nasnuffelt.”

Otto at zijn laatste stuk perzik op en schraapte met zorg en liefde de slagroom van zijn fruitbakje.

 „Het is in ieder geval geen gewoon soort inbreker, dat staat wel vast.” - Zij hadden nu een nieuw probleem om over te praten, en de opmerkingen kwamen van alle kanten.

 „Nee, een inbreker die niet steelt, maar snuffelt, is niet van het normale soort.”

 „Bovendien: HOE weet die inbreker zo precies op welke adressen de bullen van Drommeljus zijn ondergebracht?”

 „Juist. Heel juist.”

 „Die inbreker kan best zelf iemand zijn van de familie.”

 „Van je familie moet je het maar hebben. Haha.”

 „Hoeveel adressen waren er ook weer?”

De inspecteur antwoordde in gedachten:

 „Vijf. Drie ervan wonen hier in Amsterdam - eentje zit in Warmond en de vijfde in Epe op de Veluwe.”

 „En waar zijn die inbraken geweest?”

 „O, twee adressen hier in Amsterdam en in Epe.”

 „Dus die ene familie hier in Amsterdam en die in Warmond zitten elke avond met vol verwachting kloppend hart?”

 „Zo is het, ja.”

Kleine Otto zei:

 „Nou, nou - dan is het heel eenvoudig. U posteert Uw mannetjes op die twee adressen en dan maar afwachten of er iemand in de val wil lopen.”

 „Fijne klus,” zei Onge grimmig. „Wij zitten bij de politie al tot over de oren in het werk en nu, met die dikke mist, wordt het natuurlijk nog drie keer zo erg. Waar moet ik de rechercheurs vandaan halen om nacht-in nacht-uit daar te gaan staan blauwbekken in de wilde hoop dat er iemand op komt dagen met inbraakneigingen? Ik kan de mensen gewoon daarvoor niet missen!”

Schilder Onge en zijn zoontje Otto zaten daar eventjes over te piekeren en toen vroeg de schilder:

 „Zo belangrijk is dat geval toch ook niet? Waarom zit je er dan zo mee in je maag? Schuif het gewoon opzij tot je wat minder werk hebt of tot die mist is afgelopen.”

De inspecteur bensde met de vuist op tafel.

 „KON ik dat maar! Het ongeluk wil dat de vrouw van de Officier van Justitie ook nog ergens familie is van die verhipte Drommeljus, en... Snap je?”

 „Ik snap,” zei zijn broer. „Ik snap het helemaal. Je hoeft verder niks te zeggen. Je wilde zeker mijn zoontje Otto weer eens een keer lenen?”

Er viel een stilte. Otto kreeg een vuurrode kleur van blijdschap. De inspecteur keek verbluft naar zijn broer, dan naar Otto en weer naar zijn broer. Toen antwoordde hij, verbluft:

 „Om je eerlijk de waarheid te zeggen... dat was nog totaal niet in mijn hoofd opgekomen! Ik kwam absoluut, eerlijk en oprecht gesproken, hier om jouw mening te horen over die erfenis van Drommeljus.”

Schilder Onge barstte in een luid hoongelach uit.

 „Dacht je dat ik dat gelóófde!”

 „Wis en drommels - het IS gewoon wáár.”

 „Loop rond, sluwe vos. Laat naar je kijken.”

De inspecteur werd een beetje nijdig en stoof op:

 „Luister eens even - als ik jouw Otto wil nemen voor politiewerk ben ik mans genoeg om daar rechtstreeks en zonder er doekjes of smoesjes omheen te wikkelen, voor uit te komen. Hoor je dat goed?”

 „Nou,” zei de schilder, grijnzend. „Doe het dan.”

 „Doe wat?”

 „Wees mans genoeg om er rechtstreeks en zonder doekjes of smoesjes om te vragen.”

 „Je bedoelt: of jouw Otto politiewerk voor ons wil doen?”

 „Dat bedoel ik, ja.”

 „Maar verdikkie - daar kwam ik helemaal niet voor HIER!”

 „Maar je bent nou eenmaal hier en vertel me niet dat je het eigenlijk geen pracht van een idée vindt.”

De inspecteur zat eventjes met de vingers op tafel te trommelen en erkende toen, op brommerige toon:

 „Nu we het er tóch over hebben... het was misschien geen gekke oplossing. Hoewel het natuurlijk meer dan idioot is dat we een jongen die nog maar pas op de HBS zit, moeten te hulp roepen omdat we gewoonweg bij de politie geen personeel genoeg hebben.”

 „Och zeur niet, man!” zei de schilder kortaf. „Otto heeft al eens eerder voor jullie gewerkt en met enorm succes, zou ik zeggen.”

 „Dat wel,” erkende de inspecteur nadenkend, en nog steeds met de vingers trommelend. „Dat wel. Kolossaal succes. Hoewel de aap het maar niet kan laten, telkens op eigen houtje voor detective te gaan spelen.”

Otto had al die tijd met ingehouden adem zitten luisteren, maar nu kon hij zich niet meer inhouden en barstte los.

 „Hè toe, oom - laat mij meedoen! Ik beloof dat ik deze keer helemaal niets op eigen houtje zal gaan ondernemen. Heus.”

De inspecteur gromde:

 „Dat heb je elke keer beloofd. Eerst met die Tam-Tam om een Torpedoboot. Daarna stak je je eigenwijze hoofd zowat in een strop bij die Buitenissigheden bij een Bosbrand. Nauwelijks had ik je dáárover de huid vol gescholden, zoals je ook dik verdiende, of je riskeerde diezelfde huid in het hete avontuur van die Postroof met Perikelen. Nu zou je denken dat je na drie verschillende avonturen met drie verschillende schrobberingen je lesje wel geleerd zou hebben. Maar nee. We roepen mijnheer met zijn fotografisch geheugen te hulp in het geval van de Slimmigheden met Suikerzakjes... en hij gaat op zijn dooie eentje, zonder er de politie iets van te vertellen en zonder iemand te waarschuwen, een gevaarlijke onderwereldfiguur als Gladde Nelis in de kuif pakken. Wat ben je van plan met de erfenis van Drommeljus uit te gaan halen als we jouw hulp zouden aannemen? Vertel me dat eens, hè?”

Otto was tijdens dat relaas van zijn oom vuurrood geworden, tot achter zijn ver van zijn hoofd afstaande flaporen. Het was inderdaad zo, dat hij in elk van die spannende avonturen waarin de politie hem, in arren moede, te hulp geroepen had vanwege dat fantastisch fotografisch geheugen van hem, op een bepaald ogenblik een idée had gekregen, zo helder en duidelijk, dat hij het niet had kunnen laten, er meteen zelf op af te stevenen. En inderdaad had het enkele malen maar een heel fijn haartje gescheeld, of hij was er machtig bekaaid afgekomen.

 „Oom!” zei hij. „Heus. Geloof me. Elke keer opnieuw ben ik eraan begonnen U te helpen met het vaste voornemen, niets op eigen houtje te doen. Maar dan gebeurde er wat onverwachts... en dan was er geen tijd meer om U op te bellen, en...”

 „Klets,” zei zijn oom bars. „Kom me niet met dat soort smoesjes aan boord. Doe het niet weer - dat is alles. Want als er wat met je gebeurt...”

Schilder Onge stak een met rode en gele verfvegen besmeurde hand uit en schudde die onder de neus van zijn broer, de inspecteur.

 „Als jullie mijn zoon lenen voor jullie politiewerk en er overkomt hem wat... Ik verzeker je, dan zwaait er wat! Dat snap je zeker wel.”

De inspecteur keek Otto Onge aan.

 „Hoor je nou? Hoe moet ik je vader ooit weer onder ogen komen als jou, door je eigen roekeloosheid, wat gebeurt?”

Otto keek zijn oom met wijdopen, eerlijke ogen aan.

 „Ik beloof u, oom - ik zal precies doen wat U me zegt.”

 „Hm,” gromde de inspecteur, eventjes heen en weer schuivend op zijn stoel. „Dan zal er weer van moeten komen dat ik de directeur van je HBS opbel om een dag of wat vrij voor je te vragen. Want als je daar urenlang in de nacht moet staan loeren, zal er van slapen die nacht niet veel komen. Dat moet je overdag maar inhalen. Maar die directeur krijg ik wel zo gek. Het is per slot van rekening niet de eerste keer.”

 „O, dat zou prachtig zijn, oom!” riep Otto opgetogen uit.

Zijn vader keek hem argwanend aan.

 „Je hebt zeker in de komende dagen een of andere extra moeilijke repetitie waar je over in de rats zit?”

Otto kreeg weer een stel vuurrode oren, pikte een kruimel brood van de tafel met een vingertop en mompelde wat onverstaanbaars. De inspecteur keek op zijn polshorloge en zei:

 „Als we tóch Otto gaan gebruiken, kunnen we beter meteen spijkers met koppen slaan.” - Hij trok een pakje opgevouwen, met de schrijfmachine betikte vellen uit zijn binnenzak, sloeg ze open en keek ze snel door.

 „Ja - hier heb ik de twee adressen waar nog NIET ingebroken is. In Amsterdam en in Warmond.”

 „Warmond ligt toch aan De Kaag, is het niet?”

 „Ja - een paar kilometer ten Noorden van Leiden. Aan de Kagerplassen. Dat schijnt daar in een villa of een bungalow aan het water te zijn. Familie Beremans wonend in een huis genaamd „De Windhoek”. Dat klinkt erg naar een huis dat aan het water staat.”

 „En waar is dat adres in Amsterdam?”

 „Op de Kloveniersburgwal, als ik me goed herinner... Ja - hier staat het. Kloveniersburgwal nummer 59.”

Otto knipperde eventjes met zijn ogen en vroeg toen:

 „Wat was dat nummer?”

 „Negen en vijftig. Is daar wat mee?”

 „Nou - da’s óók gek! Dat is hetzelfde nummer als van het huis waar de man uitkwam die ik volgde tijdens het avontuur van Tam-Tam om een Torpedoboot.”

De inspecteur keek hem twijfelend aan.

 „Weet je het zeker?”

 „Oja. Ik zie het nummer zo voor mijn ogen.”

Otto’s vader zei droogjes:

 „Dan zijn we uitgepraat. Als iemand met een fotografisch geheugen het nummer voor ogen ziet, is het pleit wel beslecht, lijkt me.”

De inspecteur zat eventjes te piekeren en haalde dan de schouders op.

 „Kijk eens - dat soort huizen heeft drie of meer verdiepingen. Het familielid van Drommeljus dat op dat nummer woont, heet Jager. W. H. Jager. Maar Allah mag weten hoeveel andere mensen in dat huis nog op kamers wonen, of op een andere verdieping. Het zal wel gewoon toeval zijn. Want die Jagers zijn zonder twijfel een heel nette familie.”

 „En die hebben nog geen inbraak gehad?”

 „Nee. Maar ze hebben wel bullen van hun overleden familielid in huis. Dus ze kunnen bezoek verwachten. Helaas weten we alleen niet op welke nacht en op welk uur dat bezoek komt.”

Otto zat eventjes te denken, met het hoofd in de handen vroeg ineens:

 „Oom - staat er ook in die processen-verbaal van die drie andere inbraken HOE de inbreker of inbrekers binnenkwamen?”

 „Jazeker. Net als elke andere inbreker. Een keer door een raam in te drukken. Een andere keer achterom door de keukendeur met een loper open te maken. De derde maal door met een boor en een fijne zaag het complete Lipsslot uit de voordeur te zagen.”

 „Vakwerk, dus?”

 „O, zonder enige twijfel.”

 „Geen vingerafdrukken gevonden?”

 „Niks, hoor. De man werkte met handschoenen aan. Het was alles piekfijn beroepswerk.”

Otto zei langzaam:

 „Dus daar kunnen we uit afleiden dat het niet een of ander nieuwsgierig lid van de familie was, die aan het neuzen is gegaan, is het niet?”

De inspecteur hoefde daar niet eens over na te denken.

 „Ik kan me niet indenken dat iemand van die familieleden een jarenlange scholing heeft gehad in het vakkundig inbreken, nee. Dat maakt het juist allemaal zo vreemd.”

 „Zouden ze iemand hebben kunnen huren om het voor hen te doen?”

 „Dat is heel best mogelijk. Een vakman-inbreker kun je huren. En als iemand van de familie hem huurde, wordt de hele zaak voor de inbreker een stuk eenvoudiger, want een familielid weet natuurlijk hoe de huizen van de andere familieleden er van binnen uitzien en kan hem dus precies vertellen wat hij doen moet en waar hij moet zoeken en al die dingen meer.”

 „Of er bijvoorbeeld een hond in huis is en zo.”

 „Precies.”

Otto zat weer eventjes te denken en kwam met een nieuwe opmerking.

 „Maar, oom... U zegt nu wel dat er vijf huizen zijn van die vijf families die spullen van Drommeljus uit Frankrijk over de vloer hebben. Laten we eens aannemen, dat één van die vijf een inbreker heeft gehuurd.”

De inspecteur fronste ongeduldig:

 „Dat neem ik aan. Wat zou dat?”

 „Maar oom... dan wordt er maar in VIER huizen ingebroken. Want het vijfde huis hoeft niet. Dat is van de man of de vrouw die de inbreker huurde. Die weet heus wel wat er in zijn eigen huis staat.”

Het was enkele tellen lang stil. Dan barstte Otto’s vader uit in een gelach, zo daverend, dat de borden op tafel rinkelden.

 „Hahaha. Hohoho! De geniale Amsterdamse politie in actie. Een jongen uit een van de laagste klassen van de HBS gaat een minuut of wat zitten denken en lost het hele geval in een handomdraai op. Het is heel eenvoudig, beste broer! Je hoeft niks anders te doen dan naar je bureau terug te gaan en te wachten wat er gebeurt. Als de vierde inbraak is geweest en er komt geen vijfde meer, dan ga je naar het niet-ingebroken adres toe en arresteert dat familielid. Die heeft de inbreker gehuurd. Hela-hoepla. Klaar is Kees. Kost geen cent en geen uurtje tijd. Otto... schrijf een rekening uit voor adviezen aan de Amsterdamse recherche. Hahaha... Hohoho.

                AAN:

Den Weledelgestrengen Heer Onge,

Inspecteur,

Gemeentelijke Recherche,

A M S T E R D A M .

- - - - - - - - - - - - - - - - - -

Voor Uedele op Uedeles verzoek bestudeerd en opgelost

EEN stuks inbraakproblemen.

Consult en advies inclusief omzetbelasting: ƒ 35.-

U gelieve bovenstaand honorarium, wegens mijn minderjarigheid, over te maken op girorekening van mijn vader, die het vervolgens zal storten op mijn spaarbankboekje.

                Hoogachtend,               

                Otto Onge.               

Het was nu de inspecteur die met rode oren zat te kijken. Het leek eventjes, of hij nijdig zou gaan worden, maar bij het horen van de rekening die schilder Onge uit het hoofd zat te dicteren, kreeg zijn gevoel voor humor toch de overhand en hij begon mee te lachen, al was het dan ook een beetje scheefjes.

 „Luister eens eventjes - jullie hebben nou wel makkelijk lachen, maar ik heb méér aan mijn hoofd dan alleen dat stomme geval van die schertsinbraken. Bovendien staat Otto er met een volkomen fris hoofd tegenover en ik zit met een hoofd vol mistzorgen. En daarbij komt nog: die redenering, die zo mooi klinkt, gaat alleen maar op als het inderdáád een van die vijf familieleden is geweest die onze inbreker heeft gehuurd. Dat hebben jullie nou maar in een twee drie aangenomen, maar dat staat helemaal niet vast. Bovendien staat het nog te bezien of in dat geval het familielid niet zo slim is, om zelf aan dat foefje te denken, en een inbraak bij zichzelf te laten houden, om de verdenking af te leiden. Zo eenvoudig als jullie het voorstellen, is het dus niet. Op geen stukken na.”

Schilder Onge was nu uitgelachen en maakte een ruim armgebaar:

 „Goed, goed. Maar wat doet Otto nu?”

De inspecteur keek weer eens op zijn polshorloge.

 „Bijna half acht. Vind jij het goed dat Otto zijn aandacht besteedt aan dat huis op de Kloveniersburgwal?”

 „Maar goeie help, kun jij daar dan niet één rechercheur voor missen?”

De inspecteur stond op, liep naar het raam en drukte zijn neus tegen de ruit. Dan zei hij, met een armzwaai:

 „Kom voor de aardigheid eens kijken...”

Otto en zijn vader kwamen kijken, maar zij keken niet lang. Om de doodeenvoudige reden dat er totaal niets te zien viel. De mist hing buiten in de straat zo dicht dat de vlakbij hun huis staande straatlantaren alleen maar zichtbaar was als een lichtere vlek in de dichte grijze massa.

 „Denk je dat ik op een nacht als deze niet elke man en elke agent broodhard nodig heb? Onze auto’s kunnen we ook al niet gebruiken, want in een mist als deze kom je te voet harder vooruit dan achter een stuur. Hoor jij ergens een auto rijden? Alleen de trams maken een goeie kans, want die lopen op rails, en kunnen de weg tenminste niet kwijtraken.”

 „Hmmm,” bromde Otto’s vader. „Een ideale nacht voor inbrekers, zou ik zeggen. Je kunt in een straat zestien voordeuren openmaken zonder dat iemand je in de gaten krijgt.”

 „Precies. En daarom lijkt het me, dat Otto vooral DEZE nacht zijn doppen - zijn fotografische doppen - goed open moet houden.”

 „Je kunt gelijk hebben. En hoe laat moet hij de wacht betrekken?”

 „Nou - tegen een uur of elf, lijkt me. Tegen die tijd gaan de meeste mensen naar bed en daarna kun je pas met redelijke kans op succes aan het inbreken slaan.”

 „Lijkt me logisch. Nou ,Otto - wat mij betreft, kun je je gang gaan. Maar doe wel een paar dikke truien aan plus een regenjas, want het zal een natte en kouwe lol zijn. Jij liever dan ik.”

 „Loopt nogal los, vader,” zei Otto. „Als het mist, waait het nooit en dat scheelt een hele boel.”

 „En doe wel schoenen met rubberzolen aan,” ried de inspecteur. „Als het mist, is het ’s nachts in een stad spookachtig stil en dan hoor je elk geluid een onwaarschijnlijk eind weg.” - Hij stond op. „Je begrijpt wat er van je verlangd wordt?”

 „Het is zo klaar als een klont, oom,” zei Otto rustig.

 „En als je onraad bespeurt, wat doe je dan?”

Otto antwoordde even vlot als bij een van buiten geleerd lesje:

 „Niet op eigen houtje werken, maar meteen naar een telefooncel lopen en het bureau van de recherche opbellen.”

 „Precies,” zei Onge weer eens, opstaande. „Dan ga ik nu, want ik heb nog een onganse massa werk te doen. Ik vermoed niet dat ik vannacht nog in bed kom. Auto’s die te water rijden - auto’s die gestolen worden - winkelruiten die worden ingedrukt en dieven die al in de mist verdwenen zijn voor iemand ze heeft gezien. Brrrr... Adios!”

Hij wuifde kort met een hand, griste in de gang zijn regenjas en hoed bij elkaar en kloste gehaast de trap af. De voordeur bensde dicht met een klap die het huis licht deed dreunen.

Eenmans-patrouille in de Amsterdamse mist

Otto’s vader ging weer fluitend aan het schilderen in zijn grote achterkamer die als studio was ingericht en Otto - dolblij dat hij van zijn vervelende huiswerk was ontslagen omdat hij de volgende dag sowieso vrijaf had wegens politiewerk - ging wat kleren bij elkaar zoeken die geschikt waren voor het karweitje dat die nacht aan zijn handigheid was toevertrouwd. Voor wie nog niet met de voorgaande avonturen van Otto Onge bekend en vertrouwd is, lijkt het misschien een tikkeltje vreemd, dat een inspecteur van de Amsterdamse recherche zomaar een brok politiewerk (al was dat dan ook betrekkelijk ongevaarlijk en ook al had hij tekort aan personeel) gaf op te knappen aan een jongen van de tweede klas HBS. Maar Otto Onge was nu eenmaal niet helemaal een gewone jongen. Dat zat zo:

Je hebt nu eenmaal in het leven altijd mensen die geboren zijn met de een of andere heel bijzondere begaafdheid. Dat soort mensen hoeft voor dat ene ding waarin zij zo knap zijn, nooit iets te leren... ze zijn er gewoonweg mee geboren en op dat ene punt zijn en blijven ze razend knap. Zo heb je in Frankrijk een man - een gewone timmerman, die een lees-geheugen heeft, dat gewoonweg spookachtig is. Die man kan een complete krant doorlezen, één keer doorlezen maar, en dan kan hij het ding weggooien, zijn ogen dicht doen en alles wat erin staat vanaf het Buitenlands overzicht tot en met de Beursberichten en de sportverslagen achterin woordelijk opdreunen. Net of die hele krant door zijn ogen is opgenomen op een soort van bandrecorder in zijn geheugen. En het mooiste is nog - die timmerman is die krant niet na een dag of wat vergeten. Niks, hoor. Hij kan vandaag aan de dag nog complete verslagen opdreunen die hij twaalf jaar geleden een keer onder ogen heeft gehad.

Er zijn weer andere mensen met een geniaal muzikaal geheugen. Die horen een pianostuk van een half uur één keer voorspelen, staan op, lachen, wrijven zich in de handen, gaan op de pianokruk zitten en spelen het hele stuk, noot voor noot, precies zo na als het hen is voorgedaan.

Dan heb je nog de mensen met de cijfer-geheugens. De rekenwonderen. Dat is ook zo iets onverklaarbaars en verbazingwekkends. Een gewoon mens wordt al horendol als hij drie getallen van vier cijfers uit het hoofd bij elkaar moet optellen. Bijvoorbeeld:

 6739

 plus 8247

Dan pak je gauw een potlood en papier, omdat je hoofd nu eenmaal geen lei is waar je met een geheugengriffel op kunt werken. Maar de rekenwonderen hebben geen potlood en papier nodig. Die vermenigvuldigen zonder met de ogen te knipperen vrolijk twee getallen van dertig cijfers met elkaar en geven een foutloze uitkomst. En dat is niet een eenvoudig optelsommetje, maar een vermenigvuldiging en dat is nog heel wat ingewikkelder!

Onze goede Otto Onge was ook een van die mensen, gezegend met een uitspringer op het gebied van geheugens. Hij had een fotografisch geheugen voor dingen die hij een keer met meer dan normale belangstelling had bekeken. Dat was eigenlijk pech voor hem. Het zou reuzefijn voor hem zijn geweest, als hij één keer een paar bladzijden jaartallen had kunnen bekijken om ze dan voor altijd vastgelegd te hebben op een soort fotografische afdruk in zijn geheugen. Een soort van geheugen-spiekbriefje voor op school, eigenlijk. Maar zo werkte het niet. Otto had - min of meer bij toeval eigenlijk - ontdekt dat hij alleen DAT met fotografische scherpte en precisie onthield wat op een of andere opwindende wijze door hem was gezien. Een brand dus, of een verkeersongeluk... Of zoals bij een politieklusje dat hij bijzonder spannend vond. Vervelende, saaie bladzijden zoals die uit een geschiedenisboek moest hij tot zijn bittere teleurstelling juist even hard van buiten stampen als elke gewone klasgenoot.

Hoe Otto aan die bijzondere begaafdheid kwam? Die was destijds, heel toevallig, ontdekt door zijn oom, die inspecteur was bij de recherche. Die had daar al een paar keer met groot succes gebruik van gemaakt bij heel speciale en lastige politiekarweitjes. En natuurlijk had zijn oom er met zijn broer (Otto’s vader) over gesproken. Samen hadden ze een theorie opgezet, die als volgt luidde: elke reclame- of kunstschilder moet natuurlijk heel sterk met de ogen werken en ook de dingen beter en scherper zien dan een ander. Probeer JIJ maar eens uit het hoofd een olifant te tekenen. Of een auto. Als je niet teken-kundig en kijk-kundig begaafd bent, lukt je dat niet. De poten zitten niet goed aan het beest en je ontdekt tot je schrik dat je eigenlijk niet eens weet, hoe een auto precies in elkaar zit. Een geboren tekenaar daarentegen schijnt de foto’s van die dingen in zijn hoofd te hebben, en trekt uit het geheugen gewoonweg de lijnen ervan na. Die eigenschap had Otto van zijn vader geërfd - alleen nog veel sterker. Als hij een huis zag afbranden (wat natuurlijk grote indruk op hem maakte) en hij deed later de ogen weer dicht, kon hij precies vertellen hoeveel rijen bakstenen er aan de gevel hadden gezeten, want hij hoefde ze gewoon maar af te tellen van de geheugenfoto die zijn ogen hadden gemaakt. Met zo’n eigenschap kun je wat beginnen.

                x  x  x

Otto had eigenlijk niet veel tijd nodig om de kleren bij elkaar te zoeken die geschikt waren voor zijn nachtelijke expeditie. Een paar schoenen met dikke crêpe-rubberzolen waarop je bijna volkomen onhoorbaar kon lopen - een paar dikke, geitenwollen sokken - wee truien om over elkaar aan te trekken, een windjak dat tot de hals kon worden dichtgeritst en een lichtgrijze regenjas. Luchtgrijs leek Otto een pracht van een kleur om in de mist te dragen - je kunt dan nauwelijks zien waar de mist begon en waar de regenjas ophield, zelfs als stond je er met je neus bovenop. Hij zat juist op zijn hurken voor de kast, om een paar wollen handschoenen te zoeken dat daar ergens onderin moest zwerven, toen hij plotseling bewegingloos bleef zitten, star in de donkere kast starend.

 „Waarom heeft oom dáár niet aan gedacht!” zei hij toen, binnensmonds tegen zichzelf. „Dat had hij altíjd kunnen proberen!”

Hij bleef nog eventjes zo zitten, kwam toen weer in beweging, scharrelde rond tot hij zijn wollen handschoenen had gevonden, pakte de hele bundel uitgezochte kleren bij elkaar en wandelde ermee de studio van zijn vader binnen.

 „Vader,” zei hij. „Moet U eens luisteren...”

                x  x  x

Vader Onge was juist bezig, een kringel wasem te schilderen die opsteeg uit een bakpan waarin een geelbruin gebakken vis lag te sudderen - het moest blijkbaar een advertentie in kleuren worden voor bakolie of iets dergelijks - toen Otto binnenkwam.

 „Bewaar me,” zei hij. „Vertel me niet dat je een idée hebt gekregen over dat politieklusje, want dan voel ik al dat de poppen weer aan het dansen gaan.”

 „Nou... een idée...” zei Otto aarzelend, vlak binnen de deur staande met de dikke bundel kleren nog in zijn arm geklemd. „Ik heb alleen het idée, vader, dat het nooit iemand van de familie KAN zijn, die voor die voor die ris inbraken zorgt.”

Vader Onge legde zijn penseel weg op een driepotig krukje naast zich en draaide zich om.

 „Welwel. En waarom niet, geniale zoon van me?”

 „Omdat de familie al die meubelstukken van Drommeljus in een vrachtwagen uit Frankrijk heeft meegebracht. Daarna pas hebben ze ze, hier in Holland, op hun gemak verdeeld. Dat betekent dat iedereen alles net zo lang en precies heeft kunnen bekijken als hij maar wilde. Dat konden ze dagenlang doen, in daglicht, en met kennis van zaken. Daarna hebben ze de boel in vijf porties verdeeld over vijf families en vijf huizen en wat heeft het dan in vredesnaam voor zin, een wildevreemde vent te huren die stiekem, met een zaklantaren, nog eens slordig moet overdoen wat iedereen al lang gedaan heeft!”

Vader Onge woelde met een verfhand in zijn warrige, rode baard.

 „Tja...” zei hij, met een kort lachje. „Ja. Dat is me wat. Daar heb je volslagen gelijk in. Als je het zó bekijkt. Maar voor de drommel: WAAR zoeken ze eigenlijk naar? Een pak bankpapier of iets dergelijks is volkomen uitgesloten. Dat was allang gevonden.”

 „Natuurlijk,” zei Otto. „Weet U wat ik eigenlijk in het hoofd had?”

Vader Onge peuterde een cigaret uit een pakje, bukte zich en pakte een flesje Coca-Cola uit een halfvol krat dat rechts naast de schildersezel stond. Hij wipte het dopje eraf met een opener die tegen een poot van die ezel zat geschroefd, gooide het hoofd achterover en liet het bruine spul naar binnen klokken.

 „Wat had jij in het hoofd?” zei hij halverwege het flesje.

 „Weet U nog dat wij het er met zijn drieën over hadden dat die Drommeljus heel best ergens een postbus kon hebben of zoiets?”

 „Dat zei ik, ja.” Het flesje was leeg en verdween in een vakje van het krat. De cigaret werd aangestoken.

 „Zou dat geheimzinnige ding waar die inbreker naar op zoek is, niet een bewijs kunnen zijn van de huur van zo’n postbus? Dat is maar één dun, klein papiertje met een nummer, een naam en een adres.”

 „Hoho. En een sleutel. Om het ding open te maken. Elke postbus heeft een eigen nummer en een eigen sleutel.”

 „Een sleutel...” zei Otto langzaam. „Waarom hebben we daar niet eerder aan gedacht, vader! Ze zijn allemaal op zoek geweest naar papieren en chequeboekjes en bankpapier en wat al niet. Maar niemand schijnt te hebben gedacht aan zoiets eenvoudigs als een simpele platte Lipssleutel. En hoe klein is zo’n ding niet? Dat kun je overal in wegstoppen! Volkomen onzichtbaar.”

 „Op honderden plaatsen!” stemde zijn vader in. „Je maakt in een of ander meubelstuk een plat sleufje, net zo dik als zo’n sleutel, schuift het ding erin, koopt wat meubelwas van dezelfde kleur als de tafel, de stoel, de kast of de klok waar je het ding in hebt weggestopt, smeert de gleuf glad dicht en dan maar zoeken, jongens. Wat drommel - als je niet weet wáár je naar zoekt, vind je zo’n ding nooit! Van zijn levensdagen niet, voordat je het meubelstuk in splinters slaat om het in de kachel te stoppen.”

 „Vindt U dat zo’n gek idée, vader?”

 „Ik vind het een pracht-idée, jongen. Maar dat betekent meteen dat jouw schone theorie dat het NOOIT de familieleden zelf kunnen zijn die die inbreker aan het werk zetten, in mekaar zakt. Want kijk nou zelf. Wij zijn NU pas op het helder denkbeeld van een papiertje of een sleutel van een kluis of een postbus gekomen. Maar dat kan met die familieleden toch best net zo zijn gegaan? Pas toen het meubilair al verdeeld was, toen het dus te LAAT was om alles kalmpjes na te kijken, pas toen is een van hen op het denkbeeld gekomen van een papiertje of een sleutel. En toen zat er niks anders meer op dan een inbreker te huren.”

 „En waarom een inbreker?”

Vader Onge lachte luid en nam zijn penseel weer op.

 „Omdat het lieve familielid in kwestie, wie dat ook is, geen zin had om met zijn vier mede-families te delen. Die dacht: als ik slim ben, en een inbreker huur, en die krijgt voor mij dat papiertje of die sleutel of wat het ook is, in handen, dan ga ik stilletjes naar die bank of dat postkantoor, waar het ook is, in Frankrijk, maak de kluis of de postbus open en pik al het opgespaarde geld van Drommeljus zelf in. Daarom dat geheimzinnige gedoe met een inbreker. Het lieve familielid heeft gewoonweg geen zin on te delen. Dat is alles. Voor mij zo klaar als een klont.”

Otto zuchtte:

 „Dan zal er weinig anders opzitten dan vannacht domweg de wacht te betrekken in de mist.”

 „Hoezo? Had je een lepe manier uitgedacht om dat te ontduiken?”

 „Ja, vader. Want als ik had kunnen bewijzen dat het GEEN lid van de familie was, had ik gewoonweg die familie Jager op de Kloveniersburgwal kunnen opbellen en vragen of ik daarbinnen, in het donker die inbreker mocht opwachten. Dat is heel wat handiger dan buiten in de mist te gaan staan kleumen.”

Vader Onge lachte:

 „Ja, allicht. Maar die vlieger gaat niet op. Je moet dat soort spitsvondigheden maar voor iets anders bewaren. Wie mooi wil zijn, moet pijn lijden en wie politiewerk wil doen, moet in de kou staan.”

 „Dan ga ik me nou maar vast aankleden, vader.”

 „Ben je niet aan de vroege kant?”

 „Och - dan pik ik tevoren nog een Cineacje. Ik heb nu toch geen rust meer.”

Vader Onge lachte opnieuw:

 „Dan zul je het wel warm krijgen in je Cineac, met twee truien plus een windjak aan. Ik zou maar tevoren een ijsje kopen om me mee af te koelen.”

 „Ik wou vast wat warmte opsparen om de kouwe uren door te komen.”

 „Je kijkt wel een beetje uit, hè? Zoon van me? Denk eraan wat je oom gezegd heeft en dat meen ikzelf ook. Geen avonturen op eigen houtje! Of je loopt een beste kans, in de Kloveniersburgwal te worden geschopt en met deze mist ben je heus niet in een twee drie uit een gracht opgevist.”

 „Ik zal uitkijken, vader.”

 „Ik hoop en wens het van harte. Ik heb maar een zoon die vrij veelbelovend is en die hield ik graag intact.”

 „Ik zal eraan denken, vader.”

 „Heb je geld genoeg bij je? Je weet nooit wat er gebeuren kan.”

Otto aarzelde, in de gangdeur.

 „Nou - als U nog een tientje of zo voor me heeft...”

 „Pak maar een briefje van 25 gulden uit de la van het buffet. Het is altijd veiliger als je wat geld op zak hebt.”

 „Dank U wel, vader.” - Otto maakte dat hij de gang in kwam, maar zijn vader brulde hem nog na: „Maar dat is geen zakgeld, hoor je! Als je het niet nodig hebt, wil ik dat geld terug!”

 „Natuurlijk, vader!” riep Otto, vastbesloten zichzelf uitgebreid te fuiven op Coca-Cola’s en patates frites met vette likken mayonaise. Per slot van rekening... soldaten op nachtwacht krijgen ook extra voer.

                x  x  x

Inspecteur Onge was echter niet zo sloom, dul, suf of laks als zijn neefje Otto wel had gemeend. De kwestie was simpelweg dat Oom Onge, met zijn jarenlange ervaring in het politiewerk, niet van zins was om zich op een mistige nacht, waarop allerlei soorten van alarm konden worden verwacht, het vuur uit de sloffen te gaan hollen omdat de vrouw van een Officier van Justitie zich zorgen maakte over een zoekgeraakte erfenis. Er bestond een grote kans dat er in de loop van deze nacht auto’s te water zouden gaan raken, gevuld met passagiers die dan een beste gooi maakten om als ratten te verdrinken en dergelijke zorgen wogen voor Inspecteur Onge - en terecht - heel wat zwaarder. Per slot van rekening lag de vrouw van de Officier van Justitie onderwijl prinsheerlijk in haar warme bed, Maar één ding deed Onge wel. Zodra hij op zijn bureau was teruggekeerd (met jas aan en hoed op achter zijn bureau zittend) nam hij een van zijn telefoons op en zei kort:

 „Centrale? Vraag een verbinding aan met de politie te Warmond. Hij legde de hoorn neer en begon een conferentie met twee van zijn rechercheurs die juist terug waren gekeerd van de eerste die nacht te verwachten geval van etalagediefstal. Midden op de Ceintuurbaan hadden twee brutale kerels met een halve baksteen de etalageruit van een horloge- en juwelierswinkel ingemept, haastig het meest waardevolle bij elkaar gegrist en zij waren al hollende in de mist verdwenen voor iemand er iets aan had kunnen doen. Een telegrambesteller had nog geprobeerd een van hen de fiets voor de voeten te gooien, maar het enige resultaat daarvan was geweest dat de fiets een verbogen trapper had opgelopen en de telegrambesteller zelf een fikse bloedneus. Hij had nog kunnen mededelen dat de overvaller een nogal jonge man was geweest, met donkerblond haar en een regenjas aan.

 „Heerlijk,” zei Onge spottend. „Een nogal jonge man met donkerblond haar en een regenjas aan. Er lopen er hier in Amsterdam niet meer dan zestigduizend van rond, schat ik zo. Alles wat we te doen hebben...” De telefoon bij zijn elleboog rinkelde.

 „Onge hier.”

 „Hier komt de politie te Warmond voor U.”

 „Dank u. Hallo?... Hallo! Is dat de politie te Warmond? Met Inspecteur Onge van de Recherche Amsterdam. Mag ik de inspecteur van Dienst?” (Eventjes stilte, terwijl Onge met de vingers op zijn bureau zat te trommelen.) „Hallo? Is dat de Inspecteur van Dienst? Met Onge van. de Amsterdamse recherche. We hebben een tikje een gek gevalletje. Zitten jullie daar ook zo dik in de mist?.... O, halfzwaar. Nou - hier is het erger dan erwtensoep. De postbestellers konden vanmiddag de brievenbussen in de huisdeuren nauwelijks meer vinden... Wat?... Hahaha, ja. Zeg dat wel. Maar luister eens. We hebben een tip gekregen dat het wel eens zou kunnen wezen dat er in een van de komende nachten wordt ingebroken in een villa of een bungalow genaamd „De Windhoek.” Weten jullie waar dat ongeveer zijn kan?....” (Onge luisterde naar wat Warmond vertelde, nam een potlood en tekende wat cirkeltjes op een vel papier). „Ach... een buitenhuis op een soort landtong die in het water uitsteekt. Juist. Nu weten we alleen niet zeker op welke nacht onze man daar komt neuzen. Dus.... Wat zegt u?... Tja... als jullie daar iemand voor kunnen missen zou dat natuurlijk mooi wezen.... Dus jullie willen er een oogje op houden? Mijn hartelijke dank, en als je wat vangt, hoor ik het wel?... Merci hoor... Succes.”

Onge gooide haastig de hoorn neer, want bij de laatste woorden was het tweede telefoontoestel op zijn bureau alarmerend gaan rinkelen. Hij nam de hoorn dáárvan op.

 „Wat NU weer voor toestanden... Onge hier...”

                x  x  x

Om kwart voor elf die avond schuifelde Otto de Kloveniersburgwal op, met een buik vol patates frites, warme worstjes en koele Coca-Cola, warm verpakt in zijn truien en jassen. „Schuifelen” was het ware woord om voor zijn manier van voortbewegen te gebruiken. Elk ander woord zou volkomen verkeerd zijn geweest, want niemand in Amsterdam deed die avond op straat iets anders dan voorwaarts schuifelen, en dan nog liefst met een hand langs de gevels. Men zegt wel eens „het was zo donker dat je geen hand voor ogen kon zien”. Dat was in deze mist een tikkeltje overdreven. Je kón een hand voor ogen zien, als je tenminste niet al te lange armen had, anders werd de uitslag weer twijfelachtig. Otto kende, als geboren Amsterdammer die er bovendien niet eens ver vandaan woonde, deze Kloveniersburgwal op zijn duimpje. Hij had er als heel kleine jongen al gespeeld en een keer was hij zelfs door een schuitenvoerder uit de gracht opgevist nadat hij daar van een brug af in was geplonsd. Het is geen erg lange gracht en het ding verloopt kaarsrecht vanaf het Hôtel de l’Europe en de Amstel aan de ene kant, tot aan de Nieuwmarkt, met de oude Waag erop, aan de andere kant. In het midden loopt een kaarsrechte gracht met aan beide zijden loodrechte gemetselde bakstenen kademuren. In die gracht liggen meestal motorvrachtschepen en zolderschuiten die hier en daar gelost en geladen worden. In het midden zijn twee bruggen over het water en tussen die bruggen in, ongeveer in het midden ertussen, ligt nummer 59. Nu zul je denken (en dat had ook Otto gedacht), dat je zelfs in de mist, kaarsrecht op je doel kon afwandelen, als je een stuk van een stad zo goed kende als Otto deze buurt. Maar ho, maar. Hij kwam door de smalle Damstraat aanschuifelen, bereikte de kruising met de Kloveniersburgwal en wist dat er ergens, recht tegenover hem, een van de bruggen moest liggen die over het grachtwater heen naar de overzijde van de Burgwal voerden. Maar hij moest nog deksels goed uitkijken om de brug zelf te vinden, want hij kwam niet recht voor de brug uit, maar tegen een van de schuin naar buiten afbuigende leuningen ervan.

 „Sodepier,” zei Otto geschrokken, de leuning betastend. „Ik mag wel op mijn tellen passen of je plonst regelrecht de plomp in.”

Hij begon de brugleuning te volgen, botste midden op de brug tegen een man en een vrouw op, die vanaf de andere kant datzelfde hekwerk volgden, beschreef beleefd een boogje om hen heen, pikte de leuning weer op en kwam aan de andere kant van het water uit. Schuin oversteken... daar doemden de grijs stenen ouderwetse gevels weer op. Zes minuten later, na twee keer zowat in een verlaagd souterrain te zijn getuimeld en een keer tegen een hardstenen trap te zijn opgebotst, passeerde hij de ingang van een nauw straatje en daarna begon het huizenblok waarin, naar hij nog uit het Avontuur met de Torpedoboot wist, nummer 59 moest zijn gelegen.

                x  x  x

Nummer 59 was niet zoekgeraakt. Het was een vier verdiepingen hoog, plat gebouwd herenhuis, maar met een raar soort van toegang. Tegen de gelijkvloerse verdieping van het huis aan was een bakstenen trap gebouwd, maar met de treden langs het huis omhoog lopend, zodat je er van opzij tegen omhoog moest. Die trap eindigde bovenaan op een bordes van een meter of twee in het vierkant, en tegen aftuimelen behoed door een gietijzeren hekwerk aan twee kanten. De derde kant had geen hekwerk van node, omdat je daar de trap op kwam en de vierde kant kon geen hekwerk gebruiken, omdat die leidde naar een in de gevel van het huis uitgespaard portiek, een soort van diepe nis, waarin twee voordeuren van huizen uitkwamen. Otto betastte zorgvuldig het hardstenen bordes, klom tegen de trap op, en stond op het twee meter hoge bordes eventjes stil, om zich heen starend in de mist. Amsterdam had iets absoluut spookachtigs, deze late avond. Je was zo gewend geraakt aan het schijnsel van gewone en Neenlichten boven de hemel van de stad, dat de egale zilverig-grijze mistwaas de indruk maakte dat de stad geluidloos was gesmoord. Geluidloos, ja. Want nu besefte je pas wat een constant rumoer al dat verkeer anders maakte. Auto’s konden nu niet rijden - fietsers evenmin. Bromfietsen, scooters en al die andere lawaai makende machinerieën stonden op stal. Alleen de trams schoven voorzichtig voort over hun rails, bijna constant bellend en tastend zoekend naar elke volgende halte, waar complete drommen mensen stonden te wachten om veilig naar huis te worden vervoerd. Het enige wat eigenlijk door die mist doordrong, was dat geluid van bellende trams... van alle kanten het bellen van trams. En daardoorheen, verward en waarschuwend, het constante loeien van sirenes van schepen in de haven, nu duidelijker dan ooit omdat het verkeerslawaai ontbrak.

 „Lijkt wel iets uit een film,” mompelde Otto. Hij keerde zich om en bestudeerde de twee gesloten voordeuren van de woonhuizen die in het duistere portiek uitkwamen. Hij kon hier helemáál geen steek zien, en pas toen hij een doosje lucifers te voorschijn had gefrutseld van onder al zijn kledingstukken en er een had laten opvlammen, kon hij er achter komen, dat aan de linkerstijl van de linkerdeur een electrische belknopje zat, met scheef erboven een naamplaatje: JAGER.

 „Dit is ’m dus,” bromde Otto, en liet de lucifer haastig vallen omdat die zijn vingers brandde. „Nou een plaats opzoeken vanwaar ik dit portiek in de gaten kan houden zonder zelf gezien te worden.”

Dat bleek niet eens zo eenvoudig als je van een nacht met dergelijke dikke mist wel zou verwachten. Want waar moest je gaan staan? Tegen een trap of uitstekend stuk gevel links of rechts van nummer 59? Dan liep je het risico dat de inbreker, langs de huizenrij naderbij schuifelend, plompverloren boven op Otto botste. De waterkant leek nog het meest geschikt, want daar zou een eventuele inbreker zich wel verre van houden. Otto daalde de hardstenen trap af, wendde zich met de rug naar nummer 59 en schuifelde voorzichtig dwars het wegdek over, tot een scheef over de keien lopende kabel hem waarschuwde dat de waterkant nabij was. Dan zag hij de hardstenen band die de kaderand zelf vormde en daar vlak achter en iets lager... het gangboord van een platte ijzeren zolderschuit zoals die in Amsterdam met honderden gebruikt worden om goederen van het ene deel van de stad naar het andere te vervoeren.

 „Op die schuit natuurlijk!” zei Otto binnensmonds. „Daar zit ik vlak tegenover dat portiek en geen mens zal me daar verrassen.” Hij nam een sprongetje, daalde de twee handbreedtes die de zolderschuit lager lag dan de wallekant af, voelde de schuit eventjes onder zijn gewicht heen en weer schommelen en was het volgende ogenblik al neergedoken achter een stapel vaten die op het midden van de schuit stond opgestapeld. Zo. En nu maar afwachten.

                x  x  x

Geluiden. Geluiden bij de vleet. De almaar bellende trams... het verwarde loeien van scheepssirenes in de haven, af en toe de vage lichtvlekken van een koppige auto die voetje voor voetje zijn weg zocht over de Kloveniersburgwal, voorafgegaan door een man met een zoekende zaklantaren. Mannen die honden uitlieten. Vrouwen die honden uitlieten. Otto moest lachen om de zorgelijke suffigheid van die mensen. Ze hadden een hond aan de lijn en je kon er „kanon” op zeggen dat een hond heus niet zo stom zou zijn, ergens tegenop of in het water te lopen. Die mensen deden het verstandigst, niet te proberen de hond te leiden, maar de zaak nu maar eens om te draaien en zich door hun hond de weg te laten wijzen. Maar niemand van hen scheen op zulk een verbluffend helder denkbeeld te komen. De helft van die hondenuitlaters liep zowaar nog voorzichtig en op beduchte toon hun honden te manen! En dan waren er natuurlijk de torenklokken. Er was er een heel vlak in de buurt en door een of andere geluidseigenaardigheid, zoals je die veel hebt bij mist, scheen het geluid van de klokken naar beneden te kaatsen, zodat Otto, de eerste keer dat dat klokkenspel losbarstte (dat was om elf uur), zowat loodrecht van het dek van zijn schuit omhoog sprong. Maar bij half twaalf was hij erop voorbereid, en te middernacht ook. En na middernacht waren in Amsterdam alle klokkenspellen afgezet en hoorde je alleen nog maar de eenzame, verlaten slagen. Eén slag om kwart over twaalf. Eén slag om half één. Eén slag om kwart voor één.

Eén slag om één uur.

De trams waren al zo goed als alle naar bed. Auto’s verschenen helemaal niet meer. Alle honden sliepen. Hun bazen en bazinnen ook. Heel in de verte ging ergens een stel mensen dat kennelijk binnenshuis een feestje had gevierd, joelend en lacherig de straat op. De vrouwen slaakten gilletjes toen zij in de mist terecht kwamen, maar het hele stel ging naar de andere kant weg en na een minuut of wat hoorde Otto hen helemaal niet meer. Daarna kwam nog twee keer iemand voorbij schuifelen - eenmaal iemand met een zaklantaren die rood licht gaf. De persoon in kwestie dacht zeker dat zoiets enorm helpen zou.

De slag van kwart over één.

Juist toen Otto op de dreunende galm van de slag van half twee zat te wachten, hoorde hij een heel zacht, half schuivend, half sissend geluid vanaf de kade. Het duurde eventjes voor hij dat merkwaardig soort geluid thuis kon brengen: dan wist hij het: het was het geluid dat de dunne zolen van tennisschoenen maken als je er voorzichtig mee loopt op natte stenen. Dat vage, zachte, voorzichtige geluid kwam van de kant van de Munttoren af... ging Otto voorbij... hield helemaal op... kwam een minuut of wat later terug, stopte en bleef een hele tijd lang onhoorbaar. Otto zat muisstil en met de flaporen zo spits als hij ze maar zetten kon. Was dit niet iemand op rubberzolen die heen en weer sloop om te verkennen of de kust veilig was? Onverwacht kwamen de sluipende voeten weer in beweging... maar ditmaal was het zachte geluid heel anders: IEMAND DIE DE NATTE GLADDE HARDSTENEN TREDEN VAN DE TRAP VOOR NUMMER 59 OPLIEP! Daarna werd het weer stil, op een nu en dan klinkend zacht, metalig geklik na. Dan een nauwelijks hoorbaar, zoemend gesnor, dat telkens zowat een halve minuut duurde, ophield en opnieuw begon. Otto zat een hele tijd luisterend te piekeren wat dat gesnor wel kon veroorzaken, tot plotseling de oplossing van die puzzle met een schok tot hem doordrong. De man bovenaan de stenen trap was met een goed gesmeerde machineboor bezig het Lipsslot van de voordeur eruit te boren! Otto sloop nu naar het eind van de stapel vaten waarachter hij nog steeds verscholen zat, en luisterde om de stapel heen om nu vooral niets te missen van wat er gebeurde. Hij moest een hele tijd zo blijven zitten voor het telkens herhaalde snorren ophield. Ervoor in de plaats kwam wat gemorrel met nu en dan een zacht splinterig gekraak. Zonder twijfel was de man nu bezig, het losgeboorde slot uit de deur te drukken. Toen hielden de geluiden helemaal op. Een minuut verstreek.

Nog een minuut. Nu hoorde je ook geen enkele tram meer. Alleen de sirenes van de boten in de haven. En nu en dan een zacht geplas, als een nachtbrakende vis boven het grachtwater uit sprong om mist te happen Otto kwam heel langzaam overeind, tastte telkens met een voet voor zich uit, bereikte het gangboord van de zolderschuit en stapte van daar de kaderand op. Weer luisteren. Niets te horen. Hij sloop snel de smalle kadestraat over tot hij met de vingers de natte kille steen van de stenen trap raakte. Zo bleef hij even staan, met ingehouden adem. Van boven hem kwam, heel zacht een gekraak dat direct thuis te brengen was. Zo kraakte alleen een oude, droge, houten trap waarlangs iemand omzichtig naar boven sloop. Maar Otto wilde zekerheid hebben. Hij klom op schoenpunten en vingertoppen langs de natte hardstenen traptreden naar boven tot hij zijn hoofd in het duistere portiek kon steken. Ook hier hing de mist in miljoenen fijne, kille druppeltjes, maar dwars door dat waterige waas kon Otto nog juist waarnemen, dat op de plaats waar vroeger die nacht een soliede bruine voordeur had geschemerd, nu een deur was met een zwarte streep ernaast... de voordeur stond op een kier.

                x  x  x

En nu - voor de verandering - ging Otto eens precies doen wat hem met zoveel nadruk door zijn oom en door zijn vader op het jonge, avontuurlijke hart was gedrukt: hij ging nu eens niet op zijn eentje aan het banjeren, maar daalde geluidloos de trap af, en ging, tastend langs de huizengevels, op weg naar het plein verderop, de Nieuwmarkt, waar de dichtstbijzijnde telefooncel was die hij wist te staan. Hij had voor dat korte eindje precies twaalf minuten nodig, terwijl hij het zonder mist in nog geen minuut had kunnen klaarspelen. Zelfs toen hij al op de Nieuwmarkt aangeland was en het donkere, massale Waaggebouw voor zich uit de mist zag opdoemen, had hij zowaar nog last om de telefooncel te vinden. Maar toen hij daar eenmaal binnen was, slaakte hij een diepe zucht van opluchting. Hoorn van de haak... dubbeltje in de gleuf... de stem van de telefoniste zei:

 „Politie!”

 „Met Otto Onge. Het is dringend, juffrouw. Mag ik mijn oom, inspecteur Onge?”

 „Ik verbind U door.”

Geklik en een kort geratel. Dan de stem van Otto’s oom. Kortaf.

 „Onge hier.”

 „Oom! Met Otto! Er is daarnet een vent op Kloveniersburgwal 59 naar binnen gegaan.”

Otto’s oom was bits en ongeduldig. Hij had zeer duidelijk een hele massa aan zijn politiehoofd.

 „Naar binnen gegaan? Naar binnen gegaan? Er gaan zoveel mensen huizen binnen, en is daar wat tegen?”

 „In dit geval wel, denk ik,” zei Otto droogjes, „want hij verkende eerst de buurt op rubberzolen en stond toen zowat een kwartier aan de deur te boren. En toen sloop hij de trap op, maar liet de deur op een kier open en...”

Zijn oom vroeg, op heel andere en scherpe toon:

 „Waar ben je nou?”

 „Op de Nieuwmarkt. In die telefooncel die achter het Waaggebouw staat. Waar de Geldersekade begint, en...”

 „Blijf daar! Hoor je wat ik zeg? Blijf in of vlak naast die cel wachten. Ga niet op je eentje aan het avonturen. Begrepen?”

 „Ja, oom. Maar...”

De hoorn aan de andere kant was al neergelegd. Otto hing zijn eigen instrument ook op, stond er eventjes naar te kijken, opende de deur van de cel een eindje, rook de natte, koude mist en bedacht dat het nog het genoeglijkste was, binnen IN die cel. Hij keek naar beneden, zag het chroomstalen rekje dat in al die cellen is aangebracht voor tassen of bagage, ging er op zitten, stutte de kin in de handen en wachtte af. Hij wilde wel dat hij eraan had gedacht een zakje zoute pinda’s of wat repen chocola te kopen voor dergelijke gevallen. Enfin - dat wist hij weer voor een volgende keer nachtbraken.

                x  x  x

Het doffe ronken van de motor van de politieauto was al lang hoorbaar, geleidelijk aan sterker wordend, voordat het gele licht van de koplampen zich een weg door de mist zocht. De auto, voor Otto onzichtbaar en alleen bestaande uit wat motorgebrom en een gele lichtvlek, stopte ergens in de mist en gaf twee korte tikken op de hoorn. Otto kwam in beweging en ging op de lichtplek af. Inspecteur Onge stond naast het openhangend portier - regenjas los aan - hoed achter op het hoofd.

 „Zo. Ben je daar? Ik constateer met genoegen dat je begint te leren, orders op te volgen. Misschien groeit er op die manier nog eens een bruikbaar politieman uit je. We laten de auto hier staan, want te voet komen we sneller vooruit en bovendien waarschuwen we dan niemand met dat motorgebrom.” - Hij bukte zich en zei naar binnen: „Laat de wagen hier maar staan, Bondriaan, en we gaan te voet verder.”

Rechercheur Bondriaan, die voor deze gelegenheid een alpinomuts had opgezet (net alsof hem dat kon helpen, gladder door de dikke mist heen te snijden) kroop naar buiten, sloot het portier af, maar liet de lampen van de wagen branden - blijkbaar in de overweging dat het ding dan gemakkelijker was terug te vinden. Inspecteur Onge keek eventjes om zich heen, als om de richting te bepalen. Dat maakte hem niet veel wijzer. Maar juist op dat moment begon de klok van de Munttoren te slaan...

 „Ah... de Munttoren. Die kant uit.”

De torenslagen stierven weg en werden herhaald door een andere klok, ergens verder weg, met een heel andere klank. Dan begon een derde en een vierde, uit verschillende windrichtingen. En almaar loeiden de sirenes van boten in de haven.

 „Hier begint de Burgwal,” zei Onge, die voorop liep. Otto moest zijn oom nageven, dat hij sneller vooruitkwam dan Otto had gedaan. Niet dat het veel scheelde... maar het verschil was merkbaar. Oom Onge moest Amsterdam beter kennen dan Otto voor mogelijk had gehouden. Maar ja - per slot van rekening had oom Onge zijn ganse leven in Amsterdam gesleten, waarvan het leeuwendeel in dienst van de politie.

 „Hier ergens begint de Damstraat met de brug...” hoorde Otto zijn oom zacht zeggen. „Precies.” - Hij waarschuwde over zijn schouder: „Nu moet er niemand meer praten, denk eraan. En nu heel gewoon lopen. Niet sluipen. Het verschil hoor je meteen als je argwanend bent.” De inspecteur en rechercheur Bondriaan klosten stap voor stap langs de Burgwalgevels voorwaarts zonder een woord te spreken. Otto volgde hen, maar niet klossend door zijn verende rubberzolen. Slechts eenmaal schoot een wit-en-zwart gevlekte kat schichtig en volkomen geluidloos dwars voor zijn voeten over de natte stenen. Dan stopte de optocht - bij de stenen trap van nummer 59. Er was opdracht gegeven, niets te zeggen en dus zei niemand iets. Maar alle drie staarden ze schuin naar boven, waar een vage bundel licht uit het portiek naar buiten viel, samen met het geluid van verward gepraat dat via de huistrap van ergens boven scheen te komen. Hoog boven, want het drong maar vaagjes tot hier beneden door.

 „Ze zijn wakker daarbinnen!” zei Onge ineens tussen de tanden, kwam snel in beweging, schoot de stenen treden op en verduisterde de bundel licht toen zijn brede figuur met de loshangende jas door de open voordeur naar binnen drong.

 „Hallo!” schalde zijn stem. „Hallo daar! Politie hier!”

Hij wachtte eventjes, scheen te luisteren, beval dan kort over zijn schouder: „Bondriaan - kom mee!” en begon de houten traptreden op te klossen. Bondriaan haastte zich hem te volgen. En Otto volgde natuurlijk ook. Wat had JIJ gedaan?

                x  x  x

Naarmate zij verder naar boven klommen, werd het geluid van opgewonden praten steeds duidelijker, maar toch moesten zij twee complete steile trappen op, voor zij de bron van de deining bereikten. Er was daar een soort portaal waarop vier verschillende deuren uitkwamen, die alle vier wijdopen stonden. In alle kamers brandde licht en toen Onge als eerste van de trap klimmende driemanspatrouille de laatste treden opkloste, kwam een blonde jongeman van een jaar of vijf en dertig met een badjas loshangend over zijn pyjama de voorkamer uit met de kreet:

 „Wat zullen we NOU weer beleven?” - Hij bleef verbluft staan toen hij de brede gestalte van Inspecteur Onge in het portaaltje zag verschijnen. Vervolgens gingen zijn blikken naar rechercheur Bondriaan, die langs zijn inspecteur naar voren drong. Voor hij de kans had, de kleine Otto in zicht te krijgen, barstte de blonde jongeman los:

 „Wie is u? Wat moet U hier?”

 Een jonge vrouw met bruine ogen en honingblond haar, eveneens in kamerjas, kwam met een koffiepot in de hand de keuken uit en staarde eveneens met een mengeling van verbazing en wantrouwen naar dit onverwacht bezoek.

 „Wij zijn politie,” zei Onge kort. „Heeft U mij niet horen roepen? Ik heb beneden aan de trap al geroepen.”

De blonde jongeman veegde met alle vingers van beide handen door zijn haren en zei op verdwaasde toon:

 „Maar hoe kunt U zo gauw al hier zijn? Ik bel nèt het bureau van politie en ik leg de hoorn neer en hier staat U bovenaan de trap.”

 „De politie,” vertelde Onge, die geen lust had om meteen te gaan uitleggen welke rol zijn kleine neefje Otto had gespeeld, is uitgerust met de meest moderne technische hulpmiddelen. De blonde jongeman liet een verwilderd gelach horen en keek naar zijn vrouw, die nog steeds met de koffiepot in de hand stond toe te kijken:

 „Hoor je dat, Cootje? Wonderen der techniek. Terwijl ik met het hoofdbureau bel, staat de politie al boven aan de trap.”

Onge had nog steeds geen zin om aan het uitleggen te gaan. Hij vroeg rustig:

 „Waarom heeft U het politiebureau opgebeld?”

De blonde jongeman maakte een armzwaai naar de open deur van de voorkamer achter zich.

 „Omdat er een inbreker hierbinnen was. Dáárom. En als ik niet over een van die stomme katten was gestruikeld, had ik hem gevangen, ook.”

 „Zozozo,” zei Onge. „Dus hij is ontsnapt?”

 „Natuurlijk is hij ontsnapt. Ik kwam net te laat om de deur in het slot te trekken en te grendelen. Het is om razend te worden! Neem ik eerst al die moeite om een perfecte val op te stellen en dan loopt het hele plan mis doordat een van die suffe katten in het donker rondsjokt en...”

De inspecteur viel hem in de rede:

 „Had U een VAL opgesteld?”

 „Natuurlijk had ik een val opgesteld. Drie van mijn familieleden hebben achter elkaar inbraken gehad. Je hoeft geen genie te zijn om te vermoeden dat ik ook wel eens dezer dagen aan de beurt zou kunnen komen. Dus stelde ik een val op. Maar die val werkte perfect. Daar niet van. Kom maar eens kijken...” Hij keerde zich om en wandelde de voorkamer binnen. „Jammer alleen van die suffe kat. Ik had die beesten ergens opgesloten moeten houden, natuurlijk. Maar wie denkt nou aan zoiets?”

Terwijl hij achter de blonde jongeman aanliep, vroeg de inspecteur:

 „Is U de heer W. H. Jager?”

 „Dat ben ik, ja” - Jager stond stil in het midden van het aan de straatzijde grenzende woonvertrek en wees met een breed armgebaar aan wat er op de grand lag. Bondriaan schuifelde eveneens naar binnen en Otto stak alleen zijn hoofd om de hoek van de deur. Het leek hem beter om voorlopig maar een tikkeltje op de achtergrond te blijven. Dit was een van het soort situaties waarin zijn oom niet in het meest stralende humeur placht te zijn. Met zijn hoofd om de deurstijl bestudeerde hij de chaos in het vertrek. Zowat een complete keukeninventaris aan pannen, potten, blikken en zinken teilen lag over de vloer verspreid, samen met wat stukken panlat en eindjes touw. Inspecteur Onge had zoiets blijkbaar al eens meer gezien, want die zei knorrig:

 „U heeft een touwtje gespannen over de vloer en als iemand dat aanraakte, kwam die hele santekraam met donderend lawaai naar beneden?”

 „Precies!” zei Jager opgetogen, en wees naar een hoek van het vertrek bij het raam. „Wij - de familie - vermoeden namelijk dat het gaat om meubilair dat wij een stelletje weken geleden geërfd hebben van een familielid van ons dat in Frankrijk is overleden. We hebben die spullen verdeeld en dat zijn zeer waarschijnlijk de dingen waar die inbreker op af komt. Dus ik heb ze daar in de hook bij elkaar gezet. Dat antieke tafeltje - die met leer beklede stoel en die klok die op het tafeltje staat.”

 „Ah... die drie dingen zijn dus uit de erfenis van Drommeljus afkomstig.”

De blonde jongeman keerde zich met een verraste schok tot hem.

 „Hoe... hoe weet U dát nou weer? Dat hij Drommeljus heette.”

De inspecteur antwoordde kortaf:

 „Ik ben met het onderzoek in die zaak belast. Waarom heeft U in vredesnaam de politie niet eventjes opgebeld om ons te vertellen dat U hier een val had opgesteld?”

 „Mijn lieve beste man - ik wist er totaal niets van dat de politie zich er mee bemoeide!”

Onge begon hoe langer hoe korzeliger te worden:

 „Hoe kán dat nou? Het is nota bene Uw eigen familie die de politie heeft gevraagd een oogje in het zeil te gaan houden.”

Jager schudde het hoofd, deed dan een paar stappen naar de deur en riep:

 „Hoor je dat, Cootje? De rest van de familie is naar de politie gegaan over die inbraken.”

Cootje stak even haar blonde haren om de deurstijl.

 „O, dat is jouw nicht Carolien geweest. Natuurlijk Carolien. Haar man is Officier van Justitie.”

 „Juist,” zei Onge. „Uw nicht Carolien. Maar heeft Uw nicht Carolien U dan niet getelefoneerd of op een andere manier laten weten dat zij de politie had gealarmeerd?”

Jager veegde weer met alle vingers door zijn haren.

 „Och - wij zijn nooit zo erg dik met elkaar. We hebben wat contact gehad door die erfeniskwestie, maar...”

Het heldere lachen van zijn vrouw Cootje klonk uit de keuken, waar zij blijkbaar alles duidelijk kon verstaan:

 „Nou - door die erfeniskwestie zijn we nou niet bepaald nog dikker geworden. Eerder het tegendeel.”

 „Mooie warboel,” bromde Onge. „Dus onze inbreker raakte dat touwtje daar, trok een stuk steunlat weg en hoorde die hele potten- en pannenwinkel naar beneden komen.”

 „Precies!” zei Jager. „Ikzelf hield de wacht in een leunstoel in de achterkamer die ook op het portaal uitkomt. Vandaar kon ik met één sprong op het portaal zijn en de buitendeur ervan dicht trekken. Dan zat de man opgesloten. Begrijpt u?”

 „Ik begrijp,” knikte Onge. „Maar U struikelde over een kat, maakte een smak....”

 „Och, het arme beest,” klaagde Cootje uit de keuken. „Het is zo ontzettend geschrokken dat het niet onder mijn bed uit durft te komen.”

 „... en toen ik weer overeind was gekrabbeld hoorde ik de vent met lange sprongen langs de trap naar beneden hollen. Toen was het te laat om iets te doen natuurlijk. En iemand buiten in die mist achterna zitten is gekkenwerk. Toen ben ik maar weer naar boven gegaan en heb mijn vrouw wakker gemaakt en die ging koffie zetten en toen kwamen we op het idée om de politie te waarschuwen.”

 „Wat drommel en donder!” barstte Onge ongeduldig los. „Waarom is U niet op het idée gekomen, de politie van die val op de hoogte te stellen vóór die inbreker bij U binnensloop? Dan hadden we hem nu te pakken gehad!”

 „Hoezo?”

 „Hoezo? Hoezo? Omdat wij buiten op de loer stonden. Gereed om naar binnen te dringen. Maar hoe konden wij nou weten dat die man meteen bij het binnenkomen een halve keukeninventaris op het hoofd zou krijgen en meteen weer naar buiten hollen? In de mist zijn we hem toen natuurlijk kwijt geraakt.”

 „Tja...” zei Jager beteuterd, zijn hoofd krabbend. „Hoor je dat, Cootje? De politie stond buiten op de loer. We hebben gewoonweg langs mekaar heen gewerkt.”

 „Dat wel, ja,” zei Onge knorrig, op het meubilair in de hoek af lopend. „Heeft U eigenlijk enig idée waarom die inbreker in al die verschillende woningen van Uw familieleden inbreekt en dat meubilair van Drommeljus bekijkt?”

 „Geen idée,” zei Jager, met een armzwaai naar het tafeltje, de stoel en de antieke klok. „Kijkt U zelf maar. Ik heb het zaakje zelf wel tienmaal van boven tot onder besnuffeld, maar ik kan er niets bijzonders aan ontdekken. Jij wel, Cootje?”

 „Ik niet, hoor”, verklaarde de blonde Cootje, die op dat moment binnenkwam met een blad vol koppen koffie en plakken Groninger Koek. „U ook koffie, inspecteur?”

 „Graag, mevrouw,” gromde Onge, die in gebukte houding bezig was het kleine, vierpotige antieke tafeltje van donkerrood glimmend hout te bestuderen. Cootje gaf een verschrikte kreet en iedereen schrok op.

 „Wie is dat jongetje daar nou weer?”

Inspecteur Onge stond nu rechtop en staarde naar zijn neefje Otto of dat een nooit eerder geziene geestverschijning was.

 „Dat? Wat bliksem. Dat is mijn neefje Otto. Die zat buiten in de politieauto.” Oom en neefje keken elkaar een tel of wat aan. Otto’s afstaande flaporen werden roder en roder. De inspecteur scheen er niet op gesteld te zijn, aan twee burgers uit te leggen dat hij jongens van twaalf jaar gebruikte om inbrekers te vangen en begon een fraaie komedie te spelen, die echter voor Otto niet zo lollig uitviel. Zijn oom beweerde op barse toon:

 „Heb ik jou gezegd dat je mee naar boven mocht komen lopen?”

 „Nee, oom.” (Dat had Onge ook inderdaad niet gezegd).

 „Ga dan naar beneden, mars, en blijf in de auto wachten.”

 „Ja, oom,” zei Otto gedwee en begon zich al om te draaien, toen de goedhartige Cootje hem bijviel.

 „Och, inspecteur - de jongen is nou eenmaal boven. Laat hem toch erbij blijven. Wil je een stuk koek, jongetje? Hoe heet je?”

 „Otto, mevrouw. Otto Onge.”

 „Wil je ook een kop koffie met koek?”

 „Graag, mevrouw.”

De inspecteur wendde zich met een knor, die van alles kon betekenen, af en begon nu de van een leren zitting voorziene antieke stoel aan een onderzoek te onderwerpen.

 „Zijn de poten niet uitgehold, of zo?”

 „Uitgesloten, inspecteur. Ik heb er zelfs een ouderwetse meubelmaker bijgehad en die heeft alle drie die dingen op elke naad en kras bekeken. Er kan nog geen naald in dat houtwerk verborgen zitten.” - Hij pakte de stoel op en draaide haar ondersteboven. „Het is allemaal echt oud, antiek werk, ziet u?”

Otto, met een stuk koek in de hand, schuifelde ook zachtjes wat naar voren tot hij tussen de regenjassen van zijn oom en van rechercheur Bondriaan door kon zien wat er vertoond werd. De zitting van de stoel had van onderen enkele kruislatten. Daar restten de spiraalveren op, die het leer naar boven toe bol gespannen hielden. Alles was in prima conditie.

 „En dat tafeltje?”

Jager pakte de antieke klok op, die vervaardigd was uit een rode houtsoort die op mahonie leek, met fijn bewerkt koper aan alle kanten. De wijzerplaat was voorzien van schilderingen van herders die op fluiten bliezen en een oude man met een zeis en een zandloper. Hij hield de klok vast, terwijl de inspecteur het tafeltje van alle kanten bekeek. Het was kennelijk eeuwen tevoren met de hand gemaakt, want de onderzijden van de planken van het tafelblad waren niet glad, zoals bij modern machinaal gezaagd plankwerk, maar hadden nog de moeten en oneffenheden van hakmes of steekbeitel Tegen een binnenkant van een der zijplanken die de poten verbonden, zat een vergeeld strookje van een krant of een tijdschrift geplakt.

 „Wat doet dat stuk krant daar?”

 „O,” zei Jager achteloos. „Dat heb je met al die ouwe meubelstukken. In kasten en zo bijna altijd. De kieren en reten sluiten in de die ouwe bullen niet zo mooi en dan plakten ze er een strook linnen of een reep krant overheen.”

 „Maar hier zit toch geen reet in?”

Jager haalde de schouders op.

 „Het zit met gom of zoiets vastgeplakt.”

De inspecteur hield het tafeltje nog steeds met de poten omhoog en betuurde de ruw uitgeknipte of afgescheurde reep met gedrukte letters. Het zag er als volgt uit:

 „„Ik werd Bohémien,”” las Onge mompelend. „„Dit is het verhaal van de jonge Nederlander, die zich tot het kunstenaarschap geroepen voelde, maar niet genoeg naam heft om in zijn onderhoud...” en daar is het papier afgescheurd.”

Bondriaan kuchte en opperde schuchter:

 „Het lijkt wel, inspecteur, of die Drommeljus dat stukje een of ander tijdschrift tegenkwam en het zo toepasselijk vond - zo op zich zelf voelde slaan, bedoel ik, dat hij het onder tegen dat tafeltje plakte om te zorgen dat het bewaard bleef.”

Onge gaf een geringschattende snork.

 „Als mensen iets in een krant tegenkomen dat ze bijzonder interessant vinden, plakken ze het in een album. Of sommigen plakken het op een muur of een deur. Maar niet onder tegen een tafel , jandokie.”

Bondriaan schoof zijn alpinomuts wat heen en weer op zijn hoofd.

 „Och, misschien wou hij er niet zo mee te koop lopen, inspecteur. Of hij beschouwde het als een verrassing voor wie eventueel later dat tafeltje zou erven als hij dood was.”

Dan kwam de stem van Cootje tussenbeide. Zij zei langzaam:

 „Wat die mijnheer daar zegt, is helemaal niet zo gek gezien! Het leek me nou echt wat voor die eigenzinnige verbitterde Drommeljus. Om na zijn dood nog eens de mensen aan het denken te brengen over de manieren waarop ze hem hadden uitgelachen en verwaarloosd. Nou we het daar toch over hebben... in dat kastje dat nicht Carolien heeft meegenomen, zaten ook een of twee van die stroken. Een ervan weet ik nog wel ongeveer...” Zij stond nadenkend te fronsen. Onge zette het tafeltje weer op zijn poten en keerde zich naar haar om.

 „Wat stond daar dan op, mevrouw?”

Cootje streek met de vingertoppen over haar wenkbrauwen.

 „Precies weet ik het niet. Maar het was iets over „Millionnairsdochters en roomtaartjes bakken”.”

 „Daar schieten we kolossaal veel mee op,” zei Onge droog. „Ik geloof niet, mijnheer Jager, dat we hier verder nog veel wijzer zullen worden. De inbreker werkte de vorige drie keren met handschoenen aan en dat zal hij hier ook wel gedaan hebben. Ook de manier waarop hij het slot uit Uw voordeur boorde, is volgens precies dezelfde werkmethode. „ - Hij zuchtte, „Maar ik zal - als we eventjes iemand kunnen missen - iemand langs sturen om de boel na te kijken.”

 „Drinkt U Uw koffie niet op, Inspecteur?”

 „Koffie?” Onge keek verstrooid rond. „Oja. Dank U wel, mevrouw.”

Hij dronk snel de kop lauw geworden koffie leeg, nam het stuk koek in de hand, keek nog eventjes het vertrek rond en beende naar de deur.

 „Ik zou U aanraden, maar zolang een flinke spijker in Uw voordeur te slaan. Voor de veiligheid. Hoewel ik niet verwacht dat onze man vannacht nog terugkomt. Die zal de schrik wel grondig in de benen hebben gekregen. U hoort nog wel van mij als we wat nieuws hebben.”

 „Fijn,” zei Jager spijtig, hen nakijkend terwijl zij alle drie met Otto achteraan afdaalden in het trapgat. „Als die suffe kat me niet voor de voeten had gelopen...”

 „Goede nacht.”

 „Goede nacht, inspecteur.”

                x  x  x

Nauwelijks waren zij buiten, in de natte dikke mist, of de inspecteur, met een hand langs de gevels van de Kloveniersburgwal tastend, barstte los:

 „Dat is me ook een pracht van een apenvertoning! De ene helft van de familie haalt de politie erbij, maar zegt niets tegen de andere helft. En die andere helft waarschuwt de politie niet, maar gaat op eigen houtje booby traps opstellen om inbrekers te vangen.”

 „Tjatjatja,” zei Bondriaan, die al lang geleerd had dat je in dergelijke gevallen inspecteur Onge maar moest laten uitrazen. Maar Otto had dat nog niet geleerd. Die volgde Bondriaan vlak op de hielen en zei nu:

 „Als ik nu eens NIET gedaan had wat U me had gezegd, oom, dan was alles goed gekomen.”

Inspecteur Onge stond meteen stil en blafte in de mist.

 „Wat was dat? Wat zei je daar? Als je wat niet gedaan had?”

 „Nou, oom. Ik mocht niets op eigen houtje doen, maar moest U meteen opbellen als er wat gebeurde. Maar als ik daar buiten nummer 59 was blijven wachten, dan had ik die kerel natuurlijk de trap af horen hollen en dan had ik best kans gezien, hem te volgen op mijn rubberzolen. Want in de mist kan niemand hardlopen en het was een klein kunstje geweest, hem bij te houden.”

 „Zo. Dacht jij dat? Dacht je dat? Nou - dat verandert niets aan mijn instructies, eigenwijze aap. Wou jij proberen een inbreker die wegvlucht door de mist te volgen? Weet jij wat er gebeurt met eigenwijze jongetjes die zoiets in hun hoofd halen? Die krijgen een verschrikkelijk pak slaag van een inbreker die ze zo stoer aan het volgen zijn en dan krijg ik het weer geducht aan de stok met je vader omdat ik niet goed op je heb gepast. Niets van dat alles. Die inbreker vangen we heus nog wel. Maar jij doet niets op eigen toeren. Gesnapt? En probeer niet, me met je mooie smoesjes zover in een hoek te praten dat ik mijn orders veranderd, want dat krijg je toch niet voor elkaar. Gesnapt?”

 „Ik heb het gesnapt, oom.”

 „Op mars dan weer. We hebben hier al veel te veel kostbare tijd verloren in die potten- en pannenval. Ik zal jou thuis wel afzetten, Otto, dan kun je behoorlijk uitslapen. Er gebeurt vannacht toch niets meer.”

 „Ja, oom,” zei Otto, gedwee, maar wel teleurgesteld. Hij was veel liever meegegaan naar het bureau om daar te zien en te horen wat er op een mistige nacht in een stad als Amsterdam allemaal al niet gebeurde, maar als zijn oom in een dergelijk humeur was, viel er niets met hem te versieren. Dus Otto liet zich braafjes thuis afzetten.

Het was al over drieën toen hij in zijn warme bed kroop.

Nu snapt niemand er meer iets van

Otto mafte als een blok. Hij mafte zich dwars door de Arbeidsvitaminen heen, die door zijn vader altijd keihard werden aangezet terwijl hij zat te schilderen en die hij daarenboven soms ook nog luidkeels meezong, zodat het ganse huis ervan dreunde. Maar Otto sliep daar dwars doorheen. Hij werd pas wakker om kwart voor twaalf, loerde met één oog naar de wekker, zag de wijzers op die ongewone tijd staan, schoot met wilde schrik overeind, maar herinnerde zich dan, dat er niets te schrikken viel, omdat hij die dag vrij van school had wegens politiedienst. Van de verdieping beneden kwam rock-and-rollmuziek van de Amerikaanse legerzender langs de trap naar boven, samen met een geur van verse koffie. Otto gaapte, gooide de dekens van zich af, zwaaide zijn benen buitenboord en zwiepte de gordijnen opzij.

Wég was de mist. Verdwenen was de druilerige somberheid. Een strakblauwe lucht spande boven de Amsterdamse daken. Auto’s en bromfietsen zoefden en snorden over het asfalt met een vaart of ze alle tijd die ze de vorige dag noodgedwongen hadden moeten verliezen, op deze dag wilden inhalen. Zonlicht flitsflikkerde op het chroom van radiators en bumpers, blonk in het gladgeslepen staal van tramrails en veroorzaakte een lichte dolheid in de koppen van een half eskader duiven die boven het Damrak aan het stuntvliegen waren. Otto schoot haastig in de wollen kamerjas die hij op zijn tiende verjaardag van zijn vader cadeau had gekregen en ging op blote voeten de trap af.

 „Goede middag, vader.” (Hij moest nogal luid roepen om boven de radiomuziek uit te komen). Vader Onge, juist bezig de stoom te schilderen die opsteeg uit een reusachtige kop dampende kippesoep, maakte de dunne stoomspiraal af die hij onder handen had, keerde zich om en zei spottend:

 „Zo, halfwas-speurhond. Is het machtige brein van mijn zoon bekomen van de vermoeienissen? Ik had zo gedacht dat we maar eens vis moesten eten, vanmiddag.”

Otto, die een machtige hekel had aan vis, staarde zijn vader ontsteld aan:

 „Vis? Waarom vis? Heb ik iets misdáán?

Vader Onge wendde zich weer tot zijn schilderwerk, hield het hoofd een tikkeltje scheef en fabriceerde een nieuwe kringel stoom.

 „Vis bevat veel fosfor, heb ik altijd gehoord. En fosfor schijnt eerste klas voeding te zijn voor de menselijke hersenen. En aangezien een detective vóór alles behoefte heeft aan een scherpwerkend brein, had ik zo gedacht...”

 „Och, rol om,” zei Otto korzelig en liep de deur uit naar de keuken. De dreunende lach van zijn vader rolde hem door de gang achterna.

                x  x  x

Om twee uur in de middag had Otto gegeten, zich gewassen, de krant gelezen met alle verhalen over kettingbotsingen in de mist, en zich aangekleed. Geen nieuws van het politiebureau.

Om drie uur had hij het laatste nummer van Panorama van voor tot achter uitgespeld. De telefoon had intussen driemaal gebeld. Alle drie de keren voor zijn vader. Geen bericht van Inspecteur Onge.

Om vier uur ging vader Onge luid fluitend de deur uit, om zijn juist droog geworden schilderstuk van de reusachtige kop soep af te leveren aan een reclamebureau op de NieuweZijds Voorburgwal. De zon hing scheef boven de Amsterdamse daken. Nog steeds geen boodschap van het Bureau van Politie. Otto begon van verveling en ongeduld op zijn nagels te kluiven.

                x  x  x

Laten we het kort maken: of Otto nu in zijn haren woelde, op zijn nagels kloof of het huis op en neer beende van ongeduld, dat baatte hem weinig. Er gebeurde niets. Om acht uur in de avond hield hij het niet meer uit. Hij pakte de telefoon, belde het Hoofdbureau van Politie op en vroeg naar inspecteur Onge. Maar ook daarmee ving hij bot, want inspecteur Onge was een half uur tevoren weggegaan en werd de eerste uren niet terug verwacht.

 „Ziezo,” bromde vader Onge, die intussen weer was thuisgekomen, en dat telefoongesprek had aangehoord. „Neem nou een goeie raad van mij aan, ongeduldige jongen, en bezit je ziel in lijdzaamheid. Als de politie je nodig heeft, zullen ze je heus wel weten te vinden en dan gaat die telefoon of de huisbel vanzelf rinkelen, denk je ook niet?”

 „Het is te hopen,” knorde Otto.

Om tien uur stuurde zijn vader hem naar bed.

 „De trap op naar boven, mars! Of dacht jij dat je iets kon laten gebeuren door almaar zenuwachtig heen en weer te ijsberen, kamer-in, kamer-uit? Het enige wat je daarmee bereikt, is, dat je mij ook nog doodzenuwachtig maakt. Naar bed en slapen. Als de telefoon belt, horen we het heus wel.”

                x  x  x

Dat langverwachte gerinkel van de telefoon kwam... om één uur in de nacht. Het schrille geluid schalde helder door het donkere huis. Otto was meteen klaar wakker en holde in zijn pyjama, op blote voeten, de trap af. Hij had de hoorn van het toestel al te pakken nog vóór hij goed en wel tot stilstand was gekomen.

 „Otto Onge hier. Met wie?”

 „Met je oom,” zei de kortaffe stem van inspecteur Onge. „Lag je al in bed of ben je nog aangekleed?”

 „Ja, oom. Ik bedoel: nee. Maar dat is zo gebeurd.”

 „Trek dan meteen je kleren aan. We komen zo meteen langs in de politieauto om je op te halen. Ze hebben daarnet in Warmond een inbreker gepakt.”

 „WAT! Is er op dat laatste adres dan tòch nog ingebroken?”

Oom Onge was ongeduldig:

 „Dat vertel ik je toch net? Kleed je meteen aan. We zijn direct bij je.”

                x  x  x

Dat klopte. Otto strikte juist zijn tweede schoenveter vast, toen hij buiten een autoportier dreunend hoorde dichtslaan en twee tellen later ging de huisbel. Otto’s vader was natuurlijk ook wakker geworden en stond, met de handen diep in de zakken van zijn kamerjas, wat spottend toe te kijken.

 „Zul je vooral niets vergeten, jonge speurhond? Heb je je vergrootglas? Je valse baard? Je blauwe bril? De specia1e lenzen voor je fotografische geheugen? Ik ben deksels blij dat ik geen boef ben. Stel je voor dat ik iemand als jij achter me aan zou krijgen. Om van te rillen en te ijzen. Om meteen het rechte pad te gaan betreden en er nóóit meer van af te wijken...”

Otto griste zijn windjak en handschoenen van de kapstok en begon de trap af te hollen terwijl de huisbel voor de tweede maal begon te rinkelen; nu met meer nadruk.

 „Ik kom al!” riep Otto naar beneden en over zijn schouder riep hij, naar boven: „Wel te rusten, vader!”

Vader Onge stond half hoofdschuddend, half grinnikend boven aan de trap en zag en hoorde de voordeur achter zijn zoontje dichtbonzen. Vlak daarop hoorde hij buiten de politieauto op gang komen.

 „Het is tegenwoordig gewoonweg de omgekeerde wereld,” mompelde de reclameschilder. „De vaders liggen vredig in bed en de zoons rauzen rond op pad van avontuur.”

                x  x  x

Maar Otto rausde nog niet meteen. Alleen de politieauto rausde... met enorme vaart door de verlaten straten van Amsterdam, naar Zuid toe, waar de hoofdweg begint die vlak langs Schiphol naar Warmond voert. Otto zat achterin, naast zijn oom. Hij brandde, popelde en kookte van ongeduld om te weten te komen wat er nu eigenlijk intussen gebeurd was, maar dat zat niet zo glad, om de heel eenvoudige reden, dat inspecteur Onge dat zelf nog niet wist. Zo gauw de snelle auto de dichtbebouwde gedeelten van Amsterdam was gepasseerd en de open betonweg bereikte, ging de inspecteur een beetje verzitten. Hij stak een cigaret op en begon:

 „Wat er eigenlijk daarginds in Warmond gebeurd is, weet ik zelf nog niet. Vlak vóór ik jou opbelde, kreeg ik een telefoontje van de politie daar. Ik heb ze gisteren gevraagd, een oogje te houden op dat huis en dat hebben ze blijkbaar gedaan, en met succes. Twee rechercheurs zaten verdekt opgesteld tussen de struiken van de tuin, zagen een vent dat huis binnendringen, slopen naderbij, wachtten kalm af tot hij weer naar buiten kwam en pakten hem in de kuif. Het schijnt een beroepsinbreker te zijn uit Amsterdam. Een echte jongen van de vlakte. Herman Bakmans heet hij van zichzelf, maar hij is meer algemeen bekend als „Lepe Henk”.”

 „En had hij wat bij zich?”

 „Hoezo, bij zich?”

 „Had hij daarbinnen wat gestolen?”

 „Nee. Dat is juist het gekke. De politie in Warmond heeft hem natuurlijk tot op het hemd nagezocht, maar ze hebben niets kunnen vinden van enige waarde. Ze snappen er ook niet veel van. Maar ze houden hem natuurlijk wel vast, want of je nou wèl iets steelt of níét iets steelt, in een andermans huis met geweld binnendringen mag in geen geval.”

 „En ging het met geweld? Dat binnendringen, bedoel ik?”

 „Ja, dat wel. Niet met lawaai, maar wel met geweld. Hij sneed netjes een stuk uit een van de ruiten van een tuindeur, stak zijn arm door het gat, draaide zo de deur van binnen open en was waar hij wezen wilde. Die twee rechercheurs lieten hem natuurlijk zijn gang gaan, om te kijken waarmee hij weer naar buiten zou komen, maar zoals ik al zei: dat was niet veel.”

 „Juist zoals in al die andere gevallen?”

 „Juist zoals in die andere gevallen. Behalve die keer op de Kloveniersburgwal, gisterennacht, maar daar werd de man gestoord door al die potten en pannen.”

 „Maar hij moet daarbinnen toch iets gedáán hebben, oom! Je sluipt toch niet voor de lol andermans huizen binnen...”

De inspecteur zei wat korzelig:

 „Luister eens - daar gaan we nu juist voor naar Warmond. Om die Lepe Henk eens geducht aan de tand te voelen. Op het ogenblik weet ik zowat evenveel als jij, en de politie in Warmond is ook geen snars wijzer geworden.”

 „We zijn er zó,” zei de politieman aan het stuur, op een toon alsof hij hen wilde troosten. Of sussen.

                x  x  x

De Warmondse inspecteur van dienst was een kleine man met steil overeind staand, kortgeknipt rood haar en een mopneus. Hij zat in een kleine kamer met een kaal eikenhouten bureau, twee rechte stoelen en een kapstok waar zijn uniformpet aan hing, plus in een hoek nog een electrisch kacheltje. Hij schudde zijn Amsterdamse collega kortaf de hand en keek wat verbaasd naar de kleine Otto.

 „Dit is mijn neefje,” vertelde Onge zonder veel omhaal. Hij had zeer duidelijk geen zin om helemaal uit te gaan leggen dat Otto over een fotografisch geheugen beschikte, dus hij zei alleen maar: „Hij is toevallig een belangrijke getuige in de zaak van die inbraken.”

 „Ojuist. Jaja,” zei de kleine inspecteur en wees naar zijn bureau, met zijn mopneusje een beetje opgetrokken, alsof hij niet veel ontzag had voor wat hij had aan te bieden. „Daar ligt alles wat de vent bij zich had toen mijn mannen hem in de kraag pakten. Ik kan er niet veel wijzer van worden. Ik heb zelfs de moeite genomen, er een lijstje van aan te leggen. Alsjeblieft. Hier is het.”

Inspecteur Onge nam het vel papier aan. Otto bleef bescheiden een beetje achteraf staan en zag dat het vel papier een soort van inventarislijstje bevatte, met de schrijfmachine getikt. Terwijl inspecteur Onge de lijst bekeek, staarde Otto naar de voorwerpen zelf, op het bureau van de roodharige inspecteur uitgestald, en afkomstig uit de zakken van Lepe Henk. Inspecteur Onge begon brommerig en halfluid te lezen wat er op het vel stond en Otto’s ogen dwaalden intussen van het ene voorwerp naar het andere.

Een glassnijder; zo goed als nieuw, merk Pallas. Verdachte geeft toe dat hij daarmede de ruit in de tuindeur van „De Windhoek” heeft uitgesneden.

Een aangebroken pakje cigaretten; Merk „North State”. Bevat alleen cigaretten.

Een sigarenaansteker; Merk ZIPPO. Is terdege onderzocht en bevat een extra vuursteentje en de gewone vulling van watten en benzine.

Twee zakdoeken; Merk SFINX. Beide voorzien van wasnummer G.673. Een ervan opgefrommeld en gebruikt. De ander pas gewassen en nog opgevouwen.

Een portemonnaie; Van leder en ietwat versleten. Inhoud:

een briefje van een stomerij betreffende een pantalon;

een rekening van een benzinestation in Ermelo;

zeventig gulden in bankbiljetten;

zes gulden veertig in metaalgeld;

twee kleine Lipssleuteltjes; Verdachte zegt dat deze behoren bij twee koffers die bij hem thuis staan en sinds jaren zijn eigendom;

een knoop; vermoedelijk een broeksknoop;

een opgevouwen stuk van een krant of tijdschrift dat er is uitgeknipt of uitgesneden met een schaar of scheermesje;

een nieuw nylon bandje voor een polshorloge; Verdachte verklaart dat hij dit de dag tevoren heeft gekocht, maar nog geen tijd had, dat aan zijn horloge te bevestigen.

Een polshorloge; merk OPTIMA, met versleten leren polsbandje.

Een schroevendraaier; met leren foudraal rond het scherpe uiteinde.

Een klein stalen breekijzertje; In leren foudraal.

Twee repen chocolade; Verdachte verklaart dat hij altijd chocolade meeneemt als hij „op pad” gaat, omdat hij vaak plotseling honger krijgt.

Inspecteur Onge bereikte het einde van het getypte lijstje en keek op.

 „En dat was alles?”

 „Dat was alles,” zei de roodharige inspecteur, met een handgebaar naar de schamele uitstalling op tafel. „Behalve dan de gewone kleren die hij aan had, maar die hebben we zorgvuldig nageplozen. Een broek, schoenen met gummizolen, een dikke trui met een windjak eroverheen en handschoenen natuurlijk, om geen vingerafdrukken achter te laten.”

Onge hield het vel papier nog steeds in de hand en pulkte nadenkend met twee vingers aan een wenkbrauw.

 „Hoelang is de vent in dat huis bezig geweest?”

 „Bijna een uur.”

 „En wat heeft hij daar dan gedaan, al die tijd?”

 „Dat wil hij ons niet zeggen. Hij houdt vol dat hij van plan was om iets te gaan stelen, maar zich bedacht en weer naar buiten kroop zonder dat plan uit te voeren.”

De Amsterdamse en de Warmondse inspecteur keken elkaar enkele tellen lang aan.

 „Jaja,” zei Onge dan. „Lepe Henk heet niet voor niks: Lepe Henk. Hij is een ouwe rot in het vak. Als we niet kunnen bewijzen dat hij daarbinnen iets heeft weggenomen, kunnen we hem niet veel maken. Vernieling van een ruit en insluiping en dat soort grappen meer. Maar geen diefstal. Niemand kan je verbieden om rond te lopen met het plan om iets te gaan stelen. Als zo iemand zich bedenkt, doe je er niet veel aan... Hebben jullie de bewoners van dat huis erbij gehaald?”

 „Ja natuurlijk,” zei de Warmondse politieman, op een toon alsof zoiets vanzelf sprak en eigenlijk sprak dat ook vanzelf. „Die hadden niets gemerkt. Maar ze hadden wel gehoord, zeiden ze, dat bij familie van hen een paar dagen geleden was ingebroken, maar daar was ook niets gestolen. En ze zijn een half uur lang bezig geweest, hun boeltje te bekijken, maar ze missen niets.”

Onge keek hem scherp aan:

 „En was er ook niets van zijn plaats gehaald? Waren er geen laden overhoop gezet? Geen kasten nagesnuffeld? Geen...”

 „Er was alleen een tafeltje verzet.”

 „Wat voor tafeltje?”

 „Een antiek Frans tafeltje. Ingelegd met ivoor en zilver. Daar stonden wat portretlijstjes op met foto’s en een plant, en dat was er blijkbaar allemaal later afgehaald en er later weer opgezet, want het stond allemaal anders, verklaarde mevrouw.”

Onge gooide het betikte vel papier op het bureau en liet zich met een grom neervallen op een van de ongemakkelijke, rechte houten stoelen.

 „En dat tafeltje was natuurlijk kort geleden dat huis binnengekomen als onderdeel van een erfenis van de schilder Drommeljus?...”

 „Klopt inderdaad,” zei de Warmondse inspecteur verbaasd. „Maar hoezo? Denkt U dan, dat het...”

 „Deze inbraken draaien allemaal om meubelstukken die afkomstig zijn uit de erfenis van die verhipte schilder,” zei Onge. „Daar is geen enkele twijfel aan. Je zou bijna zeggen dat iemand op zoek was naar een verstopt geheim testament, of zo. Maar dan zou het ding toch jandokie hier op tafel moeten liggen, zou ik zeggen!”

De Warmondse inspecteur bekeek de warwinkel op zijn bureau met een verbijsterde trek rond zijn mopneusje.

 „Waarom HIER op tafel?”

 „Kijk,” zei Onge, een pijp uit een jaszak halend en in de steel blazend. „Er is uit Frankrijk een stel meubelstukken uit de erfenis van kunstschilder Drommeljus naar Holland gebracht. Door de mensen die hun familielid in Frankrijk zijn gaan begraven. Geld konden ze daar niet vinden, dus namen ze de meest waardevolle stukken van de inboedel mee om die hier in Holland op hun gemak te verdelen.” - Hij draaide de pijp om en wees met de steel ervan naar zijn collega. „Die meubels zijn inderdaad verdeeld. Over vijf huizen. Vijf adressen. Vijf familieleden. En die hebben nu alle vijf een inbraak achter de rug. Dit is de vijfde en de laatste. Als er nu nog niets gevonden is, wórdt er nooit iets gevonden. Daarom dacht ik: dit is de laatste inbraak en dus zal het hier wel raak zijn.”

 „Ik snap wat je bedoelt,” zei de man uit Warmond. „Net als bij het zoeken in zeven laden van een bureau. Het ding dat je nodig hebt, blijkt altijd in de laatste la te zitten. Maar... ik heb deze rommel hier met de grootste aandacht zitten bestuderen, maar ik kan er geen touw aan vastknopen. De inbreker zelf laat niets los. Die doet of hij gek is.”

Op dat moment liet Otto Onge, die al die tijd had staan toeluisteren en toekijken zonder een vin te verroeren, een dubbel kuchje horen. Het soort kuchje waarmee men bescheiden de aandacht tot zich trekt. Beide inspecteurs keken met een ruk naar hem op.

 „Had je wat?” vroeg Otto’s oom.

Otto werd meteen weer vuurrood. En zijn afstaande oren werden het roodst van al.

 „Ja, oom. Ikke, eh... Ziet u, ik dacht...”

 „Voor de draad ermee, jongen, en sta niet zo te stotteren.”

 „Ja, ziet u, oom... Er zijn wel vijf inbraken geweest natuurlijk, maar eigenlijk maar vier. Ik bedoel... vier-en-een half. Want die in Amsterdam is mislukt. Als U ziet wat ik bedoel.”

 „Hm,” zei Onge en begon tabak in de kop van zijn pijp te rammen. „Ja, ik zie wat je bedoelt. Lepe Henk is daar gestoord nog vóór hij goed en wel aan het snuffelen was begonnen. Maar daar staat tegenover dat WIJ gesnuffeld hebben. Wij hebben die stukken van Drommeljus van boven en van onder, van vóór en van achteren bekeken, betast en beklopt en er was niets-niemendal in of aan te ontdekken.”

 „Behalve die rare strookjes papier,” zei Otto zacht.

 „Die gekke strookjes papier, ja,” zei Onge nadenkend.

De Warmondse inspecteur keek op.

 „Welke strookjes papier?”

Onge boog zich voorover en nam de getypte lijst weer op.

 „Ja, hier staat het. Bij de inhoud van de portemonnaie: „een opgevouwen stuk van een krant of tijdschrift, dat er is uitgeknipt of uitgesneden met een schaar of scheermesje.” Ligt dat ding daar op tafel?”

De Warmondse inspecteur pikte het meteen eruit. Het was een strook papier van een centimeter of dertig breedte, en zes of achtmaal achter elkaar opgevouwen. Onge nam het ding over, vouwde het open en zat het te bekijken. Otto kwam wat dichterbij en keek mee.

 „Moet je NOU kijken!” zei zijn oom.

 „Rijk worden met verfspatten...” las de Warmondse inspecteur halfluid en op een toon van volkomen stomme verbazing. „Waarom stopt iemand zo’n strookje papier in zijn portemonnaie?”

 „Het is wèl sterk!” bromde Onge. Hij draaide het strookje om, bekeek de achterkant, tuurde, hield het papiertje scheef tegen het licht en keek nog eens extra-goed. „Dit heeft vastgeplakt gezeten!” kondigde hij dan aan. „Kijk maar. Je kunt duidelijk zien waar de plekken gluton, of wat het ook geweest is, nog aan het papier kleven. En er is geen twijfel aan, of dit stomme strookje onschuldig papier heeft iets met Drommeljus te maken of te maken gehad. „Rijk worden met verfspatten.” Dat is nou precies wat die dolle Drommeljus daar in Zuid-Frankrijk heeft gepresteerd.”

De Warmondse politieman werd nu ongeduldig en gaf daar ook duidelijk blijk van.

 „Ik begin er hoe langer hoe minder van te begrijpen. Wie was die Drommeljus en waar zoeken we nu eigenlijk naar?”

Onge zat nog steeds het strookje papier te bekijken en antwoordde mechanisch:

 „Bernardus Drommeljus was een Hollandse kunstschilder die hier te lande jarenlang rammelde van de honger en het zout in de pap nog niet kon verdienen. Bovendien lachte iedereen hem uit. En daar kreeg hij danig de pee over in. Het schijnt dat je er desnoods wel tegen kunt, te worden uitgelachen met een buik vol biefstuk, maar dat je gevoel voor humor tekort gaat schieten als je dag-in, dag-uit honger hebt. Dus op een gegeven dag had hij er schoon genoeg van. Hij schudde het stof van Holland van zijn schoenen, pakte zijn verfkwasten in en vertrok naar Frankrijk.”

Onge schudde het strookje papier als een soort van miniatuurvlaggetje. „En daar in Frankrijk presteerde hij het om precies te doen wat dit papiertje zegt: rijk worden met verfspatten. Verfklodders. Hij spoot met behulp van fietspompen dikke verf op schilderijen en die verkocht hij aan de lopende band voor grof geld. Nu is Drommeljus dood en niemand weet, waar het geld gebleven is.” - Hij gooide het losse strookje achteloos terug op het bureau. „En nu zou ik wel eens graag een kort en duidelijk gesprek willen hebben met onze vriend Lepe Henk. Hij zit in de cel, neem ik aan?”

 „Allicht,” zei de Warmondse inspecteur, en drukte op een electrisch schelknopje op een hoek van zijn bureau. Even later stak een agent van politie zijn hoofd naar binnen. „Breng die arrestant van al deze rommel” - de inspecteur wuifde naar de uitstalling op zijn bureau - „direct hier binnen.”

 „Tot Uw dienst, inspecteur.”

Otto was intussen een beetje naar voren gekomen en had het strookje papier opgeraapt dat zijn oom daarjuist weer op het bureau terug had gegooid. Hij bekeek het aandachtig. Het leek machtig veel op een van de koppen zoals ze gedrukt staan boven artikelen in geïllustreerde weekbladen zoals „Vizier” of „Revue” of „Panorama”. Het was beslist ook geen nieuw strookje, want het papier was gelig geworden van tint en ook wat vuil. Er zaten wat vliegenspikkels op een hoek ervan en wat was dàt?... Otto draaide zich wat opzij, zodat het licht van een lamp wat rechter op het papiertje viel. Had iemand er met een pen op zitten knoeien?... Hij bracht het strookje papier wat dichter naar zijn ogen en zag nu, dat er boven de twee eerste woorden: „Rijk worden” een boogje was gezet en boven dat boogje stond een cijfer. Het cijfer tien. Maar zowel het boogje als het cijfer waren nogal moeilijk te zien, want het was blijkbaar gedaan met een ballpoint, en de inkt was verbleekt en alleen als fel licht er recht opviel, was er nog iets van te zien.

 „Oom,” zei Otto, „heeft U dít gezien?”

 „Wat?”

 „Dit boogje hier, met dat cijfer?”

 „Wat heb je nu weer uitgesnuffeld, dekselse aap?” Onge keek op naar de Warmondse inspecteur en zei, met een scheef lachje: „Dat neefje van mij heeft een paar ogen als een valk...” De beide inspecteurs stonden met half dichtgeknepen ogen het strookje te beturen.

 „Zonder twijfel,” knikte de man uit Warmond dan. „De eerste twee woorden zijn met een boogje verbonden en boven dat boogje staat het cijfer tien. Maar wat betekent het?”

 „Code,” zei Onge, zijn kin krabbend. „Het is een of ander soort van dol Drommeljus-geheimschrift.” De inspecteurs keken elkaar aan.

 „Zou het dan tòch...”

 „Alleen maar om die papierknipsels uit kranten en tijdschriften te doen zijn?”

Onge zuchtte.

 „Bij artiesten en Drommeljussen en verfklodderaars is alles mogelijk. Maar in dát geval...”

 „In dat geval?”

 „Weet die Lepe Henk er méér van, natuurlijk. Alleen wil hij niets loslaten. Maar...”

De politieagent van daarjuist opende de gangdeur en gaf, met een korte knik van zijn hoofd, te kennen dat Lepe Henk kon binnentreden. Die deed dat met een scheve grijns op zijn gezicht, zoals mensen soms doen die een kamer met oude bekenden betreden. Niet helemaal onbegrijpelijk, want per slot van rekening waren inspecteur Onge en hij oude bekenden. Onge had in de loop der jaren driemaal het genoegen gesmaakt, hem persoonlijk achter slot en grendel te zetten.

                x  x  x

Nu zijn er verschillende manieren, waarop politiemannen een verdachte van wie ze iets te weten willen komen, kunnen aanpakken. Ze kunnen meteen aan het schreeuwen en bulderen gaan, of beleefd dreigen met ik-weet-niet-hoeveel-maanden-gevangenisstraf... of zelfs verlokkend beloven dat ze misschien voorlopig wel weer naar huis kunnen gaan, als ze netjes alles vertellen wat ze op hun kerfstok hebben. Maar bij ouwe rotten in het vak, zoals deze Lepe Henk, volgen ze vaak een andere tactiek. Zo ongeveer als van twee voetballers van twee concurrerende ploegen die respect hebben voor elkaars trucjes, maar die trucjes, van de andere kant gezien, ook vrij goed kennen. Met andere woorden: ze weten wat ze aan elkaar hebben. Onge ging ver achterover in zijn stoel hangen, schoof de handen in de broekzakken en hield zijn pijp tussen de tanden geklemd. Lepe Henk kreeg geen stoel. Dat kon ook moeilijk, want er waren er maar twee, en daar zaten de inspecteurs op. Kleine Otto schoof wat achteruit en ging naast het electrische kacheltje tegen de muur leunen, zodat Lepe Henk het midden van het vertrek voor zich alléén had. Hij was middelmatig groot, en misschien een jaar of dertig. Boven op zijn hoofd en links en rechts bij zijn oren begon zijn haar dun te worden. Toen ze hem in de cel stopten, hadden ze de veters uit zijn schoenen gehaald, maar verder droeg hij alles nog: een broek; daarboven een dikke, donkerblauwe wollen trui en daaroverheen een windjak dat open hing. Hij had blijkbaar in zijn cel een dutje liggen doen, want hij knipperde wat tegen het nogal felle licht.

 „Zozozo,” zei Onge, langs de steel van zijn pijp. „Dat had je niet gedacht, hè?”

Lepe Henk bleef met de ogen knipperen en keek verbaasd.

 „Wat niet, inspecteur?”

 „Dat je MIJ zo gauw hier zien zou.”

 „Och, waarom niet, inspecteur? Het leven is vol verrassingen. En bovendien vind ik het altijd gezellig U weer es te zien, dat weet U wel.”

 „Jajaja,” zei Onge. „Gladde smoesjes zijn je altijd goed afgegaan. Maar deze keer zul je er toch een stel moeten bedenken die nog gladder zijn dan gewoonlijk. Als je nou eens begon met ons te vertellen wat jij daar in die villa „De Windhoek” ging doen? Dan loop je een redelijke kans dat wij van onze kant JOU weer wat vertellen.”

Lepe Henk breidde de armen zijwaarts uit en zijn gezicht kreeg een trek van hulpeloze onschuld:

 „Gut... U weet wel, inspecteur - we kennen elkaar lang genoeg, zou ik zo zeggen - dat ik de makkelijkste jongen van de vlakte ben die er rondloopt. Voor U ben ik - zo te zeggen - een open boek. Ik heb de inspecteur achter het bureau daar al verteld hoe de vork in de steel zat, maar hij gelóóft me niet. U weet hoe het gaat, inspecteur. Ik loop hier zo’n beetje door Warmond rond en ineens zie ik daar links in een tuin een knots van een landhuis. Achter de struiken. Aan het water. En ik denk: jonge, Henk - dat ziet er nou ècht uit als een huis waar de mensen zo’n paar duizend gulden los in een la laten liggen of een handjevol juwelen en diamanten in een laatje op de slaapkamer hebben. Ik loop zo es een keer de tuin daar rond om te kijken of er geen waakhonden zijn en of er misschien niet een raampje open is blijven staan of iets dergelijks, maar het ziet er allemaal heel gewoon uit, en ik sta tegen de achtergevel van dat huis op te kijkeri met mijn handen in mijn zakken en vóór ik weet wat er aan de hand is, heb ik een glassnijder in mijn vingers die ik toevallig in mijn zak heb...”

 „Jajaja, „ zei Onge. „En met je andere hand voel je toevallig een schroevendraaier. Of een hardstalen breekijzertje...”

Lepe Henk haalde de schouders op en spreidde weer de handen uit.

 „Nouja, inspecteur. Dat is bij mij zo’n beetje beroepsmateriaal. Ik weet nooit precies wat ik mijn zakken heb. Net zoals een guitarist een of twee losse snaren in zijn zak heeft en een violist een stukkie hars. Dus ik loop op de achtertuindeuren af en vóór ik goed weet wat er gebeurt, snijd ik een stukkie uit die ruit en steek me hand erdoor en draai de spagnolet om en daar sta ik binnen op een Perzisch kleed waar ik zowat met mijn zolen in wegzak en terwijl ik de tuindeuren achter me dichtdruk - wàt denk ik?..Nou geef ik U te raden, inspecteur, wat ik denk. Wat er in mijn hoofd opkomt.”

 „Och,” zei Onge. „Je vroeg je waarschijnlijk af met hoeveel briefjes van honderd of hoeveel diamanten oorhangers je weer in Amsterdam terug zou komen.”

Lepe Henk liet zijn handen zakken, keek de Amsterdamse inspecteur enkele tellen lang aan alsof hij zijn oren niet kon geloven en vroeg:

 „Inspecteur! Hoe ken U nou zóiets denken. Goed - ik kan me wel voorstellen DAT U dat denkt, maar toch ging het heel anders. Ik stond daar binnen en ik dacht: „Henk, jongen - nou liggen die mensen daarboven argeloos en vredig te slapen en stel je nou es voor, dat ze morgen wakker worden en de geldla is leeg en de ringen die mevrouw hep gekregen met der laatste verjaardag zijn verdwenen?... En misschien komt inspecteur Onge der wel achter dat jíj het bent die hier aan het rauzen was, en waarom zou je je al die trammelant aan je hoofd halen? Neem een net baantje ergens in de bouwvak en laat het geld in de la liggen...”

De beide inspecteurs keken elkaar aan.

 „Zou je hem niet BIJNA gaan geloven?” vroeg Onge.

De Warmondse politieman schudde het hoofd:

 „Ik geef hem volkomen gelijk dat hij kan ophouden met inbreken. Maar hij moet géén baantje zoeken in de bouwvakken. Hij moet bij het toneel gaan. Of bij de film. Met zo’n talent voor komediespelen is hij binnen een half jaar wereldberoemd.”

 „U kunt me geloven of niet,” zei Henk, met een verongelijkt gezicht, „maar heus: U kunt me beter wèl geloven, want ik vertel de zuivere waarheid. Ik sta daar effe te denken op dat zachte tapijt en na een minuut of wat ga ik in een leunstoel zitten, en steek een cigaretje op, en ik ga na zitten denken over wat de inspecteur, hier, me zo vaak heeft verteld en de goeie raad die de rechters me af en toe gegeven hebben en na een tijdje kom ik tot het besluit dat ze nog gelijk hebben gehad, óók. Dat ik er beter mee kan ophouwen en een net leven gaan leiden. Ik neem het besluit om op te gaan houwen met stelen. Ik sta op en doe de tuindeuren weer open en ga naar buiten en vóór ik weet wat er gebeurt, heb ik twee rechercheurs in burger aan mijn nek en de handboeien aan en hier zit ik nou... met mijn goeie gedrag.” Hij liet een diepe zucht ontsnappen. „Het is eigenlijk wel erg, als je er goed over nadenkt. Nou bedoel je het eens een keer goed... en dan geloven ze je niet. Luister nou, - jullie zijn toch allebei ervaren mensen van de politie. Had ik iets in mijn zakken toen ik weer naar buiten kwam? Heb ik iets gestolen? Wordt er iets vermist?... Je wilt me toch niet vertellen dat daar in die kast van een huis niks aanwezig was, wat de moeite van het gappen waard was.”

Inspecteur Onge nam de pijp uit de mond, wees met de steel op Lepe Henk en vroeg kalm:

 „Waar was jij gisterennacht?”

 „Gisterennacht? In Amsterdam.”

 „Waar ergens in Amsterdam?”

 „In mijn bed, inspecteur.”

 „In je bed. Welwel. En is er iemand die dat kan getuigen?”

 „Welnee. Ik woon alleen op een kamer, en zowat niemand ziet me ooit komen of gaan.”

 „Handig voor je,” vond Onge. „Dus je was gisterennacht niet toevallig aan het rondbanjeren op de Kloveniersburgwal?”

Het bleef zeker vier lange tellen stil. Dan wees Henk met een vinger op zijn blauwe wollen trui:

 „Ik? Vannacht? Ik ben niet in de buurt van de Kloveniersburgwal geweest! Hoe komt U DAAR nou weer bij?”

 „En je hebt daar niet een gat gezaagd in de voordeur van nummer 59?”

 „Maar natuurlijk niet, inspecteur!”

 „En je bent er ook niet hard hollend vandoor gegaan toen met daverend lawaai een stel potten en pannen naar beneden kwam?”

 „Net zomin, inspecteur. Hoe kòmt U aan die idéeën?”

Onge bukte zich plotseling voorover en nam het strookje papier, dat met de vouwen er nog in, op het bureau lag te wachten.

 „Luister eens, leperd. En denk bliksems goed na vóór je antwoord geeft. Hoe komt dit strookje papier in jouw portemonnaie?”

 „Welk strookje?”

Onge wuifde ermee als een soort wimpel.

 „Dit strookje, grapjas.”

Lepe Henk strekte een hand uit, nam het reepje slap papier over en bekeek het van voren en van achteren.

 „Ik mag het rambam krijgen als ik het ooit eerder heb gezien,” verklaarde hij dan. „Zat dát in mijn portemonnaie?”

De beide inspecteurs keken elkaar aan. Dan keken ze weer naar Lepe Henk.

 „Ik vraag me af,” zei Onge dan, „of je eigenlijk wel zo leep en slim bent als we altijd hebben gedacht. Wil je nu werkelijk volhouden dat jij niet weet hoe en waarom een dergelijk stukje papier in je eigen geldknip terecht komt?”

Henk haalde de schouders op en lachte een beetje.

 „Och, inspecteur - de politie heeft een hele hoop soorten trucjes en handigheidjes. U kunt wel zèggen dat U het in mijn portemonnaie heeft gevonden om een of andere reden die ik niet weet...”

Onge stoof boos op:

 „Luister eens even, jij. Als de inspecteur van de Warmondse politie en ik allebei zeggen dat het in jouw eigen geldknip zat, dan ZAT het erin. Het enige wat WIJ willen weten is hoe het erin is gekomen.”

 „Maar ik weet het niet, inspecteur! Ik heb het nóóit eerder gezien.”

Onge prikte met de steel van zijn pijp dwars de kamer door.

 „Henk - je staat te liegen. En dat is niet leep. Want ik kan bewijzen dat je liegt.”

Henk haalde de wenkbrauwen zover omhoog dat ze op zijn kalende schedel terecht schenen te komen.

 „Da’s knap, inspecteur.”

Onge kneep de ogen half dicht en zei langzaam:

 „Jij ging dat huis hier in Warmond niet binnen om geld te stelen. En ook niet om diamanten te zoeken. Jij ging voor heel wat anders naar binnen. Nietwaar?”

Henk haalde de schouders op, maar bleef Onge argwanend aankijken. Het was duidelijk, dat hij zich al heel wat minder op zijn gemak begon te voelen.

 „Jij ging daar binnen,” zei Onge langzaam, „om enkele meubelstukken na te kijken.”

De inbreker bleef nog steeds doen of hij van niets wist.

 „Om meubelstukken na te kijken? Waar heeft U het NOU over, inspecteur? Wat zit daar nou voor winst in?”

 „Dat weet jij vermoedelijk beter dan ik. Want dáárvoor ben je gisteren ook Kloveniersburgwal 59 binnengedrongen. Niet alleen dàt. Er is ook nog op drie andere adressen ingebroken in de afgelopen weken. Waaronder op een adres in Epe. Nu valt het me op, dat bij jouw papieren een rekening ligt van een garage in Ermelo. Heb je daar benzine getankt toen je in Epe ging inbreken?...”

Henk gaf geen antwoord. Na een paar seconden ging Onge door:

 „Kijk eens, mijn beste - ik kan je vragen waar je geweest bent op de nacht dat er in Epe werd ingebroken. Dan kun je zeggen dat je die nacht in je bed hebt gelegen. Maar stel je nou eens voor dat wij je in een politieauto zetten en je meenemen naar die garage in Ermelo en stel je nou verder eens voor dat de man daar verklaart: „Zeker. Dat is de vent die bij mij die avond benzine heeft getankt...” Wat zeg je dàn? Je weet toch langzamerhand wel hoe de politie werkt, is het niet? Bovendien kun je er rekening mee houden, dat we dadelijk bij jou in Amsterdam huiszoeking gaan doen...”

Henk zei niets, maar stond heel nadenkend te kijken. Inspecteur Onge wist dat hij nu houvast begon te krijgen. Hij boog zich voorover, nam het strookje papier uit de handen van Lepe Henk, bekeek het achteloos, wuifde ermee en zei dan:

 „Er is één ding gebeurd dat JIJ niet weet. Dat je niet kon weten. Weet je wie er zo nieuwsgierig naar is, waarom er op de adressen van deze kranten- en tijdschriftenknipsels wordt ingebroken? Dat is de vrouw van de Officier van Justitie. Dus...”

 „WAT!” riep Lepe Henk uit. „Dus dáárom...”

Onge lachte grimmig:

 „Precies. De Officier van Justitie zelf zit er achter, want het is de familie van zijn vrouw waar jij bent binnengedrongen...”

 „Wel voor de blikskater!” riep Henk uit. „Als ik DAT geweten had... Maar dat heeft hij me niet verteld.”

Onge schoot naar voren als een terriër die een rat wil pakken.

 „Wie niet verteld?”

Henk maakte een wegwuivend gebaar met een slappe hand.

 „Doe nou maar kalm aan, inspecteur. Ik zal alles vertellen. Het is heus geen zaak om je over op te winden. Maar ik dacht nou eindelijk eens een klussie bij de hand te hebben waar ik weinig kwaad mee kon en waar ik lekker mee kon verdienen. Want wees nou redelijk, inspecteur: wie maakt zich nou druk over een inbraak in een huis waarbij totaal niets-niemendal is gestolen? En dat is, wat ik doen moest. Alleen die papiertjes op de kop tikken.”

 „Welke papiertjes?”

 „Die in die meubelstukken geplakt zaten. Maar niet allemaal. Alléén strookjes kranteknipsel waar met de pen een cijfer boven een woord was geschreven. Dat waren de enige waar het op aan kwam. En daar werd ik goed voor betaald. Twee honderd vijftig gulden per inbrakie. En ze vertelden me van tevoren ongeveer precies waar de meubelstukkies stonden waar het om ging.”

Onge sloeg met de vlakke hand op een knie.

 „Maar WIE gaf jou die opdracht dan, jandokie? Wie was de man die zo precies op de hoogte was hoe al die huizen in elkaar zaten?”

 „En da’s nou net het enige wat ik U niet kan vertellen, inspecteur, want het ging per telefoon.”

Onge zat hem even verbolgen aan te kijken en schoot dan uit zijn stoel overeind.

 „WAT! Wou je me dàt wijsmaken? Dat jij een opdracht voor een inbraak krijgt per telefoon?”

Lepe Henk zei heel rustig:

 „En toch is het de zuivere waarheid, inspecteur. Ik kreeg voor elk inbrakie het geld in een enveloppe per post ’s morgens thuis gestuurd. Twee honderd en vijftig gulden met de post. Twee bankies van honderd en twee van vijf en twintig.”

 „Maar de eerste afspraak, man! Hoe is het allemaal begonnen?”

 „As U nou es effe rustig wilt blijven, inspecteur, zal ik het U haarfijn vertellen. Ik zit een paar waken geleden in mijn cafeetje op de Paviljoensgracht en kijk naar een nummer op de televisie, als de telefoon gaat en het is voor mij. Ik ga de cel in en trek de deur goed achter me dicht, zoals je dat daar doet en ik krijg een vent aan de telefoon met een stem die ik helemaal niet ken. En dat zegt die vent ook. „Spreek ik met Lepe Henk?” zegt-ie. „U kent mij niet, maar ik ken U wel en ik wil U wat laten verdienen met een paar karweitjes waar heel weinig gevaar bij is.” Nou - we praten wat heen en weer en hij vertelt me dat ik in moet breken op een paar adressen die hij me precies op zal geven en daar hoef ik alleen maar een paar meubelstukkies na te neuzen die net uit Frankrijk zijn gekomen en het enige waar ik op moet letten, zijn wat kranteknipsels die er binnenin zitten geplakt, zoals je dat soms hebt bij antiek meubilair. En als een van die strookies een cijfer heeft dat er met de pen op is geschreven moet ik dat strookie er voorzichtig uithalen en meenemen. Dat is alles. Hij vertelt me dat die strookies op zichzelf volkomen waardeloos zijn, maar dat het gaat om de cijfers.”

 „Om de cijfers...” herhaalde Onge, nam het strookje weer in de hand en bekeek het. „Hier staat alleen maar een 10 op. En een boogje boven twee woorden.”

 „Dat klopt,” zei Lepe Henk. „Die andere die ik vond, hadden ook maar een enkele keer zo’n cijfer. De meeste waren gewoon strookies papier met gekke opschriften. Stukken uit tijdschriften gesneden. Slordig en zo te zien lukraak. Nou - ik vond het maar een raar verhaal en dat zei ik ook. Maar de vent aan de telefoon zei: „Kijk eens - voor jou is het een koud kunstje. Je hoeft niet eens te zoeken, want ik zal je vertellen wáár de meubelstukken staan die je na moet kijken en niemand maakt er zich later druk over, want er wordt niets van enige waarde gestolen.” Kijk eens, inspecteur - dat is natuurlijk zo. En ik zat nogal erg op zwart zaad en toen zei hij: „En ik betaal je vooruit voor elk krakie: twee honderd vijftig pietermannen voor een uurtje werk. Je adressen krijg je van mij,” en zo meer en zo verder.”

 „Maar vroeg jij dan niet wie hij was?”

 „Natuurlijk vroeg ik wie hij was, maar hij zei dat me dat eigenlijk geen klap aanging. Hij gaf me het eerste adres op en zei dat hij meteen twee honderd vijftig gulden aan me zou posten met een briefje erin welke meubelstukken ik daar die nacht moest nasnuffelen. En dat gebeurde ook prompt. De volgende morgen om kwart over negen lag er een enveloppe in mijn bus met het geld en een getypt briefje over een kastje, een antieke stoel en een oude theestoof in de beneden-achterkamer.”

De politiemannen staarden elkaar aan. De Warmondenaar haalde de schouders op.

 „Waarom ook niet?” zei die.

Onge krabde zijn kin, en bromde:

 „Ik vind het maar een gek verhaal. Zeg - heb jij die briefjes bewaard? En de enveloppen die je kreeg?”

Henk keek de inspecteur verwijtend aan:

 „Kom nou, waar ziet U míj voor aan? Die heb ik meteen in de asbak verbrand. Maar bij dat eerste klussie had ik een hele dag de tijd om er kalm over na te denken, ziet u. Ik kreeg het geld en dat briefje met de ochtendpost en ik stak het geld in mijn zak en ging een kopje koffie drinken en speelde een partijtje biljart en dacht er zo eens over na en in de middag wandelde ik eens naar dat adres toe en...”

 „Welk adres was dat?”

 „Het eerste? In de Sweelinckstraat.”

Onge knikte:

 „Klopt.”

 „Natuurlijk klopt het. Het is de zuivere waarheid, die ik U vertel. Nou - het zag daar nogal makkelijk uit, dus ik dacht: waarom ook niet? Als dat eerste inbrakie vlot verloopt, kan ik er nog een paar doen en allemaal voor twee honderd vijftig piek met niemand die er slechter van wordt... dan vooruit maar. En het liep als gesneden koek. De meubeltjes stonden precies waar het briefie zei dat ze staan zouden en ik haal er twee van die ingeplakte kranteknipseltjes uit en ik naar huis.”

 „En toen? Wat deed je met die kranteknipsels?”

 „Nou - die hield ik thuis verstopt in een oud telefoonboek. En ik ga op de gewone tijd een partijtje biljarten in mijn cafeetje, maar ik hoor of zie niks. De hele dag niet. En de volgende dag was er ook niks met de post, maar de dag dáárop, toen ik weer een potje stond te biljarten, ging de telefoon voor me en ik hoor weer dezelfde stem van diezelfde snuiter. „Goei middag,” zegt die tegen me. „Dat heb je netjes gedaan. En heb je wat gevonden?” - „Jawel,” zeg ik. „Twee stuks. Van die strookies met een klein cijfertje erop. Er waren er niet meer dan twee.” - „Pico-bello,”zegt hij. „Morgen heb je weer een enveloppe van me voor je volgende klusje,” en wis waratje, inspecteur - de volgende morgen ligt er wéér post in me bus met geld en een betypt velletje waarop het adres en precies de plaats van de meubels die ik na moet kijken. En zo is het verder gegaan. Alleen deze laatste twee adressen kwamen tegelijk.”

 „Welke twee?”

 „De Kloveniersburgwal en hier in Warmond. Ineens 500 piek en twee adressen. Maar ik heb zo’n idée dat de snuiter toen haast begon te krijgen, want ik had intussen al eens vier dagen moeten wachten en hij klonk nogal ongeduldig.”

 „Goed, goed. Maar waar zijn al die strookjes nou?”

 „Die kranteknipsels? Die ik uit die meubels haalde? Nou - hier heb ik er maar eentje gevonden. Die heeft U daar. En op de Kloveniersburgwal kreeg ik de kans niet.”

Onge grinnikte:

 „Daar weet ik alles van.”

 „Nou - het stel van de andere drie adressen heb ik telkens in een enveloppe gedaan en aan een kiosk af moeten geven. Met een nummer erop. Dan werd het wel afgehaald, zei-die.”

Onge zei een heel lelijk woord.

 „Welke kiosk? Welk nummer?”

 „Die kiosk tegenover het Victoria-Hotel. Bij de brug naar het Centraal Station. Ik moest ze in een enveloppe doen en er nummer 733 op schrijven en dan kwam de rest wel in orde, zei hij.”

 „Dus je hebt de man zelf nooit gezien?”

 „Nee. Alleen gesproken over de telefoon.”

 „Kiosk,” zei de Warmondse inspecteur. „Dáár moet hij dus geweest zijn om de dingen af te halen.”

 Onge trok een gezicht.

 „Als hij tenminste weer niet iemand anders heeft ingeschakeld om ze voor hem op te halen. Dan kunnen we aan de gang blijven. Dus... het komt er op neer dat alle geheimzinnige papiertjes, met geheimzinnige cijfers erop, intussen verdwenen zijn, behalve dat ene dat we hier in handen hebben...” Hij dacht even na en zei: „Ik dacht zo: laat onze vriend maar eerst even terugbrengen naar zijn cel.”

 „Kan gebeuren,” zei de andere inspecteur en drukte weer op de belknop. De agent verscheen en nam Lepe Henk mee de gang in. De deur ging weer dicht.

 „Wat nu?”

 Onge zat met een slim gezicht aan zijn neus te trekken.

 „Weet je wat we doen? We nemen dit strookje papier, stoppen het in een enveloppe en geven het af aan die kiosk bij het Victoria-Hotel. We schrijven er het bekende nummer op: 733, en posteren er een rechercheur bij, die afwacht wie die enveloppe komt afhalen. Dan hebben we tenminste een redelijk houvast. Maar dat regelen we in Amsterdam wel.”

 „Lijkt me het verstandigste,” knikte de ander. „En wat doen we intussen met onze lepe serie-inbreker?”

 „Stel jij veel prijs op hem?” vroeg Onge.

 „Geen zier,” zei de man uit Warmond. „Het is een uitlopertje van een geschiedenis die jullie in Amsterdam behandelen. Wil jij hem hebben?”

 „Lijkt me wel zo handig,” zei Onge. „Hij heeft drie inbraken in Amsterdam op zijn kerfstok. Ik kan hem net zo goed meteen meenemen in de auto, dan zijn jullie van het gezeur af en ik heb hem bij de hand als ik nog eens wat van hem weten wil.”

De Warmondse inspecteur wuifde en drukte weer op de bel. Toen de agent het hoofd om de hoek stak, beval hij kort:

 „Die man van daarjuist gaat op transport naar Amsterdam. De inspecteur hier neemt hem meteen mee. Laat hij even zijn fouilleringsbriefje tekenen zodat hij niet zeggen kan dat hij niet alles netjes heeft meegekregen, en dan zijn we van hem af.”

 „Tot Uw dienst, inspecteur.”

                x  x  x

De politieauto zoefde terug naar Amsterdam, met Otto en de chauffeur voorin en Lepe Henk (met de handen achter de rug aaneen geboeid) samen Onge met achterin. Niemand zei veel. Zonder twijfel zat zowel Otto als zijn oom heel hard na te denken, maar zij konden moeilijk zeggen wat zij dachten, omdat zij Lepe Henk bij zich hadden. Pas toen de politieauto de poort van het Hoofdbureau was binnengereden, en Lepe Henk in een cel was opgeborgen, en Inspecteur Onge (door zijn neefje gevolgd} zijn kamer weer binnenstapte, kon hij zeggen wat hij op het hart had. Hij gooide zijn hoed op een stoel, begon zijn zware overjas uit te trekken en barstte los:

 „Eén ding is nu natuurlijk wel zo helder als kristal. En weet jij wat dat is, Otto?”

Er waren Otto verschillende dingen kristalduidelijk geworden, maar hij wist niet zeker of het dezelfde dingen waren die zijn oom bedoelde. Dus hij zei, een tikkeltje voorzichtig:

 „Nou, oom - eh... die snuiter aan de telefoon, die Lepe Henk zijn opdrachten gaf... dat MOET bijna zeker iemand zijn uit de familie van Drommeljus. Want hoe wist hij anders van al die huizen zo precies, waar de meubels staan?”

 „Precies!” gromde Onge, neervallend in de armstoel achter zijn bureau. „Precies. Waaruit volgt dat die iemand familie is - al is het dan ook zijdelings - van de Officier van Justitie - en inbrekers huurt om links en rechts deursloten uit te zagen en stukken uit ruiten te snijden. Mooie situatie, moet ik zeggen. Een sappig schandaal.”

Hij zat nog wat voor zich uit te pruttellen, tot Otto opmerkte:

 „Maar, oom - als het een van de familieleden was... waarom dan VIJF inbraken? Er waren vijf familieleden die meubelstukken erfden. Als één ervan die inbraken op touw heeft gezet... dan hoefde hij toch maar in de huizen van de vier anderen te laten inbreken? Want de boel in zijn eigen huis kon hij waratje zelf wel nakijken. Daar heb ik het met mijn vader al over gehad. Tenzij...”

 „Tenzij wat? Wat heb je nu weer in je sluwe hoofdje?”

 „Tenzij die man dacht: als er maar in vier huizen wordt ingebroken dan kunnen ze op hun vingers natellen dat de man uit het vijfde huis, waar niemand binnensluipt, erachter zit. Zodat hij dus ook in zijn eigen huis liet inbreken.”

Inspecteur Onge zat zijn neefje een paar tellen lang aan te kijken, en zei dan:

 „Dat is helemaal niet zo dom van je bedacht, jongetje. Dat is zelfs heel slim bedacht. Maar... dan zou hij toch zeker uit zijn eigen huis geen papiertje laten weghalen? En dat is wel gebeurd. Behalve op de Kloveniersburgwal. Maar die had zelf een val gezet. Van de andere kant...”

Oom Onge greep naar zijn hoofd en liet een gekreun horen:

 „Laten we er nou over ophouden. Hoe langer je er over denkt, hoe gekker het wordt. En ik heb een massa andere zaken aan mijn kop. Weet je wat we doen? Jij gaat slapen. Morgenvroeg, zo gauw die stomme kiosk open is, stuur ik rechercheur Bondriaan erheen met een enveloppe waar niets in zit dan een stuk van een oud nummer van „Vizier”. Dat hebben we hier nog wel in de cantine liggen. Op de enveloppe staat nummer 733. En dan Bondriaan maar afwachten wie zich aan die kiosk meldt om die enveloppe in ontvangst te nemen. Als we die grapjas in de kuif pakken, schieten we harder op dan met al ons gepieker. Jij gaat naar bed. Weet je hoe laat het is?”

 „Jawel, oom.”

 „Zal ik een taxi voor je bellen? Of je thuis laten brengen met een politieauto?”

 „Dat hoeft niet, oom. Ik vind het wel leuk om ’s nachts over straat te lopen. Daar krijg ik maar zelden de kans voor.”

 „Hm,” knorde zijn oom. „Je verbeeldt je toch niet dat je dan veel bijzonders zult zien, is het wel? Hoogstens wat losse katten, een vrachtauto vol melkflessen of een politieagent die je vraagt wat je op zulk een uur op straat doet. Maar als je het zo spannend vindt... ga je gang, hoor. Zo ver is het niet. Loop alleen niet per ongeluk in een of andere gracht.”

 „Nee, oom. Wel te rusten, oom.”

 „Wel te rusten, Otto.”

Otto had de kruk van de inspecteurskamer al in de hand toen hij zich nog eventjes omwendde.

 „Eh... heeft U mij morgen nog nodig, oom?”

Oom Onge had al een potlood opgepakt en was bezig, een getypt proces-verbaal door te lezen. Hij keek wat verstrooid op:

 „Wat? Nee. Slaap jij morgen maar uit en ga overmorgen weer gewoon naar school. Ik heb je vannacht meegenomen omdat je op de Kloveniersburgwal zo je best hebt gedaan, maar we hebben je nu niet meer nodig. We kunnen het nu verder zelf wel weer af, nu de mist weg is. Wel te rusten.”

 „Wel te rusten, oom,” zei Otto en deed de deur zichtjes achter zich dicht.

                x  x  x

En daar liep hij nu over de verlaten Amsterdamse gracht, met het geluid van zijn voetstappen echoënd tussen de hoge gevels, en zijn slimme hoofdje maar zagend, doorzagend over dat vreemde verbaal van een man, die per telefoon een inbreker afhuurt... die elke inbraak van tevoren apart betaalt en in elke brief een getypt lijstje met een preciese opgave van de plaats waar de meubelstukken staan...

En nu had kleine Otto natuurlijk een voorsprong op zijn oom. Want een politie-inspecteur, zoals oom Onge, heeft niet één zaak aan het hoofd, maar wel twintig of dertig, waaraan hij tegelijkertijd moet denken en werken. Maar kleine, slimme Otto had er maar één:... het geval van de erfenis. van Drommeljus. Over dat geval liep hij te piekeren, het van alle kanten bekijkend... En hoe meer en hoe langer hij het bekeek, hoe meer hij tot de overtuiging kwam dat één probleem belangrijker was dan alle andere. De vraag:

HOE WIST DE MAN DIE LEPE HENK HET GELD STUURDE ELKE KEER ZO PRECIES WAAR DE MEUBELSTUKKEN VAN DE VIJF FAMILIELEDEN IN DIE VIJF HUIZEN STONDEN?

Otto sloeg de hoek van een gracht om, zag een leeg blikje van soepballetjes liggen en schopte het een eind vooruit. Hij schrok zelf een beetje van het lawaai dat het rammelende blikje maakte in de stille, nachtelijke straat, maar ook die schrik kon zijn. hersens niet stil zetten. Want HOE komt een mens er achter hoe de meubels in iemand anders zijn huis staan? Door er op bezoek te gaan, natuurlijk. Er was in dit geval gewoonweg geen andere manier. Je als loodgieter vermommen, of aan de deur bellen met een smoesje had allemaal geen zin. Je moest in zo’n geval ergens binnen komen en rustig rond kunnen kijken. Dat niet alleen: je moest ook precies weten WAT die enkele antieke meubelstukken waren die de familie had overgehouden uit de erfenis van die overleden Drommeljus. Kon dat soms een besteldienst of een verhuizer zijn? Onmogelijk. Geen vijf verschillende families waarvan één in Warmond, een andere in Epe en drie in Amsterdam hebben dezelfde verhuizer. Bovendien zet een verhuizer kleine meubelstukken ergens in een gang neer en dàn pas gaat de familie er lekker over steggelen waar die dingen precies moeten komen te staan. Dus... het móést iemand zijn geweest die die inlichtingen had verzameld nadat de meubels aan die families waren afgeleverd en nadat ze in al die vijf huizen op hun plaats waren gezet...

En hoe krijg je zoiets nou voor elkaar? Hoe kom je bij vijf verschillende families de huiskamers binnen en hoe kom je aan de weet welke de nieuwe meubelstukken zijn?

Otto bleef stilstaan bij een automatiek. De stenen vloer ervan lag vol met de kartonnen schaaltjes van croquetjes en slaatjes die uren tevoren waren verorberd door mensen die uit bioscopen waren gekomen. De lampen achter de klepjes brandden nog. Maar de meeste hokjes waren leeg. Rollen pepermunt lagen er nog genoeg, evenals chocoladerepen en een paar zakjes pinda’s. Maar helemaal rechts zag Otto nog twee nierbroodjes liggen plus een enkel verlaten slaatje. Hij duwde drie kwartjes in de drie sleuven, haalde de bijna koud geworden nierbroodjes en het half uitgedroogde slaatje eruit, duwde de klepjes dicht en wandelde langzaam verder door het stille Amsterdam, van het eerste nierbroodje happend. Hij was nu, met al dat gepieker, toch wat verder gekomen. De man die de lepe inbreker had afgehuurd moest in elk geval twee verschillende dingen kunnen of weten:

a).                Hij moest precies weten wélke meubelstukken elke familie uit de naar Holland gebrachte erfenis van Drommeljus had gekregen. Maar hoe kon hij dat weten? Omdat hij bij de verdeling was geweest? Of omdat hij zelf een van de vijf familieleden was, of... (Otto stond even stil, omdat hij een nieuw idée kreeg, liep toen langzaam verder en dacht door):

b).                En ten tweede moest hij weten WAAR, na de verdeling, die meubels in de huizen terecht waren gekomen. En dat was ook nog niet zo eenvoudig... want dat weet de familie dikwijls zelf pas nadat de boel binnen is gebracht!

Toen hij zover was met denken, begon Otto sneller te lopen. Hij at ook sneller. Hij kauwde zich met een vaart door beide nierbroodjes en het slaatje heen, veegde al lopende zijn vingers af aan een voorbijschuivende bakstenen muur, en zette kaarsrecht koers naar huis. Hij had de volgende morgen tòch vrij van school. Wel niet zomaar - eigenlijk om uit te rusten van zijn detectivewerk, maar dat was Otto niet van plan. Otto had een idéetje gekregen. Hij kon het natuurlijk wel aan zijn oom voorleggen, maar inspecteur Onge was maar al te vaak een ongeduldig man, en in zo’n ongeduldige bui was er geen redelijk woord met hem te praten. Het enige wat hij dan zei, was:

 „Ga slapen, jij, en laat het politiewerk maar aan ons over.”

Dus Otto nam maar het zekere voor het onzekere, hield zich koest, wandelde braaf naar huis en ging slapen.

Otto gaat weer eens op pad

Nu zijn er natuurlijk een hele hoop dingen, die je als jongen met afstaande flaporen kunt doen... en ook een hele boel, die je níét kunt doen. Ik bedoel: voor sommige ben je te oud en voor andere nu juist weer te jong. En voor het klusje dat Otto volgende dag wilde uithalen, was hij eigenlijk een stuk te jong. Niet dat hij moest gaan vechten... of krachttoeren verrichten. Helemaal niet. Hij wilde een stukje detective-werk verrichten, maar hij zag met de beste wil van de wereld niet, hoe hij dat zelf voor elkaar zou kunnen krijgen. Het was eigenlijk werk voor iemand die ouder was... maar toch ook weer niet helemaal volwassen.

Toen Otto de volgende morgen om kwart over tien beneden kwam om te gaan ontbijten, vond hij een briefje van zijn vader:

                Nachtelijke Speurhond,

Ik ben naar Reclama en naar de Fritonfabriek. Ik heb je maar laten uitslapen en je moet zelf maar een paar eieren bakken. Als Woudeman opbelt, zeg dan dat ik na twaalven weer thuis ben. Er is hete chocolademelk in de thermoskan.

 Je welmenende vader.

Otto wandelde de keuken in, stak de gaskachel aan en begon twee eieren met spek te bakken. Hij sneed wat brood, besmeerde het dik met roomboter, ging dan weer naar binnen en bekeek het ochtendblad dat zijn vader op tafel had achtergelaten. Er was niet veel opwindends gebeurd, en bovendien had hij zijn hoofd niet bij het nieuws, want Otto zat met een ander probleem. Hij wilde naar enkele van die mensen toe, bij wie was ingebroken, maar hij durfde daar niet binnen te stappen zonder een aannemelijk verhaal. En wat voor verhaal kan een jongen van de tweede klasse HBS dáárop nou verzinnen? Otto schonk zich warme chocolademelk in, at zijn eerste gebakken ei met spek op en toen schenen zijn nog wat slaperige hersens pas op gang te komen.

 „Natuurlijk!” zei hij. „Immers, waarom niet? Ik zeg brutaalweg dat ik voor mijn schoolkrantje werk. Daar zoekt niemand wat achter!”

Hij werkte overhaast de rest van zijn ontbijt naar binnen, greep zijn schooltas, laadde alle boeken eruit, deed er een paar oude nummers van het schoolkrantje in plus een flinke blocnote en twee ballpoints, liep nog eventjes naar boven om zijn haren extra-netjes te kammen, en ging op weg naar zijn eerste adres: de Kloveniersburgwal. Het was maar goed, besefte hij, dat hij over een fotografisch geheugen beschikte. Want de avond dat inspecteur Onge bij hen thuis was langsgekomen, on wat nadere inlichtingen te vragen over de kunstschilder Drommeljus, had hij in zijn papieren na zitten kijken bij welke adressen er was ingebroken en bij welke er half en half nog een inbraak verwacht kon worden. Otto had die processen-verbaal zitten bekijken terwijl die op tafel lagen - niet eens met speciale opzet - maar nu, nu hij ze nodig had, zag hij de getypte woorden vóór zich; even scherp alsof de papieren er zelf nog lagen: de namen van de familieleden plus hun adressen in Amsterdam. Dat was het ene op de Kloveniersburgwal (waar bij zelf voor detective had gespeeld) - een adres in de Sweelinckstraat en een op de Zuiderparklaan. De adressen in Warmond en in Epe waren hem voorlopig te ver weg. Als hij met die drie stuks in Amsterdam geen succès had, dan klopte trouwens zijn hele redenering niet, en kon hij het wel opgeven. Het was bijna elf uur toen hij de hardstenen trap opwandelde naar de voordeur van nummer 59 op de Kloveniersburgwal. Een nette tijd om bij iemand aan te komen. Hij drukte op de bel en vrijwel onmiddellijk zoemde de electrische opener.

 „Wie is daar?”

Otto stapte naar binnen en riep omhoog in het schemerige trappenhuis, met zijn meest beleefde stem:

 „O, mevrouw - neemt U me niet kwalijk dat ik U stoor... Ik ben dat jongetje dat vorige nacht hier was met de inspecteur.”

 „O, wacht even. Het neefje van de inspecteur?”

 „Precies, mevrouw. En nu hoop ik maar dat U het niet al te brutaal vindt, maar ik had U nog even wat willen vragen, als U tenminste even tijd heeft.”

 „Nou, kom dan maar boven. Maar maak het niet te lang, hoor...”

Otto holde al naar boven. Er kwam een sterke geur van verse koffie uit de keuken.

 „Trek je jas maar vast uit. Ik kom zo.”

Dat klopte dan ook wel. Otto had zijn jas nog niet goed en wel aan de kapstok hangen, of mevrouw Jager, dezelfde die hij die nacht al gezien had, kwam de keuken uit, gevolgd door drie mauwende katten die verlekkerd opkeken naar een kannetje warme melk dat zij in de hand droeg.

 „De boel is al weer opgeruimd, hoor,” zei ze lachend. „En de kat is de schrik weer te boven. Kom maar mee naar binnen, en vertel eens: wat heb je op je hart?”

Otto zat op het randje van een lage leunstoel, met zijn schooltas op de knieën, slikte een keer of wat en begon:

 „Mevrouw - ik zei al dat U het misschien brutaal zult vinden, maar ik schrijf nogal eens vaak een stukje in onze schoolkrant. En nu was ik er toevallig vorige nacht bij, toen dat allemaal gebeurde, en...”

Zijn gastvrouw begon te lachen:

 „En wilde je daar nu een stukje over schrijven? Met die inbrekersval en die katten en zo...?”

Otto zei haastig:

 „Ik zal Uw naam wel veranderen, hoor. En het adres ook, als U dat graag heeft... Het gaat niet zozeer om die katten, maar om een idéetje dat ik had. Vindt U het erg als ik U een paar vragen stel?”

 „Nee, hoor. Je vraagt maar.”

Otto opende snel zijn tas, haalde zijn blocnote te voorschijn, legde het ding open gereed, haalde diep adem en begon:

 „Ziet u... het gekke is natuurlijk dat die inbreker van Uw meubels moet hebben af geweten.”

Die opmerking was meteen raak.

 „Daar hebben wij ook uren over zitten praten!” knikte zij. „En weet je wat nog veel gekker is?” - Zij stopte even alsof zij zich afvroeg of zij het wel vertellen zou, maar haalde dan de schouders op. „Er is vannacht wéér ingebroken. Bij een nicht van mijn man in Warmond. Precies hetzelfde verhaal...”

Otto deed heel verbaasd en luisterde met zijn beide flaporen wijd open. Hij hoefde niets op te schrijven, want hij wist het allemaal al. Maar toen zij eindelijk ophield met praten zei hij:

 „Maar mevrouw... Wat IK nu juist zo gek vind, en daar heb ik zelf urenlang over zitten denken: hoe kon die inbreker zo precies weten wáár ergens in al die huizen die meubels stonden? Zowel hier als in Warmond ging hij er kaarsrecht op af.”

Mevrouw Jager zat de kleine Otto een tijdje aan te kijken. Een van de katten sprong op het tafeltje en gooide bijna het kannetje warme melk om. Zij nam de kat op schoot en begon het beest te strelen.

 „Dat is natuurlijk zo,” knikte ze peinzend. „Het is, eh... het begint op een gekke geschiedenis te lijken. In Warmond begrijpen ze er ook niet veel van.”

 „Maar mevrouw,” zei Otto weer. „Gaat U of Uw man veel bij Uw familieleden op bezoek?”

 „Wij? Bijna nooit.”

 „Dus U of Uw man kunnen niet weten waar in andere huizen die meubelstukken van Drommeljus ergens staan?”

 „Nee. Dat weten we zeker niet.”

 „Maar komt dan niemand van Uw familie geregeld bij de andere familieleden op bezoek? Hier bijvoorbeeld?”

Zij schudde het hoofd. Dan zei ze:

 „Kijk eens - daar hebben we toch zeker zèlf al lang aan gedacht? Zo dom zijn we nu ook niet. De familie uit Warmond is in geen maanden hier bij ons geweest. Dan hebben we nog familie in Epe die we nauwelijks kennen. Wij komen nooit bij hen. Zij zijn nog nooit bij ons geweest...”

Otto zat haar enkele tellen lang aan te kijken en zei dan, wanhopig:

 „Maar mevrouw... Hoe KAN dat nu? Tòch moet er iemand zijn die in al deze huizen is geweest. Die àlles van die meubelstukken af weet.”

Zij schudde vastberaden het hoofd.

 „Nee, hoor. Dat hebben we intussen al lang uitgedokterd. Niemand van de familie. Geen van de vijf.”

En toen, op dat moment, kreeg Otto het reddende, heldere denkbeeld. Hij kreeg een vuurrode kleur en stotterde bijna van opwinding, en vroeg:

 „M... maar... misschien klinkt het gek. Maar was het dan soms iemand die géén familie is?”

Zij scheen het niet dadelijk te begrijpen.

 „Een vreemde? Hoe zou die bij ons allen binnenkomen?”

 „Nou - iemand die U allemaal kent. En die óók van die meubels af weet.”

Zij sloeg plotseling een hand voor haar mond.

 „Beretty! Die zou het kunnen wezen.”

 „En wie is Beretty?”

 „De kunsthandelaar. De taxateur. Die hebben we erbij gehaald toen de meubels hier per vrachtauto uit Frankrijk arriveerden, om de waarde van al die dingen te taxeren. Omdat we natuurlijk een min of meer rechtvaardige verdeling, naar de waarde, wilden maken. Die heeft alles precies bekeken en later is hij hier nog bij ons terug geweest. Bij onze familie in Warmond ook. Met het verhaal dat hij nog wel iets wilde kopen voor een klant.”

 „En heeft hij wat gekocht?”

 „Nee. Bij geen van ons tweeën. Want de prijs die hij bood, was te laag... Nee toch. Ik kan het haast niet geloven. En ik mag zomaar iemand niet gaan beschuldigen.”

 „Waarom,” opperde Otto toen, „waarom belt U niet een ander familielid hier in Amsterdam waar óók is ingebroken? U vraagt alléén maar of Beretty daar is geweest. Na de plaatsing van de meubelen... Dat kunt U toch rustig vragen? U hoeft toch niets te zeggen?”

Zij zat een paar tellen lang de kat te strelen en stond dan plotseling op.

 „Verdraaid als ik het niet doe!” zei ze. „Wacht maar eventjes hier.”

Het duurde niet lang. De telefoon stond in de achterkamer en Otto hoorde haar stem, met lange pauzes er tussen als de andere kant antwoordde. Dan kwam ze terug, met de katten achter zich aan, ging in haar stoeltje zitten en stak een cigaret op.

 „Vijf dagen nadat de meubels verdeeld waren en in de Sweelinckstraat op hun plaats stonden, kwam Beretty daar aanzetten. Of hij het kleine ladenkastje kon kopen voor een klant...”

 „Maar hij bood te weinig?”

 „Ook daar bood hij te weinig en toen is hij gewoon weer weggegaan.”

 „Ik geloof éél hard,” zei Otto zacht, „dat Beretty de enig mogelijke man is, die aan de inbreker precies heeft kunnen opgeven welke meubelstukken er in al die verschillende huizen waren en waar ze stonden.”

 „Maar waaróm? Wat wilde die inbreker dan? Hij heeft nergens ook maar voor een cent van waarde gestolen!”

Otto stond op:

 „Mevrouw - vindt U het goed als ikzelf nog eventjes die paar dingen nakijk? Ik heb ze vorige nacht wel gezien, maar niet goed. kunnen bekijken...”

 „Oja, hoor,” zei ze. „Ga je gang. Ik ga intussen even een kop koffie inschenken. Tegen de schrik. Hoe is het mogelijk! Wie had nu zoiets ooit van die Beretty gedacht... Ik kan het nog niet goed geloven!”

Maar Otto geloofde het wel. Beretty was de enige man die het gedaan kon hebben. Beretty wist er geheid meer van. Beretty - dat stond als een paal boven water - wist ook precies wat hij wilde met de krantenstrookjes die hier en daar ingeplakt zaten in de meubelstukken van Drommeljus. Otto liet zich op zijn knieën zakken, voor de dingen die hen de vorige nacht waren aangewezen: het antieke tafeltje, de met leer beklede stoel en de mahonie klok. Otto wilde snel werken, om te zien wat er te zien viel vóór mevrouw Jager met haar koffie uit de keuken terug was. Hij dook onder het tafeltje en zag de strook die hij de vorige nacht al had gezien, maar niet goed bekeken. De strook over de Bohémien... de jonge Nederlander die zich tot het kunstenaarschap geroepen voelde... Maar nergens op die strook was met potlood of inkt ook maar iets geschreven. Verder was er ook niets op het tafeltje geplakt. Otto keerde snel de houten klok om, opende het deurtje aan de achterkant en gluurde naar binnen. Jawel! Tegen een van de binnenzijkanten zat weer zo’n raar knipsel uit een of ander tijdschrift:

                De begraven graaf

Roger LePuy was een van de gierigste mannen van Frankrijk. In zijn kasteel in Aurillac richtte hij

                enz...               

Otto bestudeerde het rare stuk papier, dat ruwweg uit een tijdschrift gescheurd leek. Een stuk van de in kleine letters gedrukte tekst was met de pen doorgekrast, maar boven het woord „begraven”, of boven de letter „v” - dat kon óók - was het cijfer 14 geschreven.

 „Asjemenou,” zei Otto. „Het gaat allemaal over kunstenaars, of geld of begraven schatten of zo meer. Er zit een systeem. in al deze plakdingen. Het is niet zomaar onzin! En die cijfers betekenen natuurlijk óók iets. De vraag is alleen maar: wàt?”

Hij sloot de klok, draaide die weer recht, liet zich op zijn knieën vallen en bekeek de onderkant van de stoel. En waratje! Tegen de binnenkant van een der zijbalkjes zat een smal strookje:

                Hallo, Pasqualino, hoe

’s Werelds grootste zanger, enz.

En boven „deze woorden” stond een boogje met het cijfer 25. Otto liet het strookje zitten, kwam haastig overeind en stond juist weer recht toen mevrouw Jager met haar koffie binnenkwam. Plus de katten, natuurlijk.

 „En? Heb je het bekeken?”

 „Zeker, mevrouw.”

 „En iets bijzonders ontdekt?”

Otto trok zijn beste spijtige gezicht. Hij schudde droevig het hoofd.

 „Neen, mevrouw. Ik kan niets ontdekken.”

 „Nou - ik zal het er met mijn man over hebben, hoor. En het lijkt me ook het beste dat we er de politie over opbellen. Dan moet die maar eens met die mijnheer Beretty over praten, want...”

Otto schrok zich zowat een rolhoedje.

 „Nou - ik zou daar een beetje voorzichtig mee zijn, mevrouw,” zei hij. „Zoals U daarjuist al zei: wij kunnen vermóéden dat die mijnheer Beretty er iets meer van af weet, maar dat is nog iets geheel anders dan het zeker weten. We kunnen zomaar niet iemand gaan beschuldigen zonder bewijs. Vindt U zelf ook niet?”

 „Tja,” zei ze zuchtend. „Ja, natuurlijk. Maar het is wel gek, hoor. Ik begrijp niet dat we er zelf niet aan hebben gedacht... Goed - ik zal het er met mijn man over hebben.”

Otto had nu maar één idée in het hoofd; zo snel mogelijk weg te komen. Hij pakte zijn tas op, gooide blocnote en pen erin, schoof naar de gang, trok zijn jas aan en maakte dat hij de trap af kwam, nog zeggend:

 „Dank U wel voor Uw inlichtingen, hoor. Dank U wel.”

Hij was al een trede of tien afgedaald toen hem nòg een ding te binnen schoot:

 „Och - weet U toevallig ook, waar die mijnheer Beretty woont?”

De vraag kwam zo plotseling, dat het niet in haar hoofd opkwam, te vragen waarvoor Otto dat moest weten.

 „Ergens in de Van Baerle- of P. C. Hooftstraat. Hij staat in de telefoongids.”

 „Dank U wel, hoor. Dank U zeer.”

Twee katten keken hem na. Maar die vroegen niets. En vóór mevrouw Jager nog wat kon vragen, was Otto de deur al uit en de Kloveniersburgwal af.

                x  x  x

Maar intussen had de politie natuurlijk ook niet stil gezeten. Integendeel zelfs. Terwijl Otto nog in diepe slaap onder de dekens lag, was die vertrouwde rechterhand van inspecteur Onge: rechercheur Bondriaan, al op pad getogen teneinde het politienet te spannen rond de kranten- en tijdschriftenkiosk bij het Victoria-Hotel. Bondriaan had van zijn liefhebbende vrouw een pakje boterhammen meegekregen en toen hij zijn regenjas aantrok, had zij gevraagd:

 „Weet je ook wanneer je thuis bent?”

Zij vroeg het eigenlijk zonder veel hoop, want de vrouwen van politiemannen leren al heel vroeg in hun huwelijk af, die vraag te stellen.

 „Geen idée,” zei Bondriaan. „Ik moet de wacht betrekken bij een krantenkiosk tot ze daar een brief komen afhalen en niemand weet wanner dat precies kan gebeuren.”

 „Nou, dan zie ik het wel,” zei ze.

Om kwart voor tien op die winderige morgen, terwijl Otto nog in bed lag te slapen, was Bondriaan bij die kiosk aangekomen en hij bukte zich diep om naar binnen te kunnen kijken. Er zitten zowat nooit mannen of jonge meisjes in die kleine houten tentjes - alleen maar oude dames.

 „Goede morgen,” zei Bondriaan heel beleefd, nam zijn hoed af en stak de rechterhand naar voren. „Mag ik U dit even laten zien? Ik ben van de politie.”

 „Ajoei mijnheer,” zei de oude dame geschrokken, zijn legitimatie bekijkend.

 „Maakt U zich maar niet ongerust, hoor,” suste Bondriaan. Hij stopte de politie-legitimatie weer in zijn zak en haalde de enveloppe te voorschijn die zij de nacht tevoren op het bureau van de recherche hadden gereedgemaakt. „Dit is een enveloppe onder nummer 733. U heeft al eens eerder enveloppen onder dat nummer hier gehad, in de laatste weken. Nietwaar?”

De oude dame nam de enveloppe aan, bekeek die van voren en van achteren en antwoordde dan:

 „Dat is zo, ja. En wat wilde U nu van mij?”

 „Dat U deze enveloppe gewoon neerzet op de plaats waar U de andere ook bewaarde. En dat U rustig wacht tot er iemand komt, die erom vraagt. En dan moet U mij waarschuwen.”

Zij zat nog steeds met de enveloppe in haar hand en Bondriaan stond diep gebogen, met zijn hoofd en schouders zowat binnen het kleine raampje.

 „U waarschuwen? Maar hoe? Ik heb hier geen talefoon. Moet ik roepen?”

 „Neenee!” zei Bondriaan geschrokken. „Het is het beste als de persoon die deze enveloppe ophaalt, er totaal niets van merkt. Ik blijf hier wel in de buurt” - Hij keek over zijn schouder naar de gevel van het Victoria-Hotel, schuin achter hem. „Kijk - daar is het terrasje van het hotel. Op de hoek is een tafeltje. Dat is onbezet en ik kan daar gemakkelijk zo gaan zitten, dat ik dit kioskje voortdurend in de gaten kan houden.”

 „Maar hoe moet ik U dan waarschuwen? Ik kan toch moeilijk naar voren gaan hangen en met een zakdoek wuiven, is het wel?”

 „Neenee. Onee. Dat is de bedoeling niet. Dat zou veel te veel in de gaten lopen. We moeten iets bedenken, wat de persoon die de brief ophaalt, helemaal niet verdacht voorkomt.”

 „Jaja. Dat is ook niet zo eenvoudig... Maar luistert U eens: ik kan toch wachten met het geven van een seintje tot hij zich heeft omgedraaid en wegwandelt?”

Bondriaan dacht eventjes na.

 „Ja, natuurlijk. Als U dan maar niet te lang wacht.”

 „Goed. Weet U wat ik doen zal? Zo gauw die brief is opgehaald pak ik een krant - ik heb hier genoeg kranten van gisteren liggen - en gooi die door het raampje op de grond.”

 „Dat is een schitterend idée!” zei Bondriaan opgetogen. „Zelfs al zou de men iets zien, dan lijkt het nòg of het een ongelukje van U was. Prachtig. Laten we dat maar afspreken. Ik ga nu meteen naar dat tafeltje op de hoek, voordat iemand anders het bezet. Goede morgen.”

Om twaalf uur, toen Otto Onge haastig de voordeur van Kloveniersburgwal 59 achter zich had dichtgetrokken, zat Bondriaan nog steeds aan dat tafeltje... achter zijn vierde kopje koffie. Er was echter nog niemand komen opdagen om die brief op te halen.

                x  x  x

En wat deed Otto intussen?

Wat kòn Otto doen?

Hij was begonnen met de Kloveniersburgwal af te wandelen, de tas met de onbeschreven blocnote erin onder de arm geklemd en een hoofd vol gedachten. Voor onze slimme Otto bestond er geen mogelijke twijfel aan of Beretty was de grote ontbrekende schakel in het geheimzinnige inbraakspel. Dat had hij, kleine Otto, op zijn eentje ontdekt. Maar nu hij dat wist... wat nu? Juist toen hij de brug die naar de Damstraat leidt, over liep, schoot hem de waarschuwing te binnen, die zijn oom de inspecteur hem keer op keer in de flaporen had getoeterd:

 „En denk eraan, Otto, dat je niet op je eentje detectiefje gaat spelen! Laat dat maar aan de politie over. Je doet wat je gezegd wordt en niets meer...”

Otto stond van schrik stil midden op de brug; zo plotseling dat een vrouw met een kinderwagen, die achter hem aan kwam, hem pardoes van achteren tegen de kuiten reed.

 „Ken je niet uitkijken, zeg?”

 „Oh, p... pardon,” stotterde Otto en ging haastig opzij.

Maar „p... pardon” zeggen zou hem bij zijn oom wel niet veel helpen, als hij met dit Beretty-verhaal kwam aandragen. En Otto had eigenlijk wel zin, zichzelf een flinke trap te geven. Waar was hij eigenlijk aan begonnen? Waarom was hij niet rustig in zijn bed blijven liggen, of bij de radio, nu hij tòch een vrije dag had? Waarom moest hij weer zijn eigenwijze neus in andermans zaken gaan steken?... (Otto begon langzaam weer door te lopen) Van de andere kant: als hij dat NIET had gedaan, wie weet hoelang de politie dan nog had moeten zoeken? En die brief dan aan die kiosk? Daar stond nu een rechercheur op post. En als die brief werd opgehaald, vonden ze dan vanzelf het spoor van Beretty? En als er aan die kiosk eens iets misliep? Of als Beretty zich eens van een tussenpersoon bediende inplaats van zélf de brief op te halen?...

Toen hij zover was met zijn gepieker begon Otto sneller te lopen. Het was hem nu volkomen duidelijk wat hij doen moest. In de eerste plaats geen slapende honden en tevreden ooms op stang jagen. Zolang oom Onge niet wist wat zijn neefje uitspookte, zolang was er niets aan de hand. Kwam de politie uit zichzelf op het spoor van Beretty, dan kon Otto rustig in zijn vuistje lachen en zich nergens moe bemoeien en zijn mond houden. En als er iets met die brief misliep... en het politieonderzoek liep klem - wel, dan kon Otto altijd nog zien wat hij ging doen. En dan kon oom Onge ook moeilijk een al te grote mond gaan opzetten, want zonder Otto was hij dan nooit uit de moeilijkheden geraakt.

Dus Otto besloot om géén politiebureau op te bellen. Om zijn oom niet te laten weten wat hij gedaan had en verder... Verder? Verder kon het dan toch zeker geen draad kwaad om eens in de Van Baerle- of P. C. Hooftstraat te gaan neuzen en eens te kijken in wat voor huis die mijnheer Beretty woonde? Een kwestie van gewone nieuwsgierigheid, waar je geen draad kwaad mee kon. Otto versnelde zijn stappen hoe langer hoe meer, ging op de Dam de telefooncel binnen die daar vlakbij het Bevrijdingsmonument staat, zocht in de telefoongids de naam Beretty op en las:

 F. G. K. Beretty - kunsthandelaar en taxateur... P. C. Hoofstraat. Dat wàs hem. Zonder enige twijfel. Otto verliet de cel en ging vrolijk fluitend op weg naar Amsterdam-Zuid. Een dode kunstschilder en een kunsthandelaar. Er was wel een duidelijk verband te zien. Zou die Beretty de dode Drommeljus nog bij leven hebben gekend? Helemaal niet zo onmogelijk... Misschien wist die Beretty wel meer van Drommeljus en diens eigenaardigheden af, dan alle leden van de Drommeljus-familie bij elkaar. Terwijl Otto voortwandelde, had hij een massa om over na te denken

                x  x  x

En nu gaat er een van die vreemde dingen gebeuren waar je naderhand heel hard over kunt lachen, maar waar die middag helemáál niet over gelachen werd. Inspecteur Onge piekerde er tenminste niet over om te gaan lachen. Die was machtig boos. En Otto zelf... die kwam met zijn nieuwsgierige neus lelijk klem te zitten. Hij was, met zijn schooltas braaf onder de arm, de Kalverstraat en de Leidsestraat door gewandeld, tippelde via het Leidsebosje en de Hobbemastraat de P. C. Hooftstraat in en telde de huisnummers af. En toen vond hij wat hij zocht: een gewone huisdeur tussen een sigarenwinkel en een bloemenzaak. Er zaten drie belknoppen en drie naamplaatjes onder elkaar op de deurstijl. Het middelste plaatje droeg de naam: F. G. K. Beretty. Langs de stoeprand stond een witte bestelauto van de bloemenwinkel plus een Volkswagen met dáárachter een bruinrode Chevrolet. Otto las het naamplaatje, wandelde een paar huizen verder, stond stil voor de étalage van een boekwinkel, wachtte daar een paar minuten en liep langzaam terug. Daar schoot hij natuurlijk niet veel mee op. Van de andere kant kon hij moeilijk daar aanbellen en beginnen met een smoesverhaal over een stukje in het schoolblad. Dat was zelfs Otto wel iets al te brutaal. Hij passeerde de voordeur van Beretty voor de tweede maal, wandelde tot aan een winkel in radio- en televisietoestellen, stond daar even te kijken en zag toen, uit zijn ooghoeken, dat de deur van het Beretty-huis was opengegaan en een man eruitkwam, die twee bruinleren koffers droeg. Hij wandelde met de koffers die stoep over naar de bruinrode Chevrolet, zette de koffers neer, haalde een bosje sleutels uit de zak, opende het portier van de wagen en zette zijn beide koffers achterin. Toen dat was gebeurd, duwde hij het portier dicht, keek omhoog naar de lucht, als om te zien of er regen kon worden verwacht, haalde een pakje cigaretten te voorschijn en begon er op zijn gemak een van op te steken, onderwijl de straat op en af kijkend. Otto klemde de schooltas onder de arm en deed of hij de radiotoestellen bewonderde. Maar tot zijn verbazing en ontsteltenis zag hij van opzij, uit zijn ooghoeken, hoe de man met de cigaret naar hem keek... en blééf kijken. Otto voelde zijn wijd afstaande flaporen eerst rose worden, dan rood en heet en tenslotte knal- en knalrood. Vervolgens werd ook zijn hele gezicht rood. En het blééf vuurrood, Want nu kwam de man in beweging, recht op Otto af en vroeg:

 „Jongeman, heb jij even de tijd?”

Otto schrok op of er een bom achter hem afging. Hij keerde zich met een ruk om, trilde op zijn voetzolen, moest twee keer slikken voor hij kon spreken en stotterde dan:

 „J.... jawel, mijnheer.”

De man met de cigaret had donkerbruine ogen en was middelmatig groot. Hij droeg een bruin pak zonder vest, met een groene das. De bruine ogen keken Otto een beetje verbaasd aan:

 „Goeie help, jongen - je hoeft niet zo verschrikt te kijken. Is er wat?”

 „N... nee, mijnheer. M... maar U sprak zo onverwacht tegen me.”

De bruine man hield één hand in de broekzak en rammelde met een bosje sleutels.

 „Jaja. Maar als je altijd zo ontzettend schrikt als iemand onverwacht iets tegen je zegt, kun je wel aan het schrikken blijven. Ik wou vragen of je wat wilde verdienen. Met het doen van een boodschap.”

 „J... jawel, mijnheer.”

 „Heb je een half uurtje de tijd? Je kunt er een rijksdaalder mee verdienen. Heb je daar zin in?”

 „J... jaja mijnheer. Graag zelfs.”

 „Goed dan,” zei de man met de bruine ogen. „Weet je het Victoria-Hotel?”

 „D... dat hotel tegenover het Centraal Station?”

De man knikte tevreden.

 „Precies, ja. Je kunt hier lijn 2 nemen en die zet je daar vlakbij af. Vóór het Victoria-Hotel is een krantenkiosk. Weet je die?”

Otto was nu over de eerste schrik heen.

 „J... Jaja mijnheer. Op de hoek van de brug.”

 „Ik heb nu weinig tijd, want ik moet nog een koffer pakken en ik verwacht nog telefoon. Ga naar die kiosk en vraag of er een brief is onder nummer 733. Onthoud het nummer goed.”

 „Een brief onder nummer zeven dubbel drie.”

 „Juist. Hebben ze er een, breng die dan meteen hier. De naam doet er niet toe. Als je het nummer noemt, krijg je de brief.”

 „En waar moet ik hem brengen, mijnheer? Bij U thuis?”

 „Neenee, dat kan niet.” - Beretty wees de kant van de Hobbemastraat uit. „Dáár op de hoek is café. „De Posthoorn” heet het. Daar kun je me vinden. Als ik er niet ben, wacht dan even. Begrepen?”

 „Zeker, mijnheer.”

 „Als je terug bent, krijg je je rijksdaalder. Accoord? Het is vlug verdiend, nietwaar?”

 „Komt voor elkaar, mijnheer.”

 „Prima,” zei Beretty, en keek de straat door naar de andere richting. „Daar komt juist de tram aan. Daarginds is de halte. Pak deze, want dat scheelt je zeker tien minuten en ik heb nogal haast.”

Otto ging meteen in draf op weg. Met plezier overigens, want hij was zo in de war door die plotselinge boodschap, dat hij graag even alleen was om uit te piekeren wat hij nu moest gaan doen.

                x  x  x

Tja... wát moest hij doen? De tram kwam op gang en reed naar het einde van de P. C. Hooftstraat. Otto begon nu pas te beseffen, wat voor een slimme vogel die Beretty was. Hij had natuurlijk geen enkele van al die keren zelf bij die kiosk zijn brieven (die Lepe Henk aan hem postte) daar afgehaald. Het was een koud kunstje voor Beretty om elke keer ergens een jongen te vinden die maar al te graag een rijksdaalder verdiende met zo’n makkelijk karweitje. En ook die afspraak in de „Posthoorn” was een stukje knap werk. Als er iets misliep bij die kiosk... en de jongen die zich daar meldde, werd door de politie gepakt, dan kon Beretty rustig ergens op een afstand toekijken of de jongen wel op tijd terugkwam... en of er geen politie meekwam. Was alles in orde, dan ging Beretty daar óók naar binnen. Was er iets mis... dan verscheen Beretty eenvoudig niet, en dan was men nòg niet veel verder.

De tram zwenkte vanaf het Leidsebosje de brug naar het Leidseplein op, en pas NU begon Otto te beseffen in wat voor moeilijk parket hij zich had gestoken. Want had zijn oom niet gezegd dat hij een rechercheur bij die kiosk zou posteren om iedereen op te vangen die naar een brief onder nummer 733 vroeg?... En hoe moest dat nou?

Ai... Ajoei. Hoe móést dat nou? Otto begon verwoed te denken. Want als híj daar naar die brief vroeg (de rechercheurs van inspecteur Onge kenden Otto allemaal) dan zou je de herrie eens meemaken! Want dan kwam Otto’s oom natuurlijk direct aan de weet dat Otto op eigen houtje aan het speuren was gegaan... en dan had je de poppen aan het dansen! Dat zou je niet eens meer dansen kunnen noemen... de poppen zouden huizenhoog springen. Inspecteur Onge zou zo hard brullen dat alle ruiten van het politiebureau ervan rinkelden. En met elke halte die de tram vorderde op weg naar die verhipte kiosk bij het Victoria-Hotel, kreeg Otto minder lust om zijn hoofd met flaporen dat raampje binnen te steken en te vragen:

 „Heeft U ook een brief onder nummer 733...?” Om dan te zien hoe een stomverbaasde rechercheur op hem afkwam en vroeg: „Zeg eh... Otto - wat heeft dát te betekenen?”

Maar juist toen de tram aan het einde van de Leidsestraat het Koningsplein op draaide, kreeg Otto de reddende ingeving. Hij sprong van louter opluchting van zijn zitplaats overeind en liep meteen naar de uitgang. Daar bleef hij ongeduldig staan trappelen tot de volgende halte in zicht kwam. De tram remde af, stond stil en Otto was de eerste die naar buiten dook. HET WAS HELEMAAL NIET NODIG OM NAAR DIE KIOSK TE GAAN! Want hij kon net zo goed zélf een brief in elkaar goochelen en die braafjes aan Beretty afdragen! Otto voelde zich zo opgelucht, dat hij zowat dansend de Spuistraat in liep, vrolijk fluitend en zwaaiend met zijn schooltas. Hij moest een dikke honderd meter lopen eer hij een winkel zag die schrijfpapier, enveloppen en dat soort zaken verkocht. Otto ging er binnen en kocht één enkele gewone vierkante, witte enveloppe. Dat kostte hem precies twee centen, en de winkelier zei nog heel beleefd: „Dank U wel,” toen Otto na die enorme aankoop weer naar buiten ging. Een klein eindje verderop was een winkeltje dat deed in tweedehands boeken en stapels oude tijdschriften. Daar kocht Otto een anderhalf jaar oud nummer van „Panorama” voor een dubbeltje. Met die twee belangrijke aankopen dook hij een kleine cafetaria binnen. Hij bestelde een Coca-Cola, ging aan een tafeltje met een groen plastic blad zitten, haalde zijn zakmes te voorschijn, sloeg het nummer van Panorama open en vond alras een artikel met erboven de grote kop:

 EEN KWESTIE VAN TIENTJES

Hij sneed de strook papier met die kop erop uit, bekeek het geval even, nam zijn ballpoint, schreef het cijfer 14 boven het woord „kwestie” en bekeek het resultaat met een tevreden gezicht. Het leek hem écht een strookje om te passen in de rare kwestie van de Drommeljus-erfenis. Want was dat een kwestie van tientjes, ja of nee? Zelfs wel van duizendjes. Otto stopte het opgevouwen strookje in de enveloppe, plakte die keurig dicht, schreef er met forse cijfers: No. 733 op en bekeek het geheel met grote voldoening.

 „Ziezo,” zei hij, „ik denk dat mijnheer Beretty daar héél gelukkig mee zal zijn.”

Hij dronk zijn Coca-Cola op, betaalde, klemde zijn tas onder de arm, schoof de enveloppe in een zak en wandelde naar buiten. Op het Spui pikte hij eventjes later een tram op die hem terugreed naar de P. C. Hooftstraat. En het gevaar van een loeiend-boze oom Onge leek op handige wijze afgewend...

                x  x  x

Het léék afgewend. Maar dat was bedrieglijke schijn. De rust en vrede in de ziel van Otto zouden niet langer duren dan de tram nodig had om van het Spui te komen tot aan de hoek van de P. C. Hooftstraat en de Hobbemastraat. Want intussen was er iets gebeurd, waar Otto geen rekening mee had gehouden en dat van zijn prachtig en slim bedacht zelfgemaakte-briefplannetje een boemerang maakte die op zijn eigen hoofd zou terugketsen. Want om half één was de heer W. H. Jager thuisgekomen op de Kloveniersburgwal en daar ontvangen door een opgewonden echtgenote.

 „Wicher! Moet je nou eens horen! Ik heb ontdekt wie de man moet zijn, die achter al die inbraken zit.”

De heer Jager staarde zijn blonde vrouw stomverbaasd aan.

 „Heb JIJ dat ontdekt? Hoe dan?”

 „Nou - ik kreeg vanmorgen bezoek van dat jongetje dat hier vorige nacht was met die inspecteur van politie.”

 „Dat lijpe jongetje met die flaporen? Die eruit zag of hij niet tot tien kon tellen?...”

 „Dat jongetje is heus niet zo lijp als jij denkt. Integendeel zelfs. Het is een heel slim jongetje.”

 „Maar wat moest die hier komen doen?”

 „Nou - hij wou een stukje schrijven in het schoolblad over de inbraak van vorige nacht en toen begonnen we over al die inbraken te praten en toen... Wicher - er is maar één man die alles van die meubels af weet en bij ons allemaal over de vloer is geweest en die precies weet waar alles staat en dat is Beretty! Dat is de enige persoon die de inbreker precies alles kan hebben verteld.”

Jager staarde haar aan en liet zich langzaam in een stoel zakken.

 „Beretty!” herhaalde hij. „Natúúrlijk. Wat zijn we toch een sufferds geweest! En die Beretty heeft Drommeljus vroeger goed gekend.”

 „Oja. Weet je dat zeker?”

 „Dat heeft-ie me zelf verteld toen hij hier laatst was. Hij was een van de weinigen die wel eens een schilderij van Drommeljus kocht toen die nog in Holland werkte en constant rammelde van de honger. Maar dat moeten we tegen de politie zeggen!”

 „Ja, dat dacht ik eigenlijk ook al, maar...”

Jager sprong al op en ging naar de telefoon in de achterkamer.

 „Daar is helemaal geen „maar” aan. We moeten het metéén tegen die inspecteur zeggen...”

Een kwartier later kwam inspecteur Onge, die meteen een politieauto had laten aanrukken, met twee treden tegelijk de trap op stormen. Hij hoorde het hele verhaal. Hij hoorde ook dat zijn neefje Otto die morgen met zijn nieuwsgierige neus op bezoek was geweest. Hij stelde de nodige vragen, maakte enkele aantekeningen en stond op:

 „Ik ga nu rechtstreeks naar die mijnheer Beretty toe, daar kunt U op rekenen. Mijn hartelijke dank voor de inlichtingen. En mijn compliment dat U zo slim geweest is, op dat idée te komen. Het bespaart ons een massa zoekwerk.”

 „Och - U moet eigenlijk Uw neefje bedanken,” zei mevrouw Jager. „Als Uw neefje hier niet geweest was, was ik uit mezelf nóóit op het idée gekomen van die mijnheer Beretty.”

 „Mijn neefje,” zei inspecteur Onge grimmig, „moet zich met zijn eigen zaken bemoeien. Die zal ik persoonlijk dadelijk eens geducht de oren wassen.”

 „Och, inspecteur... hij bedoelt het zo goed.”

 „Hij moet zijn algebra leren en zijn jaartallen, en politiewerk aan de politie overlaten!” gromde Onge, holde de trap af, trok het portier van de politieauto open, liet zich naast de bestuurder neervallen en barstte toen los:

 „Voor de laaiende groene klapbessen nog an toe! Daar is dat apejong van een neefje van me wéér op eigen houtje aan het speuren geweest! Naar de P. C. Hooftstraat en metéén.”

De auto trok op en stoof de Kloveniersburgwal af.

                x  x  x

De heer Beretty stond in zijn slaapkamer zijn derde en laatste koffer in te pakken. Op de vensterbank stond een draagbaar transistor-radiootje dat afgestemd was op Radio Veronica. Beretty floot met de juist spelende grammofoonplaat mee en legde een stapeltje overhemden met zorg in de open koffer die hij op bed had liggen, toen de bel ging.

 „Heee!” zei Beretty. „Wie kan dàt zijn?”

Hij wandelde de gang in, keek langs de trap naar beneden en trok aan het touw van het voordeurslot. De deur zwaaide naar binnen en in de opening stond een grote man met een loshangende regenjas aan en een slappe hoed wat achterover geduwd op het hoofd. Achter hem zag Beretty vaagjes de gestalte van een tweede man.

 „Is de heer Beretty thuis?”

 „Dat ben ik.”

De twee mannen kwamen naar binnen. De eerste begon de trap te beklimmen. De tweede deed zachtjes de voordeur in het slot en kwam ook naar boven. Beretty kreeg een wat vreemd gevoel en vroeg:

 „Wie is u? Ik sta op het punt om op reis te gaan. Ik heb héél weinig tijd, en...”

 „Wij zijn politie,” kondigde de grote man aan. Hij stond nu bovenaan de trap. „Ik ben inspecteur Onge van de recherche. Wij wilden U een paar vragen stellen.”

Beretty haalde een zakdoek te voorschijn, alsof hij zijn voorhoofd wilde afvegen, bedacht zich, stopte de zakdoek weer weg en ging achteruit om ruimte te maken.

 „Politie? Danne... Dan kunt U beter in de voorkamer komen.”

Het was een grote kamer aan de straat, waarvan de wanden stampvol hingen met schilderstukken. Beretty bleef tussen de ramen staan, met de handen op de rug, wipte wat zenuwachtig op zijn hakken heen en weer. Inspecteur Onge was blijven staan en keek om zich heen naar de vele grote en kleine schilderijen.

 „U is kunsthandelaar?”

 „Zeker, inspecteur. Van beroep. Is er iets met een schilderij niet in orde? Een vervalsing of zo?”

Onge keek nog steeds om zich heen naar de schilderijen, en antwoordde niet, maar stelde een nieuwe vraag:

 „Heeft U hier soms ook werk hangen van een zekere Drommeljus?”

 „Drommeljus?” vroeg Beretty. „Nee. Niets meer. Dat heb ik wel gehad. Vroeger. Toen hij nog in Holland woonde en zowat geen cent kon verdienen. Ik kocht toen nog wel eens wat van hem. Maar nadat hij beroemd was geworden, in Frankrijk, kreeg ik niets meer van hem. Toen verkocht hij ze zelf. Ik heb het nog wel geprobeerd, want toen bracht zijn werk een beste prijs op. Maar geen kans. Nee. Toen niet meer.”

 „Zozo,” zei Onge, en hield op met de schilderijen bekijken. Hij bestudeerde nu de deer Beretty. Die had de handen op de rug en zag eruit of hij met de vingers onzichtbaar achter zich stond te friemelen. „Zozozo. Dus U is bij Drommeljus op bezoek geweest. In Frankrijk.”

 „Zeker, inspecteur. Twee keer zelfs.”

 „En waarom? Met welk doel?”

De rechercheur stond, schuin achter zijn inspecteur, zwijgend mee te luisteren. Maar hij stond wèl zo, dat niemand de kans kreeg, snel de kamer uit te glippen.

 „Nou - zoals ik U al vertelde. Om te kijken en te vragen of ik wat schilderijen van hem kon krijgen. Ze brachten nu goede prijzen op en ik zag er wat handel in. Maar nee, hoor. Hij wou niets meer met Holland te maken hebben.”

 „Maar hij wilde nog wel met U praten?”

 „Oja. Dat wel. Hij zei dat ik de enige was, die hem nog wel eens had geholpen als hij in de narigheid zat. Ik heb er een paar dagen gelogeerd. We hebben heel gezellig zitten praten en zo. Maar schilderijen wou hij me niet geven.”

 „Zozozo. Dus U heeft daar dagenlang gelogeerd. En lang met hem zitten praten. U weet dat hij dood is?”

 „Ja, natuurlijk, inspecteur. Natuurlijk.”

 „Hoe wist U dat?”

 „Nou - ik las het in de krant.”

 „En hoe is U in contact gekomen met de familieleden - met de erfgenamen van Drommeljus?”

 „Hoe bedoelt U dat?”

Onge zei ongeduldig:

 „Het lijkt me heel duidelijk wat ik bedoel. Drommeljus had familie hier in Holland. Een heel stel van die familieleden is naar Frankrijk gegaan voor de begrafenis en voor het verdelen van de erfenis. En ze kwamen terug met een autolading bestaande uit min of meer waardevolle meubelstukken, die hier te lande zouden worden verdeeld. En om de waarde daarvan te bepalen haalden zij een expert erbij.”

 „Jaja. Dat klopt. Dat heb ik voor hen gedaan.”

 „Hoe kwamen zij aan ú? Waarom niet een ander?”

 „Wel, omdat ik een van hen goed kende. Die familie in Warmond. Ik belde hen op, omdat ik natuurlijk aannam, dat er wel erfgenamen zouden zijn en ik er alles voor voelde om schilderijen van Drommeljus te kopen als die er nog waren. Maar toen ik opbelde, waren zij al vertrokken naar Frankrijk. In de dagen die volgden, belde ik af en toe eens op, tot ze terug waren. En toen hoorde ik dat Drommeljus geen enkel schilderij had nagelaten. Hij had ze allemaal verkocht, zo vlug als hij er een klaar had. Maar er was wèl een lading meubelstukken en die moesten verdeeld worden. En toen vroeg ik of ik die eens mocht zien en toen heeft de familie mij aangesteld als taxateur om de waarde van elk stoeltje en tafeltje te bepalen. En op grond van de bedragen die ik vaststelde, is toen de boel verdeeld. Een heel gewone gang van zaken.”

 „Juist, juist,” knikte Onge. „Een heel gewone gang van zaken. Maar nu doet zich iets ongewoons voor. Toen alle meubels al verdeeld waren over de vijf huizen van de vijf familieleden, is U naar elk van hen toegegaan met het verhaal dat U een liefhebber had die dat bepaalde stuk of die stukken wilde kopen. Hoe zit dat?”

Nu raakte Beretty klem. Hij kuchte wat, en verzette zijn voeten een paar keer en antwoordde langzaam:

 „Nou ja - dat was natuurlijk niet helemaal waar. Maar er waren een paar aardige stukken bij en ik wilde toch nog proberen of ik er niet een paar van kon kopen, voor een geschikt prijsje.”

 „Maar U heeft niets gekocht?”

 „Nee. Ze waren te duur.”

 „Zozo. En U stelde geen enkel belang in die strookjes papier die in de meeste van die meubelstukken zaten geplakt?”

 „Strookjes papier? Welke strookjes papier? U... bedoelt: die rare kranten- en tijdschriftenknipsels? Nee. Waarom zou ik?”

 „Als U daar geen belang in stelde, mijnheer Beretty, waarom...?”

Onge hield plotseling op met spreken en ging over op iets geheel anders:

 „Zei U niet dat U op het punt stond, op reis te gaan?”

 „Ja eh... dat zei ik. Dat klopt.”

 „Waarheen?”

 „Nou eh... naar Frankrijk.”

 „Zozo. Welk deel van Frankrijk?”

 „Naar Parijs. Ik wilde daar een paar schilders opzoeken om werk van hen te kopen.”

Onge vuurde een onverwachte vraag af:

 „Komt U wel eens bij de kiosk bij het Victoria-Hotel?”

Nu werd Beretty bleek. Hij werd enkele tellen lang hoe langer hoe bleker tot hij er zowat uitzag als een geest. Toen antwoordde hij met moeite:

 „Nee, hoor. Daar ben ik nooit geweest. Nou - een jaar geleden misschien. Om een krant te kopen.”

 „Dus niet de laatste weken?” Om brieven af te halen?”

 „Nee, inspecteur.”

 „Gaat U dan maar mee naar buiten en in de auto. We rijden naar die kiosk en dan zullen we eens zien of ze Uw gezicht daar herkennen.”

 „Met plezier, inspecteur.”

                x  x  x

De politieauto reed zo snel als in het drukke verkeer maar mogelijk was, en tijdens de rit zei niemand een woord. Beretty stak een cigaret op en zat daar met snelle, zenuwachtige halen aan te trekken. Toen de cigaret half op was, gooide hij het restant door het raampje naar buiten. De auto stopte bij het Victoria-Hotel, en tussen inspecteur Onge en de rechercheur in marcheerde Beretty op de kiosk af. Onge bukte zich en stak zijn politie-legitimatie en het hoofd door het raampje naar binnen.

 „Juffrouw, ik ben inspecteur Onge van de recherche. Wij hebben een man bij ons. Wilt U deze goed bekijken en zeggen of die de laatste dagen hier brieven heeft afgehaald?”

Beretty werd naar voren geschoven. De juffrouw boog zich in haar raampje naar voren en bekeek hem aandachtig. Dan begon zij haar hoofd te schudden.

 „Nee, hoor. Deze mijnheer heb ik nog nooit hier gezien.”

 „Weet U dat zeker?”

 „O, heel zeker, hoor. Ik let altijd speciaal op mannen met bruine ogen, want mijn eigen lieve man ,die nu al een paar jaar dood is, had ook bruine ogen. En...”

 „Dank U wel,” zei Onge en maakte een kort gebaar tegen zijn rechercheur: „Neem hem weer mee de auto in. Ik kom zo.”

 „Tot Uw dienst, inspecteur.”

Onge keek het tweetal even na en boog zich weer voorover:

 „Juffrouw - die brief die vanmorgen gebracht is onder nummer 733 - is die al afgehaald?”

 „Nee, inspecteur.”

 „Wie haalt die brieven hier dan af? Er zijn er méér geweest, nietwaar?”

 „Jazeker, inspecteur. Een stuk of drie, vier. Die worden altijd gebracht door een man die gewoon een beetje plat Amsterdams praat” (Onge knikte kort, want dat was natuurlijk Lepe Henk) „maar ze worden door allerlei mensen afgehaald. Meestal scholieren of zoiets. En een keer door een meisje van een jaar of achttien.”

 „Scholieren?” vroeg Onge verbaasd.

 „Ja. Ik vond het al een tikje vreemd. Maar de man die ze bracht betaalt me er goed voor. Een gulden elke keer. Alleen om ze even hier te houden en af te geven als er om gevraagd wordt. Maar dat gebeurt door jonge jongens. Op een fiets. En soms met een schooltas.”

 „En één keer een meisje?”

 „Ja. Een soort jonge winkeljuffrouw of iets dergelijks.”

Onge beet zich op de lippen. Als Beretty wèrkelijk de man was die hij hebben moest, kon die heel best elke keer iemand om een boodschap hebben gestuurd. Maar bewijs dat maar eens... Zolang je niet wist wie die jongens of dat meisje waren geweest, zat je als politieman zo vast als een huis. Tenzij... Hij nam kort zijn hoed af, zei: „Dank U wel,” en keek om zich heen. Rechercheur Bondriaan, die nog steeds op post zat aan het hoektafeltje op het terras, had hem natuurlijk zien komen en liet geen oog van zijn chef af. Toen Onge zoekend rondkeek, stond hij op, tot Onge hem zag en snel op hem af kwam.

 „Iets gezien, Bondriaan?”

 „De brief is nog niet afgehaald, inspecteur.”

Onge gromde wat binnensmonds en dacht na.

 „Blijf in vredesnaam nog maar even hier posten, Bondriaan. Hoewel ik niet geloof dat het veel zin heeft. Ik heb zo’n idée dat we onze man al te pakken hebben. Die daar in de auto zit. Maar het is een slimme hond. Hij liet die brieven elke keer door iemand anders afhalen. Een schooljongen of zo iemand, die hij vermoedelijk gewoon op straat oppikte. Die zijn er allemaal tuk op om wat bij te verdienen.”

Bondriaan zuchtte:

 „Ja - wie niet, inspecteur? Zoveel verdienen we nou óók niet.”

 „Goed. Ik ga nu weer weg. Zogauw ik wat zekers weet, laat ik je hier wel ophalen.”

 „Graag, inspecteur. Het wordt hier knapjes vervelend.”

Onge rukte het portier van de politieauto open en liet zich in de zitting vallen:

 „Terug naar de P. C. Hooftstraat.”

                x  x  x

En nu was er een heel lustige situatie ontstaan. Want er bestaat een kolossaal groot verschil tussen wéten en kunnen bewíjzen, dat iemand iets op zijn kerfstok heeft, en slechts vermóéden dat iemand het wel gedaan zal hebben. Als de politie iedereen maar gaat oppakken en achter slot en grendel zetten waarvan zij vermóédt dat zij iets gedaan hebben, dan wordt heel Nederland in de kortste keren niet alleen een gekkenhuis, maar bovendien één grote gevangenis. Nu is het natuurlijk niet strafbaar, om waardeloze strookjes te verzamelen, maar het is wis en drie wel degelijk strafbaar om een inbreker te huren en te betalen om links en rechts huizen binnen te dringen. Het lastige voor Onge was natuurlijk, dat hij geen schijn of snipper van enig bewijs had kunnen vinden. In de eerste plaats had Lepe Henk zijn opdrachtgever nooit gezien. Alleen maar door de telefoon gesproken. In de tweede plaats had Beretty, volgens de zojuist afgelegde verklaring van de kioskdame, nooit zèlf daar een brief opgehaald. En nu scheen Beretty het moment gekomen te achten, om tot de tegenaanval over te gaan. Hij had natuurlijk gewacht tot hij er vrij zeker van was, dat de politie wel vermóéden, maar geen bewíjs had. Hij wendde zich een beetje opzij in zijn zitting achterin de politieauto en vroeg, nogal uit de hoogte:

 „En zou ik nu eindelijk eens mogen weten, wat deze grappen allemaal te betekenen hebben?”

Na enkele tellen antwoordde Onge bits:

 „U wordt verdacht van een misdrijf en de politie heeft het recht, U te ondervragen.”

 „Best,” zei Beretty. „Ik bèn ondervraagd. U heeft me de meest idiote vragen gesteld en daar heb ik beleefd en geduldig antwoord op gegeven. U heeft me in een politieauto geduwd, terwijl de buren links en rechts uit de ramen hingen te gluren en me naar een kiosk gereden en daar heeft een dame verklaard, dat zij mij nog nooit eerder heeft gezien. Wat is U nu eigenlijk verder van plan?”

 „Dat zult U wel merken,” snauwde Onge terug. „Voorlopig ben IK het nog steeds die de vragen stelt, en niet u.”

 „Best,” zei Beretty. „Vráág dan, als dat U gelukkig maakt. Maar verknoei alsjeblieft mijn goeie tijd niet mer deze onzinnige autoritten. Ik heb enkele afspraken in Parijs en daar wilde ik graag op tijd zijn. Kunt U die laatste vragen niet in deze auto stellen, terwijl we terugrijden naar mijn huis?

Onge antwoordde niet meteen. Hij zat in een heel lastig parket. Zijn humeur was tòch al niet best geweest, omdat hij er achter was gekomen dat zijn neefje Otto weer eens op eigen houtje op pad was gegaan. Nu had hij deze mijnheer Beretty wel in de kraag gepakt... maar de gladde vogel kletste zich overal uit. Als het zo doorging, zou het resultaat zijn dat Onge hem, met een beleefde verontschuldiging, moest loslaten en zeggen dat hij vrij was om naar Parijs te vertrekken. Een mooi figuur sloeg je dan als politieman. En wiens schuld was dat, jandorie? De schuld van die verhipte aap van een Otto! Als die niet naar de Kloveniersburgwal was gehold, en die mevrouw Jager niet gek had gepraat, dan had díé nooit het politiebureau gebeld en dan was al deze narigheid niet ontstaan. Want naar wàs het. Het werd met de minuut akeliger, want Beretty werd ongeduldig en begon nu een grote mond op te zetten:

 „Luister eens, mijn beste inspecteur. U moet niet denken dat ik Jan Snot ben! U schijnt helemaal niets te vragen te hebben. U komt mijn trap oplopen en houdt me bezig terwijl ik grote haast heb, en dat alles voor niets-niemendal. U moet goed beseffen dat een van de familieleden van Drommeljus, bij wie ik óók thuis ben geweest, de Officier van Justitie is. Ik heb machtig veel zin om nu, metéén, die man op te bellen en te vragen wat deze onzin te betekenen heeft!”

Onge schrok zich een hoedje. Dat had hij helemaal en totaal vergeten. De vrouw van de Officier van Justitie had zèlf de politie aan het werk gezet over die inbraken. Maar deze Beretty... was daar dus ook thuis geweest! Als die aan het opbellen ging om zich te beklagen over lichtvaardige arrestatie... dan kon daar een machtige uitbrander voor Onge uit voortvloeien!

 „Goed,” zei de inspecteur kortaf. „Ik zal U thuis afzetten en U kunt verder Uw gang gaan. Tot op dat moment heeft U zich over niets te beklagen. U heeft uit vrije wil mijn vragen beantwoord en U is uit vrije wil meegegaan naar die kiosk. Ik heb U tot niets gedwongen. Is dat duidelijk?”

 „Volkomen duidelijk,” zei Beretty, met een klank van triomf in zijn stem. „Als het gezeur dan maar afgelopen is.”

Niemand sprak meer een enkel woord. Beretty werd thuis afgezet. Hij zei spottend:

 „Het was mij een genoegen. Goedemiddag,” opende de deur van zijn huis en verdween uit het gezicht.

De politieauto kwam in beweging. Meteen kwam Onge in actie.

 „Luister!” zei hij. „Die vent weet er méér van. Natuurlijk weet hij er meer van. Dat is aan alles te merken, hoewel we op het ogenblik niets kunnen bewijzen. En hij staat op het punt om naar Frankrijk te vertrekken. Als het em inderdáád om die geheimzinnige strookjes te doen is, zal hij niet vertrekken zonder dat laatste, dat Lepe Henk vannacht in Warmond heeft losgepeuterd. Hij gaat zèlf die brieven niet halen, dat weten we. Dus iemand moet het voor hem doen. Wij stappen op de eerstvolgende hoek uit en houden zijn huis in de gaten. Als hij de deur uitkomt, volgen we hem. Op een of andere manier móét hij, vóór hij in zijn auto stapt, iemand als boodschapper naar die kiosk sturen. Duidelijk?”

 „Volkomen duidelijk, inspecteur.”

 „Stoppen dan. De auto wacht hier om de hoek. Wij gaan dat huis van Beretty in de gaten houden. En snel, want er is geen tijd te verliezen.”

                x  x  x

Onge deed zijn regenjas uit en hoed af, zette de donkere bril op die hij voor dergelijke gevallen altijd bij zich droeg en wandelde, aldus genoeg van uiterlijk veranderd om niet op het eerste oog te worden herkend, terug door de P .C. Hooftstraat. De rechercheur liep een meter of honderd achter hem aan en zo namen beide mannen elk een plaats in aan de overkant van de straat. Onge stelde zich op achter de dekking van een met een zeildoek overhuifde bloemenkar en de rechercheur schuilde weg in het diepe portiek van een damesmodezaak. Daarna lieten ze geen oog af van de voordeur van Beretty.

Ze hoefden niet eens lang te wachten. Na een minuut of tien kwam de verdachte te voorschijn met in de hand een koffer en een klein, draagbaar radiootje. Hij zette beide dingen achterin een rooie Chevrolet, sloot het portier van de wagen af, keek de straat op en af, zag blijkbaar niets verdachts en ging met gehaaste tred op weg; de kant van de Hobbemastraat uit. Onge liet hem een voorsprongetje krijgen en drentelde een meter of twintig achter hem aan; zorgend dat hij telkens andere wandelaars tussen Beretty en zichzelf hield. De kunsthandelaar liep met snelle passen naar het kruispunt met de Hobbemastraat, stond daar eventjes te wachten tot de verkeerslichten op rood sprongen, stak over en verdween door de deur van Bodega-café: „De Posthoorn”. Onge stopte meteen en hield zich half verborgen achter een bestelwagen, waaruit dozen cigaretten werden gelost voor een tabakswinkel. Hij liet geen oog af van de deur waardoor Beretty naar binnen was gedoken, maar hij hoefde dat oog niet lang op de ingang gericht te houden, want nog geen minuut later kwam de man in kwestie weer naar buiten, met een duidelijk vergenoegde trek op het gezicht. En toen kreeg de inspecteur zowat een lekke hartklep van stomme verbazing... want vlak na Beretty kwam naar buiten: neefje Otto Onge. Zij stonden met zijn tweeën eventjes stil vlak voor de ingang van het café. Beretty haalde een portefeuille te voorschijn, trok er iets uit, gaf dat aan Otto, wuifde eventjes met de hand, als ten afscheid, en holde gehaast tussen twee auto’s door de rijweg over. Otto stak het ding dat hij gekregen had in de zak, en wandelde weg, richting Leidseplein. De inspecteur keek haastig om en zag zijn rechercheur, vijftig meter schuin achter zich, aan de overkant van de straat. Hij beduidde met een snel gebaar dat de rechercheur een oogje op Beretty moest houden, en zag dat de man kort en begrijpend knikte. Onge zelf wachtte tot een zware vrachtauto eventjes stopte alvorens een tram te passeren, glipte achter die vrachtauto om, en snelwandelde over het andere trottoir naar de Hobbemastraat toe, zodat hij en Beretty elkaar op de tegenoverliggende trottoirs passeerden. Zodra dat was gebeurd begon Onge hoe langer hoe sneller te wandelen en Zo gauw hij de Hobbemastraat had bereikt, zette hij het op een hollen. Hij achterhaalde zijn niets vermoedende neefje eventjes voorbij het Parkhotel.

 „Kom eens hier, jij!” riep Onge. „Otto!”

Drie mensen keken verbaasd op. Otto keek om en zag zijn oom komen aanhollen, van woede en blazend door het harde lopen. Nu was het Otto die zowat een piepende hartklep kreeg van schrik. Hij bleef staan met knikkende knieën en ditmaal werden zijn oren niet rood, maar groen-bleek.

 „O... Oom...” stotterde hij. „W... waar komt U vandaan?”

Oom Onge pakte hem in de nek met een hand als een bereklauw en schudde hem heen en weer.

 „Jou dekselse aap! Wat deed jij daarnet met Beretty in die Bodega? Wat gaf hij aan jou?”

 „Een r... rijksdaalder, oom.”

 „Waarvóór? Waarom kreeg jij een rijksdaalder?”

Tussen elke twee vragen in werd Otto eventjes door elkaar geschud.

 „Als b... beloning, oom.”

 „Beloning! Jij een beloning? De enige soort beloning die jij verdient, is een oud-Hollandse aframmeling. Waarvóór kreeg jij die beloning?”

Otto besefte dat er nu geen ontkomen aan was. Er viel niets anders te doen dan alles opbiechten. Anders maakte hij het alleen nog maar erger.

 „Hij sprak me op straat aan, oom. Heel toevallig. En vroeg of ik een brief voor hem wilde gaan ophalen.”

Oom Onge staarde zijn neefje aan en scheen zijn oren niet te kunnen geloven. Hij was zo verbijsterd, dat hij vergat om Otto opnieuw door elkaar te schudden.

 „Hij... Hij vroeg JOU om een brief voor hem op te halen? Je bedoelt...”

 „Aan die kiosk bij het Victoria-Hotel, ja oom.”

 „En ga je daar nu naar toe?”

 „Nee, oom. Ik ben al geweest.”

 „Wat? Jij? Bij die kiosk? Bestaat niet. Ik kom er net vandaan en er is door niemand een brief onder nummer 733 opgehaald.”

 „Nee, oom. Dat klopt, oom.”

 „Dat klopt? Dat klopt helemáál niet!”

 „Nee, oom. Ik bedoel: toch wel, oom. Want ik heb hem ook niet de echte brief gegeven. Ik heb er zèlf een gemaakt.”

 „Jij hebt WAT?”

Otto vertelde snel wat hij gedaan had. Zijn oom stond zwaar adem te halen en zag eruit of hij elk moment met een doffe dreun uit elkaar kon barsten. Ten laatste begreep hij, wat voor ongelooflijk brutale stunt zijn lieve neefje had uitgehaald. Maar hij begreep óók nog wat anders:

 „Dus jij kunt getuigen, dat Beretty jou geld heeft gegeven om een brief af te halen aan de kiosk bij het Victoria-Hotel?”

 „Natuurlijk, oom.”

Onge klemde de lippen eventjes grimmig opeen, en in zijn grijze ogen kwam een trek van innige voldoening.

 „Met jou reken ik later wel af, jongetje. Nu ga je eerst met mij mee en je herhaalt je getuigenis waar mijnheer Beretty bíj staat. Kom mee, en vlug wat. Het is de enige manier om die sluwe vos klem te zetten.”

 „Graag, oom,” zei Otto gedwee en draafde naast zijn oom terug naar het huis in de P. C. Hooftstraat.

Finale in Frankrijk

Er hoefde niet te worden aangebeld, want toen oom en neefje Onge haastig kwamen aanlopen, zagen zij Beretty de voordeur van zijn huis uitkomen, met een lichtbruine overjas over de arm, kennelijk van plan om in zijn auto te stappen en te vertrekken. De rechercheur was vanuit zijn schuilplaats aan de overkant van de straat al naar voren gekomen. Hij zag zijn inspecteur aankomen, kreeg een seintje, sprintte de straat over en legde zijn arm op de schouder van de kunsthandelaar, juist op het moment dat die bezig was, het portier van zijn Chevrolet te openen. Beretty keek korzelig op, zag het gezicht van de rechercheur en barstte ongeduldig los:

 „Man - ben je nu NOG niet weg? Begint dat gezeur nu weer opnieuw?”

 „Inderdaad,” zei inspecteur Ongu, die op dat moment haastig kwam aanlopen, gevolgd door een dravende Otto. „Er is intussen het een en ander veranderd.” Hij keek achter zich, pakte Otto bij de arm en schoof die naar voren. „Kent U deze jongen, mijnheer Beretty?”

Beretty keek Otto aan en zijn gezicht werd grijs. Niet bleek, maar grijs. Hij blééf maar naar Otto kijken. Je kon je in die enorme flaporen onmogelijk vergissen. Beretty bleef maar naar Otto kijken. Maar antwoord geven deed hij niet.

 „Ik vroeg U,” herhaalde de inspecteur, met nadruk. „Of U deze jongen kent.”

 „Ik geloof... ik geloof dat ik hem wel eens eerder heb gezien,” hakkelde Beretty. „Woont hij soms hier ergens in de buurt?”

 De inspecteur schudde Otto hij de arm:

 „Wanneer heb jij deze mijnheer voor het laatst gezien, vriendje?”

 „Tien minuten geleden,” vertelde Otto. „Daarginds in het café: „De Posthoorn”. Daar gaf hij me een rijksdaalder en ik gaf hem een brief.”

 „Precies!” zei Onge grimmig. „En wáár moest je die brief ophalen?”

 „Aan de krantenkiosk bij het Victoria-Hotel,” verklaarde Otto.

Beretty was nog steeds asgrauw in zijn gezicht.

 „Zullen we nu maar even naar boven gaan?” stelde Onge vriendelijk voor. „Dat praat makkelijker dan hier op straat. Vindt U ook niet?”

 „Ja, laten we dat maar doen,” zei Beretty toonloos, met de matte stem van iemand die begrijpt, dat het spel uit is. „Ik zal even de voordeur open maken.”

Hij stak de sleutel in het slot, ging hen voor de trap op, nog steeds met die jas over de arm, wandelde de kamer binnen met alle wanden vol schilderijen en liet zich met een zware plof in een stoel neervallen. De jas gleed naast hem op het vloerkleed.

 „Ga daar in die stoel zitten, Otto,” beval zijn oom. „En houd je mond, behalve wanneer ik je wat vraag. Begrepen?”

Otto was reusachtig gedwee. De enige manier waarop hij aan een kolossale schrobbering kon ontkomen, was, door zich zo braaf mogelijk te gedragen. Misschien dreef het onweer dan wel over. Vooral ook, omdat hij nu de enige was, die bewijs tegen Beretty aan kon voeren. De rechercheur ging zitten op een rechte stoel en Onge bleef staan, zette de donkere bril af en keek streng op de verslagen kunsthandelaar neer.

 „En nu wil ik duidelijke antwoorden op mijn vragen. Ik raad U aan, niet te liegen, want dan neem ik U terstond mee naar het bureau van politie en slinger U in de cel. Is dat goed begrepen?”

 „Jazeker, inspecteur.”

 „Heeft u, per telefoon, aan Lepe Henk, alias Herman Bakmans, opdrachten gegeven om in te breken op vijf adressen van familieleden van Drommeljus? Denk er wel aan: wij hebben Lepe Henk in de cel. Ik kan hem direct laten ophalen en vragen of hij Uw stem herkent.”

Na enkele tellen kwam het antwoord:

 „Dat heb ik inderdaad gedaan.”

 „Voor twee honderd en vijftig gulden per inbraak?”

 „Dat klopt.”

 „Medeplichtigheid aan en aansporing tot inbraak is zwaar strafbaar. Dat beseft U zeker wel, is het niet?”

 „Jazeker, inspecteur.”

 „Nu wil ik weten: wáár ging het om? Om die in de meubelstukken ingeplakte kranteknipsels?”

 „Natuurlijk, inspecteur. Lepe Henk had strikte opdracht van mij om niets van waarde te stelen. Alléén strookjes waarop, behalve de gedrukte tekst, ook nog een met de pen geschreven cijfer voorkwam.”

 „Aha. En wat is in vredesnaam het nut en de zin van die strookjes?”

Beretty zat zenuwachtig met een hand aan de vingers van de andere te trekken. Vinger voor vinger, zodat ze telkens een knakkend geluid maakten. Dan begon hij te vertellen, met vrij toonloze stem:

 „Al die strookjes, tenminste die met een cijfer erop, vormen onderdelen van een geheime boodschap, inspecteur. Daar ben ik tenminste zeker van. Een boodschap die aangeeft, wáár ergens de erfenis van Drommeljus verborgen is.”

 „Aha!” knorde inspecteur Onge, met voldoening in zijn stem. „NU worden er eindelijk eens spijkers met koppen geslagen. De erfenis. Juist. Dus U gelooft óók, mijnbeer Beretty, dat er een erfenis bestaat?”

 „Natúúrlijk bestaat die!” zei Beretty ongeduldig. „De kwestie is alleen, dat Drommeljus het niet goed kon hebben, dat in geval van zijn plotseling overlijden, zijn waardeloze familie, die altijd om hem had gelachen, een fikse bom duiten van hem zou erven.”

 „Hm. Dat kan ik me zo half en half nog wel voorstellen,” bromde Onge. „Maar waarom maakte de vent niet eenvoudigweg een testament?”

 „Ja - daar weet ik iets méér van,” zei Beretty. „U moet goed begrijpen, inspecteur, dat Drommeljus en ik vrij goede vrienden waren. Geen echte dikke vrienden, die elkaar alles vertellen - dat nou óók weer niet. Want Drommeljus vertrouwde niets en niemand. Maar wij begrepen elkaar en hij had, zoals ik daarnet al vertelde, altijd een soort zwak voor mij omdat ik hem in zijn arme tijd nogal eens had geholpen door wat schilderijen van hem te kopen. En toen ik het vorige jaar bij hem in Frankrijk logeerde, vertelde hij me, dat hij zich schele hoofdpijn had gepiekerd over het probleem, aan wie hij zijn geld na moest laten in het geval hij onverwacht, door een ongeluk of iets dergelijks, kwam te overlijden.”

 „Waarom niet aan een straatarme mede-schilder?” vroeg Onge.

Beretty lachte wat scheefjes:

 „Je zou natuurlijk denken, dat zoiets voor de hand lag, ja. Maar hij vond al zijn mede-schilders knoeiers, of te lui, of te dom, en als dat toevallig niet zo was, hield hij vol, dan zouden ze, als ze zijn geld erfden, beslist de hele dag dronken blijven en nooit meer een fatsoenlijk schilderij maken. Dus daar schoten ze dan ook niets mee op. En toen vertelde hij me, zo lange zijn neus weg, dat hij er over liep te denken om er een soort puzzle van te maken. Een quiz, waarbij de slimste of degene die het meeste belangstelling voor hem en zijn werk had, de pot won. En volgens mij is dat nou precies, wat hij heeft gedaan.”

 „Wat gedaan, voor de drommel?”

 „Nou, inspecteur: zijn geld ergens opgeborgen op een plaats die alleen hijzèlf wist en daarna een soort van quiz in elkaar gezet. En wie slim genoeg is om die quiz te winnen, die wint de erfenis.”

 „Heihei, hoho!” protesteerde de inspecteur. „Maar zó eenvoudig is dat niet! Als iemand geld ergens inmetselt, of begraaft, en er is geen testament, dan wordt het na de dood van zo iemand vanzelf het eigendom van de erfgenamen.”

 „Als er geen testament is, ja,” zei Beretty kalm. „Maar dat is er volgens mij wel degelijk. In de vorm van die briefjes.”

De inspecteur begon luid en spottend te lachen:

 „Maar, mijn beste mijnheer Beretty - U wilt me toch niet vertellen dat een stelletje losse kranteknipsels, bij elkaar gezocht, een rechtsgeldig testament vormen!”

 „Dat misschien niet,” antwoordde Beretty. „Maar ik neem aan, dat er bij het verstopte geld wel degelijk een testament is opgeborgen, dat bepaalt, dat het gevonden geld eigendom is van de man die slim genoeg is geweest om het te vinden.”

De inspecteur zat daar even over na te denken, krabde zich dan achter het oor en gaf toe:

 „Zoiets zou inderdaad kunnen, ja. Maar waar is die onzin allemaal goed voor? Hij had evengoed een blikken bus vol geld ergens in een boom kunnen hangen en maar afwachten wie het ding vond.”

Beretty wuifde afwerend met beide handen, en zuchtte:

 „Inspecteur - ik hoor alweer dat U er niets, maar dan ook niets van begrijpt. Ik begreep het wèl en daarom ben ik ook de man geweest die het eerst in de gaten kreeg, wat er met die briefjes in het meubilair aan de hand was.” - Beretty telde af op de vingers van één hand: „Punt één: Drommeljus wilde geld verdienen en zoveel hij kon oppotten, dat hij nooit meer bang hoefde te zijn om honger te krijgen. Punt twee: hij hield er rekening mee, dat hij altijd zwaar ziek kon worden en sterven of een onverwacht ongeluk krijgen. Wat dan ook gebeurd is. Wie kreeg dan zijn opgepotte geld? En dáár wrong hem de schoen. Het ging eenvoudig hierom dat Drommeljus zijn geld niet gunde aan de mensen die hem jarenlang honger hadden laten lijden. Dus zijn familie en zo kwam er niet voor in aanmerking. Dat vertelde hij me allemaal toen ik bij hem in Frankrijk logeerde. Daarna lachte hij een beetje slimmetjes en zei tegen mij: „Beretty... na mijn dood zullen ze heus geen geld op de bank vinden.”

 „Zozozo,” zei ik toen tegen hem. „Wou je het dan allemaal op feesten?”

 „Neenee,” zei hij. „Ik ben van plan om een spoor achter te laten. Maar het soort van spoor dat alleen iemand volgen kan, die mijn manier van denken begrijpt. En dat is bij niemand van mijn familie het geval.””

Inspecteur Onge gaf tekenen van ongeduld. Hij zei kregelig:

 „Dat is nu allemaal heel mooi - maar wat heeft dat nu te maken die inbraken en die briefjes?”

Beretty zuchtte, haalde een portefeuille uit de binnenzak en sloeg die open. Terwijl hij erin rommelde, zei hij:

 „Het spoor was te vinden in die kranteknipsels, inspecteur. En dat was helemaal niet zo gek bekeken van Drommeljus. Hij zocht uit kranten en tijdschriften precies DIE kopregels uit, die op een of andere manier op hèm konden slaan. Kopregels zoals:

 TUSSEN PEULTJES EN PENSELEN

 of

 GELD IS OOK NIET ALLES

Ik heb zo’n idée dat hij bijeen zamelde tot hij een paar schoenendozen vol had met dat soort knipsels. Daarna begon hij een boodschap in code samen te stellen. Hij zocht met veel moeite die knipsels bij elkaar, waarin een of meer woorden voorkwamen die hij voor zijn laatste boodschap nodig had, en die duidde hij in het knipsel aan met een cijfer.”

 „Nu wordt het me duidelijk,” zei Onge. „Als je dus na veel zoeken alle knipsels bij elkaar had, en je schreef dan de woorden over die van een cijfer waren voorzien...”

 „Precies, inspecteur. En legde die dan op volgorde van de cijfers, en dan kon je de hele boodschap lezen.” - Hij haalde zijn vingers uit de portefeuille en hield een dun pakje stroken papier omhoog.” Hier heb ik de knipsels die ik door middel van uh...”

 „Zeg maar Lepe Henk...”

 „Door Lepe Honk te pakken heb gekregen.” Beretty trok een wrang gezicht. „Het is wèl droevig, dat ik pas in de gaten kreeg dat het geheim in die knipsels school, nadat al het meubilair al was verdeeld. Anders had ik zelf de strookjes zonder veel moeite uit de meubels kunnen wegnemen. Dat hoefde eigenlijk niet eens, ook nog, want het was genoeg als ik de woorden overschreef die van een cijfer waren voorzien, met het cijfer erbij.” - Hij stond op en liep naar de tafel toe: „Want kijkt U maar eens wat ik nu bij elkaar heb gekregen.” Hij begon de strookjes als een soort van patience-spel op tafel uit te leggen. Inspecteur Onge, zijn rechercheur en kleine Otto bogen er zich nieuwsgierig overheen.

Beretty wees aan:

 „Kijk: hier is een kopregel uit een gewone krant, zo te zien:

 MET DE BELANGSTELLING VOOR HET VAK VAN VERFMENGEN

 IS HET DROEVIG GESTELD

En U ziet dat de drie woorden „met de belangstelling” zin aangestreept gemerkt met het cijfer 3. Die moeten dus op de derde plaats komen in de boodschap die Drommeljus heeft nagelaten.” - Hij wees met de vinger op een ander strookje. Maar kijk nu eens naar dít hier:

 KAN MEN VAN STROOKJES KANT RIJK WORDEN?

Daarop is het woord „strookjes” voorzien van het cijfer 7. Dit woord komt dus op de zevende plaats.”

 „Juist, juist,” zei inspecteur Onge nadenkend, de papierwinkel op tafel bestuderend. „En hoever is U nu eigenlijk?”

 „Wat bedoelt u?”

 „Welke ontbreken er nog?”

Beretty wreef langs zijn neus.

 „Nou - meer dan de helft.”

Onge keek verbaasd:

 „Waar is die ontbrekende helft dan?”

 „Natuurlijk nog in Frankrijk,” zei Beretty kalm. „In het huis van Drommeljus. Want de familie heeft alléén maar de meest waardevolle meubelstukken meegenomen. Er is heus wel het een en ander daar achtergebleven, en vermoedelijk verkocht aan een opkoper of zo. En daar zitten natuurlijk de ontbrekende woorden in.”

 „Frisse morgen!” riep Onge uit. „Dus U had naar Frankrijk willen gaan om een wilde jacht te ontketenen op de verdwenen meubelstukken?”

Beretty wreef lange zijn neus en stond eventjes te aarzelen.

 „Kijk eens, inspecteur,” zei hij dan. „Ik zal open kaart met U spelen.”

 „Dat lijkt me heel verstandig van u,” zei Onge droogjes.

 „Zogauw ik in de gaten kreeg, dat het hele geheim schuilde in die dwaze strookjes kranteknipsel die in meubels zaten geplakt, heb ik een telegram gestuurd naar zijn vroegere huisknecht.”

 „Heette die niet Louis de-dit-of-dat?”

 „Precies, inspecteur. Louis de Fronde. Ik stuurde hem telegrafisch bericht om mij op te bellen en dat deed hij ook. De volgende dag. Ik vertelde die natuurlijk niet alles, maar gaf hem wèl opdracht om te zien dat hij alle vroegere meubilair van Drommeljus waarin strookjes met woorden zaten geplakt, op te sporen en apart te houden. Ik zei hem, dat ik er dik voor zou betalen en dat zal nu wel gebeurd zijn.”

 „Maar lieve help!” riep Onge uit. „Die huisknecht is toch óók zeker niet op zijn achterhoofd gevallen! Kreeg die dan niet in de gaten dat er iets met die strookjes aan de hand was?”

Beretty spreidde de handen uit:

 „Natúúrlijk kreeg hij dat, inspecteur. Maar wat kan de man op zijn eentje doen? Zonder de strookjes die ik hier heb, heeft hij op zijn best de helft van de boodschap.”

 „Dat is natuurlijk waar,” erkende Onge. „En die halve boodschap is niet voldoende om uit te kienen wat de betekenis is?”

”Bestáát niet!” zei Beretty beslist, met een handwuif naar het patroon van strookjes op tafel. „Het stelletje dat ik hier heb, is zó verward, dat ik er geen touw aan vast kan knopen. Die Drommeljus was om de drommel niet gek. Je moet werkelijk bijna alle strookjes en dus bijna alle woorden in de juiste volgorde bij elkaar hebben, anders is er geen peil op te trekken. Hier heb ik een stuk papier, waar ik de cijfers van 1 tot en met 24 op heb geschreven en daaronder heb ik ingevuld wat ik tot dusver heb gevonden. Kijk maar eens.”

Onge, zijn nieuwsgierige neefje en de rechercheur staken de koppen dicht bijeen en zagen op het vel papier staan:

 „Waarom 24 cijfers?” vroeg Onge.

 „Omdat ik nergens een hoger cijfer heb kunnen vinden, inspecteur. Ik neem aan dat de boodschap bestaat uit 24 brokjes of misschien komt er in Frankrijk nog een cijfer 25 te voorschijn.”

Onge bekeek de strookjes weer:

 „U heeft 11 cijfers gevonden,” zei hij! „Dat is minder dan de helft. En ik geef toe, dat er niet veel uit is op te maken. Wat staat er hier nou eigenlijk?”

 „Alleen ..... met de belangstelling ..... die ingeplakte strookjes bedoelde ..... ligt ..... zuiver ..... vanaf mijn ..... evenveel ..... aantal ..... van al .....”

Zij stonden er allevier een tijdje op te turen, maar niemand zag er kop of staart aan. Beretty zei ten laatste:

 „U zult dus wel begrijpen, inspecteur, dat ik er nogal op gebrand was, naar Frankrijk te gaan en te zien wat voor strookjes en woorden die vroegere huisknecht had kunnen opscharrelen. Als ik dàt wat hij gevonden heeft, in mijn open plaatsen pas, ben ik een heel eind verder. Misschien is dan wel niet de hele boodschap compleet, maar er is dan toch vast en zeker genoeg om te zien wat er bedoeld werd.”

 „Helemaal compleet krijgt U Uw boodschap nooit,” zei Onge droogjes.

Beretty keek hem ontsteld aan.

 „Nóóit? Wat bedoelt U?”

Onge lachte scheefjes:

 „Toen wij vannacht Lepe Henk in Warmond arresteerden, had hij één van dat soort strookjes bij zich. En dat hebben wij gehouden.”

Beretty stond hem enkele tellen lang aan te gapen, stak dan de hand in de linkerzak van zijn jas en haalde er een enveloppe uit. Het was de enveloppe die Otto vroeger die middag met zoveel zorg klaar had gemaakt.

 „Dus deze... dit strookje hierin is niet het echte?”

 „Nee,” zei Onge vriendelijk. „Het echte hebben wij.”

Beretty staarde hem aan, staarde naar de kleine Otto, frommelde dan met plotselinge woede de enveloppe in elkaar en smeet die in een hoek van het vertrek:

 „En U wilt me zeker niet zeggen wat voor woord en cijfer er op dat strookje stonden?”

 „Dat kan ik moeilijk doen,” zei Onge. „Want die inlichting is door misdrijf verkregen. En de inlichting heeft waarde. En de wet zegt dat niemand voordeel mag trekken een misdrijf. Had U het woord op het strookje in die enveloppe al ingevuld op Uw legpuzzle?”

 „Nee,” zei Beretty met gesmoorde stem.

 „Dat is dan maar gelukkig,” zei Onge opgewekt. „Anders had U het weer uit moeten stuffen. En nu zult U toch werkelijk mee moeten gaan, en zonder Uw zo netjes gepakte koffers.”

 „Mee? Waarheen?”

 „Naar het bureau natuurlijk,” zei Onge ongeduldig. „Wat dacht U anders? Dat U hier in Nederland zo maar inbrekers kon huren om links en rechts huizen binnen te dringen, zonder dat er een haan naar kraaide? U is gearresteerd en U gaat mee naar het politiebureau. En als U nu soms lust heeft om de Officier van Justitie op te bellen, die U zo goed kent, zou ik dat zelfs heel prettig vinden, want dat bespaart mij de moeite om hem de hele rare zaak zelf te moeten uitleggen. Daar zie ik een telefoon. Wilt U niet even bellen?”

Beretty voelde er niets voor om de Officier van Justitie te bellen. Hij voelde er zeer duidelijk ook niets voor om mee te gaan, de politieauto in, maar daar zat toch weinig anders op.

 „Duurt het lang?” vroeg hij.

 „Dat hangt van het humeur van Uw vriend de Officier van Justitie af,” zei Onge opgewekt. „Als die de pee in krijgt, slingert hij U in voorarrest en dan kan het wel een paar maandjes duren eer de zaak voor de rechtbank komt; intussen blijft U dan vast zitten.”

Beretty begon moord en brand te schreeuwen, maar Onge bleef daar bijzonder kalm onder.

 „Ik kan er niets aan doen, waarde heer,” zei hij. „De Officier van Justitie maakt uit of u, na het verhoor, weer naar huis mag gaan of niet. Ik zou U de raad willen geven, zo kalm mogelijk te zijn, en het ons niet moeilijk te maken. Dat is meestal de beste manier om te zorgen dat je er zo goed mogelijk afkomt.”

Beretty klaagde wat en kreunde wat, maar zag toen wel in dat er weinig aan te doen was, en ging schoorvoetend in de richting van de deur.

 „En dat alles voor een paar sullige strookjes waardeloos papier.”

 „Inbrekers huren mag nu eenmaal niet,” zei Onge. „Zou een mooie mop worden. Dacht U soms dat de inbreker zelf wèl strafbaar was, maar de man die hem huurde niet? Iemand huren om een ander te vermoorden is even strafbaar als de moord zelf. Nogal glad. En mag ik U nu verzoeken, voort te maken, want we hebben nog meer te doen, vandaag. Otto! Waar zit je, bengel van een jongen?”

Otto stond nog over de tafel gebogen; de strookjes bekijkend die daar waren blijven liggen. De stem van zijn oom deed hem opschrikken en hij kwam inderhaast de kamer uit hollen.

 „Vlegel! Wat stand je nu weer te doen?”

 „N... niets, oom. Ik bekeek die papiertjes.”

 „Jij moet mee naar het bureau!” zei zijn oom. „Als getuige tegen Beretty.” Hij schrok op: „Zeg! Hebben we die enveloppe bij ons die Beretty verfrommeld in een hoek heeft gegooid?”

 „Nee, oom. Die ligt nog binnen.”

 „Pak die dan als de weerlicht! Dat is een belangrijk stuk bewijsmateriaal.”

Otto holde weer naar binnen, pakte de enveloppe op en begon die glad te strijken terwijl hij de trap afliep. Oom Onge zat al in de politieauto. De rechercheur trok de deur van Beretty’s huis in het slot.

 „En nu vlug!” zei Onge. „Ik brand van nieuwsgierigheid om het strakke gezicht van onze Officier van Justitie te zien als hij hoort dat zijn eigen, kunstminnende Beretty al die inbraken op touw heeft gezet!”

                x  x  x

Beretty koos inderdaad eieren voor zijn geld, en gedroeg zich zo mak als een lam. Hij bekende alles - vertelde precies wat er gebeurd was en hij erkende dat hij per telefoon Lepe Henk (die hij enkele malen had horen noemen als een handige en betrouwbare jongen van de vlakte) had opgebeld en per inbraak betaald met 250 gulden. Hij erkende dat hij Otto, en daarvóór nog enkele andere schooljongens en eenmaal een dienstmeisje van kennissen had gehuurd om brieven te halen in de kiosk bij het Victoria-Hotel. Dat werd allemaal keurig netjes uitgetypt op een schrijfmachine en aan hem voorgelezen. Toen zette hij er netjes zijn handtekening onder. En daarna verdween hij in de cel, om af te wachten wat de Officier van Justitie zou zeggen nadat hij de betrokken verklaringen had doorgelezen.

En zodra de celdeur achter Beretty was dichtgevallen, zei inspecteur Onge:

 „Zo Otto - en nu is het mooi geweest. Ik zal je ditmaal een schrobbering besparen, omdat je ons door een stom toeval van groot nut bent geweest. Maar van nu af aan is het uit. Dat begrijp je zeker wel?”

 „Uit, oom? Waarmee, oom?”

 „Met het politiewerk,” zei zijn oom bars, „Ik heb je keer op keer gewaarschuwd, niet op eigen houtje voor detective te gaan spelen en dat heb je nu wéér gedaan. Nu heb ik mijn buik ervan vol. Ga naar huis en bereid je voor op de lessen van morgen, want dan zit je weer op de gewone tijd op de schoolbanken. Begrepen?”

 „Jawel, oom.”

 „Ingerukt, mars!”

 „Goede avond, oom.” (Het was intussen al na zessen geworden).

 „Goede avond. En zet verdere dromen van samenwerking met de politie maar uit je hoofd, jongen... Wie geen orders kan opvolgen, is ongeschikt voor politiewerk. Begrepen?”

 „Jawel, oom,” zei Otto bedrukt.

 „Ingerukt, mars!”

 „Goede avond, oom.”

 „Goede avond, jongen. En zorg dat je huiswerk voor morgen pico bello voor elkaar is.”

 „Ik heb geen huiswerk, oom.”

 „Wat? Geen huiswerk? Waarom niet?”

 „Omdat ik vandaag niet naar school ben geweest, oom.”

 „Ook dàt nog. Het geluk is met de bozen. Ik zou je eigenlijk honderd strafregels moeten laten schrijven. Zoiets als: IK MAG NIET OP EIGEN HOUTJE VOOR DETECTIVE SPELEN EN ZEKER NIET ALS ME DAT UITDRUKKELIJK VERBODEN IS. Dat is een fijne lange regel. Maar misschien is het ook wèl zo goed zonder strafregels. Dan kun je eens rustig nadenken over al die fijne avonturen die je nog met ons had kunnen meemaken als je kon leren om gehoorzaam te zijn. Begrepen?”

 „Jawel, oom. Goede avond, oom.”

 „Goede avond.”

                x  x  x

 „Zozozo,” riep vader Onge toen Otto thuiskwam. „Welwelwel. Ik heb zojuist je oom aan de telefoon gehad, en die brieste zowat van woede. Wat ben je toch ook een kolossale sufferd. Hij heeft je keer op keer uitdrukkelijk verboden om op je dooie eentje op onderzoek uit te gaan. Waarom doe het tòch telkens weer?”

 „Och vader - dan krijg ik ineens een idée, en dan ga ik er op af en dan is het gebeurd vóór ik het weet.”

Zijn vader zuchtte en woelde in zijn baard:

 „Maar, gekke jongen - begrijp je niet dat je oom als de dóód zo bang is, dat jou wat overkomt? Dààrom gaat hij zo tekeer. Niet omdat hij vindt dat je geen goed werk doet. Maar het is verschrikkelijk gevaarlijk voor een jongen van jouw leeftijd om op eigen houtje misdadigers op te gaan sporen Die mijnheer Beretty is nu wel geen uitgesproken moordenaar. Maar de vorige keer stak je je neus in zaken die héél wat linker waren. Zie je zèlf niet, hoe gevaarlijk dat is?”

 „Och vader,” zei Otto. „Ik zie er zo onschuldig uit met die gekke oren van me, dat niemand op het idée komt, dat ik slim ben. Ze vinden me alleen maar een gek jongetje.”

 „Jajaja,” bromde zijn vader. „Tot het een keer te laat is. Maar naar het tekeer gaan van je oom te oordelen kómt er geen enkele keer meer. Hij wil niet meer met je samenwerken, zei hij.”

 „Als hij niet goed uitkijkt, zal hij wel moeten,” bromde Otto.

 „Wat zei je daar, jongen?”

Otto zei, luider en duidelijk:

 „Als oom Onge niet goed uitkijkt, zal hij wel moeten. Want oom Onge heeft één ding vergeten.”

 „Wat? Een inspecteur van politie iets vergeten?”

 „Ja,” zei Otto. „Want de vrouw van de Officier van Justitie heeft die hele rel aan de gang gebracht. En als die hoort, dat er een erfenis verstopt zit in Zuid-Frankrijk, dan zul je het kabaal eens meemaken. Dan moeten natuurlijk al die strookjes op tafel komen, en...”

 „Ja - wat IS dat nou eigenlijk met die strookjes? Mijn broer heeft er over de telefoon wat over gezegd, maar ik snap er niets van.”

Otto nam een groot vel tekenpapier plus een potlood en begon te vertellen. Ondertussen schreef hij de cijfers van één tot en met 24 neer. Daaronder vulde hij de woorden in die ook Beretty had gevonden. Voor iemand met zijn fotografisch geheugen was dat een koud kunstje.

 „Maar nu is het leuke,” ging Otto door. „Dat ik nog drie andere cijfers kan invullen. Ten eerste het cijfer 10, dat voorkwam op het strookje dat de politie in Warmond in de zak van Lepe Henk heeft gevonden. Dat had de woorden „rijk worden.” En dan zijn er nog twee cijfers die ik tegenkwam op strookjes in de meubels bij de familie Jager op de Kloveniersburgwal thuis. En ik ben de enige die DIE twee cijfers weet, want Lepe Henk werd op de vlucht gejaagd vóór hij de kans kreeg ze te bekijken, en mijn oom wist, toen hij daar vanmiddag was, nog niet eens dat het om die strookjes te doen was. Dat is het cijfer 14 met het woord „begraven” en het cijfer 25 met „deze woorden”. En als we die drie cijfers ook invullen, krijgen we de volgende brokkelige boel:

Otto keek op naar zijn vader die met grote aandacht bestudeerde wat er nu geschreven stond.

 „Gaat er U een licht op, vader?”

Vader Onge woelde in zijn schildersbaard:

 „Nou - een ècht licht niet. Maar het begint wel ergens te schemeren. Dat woord „begraven” lijkt mij het belangrijkste. Maar is het nu Drommeljus, sprekend over zichzelf als hij eenmaal is „begraven” of gaat het over zijn erfenis die ergens ligt begraven?”

 „Kijk eens naar de woorden die erop volgen, vader?”

 „Hm... „zuiver ... vanaf mijn ... evenveel ... aantal ...” Lijkt veel op een aanduiding van plaats of afstand. Maar ja - het kan ook slaan op een aantal familieleden die moeten delen zodat iedereen evenveel krijgt.”

Zij zaten samen nog een tijdje op die rare puzzleboodschap te staren. Vader Onge nam zelf een groot vel tekenpapier en schreef achter elkaar de woorden neer die nu gevonden waren. Daarna prikte hij het papier met vier punaises tegen de wand, en ging het staan bestuderen:

 „Alleen ... met de belangstelling ... die ingeplakte strookjes ... bedoelde ... rijk worden ... ligt ... begraven zuiver ... vanaf mijn ... evenveel ... aantal ... van al deze woorden ...”

Vader Onge stond in zijn baard te woelen terwijl hij piekerde, en na een tijdje begon hij met de andere hand achter zijn oor te krabbelen.

 „Die drommelse Drommeljus was een stuk slimmer dan het wel lijkt,” zei hij dan. „Want soms staat een cijfer voor één woord, soms voor twee en een enkele keer zelfs voor drie woorden. Was elk cijfer één enkel woord, dan kun je gaan proberen, de lege plekken op te vullen. Maar als daar wel drie woorden kunnen staan, is dat onbegonnen werk. Dan moet je werkelijk de strookjes zèlf hebben, anders kun je aan het passen en meten blijven tot je een ons weegt.” Hij keerde zich om en beende naar de deur. „Ik heb nog werk te doen, vanavond. Als jij zin hebt om je verder suf te denken over die puzzle... ga je gang! Ik ga schilderen.”

Vader Onge beende door de gang naar zijn atelier en even later begon de radio dreunend hard te spelen; een zeker teken, dat de schilder aan het werk was gegaan. Otto bleef aan tafel zitten, de kin steunend op zijn handpalmen en almaar starend naar de losse woorden die zijn vader op het papier had geschreven, met stippeltjes op de nog lege plaatsen. Otto probeerde de lege plaatsen op te vullen, maar hij merkte al gauw dat zijn vader gelijk had gehad. Als je niet wist hoeveel woorden er op de plaats van een cijfer moesten worden ingevuld, was het onbegonnen werk. Otto stond met een zucht op, wandelde de gang in, stak zijn hoofd binnen de deur van de schilderstudio van zijn vader en riep, dwars door de luide muziek van Radio Veronica:

 „Vader! Wilt U koffie of chocolademelk?”

 „Geen van twee. Coca-Cola!” brulde zijn vader terug.

                x  x  x

Otto bukte zich juist om twee flesjes Coke uit de ijskast te pakken, toen hij zich zowat een hoedje schrok, want zijn vader kwam achter hem aan de keuken binnenstuiven en gaf een dreunende slag op de tafel.

 „Otto! Wij zijn ezels! Allebei!”

Otto kwam overeind met in elke hand een flesje Coke.

 „Ezels!” brulde zijn vader. „Sukkels! Ik ook. Hier sta ik me een rotje te schilderen om de kost te verdienen en in Frankrijk ligt een compleet fortuin op ons te wachten!”

 „Op òns, vader?”

 „Natuurlijk, uilejong! Die Beretty heeft keurig netjes, door middel van Lepe Henk, die strookjes met cijfers laten opsnorren. Maar wíj weten nu alles wat Beretty wist. Weet je wat wij doen?”

 „Nee, vader?”

Vader Onge gooide zijn verfpenseel in de keukengootsteen en trok zijn besmeurde schildersjasje uit.

 „Wij gaan naar Frankrijk, jongen. Jij en ik. Als we opschieten, kunnen we precies de D-trein van kwart over negen halen. Dan zijn we morgenochtend in Parijs en kunnen meteen dóór naar het Zuiden. Schiet op - stop die coke weer in de ijskast en trek je jas aan.”

 „Maar vader - ik moet schone sokken aantrekken, en...”

Zijn vader was alweer de gang in en brulde terug:

 „Die kopen we in Parijs wel... Schiet op!”

 „Maar wat moeten we daar dóén, vader? We weten niet eens waar die erfenis ligt. Of te vinden is. Of...”

 „Uilejong!” brulde zijn vader. „We hoeven alleen maar te zorgen, dat we die vroegere huisknecht te pakken krijgen. Die Louis de Fronde. Die heeft intussen genoeg van die ontbrekende strookjes opgesnord om wat wíj hebben compleet te maken.”

 „Maar vader... waarom zou hij die aan ons geven?”

 „Omdat wij sam-sam met hem delen,” bulderde zijn vader, en smeet Otto’s regenjas de gang door. „Hij kan zonder ons niets beginnen. Wij niet zonder hem. Dus we delen. Dat is wat Beretty ook had willen doen. Maar wij kunnen het net zo goed. Hahaha! Die ouwe Drommeljus. Die had óók nooit kunnen dromen dat IK nog eens achter zijn erfenis aan zou gaan jagen. Heb je nou je jas aan of niet, jongen? Ik bel een taxi.”

                x  x  x

Zes minuten later zaten zij in een taxi, op weg naar het Centraal Station, met aan bagage niet meer bij hen dan een koffertje met scheerspullen van vader Onge, wat ondergoed dat Otto er nog haastig in had kunnen gooien plus een boek dat vader Onge aan het lezen was geweest en dat hij zo spannend vond, dat hij het beslist in de trein uit wilde hebben. Zij doken vóór het station de taxi uit, holden naar het loket Buitenland, kochten twee kaartjes Marseille (”Daar zien we wel verder,” zei pa Onge) draafden de contrôle door en kwamen hijgend juist op tijd op het eerste perron om de trein binnen te duiken, juist vóór de conducteur het portier dichtsmakte. Een schel fluitje... de electrische locomotief zette aan en zij waren op weg.

 „Kom mee naar de restauratiewagen, jongen,” zei vader Onge. „Ik houd ervan om me het zo gemakkelijk mogelijk te maken.”

De restaurantwagen had de helft van de tafeltjes vrij. Zij gingen dus tegenover elkaar aan een ervan zitten. Vader Onge bestelde een biefstuk met uien en gebakken aardappels en Otto wilde biefstuk met appelmoes en gewone aardappels.

 „Ziezo,” zei vader Onge, zijn grote handen wrijvend en tevreden naar buiten kijkend, waar de lichten van Halfweg nu voorbij de raampjes flitsten.” Als het ons een beetje meeloopt, komen we als rijke mensen van deze tocht terug, Otto mijn jongen. Dank zij jou, overigens.”

 „Dank zij mij?” vroeg Otto. „Hoezo?”

 „Jongen,” zei zijn vader. „Hóéveel mensen in Nederland denk dat er in staat zouden zijn geweest, dat rooster met cijfers en de bijbehorende letters bij ons thuis precies zo neer te schrijven als Beretty het heeft gedaan? Niet één. Dat kun jij alleen. Dank zij dat rare fotografische geheugen van jou.”

Otto zat eventjes verbaasd te kijken. Dan begon hij pas te beseffen, dat zijn vader schoon gelijk had. Hij had daar zelf helemaal niet bij stil gestaan. Hij was thuis gekomen, had zijn vader het hele verhaal verteld, had een papier genomen, daar 25 cijfers op gezet en daarna de bijbehorende woorden onder de cijfers ingevuld... juist zoals hij ze had zien staan op Beretty’s schema, toen die het op zijn kamer aan inspecteur Onge had laten zien. Maar een gewoon mens moet er kwartieren hard, en ingespannen op studeren om zoiets van buiten te leren... en dan heb je nog een vette kans, dat hij een of twee fouten maakt als hij probeert, het later juist zo neer te schrijven. Otto zat daar nog over na te denken, toen zijn vader hem vroeg:

 „Je weet toch zéker dat je het precies goed hebt, hè? Want als er één woord of één cijfer mis is, zijn we nog niet jarig... Dan ligt waarschijnlijk het hele geheimschrift in de war.”

 „O, dat weet ik zeker!” zei Otto. „Dat weet U ook wel... Als ik één keer iets gezien heb wat me werkelijk interesseert en ik knijp even mijn ogen dicht, dan zie ik het als een foto voor me. Nee - ik kan alles hier zo wéér opschrijven, hoor. En over een jaar nòg.”

 „En die strookjes die je gelezen hebt op de Kloveniersburgwal. Met de cijfers 14 en 25... Die heb je óók klemvast?”

 „Die heb ik klemvast, vader.”

Vader Onge liet zich tevreden achterover zakken in de kussens.

 „Dan is er geen vuiltje aan de lucht, knappe zoon van me. Het enige wat wij te doen hebben, is die Louis de Fronde opsnorren en laat de rest dan maar aan mij over... Als het lukt, jongen... als het lukt, dan krijg jij het mooiste cadeau dat je ooit van je leven gedroomd hebt. Ha! Daar komt onze biefstuk aan...”

                x  x  x

Tussen Leiden en Den Haag waren zij door hun biefstukken heen, Maar Otto had intussen hard na zitten denken. Hij vroeg nu:

 „Maar vader - denkt U niet dat Uw broer - oom Onge, bedoel ik - ontzaglijk boos zal zijn als U die erfenis in Frankrijk lospeutert?”

Vader Onge zat zijn pijp vol tabak te rammen, en keek schalks op.

 „En waarom? Is het soms ZIJN erfenis?”

 „Nee, dat niet natuurlijk. Maar U is op een beetje rare manier aan de weet gekomen wat er op al die strookjes stond. Door mij.”

Vader Onge stak de brand in zijn pijp, grijnsde tevreden en blies een enorme rookwolk uit:

 „Kijk eens, zoon van me - de politie gebruikt jou al maanden lang voor alle mogelijke klusjes. Je hebt er mij altijd alles van verteld en daar heeft nooit iemand bezwaar tegen gemaakt. Dus waarom mag jij me van die strookjes vertellen. Bovendien... alles hangt ervan af of Drommeljus een soort testament heeft gemaakt, en dat bij het geld heeft opgeborgen. Maar ik heb Drommeljus zelf gekend, zoals je weet. Ik begrijp zo’n beetje wat je van hem kunt verwachten. Volgens mij kon het hem geen halve sikkepit schelen wat er met zijn geld gebeurde als hij eenmaal dood was. Zolang tenminste zijn familie het maar niet stomweg erfde. Dat had Beretty heel goed gezien. Maar ik heb óók zo’n idée ,dat de ouwe Drommeljus het best aan mij zou hebben gegund. Wij konden samen altijd best opschieten. Ha... daar is Den Haag al. Ik ben ongeduldig, Otto, jongen - ongeduldig. We hadden misschien beter een vliegtuig kunnen nemen.

                x  x  x

Zij sliepen die nacht uitgestrekt op twee banken van een coupé. Gelukkig was de trein behoorlijk verwarmd, zodat zij geen kou leden, maar twee keer rolde Otto zowat met een smak op de grond, als de trein midden in de nacht bij een onbekend station fel afremde. En natuurlijk werden ze een paar keer wakker gemaakt - bij de Belgische en Franse grenzen - voor contrôle van paspoorten en bagage. Paspoorten hadden ze wèl en bagage zowat niet, dus daar ontstond weinig moeite door. In Parijs moesten ze naar een ander station om de trein naar het Zuiden te nemen. Dat deden ze per taxi en er bleef nog tijd genoeg over om even in een warenhuis langs te wippen en een paar stel nieuwe sokken te kopen voor Otto. Zijn vader schafte een nieuw overhemd aan plus een bijzondere das en een half uur later zaten zij, zo goed als nieuw, tegenover elkaar in de restauratiewagen van de PLM-trein, de expresse van Parijs, over Lyon, naar Marseille.

 „Ik wil gebakken vis,” zei zijn vader. „Die is meestal heel goed hier.”

Otto hield zich bij biefstuk. Ditmaal met patates frites en erwtjes. Daarna ging zijn vader zitten lezen. Otto scharrelde een stuk papier op, tekende opnieuw het cijfer-rooster van de Drommeljus-puzzle en ging eraan zitten werken. Maar ook nu kwam hij geen slag verder. Die Drommeljus had het zaakje heus heel handig in elkaar gezet. Je moest werkelijk zowat alle strookjes bij elkaar hebben, wilde je houvast krijgen. En de trein daverde maar verder. Er was één fijn ding: naarmate ze verder Zuidwaarts kwamen, werd de lucht minder somber en voorbij Lyon was de hemel stralend blauw, en een felle zon scheen scheef door de rechter-coupéraampjes naar binnen. Vader Onge keek tevreden op uit zijn spannende boek:

 „Ziezo,” zei hij. „Ook al vinden we geen rooie cent, dan zijn we tenminste voor een paar dagen weg uit dat regenachtige, mistige stinkland waarin ik mijn boterham moet verdienen. En dat is óók wat waard. Maar het allermooiste zou natuurlijk wezen als we samen een fijne vacantie hadden, èn nog geld verdienden op de koop toe.”

Toen schrok Otto:

 „Lieve help, vader! Ik had vandaag weer op school moeten zijn.”

 „Onzin!” zei zijn vader. „Je leert hier meer van dan op die duffe school. En je directeur moet geen herrie maken, anders stuur ik mijn broer op hem af. En als dàt niet lukt, doe ik je op school in Frankrijk, en dan is het gezeur afgelopen.” Hij barstte in luid gelach uit: „Van de erfenis van Drommeljus kunnen we dat makkelijk betalen.”

 „Vader, vader,” zei Otto bedenkelijk. „Er is een spreekwoord over de huid van de beer die je niet moet verkopen voor het beest geschoten is.”

 „O, maar die beer schieten we, hoor,” zei zijn vader. „Ieder mens krijgt één keer in zijn leven de kans om een goeie klap te slaan. Maar de meeste mensen teuten dan te lang, of durven niet en dan is het meestal te laat. Je kunt niet zeggen dat ik geteut of geaarzeld heb. Wel?”

 „Nee, vader,” zei Otto met overtuiging. „Dat kan niemand zeggen. Ik heb U nog nooit zo hard zien hollen.”

Zijn vader grinnikte wat in zijn baard en nam zijn boek weer op:

 „Hou nou je mond, want ik wil dit boek uitlezen. Het is bijna even spannend als de erfenis van Drommeljus.”

                x  x  x

Vader Onge had meestal nogal wat geld in huis. Dat had hij altijd in de la van een kastje liggen voor onverwachte gebeurtenissen. Toen zij waren weggehold naar het station had hij dat bij zich gestoken en het moest nogal een flinke som zijn geweest, want aan het station in Marseille (het was toen al donker) informeerde hij niet eens naar treinen. Hij beende, met Otto achter zich aan, het station uit, praaide een taxi en stapte meteen achterin.

 „Luister,” zei hij tegen de chauffeur, en gaf het adres op. Daar heeft een Hollandse schilder gewoond. Maar het huis is een paar weken geleden boven op hem terecht gekomen en de man is daaraan overleden. Dat huis is nu een ruïne, maar de man had een huisknecht. Die heette Louis de Fronde. Die man moeten we hebben. Hij zal wel niet meer in die puinhoop wonen, maar er is een dorpje vlakbij en daar zullen ze wel weten, waar hij zit. Geld heb genoeg bij me. Wil je ons rijden, ja of nee?”

 „Al duurde het de hele nacht,” zei de chauffeur. Hij stak een stinkende Franse cigaret op, gaf een ruk aan de baret die hij scheef tegen het hoofd geplant had staan, en kwam op gang met een ruk die vader en zoon Onge achterover in de zittingkussens deed ploffen.

                x  x  x

Dichtbij was het niet. Beslist niet. De chauffeur reed als een dolleman door de nacht, maar zelfs in dat tempo hadden ze nog meer dan anderhalf uur nodig om te komen waar ze zijn moesten. Het was toen tien minuten voor middernacht.

 „Voilà,” zei de chauffeur, en minderde vaart.

Zij waren in de hoofdstraat van een klein, Zuidfrans dorpje - dat was overduidelijk. Rechts brandde een eenzame straatlantaren, met erachter een even eenzame benzinepomp waaraan een jonge man een scooter stond bij te tanken. Vader Onge keek onderzoekend door de taxiruiten naar buiten.

 „Nou zie ik waar ik ben,” zei hij toen. „Ik ben hier met Drommeljus doorheen gelopen op een van die ochtenden dat ik bij hem logeerde. Even verderop is een hotel-café waar hij vaak at en een glas wijn dronk. Daar zullen ze wel het een en ander over de gang van zaken weten. Een meter of honderd verder. Aan de linkerkant.”

De taxichauffeur liet een korte knor horen, gaf een straal gas en de taxi nam een kolossale spurt en remde met gierende banden vlak voor de ingang van een ouderwets hotelletje dat opgetrokken was uit blokken uit de rots gehouwen grijze steen. Er was een grintterras voor met wat verspreide tafeltjes en aan een ervan zaten twee mannen een cigaretje te roken, blijkbaar genietend van de mooie avond. Zij knipperden wat schichtig tegen het felle licht van de autolampen. Vader Onge gooide het autoportier open en leunde met het bovenlichaam naar buiten.

 „Pardon,” begon hij. „Neem me niet kwalijk dat ik U stoor, maar ik kom rechtstreeks uit Holland. Ik ben met een taxi uit Marseille komen rijden en ik heb bijzondere haast. Het gaat over Drommeljus. De schilder die een paar weken geleden een ongeluk heeft gekregen. Heeft U die gekend?”

De kleinste van de twee mannen nam zijn cigaret uit de mond en antwoordde:

 „Het is jarenlang mijn beste klant geweest. Als er iemand was die hem een lang en gezond leven toewenste, was ik het wel.”

Vader Onge tuurde wat scherper:

 „Ach,” zei hij. „Is U niet de eigenaar van dit hotel? Dan heb ik het vorige jaar samen met Drommeljus hier een avond gezeten.”

 „Ik ben de eigenaar, ja,” zei de man. „Kan ik iets voor U doen?”

 „Misschien. Ik zoek Louis de Fronde. De man die vroeger de huisknecht was.”

 „Nou,” zei de hoteleigenaar, langzaam opstaande. „Dat is niet zo’n heksentoer. Die zal wel op bed liggen lezen, denk ik.” Hij stond nu helemaal, bukte zich, raapte een kiezelsteentje op uit het terrasgrint, kwam overeind en gooide het steentje met een keurig gemikte boog tegen een raam van de tweede verdieping, waarachter licht schemerde. Het steentje raakte de ruit met een luide tik. Drie tellen later schoof een gordijn opzij en een hoofd met kortgeknipt haar tuurde naar buiten. De hotelhouder zwaaide met een arm, maar zonder te schreeuwen of enig geluid te maken. Dat scheen niet nodig te zijn. Het gordijn zakte weer voor het raam en de hoteleigenaar ging doodkalm weer zitten.

 „Hij komt zo beneden,” verklaarde hij.

Vader Onge begon de taxi uit te klimmen.

 „U bedoelt... dat hij in dit hotel logeert?”

 „Dat bedoel ik,” zei de man. „Als U Louis de Fronde zoekt, heeft U niets anders te doen dan hier op het terras te gaan zitten. De maan gaat zo dadelijk op en Louis komt binnen een paar tellen door die deur daar naar buiten. Hij logeert hier al sinds twee weken.”

 „Kom er maar uit, Otto,” zei vader Onge. „Pak jij ons koffertje, dan zal ik even de chauffeur betalen.”

Otto had juist het koffertje uit de auto gehaald, toen de glazen voordeur van het hotel open ging en een man - flauw zichtbaar in de halve duisternis, het grintterras op kwam en vroeg:

 „Heb jij me geroepen, François?”

 „Er is bezoek voor je,” zei de hotelier. „Uit Holland.”

Vader Onge had afgerekend, en blijkbaar aan de ruime kant, want de chauffeur riep opgewekt: „Bedankt en goeie zaken!” gaf een straal gas en verdween, een vettige lucht van oliedamp uit zijn uitlaat achter latend.

 „Die mag zijn motor ook wel eens laten nakijken,” zei de man die van boven af was gekomen. Hij kwam over het grint naar voren lopen en vader Onge ontmoette hem halverwege.

 „Is U Louis de Fronde?”

 „Dat klopt.”

Vader Onge stak de hand uit:

 „Mijn naam is Onge. Dit is mijn zoontje Otto Onge. Is er hier ergens een plaats waar we ongestoord even kunnen praten?”

 „Mijn kamer boven?” stelde De Fronde voor.

 „Prima,” zei vader Onge en wendde zich naar de hotelhouder, die onverstoorbaar samen met de andere man aan het tafeltje was blijven zitten. „Kunnen we meteen ook wat te eten bestellen?”

 „Als het maar geen warm eten is. Het is middernacht en de keuken is gesloten.”

 „O, brood met kaas of worst is al goed. Voor mij en voor mijn zoontje. En kunnen we er een kop chocola bij krijgen?”

Dat kon allemaal. Ze gingen met zijn allen naar binnen. De hotelhouder om het eten te verzorgen - zijn vriend om hem gezelschap te houden en De Fronde en de twee Onge’s klommen twee ouderwetse, bruin geverfde trappen op en kwamen zo terecht in een even ouderwetse hotelkamer. Er stond een kolossaal mahoniehouten bed, waar wel een nijlpaardenechtpaar in had kunnen slapen. Verder waren er niet minder dan drie schemerlampen, met een versiering van rissen kraaltjes rondom de kappen, een ronde tafel met een pluche kleed erop en vier rechte stoelen die er als soldaten omheen stonden.

 „Ik lag op bed te lezen,” zei De Fronde, met een handgebaar naar een boek dat opengeslagen op de gehaakte gelige sprei lag. „Neem een stoel en ga zitten.” - Hij ging zelf ook zitten en rondom de ronde tafel zaten ze elkaar wat nieuwsgierig aan te kijken. De Fronde was een magere pezige man, met dun zandkleurig haar en heel kalme ogen, van een lichtgrijze kleur. Onder zijn neus had hij een litteken van een messnede of iets dergelijks, dat langs zijn mondhoek tot onder zijn ene oor liep. Hij was nootbruin van de zon, en droeg een dunne blauwe gabardinebroek met een bruingeel sportshirt erboven, In het borstzakje van het hemd zaten cigaretten, die hij nu te voorschijn haalde.

 „Rookt U ook, mijnheer Onge?”

 „Als een schoorsteen,” zei vader Onge, nam een cigaret uit het pakje en zei kalmweg: „Ik heb alle strookjes die in Holland in de meubels zaten.”

Louis de Fronde vertrok geen spier van zijn gezicht. Hij klopte zijn eigen cigaret een paar keer op de rand van de tafel, viste dan een aansteker uit een broekzak, knipte vuur, gaf Onge een vlammetje en antwoordde:

 „Zozozo. Ik dacht dat Beretty ze had.”

 „Die had ze,” zei Onge. „Maar nu heb ik ze. En dat is maar goed ook.”

Louis de Fronde stak nu zijn eigen cigaret aan, en borg de aansteker weer in zijn broekzak. Dan vroeg hij:

 „En waarom is dat zo goed?”

 „Omdat,” zei vader Onge gladjes. „Vriend Beretty in de gevangenis zit.”

 „Ai,” zei De Fronde en blies een dun straaltje rook tussen getuite lippen door. „Ai. En hoe is hij dáár terecht gekomen?”

 „Door zijn eigen stomme schuld,” zei vader Onge. „Hij heeft een beroepsinbreker gehuurd on die strookjes uit de meubels te halen en dat liep mis. En ik weet niet hoe het hier in Frankrijk is, maar in Holland heeft de politie er iets op tegen als je inbrekers huurt en betaalt om andermans huizen binnen te dringen.”

 „Tjatja,” zei De Fronde. „Zozo. Beretty achter slot en grendel. En ik had hem gisterenmorgen nog aan de telefoon.”

 „Klopt als een bus,” zei vader Onge. „Want gisterenmiddag is hij gearresteerd.”

De Fronde keek hem enkele tellen lang aan. Dan keek hij ook naar de kleine Otto, die er in grote spanning bij zat, met zijn ogen en oren wijd open.

 „U weet nogal het een en ander van de geschiedenis af, hoor ik.”

 „Ik heb Drommeljus vrij goed gekend,” zei vader Onge. „Bovendien heb ik het vorige jaar hier bij hem gelogeerd. Maar toen heb ik U niet gezien.”

 „Wanneer was dat?”

 „In Augustus.”

De Fronde knikte:

 „Dat klopt precies. Toen had ik mijn vacantie.” Hij tikte de as van zijn cigaret achteloos op het vloerkleed. „En wat wilde U nu?”

 „Sam-sam doen,” zei vader Onge. „Ik heb alle cijfers en woorden uit de meubels in Holland. U is hier bezig geweest om de hier gebleven meubels op strookjes na te kijken. Als wij mijn strookjes en die van U bij elkaar gooien, zullen we de zaak wel zo ongeveer compleet hebben. Vinden we geld, dan delen we samen. Is dat een redelijk voorstel, ja of nee?”

Louis de Fronde zat een paar tellen lang naar de as van zijn cigaret te kijken. Dan hief hij het hoofd op en zei:

 „Dat is een heel redelijk voorstel. Ik zit hier al bijna twee weken in dit hotel almaar te wachten tot Beretty zijn rommel daar in Holland bij elkaar had gezocht, en het gaat me hier knapjes vervelen. Maar hoe doen we dat? Kijk eens - ik vertik het om MIJN strookjes op tafel te leggen zonder dat ik de Uwe heb gezien. En omgekeerd...”

Vader Onge hief een hand op:

 „Daar heb ik in de trein al over zitten denken. Daar is een heel eenvoudige oplossing op. Ik leg een van mijn strookjes neer - dan U een van de Uwe. Dan ik nummer twee en U nummer twee... dan...”

 „Ik heb het al begrepen,” zei De Fronde en dacht even na. Hij begon te knikken: „Dat is een heel knap en heel practisch idée. Laten we dan maar meteen beginnen...”

Er werd op de deur geklopt. Een kort dik meisje kwam binnen met een groot dienblad waarop twee borden met boterhammen en twee grote bekers hete chocola.

 „Zet U maar neer,” zei vader Onge ietwat ongeduldig. „Dank u.”

Intussen had De Fronde een vel papier uit de tafella gehaald plus een ballpoint. „U vindt het zeker wel goed dat ik meteen opschrijf wat U me opgeeft?”

 „Jahoor,” zei vader Onge, en haalde zelf het rooster te voorschijn dat Otto had opgesteld. „Wie begint? Zal ik starten?”

 „Zoals U wilt,” zei De Fronde, met het potlood gereed boven het lege vel papier.

 „Cijfer één is het woord ALLEEN,” zei Onge.

De Fronde floot toonloos tussen de tanden, en schreef het neer.

 „Zozozo,” zei hij dan. „Dat is amusant. Want ik weet wat cijfer nummer 2 is. Dat is het woord IEMAND.”

Kleine Otto schoot zowat een handbreedte van zijn stoel omhoog, maar zijn vader keek vermanend naar hem opzij en Otto zakte weer terug.

 „En nu doet U een vette vangst,” zei vader Onge door, „want cijfer 3 heeft niet minder dan drie woorden: MET DE BELANGSTELLING.”

De Fronde schreef dat neer, zat nog eventjes tussen de tanden te fluiten en begon dan te glimlachen:

 „Het klopt,” zei hij. „U moet de goede woorden hebben, anders kon het nooit zo mooi passen. Want ik heb cijfer nummer 4 en, gek genoeg, dat zal wel toeval zijn - heeft dat vier woorden.”

 „Geen wonder dat we er geen touw aan konden vastknopen!” zei vader Onge. „En wat zijn die woorden?”

 „OM UIT TE VISSEN.”

Vader Onge schreef dat neer en zat eventjes op zijn papier te staren.

 „Dan hebben we dus nu al het begin: ALLEEN IEMAND MET DE BELANGSTELLING OM UIT TE VISSEN ...”

 „Precies, ja. Nu is U weer aan de beurt. Wat is cijfer 5?”

 „Dat heb ik niet,” zei Onge. „Cijfer 6 wel.”

 „Lieve help. Cijfer 5 heb ik ook niet.”

Zij zaten elkaar eventjes aan te kijken.

 „Tja,” zei Onge dan. „Dat risico lopen we natuurlijk. Dat er ergens een papiertje zoek is geraakt, bedoel ik. Of over het hoofd gezien. Of achteloos iemand afgescheurd. Maar als er maar ééntje zoek is, is het niet zo erg, lijkt me. Laat ik cijfer 6 maar geven. Dat is DIE INGEPLAKTE.”

De Fronde schreef dat op. Dan zei hij:

 „Zeven heb ik niet.”

 „Ik heb zeven en acht,” zei Onge. „”Maar nu is U eerst aan de beurt.”

 „Heeft U iets aan cijfer negen?”

 „Jajaja!” zei Onge haastig. „Want ik heb 10 weer!”

 „Cijfer negen is weer drie woorden: ZAL VAN MIJ.”

Onge sloeg met de vuist op tafel:

 „Laten we maar ophouden met dat om en om doen. Want weet U wat er nu tot en met cijfer 10 staat? ALLEEN IEMAND MET DE BELANGSTELLING OM UIT TE VISSEN ... (hier ontbreekt 5) DIE INGEPLAKTE STROOKJES BEDOELDE ZAL VAN MIJ RIJK WORDEN...”

 „Waar is dat stuk papier?” zei De Fronde opgewonden.

Zij staken de koppen bij elkaar en binnen vier minuten hadden zij de rest van de boodschap in elkaar gepast. Er ontbrak geen enkel stukje meer. En wat er stond, was volkomen klaar en duidelijk:

 DE ERFENIS LIGT IN HET BOS BEGRAVEN ZUIVER ZUID

Vader Onge nam een boterham met worst, hing achterover in zijn stoel en zei:

 „Dan hebben we weinig anders nodig dan een paar stevige schoppen, een goede zaklantaarn en een maatlint.”

Louis de Fronde zat al letters te tellen; onthield het aantal dat hij had, keek op en zei:

 „Het preciese aantal meters weten we niet, omdat we de woorden op het strookje van cijfer 5 niet weten.”

 „Kijk eens,” zei vader Onge. „Dat kunnen vijf letters zijn geweest of twaalf of zoiets, Dat is een verschil van zeven letters - dus zeven meters - in een rechte lijn gemeten. Dat is geen onoverkomelijk verschil. Veel lastiger is, uit te kienen wat precies haarzuiver ten Zuiden van het huis is. Als je één kompasstreek verkeerd zit, kom je op die afstand twintig of dertig meter fout uit.”

De Fronde begon te lachen:

 „En dát is nou juist het allereenvoudigste. Die ouwe Drommeljus haalde het op een gegeven ogenblik in zijn hoofd om in zijn tuin een zonnewijzer te zetten. Maar om een of andere reden, die ik toen niet wist, wilde hij dat ding precies ten Zuiden van zijn huis hebben staan. Dat is nog een heel gedoe toen geweest met kompassen en sextanten en ik weet niet wat al meer, maar ten laatste was hij tevreden. Als je uit het raam kijkt van wat vroeger zijn werkruimte was, recht over die zonnewijzer heen, dan loopt die lijn haarzuiver naar het Zuiden.”

Vader Onge begon zijn baard te woelen,

 „Ai. Dat betekent...”

 „Wat betekent wat?”

 „Dat we alleen bij daglicht kunnen werken.”

 „Dat had ik nog niet eens overwogen. Maar dat is zo, ja.”

Vader Onge nam een fikse hap brood met kaas.

 „Hoe laat is het hier licht?”

 „Nou - half zes in de morgen, in deze tijd van het jaar.”

 „Zet dan de wekker maar om vijf uur.”

                x  x  x

Zij deden die nacht geen van drieën een oog dicht. De Fronde ging om één uur in de nacht nog op pad om een maatlint op de kop te tikken en na een uur of wat knorrige mensen uit bed bellen kreeg hij er een van tien meter lengte te pakken bij de dorpstimmerman, die het ding wel eens gebruikte als hij een schuur moest bouwen, of een hek zetten. Schoppen waren minder moeilijk. En intussen waren Vader Onge en Otto bezig uit te plussen wat de ontbrekende letters onder cijfer 5 konden zijn geweest. Zij werden het er ten laatste over eens dat het meest waarschijnlijke was dat er had gestaan:

 ALLEEN IEMAND MET DE BELANGSTELLING OM UIT TE VISSEN WAT IK MET DIE INGEPLAKTE STROOKJES BEDOELDE ZAL VAN MIJ RIJK WORDEN.

En WAT IK MET bestond uit acht letters, dus zij rekenden daarvoor een afstand van acht meter. Zij telden alle letters, telden ze nog eens, en toen Louis de Fronde terugkwam met drie schoppen en zijn maatlint telde die ook nog eens. Zij kwamen op hetzelfde getal uit.

 „Goed,” zei vader Onge en keek op zijn horloge. „Kwart voor drie. Zullen we daar maar op dat enorme bed gaan liggen en proberen nog een uiltje te knappen tot vijf uur?”

Dat probeerden ze. Er kwam niets van terecht. Ze lagen alledrie te denken en te piekeren en telkens had weer iemand wat te zeggen. Om kwart voor vijf gaven ze het op.

 „Laten we maar opstappen,” zei de Fronde, overeind komend. „Het is nog een klein half uur lopen, ook. Als we er zijn, is het meteen licht.”

                x  x  x

Het huis van Drommeljus was inderdaad niet veel meer dan een puinhoop. Een bouwval. Niet alleen was het dak ingestort... de familieleden die op zoek waren geweest naar verborgen geld hadden zulk een sloopwerk laten verrichten dat er nauwelijks nog hier en daar een brok muur onbeschadigd overeind stond. De lucht was parelgrijs, met rose wolkjes, toen zij met zijn drieën bij de puinhoop arriveerden en die zwijgend bekeken.

In de verte kraaiden een paar hanen en een hond sloeg woedend aan. De Fronde wees op een vierkante opening in een half gesloopte muur:

 „Dat is het raam van zijn werkkamer geweest. En als je je omdraait dan zie je, daar aan het eind van het grasveld, de zonnewijzer staan. Nu doen we het als volgt: ik ga in die raamopening staan en kijk naar die zonnewijzer. U loopt vanaf die zonnewijzer achteruit en telkens als U even uit de juiste koers wijkt, wijs ik met een arm of U meer naar rechts of naar links moet. Duidelijk?”

 „Volkomen duidelijk,” zei Onge. „Laten we echter beginnen met de afstand van dat raam naar de zonnewijzer op te meten. Dan trekken we dat aantal meters van het totaal af.”

Zij begonnen te meten - met grote zorg en zo precies mogelijk. De zonnewijzer stond één honderd en twaalf meter van het raam af. Onge trok dat bedrag van de rest af en knorde tevreden. Louis de Fronde wandelde naar het in puin gevallen huis, stelde zich op in het gat dat gaapte in het restant muur en vader Onge begon achterwaarts van de zonnewijzer weg te lopen. Met gebaren van rechter- of linkerarm hield De Fronde hem in de zuivere koers en Otto sleepte telkens haastig het maatlint met hem mee. Aan het einde van elk stuk van tien meter stak hij een takje in de grond, en juist toen de zon boven een paar struiken op een heuvel in de verte uit kwam gluren, riep hij waarschuwend:

 „Dit is het laatste stuk van tien hele meters, vader. Nu nog drie.”

Vader Onge hield op met lopen, zag Otto nog een takje in de grond steken bij het eind van het lint, en daarna maten ze nog drie meter af.

 „Dan moet het hier zijn,” zei vader Onge, nieuwsgierig om zich heen kijkend. Zij stonden op een kale plek tussen wat bremstruiken. Een paar meter verderop begon de helling van een heuvel.

 „Wat drommel!” zei vader Onge, nijdig slaande naar een vroege vlieg die vanaf de zonnewijzer met hem mee was komen vliegen, en niet van zins scheen, zijn prooi uit het oog te verliezen. „Als hier ergens gegraven is, moeten we toch zeker kunnen zien, wáár ergens!”

Hij liep een paar meter in dezelfde kompasrichting verder, stond stil, keek om zich heen, liep een meter of tien terug, en bekeek opnieuw de bodem. Otto stond nog steeds bij het takje dat hij in de grond had gestoken en was niet van de plaats gekomen. Hij draaide om zijn as rond, de grond rondom hem in een cirkel afspiedend.

 „Ik mag het rambam krijgen als ik iets zie wat er ongewoon toelijkt,” bromde zijn vader, een zakdoek te voorschijn halend en zijn voorhoofd afvegend. De zon begon snel te klimmen en ondanks het vroege uur gaf die al merkbare hitte. Vogels dartelden in het rond, maar ook vliegen, torren en muggen kwamen in groten getale opzetten. Het bloed van een Hollandse kunstschilder scheen een bijzondere lekkernij te zijn. Vader en zoon speurden de bodem af. Die bestond hier grotendeels uit een mengsel van donkere aarde met verspreide stenen, die blijkbaar in de loop der eeuwen van de helling van de heuvel waren komen afrollen. Hier en daar groeiden plukken halfdor gras, soms ook een braamstruik, en om de paar meter verrees een grote of kleine boom. Merkwaardig terrein. Het was geen zuivere dorre grond - geen uitgesproken grasvlakte, maar ook geen bos. Van alles wat, eigenlijk, en alles door elkaar, zoals je dat zoveel hebt in Zuid-Frankrijk.

 „Het lijkt mij het waarschijnlijkst, dat Drommeljus aan het graven is gegaan in een van die kale plekken zand,” zei Otto. „Als je in gras gaat spitten, dan kun je het altijd later zien, En hij moest er telkens opnieuw bij kunnen, natuurlijk, omdat hij hoe langer hoe méér geld kreeg, om te verstoppen.”

 „Dat is natuurlijk zo,” knorde zijn vader, woelend in zijn rossige baard, en onderwijl speurend naar de grond kijkend. „Maar ik vind het toch allemachies gek...” Hij boog zich wat voorover, nog steeds aan zijn baard trekkend en liep, gebukt als een struisvogel die voedsel zoekt, heen en weer over de kale plekken zand met stenen en de plekjes verdord gras. Onderwijl mompelde hij: „Nee... de grond hier is steenhard.” Hij stond stil, stampte met een hak op de grond en liep weer speurend verder... „Snap je nou, hoe de vent dat heeft klaar gespeeld?”

Otto begon nu ook de grond onderzoekend te bekijken, en hij was daar juist mee begonnen, toen zij een schreeuw hoorden. Het was de vroegere huisknecht, die gezien had dat zij de juiste plaats hadden bereikt, en nu nieuwsgierig aan kwam hollen. Hij hijgde als een stoommachine toen hij hen bereikte.

 „H... heb je al wat gevonden?”

 „Geen rooie ros,” zei vader Onge grommerig, nu in steeds wijder wordende kringen rondlopend rondom het punt waar Otto het takje in de grond had gestoken. „Heb jij nooit gezien dat Drommeljus hier in de buurt aan het graven of het rommelen was?”

Louis de Fronde schudde het hoofd, haalde een zakdoek te voorschijn en wiste het voorhoofd af.

 „Nee,” zei hij dan. „Maar dat zegt niks, hoor. Want hij stuurde me vaak met boodschappen naar het dorp of naar Marseille. Dan was ik soms een hele dag weg en dat gebeurde wel twee keer per week. Dan had hij ook tijd om te doen en te laten wat hij in de zin had, zonder dat ik er iets van merkte.”

 „Hm. Daar schieten we dus ook niet veel mee op.”

Louis de Fronde begon nu ook zenuwachtig heen en weer te lopen.

 „Maar als hij hier telkens geld begraven heeft, moet je toch iets aan het zand of’het gras kunnen zien!”

 „Ja, kijk eens,” zei Otto. „Hij heeft natúúrlijk wel gezorgd dat niet een of andere verdwaalde toerist of nieuwsgierige dorpsjongen met de eerste blik kon zien, dat er in de grond was gegraven. Hij heeft heus wel deksels goed gezorgd dat hij het gat weer zó dichtmaakte, dat er zowat niets van te zien was.”

 „IETS is er altijd te zien, als je goed. kijkt,” bromde vader Onge, weer in gebukte houding kringen lopend.

Otto stond eventjes naar hem te kijken en merkte dan op:

 „U kijkt alleen maar op de platte grond, hè vader?”

Vader Onge keek op.

 „Wat dacht je? Onder een boom of een struik soms? Dacht je dat Drommeljus elke keer een boom uit de grond lichtte en die weer plantte als hij weer wat geld in zijn gat had gestopt?” Hij keek omhoog en wees met de hand naar de bladeren van de paar bomen die rondom hen stonden. „Zie jij één verwelkt blaadje aan al die bomen? Of aan de struiken? En het is totaal onmogelijk om een boompje of een struik uit te graven en zó weer te planten, dat de bladeren niet slap gaan hangen.”

Otto stond nadenkend aan zijn neus te trekken en zei niet veel meer. Hij dacht. Daarna liet hij de vlakke grond met rust, maar ging - tegen het smalende gezegde van zijn vader in - bij de bomen en struiken kijken. Een van de bomen was een eik van misschien dertig jaar oud. Niet een van die bomen waarvan je zegt:”Jonge, jonge, wat een knots van een eik!”, maar toch een aardig boompje. Bovendien was de stam zich vlak boven de grond gaan vertakken en de wortels kwamen hier en daar ook boven de bodem uit. Een fijne, rare, onregelmatige boom. Het ding hing nog een beetje scheef, ook. Otto hop eromheen en zag dat er tussen twee van de knoestige wortels een steen lag, half verscholen tussen het dorrige gras. Otto ging op één knie liggen, bekeek het geval, wurmde twee vingers onder een rand van de steen en tilde het ding zonder veel moeite op... Toen bleef hij enkele tellen zitten kijken... in het donkere gat van een stuk van die bruine, geglazuurde buis zoals ze bij in aanbouw zijnde huizen worden gebruikt als rioolbuis.

 „Vader!” riep hij dan. „Zou het DIT niet wezen?”

 „Wat, jongen? Wáár?”

 „Hier zit een rioolbuis rechtop in de grond gegraven.”

Vader Onge en Louis de Fronde kwamen ieder van een kant af aanhollen, stonden enkele tellen lang als versteend in het donkere gat te staren. Dan vielen ze bijna tegelijkertijd op hun knieën. Maar vader Onge was er juist iets sneller bij. Hij stak een hand in het donkere gat, tastte rond, zei: „Ik voel een bus of zoiets...” en kwam overeind met in de hand: een verfblik. Een van die blikken waarin kilo’s huishoudverf worden verkocht, met het soort deksel dat je er klem op kunt drukken en die je er dan met een schroevendraaier of een mes weer af moet lichten. Otto had zijn zakmes al te voorschijn gehaald en reikte het zijn vader toe.

 „Een buis in de grond!” zei vader Onge, terwijl hij het lemmet van het mes onder de dekselrand zette. „Natuurlijk! Gewoon een in de grond gegraven buis. Toen hij die eenmaal klaar had, hoefde hij nooit meer te graven. Wat een slimme hond, die Drommeljus...!” Hij wrikte even met het mes... het deksel vloog omhoog en viel rammelend op de steen. Drie paar ogen staarden neer in de verfbus.

 „Alsjeblieft...!” zei vader Onge, met eerbied in zijn stem. De hele bus vol met geld.”

Hij stak een hand in de bus en trok die terug, vol met stijf opgerolde bankbiljetten. Hij liet ze op de steen vallen, zodat het geld naar alle kanten in het gras spatte, keek op en begon te lachen:

 „Die Drommeljus... Die rare, dolle Drommeljus! Dus het was tòch waar!”...

Louis de Fronde liet zich op zijn knieën vallen, bukte zich diep en stak ook een arm in het gat:

 „Heizeg! Er zit NOG een bus in!”

De tweede bus was ook een schoongemaakt verfblik, en zat ook vol met rollen papiergeld. Er waren Franse francs, Zwitserse francs, en ook een pak biljetten van Amerikaanse dollars. Er was nog een derde blik ook, en dat leek het laatste... op een blikken cigarettendoosje na, dat helemaal onderin de buis lag.

 „Kijk nou eens... een cigarettendoosje! Zou daar ook geld in zitten?”

Zij zaten met zijn drieën rondom de boom; in de hete ochtendzon, en bekeken het doosje. Daar zat géén geld in. Het testament. Netjes op de schrijfmachine getikt, ondertekend door Bernardus Drommeljus en nota bene voorzien van de handtekeningen van twee getuigen! Het papier zei, kort en duidelijk dat Bernardus Drommeljus, geboren dáár en dáár, wonende dáár en dáár, bij zijn volle verstand, bepaalde dat het geld, begraven aan de voet van de boom, door hem zou worden nagelaten aan die persoon of personen, die voldoende belangstelling voor het en zijn werk hadden, om er achter te komen, enzovoort, enzovoort. Maar het testament was zo handig in elkaar gezet, dat de twee getuigen er zelf niet veel wijzer van waren geworden.

 „Nou - dat is kort en duidelijk,” zei vader Onge, lachend. „Dus wíj, met zijn drieën, zoals we hier zitten, zijn de erfgenamen.”

 „Tellen en delen,” zei de Fronde. „En hoe minder we hierover praten, hoe beter, lijkt me.”

 „Dàt in ieder geval,” knikte vader Onge. „Hoewel...”

De ex-huisknecht was al aan het tellen, beginnende met het Franse geld.

 „Hoewel wàt?”

Vader Onge krabde zich achter het oor:

 „Hoewel het eigenlijk niet eerlijk is. Want WIJ zijn het niet eens geweest die het eerst op het idée kwamen van die papiertjes.”

 „IK wel,” zei De Fronde. „Ik had altijd het idée gehad, dat er iets mee aan de hand was. Ik wist alleen niet, wàt.”

 „Neenee. Jaja,” zei Onge, met een handgebaar. „Ik bedoel onze vriend Beretty. Dàt is eigenlijk de handige jongen geweest, die het allemaal heeft uitgekiend. Maar die was zo stom om een inbreker te gaan huren, en nou zit-ie in de bak.”

Louis de Fronde haalde de schouders op:

 „Dan had-ie maar niet zo suf moeten wezen.”

Vader Onge keek zijn zoontje Otto aan.

 „Nee, nee,” zei Otto toen. „Dat Beretty in de bak zit, heeft er niets mee te maken. Beretty is het eerst op het idée gekomen, en volgens de bepalingen van Drommeljus: „persoon of personen” moet Beretty zeker een aandeel hebben. We moeten dus in ieder geval met zijn vieren delen.”

Daar kwam nog gekrakeel over, ook. Want Louis de Fronde scheen er weinig voor te voelen om nog iemand mee te laten delen, Maar vader Onge was het volkomen met Otto eens, en zei dat ook:

 „Luister, de Fronde; als Beretty er niet was geweest, had je nou geen rooie cent gehad.. Het gaat niet aan, om die nu niets te geven. Ik wil dat we met zijn vieren delen. En als het je niet bevalt, ga ik rechtstreeks met de boel naar de Franse politie en...”

 „Asjeblief niet!” schreeuwde de Fronde. „Dan kan het wel zes maanden duren vóór we zelf een cent in handen krijgen. Die gaan eerst alles nazoeken en processen-verbaal opmaken en...”

 „Wil je dan in vieren delen, ja of nee?”

 „Goed dan. Maar géén autoriteiten erbij.”

Vader Onge stond op en nam een blik geld onder de arm:

 „Kom dan mee naar binnen. Tenminste wat er nog aan: „binnen” over is in die puinhoop van Drommeljus. Daar tellen we op ons gemak, en delen. Jij krijgt een kwart en wij nemen drie kwarten mee nar Holland. Ik zal zorgen dat Beretty zijn portie krijgt zodra hij uit de gevangenis wordt losgelaten.”

                x  x  x

Het was nog een hele klus. Want al dat vreemde geld moest worden omgerekend in Franse francs en alles moest worden opgeteld, daarna door vier worden gedeeld, en tenslotte moest al dat Franse, Amerikaanse en Zwitserse geld weer in vier gelijke porties worden berekend. Alles bij elkaar duurde het bijna twee-en-een-half uur, eer het was gebeurd. Louis de Fronde schraapte zijn hoop bijeen, propte het geheel in een verfblik, sloeg er met de platte hand het deksel op en kwam overeind, met uitgestoken hand:

 „Ik ga er van tussen. Metéén naar mijn hotel. Ik pak mijn boeltje en over een uur ben ik op de trein. Wáár ik heen ga, zeg ik niet, want ik heb geen zin om vroeger of later gezeur aan mijn hoofd te krijgen. Het ga je goed en denk eraan: „kiezen op elkaar”.”

 „Ajuus,” zei vader Onge.

De ex-huisknecht wuifde nog eenmaal kort, stapte over enkele klompen puin van het betonnen dak van Drommeljus en beende met grote stappen in de richting waaruit zij die ochtend waren gekomen.

 „Ziezo,” zei vader Onge, de rest van het geld in zijn jaszakken proppend. Hij smeet de lege blikken tussen de brokken puin. „En wíj terug naar Holland. Rechtstreeks. Dat koffertje met die paar dingen erin kan voor mijn part in dat hotel blijven staan. Op mars, Otto! Op mars!”

Vader en zoon Onge kwamen overeind, klommen over de brokken cement en metselmuur, en volgden een slingerend pad, dat een eindje verder uitkwam op een grintweg. Na tien minuten kwam die grintweg weer uit op oen asfaltweg en nauwelijks stonden zij op het wegdek daarvan, of om een hoek naderde, rammelend en ronkend., een half gammele vrachtauto met een lading gezaagde boomstammetjes. Vader Onge ging midden op de weg staan en hield brutaal een hand omhoog. De auto zette piepend de remmen aan en kwam tot staan. Een hoofd met een alpinomuts erop leunde uit het portier.

 „Kunnen wij een lift krijgen naar het eerstvolgende spoorstation? We willen ervoor betalen, óók.”

 „Klim der maar op. Een geef me maar een glaasje wijn as we der zijn.”

 „Een hele fles krijg je,” beloofde vader Onge, en hielp de kleine Otto om bovenop de stapel stammetjes te klauteren. Rammelend kwam het geval in beweging.

 „Gaan we nu metéén door naar Holland, vader?” wilde Otto weten.

 „Allicht,” zei vader Onge, grinnikend. „Ik ben veel te benieuwd om het gezicht van mijn broer, de inspecteur, te zien als hij hoort dat wij de buit hebben opgehaald.”

Otto zat daar even over na te denken.

 „Ik denk anders, vader, dat de vrouw van de Officier van Justitie niet zo vrolijk zal kijken.”

 „Hm,” zei zijn vader. „Wat wou ze dóén? Ik heb het testament van Drommeljus in mijn zak. Als ze een grote mond heeft, krijgt ze niets. Als ze heel beleefd is, mag ze misschien meedelen.”

 „En wat gebeurt er met míjn aandeel, vader? Ik ben nu een rijk jongetje.”

 „Jouw aandeel gaat op de bank,” zei zijn vader ferm. „Dat gaat metéén op de bank en daar blijft het op staan tot je één en twintig jaar oud bent. Dacht je soms dat je er mee in je zak mocht blijven rondlopen?”

 „Nee, dat niet, vader, maar...”

 „Maarre wàt?”

 „Kan ik nou niet wat meer zakgeld krijgen?”

Vader Onge zat daar even over na te denken.

 „O.K.,” zei hij dan. „Per slot van rekening hebben we het allemaal aan dat fotografische geheugen van jou te danken. Jij krijgt één gulden zakgeld per week extra. Is het nou goed?”

 „Dank U wel, vader,” zei Otto.

En hij was nog echt blij, ook. Want één gulden zakgeld extra in de hand is beter dan een hoop geld op de bank die je pas krijgt als je één-en-twintig jaar oud bent. Want als je nog zo jong bent als kleine Otto... dan is één-en-twintig jaar nog zo vreselijk ver weg... Otto zat tevreden boven op de schommelende lading boomstammetjes, en droomde. Hij droomde van wat je al niet kon doen met een gulden zakgeld per week extra.