W.H.M. VAN DEN HOUT

WAT SCHUILT ER VOOR WAARS IN

WICHELROEDELOPEN

EN DE

AARDSTRAALTHEORIE

EEN ONDERZOEK NAAR DE FEITEN
EN EEN BESCHOUWING
OVER DE DAARUIT
GETROKKEN CONCLUSIES

UITGEVERIJ ALPHA
AMSTERDAM

INHOUD

Voorwoord | 7
Waarom ik dit boekje schreef | 11
Het probleem | 20
De ziektenverwekkende invloed der “aardstralen” | 40
Theorie tegenover praktijk | 106

VOORWOORD

Over de kwesties van het ‘wichelroedelopen’ en het daarvan niet te scheiden probleem der ‘aardstralen’ bestaat zulk een begripsverwarring, dat het zeker dienstig is, hierover een objectief, populair-wetenschappelijk boekje te doen verschijnen.

Wat de laatste jaren in sommige couranten over dit onderwerp aan artikelen en ingezonden stukken verscheen was gemeenlijk veel te oppervlakkig — bijna steeds tendentieus en in enkele gevallen niet geheel vrij van onzin.

Schrijver dezes neemt ten aanzien van bovengenoemde problemen een objectief standpunt in. Alleen is hij positief van mening, dat elk boudweg ‘geloven’ in enig standpunt uit den boze is. Zowel de ‘aardstraalfanatici’ die in blind betrouwen de leer der aardstralen aanhangen, als hun tegenstanders die, zonder zelfs van feiten kennis te nemen, bij het horen van het woord ‘aardstralen’ sceptisch glimlachen, hebben ongelijk.

Voorlopig althans.

Ik heb in dit werkje getracht, voor een ieder overzichtelijk en begrijpelijk, het belangrijkste tot dusver voorhanden zijnde feitenmateriaal over deze kwestie te rangschikken en ik maak mij sterk, dat het een geheel is geworden dat men met spanning zal lezen. De waarheid over het ‘aardstraalprobleem’ is als de oplossing van een detective-puzzle: de onthulling der waarheid schijnt télkens juist om het hoekje... en is er télkens juist niet.

Dat de naam van de heer J.G. Mieremet uit Wassenaar in dit werkje vrij veelvuldig wordt genoemd, vloeit niet voort uit speciale begeerte van de schrijver om propaganda te maken, doch is een onafwendbaar gevolg van het feit, dat de heer Mieremet zeker de meest begaafde en ervaren wichelroede-expert van Nederland is, en vermoedelijk een der beste ter wereld. Voorts beschikt hij over een schat van feitelijke en controleerbare gegevens — betreffende het verband tussen `aardstralen’ en ziektegevallen van levende organismen: een rijkdom aan gegevens welke, naar mijn weten, zijn weerga ter wereld niet vindt. Mede door hem behoort Nederland — met Zwitserland — tot de toonaangevende naties op het gebied van het aardstraalonderzoek.

Het is niet goed mogelijk, de wordingsgeschiedenis van de telefoon te recapituleren zonder ettelijke malen de naam te noemen van Alexander Graham Bell. Alexander Bell is dood; dies kan men zonder schroom zijn naam gebruiken. Dat de heer Mieremet nog leeft vermag mij niet te nopen zijn naam te verzwijgen; zijn nalatigheid in het overlijden doet overigens weinig af aan de reële waarde van zijn levenswerk inzake het ‘aardstraal’-onderzoek.

Den Haag, | W.H.M. VAN DEN HOUT
Januari 1951 |

I

Waarom ik dit boekje schreef

Dit werkje is geschreven omdat een arts mij in paniek verzocht, zijn naam niet te noemen. In paniek, ja; want zijn weinige haren rezen zowat te berge bij het idee dat ik zou publiceren wat hij even tevoren had gezegd:

‘Als ik een patiënt heb met een ongeneeslijke kwaal, en ik kan niets meer voor hem doen, raad ik hem aan zijn huis op aardstralen te laten onderzoeken. Staat zijn bed in een stralenbaan, dan laat ik hem zijn bed verplaatsen.’

De derde man in ons gezelschap was student in de tandheelkunde te Utrecht. Hij staarde naar de arts over de krant waaruit hij zojuist het stuk had voorgelezen, dat onze discussie veroorzaakte.

‘En heeft u daar wel eens succes mee?

De arts sneed met zorg de punt van een sigaar af.

‘Daar heb ik verschillende malen gunstige resultaten mee gehad. En niet alleen ik — ook verschillende van mijn collega’s hebben al herhaaldelijk zulke ervaringen opgedaan.’

De student in de tandheelkunde, die twintig jaar jonger was dan hij, stoof op:

‘Dus u wilt daarmee zeggen dat, in het geval van, laten wij zeggen...’

‘Kanker?...’

‘Goed; laten wij kanker nemen. Dat dus een lijder aan kanker, die door de wetenschap is opgegeven...’

De arts deponeerde omzichtig het afgesneden puntje van de sigaar in mijn vlammende open haard en viel hem toen in de rede:

‘... waarvan men (en ik) verwachtte dat hij binnen enkele weken zou sterven, na het verplaatsen van het bed nog zeven jaar leefde. Sterker nog. Tot aan de dag waarop het bed werd verplaatst, wilde de betrokken vrouw — ik denk nu aan één speciaal geval — zo goed als geen voedsel tot zich nemen. Van het moment af waarop het bed werd verplaatst at zij evenveel als een gezond volwassen mens. Daarna leefde zij nog zeven jaar. Haar ziekte was in een zeer vergevorderd stadium.’

De student wierp zijn krant neer:

‘Dus... stel nu eens dat het bed van die vrouw nooit in zulk een aardstraalbaan had gestaan... dan...’

Het antwoord was droog:

‘Is er volgens mijn persoonlijke mening een kans, dat deze vrouw nooit kanker had gekregen:’

Er viel een verbijsterende stilte. De betrokken arts was een oude en goede kennis van mij. Zo nu en dan placht hij des avonds, na zijn avondronde langs de patiënten, binnen te vallen voor een sigaret, een kop koffie of een borrel. Dat Robbie, de student, daar zat was toeval. Het was eveneens toeval, dat Robbie een krant zat door te neuzen en daar een ingezonden stuk over wichelroedelopen uit voorlas. Maar het gesprek was nu aan de gang. Robbie schoof naar voren in zijn leren stoel. Als hij eenmaal een probleem te pakken heeft, zet hij zijn tanden er in met de vasthoudendheid van een bulldog.

‘Als dát uw persoonlijke mening is, vindt u het dan niet noodzakelijk, de consequenties uit die mening te trekken?’

De arts nam een houtspaander uit de kist en hield die bij de vlammen, met de sigaar tussen de ietwat dikke vingers van zijn linkerhand.

‘U bedoelt?’

‘Als u werkelijk de overtuiging bent toegedaan, dat ongunstige aardstralen ziektes kunnen verwekken...’

‘... althans bevorderen...’

‘...althans bevorderen, acht u het dan niet uw plicht, elk huis van elk van uw patiënten op zulke ongunstige aardstralen te laten onderzoeken en zo nodig de bedden te laten verplaatsen?’

‘Dáár komen we op het terrein van de preventieve geneeskunde!’

‘Is voorkomen niet beter dan genezen?’

Mijn vriend de arts trok de vlammende houtspaander uit de haard en stak er met zorg zijn sigaar mee aan:

‘Kijk eens, jonge vriend: ik voel uiterst weinig voor de rol van martelaar voor een overtuiging die niemand publiek naar voren durft brengen. Ik zal je iets interessants laten zien.’

Hij stond op, ging naar mijn boekenkast, liet zijn vingers even langs de derde rij glijden en nam er een rood boek uit:

‘Dit is het boek Lente in de Logica, van de hand van Dr L.A. RADEMAKER. Op pagina 36 staat het volgende:

‘Ook het probleem der aardstralen of diepte-stralen als ziekte-verwekkers vraagt nog om een grondig onderzoek. De sceptische geneeskunde spreekt van ‘bedrog met aardstralen’, ‘onbewezen beweringen’, en dat ‘tot dusver geen wetenschappelijk bevestigd feit voorhanden is, dat ook maar de waarschijnlijkheid van dergelijke beweringen rechtvaardigt.’

Objectief moet echter daartegenover op het volgende worden gewezen:

Reeds in 1869 stelde de Engelsman HAVILAND vast, dat kankerziekten in zekere streken onevenredig veel meer optreden dan in andere en dat de oorzaak daarvan in de structuur van de grond moest worden gezocht. De Theems en zijn bijrivieren b.v. lopen beslist door een uitgestrekt kankergebied. LAKHOWSKY heeft in 1925-1932, na een zorgvuldig grondonderzoek, aangetoond, dat er een duidelijk verband bestaat tussen grondgesteldheid en kanker. In Frankrijk komen opmerkelijk weinig kankergevallen voor in streken, waar de grond uit zandsteen, glimmerhoudend leigesteente, gneis en graniet bestaat, terwijl zij in zeer grote getale, ja catastrophaal zich vertonen boven steenkoollagen, minerale zouten en vooral boven geen water doorlatend leem.

En eindelijk heeft de Duitse onderzoeker GUSTAV Freiherr VON POHL in 1931 de steekhoudendheid der aardstraaltheorie door een hoogst merkwaardige proef bewezen. Hij gaf nl. op de plattegronden van de stadjes Vilsbiburg en Grafenau in Beneden-Beieren die straten en huizen aan, die op grond van door de wichelroede verkregen gegevens boven onderaardse wateraders lagen en dus bijzonder verdacht moesten worden van kankerziekten. De geneeskundige autoriteiten hebben daarop de gemerkte straten en huizen zeer nauwgezet onderzocht en zonder één uitzondering de beweringen van VON POHL geheel juist bevonden! De volksmond, die al lang van ‘kankerhuizen’ en ‘kankerstraten’ mompelde, had weer eens gelijk gekregen. Te Wassenburg aan de Inn werden aan honderdjarige bomen grote kankerwoekeringen gevonden en al deze bomen bleken, wederom zonder uitzondering, te staan boven sterk uitstralende wateraders.’

Hij sloeg het boek dicht en schoof het weer in de kast.

‘Maar verdorie!’ zei Robbie. ‘Met een proefschrift over dat probleem kan iemand zich een nationale reputatie vestigen!’

De arts nam de sigaar uit zijn mond, keek naar hem, toen naar mij en trok één mondhoek een weinig op.

‘Ik zou het geen student in de medicijnen aanraden. Het proefschrift wordt mogelijk niet eens geaccepteerd.’

Robbie barstte uit: ‘Maar leven we dan in de tijden van de Middeleeuwen! Er...’

De arts maakte een vermoeid, afwerend gebaar met de hand: ‘Er zijn volgens mijn schatting enkele honderden doktoren in Nederland die overtuigd zijn dat er verband bestaat tussen bodemgesteldheid en ziekteverschijnselen van mensen, dieren of planten. Het is niet een gevolg van bodemuitwaseming of gassen of iets dergelijks, want het eenvoudig verplaatsen van een bed in een kamer kan het verschil betekenen tussen gezondheid en ziekte. Het staat voor mij èn voor deze doktoren vast, dat de aanwezigheid of afwezigheid van schadelijke stralen kan worden aangetoond door een wichelroede-loper. Maar zeer, zéér weinigen van hen zullen ooit publiek willen getuigen dat zij deze overtuiging bezitten.’

Ik bracht hier naar voren:

‘Maar... als ik nu eens een courantenartikel schreef van enkele kolommen, waarin ik, volkomen objectief, uw mening naar voren bracht...’

Het was op dat moment, dat mijn vriend de arts in paniek raakte. De as viel van zijn sigaar en zijn haren gingen zichtbaar overeind staan. Hij handelde als een man die, rustig voortkuierend, zich plotseling voor een afgrond ziet staan.

‘Als je íéts hiervan durft te publiceren... mijn naam zelfs maar nóémt!... Ik ontken alles wat ik gezegd heb. Ik zeg rustig dat je het liegt. Ik wens geen onaangenaamheden te krijgen. Ik doe voor mijn geweten en naar beste vermogen, wat ik voor mijn patiënten nuttig acht en daarmee uit. In het openbaar weet ik niets en zeg ik niets.’

Hij wilde geen woord meer over wichelroedelopers en aardstralen horen. Twee minuten later was hij vertrokken.

‘Dát is het toppunt!’ zei Robbie, de handen in zijn broekzakken schuivend, en naar de deur kijkend waardoor zojuist onze medicus haastig was verdwenen. ‘Dus iemand kan in dit land niet eens een wetenschappelijk onderzoek instellen als de lust daartoe hem bekruipt?’

‘Natuurlijk wel,’ zei ik, een paar nieuwe blokken op het vuur gooiend. ‘Niemand zal jou, naar ik aanneem, beletten om, als je eenmaal tandarts bent, experimenteel na te gaan of er verband bestaat tussen het krols worden van katten in Maart en het optreden van wortelvliesontsteking aan de verstandskiezen van Rijksambtenaren, maar je moet je dan niet beklagen als je collegae je niet geheel au sérieux nemen. Wat mij persoonlijk irriteert is niet de aanwezigheid van een — mogelijk min of meer bekrompen — vooroordeel, want dat is een gevolg van de natuurlijke traagheid van de menselijke geest, wat mij wèl bovenmate ergert is, dat als gevolg hiervan, het vrije onderzoek naar onverklaarbare phenomenen wordt geremd.’

Robbie schudde ongeduldig het hoofd:

‘Dat is om het even. Of je nu van de kat of de kater gebeten wordt. En waaróm eigenlijk al deze vrees en...’

‘Angst voor belachelijkheid, natuurlijk. Wie bezorgd is voor zijn wetenschappelijke reputatie of alleen maar zijn prestige, durft zich met ‘aardstralen’ niet ernstig te bemoeien.’

Robbie nam de krant op en keek peinzend naar de twee ingezonden stukken:

‘De herrie is natuurlijk pas goed begonnen, toen er verband werd gelegd tussen aardstralen en menselijke kwalen.’

‘Allicht. Zolang wichelroedelopers zich alleen bezig hielden met water zoeken, kolenlagen aanwijzen, begraven schatten opsporen en bliksemgevaarlijke plaatsen bepalen, ging niemand op zijn achterste benen staan.’

Robbie zweeg even en langzaam begonnen zijn ogen te glinsteren:

‘Wat míj zo machtig intrigeert is: of er voldoende feitelijk materiaal, in cijfers en statistieken, te vinden is om een bewijs — vóór of tégen dat aardstraalgedoe — uit op te bouwen.’

‘Natuurlijk is dat te vinden,’ zei ik. ‘Mits je er de tijd voor over hebt het te verzamelen, te controleren en te schiften.’

‘Doe het dan, man! Zoals de situatie nu is, kan er geen mens een touw aan vast knopen...’

Wel — ik deed het. Op de volgende pagina’s vindt men het voorlopig verslag van mijn bevindingen. Weliswaar werkt men in Nederland gaarne volgens de stelregel: hoe onbegrijpelijker men zich uitdrukt, hoe indrukwekkender het staat — ik heb er niettemin de voorkeur aan gegeven, mijn gedachten zo klaar en eenvoudig mogelijk weer te geven.

II

Het Probleem

In het omstreden probleem der aardstralen kan men drie phasen onderscheiden:

Het wichelroedelopen. De waarde hiervan wordt thans algemeen aanvaard. Met behulp van een wichelroede kan men metselwerken, wateraders, begraven koper, olie, ertsen enz. onder de grond opsporen. Niemand weet, waaróm een roede in de hand van een roedegevoelig zoeker uitslaat, maar het wetenschappelijk feit wordt erkend en men maakt er dankbaar gebruik van.

De ziektegevaarlijkheid der aardstralen. Men is, in de laatste jaren in snel toenemende mate, geneigd aan te nemen, dat bepaalde ‘aardstralen’ (deze term gebruikt om de gedachten te bepalen), ziekten bij mensen, dieren en planten kunnen stimuleren, dan wel een voorspoedige groei van levende organismen belemmeren. Over deze stelling wordt nog fel gestreden.

De bescherming tegen schadelijke ‘aardstralen’. Hierover is veel te doen, en verscheidene aspecten van deze kwestie concentreren zich rondom de figuur van de heer J.G. Mieremet te Wassenaar, zeker de vermaardste en meest ervaren Nederlandse wichelroedeloper en ongetwijfeld een man van ongewone intelligentie. De heer Mieremet stelt, dat hij er in geslaagd is, een apparaat toe te passen dat, in een kistje ingebouwd, in staat is, de schadelijke werking van geconstateerde aardstralen geheel of gedeeltelijk te neutraliseren.

Wij zullen deze drie phasen hieronder één voor één nader behandelen.

Het wichelroedelopen

De ondervraging van verschillende wichelroedelopers, zowel beroeps- als amateurbeoefenaars, had als resultaat, dat zij unaniem bevestigen, dat de wichelroedeloper zelf zo goed als niets voelt, nóch zolang hij zich op ‘vrij’ terrein bevindt, nóch op het moment waarop hij een ‘aardstraalbaan’ betreedt; noch op het moment waarop hij b.v. boven een door hem gezochte, begraven metaalmassa komt. De roede zelf is een lusvormig gebogen metaaldraad of een gevorkt stokje, waarvan de twee einden op een bepaalde wijze tussen de vingers worden gehouden. De lus van de roede wijst naar voren en het geheel wordt in een zeer labiel evenwicht vastgehouden. Vast schijnt te staan, dat niet ieder persoon ‘roedegevoelig’ is, d.w.z.: met succes een wichelroedeonderzoek kan doen.

De wichelroede laat voor het eerst van zich spreken in de Middeleeuwen, als zij door mijnwerkers wordt gebruikt om de ligging van ertsaders te bepalen. Pas sinds omstreeks 1600 wordt zij ook gebruikt voor het zoeken van water. De klassieke vorm van de wichelroede is een gevorkte tak van een boom of struik; liefst van een hazelaar. Tegenwoordig gebruikt men bij voorkeur een metalen draad, daar deze een blijvende veerkracht bezit.

De wichelroedeloper beweegt zich langzaam voort over het terrein dat hij onderzoekt en dient zich daarbij sterk op zijn taak te concentreren. Zodra hij in een ‘stralingsbaan’ geraakt, slaat de roede naar boven of naar beneden uit, doch kan ook complete omwentelingen maken. Ogenschijnlijk geschiedt dit zonder toedoen van de roedeloper en dikwijls met vrij grote kracht, waarbij men niet in staat is, de roede stil te houden. De Zwitserse arts P. STEINMAN, die sinds 1932 het probleem van het wichelroedelopen en dat der aardstralen onderzoekt, heeft een eigen theorie. Hij zegt:

‘In werkelijkheid wordt de wichelroede door een onwillekeurige spiertrekking bewogen. Deze onwillekeurige spieractiviteit kan worden aangetoond zodra wij als indicatoren voorwerpen nemen die beter waarneembaar zijn dan de wichelroede. Als wij b.v. een stok in de hand nemen en de uitgestrekte arm sterk proneren (om de lengte-as draaien), blijkt dat op de grens van een aardstraalgebied de stok even terugdraait om dan weer in zijn oorspronkelijke positie terug te keren.

Als wij de handen (met de vingertoppen licht tegen elkaar) op elkaar leggen, veroorzaakt de roedebewegende kracht, dat de vingertoppen elkaar niet meer raken. Merkwaardigerwijze bemerkt de roedeloper van deze spieractie totaal niets.

Het bewijs, dat onwillekeurige spierbewegingen als gevolg van stralingen niets nieuws zijn, wordt geleverd door de interessante experimenten van EHRENWALD in de psychiatrische kliniek te Wenen. Als men een proefpersoon, wiens ogen volkomen lichtdicht zijn geblinddoekt, de armen evenwijdig recht naar voren laat uitstrekken, en vervolgens de zijde van hals en gelaat bestraalt met een Solluxlamp, dan bewegen de armen niet. Schuift men nu echter een rood glas voor de lamp, dan wijken na een kwart tot een halve minuut beide armen 5 tot 10 centimeter af in de richting van de lichtbron: de dichtst bij de lamp zijnde arm méér dan de andere. Gebruikt men daarentegen een blauw filter, dan geschiedt de afwijking van de lamp vandáán.

Hier is dus het bewijs geleverd dat wijzigingen in de spierspanningen kunnen optreden als gevolg van een, voor de proefpersoon onbekende, straling. Bij het gebruik van de wichelroede wordt óók de spierspanning gewijzigd, door een ons tot op heden onbekende oorzaak. Er zijn ook mensen, die in een aardstraalbaan een versterking van de huidgevoeligheid opmerken.’

Ik teken hier nog het volgende bij aan: Uit proeven en door ondervragingen is mij gebleken, dat gevoelige wichelroedelopers aanwezigheid van aardstralen ook bemerken aan eigen psychische of physieke reacties. Een gevoelig wichelroedeloper b.v. (of iemand die nimmer een wichelroede in de hand heeft gehad, doch van nature ‘roede-gevoelig’ is, dus op deze stralen sterk reageert) en die enige tijd in een schouwburg of een restaurant vertoeft, waar hij of zij onwetend in een aardstraalbaan verblijft, wordt deze straling eerst gewaar door een vage, nerveuze trilling van binnen, die, volgens de introspectieve waarnemingen van verschillende van hen, ‘doet denken aan het trillen van de lucht boven asfalt op een hete dag.’

Blijft zulk een gevoelig persoon bijvoorbeeld een half uur of langer in een stralingsbaan, dan kan het zijn dat hij of zij onpasselijk wordt of zich op andere wijze onwel gaat voelen.

Hier in Nederland heeft men proeven genomen met wichelroedelopers, wier hartspier- en armspierbewegingen werden opgemeten door middel van een electrocardiograaf: een apparaat dat zeer fijne spiercontractie kan registreren.

Na deze proeven bleek, dat de bovenvermelde theorie van de Zwitserse arts Steinmann, volgens welke de wichelroede door spierreacties van de wichelroedeloper in beweging wordt gebracht, in twijfel moet worden getrokken. Veeleer blijken eventuele spiertrekkingen onbewuste reacties van de loper op het daadwerkelijke òf elk moment verwachte spontane bewegen van de roede.

De heer MIEREMET, die zichzelf gaarne contrôleert, illustreert deze spontane reactie van de roede door deze niet met de handen vast te houden, doch door de roede op te hangen in inkepingen van twee houten stokjes: een en ander volgens onderstaande schets.

Men gebruikt hiervoor houten stokjes omdat, volgens de practijkervaringen der wichelroede-experts, gewoon hout het ondefinieerbare ‘aardfluïdum’ geleidt. De heer Mieremet nu houdt deze stokjes evenwijdig aan elkaar voor zich uit, met de wichelroede recht naar beneden in de inkepingen hangend. Zodra hij de grens van een aardstraalbaan passeert, begint de wichelroede te schommelen. Bij gebruikmaking van deze stokjes zijn proeven genomen met aan de hartspieren en armspieren aangelegde electrocardiograaf. Bij het passeren van een aardstraalgrens begon de wichelroede te schommelen, doch niet de geringste uitslag werd door de meetapparatuur geregistreerd: een voorlopig bewijs dat geen spier-actie van deze schommeling de oorzaak was.

Legt men echter de cardiograaf aan, terwijl de wichelroede in de handen wordt vastgehouden, dan registreert het apparaat wel. Dit is zeer verklaarbaar. De wichelroede slaat met vrij grote kracht omhoog of omlaag, terwijl de wichelroedeloper deze uitslag elke seconde gespannen afwacht. Een onwillekeurige spierreactie valt onder zulke omstandigheden te verwachten.

Niet veel serieuze wetenschappelijke onderzoekers die enigszins van deze materie op de hoogte zijn, trekken tegenwoordig nog het bestaan der ‘aardstralen’ en het bestaan van het fenomeen van het ‘wichelroedelopen’ in twijfel. De wetenschap maakt op ruime schaal, overal ter wereld, en voor velerlei doeleinden, van de gaven van wichelroedelopers gebruik. De roede slaat niet slechts uit boven water, doch boven alle wijzigingen in de ondergrond. Bij experimenten blijkt, dat ook een magneet of een electrische stroom de z.g.n. ‘rhabdomotorische’ krachten uitzenden. De ware aard van de ‘straling’ welke de wichelroedeloper beïnvloedt, heeft echter geen enkele roede-expert nog kunnen bepalen. De idee wint meer en meer veld, dat de nucleaire physica (de atomaire natuurkunde) in deze uiteindelijk de oplossing van het raadsel zal kunnen brengen; dit op grond van langzaam vastere vorm krijgende theorieën dat ‘aardstralen’ geformeerd worden uit vrij gekomen atoomdeeltjes — waarvan de aard nog moet worden bepaald — welke in overdosering aanwezig zijn.

Vast staat sinds eeuwen, dat het wichelroedelopen een uiterst vermoeiend werk is, dat veel nerveuze energie vergt. Vast staat ook dat een goed wichelroedeloper (helaas wordt ook op dit gebied en ook in Nederland nog al eens ‘gebeunhaasd’) in staat is met buitengewone nauwkeurigheid de loop van zich onder de grond liggende stoffenbanen aan te geven. Men heeft in de aanvang de theorie opgezet dat er van de aarde, in al haar lagen, een ‘straling’ of radiatie uitging, en gaf aan deze, onbewezen en zuiver hypothetische, stralingen de naam aardstralen.

Over de ware aard echter van deze kracht bestonden reeds toen verschillende meningen en theorieën.

LAKHOWSKI meende, dat deze ‘aardstralen’ reflexen zijn van de uit het heelal naar de aarde snellende kosmische stralen.

C.A. SUCKSTORFF stelt, dat zeer diep in de aarde liggende radio-actieve stoffen deze trillingen voortbrengen, terwijl zij, bij het doordringen van dicht onder de oppervlakte liggende aardlagen, hun trillingsgetal wijzigen al naar de aard dier lagen.

VON BRACHER hangt de theorie aan, dat negatiefelectrische aardstralen uit het magma van het vloeibaar hart der aarde voortkomen.

VON POHL, daarentegen vermoedt, dat gevaarlijke stralingen ontstaan door de kruising van wateraders. Of hier nu sprake is hetzij van een ‘straling’ vanuit de aarde, dan wel van een weerkaatste kosmische radiatie, of van een magnetisch of electrisch veld — volkomen vast staat, dat een ‘roedegevoelig’ loper in staat is, zonder enige hokus-pokus, de aanwezigheid of afwezigheid van deze ondefinieerbare ‘kracht’ vast te stellen, en tevens de betrekkelijke sterkte daarvan. In Nederland is de meest gangbare indeling die in een schaal van 1 : 16 (niet ongelijk aan de windsterkteschaal van de Beaufort), ontleend aan de school van Freiherr von Pohl.

Of iemand ‘roedegevoelig’ is, of niet, is door geen bekende factor uitwendig te bepalen. Het heeft blijkbaar niets met ‘mediamieke begaafdheid’ of andere parapsychologische verschijnselen uitstaande. De meest zakelijke, wetenschappelijke, materialistische personen als ingenieurs, caféhouders, gewone boeren en grossiers in granen bleken ‘roedegevoelig’ te zijn. Een theorie die ook wel wordt gehuldigd is, dat sommige personen een persoonlijk magnetisme of electrisch trillingsveld bezitten dat synchroon (d.w.z. van dezelfde golflengte) is met dat van het veld dat moet worden onderzocht. Zodra een verandering van aardlaag een wijziging in het trillingsveld veroorzaakt, slaat dan de roede uit. Deze theorie wordt gesteund door de bevinding van alle wichelroedelopers, dat het uitslaan van de roede plaats vindt op de grens der stralingsbaan: dus dáár waar men, volgens deze theorie, van de ene trillingsfrequentie in de andere overgaat. Zolang men in de stralingsbaan blijft, reageert de roede niet. (Met één enkele uitzondering...) Dit verschijnsel loopt dus parallel aan de befaamde inductiewet uit de beginselen der electriciteit: in een inductieklos wordt slechts dan een stroom opgewekt als een wijziging optreedt in het magnetisch veld waarin de klos zich bevindt. Dit zou dus een goede theorie zijn om op verder te werken... als niet die ene uitzondering er was: want in een ‘aardgasbaan’ blijft de roede door de hele baan heen zeer sterk bewegen! Voor een jarenlang geoefend en zeer ervaren roedeloper is het mogelijk, twee en twintig verschillende objecten onder het oppervlak der aarde te differentiëren, uitsluitend op grond van de speciale wijze waarop de wichelroede reageert. Zelfs kan op deze wijze de kwaliteit van onderaards stromend water worden vastgesteld. (Op stilstaand water reageert de roede niet.)

Het vaststellen van de betrekkelijke sterkte van een ‘aardstraalbaan’ is een delicate en belangrijke kwestie, welke slechts door een zeer ervaren wichelroedeloper kan worden verricht. Waar deze al zijn aandacht geconcentreerd dient te houden op de ‘loop’ zelf, wordt hij meestal gevolgd door een assistent die nauwkeurig de aanwijzingen welke de ‘loper’ afroept, op een kaart optekent.

Uit de uitgebreide ervaringen van roedelopers staat ook wel vast dat de banen der aardstralen zich, zonder thans aanwijsbare reden, kunnen verplaatsen. Zij kunnen geheel verdwijnen of smaller worden — van intensiteit veranderen — van richting veranderen, maar ook plotseling te voorschijn komen. En dit is niet zo vreemd. Dr J. VELDKAMP, van het KNMI in De Bilt schrijft:

‘U zult zich afvragen hoe dikwijls onze seismografen (die van het Kon. Ned. Meteorol. Inst.) in actie zijn. Welnu, op het K.N.M.I. in De Bilt worden ieder jaar tussen driehonderd en vijfhonderd aardbevingen opgetekend: dat is dus gemiddeld ruim één per dag. Hoe groot dit aantal ook lijkt, het is maar een fractie van het aantal aardschokken dat over de hele wereld voorkomt. Het totale aantal daarvan wordt geschat op een millioen per jaar, maar daarvan zijn de meeste zo zwak, dat ze alleen maar plaatselijk langs instrumentale weg zijn te constateren. Ongeveer duizend aardschokken per jaar veroorzaken schade en daarvan zijn er gemiddeld een tiental die buitengewoon sterk zijn en in bewoonde gebieden een catastrofale uitwerking hebben.’

Bij een dusdanige activiteit van de aardkorst is het niet bevreemdend, dat er zo nu en dan eens een wijziging in de loop der ‘aardstralen’ plaats vindt en deze aardkorst-activiteit heeft dan slechts een mechanische oorzaak. Naar eventuele electrische of atomische oorzaken kunnen wij nog slechts gissen.

Is nu nooit van officiële zijde een onderzoek ingesteld naar de wetenschappelijke fundering van deze ‘aardstraalverschijnselen’ en naar hun verband met wichelroede-uitslagen?

In beginsel wel; getuige het navolgende rapport:

Oriënterend bodemstralingsonderzoek in Engeland

Naar aanleiding van hetgeen werd aangehaald uit het werk van de Engelse onderzoekers J. CECIL MABY B.Sc., A.R.C.S., F.R.A.S. en T. BEDFORD FRANKLIN M.A., F.R.S.E., in het voorlopige (interne) O.C.G.*-verslag inzake de handelingen van een studiegroep voor het oriënterend bodemstralingsonderzoek, werd een reis naar Engeland ondernomen. [* Organisatie-Commissie Gezondheidstechniek een subafdeling van de T.N.O. (Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek).]

Van de bevindingen op deze reis wordt onderstaand gezamenlijk verslag uitgebracht en ter beschikking van T.N.O. gesteld, in het bijzonder voor de bij het oriënterend onderzoek betrokken physici.

Het eerste bezoek gold Mr WALTER GYR, electrotechnisch ingenieur (E.T.H., Zürich), 16 Arundel Avenue, Morden Sussex, die inlichtingen verstrekte over de algemene stand van het wichelroede- en bodemstralingsvraagstuk in Engeland. Het bleek, dat men ook daar het verband tussen de zgn. bodemstraling en de gezondheid langzamerhand gaat aannemen. Echter is men zeer geneigd tot uitersten te vervallen, zoals bleek bij een meeting van de Medical Society of Radiesthesie te Londen, waartoe wij waren uitgenodigd en waarbij, althans voor onze nuchtere begrippen, de realiteitsgrens werd overschreden. Dit punt blijft daarom verder buiten beschouwing.

Vervolgens werd de physicus J. CECIL MABY bezocht in zijn laboratorium te Moreton in Marsh (Gloucester).

Zijn woning en laboratorium zijn gelegen in Borthon on the Hill op een heuvel, hoog boven het dorp (dit in verband met nader te bespreken mededelingen van Mr Maby). Hij is specialist op het gebied van wateronderzoek en het opsporen van bronnen. Voor het Britse Gouvernement construeerde hij radarinstallaties en diverse apparatuur voor opsporing van vliegtuigen.

Mr Maby, die zelf roedegevoelig is, gebruikt voor wichelroeden walvisbalijnen in V-vorm, die, naar hij zegt, zeer gevoelig zijn, en wel in verschillende dikten al naar gelang object en omstandigheden zulks eisen. De heer Mieremet is van mening, dat voor ons onderzoek deze soort roede te gevoelig is.

Opvallend is het snelle tempo, waarin Maby roedeloopt.

Bij het wateronderzoek met de wichelroede heeft hij uit de opgespoorde bronnen water fotografisch op radioactiviteit gecontroleerd. Hij beschikt over een groot archief van fotomateriaal, dat hij ons toonde en dat zeer interessant en duidelijk was. Gevoelige platen vertoonden, na onderdompeling in het radio-actieve water, duidelijk sporen van aantasting. Druppels radio-actief water gaven op een film scherp afgetekende plekken te zien in tegenstelling met gewoon water, dat slechts wazige plekken veroorzaakte.

Volgens de heer Maby, die uit alle delen van de wereld — behalve uit Nederland — roedelopers op zijn terrein heeft laten lopen, zou geen hunner zó scherp omlijnd de banen, in het bijzonder de radio-actieve, hebben aangegeven als dit door de heer Mieremet geschiedde. Opmerkelijk is echter, dat reacties, die volgens Maby op radio-actief water zouden wijzen, volgens de heer Mieremet op ‘aardgas’ moeten berusten. De heer Mieremet baseert zich op eigen waarnemingen bij het aangeven van plaatsen, waar naar aardgas geboord kon worden. Hoe de interpretatie ook zij, het staat vast, dat in beide gevallen dezelfde roedebeweging werd waargenomen, nl. het naar boven draaien en dan voortdurend blijven doordraaien (bij ‘waterbanen’ slaat de roede alleen neer op de grens van de baan).

Tijdens het onderzoek door de heer Mieremet van het grote terrein dat bij de woning van Mr Maby behoort, verwijderde deze zich om elke, volgens zijn zeggen, ‘telepatische invloed’ uit te sluiten.

Nadat de heer Mieremet de stralingsbanen op dit terrein had aangegeven en de sterkte er van bepaald, gaf hij zijn visie op de ziekten, die in de gevonden stralingsgebieden geactiveerd kunnen worden. Opmerkelijk was, dat deze overeenstemde met de klachten van het gezin Maby. Daar geen afdoende afscherming aanwezig was (op deze afscherming wordt later teruggekomen), werden de bedden destijds buiten de banen geplaatst.

Mr Maby constateert, dat bij de hoogste zonnestand de reactiebanen het smalst zijn, terwijl deze bij lagere zonnestand tot een zekere grens weer breder worden. Voorts, dat, naarmate de zon meer in de lengte-as van de banen staat, deze smaller worden.

Volgens Mr Maby bepalen de stroomsnelheid en de diepte van de banen de stralingsintensiteit. Hij zoekt de stroomrichting van een baan door in het hart van de baan staande om zijn eigen as rond te draaien met de wichelroede in aanslag. Wanneer deze uitslaat, geeft dit de richting van de stroom aan.

Mr Maby meet de intensiteit van de reactiebanen met een soort haspel, waarvan één arm met een verdeelschaal en één met een wijzer is verbonden. De wijzer beweegt zich over de wijzerplaat met schaalverdeling. De beweging van de wijzer over de wijzerplaat wordt veroorzaakt door contractie van borst- en schouderspieren tijdens het passeren van de reactiebanen. O.i. lijkt deze indicator niet volmaakt betrouwbaar. De heer Mieremet geeft de voorkeur aan de methode van VON POHL. Daarbij wordt de intensiteit van de banen afgeleid van het aantal omwentelingen, dat een zware koperen roede maakt, nadat deze bij het naderen van de banengrens wordt ontspannen.

Voorts is Mr Maby van mening, dat de banen door hoogspanningskabels, diverse leidingen en rioleringen versterkt worden.

Mr Maby heeft voor het opzoeken van aardbanen o.m. een detector geconstrueerd, uitgaande van het principe van Wyn Williams’ ionisation counter, beschreven in zijn boek The divining rod. Een Geiger-Müller-teller (G.M. tube) wordt daarbij gebruikt, welke een bepaalde gevoeligheid heeft en welke zodanig is, dat cosmische stralen vrijwel niet worden geteld. Om dit apparaat te gebruiken, moeten bepaalde atmosferische condities aanwezig zijn — geen storingen in het aardmagnetisch veld en geen bewolking. Helaas was er tijdens ons bezoek bewolking, zodat niet kon worden gedemonstreerd.

Om te vermijden, dat hij ontelbaar veel waarnemingen moest doen om empirisch het juiste moment te vinden — hetgeen bij de aanvang van zijn onderzoek het geval was — stelde hij een contrôle-apparaat samen, waarvan de werking is gebaseerd op een uiterst gevoelige magneet, waaromheen is opgehangen een perkamenten cylinder met schaalverdeling, die is opgesloten in een trommel met glazen venster.

Onder het geheel is een verwarming aangebracht, ten einde de temperatuur en de vochtigheid in het apparaat constant te houden. De aflezingen geschieden volgens een door Mr Maby empirisch vastgestelde methode.

Deze werkwijze en vele andere ervaringen zijn door Mr Maby opgenomen in zijn nieuwe publicatie, welke binnenkort zal uitkomen. Hij zou echter hierop vooruitlopend ons een uittreksel zenden.

Een van de belangrijkste ondervindingen op deze reis was o.i. de demonstratie van Mr Maby’s afschermapparaat, waarvan hij het schema had gekregen van een Duitse emigrant. Het ziet er uit als een hoogfrequent electriseertoestel. Wanneer men dit apparaat, bestaande uit een solenoïde met uitschuifbare weekijzeren kern, in het hart van een zgn. aardbaan plaatst, kan het als afscherming werken, mits, aldus Mr Maby, de frequentie er van wordt ingesteld op die van de aardbaan. De heer Mieremet, die van dit apparaat en zijn eigenschappen niets afwist, kon, toen het juist was ingesteld, tijdens het roedelopen over een afstand van ongeveer 5 m plotseling geen uitslag meer van de roede verkrijgen.

Toen het apparaat op halve sterkte of op de grens van de baan werd geplaatst, verkreeg hij wel een roede-reactie, doch veel zwakker dan normaal. Voor practische toepassing als afscherming heeft dit apparaat het bezwaar van een beperkte werkingssfeer en de afhankelijkheid van een kunstmatige stroombron. Belangrijk is echter, dat het principe van dit toestel bekend is, zodat hierin wellicht een uitgangspunt voor het physisch onderzoek naar de aard der zgn. bodemstraling ligt.

Wij hebben getracht dit apparaat in ons bezit te krijgen, hetgeen niet gelukte, daar dit het enige was, dat Mr Maby bezat. Hij beloofde echter het schema te zullen zenden.

De Cambridge Instrument Company, 13, Grosvenor Place, London S.W. I, werd bezocht om te trachten de Wyn Williams’ ionisation counter, die door Mr Maby voor zijn proeven was gebruikt, te bemachtigen. Het bleek echter, dat dit type niet meer vervaardigd wordt. Het schema werd ons ter hand gesteld.

Tijdens de overtocht naar Engeland heeft de heer Mieremet nog geëxperimenteerd met de roede op ongeveer 40 mijl vóór de Engelse kust. Herhaaldelijk traden enkelvoudige uitslagen op, zoals boven het land door zgn. waterbanen schijnen veroorzaakt te worden. Twee maal vertoonde de roede de ‘aardgas’-uitslag (bij voortduring terugdraaiende beweging). Uitgaande van de snelheid van het schip en van het aantal seconden, dat de beweging duurde, zou de snijdingslijn over deze storingsvelden resp. 70 en 90 m hebben bedragen.

31 Maart 1949.

| C.H.W. HEUSDENS
| J.G. MIEREMET
| A.H.M. BASART

Komen nu alle wichelroedelopers steeds tot dezelfde resultaten? Zeker niet. Uit het nagelaten werk van Dr EDUARD JENNY, arts te Aarau in Zwitserland lezen wij:

‘In de loop der jaren hebben wij vele roedelopers onze proefplaatsen laten onderzoeken, en daarbij lieten wij telkens ieder datgene wat hij waarnam, op kaart brengen, zonder dat hij de resultaten der anderen kende. Daarbij deden wij de betreurenswaardige ervaring op, dat vele roedelopers andere ‘straalbanen’ vonden dan mijn medewerker Ingenieur LIENERT.

Er was echter een merkwaardige overeenstemming op te merken tussen de opgaven van vier bepaalde roedelopers. Als men hun kaarten wat nauwkeuriger bestudeert, ziet men dat zij zelfs in het algemeen een treffende gelijkenis vertonen. D. had aan L. de kunst van het wichelroedelopen geleerd en L. onderwees weer E. en S. Het schijnt daarom, dat roedelopers uit dezelfde school ongeveer op dezelfde wijze op de ‘aardstraling’ reageren.’

Dr Jenny citeert daarna een uitspraak van ALBERT HEIM, de patriarch der Zwitserse Geologie, die een voortreffelijke verhandeling over het probleem van het wichelroedelopen heeft geschreven. Heim zeide:

‘Soms kreeg ik de indruk dat zij, die totaal onervaren waren en zich het naïefste aan hun physiologische indrukken overgaven, de beste resultaten bereikten; dat daarentegen zij die over het waarschijnlijk of mogelijk verloop der wateraders speculeerden, daarmede ook de werking der wichelroede stoorden.’

Het staat wel vast dat het wichelroedelopen niet alleen een grote kunst is, doch tevens een vak waarbij men over een grote mate van beroeps-integriteit en eerlijkheid behoort te beschikken. In de hierna volgende pagina’s wordt ettelijke malen de figuur van de heer J.G. Mieremet naar voren gebracht en met reden. De heer Mieremet is integer in zijn vak en stelt zich onder alle omstandigheden beschikbaar voor experimenten onder wetenschappelijke en technische contrôle.

Wij zien dat tot dusverre het bestaan van deze ‘aardstralen’ steeds door wichelroedelopers, dus door mensen, moest worden gedemonstreerd. Hier stuiten wij dus op eenzelfde moeilijkheid (hoewel veel minder formidabel) als b.v. in het geval van personen, die beweren een geest of een vizioen te hebben waargenomen. Zodra men een geest of een vizioen zou kunnen fotograferen, filmen, wegen, meten en onder de microscoop leggen, zou de zaak in orde zijn en het bestaan van zulk een fenomeen zonder twijfel wetenschappelijk worden erkend.

Zolang men echter slechts beschikken kan over de waarnemingen van mensen, ook al zijn het er duizenden, is geen wetenschappelijk bewijs voorhanden. Ik heb persoonlijk enkele experimenten bijgewoond met een onlangs ontworpen apparaat dat, zonder tussenkomst van een wichelroedeloper, dus met uitschakeling van de feilbare factor mens, het al dan niet aanwezig zijn van ‘aardstralen’ moet registreren door middel van het uitslaan van een micro-ampèremeter. Zodra dit apparaat vrij is voor demonstratie is deze fase van onnodig krakeel ten minste officieel voorbij: levenloze inductieklossen en voltmeters kunnen niet liegen, kunnen zich niets verbeelden en kunnen zich niet vergissen.

Inderdaad: onnodig krakeel, want, zoals ik al zeide: de wetenschap erkent reeds feitelijk het bestaan van aardstralen en de aantoonbaarheid daarvan door een wichelroedeloper.

III

De ziektenverwekkende invloed der ‘aardstralen’

Het is natuurlijk heel eenvoudig, bij het horen van het woord ‘aardstralen’ heel sceptisch te kijken en deze stralen te rangschikken bij de vliegende schotels, de heksen op bezems en het Monster van Loch Ness, maar zo eenvoudig ligt de zaak toch niet.

Het is nog niet zo lang geleden, dat een eenvoudig arts uit Wenen door zijn collegae voor een gevaarlijke gek werd uitgemaakt omdat hij durfde beweren dat de dokters zelf schuld waren aan de rampzalige hoge sterftecijfers der vrouwen in de kraamklinieken.

Doktor Semmelweis nam waar dat de doktoren in één kliniek, direct van de snijtafels waarop de lijken der aan deze koorts gestorven vrouwen werden onderzocht, de kliniek betraden voor behandeling en zo de fatale bacillen in de lichamen der daar liggende moeders brachten.

Hij dwong zijn assistenten, hun handen met zeep grondig te wassen en werd deswege voor een krankzinnige uitgemaakt die er op uit was, zijn collegae in discrediet te brengen.

Deze arts had gelijk. Hij baseerde zijn conclusies op waarnemingen van hemzelf alléén en op door hem samengestelde statistieken. Welnu; over het verband tussen aardstralen en ziekten bestaan óók statistieken!

Bij koele en objectieve bestudering van het voorhanden zijnde materiaal en bij het verhoor van families in wier huizen een onderzoek naar schadelijke aardstralen werd ingesteld, komt men tot verbijsterende resultaten.

Onderzoekingen van Dr van Dam, arts te Rauwerd

Ondergetekenden, Dr J. VAN DAM, arts, Rauwerd; Dr N.L.J. ZILLINGER MOLENAAR, arts, Rauwerd; S. JENSMA, veehouder te Poppingawier; G. VAN ESSEN, onderwijzer, Rauwerd verklaren het volgende:

Op initiatief van Dr VAN DAM en in verband met de in de laatste jaren [vóór 1936] meermalen geopperde veronderstelling, dat er misschien enig verband zou kunnen bestaan tussen de aanwezigheid van aardstralen en het vóórkomen van bepaalde ziekten, werd door de heer J.G. MIEREMET, wichelroedeloper te Wassenaar, in het jaar 1936 in enkele dorpen in de gemeente Rauwerderhem een onderzoek ingesteld naar het vóórkomen van de zgn. aardstralen.

Dr VAN DAM beloofde zijn volle medewerking hieraan, mits aan de volgende voorwaarden werd voldaan: de heer MIEREMET moest alléén komen en zich er bij voorbaat in schikken dat hij, zodra hij in deze gemeente was, zich onder scherpe contrôle stelde, dat hij niet alleen uitging, dus altijd werd vergezeld door een in alle opzichten vertrouwd persoon. (Ondertekenaars stelden zich voor deze contrôle beschikbaar.)

Door Dr VAN DAM werden van drie dorpen of gedeelten van dorpen kaarten in duplo gemaakt. Op beide stellen kaarten werden alle woningen in de te onderzoeken streken aangegeven. Dr VAN DAM tekende op één stel kaarten de woningen aan, waarin ziektegevallen (kanker) voorkwamen of waren voorgekomen. Dit stel kaarten werd achter slot geborgen.

De andere kaarten werden aan de heer MIEREMET ter hand gesteld, met het verzoek, daarop het verloop der ‘aardstralen’ aan te geven.

Op een de 7de October 1936 gehouden bijeenkomst, alvorens wordt overgegaan tot vergelijking der beide stellen kaarten, verklaren bovengenoemde heren, die allen aanwezig zijn, dat de heer MIEREMET zich aan de gestelde voorwaarden heeft gehouden en aan niemand inlichtingen ter zake heeft gevraagd. Ten overvloede zij nog opgemerkt, dat de heer MIEREMET, toen hij hier aankwam, niet wist, welke dorpen hij moest onderzoeken en nooit in de provincie Friesland was geweest.

[De gegevens op grond waarvan Dr VAN DAM de kankergevallen op zijn stel kaarten aantekende, waren ontleend aan de Burgerlijke Stand der gemeente over een tijdvak van bijna vijftig jaren. Op de overlijdensbiljetten werd nl. de doodsoorzaak vermeld. Dit punt is belangrijk gezien het resultaat van MIEREMET’s onderzoek — v.D.H.]

Wat bleek nu bij het vergelijken van beide stellen kaarten?

(1) Kankergevallen kwamen bijna uitsluitend voor in door de heer Mieremet als bestraald aangegeven huizen. Door deze huizen liepen zware stralen of kruisingen van stralen. De sterkte der straling, welke door M. met een aparte wichelroede werd bepaald, wisselde van 5 tot 10. (Sterkte 10 was de meest intensieve bestraling.)

(2) Van 64 onderzochte woningen waren er 46 zwaar bestraald. Op een zware straal in een dorp, welke door acht woningen liep, kwamen zeven kankergevallen voor. In een ander zestal woningen liep de zware bestraling juist over de bedden der patiënten. Allen stierven aan kanker.

(3) Uit de kaarten bleek voorts, dat op vele andere kruisingen geen kankergevallen bekend waren, zelfs, dat in enkele huizen waardoor een zware straling liep, géén kanker was geweest.

Wat bleek bij een nader ingesteld onderzoek?

(4) Wat betreft het niet-voorkomen van kankergevallen in sterk bestraalde huizen: De heer Mieremet mocht tijdens zijn wichelroede-onderzoek geen enkel huis binnengaan, en kon dus niet weten op welke plaatsen de bedden of bedsteden zich bevonden. Bij enkele steekproeven uit het na-onderzoek bleek, dat in deze gevallen de bedden niet in de bestraalde zône stonden. (Zie plan Rauwerd bij A, B en C.)

(5) In vier gevallen, waarin Dr van Dam een huis als kankervrij had aangegeven, bleken de patiënten elders te zijn geopereerd en elders overleden, waardoor zij niet in de Burgerlijke Stand der gemeente voorkwamen!

(6) In de onbestraald aangegeven huizen was in meer dan 40 jaar zelfs nooit één kankergeval waargenomen!

Het is natuurlijk wetenschappelijk onverantwoord, in absolute zin te gaan beweren: ‘Mijn huis is bestraald in sterkte 11 en deze straling loopt door mijn bed — dus krijg ik kanker.’

Zulke absolute beweringen, zoals bijna alle absolute beweringen, gaan bij levende organismen niet op. Buiten de exacte wetenschappen bestaan geen absolute waarheden, en het menselijk lichaam is voor ons nog steeds een mysterieus organisme; wij staan nog slechts aan het begin der strikt biologische wijsheid.

Wat mag men nu wél met enige zekerheid beweren? Ik acht de volgende mogelijkheden zeer waarschijnlijk, aangezien zij vele, tot dusver onverklaarde verschijnselen in correlatie brengen:

(a). Niet alle ‘aardstralen’ hebben eenzelfde karakter, trillingsgetal of frequentie óf: niet alle wichelroedelopers zijn voor elke radiatie even gevoelig.

(b). Eén bepaalde wichelroedeloper heeft een uitgesproken gevoeligheid voor een bepaald soort stralingen. Dit verklaart het vele malen opgemerkte verschijnsel, dat roedelopers uit eenzelfde school sterk op elkaar gelijkende ‘stralingskaarten’ opmaken. Immers: als roedeloper A iemand moet opleiden, vindt hij, volkomen begrijpelijk, slechts die leerling geschikt, die gelijke resultaten verkrijgt als hij. Als leerling B géén uitslagen registreert, waar leraar A deze sterk constateert, acht hij leerling B ongeschikt, daar hij zich het bestaan van stralen inbeeldt, maar leerling C, die dezelfde uitslagen krijgt als de meester, is de man die hij hebben moet.

(c). Ik wil het daarom geenszins doen voorkomen, of een bepaalde school of een bepaald expert, b.v. de heer Mieremet op dit gebied de absolute wijsheid in pacht zou hebben. De heer Mieremet zelf beweert dit ook geen moment. Hij werpt zich niet op als wondergenezer of ‘stralingsziener’ — integendeel. Deze man baseert zich op duizenden door hem waargenomen feiten. Als de heer Mieremet, zoals ik hierna zal illustreren, duizend huizen onderzoekt, driehonderd bedden vindt die zwaar bestraald zijn, en dan observeert, dat juist in tweehonderd vijf en negentig van die driehonderd bedden ziektegevallen voorkomen, terwijl de bedden in de zevenhonderd overige huizen nagenoeg gezonde mensen bevatten, dan is er alle reden om hierover na te denken.

(d). Ik acht het mogelijk, dat de heer Mieremet een uitzonderlijk sterke gevoeligheid heeft b.v. voor radiaties welke bepaalde ziektes als b.v. rheumatiek of kanker, activeren of stimuleren, terwijl hij b.v. voor een influenza-activerende radiatie geen sensitiviteit bezit. De heer Mieremet beweert ook nimmer, iets te kunnen wat hij niet waar kan maken; integendeel; de objectiviteit waarmede hij werkt (nog in aanmerking nemende dat dit terrein zijn vocatie en zijn levenswerk vormt), is opvallend.

(e). Zeer waarschijnlijk is ook, dat niet alle personen eenzelfde gevoeligheid voor ‘aardstralen’ aan den dag leggen, zodat het geenszins vast staat, dat mijnheer A. en mevrouw A, naast elkaar in ‘bestraalde’ lits-jumeaux slapende, eenzelfde ziekte krijgen.

(f). Mogelijk heeft een persoon C. een ingeboren aanleg voor asthma of rheumatiek, zodat deze potentiële aanleg door ‘aardbestraling’ tot een acuut stadium der ziekte leidt, terwijl een persoon D, welke deze potentiële praedispositie niet heeft, niet of slechts na veel langere tijd; de kwade gevolgen van een radiatie ondervindt.

Persoonlijk wil ik wel dit zeggen: wat ook de aard moge zijn van deze ‘straling’, hoe ook mijn persoonlijke gesteldheid moge zijn... ik dank er voor, hetzij te slapen in een bed, hetzij overdag te werken aan een schrijftafel die zich in een ‘stralingsbaan’ bevindt. Ik heb een sterk gestel, en het is mogelijk dat mij weinig anders overkomt dan dat ik ’s nachts onrustig slaap, maar ik wens het risico niet te nemen. Daarvoor is m.i. het bewijsmateriaal te overstelpend.

Onderzoek in de Prins Mauritsschool in Den Haag

Op verzoek van de heer KAMP, tijdelijk hoofd der Prins Mauritsschool in Den Haag, werd in de Paasvacantie het gebouw door de heer MIEREMET onderzocht. In een bepaalde klas werd een ‘aardgasbestraling’ van vier meter breedte gevonden. Het gehele looppad van de onderwijzer en enkele rijen banken waren er door ‘bestraald’. Deze zgn. aardgas-straling wordt, volgens de theorieën, veroorzaakt door kolen of olie, doch heeft een typisch kenmerk: zij schijnt o.a. asthma te veroorzaken.

De heer M. tot de heer K.:

‘Het is goed dat de onderwijzers veel van klas verwisselen, want als iemand hier lang was, zou hij asthma kunnen krijgen.’

De heer K.:

‘Dit is juist de enige klas waarvan de onderwijzer niet verwisselt. Hij staat hier al acht jaar.’

‘En?’

‘Welnu — hij heeft al vijf jaar asthma.’

Daarop ging de heer MIEREMET op zoek naar een geheel ‘vrij’ klaslokaal. Resultaat: de heer KAMP’s ervaring had geleerd, dat in de zwaar ‘bestraalde’ klas de kinderen vaak ziek waren; tot soms veertig absenten per jaar. Bij de overgang gingen deze kinderen naar het ‘stralen-vrije’ lokaal. Het onderwijzend personeel had al vaak het phenomeen besproken, dat bij dezelfde kinderen die het vorig jaar telkens ziek waren, na de overgang bijna geen enkel kind ziek was.

Pand van de heer P. de V., Groede

Drie aardstraalbanen kruisten in dat pand (zie plattegrond, pag. 50) het voeteneinde van een bed. Mevrouw DE V. overleed aan kanker die begon in de grote teen. Als bijzonderheid moet hierbij worden vermeld, dat in dit gebouw, dat eigendom is van de Staat der Nederlanden, geen enkele ambtenaar de pensioengerechtigde leeftijd heeft kunnen bereiken. Dit werd medegedeeld door de huidige bewoner. Deze deelde eveneens mede, dat dit huis bij alle vorige bewoners berucht was, en tevens bekend bij de Rijkswaterstaat. De Rijkswaterstaat heeft het huis laten afbreken en herbouwen, helaas zonder het beoogde resultaat: bevordering van de gezondheidstoestand der bewoners, te bereiken.

Onderzoek van ziekenhuizen te Zwolle

Van twee ziekenhuizen te Zwolle, had het ene een veel hogere trombosefrequentie dan het andere. Dit was al jaren zo. Dr. REINKING meende, dat de heer MIEREMET, zo de ‘aardstralen’-theorie opging, zou moeten kunnen aanwijzen, welk ziekenhuis het gevaarlijkst was. Pas in de auto, op weg naar Zwolle, werd aan de heer MIEREMET medegedeeld, welke twee ziekenhuizen hij moest onderzoeken. De eerste rit ging naar R., 20 km ten zuidoosten van Zwolle. Het gebouw bleek zwaar ‘bestraald’. Een ‘aardgas’-strook van zeven meter breedte ging er in de lengte doorheen, gekruist door enige smallere banen.

‘Dit is het ziekenhuis met de hoge trombose-frequentie’ concludeerde de heer MIEREMET. Dr REINKING schudde het hoofd:

‘Dan is U er glad naast, mijnheer MIEREMET.’

M.: ‘Als dat zo is, laat u mij met opzet twéé ‘tromboseziekenhuizen’ onderzoeken, dokter.’

Des middags ging de reis naar H., 40 km ten noordoosten van Zwolle. Dit gebouw was bijna niet ‘bestraald’. Na afloop van het onderzoek antwoordde Dr REINKING:

‘Ik wilde het u vanmorgen niet zeggen, mijnheer MIEREMET, maar u heeft gelijk: het is het ziekenhuis te R.’

Onderzoek te Zutphen

Bij Mr H.E. VAN IJ., President van de Arrondissementsrechtbank te Zutphen, liep door de ruime benedenkamers één baan van ongeveer 120 centimeter breed en van sterkte 8½, zoals de plattegrond aangeeft. Boven deze kamer bleek zich een logeerkamer te bevinden. Toen de heer MIEREMET later, op verzoek van de heer VAN IJ., boven kwam, bleken daar lits-jumeaux te staan, en wel zo, dat het ene bed zich geheel in de ‘straling’ bevond.

Op de vraag van de heer VAN IJ., of het permanent beslapen van de ‘bestraalde’ helft gevaar kon opleveren en zo ja waarvoor, antwoordde de heer MIEREMET, behalve zware gewrichtsrheumatiek, ook kanker het treurige gevolg kon zijn, al naar de praedispositie van de eventuele beslaper. ‘Maar’, voegde de heer MIEREMET er aan toe, ‘waar het hier een logeerkamer is, behoeft u niet bang te zijn. Logé’s blijven niet lang genoeg om blijvende hinder te ondervinden.’

Pijnlijk genoeg bleek daarna dat de heer VAN IJ. reeds vier en twintig jaar in dat huis woonde, en dat hij en zijn vrouw de eerste negen jaar in die kamer en in die bedden hadden geslapen. Zijn vrouw sliep in de ‘bestraalde’ helft en is toen aan kanker overleden.

Gaat men zelfstandig gevallen controleren, dan stuit men op de ene case history na de andere. Familie na familie vertelt u een relaas van ziekte en zorgen... en abrupte verdwijning van die klachten. En langzaam begint het brein van de geduldige onderzoeker een vage regel te onderscheiden: aardstralen schijnen bij voorkeur een reeks van kwalen te stimuleren waarvoor sinds jaar en dag geen geneesmiddel bekend is.

Niemand, die in een sterke aardstraalbaan slaapt, zal daardoor een gebroken been krijgen, een spontane aanval van cholera, of kolendampvergiftiging. Dit zijn mankementen in het menselijk organisme, veroorzaakt door duidelijk aanwijsbare oorzaken. Het been kan gezet worden en geneest. Bestrijdt men de cholerabacil, dan wordt de patiënt beter. Wordt de patiënt uit het koolmonoxide gebracht en voert men hem zuurstof toe, dan is er alle kans dat hij er bovenop komt.

Maar hebt u wel eens een arts meegemaakt die rheumatiek kon voorkomen of verhelpen? Een arts die iemand van chronische asthma verloste? Is er een remedie tegen dagelijkse migraine?

Men begint langzaam, maar steeds meer over te hellen naar de vage theorie, dat de voortdurende blootstelling aan aardbestraling in de eerste instantie iemands weerstandsvermogen ondermijnt, waardoor zijn algemene vatbaarheid voor kwalen toeneemt. In de tweede plaats blijkt de aardbestraling van vele levende organismen het gestel op een of andere wijze te ontregelen. Dit kan zich uiten als kankerwoekering in een boom, als onvruchtbaarheid bij een moedervarken of als voortdurende nachtmerries en maagpijnen bij een mens.

De tegenstanders der ‘aardstraaltheorie’ hebben, voor zover ik kon nagaan, nooit de moeite genomen, een grote reeks van gevallen persoonlijk te onderzoeken. Getroost men zich die moeite wel dan komt men tot verbijsterende ontdekkingen. Neem bijvoorbeeld het geval van de heer C.J. Blok, expediteur, wonende Amsterdamse Straatweg 288 te Utrecht. Hij kreeg, door destijds onverklaarbare oorzaak, een verlamming aan de oogleden en was blind en hulpeloos als een kind. Geen arts, geen wetenschap bleek hem te kunnen helpen. Hij kon uiteraard zijn auto niet meer besturen en, zonder werkelijk blind te zijn, was hij niet in staat, zijn ogen te gebruiken. Ten einde raad liet hij zijn huis op aardstralen onderzoeken. Van de kelder tot de zolder; van voor tot achter lag zijn ganse huis in een brede baan aardgas. Geen kans om in dat huis aan deze aardstraling te ontsnappen. Een afschermapparaat werd geplaatst en thans bestuurt de heer Blok weer zijn auto als tevoren.

‘Haha!’ lacht men misschien, ‘een resultaat van suggestie!’

Die suggestie-theorie gaat in dat geval echter niet geheel op; wat is namelijk nog het geval? In datzelfde huis wilden jarenlang geen planten groeien. Geraniums, hortensia’s, begonia’s verwelkten en stierven in hun potten. Vanaf de dag dat het afschermapparaat werd geplaatst, bloeiden zij alsof zij in de tuin stonden. Dit huis werd met recht van een huis des doods... een huis des levens.

Hoe groot ook des werelds ondankbaarheid is... vele mensen die baat vonden bij het verplaatsen van hun bed of bij de aanschaffing van een afschermapparaat nemen de moeite om een briefje te schrijven aan het bureau of de wichelroedeloper die hen de weg wees naar nieuwe gezondheid. Het doorlezen van deze brieven, soms van intellectuelen, soms van boeren, soms van arme lieden, soms keurig door een secretaresse getypt en soms met hanepoten geklad en vol met spelfouten, doet iemand op het laatst naar zijn hoofd grijpen en zich afvragen WAAROM niet, koste wat het kost, een krachtdadig onderzoek naar de Dichtung oder Wahrheit van deze ganse affaire wordt ingesteld.

Voorburg, 12 Augustus 1949

Hoewel het nog niet geheel en al een jaar geleden is, dat de heer.................... hier zijn mede gebracht apparaat achterliet, wil ik toch gaarne het volgende verklaren.

In de allereerste plaats kan ik U dan wel zeggen, dat wij nog steeds in stomme verwondering staan tegenover deze aardstralentheorie. Mijn vrouw merkt direct, door het optreden van hinderlijke buikpijn (iets, waarvan zij vóór het plaatsen van de ‘Poverni’ steeds last had en waarvoor geen arts meer een uitweg of genezing scheen te weten), dat het ‘kistje’ verkeerd staat. Mochten de kinderen tijdens hun spel in de kamer, even de stand hebben veranderd, door er per ongeluk even tegen te stoten (overigens zijn ze dermate gedresseerd, dat dit niet vaak voorkomt), dan duurt het geen paar uur of ‘Moeder, de Vrouw’ gaat op onderzoek uit en.... het is altijd ‘raak’. De pijnen zijn dan ook als bij spoorslag verdwenen en uitgezonderd bovengenoemde momenten nimmer meer teruggekeerd.

Mijn buurman, die reeds lange tijd erg last had van maagpijnen, is deze tegelijkertijd kwijtgeraakt. Dit klinkt mogelijk een beetje overdreven, doch het toeval wil, dat hij, nadat wij het apparaat enige tijd in huis hadden (een feit, waarvan hij uit de aard der zaak geheel onwetend was) op een avond ons een stukje uit een of ander dagblad toonde, waarin ook Uw experimenten werden uiteengezet. Nu kwam uit, dat ook hij zich sterk voor deze theorie interesseerde. Nadat wij onze geheimen, als ik het zo maar eens even mag noemen ten minste, aan hem openbaarden, kwam al gauw naar voren, dat de tijdstippen, waarop het apparaat bij ons was verschenen en zijn pijnen waren heengegaan, merkwaardigerwijze vrij dicht achter elkander lagen.

Ook het geval, hetwelk ik de heer...................... vertelde, dat mijn tweede zoontje, des nachts, zomer èn winter, vaak last had van vrij sterk transpireren, voornamelijk van zijn hoofd (midden in een stralenbundel volgens de tekening) is absoluut van de baan.

Den Haag, 27 Aug. 1950

... ik sinds 1939 lijdende was aan vallende ziekte (epilepsie) en wij er de oorzaak niet van konden vinden. Er werd mij aangeraden, mijn huis eens op aardstralen te laten onderzoeken.... Hoewel ik door mijn financiële toestand niet in staat was, het geheel te bekostigen, werd toch door een uwer assistenten mijn huis geheel onderzocht en een toestel geplaatst. Nu is het reeds een jaar geleden en met grote blijdschap en dankbaarheid kan ik verklaren, dat ik er sinds die tijd geen last meer van heb. Ook mijn kinderen, die veel last hadden van exceem en uitslag, zijn sinds die tijd genezen.

Hoewel het in het begin zeer moeilijk was, er aan te geloven, hebben de bewijzen toch getoond, dat aardstralen mensen vele ziekten brengen....

Hopende, dat u nog vele mensen op deze wijze moogt helpen....

Over deze ‘afschermapparaten’, beter bekend als ‘het kistje van Mieremet’ is heel wat gelachen en wordt nog heel wat gelachen. Ik moet bekennen dat ik er ook zelf heel wat over heb gelachen, tot enkele frappante gevallen in mijn directe omgeving mij het lachen deden vergaan.

Het standpunt dat men dan inneemt kan kort als volgt worden geformuleerd:

‘Die aardstralen.... daar zit wel wat in.... maar dat kistje is kletskoek’.

Na een uitgebreid onderzoek ben ik tot de absolute overtuiging gekomen, dat het ‘kistje van Mieremet’ zeker géén kletskoek is. Wat het wèl is, mag Joost weten... maar er gaat iets van uit. Het hindert iemand alleen, als er dingen beweerd worden, niet in de laatste plaats door medische en andere autoriteiten die meer verantwoordelijkheidsgevoel behoorden te hebben, welke pertinent onwaar zijn. De meest gangbare beweringen zijn de navolgende:

BEWERINGEN |  | FEITEN
a. Die wichelroedelopers vinden alleen maar huizen vol met aardstralen. Onbestraalde huizen zijn er niet. Anders verkochten ze geen afschermtoestellen. |  | Roede-onderzoekers vinden menigmaal huizen welke geheel stralingvrij zijn. Het is echter begrijpelijk, dat speciaal mensen, die klachten hebben, een huisonderzoek aanvragen. Zelden krijgt een roede-onderzoeker een aanvraag van een volledig gezonde familie.
b. Die roedelopers willen met alle geweld een ‘kistje’ verkopen. |  | Zij willen er inderdaad een verkopen, maar zij zeggen het ook eerlijk, als het voldoende is, een bed uit een stralingsbaan te plaatsen.
c. Die kistjes van Mieremet mag je absoluut niet open maken... |  | Iedereen mag ze open maken als hem de lust daartoe bekruipt.

d. en er zit niets in dan:

a. een stukje fluweel,

b. twee dode muizen,

c. twee plaatjes aluminium,

d. een oude Staatscourant,

e. een paar draadjes.

Er zit niets anders in dan een metalencombinatie, welke een electrisch potentiaalverschil opwekt.

Die kistjes zijn veel te duur, en ze werken niet. |  | Ieder moet voor zichzelf uitmaken of hij soms een kistje wil hebben of niet. Ze worden geleverd onder absolute garantie. Ieder kan zulk een apparaat zes maanden op proef krijgen. Bevalt het niet, dan krijgt men zijn geld contant terug.

Uit de honderden brieven krijgt men een totaal beeld van de ervaring van duizenden vrij nuchtere Nederlanders, een zeer overtuigend beeld.

2 Januari 1950

Fa. J.B. DE V. & ZN.,

Klompenfabriek,

Keyenburg.

Op 16 Februari 1949 werd door U het apparaat ‘Poverni’ bij ons geplaatst. Thans, bijna een jaar na datum, wil ik U de resultaten er van mededelen.

Allereerst is het voor mij de moeite waard om van 16 Februari een gedenkdag te maken. Ik ben totaal van mijn rheumatiek verlost. Tevens ben ik ook van mijn ernstige maagkwaal, de z.g. ‘zuurbrand’ bevrijd. Dit zijn twee kwalen, die de krachten van een mens geheel ondermijnen, waar de kundigste geneesheer geen middel voor heeft. Waar ‘aardstralen’ de baas spelen, daar staat de geneesheer machteloos. Dit is mijn vaste overtuiging. Maar dan moet ook de behandeling van het apparaat volgens voorschriften voor de volle 100% worden nageleefd. En dit wordt volgens mijn mening bij 95% van de bezitters van zo’n apparaat verwaarloosd.

Mijnheer, als U zo’n apparaat hebt geplaatst, dan is alles goed en het doet zijn werk. Maar hoe lang? Of het apparaat wordt iets verschoven of er komt binnen een meter afstand het geringste stalen, ijzeren, koperen of blikken voorwerpje te staan of te liggen en dan staat het apparaat geheel buiten werking. Dit alles bewijst echter de echtheid van het apparaat.

Er zijn veel mensen, die menen, zo’n apparaat in huis te hebben, dat ’t dan al voldoende is als die maar zo ongeveer op de plaats staat, waar U hem geplaatst heeft en de andere schadelijke kleinigheden niet in acht nemen. Dit staat gelijk met iemand, die voor inwendig gebruik medicijnen van de dokter heeft en die uitwendig over zijn lichaam inwrijft. Nogmaals, mijn mening is, dat vele bezitters van een ‘Poverni’-apparaat door eigen schuld de goede uitwerking tegengaan.

Mijnheer VELTHORST, U kunt veilig aannemen, dat ik door eigen ondervinding de echtheid van het apparaat kan beoordelen en ik moet eerlijk zeggen, dat het apparaat voor de volle 100% af is, ten minste als het volgens voorschriften wordt behandeld.

U zoudt ons een plezier doen bij gelegenheid even bij ons aan te komen om nog eens gezellig over een en ander te praten.

Bij voorbaat dan: Tot ziens! Met hartelijke groeten.

Maar de meest indrukwekkende documenten zijn een reeks van epistels als het onderstaande, dat wij, zonder correcties, overnemen:

11/12/’49

Daar wij 28 Mei een Poverni-apparaat geplaatst kregen en wij het nu een half jaar in huis hebben, zoo vindt ik het wel leuk om u onze onder vinding daar eens van wat te vertellen, in de eerste plaats was mijn Man een Broncithus pacient en moest s avond als hij ging slapen, altijd met vier kussens gaan liggen voor die benauwdigheid en s mortens als hij op stond ontzettent hoesten en niesten zoo dat het water zijn oogen uit liep, na zes weken werdt dat al minder en; nu op heden heeft hij nergens geen last meer van, gaat gewoon savond liggen op één kussen zo als ieder ander mens, ook had hij na ernstig ziek te zijn geweest in 1939 een geval dat hij haast niet loopen kon, en daar was nog steeds geen verandering in gekomen, zoo dat hij erg moeilijk liep en dat is nu opvallent voor ieder die hem kent ook weer in orden, loopt flink en kan nu ook weer een koffer of iets dergelijks dragen dat hij geen hinder van heeft, dus dat is den wel opvallent voor ons zelf, dat daar in dan zoo groote verandering is gekomen,.... hopen nog lang dat genot van het Apperaat te genieten....

Ik ben persoonlijk open voor elke verklaring, elke theorie en elk ongeloof. Ik ben onmiddellijk bereid enkele gevallen op rekening te schrijven van suggestie of auto-suggestie. Suggestie is een buitengewoon machtige psychische factor, maar wie ziet kans een koe of een kanarie iets te suggereren?

Hellevoetsluis, 20 Juni 1949.

‘....mijn huis laten onderzoeken op aardstralen. Uw assistent constateerde in mijn woonkamer een straal en in deze straal stond een kooi met een kanarievogel, welke daar ongeveer al twee jaar stond. Nu had het al mijn aandacht getrokken, dat het diertje haast niet meer zong en veel in elkaar gedoken zat te hijgen, net als een mens die gebrek aan adem heeft.

Ik heb toen de volgende proef genomen: de kanarie buiten de straal geplaatst; twee dagen daarna was het diertje al veel levendiger en zong weer. Ik wachtte nog 14 dagen, maar bemerkte geen ziekteverschijnselen meer. ....de kanarie weer in de straal geplaatst en onmiddellijk weer ziekteverschijnselen: na een week zat het beestje weer hijgend in elkaar gedoken. Opnieuw uit de straal geplaatst en nu, twee dagen later, is het weer bijna helemaal in orde. Ik kan niet nalaten, u dit te melden....

Gaat men op het platteland rondvraag doen, gelijk ik gedaan heb, dan zal men snel ervaren dat veehouders en boeren weten, hoe dieren bepaalde plaatsen van de grond schuwen. Paarden schijnen in dit opzicht al zeer gevoelig. Er zijn weilanden waarin zij zich op sommige plekken nimmer vertonen. Kippen zal men op sommige boerderijen nooit op bepaalde plaatsen aantreffen.

Dr EDUARD JENNY, Zwitsers arts, heeft dertien jaren van zijn werkzaam leven besteed aan het doen van proeven met dieren en planten, teneinde na te gaan in hoeverre voor suggestie onvatbare dieren en planten op ‘aardstralen’ reageren. Op een terrein dat door een ‘uitstralingsbaan’ werd doorsneden werden proefbarakken gebouwd, waarvan een gedeelte boven de ‘stralingsbaan’ en een gedeelte boven ‘vrij’ land lag.

In 1933 werden verschillende planten gepoot, teneinde allereerst na te gaan, welke hiervan het ‘straalgevoeligst’ waren, om dan daarmede de proeven voort te zetten. Hierbij bleken augurken, selderij, mais en uien het kwetstbaarst. Uit de talrijke bereikte resultaten vermeld ik de volgende:

Vóór het zaaien en na het oogsten der maïs werden op een proefveld in Suhr door de wichelroedeloper L. nieuwe waarnemingen gedaan, zonder dat hij op enigerlei wijze kon weten, welke oogstresultaten waren bereikt. Daarbij scheen de ‘stralingsbaan’ sinds het voorjaar iets te zijn verschoven, hetgeen uiteraard de uitslag onzuiverder maakt.

Maïs

Ondanks deze handicap was het gemiddeld gewicht der maïskolven in het ‘onbestraalde’ gebied 300 gram en in het bestraalde gebied 206 gram. Het minimumgewicht der maïskolven was in het bestraalde gebied 187 gram en op het ‘vrije’ terrein 240 gram.

Uien

In het uienveld liepen twee stralingsbanen: een smalle en een brede. In het gebied van de smalle straal trad geen kwaliteitsvermindering op. Maar in de baan van de brede ‘straling’ bedroeg het gemiddeld plantengewicht 71 gram, tegen gemiddeld 116 gram op het ‘vrije’ terrein.

Augurken

Hierbij werd opgemerkt, dat zij in ‘bestraalde’ grond minder snel groeiden en — wat zeer opvallend was — veertien dagen vroeger gingen verwelken dan op neutrale grond.

De slotconclusie van Dr JENNY en Dr P. STEINMANN, gebaseerd op een cijfermateriaal van twaalf jaren:

Een groot aantal planten gedijt minder goed op een bodem welke, volgens wichelroede-onderzoek, ‘bestraald’ is. De vermindering der opbrengst is niet elk jaar dezelfde. Bij sommige proeven vertoonde de minder vruchtbare, begroeide strook een verschuiving, wijzend op een verplaatsing van de ‘stralingsbaan’, welke verschuiving later door een roedeloper werd bevestigd. Vermeldenswaard is nog, dat deze reductie in bodemopbrengst volgens onze experimenten kon worden verminderd of geheel opgeheven door het in de grond graven van een ijzerdraad waaraan staafmagneten waren bevestigd. Merkwaardigerwijze bleef in sommige gevallen de gunstige werking van deze afschermapparatuur bestaan gedurende een jaar nadat het apparaat was verwijderd.

[Deze ervaring schijnt een theorie, door GAUMANN geopperd, te bevestigen dat de ‘straling’ niet rechtstreeks de planten aantast, doch een invloed op de bodem doet gelden, waardoor daar een tot heden onverklaarbare verandering intreedt, welke de plantengroei vertraagt — V.D.H.]

Proeven op muizen

Dat sommige dieren instinctmatig ‘stralingsbanen’ mijden is door vele wichelroedelopers geconstateerd. Dat vele dieren bepaalde plaatsen van de bodem angstvallig schuwen is een traditioneel en soms welhaast folkloristisch ‘weten’. Honden gaan nimmer vrijwillig in een ‘stralingsbaan’ liggen. Katten daarentegen schijnen daar hun lievelingsplekjes te vinden. Paarden, koeien, varkens en geiten waarvan de stallen aan ‘straling’ onderhevig zijn, schijnen inderdaad bijzonder aan ziekten te lijden, terwijl vooral hun voortplantingsvermogen uiterst nadelig wordt beïnvloed. Kippen zoeken als nachtverblijf en voor het eieren leggen ‘stralingsvrije’ plekken uit. Zwaluwen en duiven bouwen nooit hun nesten boven ‘stralingsbanen’; een ooievaar evenmin. Mogelijk is dit de verklaring voor de aloude boerenwijsheid dat de bliksem nimmer inslaat in een huis waarop een ooievaar nestelt. (Immers: stralingsbanen liggen doorgaans boven wateraders). Daarentegen schijnen mierenhopen stééds boven wateraders te liggen. De inboorlingen van Afrika weten dit, want als zij water zoeken, graven zij allereerst onder termietenhopen. Bij de bijen schijnen die korven, welke boven een stralingsbaan liggen, het hoogste honingrendement op te leveren.

Al deze waarnemingen van eeuwen spoorden Dr JENNY aan, proefondervindelijk te onderzoeken, of b.v. de witte muis, aan zichzelf overgelaten, een ‘stralingsbaan’ opzoekt dan wel mijdt. Hiervoor werden zgn. ‘loopkisten’ vervaardigd: kisten van twee en een halve tot vier meter lang, dertig centimeter breed en vijf en dertig centimeter hoog. Zij stonden op houten pootjes, zodat hun vloer niet met de grond in contact kwam. In deze loopkisten werden twee tot vier woonkastjes geplaatst, waarin de muizen konden nestelen. Vervolgens werden de kisten zo opgesteld, dat zij deels boven ‘neutrale’ en deels boven ‘bestraalde’ bodem lagen. Iedere ochtend werd gecontrôleerd in welk hok de dieren hadden overnacht. Deze proeven werden genomen gedurende zeven jaren: van 1934 tot en met 1940. De resultaten, in cijfers, spreken voor zichzelf:

Proefbarak en | Aantallen overnachtingen | der muizen:
Proefjaar: | Op neutraal | Op ‘bestraald’
| gebied: | gebied:
Barak Metzgergasse: |  |
1934/35 | 367 | 130
1936 | 183 | 43
1937 | 510 | 146
1938 | 757 | 142
1939 | 608 | 276
1970 | 171 | 227
| 2596 | 964
Barak Suhrerkopf: |  |
1935 | 449 | 34
1936 | 425 | 16
1937 | 166 | 71
1938 | 458 | 68
1939 | 530 | 121
1940 | 293 | 132
| 2321 | 442
Proeftuin Hoch |  |
1935 | 510 | 33
1936 | 499 | 38
1937 | 78 | 0
1938 | 80 | 28
1939 | 225 | 55
1940 | 125 | 66
| 1517 | 220
Totaal generaal | 6434 | 1626

Na het verwisselen der nachthokken, kisten of beide veranderden de diertjes, dikwijls na een paar dagen aarzeling, spoedig van nachthok om op de neutrale zônes hun nesten te bouwen. Vermeldenswaard is, dat een proef met ratten hetzelfde resultaat gaf als met witte muizen.

In 1937 werd begonnen met systematische voortplantingsexperimenten, waarbij witte muizen van dezelfde stam en leeftijd in twee kisten werden geplaatst, waarvan de ene op ‘neutrale’, de andere op ‘bestraalde’ grond stond. Er werd met de grootste nauwgezetheid op gelet, dat voeding, verlichting, stro en temperatuur in beide gevallen volkomen gelijk waren. Bovendien werden de muizen gemerkt; in de ene kist werd hen een stuk van het linker-, in de andere een stuk van het rechteroor afgesneden, zodat onderlinge verwisseling uitgesloten was.

Het totaalresultaat in cijfers van zeven proefseries, tot 31 Augustus 1940 (bij witte muizen) is als volgt:

| Neutrale bodem | Bestraalde bodem | Verschil
Aantal wijfjes: | 81 | 81 | -
Aantal jongen: | 2907 | 2282 | 27%
Aantal worpen: | 552 | 458 | 20%
Aantal jongen per worp: | 5,26 | 4.98 | 5%
Gemiddeld geboortegewicht: | 1,34 gram | 1,27 gram | 5%

Hierbij moet in aanmerking worden genomen, dat de proefseries Metzgergasse (waarvan de cijfers in het totaal zijn opgenomen) het resultaat ongunstig beïnvloedden, daar in de Metzgergasse de ‘aardstraalbaan’ tussen 1937 en 1940 zeer sterk begon af te wijken, zodat de eerst ‘neutrale’ grond nu ‘bestraald’ werd en omgekeerd, met als gevolg een ommekeer in de cijfers der proefhokken.

Suggestie is nooit afdoende verklaring

Uit bovenstaand cijfermateriaal, dat uit jarenlange, wetenschappelijk geleide proeven is samengesteld, lijkt het op zijn minst genomen zeer waarschijnlijk, dat van bepaalde ‘aardstralen’ een ongunstige invloed uitgaat op levende organismen. Het lijkt mij persoonlijk zo, dat, hoe gecompliceerder een levend organisme is, hoe kwetsbaarder het noodzakelijkerwijs zijn moet. Een iep, een eik of een beuk mankeren zelden wat, en als zij ziek worden, is het doorgaans een zeer bepaalde, bekende kwaal. Een hond, paard of kat hebben een grotere verscheidenheid van kwalen waaraan zij kunnen lijden, maar de mens overtreft deze zoogdieren zowel in gecompliceerdheid als in afwezigheid van afweermiddelen welke de natuur ons zonder enige twijfel eens heeft gegeven, doch welke reeds lang rudimentair zijn geworden.

Ook in Nederland zijn belangrijke en zeer opvallende resultaten bereikt bij het onderzoek naar ‘aardstralen’ in stallen en b.v. op bloembollenvelden. Al deze gevallen te vermelden is onmogelijk, doch het volgende geval, betreffende de veehouder C. BONGERS te Stolwijk is typerend voor vele andere.

Onderzoek bij veeziekte te Stolwijk

Het veehoudersbedrijf van C. BONGERS te Stolkwijk werd begonnen op 1 April 1932. Bij de aanvang was het verloop van het bedrijf normaal te noemen. Reeds in de herfst van 1932 echter begonnen moeilijkheden. In de winter van 1932 op ’33 wierpen alle twee- en drie-jarige runderen hun kalf ongeveer twee maanden te vroeg. Bij bloedonderzoek kwam vast te staan, dat besmettelijk verwerpen (bacil van BANG) de oorzaak was. De dieren werden daartegen ingespoten en daarna deed deze moeilijkheid zich niet meer voor. Later werden alle aangefokte vrouwelijke dieren op ongeveer eenjarige leeftijd voorbehoedend ingespoten.

Het volgende dekseizoen (voorjaar 1933) gaf vele opbrekers. Oorzaak hiervan was: schedeontsteking. Aanvankelijke behandeling met Pioplaatjes en bougies van BROCADES & STHEEMAN gaf behoorlijke resultaten, doch in de volgende jaren werd de kwaal hardnekkiger. Ten slotte werden de dieren behandeld met pioklanin 2%. Deze behandeling (inspuiting) werd het gehele jaar door toegepast, dus ook wanneer de dieren drachtig waren. Een volledige genezing bleef echter uit. Wel bleven de dieren drachtig, maar tijdens hun dracht waren steeds verschijnselen waar te nemen die er op wezen dat de ontsteking nog aanwezig was.

Dat ook de jonge dieren vanaf de leeftijd van negen maanden gingen ‘witvloeien’ bewees wel hoe besmettelijk de ontsteking was. Bij aankoop van vee gingen de nieuwelingen na enkele weken dezelfde verschijnselen vertonen.

Daar kwam nog bij dat men in 1934, 1935 en 1936 tijdens de stalperiode te kampen kreeg met schurft, eczeem of beide. Met wassingen om de andere dag werd dit euvel bestreden.

Alsof dit nog niet voldoende was, kwam een epidemie van streptococcen de veestapel teisteren in de jaren ’36, ’37 en ’38. Behandeling met entozon en autovaccin gaf wel aardige resultaten, maar kon niet voorkomen, dat te veel dieren stierven waarvoor andere in de plaats moesten worden gekocht. Er werd veel gebruik gemaakt van het gratis onderzoek van melkmonsters door de Rijksseruminrichting te Rotterdam. Vele monsters vaginaal slijm werden eveneens opgezonden naar hetzelfde instituut, doch deze onderzoekingen brachten geen licht in de zaak. Het grote aantal opgezonden monsters noopte echter Dr DE G., werkzaam aan de Rijksseruminrichting, het bedrijf eigener beweging op te zoeken. De Rijksseruminrichting verleende alle denkbare medewerking; niettemin kon de oorzaak van de ellende niet worden opgespoord. Om niets onbeproefd te laten, werden twee gust gebleven tweejarige vaarzen geslacht en de baarmoeders daarvan opgezonden. Na afloop van twee, onafhankelijke uitgevoerde, ruim opgezette en nauwkeurige onderzoekingen, werd slechts geconstateerd dat de uitvloeiingen abnormaal waren en veroorzaakt werden door een vermoedelijk chronische ontsteking.

Hiermede was het einde bereikt van de wetenschappelijk bekende mogelijkheden. Einde 1941 werd overwogen om het bedrijf enige jaren om te zetten in een vetweidersbedrijf, om zo uit de besmetting te geraken.

In het voorjaar van 1943 echter sprak de eigenaar de directeur van een zaak die direct naast de veehouderij staat. Deze directeur, had, op aanraden van een ondergeschikte, zijn huis op ‘aardstralen’ laten onderzoeken. De heer MIEREMET werd ontboden, die de op nevenstaande kaart aangetekende ‘bestraling’ vond.

Zo zijn wij dan gekomen tot de derde phase van het ‘Wichelroede- en Aardstralen-probleem’: de kwestie van de afscherming tegen ‘aardstralen’. De heer MIEREMET zegt, wat door de veehouder volledig wordt bevestigd:

‘De uitslag van mijn wichelroede-onderzoek maakte het gewenst, waar het ondoenlijk was de stallen te verplaatsen, te trachten zowel het woonhuis als de stallen te ‘ontstralen’, wat enige dagen later gebeurde. Het eerste merkbare resultaat der ‘ontstraling’ was het volkomen rustig slapen van het dochtertje. Dit meisje, twee en een half jaar oud, kroop in haar bedje steeds naar het hoofdeinde en werd zelfs verschillende malen aangetroffen, in slaap, zittend op haar kussen. Dit was zeer snel verholpen.

[Zie op de tekening: het bed van het dochtertje lag met het benedeneinde precies in de kruising van twee banen. – V.D.H.]

De veehouder zelf en diens echtgenote, die in een ‘straalbaan’ van sterkte 7½ sliepen, leefden op diëet, hadden niettemin te kampen met telkens terugkerende maagstoornissen en bovendien met een geweldige ochtendvermoeidheid, wat natuurlijk juist voor een veehouder en zijn vrouw buitengewoon onpleizierig is. Na betrekkelijk korte tijd was de ochtendvermoeidheid verdwenen en na ruim twee jaar werd niet meer op diëet geleefd omdat maagstoornissen niet meer voorkwamen.’

Dit betreft de stand van zaken in huis. Laten wij aannemen, dat van het plaatsen een afschermapparaat van Mieremet en van diens persoonlijkheid zulk een suggestieve invloed uitgaat, dat iedereen in huis met één slag gezond wordt. Goed. Maar hoe ging het met de veestapel? De veehouder zelf zegt hierover:

Gezien de besmettelijkheid en het chronisch zijn der kwaal was voor de zomer 1943 niet veel verandering te verwachten. Bovendien stonden de dieren in de weide. In de winter ’43/’44 werden zij gehuisvest in ‘afgeschermde’ stallen. In de zomer van ’44, zo goed mogelijk afgezonderd van het oudere vee, werden zij, na eenmaal bij de stier te zijn toegelaten, drachtig. Hetzelfde gebeurde in de zomer van 1945. Ook bij het oudere vee is de toestand beide jaren veel gunstiger, hoewel sommige dieren de dagelijkse kwaal, zij het ook in zeer lichte mate, hebben gehouden. Hoofdzaak voor de uitkomsten van het bedrijf is, dat de dieren nu drachtig worden en ook tot het einde blijven. Vermeldenswaard is voorts dat in vroegere jaren steeds allerlei moeite gedaan moest worden om te voorkomen dat de dieren de zachte bovenlaag op hun stand wegkrabden, terwijl na het plaatsen der apparaten niet één dier dit euvel meer vertoonde.’

Het probleem der aardstralen kan iemand op den duur volkomen fascineren. Heeft men een voldoende critische geest, dan blijft men om méér en méér bewijsmateriaal vragen, ook al, om uit de veelheid van gegevens een theorie te kunnen opbouwen over aard en wezen van deze zgn. Aardstraling. Uit de ervaringen van Dr VAN DAM de reeds eerder genoemde arts te Rauwerd, kunnen wij o.a. het volgende putten:

‘De vrouw van een kennis van mij, een scepticus, maar absoluut betrouwbaar, sliep door rheumatische pijnen altijd slecht; op advies van de heer MIEREMET werd haar bed verplaatst. Sindsdien heeft zij nooit meer pijn gehad en slaapt best.

Een collega schrijft mij over zijn zoontje van acht jaar, dat ‘bestraald’ sliep en iedere nacht, zowat om één uur, huilend naar beneden kwam. Uit de ‘bestraling’ gezet sliep hij de eerste nacht tot acht uur en nu sedert maanden geregeld tot zeven uur.

Een andere collega schrijft mij: ‘Mijn moeder, een altijd kerngezonde vrouw, nu zes en zestig jaar, is hier sinds drie jaar in huis en sindsdien herhaaldelijk ziek, verkouden, lijdend aan bronchitis enz. Toevallig kwam ik met de heer MIEREMET in aanraking; het huis is onderzocht. Moeder bleek vrij sterk ‘bestraald’ te liggen. Het bed werd verplaatst; moeder is bijna nooit meer ziek! Moeder is iemand die totaal niet gelooft aan aardstralen en ook niet suggestief....

Zoals iedere veehouder weet, hebben paarden, wanneer zij in een stuk land, een finne bijvoorbeeld, zijn, de eigenaardige gewoonte slechts een bepaald gedeelte, meestal zeer scherp afgegrensd, af te grazen. Dat gedeelte weiden zij kaal en de rest, al ziet het er nog zo aanlokkelijk uit, laten zij staan. Op mijn verzoek onderzocht de heer MIEREMET een stukje land dat ik vooraf met zorg had uitgezocht: het gras was overal gelijkmatig opgegroeid; er was een poos geen vee in geweest en nergens was bovendien enig spoor van faecaliën meer te vinden. De heer MIEREMET doorkruiste, terwijl ik met de boer op de weg bleef staan, het land in alle richtingen en toen hij na een poosje terugkwam, vroeg ik hem:

‘Wilt u de heer R. eens vertellen, of u ook iets bijzonders in dat land gevonden hebt?’

Tot grote verbazing van de boer zei de heer MIEREMET: ‘U hebt mij daar straks wel een poosje bij die greppel zien staan, een eind van uw huis af? Op de strook land vanaf die greppel tot aan uw huis zult u de paarden vrij zeker nooit zien weiden en ook niet op die úítstekende punt aan onze rechterzijde. U zult ze dus uitsluitend op het middengedeelte van het land zien.’

Het klopte volkomen. Wij stonden nog een poosje aan de weg te praten, toen de heer MIEREMET plotseling zei: ‘Het is maar goed dat er geen huis op dit stuk grond staat, want dat zou erg gevaarlijk zijn voor blikseminslag.’

De boer: ‘Nu wordt het mij àl te geleerd. Ik herinner mij nu dat er, toen ik nog een schooljongen was, op dit stuk land een boerenplaats stond. In die plaats is tweemaal de bliksem ingeslagen en de tweede keer is zij totaal afgebrand en niet meer herbouwd.’

Het ligt voor de hand dat men zich al spoedig, na het bestuderen van enkele gevallen, gaat afvragen: Zou hier en daar geen telepathie in het spel kunnen zijn?

Natuurlijk kan hier en daar telepathie, bewust of onbewust, in het spel zijn, maar in sommige gevallen ZEER BESLIST NIET. In andere gevallen is telepathie onwaarschijnlijk. Bovendien: iedereen die wel eens bij telepathische experimenten aanwezig is geweest, weet dat deze, ook voor uitzonderlijk goed op elkaar afgestemde (in harmonie zijnde) personen, een uiterst inspannende en uiterst wisselvallige onderneming zijn. En dan: men zou, bij het werk dat de heer MIEREMET doet, in de eerste plaats moeten aannemen, dat hij een telepaath, helderziende of beide tegelijk was, van een tot dusver ongekende begaafdheid — voorts, dat hij beschikt over een dusdanig suggestief vermogen dat hij bloembollen, kippen, vaarzen en ook de gans van boer DIJKSTRA te Oppenhuizen in Friesland weet te biologeren. Het betrokken geval werd onderzocht in het bijzijn van de volgende getuigen: de heer WOUDA (directeur der meelfabrieken te Sneek), de heer JORRETSMA (aan dezelfde fabriek verbonden), de heer VAN ESSEN (onderwijzer).

Onderzocht werden woonhuis en stallen van de heer Dijkstra. Stallen en woonhuis werden door de heer MIEREMET druk ‘bestraald’ bevonden en hier en daar zelfs hevig ‘bestraald’. Hij gaf de door hem bevonden ‘bestraling’ op een plattegrond aan. Toen de tekening gereed was, zei de heer DIJKSTRA:

‘Als de heren nu mee naar binnen willen gaan, zullen we deze tekening eens op tafel leggen en dan heb ik wat te zeggen.’

Hij vertelde de ziektegeschiedenis van alle huisbewoners over een periode van drie en dertig jaren: de ziekten van zijn vader, van hemzelf, van een dienstbode die zwaar rheumatisch was geworden; van een knecht die een hevige nierziekte had gekregen; vervolgens van kalveren die op een bepaalde plaats doodgingen, van een stier die op onverklaarbare wijze was gestorven, van een paard dat des nachts altijd buitengewoon onrustig was, terwijl het paard daarnaast altijd kalm was.

Al deze plaatsen waren kruispunten òf hevige enkele ‘stralen’ en klopten zeer precies met de ‘straalbanen’.

Ten slotte toonde DIJKSTRA een gans, die lag te broeden en tweemaal alle eieren had versleept: eerst van plek X 1 (in de ‘bestraling’), naar X 2 (nog juist ‘in de bestraling’) en ten slotte naar X 3, waar het dier was blijven broeden. Eerst op X 3 lag de gans ‘vrij’.

Een mogelijkheid welke de critische beschouwer van de ene case history na de andere in het hoofd komt, is: deze zeker zeer intelligente heer MIEREMET heeft natuurlijk in elke plaats van Nederland zijn vrienden, bekenden en aanhangers. Het kan voor hem niet zo moeilijk zijn, als hij een huis gaat onderzoeken, tevoren vrij nauwkeurige informaties daarover te krijgen. Hij beschikt zeker over enkele assistenten of vrij fanatieke aanhangers, die hij met een treinkaartje plus wat onkostengeld vooruit kan zenden. Voor een handig assistent die het klappen van de zweep kent, is het een simpel detectivewerkje, na te gaan welke ziektegevallen er in een bepaald huis zijn geweest of nog zijn. Maar wat dan te denken van de volgende steekproef die ik nam?

Ik belde de heer MIEREMET op, of hij bereid was diezelfde middag een willekeurig door mij aan te wijzen huis te onderzoeken, als dat huis volkomen leeg en verlaten was.

‘Waarom niet?’ zei de heer MIEREMET. ‘Hoe leger hoe liever. Mensen om me heen werken maar storend.’

Ik haalde hem op per auto, reed hem naar het huis van een mijn kennissen, zette de wagen stop en zei:

‘Hier is de sleutel. Ik ga in het café hiertegenover zitten. Ik zie u wel als u klaar bent.’

Er was niemand in het huis aanwezig om telepathische aanwijzingen te geven. Ikzelf had deze speciale kennis met dit speciale huis uitgezocht omdat ik van dat huis en deszelfs bewoners niets afwist — alleen vaag had gehoord dat er nogal eens ziekte was voorgekomen. Ik wist niet eens hoe het er van binnen uitzag. Ik zie niet, hoe iemand, op welke wijze dan ook, aan de heer MIEREMET telepathische aanwijzingen of andere gegevens had kunnen verstrekken. Hij kwam twee uur later naar buiten met een plattegrond.

‘Dwars door deze kamer lopen twee banen, van sterkte 7 en 8½. Dit bed hier levert ernstig gevaar voor kanker op. Het dubbele bed op de achterslaapkamer is aan het voeteneinde bestraald, zoals u ziet: beenrheumatiek, of dergelijke klachten. Het bed op de bovenste étage (een opklapbed), in het atelier (het was een als atelier ingerichte zolder), staat volkomen verkeerd. Het maakt zijn beslaper hypernerveus, prikkelbaar en ochtendvermoeid. In de keuken beneden loopt een baan van sterkte 9 en veelvuldig verblijf in die keuken geeft in ieder geval ernstige borstklachten....

Zo was er meer, en de volgende dag bleek, dat het volkomen klopte met ziektegevallen der voorgaande bewoners. Mijn kennis zei niet veel, doch verplaatste zijn opklapbed op het atelier. Sinds die dag slaapt hij veel beter en is zijn ochtendmoeheid kwijt.

Op grond van mijn eigen steekproeven, benevens kruiscontrôles, geheel buiten weten van de heer MIEREMET om, door mij gehouden, staat voor mij volkomen vast, dat suggestie, helderziendheid, telepathie of andere para-psychologische capaciteiten, evenmin als enige vorm van ‘boerenbedrog’, of welk soort van handige trucs dan ook, afzonderlijk of tezamen, de begaafdheden van in casu de heer MIEREMET kunnen verklaren.

‘Accoord’ kunt u zeggen, ‘maar, de geachte auteur van dit werk is geen arts, geen ingenieur en geen geoloog. Zijn deze achtbare heren van de wetenschap, die zo sceptisch staan tegenover deze hele aardstraalkwestie, dan ezels?’

Zij zijn zeker geen ezels, waarde lezer. Zij zijn, man voor man, minstens zo verstandig, dat zij het zorgvuldig nalaten, publiek deze hele kwestie der aardstralen au sérieux te nemen. Ik ken genoeg artsen die, hetzij persoonlijk wichelroede-gevoelig zijn, hetzij in hun hart de overtuiging dragen dat bepaalde kwalen van hun patiënten samenhangen met ‘aardstraling’, maar zij zullen er nooit over reppen, uit vrees zich belachelijk te maken of door hun collega’s te worden bespot. Spreekt men hen onder vier ogen, dan komen zij heel wat eerlijker voor hun mening uit.

In de loop van mijn onderzoek kwam ik ten huize van een zeer knap electrotechnisch ingenieur. Ik was vergezeld van de heer Mieremet die ik, bij wijze van steekproef, ook dit huis wilde laten onderzoeken. De betrokken electrotechnische ingenieur is een man die denkt in volt-ampères en Ohms, die werkt met rekenlinealen en ruitjespapier en bij het horen van het woord ‘wichelroede’ al zijn wenkbrauwen fronste.

Nu is het altijd zo: waar ik ook kom met een wichelroede-loper, daar is men eerst brandend nieuwsgierig, dan verbaasd en ten slotte volkomen onder de indruk. En onveranderlijk vraagt een ieder, of hij zélf niet eens mag proberen, of ‘dat ding’ in zijn handen ook niet uit wil slaan. Nu is, volgens mijn schatting, ongeveer één persoon op de honderd wichelroede-gevoelig. De overige negen-en-negentig kunnen uren lang rondlopen... er gebeurt niets.

In het betrokken huis werden in het laboratorium twee krachtige banen gevonden, die elkaar sneden precies op het punt waar de ingenieur meestal zat te werken.

Hij volgde de verrichtingen van de heer Mieremet en het krachtige uitslaan van de roede met stijgende interesse en vroeg ten laatste of hij eens mocht proberen de roede tegen te houden.

Hij probeerde het, eerst met zijn vingers, toen met zijn handen, maar de roede wrong zich door zijn vastgesloten handen heen. Toen was hij overtuigd, dat niet de heer Mieremet door een of ander goocheltrucje de metaaldraad deed uitslaan.

‘Maar wat een fantastische kracht zit daar achter,’ riep hij, verward over zijn hoofd strijkend, en even later vroeg hij, of hij het zelf eens mocht proberen.

Nu heb ik honderden mensen een wichelroede vast zien nemen... zonder enig resultaat. Het testen van iemand’s roedegevoeligheid gebeurt, door de metaaldraadlus los op de wijsvingers der evenwijdig gehouden handen te leggen. Zodra men met de los hangende roede de grens van een baan passeert begint, indien men roedegevoelig is, de metalen lus uit zichzelf te schommelen.

Komt men dan weer uit de baan dan remt de schommelbeweging plotseling af, zo plotseling dat het lijkt of de roede in water wordt afgeremd.

Onze ingenieur legde de wichelroede op zijn handen.... draaide er mee de baan in en zag tot zijn stomme verbazing hoe de metalen lus, los op zijn handen hangend, heen en weer begon te slingeren.

Nu is een dergelijke ervaring voor een nuchter ingenieur al zeer schokkend. Hij trachtte op alle mogelijke wijzen zijn armen en handen te stabiliseren... vergeefs.

Hij is nu volkomen overtuigd, dat aardstralen bestaan, dat het wichelroedelopen bestaat... hij is volkomen overtuigd, dat er van het Poverni-apparaat een bepaalde werking uitgaat (want als het ‘kistje’ er staat, weigert de wichelroede in zijn handen om zelfs maar iets te doen),... maar hij zal liever sterven dan publiek bekennen dat hij ‘aan aardstralen gelooft’.

‘Maar,’ zult u, als redelijk mens vragen, ‘is er dan nooit iemand, die een degelijk, zakelijk rapport over deze kwestie durft uitbrengen? O, jawel! Ik ben in het bezit van een rapport dat zo degelijk en zakelijk is als iemand maar zou kunnen verlangen. Het is van de hand van Ir O.J. Cleveringa, Rijkslandbouwconsulent te Zutphen. Het is een uniek document... want Ir Cleveringa neemt het op tegen niemand minder dan Professor Dr J.A. Beijers, iemand met een klinkende reputatie,... die echter geen kans zag de runderen en varkens van boer van Leenen te redden.

STORINGEN IN DE GEZONDHEID

VAN RUNDVEE EN VARKENS OP HET BEDRIJF

N.V. GULDEMOND IN DEN HELDER

Door

Ir O.J. CLEVERINGA te Zutphen

In de nummers van 1 en 15 Augustus 1950 van het Tijdschrift voor Diergeneeskunde beschreef Prof. Dr J.A. BEIJERS een geval van longontsteking bij rundvee op bovengenoemd bedrijf, waar Z. Hooggeleerde op 13 Januari 1950 in consult werd geroepen.

Ruim een maand later, nl. op 25 Februari, bezochten wij hetzelfde bedrijf uit een oogpunt van harmonische voeding. Het verrassende was, dat, terwijl de voeding op stal voor alle dieren in hoofdzaak dezelfde was gebleven, een koppel op de ene stal volkomen gezond was gebleven, terwijl de rest van de veestapel en ook de varkens ziek waren geworden.

Er was dus voor ons direct aanleiding om te zoeken naar een andere invloed, waardoor de harmonie van de voeding bij een deel van de veestapel verstoord was en daardoor de weerstand verzwakt. Bij het zoeken naar deze oorzaak werden wij nu direct getroffen door het verschil in rust, dat in de beide stallen heerste. Op de gezonde stal lagen de dieren zo rustig te herkauwen, dat men een speld zou kunnen horen vallen, terwijl op de andere stal alle dieren stonden en zo abnormaal beweeglijk waren, dat doorlopend een luid gerinkel van kettingen werd gehoord.

Op grond van andere ervaringen gingen onze gedachten direct in de richting van de invloed van storende aardstralen, spanningsbanen of wichelroedebanen. (Wij zullen in deze bijdrage eenvoudigheidshalve de gebruikelijke terminologie aanhouden en het vraagstuk van het wezen der aardstralen buiten discussie laten.) Ons vermoeden zou blijken juist te zijn geweest; het zou nu mogelijk zijn, dat deze de stofwisseling en daarmede de voeding verstoord hadden en de weerstand tegen ziekten ondermijnd. Aan deze invloed is bij het onderzoek door Prof. BEIJERS e.a. verricht, niet gedacht.

Het wil ons echter voorkomen, dat door wel met deze factor rekening te houden, het inzicht in de op het bedrijf tot dusverre opgetreden ziekten bij rundvee en varkens zodanig kan worden verdiept, dat wij gemeend hebben voor een nadere uiteenzetting hierover enige plaatsruimte te mogen vragen. Hierdoor kunnen tevens principiële vragen omtrent het onderzoek van ziekten in het algemeen aan de orde worden gesteld. Alvorens nu hiertoe over te gaan, geven wij eerst een overzicht van de situatie der stalruimten en de ligging hierin van de aardstralenbanen.

De ligging der stalruimten en die van de aardstralenbanen

Het betreffende bloembollenbedrijf, waarop een grote bollenschuur staat, werd eerst in de herfst van 1949 ingericht als gemengd bedrijf om mest te kunnen winnen voor een gezonde bollencultuur. Daartoe werden in de bollenschuur in de herfst van 1949 stallen en hokken voor rundvee, pinken. en varkens gebouwd.

De rundveestapel telt gemiddeld 33 stuks, nl. ongeveer 13 koeien, 13 vaarzen en 7 pinken.

De drie rundveestallen zullen hier nader worden aangeduid als ‘de gezonde stal’ (zuidzijde) met 10 standplaatsen, ‘de zieke stal’ (noord-oostzijde) met 16 standplaatsen en de pinkenloopstal.

Bij opneming door een ervaren wichelroedeloper, de Heer C. VAN OEL, verbonden aan het Eerste Bureau voor Wichelroedebodemonderzoek van de Heer J.G. MIEREMET te Wassenaar, bleek nu, dat de gezonde stal volkomen vrij was van aardstralen, dus zowel van zogenaamde ‘aardgas-’ als ‘waterbanen’. Daarentegen bleken alle stallen aan de noordzijde zwaar bestraald te zijn. Deze stallen liggen in de eerste plaats volledig in een baan aardgas. Vermoedelijk strekt deze zich ook nog uit over de uitloop van de pinken aan de noordzijde van het gebouw, maar dit is helaas niet opgenomen. Men kan echter tamelijk veilig aannemen, dat de grens van het aardgas hier niet samenvalt met de buitenmuur. De pinken hebben dus waarschijnlijk overal op aardgas moeten lopen.

Door de noordelijke helft van de schuur lopen nu verder drie waterbanen noord-zuid, waarvan twee met een sterkte 8 en één met 7, welke oost-west worden gekruist door een vierde waterbaan met sterkte 8, terwijl nog juist even binnen de noordelijke muur aan de oostzijde een waterbaan met een sterkte 10 is gevonden.

Nadere belichting van de reacties van de patiënten op dit bedrijf

Bij het stellen van een diagnose kan men nu tweeërlei standpunt innemen. Het gebruikelijke standpunt bij het onderzoek van ziekten van planten, dieren en mensen is, dat behalve door deficiënties, ziekten worden verwekt door parasieten. Men beschouwt deze als de enige oorzaak van de ziekte en kent aan de weerstand van de patiënt hoogstens een secundaire rol toe.

Gelukt het dus de parasiet te vernietigen, dan heeft men met de ziekte afgerekend en zal de patiënt genezen. De consequentie hiervan is, dat elke ziekte een op zichzelf staand geval is en dat men elke parasiet met een speciaal bestrijdingsmiddel tracht te vernietigen. Dit standpunt is door Prof. BEIJERS bij zijn onderzoek ingenomen. De pasteurella, die als verwekker van de longontsteking bij rundvee werd aangetoond, werd met sulfanilamide uitgeschakeld en daarmede werd het probleem als opgelost beschouwd.

Het andere standpunt, dat o.a. door ons wordt ingenomen, is, dat het optreden van gezondheid of ziekte in de eerste plaats bepaald wordt door de wisselende graad van weerstand van het individu. Eerst wanneer de weerstand beneden een zekere critische grens daalt, krijgt de parasiet een kans. Het verwekken van weerstand wordt nagestreefd met een zoveel mogelijk harmonische voeding, zodat ziekten worden beschouwd als een gevolg van disharmonieën in de voeding. Volgens deze zienswijze zijn parasieten bij een natuurlijke verhouding alleen gevaarlijk voor individuen met een te sterk ondermijnde weerstand.

Eigen jarenlange onderzoekingen, meer speciaal op het gebied van plantenziekten, hebben ons steeds meer gedreven in de richting van het laatste standpunt. Wij houden daarbij intussen rekening met de omstandigheid, dat de natuur geen absolute grenzen kent, zodat er omstandigheden denkbaar zijn of kunstmatig verwekt kunnen worden, waardoor men voor overgangsgevallen tussen beide richtingen kan komen te staan.

Het wil ons nu voorkomen, dat de ziekten op het betreffende bedrijf zich er goed voor lenen om van twee kanten te worden belicht. Uit de hier volgende beschouwingen kan dus nader blijken welke zienswijze het beste inzicht geeft.

Bespreking van de gezondheidstoestand op het bedrijf van de N.V. Guldemond te Den Helder

Aangezien het onze bedoeling is het verloop der ziekten zoveel mogelijk chronologisch te volgen, moet in de eerste plaats worden vermeld, dat op dezelfde plaats, waar nu de zieke stallen liggen, vroeger een veeschuur van een vorige gebruiker heeft gestaan. Uit overlevering is nu bekend, dat voor meer dan twintig jaren in deze stal een hevige veeziekte is opgetreden, die deed denken aan veepest. Hoewel de gegevens ontbreken om hieromtrent met enige zekerheid verdere conclusies te trekken, is het toch in groter verband moeilijk om aan dit verhaal helemaal geen aandacht te schenken. Er blijkt in elk geval uit, dat de ziekte hevig is geweest en blijkbaar plotseling is uitgebroken. Er schijnt dus een zekere gelijkenis te zijn met de thans acuut verlopen longontsteking. In onze gedachtengang is het belangrijkste, dat in beide gevallen deze hevige ziekten juist op deze boerderij en wel op dezelfde plaats zijn opgetreden. Wellicht hebben dus ook toen reeds aardstralen een beslissende rol gespeeld.

Een tweede merkwaardige reactie, die de aandacht verdient, is, dat in 1949 op dit bloembollenbedrijf voor het eerst een koppel van acht biggen werd opgelegd. Deze werden geboren en verbleven verder in hoofdzaak in de zieke rundveestal en zijn korte tijd nog overgebracht naar het varkenshok naast de pinkenstal, hetgeen blijkbaar uit een oogpunt van invloed van wichelroedebanen weinig verschil maakt. In beide stallen vindt men gas en elkaar kruisende waterbanen. Een kleine bijzonderheid is, dat de varkens in het varkenshok naast de pinkenstal hun mest brachten op de dwarsliggende waterbaan, een reactie, die ook bij andere dieren, vooral bij paarden, bekend is. Zij lagen volgens de bedrijfsleider echter altijd buiten de thans opgespoorde waterbaan. Op grond van ervaringen, die elders zijn opgedaan, mag worden aangenomen, dat deze waarnemingen betrouwbaar zijn.

Nog belangrijker vinden wij de mededeling van de bedrijfsleider, dat deze varkens in de rundveestal een ongezonde ruwe haardos kregen met kale plekken, die aan schurft deden denken, terwijl hevig diarrhee en hoesten optrad. Vrij spoedig zijn drie van de acht dieren gestorven. Voor deze varkens werd geen hulp van de dierenarts ingeroepen. Ook deze gegevens staan dus niet wetenschappelijk voldoende vast, maar naar onze mening mogen zij toch niet verwaarloosd worden. Het trekt de aandacht, dat deze varkens behalve ruw haar en de een of andere huidziekte, tevens ziekteverschijnselen vertoonden in de longen en de darmen.

Men krijgt de indruk, dat deze reacties veel overeenkomst hebben vertoond met die van de veestapel, die zich later in dezelfde stal bevond. Behalve ruw haar en longontsteking vertoonde deze aanvankelijk diarrhee en later verstopping. Of bij de hoestende varkens later ook verstopping optrad, is niet vastgelegd.

Wij volstaan met op deze feiten in hun algemeenheid de aandacht te vestigen en merken nog op, dat terwijl het rundvee aan een vaste standplaats gebonden was, de varkens de gunstigste plekken in de stal konden opzoeken. Dit zou kunnen verklaren, dat slechts drie van de acht gestorven zijn, terwijl van het rundvee, dat reeds in een vroeg stadium medicijnen ontving, toch nog vijf van de zestien stuks stierven.

Inzake het rundvee bleek ons nu, dat terwijl de gehele koppel in de zomer in dezelfde weiden had gelopen en dus ongeveer dezelfde voeding had gehad, zodat mag worden aangenomen, dat behoudens individuele verschillen, de dieren met dezelfde weerstand op stal kwamen, het in de loop van de herfst de aandacht heeft getrokken, dat de koppel op de zieke stal, bestaande uit negen melkkoeien en vaarzen alsmede zeven pinken een veel ruwer en doffer haardos kreeg dan de koppel op de gezonde stal. Bovendien werden evenals bij de varkens kale plekken waargenomen, die deden denken aan schurft. Hiernaar is geen diergeneeskundig onderzoek ingesteld.

Daar ons door andere ervaringen echter bekend is, dat rundvee op bestraalde stallen dezelfde huid- en haarreacties kan vertonen, mogen wij aan deze feiten niet voorbij gaan. Zij zijn daarvoor in de gehele keten van gegevens te waardevol. De voor een juiste beoordeling van de verdere reacties van de veestapel uiterst belangrijke conclusie, die wij hieruit zouden willen trekken, is, dat met zekerheid moet worden aangenomen, dat het vee op de zieke, bestraalde stal na een verblijf van ongeveer drie maanden, toen ernstiger ziekten de aandacht gingen trekken, reeds aanmerkelijk verzwakt was door de invloed van de aardstralen, terwijl het vee in de gezonde stal, dat hetzelfde voedsel had genoten, niet aan deze extra verzwakking was blootgesteld. Hieruit mag naar onze mening een belangrijk verschil in weerstand worden afgeleid.

Eerst thans zijn wij aangeland op het punt, waar de verhandeling van Prof. BEIJERS aanvangt. Deze heeft het onderzoek direct beperkt tot de longontsteking, die op dat ogenblik de grootste aandacht trok.

Duidelijkheidshalve laten wij hier nu zoveel mogelijk chronologisch nog eens het verdere verloop der ziekteprocessen volgen.

Op 5 januari 1950 werd op de standplaats 16 een pinkstiertje geplaatst, dat gekocht was op de markt in Schagen en dat gefokt was op een boerderij in de Snelrewaard bij Montfoort. Het werd geleverd met een uittreksel uit het register van de fokvereniging aldaar, afgegeven in October 1949. De verdere geschiedenis van dit dier is onbekend, doch er wordt algemeen aangenomen, dat het afgereisd en daardoor verzwakt op het bedrijf in Den Helder is aangekomen.

Het is begrijpelijk, dat bij het zoeken naar de bron van de besmetting met pasteurella aan dit aangekochte stiertje in de eerste plaats werd gedacht. Hieromtrent is echter met zekerheid niets nader bekend en ten dele hiermede in strijd is zelfs, dat de eerste verschijnselen van longontsteking werden waargenomen bij een der jongste pinken op standplaats no. 15 en wel op 11 Januari, toen de dierenarts, de heer DEKKER het eerste onderzoek instelde. De volgende dag brak de ziekte in de gehele zieke stal uit en werd dus ook het stiertje ziek. Wie volkomen georiënteerd is in de gedachtenlijn van de parasiet als verwekker van ziekten, zal geneigd zijn het stiertje als de overbrenger van de smetstof te beschouwen. Wie het verlies aan weerstand bij deze koppel als fundamentele oorzaak beschouwt, kan nog kiezen uit twee verklaringen.

De ene is, dat het stiertje de smetstof heeft binnen gebracht en dat deze smetstof alleen effect heeft kunnen sorteren, omdat het vee reeds ernstig verzwakt was, nl. het eigen vee door de aardstralen en het stiertje door het vervoer naar markten.

De andere mogelijke verklaring is, dat de pasteurella reeds in een niet-parasitair stadium aanwezig was en wellicht zelfs normaal met het rund kan samenleven, maar dat dit organisme door de onder invloed van de aardstralen verwekte disharmonieën de kans heeft gekregen zich sterk te vermeerderen om op de verzwakte lichamen als parasiet te gaan woekeren. Het is bekend, dat het ene organisme veel gevoeliger is voor aardstralen dan het andere en de gegevens, dat als parasiet op de voorgrond tredende organismen, zoals emelten, ritnaalden en aaltjes het minst gevoelig zijn, nemen in ons onderzoekingsmateriaal voortdurend toe. Wij zijn dan ook voorlopig geneigd in de eerste plaats rekening te houden met de laatste verklaring, terwijl anders de voorlaatste zou moeten gelden en de eerste zou kunnen vervallen in deze zin, dat het onwaarschijnlijk geacht moet worden, dat de longontsteking zou zijn opgetreden, indien het vee de weerstand van een harmonisch gevoed dier had gehad.

Het enige dat vaststaat is, dat deze weerstand aanmerkelijk te wensen heeft overgelaten. Inzake de wegen, die de parasiet heeft gevolgd, moeten beide verklaringen met speculaties worden gedekt.

De keuze van de laatste verklaring vindt, zoals nader zal blijken, nog weer steun in de verdere reacties van de veestapel, die wij thans weer chronologisch gaan vervolgen.

Nadat de zieke stal in de loop van de herfst een steeds ongezonder voorkomen had gekregen, trof het de bedrijfsleider, dat het vee:

Op 8 Januari vrijwel geen eetlust meer had en hevige diarrhee vertoonde.

Op 11 Januari weigerde het alle voedsel en werd de dierenarts ontboden. Een diagnose kon nog niet worden gesteld. Longverschijnselen werden nog maar alleen bij de jonge pink no. 15 waargenomen, terwijl de meeste dieren na de diarrhee en het niet meer opnemen van voedsel thans nog slechts een minimum aan faeces produceerden.

Op 12 Januari werden door de dierenarts isolatiemaatregelen genomen.

Op 13 Januari kwam Prof. BEIJERS in consult. Intussen was de algemene gezondheidstoestand zodanig verslechterd, dat enkele dieren reeds stervende waren en moesten worden afgemaakt. Bij sectie werd een acute pneunomie gevonden. Bij het verdere onderzoek van orgaandelen werden nu behalve de pasteurella in de longen en ook in de nieren staphylococcen in een nier en degeneratie van nieren en lever vastgesteld. De parasiet, die de longontsteking verwekte, werd nu spoedig uitgeschakeld met sulfanilamide.

Voor ons is belangrijk, dat de verzwakkende invloed van de aardstralen hierdoor niet werd uitgeschakeld, zodat met een verdere onvoldoende weerstand tegen ziekten op de stal rekening moet worden gehouden. Een nadere beschouwing over de individuele ziektegevallen, die door Prof. BEIJERS nauwelijks is gegeven, levert nu nog allerlei interessante bijzonderheden over de invloed van de aardstralen. Het trekt nl. direct de aandacht, dat de no.’s 2, 3, 10 en 11 zo dodelijk ziek werden, dat besloten werd, ze nog juist voor hun natuurlijke dood te slachten.

Wie alleen aan infecties door parasieten denkt, zal misschien een verklaring trachten te construeren uit de omstandigheid, dat deze dieren paarsgewijze tegenover elkaar waren gestald. Hij loopt dan echter bedenkelijk vast met de dieren, die aan weerszijden van deze paren stonden, vooral met de oude koe no. 1, die volkomen gezond bleef.

Houdt men echter rekening met de aanwezigheid van aardstralen, dan valt het direct op, dat deze vier dieren de enige waren, die met hun gehele lichaam behalve op aardgas tevens in de oost-west gerichte waterbaan met een sterkte 8 stonden.

Deze baan had juist de breedte van de twee standplaatsen en viel daarmee dus samen. Wij zien hierin een nieuw en zeer overtuigend bewijs van de weerstand ondermijnende invloed van de aardstralenbanen. Hierdoor zijn blijkbaar de twee koeien no. 2 en 3 en de twee pinken 10 en 11 bezweken. De pinken stonden bovendien nog met hun achterlichaam in een noord-zuid gerichte waterbaan en dus op een kruising.

Als meest treffende tegenstelling van deze doodzieke dieren kan nu worden genoemd de oude koe no. 1, die naast en schuin tegenover de dieren met dodelijk verlopende longontsteking stond, maar die als enige van de gehele stal volkomen gezond is gebleven en normaal heeft gekalfd. Daar ze wel een reactie in het haar vertoonde, kan hieruit worden afgeleid, dat dit oudste dier voldoende weerstand heeft behouden en dat voor haar de pasteurella niet besmettelijk was. Een voor de hand liggende verklaring is, dat zij alleen op aardgas stond buiten de waterbanen en dus relatief weinig verzwakt werd.

Het vijfde dier, dat bezweek, was het aangekochte stiertje, dat ook naar de opvatting van de diergeneeskundigen waarschijnlijk zo vatbaar is geworden door het vele reizen. Aan het korte verblijf van hoogstens een week in de bestraalde stal, waar de andere dieren het drie maanden hebben uitgehouden, kan men het moeilijk toeschrijven.

Een volgende interessante bijzonderheid is, dat volgens de behandelende dierenarts de pinken no. 12 tot 25 alle hevig ziek werden. terwijl de vaarzen 6, 7 en 8 de longontsteking in de lichtste graad vertoonden. De no’s 4, 5 en 6 vormden blijkbaar een overgang, want deze drie aborteerden.

Het verband, dat men hier met de aardstralen kan leggen, is, dat de ziekste dieren met het achterdeel van hun lichaam op een waterbaan stonden en bovendien op gas, terwijl de dieren met de zwakste afwijking alleen op gas stonden. Onder dezelfde omstandigheden bleef de oudste koe no. 1 zelfs geheel vrij van longontsteking.

De voornaamste nuanceringen in deze stal zijn dus de volgende:

De koeien no. 2 en 3 en de vaars no. 10 en pink no. 11 stierven op aardgas en waterbanen.

De vaars no. 9 en de pinken no. 12, 23, 14 en 15 werden ernstig ziek op aardgas en een waterbaan onder hun achterlichaam. Hiervan heeft no. 9 nog normaal gekalfd.

Het pinkstiertje no. 16 was blijkbaar vatbaar geworden door het vervoer en een onregelmatige voeding.

De jongere koeien no. 4, 5 en 6, die alleen op aardgas stonden, hebben na een vrij ernstige longontsteking het kalf geworpen.

De vaarzen no. 7 en 8, die alleen op aardgas stonden, werden het zwakst ziek en hebben normaal gekalfd. De oude koe no. 1, die alleen op aardgas stond, bleef trots ernstige besmettingskansen vrij van longontsteking.

Het wil ons nu voorkomen, dat deze nuanceringen met behulp van de aardstralen en in aanmerking genomen het verschil in leeftijd der dieren en onvermijdelijke individuele verschillen, een verklaring kunnen vinden, die door de infectietheorie niet gegeven kan worden.

Daarbij kan nog in aanmerking worden genomen, dat misschien nog scherpere individuele verschillen hadden kunnen worden vastgelegd, indien vanaf het begin van de staltijd en vooral tijdens de periode der longontsteking de aanwezigheid van aardstralenbanen bekend was geweest.

Wij gaan nu nog even de ziekte vervolgen bij de loslopende pinken, die bij dag aan de noordzijde van de schuur liepen en des nachts in de loopstal aan de westzijde. Zij liepen evenals de varkens op aardgas en elkaar kruisende waterbanen, maar konden de laatste, voorzover hun instinct hun daartoe de weg wees, vermoedelijk grotendeels ontwijken.

Deze pinken gingen ongeveer tien dagen later (op 18 Jan.) in de vorige stal voedsel weigeren en vertoonden hoge temperaturen. Merkwaardigerwijs traden hier echter nauwelijks of geen longverschijnselen op. Zij werden vastgezet en nadat sulfanilamide was toegediend, daalde de koorts. Deze was op 25 Januari, dus na een week, verdwenen, terwijl daarna de eetlust geleidelijk terugkeerde.

Intussen werden echter door de dood vrij gekomen plaatsen op de zieke stal weer door een deel dezer pinken uit de loopstal ingenomen. Enkele pinken vertoonden vanaf 1 Februari weer oplopende koorts en moesten opnieuw behandeld worden. Belangwekkend is nu, dat voorzover thans nog kan worden nagegaan, minstens twee dezer dieren op de zwaarst bestraalde standplaatsen van de zieke stal stonden, terwijl bekend is, dat de pink op de plaats no. 2 het langst van alle ziek bleef. Ook hier is dus weer aanleiding om aan de verzwakkende invloed van aardgas en een waterbaan over het gehele lichaam van het reeds in de loopstal verzwakte dier te denken. Zo komen ook bij de pinken nog reacties van de aardstralen aan het licht, hoewel zij slechts tijdelijk vastgebonden waren.

Een laatste vraag, die men omtrent deze koppel nog kan stellen, is, hoe de parasiet hier is binnengekomen. Wie alleen aan besmetting denkt, kan vermoeden, dat dit is geschied via de mestvaalt, waarheen zij een vrije uitloop hadden en waar ook de mest van de zieke stal werd gedeponeerd. Het bewijs, dat hierdoor ook de pasteurella werd overgebracht, is echter niet geleverd. De weg der directe besmetting was zoveel mogelijk door isolatie vanaf 12 Januari gestremd.

Wie aan een verval van weerstand denkt, kan evenals bij de zieke stal aannemen, dat de invloed van de aardstralen ook hier beslissend is geweest en dan in zwakkere mate dan in de zieke stal, omdat de pinken de waterbanen grotendeels konden ontlopen. Hierdoor zou dan ook verklaard kunnen worden, dat deze pinken wel koorts maar geen longverschijnselen hebben vertoond. Dat graduele verschillen door de verzwakking der aardstralen aangenomen mogen worden, menen wij voldoende voor de zieke stal te hebben verduidelijkt.

De chronologisch laatste reactie, die nog onze aandacht vraagt, is, dat op verzoek van Prof. BEIJERS de reeds op 16 Januari ernstig zieke koe no. 4 naar de Veeartsenijkundige Hogeschool werd gezonden, waar zij op 21 Jan. aborteerde. Ze had in de eerste week van haar verblijf in Utrecht nog volstrekt geen eetlust, maar genas van de longontsteking door de behandeling met sulfanilamide.

Naast deze koe werd tot 14 Februari direct een proefkalf geplaatst. Dit kalf is echter niet ziek geworden en kreeg zelfs geen temperatuursverhoging. Toch was de koe vooral in de eerste periode nog ernstig ziek. Wij zien hier dus weer het merkwaardige verschijnsel, dat van een besmetting niets blijkt. Zij, die uitgaan van de stelling, dat vooral bij een ziekte als deze, die een zo besmettelijke indruk maakt, besmetting effectief zou moeten zijn, kunnen voor dit geval alleen een verklaring geven door aan te nemen, dat de zieke koe in deze periode geen smetstof afscheidde. Deze verklaring schijnt echter wel zeer gezocht en er is geen bewijs voor te leveren.

Gaat men uit van de weerstand als beheersende factor, dan is de verklaring direct voor de hand liggend, hoewel ook hier het wetenschappelijk bewijs niet meer geleverd kan worden. Men moet dan aannemen, dat het kalf voldoende weerstand heeft gehad, in de eerste plaats door voldoende harmonische voeding, maar verder waarschijnlijk ook, omdat het toevallig niet op een ziekteverwekkende aardstraal heeft gestaan. Deze verklaring vindt een krachtige steun in het gezond blijven van koe no. 1 op de zieke stal, daar ook deze aan een hevige besmetting werd blootgesteld. Verder kan men natuurlijk ook steun vinden bij de snelle dood van de dieren, die het zwaarst bestraald stonden.

Ten slotte kan nog worden medegedeeld, dat in de zomer van 1950 een Poverni afschermapparaat in een betonnen putje in de tuin is geplaatst, terwijl daarna weer varkens zijn opgelegd in de zieke stal in het hok naast de pinken.

Tot dusverre (eind September) is nu gebleken, dat deze varkens ten aanzien van huid en haar volkomen gezond blijven, geen diarrhee vertonen en niet hoesten. Bovendien deponeren zij de mest thans in een hoek bij de voerbak, waar geen waterbaan liep en liggen ze thans dikwijls in de waterbaan, waar deze noord-zuid liep en die nu dus blijkbaar is weggeschermd.

Hoewel ook hier weer het wetenschappelijk bewijs ontbreekt, mag men uit deze serie gelijkgerichte reacties naar onze mening toch met grote waarschijnlijkheid afleiden, dat het apparaat een gunstige invloed heeft.

Deze veronderstelling zal nu verder steun krijgen, wanneer mocht blijken, dat het vee, dat deze winter weer in de zieke stal wordt geplaatst, zich van dat in de gezonde stal niet meer gaat onderscheiden door ruwer haar en huidziekten en vooral niet door de een of andere hevige infectieziekte.

Mocht dit alles ook in de volgende jaren blijken, dan zou met steeds grotere zekerheid kunnen worden aangenomen, dat de aanwezigheid van aardstralen ten slotte de eigenlijke oorzaak is geweest van de herhaaldelijk opgetreden minder goede weerstand en gezondheidstoestand van het vee en de varkens in de stallen aan de noordzijde der gebouwen.

De periodieke ziekte-explosies zouden dan kunnen worden gezien als de diepste dalen in de weerstandslijn. Deze kunnen o.a. optreden door bepaalde weersomstandigheden, die een ongunstige invloed hebben op de harmonie van de voeding der gewassen, die op hun beurt weer als veevoeder worden gebruikt. Daarbij komt dan nog de directe invloed, die de aardstralen op de stofwisseling van de gestalde dieren hebben gehad.

Samenvatting en nabetrachting

Wij hebben in het voorgaande de gezondheidstoestand van hetzelfde bedrijf trachten te belichten, enerzijds met behulp van de gedachtengang van de rationalistische richting, die overwegend technisch en repressief is georienteerd en anderzijds met die van de biologische richting, die in de eerste plaats klinisch en vooral preventief is georiënteerd.

Het verschil is vooral, dat de eerste elk ziektegeval als een afzonderlijk incident beschouwt en de gevolgen tracht weg te nemen, terwijl de laatste de ziekte ziet als een gevolg van een laag traject in de golvende weerstandslijn van elk individu, welke lijn men leert begrijpen, wanneer men het voedselprobleem en de harmonie der voeding door onderzoekingen, die aanvangen in de levende cultuurgrond, systematisch leert analyseren. Hierdoor zal men niet alleen verband vinden tussen allerlei ziekten, maar geraakt men ook tot een stelsel van inzichten, dat de weg opent om ziekten te voorkomen, door de harmonie der voeding vanuit de levende grond beter te beheersen.

Inplaats van op de ziektebestrijding komt dus de nadruk te liggen op de gezondheidszorg.

Dat wij als object voor de belichting van deze tegenstelling het bedrijf van de N.V. Guldemond in Den Helder hebben gekozen, is volkomen toeval. Men kan hiervoor elk bedrijf nemen en zal telkens weer een ander samenspel van krachten aantreffen.

Ten dele is de keuze niet de meest gelukkige, omdat in het eigenlijke voedsel, voorzover kon worden nagegaan, geen zodanige disharmonieën optreden, dat daaruit ernstige ziekten zouden moeten voortvloeien. Anderzijds is de keuze wel gelukkig, omdat op dit bedrijf de harmonie der voeding blijkbaar is verstoord door een factor, waaraan de officiële wetenschap tot heden veel te weinig aandacht heeft geschonken, nl. de wichelroedebanen of aardstralen, die in de levende natuur een veel belangrijker rol spelen, dan door velen wordt aangenomen. Om dit te leren begrijpen, moet men zich onbevangen voor de feiten open stellen en deze opsporen.

Enige vragen zijn de volgende:

1. | Waarom werd alleen dit bedrijf door deze hevige epidemie getroffen en breidde deze ziekte met haar ogenschijnlijk zo besmettelijk karakter zich niet in de omgeving uit?
2. | Is een herhaling van dergelijke rampen te verwachten?
3. | Hoe is het mogelijk, dat in dezelfde bloembollenschuur één stal van tien melkkoeien bij dezelfde voeding gezond bleef, terwijl op een andere stal een hevige epidemie heerste en in een derde stal een koppel pinken wel koorts kreeg, maar geen waarneembare verschijnselen van longontsteking vertoonde?

4.

Hoe is het mogelijk, dat vier in paren tegenover elkaar staande oudere en jongere dieren binnen weinige dagen stierven, terwijl daarnaast één aan de hevigste besmettingen blootgestelde koe volkomen vrij bleef van de ziekte, andere naast elkaar staande vaarzen slechts zwak ziek werden en een er tegenoverstaande rij pinken weer ernstig werden aangetast?

5. | Is het niet merkwaardig, dat varkens in dezelfde stal reeds een half jaar vroeger verschijnselen hebben vertoond, die blijkbaar van dezelfde aard waren en waaraan drie van de acht bezweken?
6. | Kan in dit verband een oud verhaal over een hevige ziekte op dezelfde plaats nog iets zeggen?
7. | Is het niet opvallend, dat het rundvee op de zieke stal reeds sedert de staltijd van dat van de gezonde stal is gaan afwijken in gezondheidstoestand, beoordeeld naar het uiterlijk voorkomen en vooral ten aanzien van huid en haar?
8. | Is het ten slotte niet zonderling, dat een meisje in dezelfde boerderij in één maand drie keer een hevige keelontsteking kreeg? Zij sliep op een gevaarlijke baan.
9. | Wanneer wij hier met een werkelijk hevige besmettelijke ziekte te maken hebben, hoe is het dan mogelijk, dat niet alleen het vee op de gezonde stal en een zwaar besmette koe op de zieke stal, maar zelfs een kalf, dat een maand lang naast een aanvankelijke doodzieke koe werd gestald, niet reageerden?

Het is duidelijk, dat ook de bedrijfsleiding voortdurend met deze vragen en de daaraan verbonden zorg blijft rondlopen. Er kan zelfs aanleiding zijn voor de vraag of men in een spookhuis woont, waar blijkbaar alle levende wezens met ziekte worden bedreigd.

Wij menen nu te hebben aangetoond, dat de besmettingstheorie voor het gedrag van de longontsteking geen voldoende bevredigende verklaring kan geven. Dat het stiertje de smetstof zou hebben overgebracht, is volkomen onzeker en geeft bovendien direct aanleiding tot de vraag, waarom de ziekte dan niet tevens uitgebroken is op andere bedrijven, die vee op dezelfde markt hebben gekocht. Doch zelfs indien men het stiertje als de schuldige wil brandmerken, blijven nog vrijwel alle hierboven genoemde variaties in de besmetting op het bedrijf onvoldoende verklaard. In grote lijnen kan men zich beroepen op de isolatiemaatregelen, die werden getroffen. Alleen bepaalde leden van het personeel hadden nog toegang tot de stal en honden en katten werden vastgelegd. Dit geldt echter niet voor de muizen en ratten, terwijl de klompen niet werden ontsmet. Alleen de dierenarts gebruikte een speciale overall en aparte laarzen. Men vraagt zich echter af, of het werkelijk mogelijk moet worden geacht met dergelijke maatregelen binnen dezelfde schuur alle transport van een blijkbaar zo virulente smetstof uit te schakelen. Bovendien was de ziekte reeds uitgebroken, toen deze maatregelen werden ingevoerd.

De verklaring van de individuele reacties der koeien wordt nog moeilijker. Men zal zich bij dergelijke grote tegenstellingen moeilijk kunnen beroepen op individuele verschillen.

Verschillende vragen zullen door de rationalistische richting niet gesteld en niet beantwoord worden, omdat zij volgens haar zienswijze geen verband houden met de besmettelijke longontsteking, die volkomen incidenteel optrad. Dit geldt vooral voor de vragen 1, 2, 5, 6, 7 en 8.

Wij menen nu te hebben aangetoond, dat de biologische richting op alle vragen een bevredigend antwoord kan geven en niet alleen individueel, maar ook in hun onderling verband. Vooral het laatste is zo belangrijk. Wij erkennen volmondig, dat ook in deze verklaring allerlei zwakke plekken zitten, maar dat is nu eenmaal bij dergelijk levend materiaal onvermijdelijk. Welke verklaring men ten slotte als de meest aannemelijke aanvaardt, zal afhangen van het wetenschappelijke standpunt, dat men door zijn studie en eigen ervaring heeft leren aanhangen.

Wij zijn opgeleid in de rationalistische richting, maar hebben deze verlaten, omdat ze ons bij het onderzoek niet kon bevredigen. De ervaring vooral bij het onderzoek van grond en plant heeft ons tot de overtuiging gebracht, dat de biologisch georiënteerde zienswijze een veel juister en dieper inzicht geeft in de reacties van de levende natuur.

Het wil ons voorkomen, dat verder onderzoek steeds meer zal leiden tot een gedeeltelijke ontkenning van de besmettingstheorie, in deze zin, dat de parasiet alleen gevaarlijk moet worden geacht voor het individu met een onvoldoende weerstand, die in de grote meerderheid der gevallen blijkbaar een gevolg is van een te onharmonische voeding. Hierbij moet worden bedacht, dat zich gevallen kunnen voordoen, waarbij een harmonische voedselstroom toch nog weer aanleiding kan geven tot disharmonieën, omdat de stofwisseling door bepaalde andere invloeden wordt gedesorganiseerd. Hiertoe behoren o.a. wichelroedebanen.

Wij koesteren dan ook de hoop, dat indien het gelukt, de invloed van deze banen op dit bedrijf te neutraliseren en zo mogelijk de harmonie van de voeding op een steeds hoger peil te brengen, ziekten bij mens en dier, zoals deze thans zijn opgetreden, niet meer behoeven terug te keren. Het ideaal van een volmaakte en blijvende gezondheid, zal, de bodemkundige toestand van dit bedrijf in aanmerking genomen, voorlopig moeilijk te benaderen zijn. Ons vertrouwen vindt niettemin zijn eerste voorlopige bevestiging in de gezondheid van de thans opgelegde koppel varkens.

Zutphen, 22 September 1950.

Er is dus alle reden, een serieus, wetenschappelijk gefundeerd, officieel onderzoek naar deze ganse kwestie in te stellen. Wij zullen nu nagaan hoe het tot dusverre met een dergelijk onderzoek is gelopen.

IV

Theorie tegenover praktijk

De derde phase van het ‘aardstralen’-probleem is mogelijk niet de belangrijkste, maar zeker wél de phase die tot het meeste gekrakeel aanleiding geeft. Zij kan worden samengevat in één vraag:

Is er bescherming of afscherming tegen schadelijke ‘stralen’ mogelijk?

In het voorbijgaan hebben wij reeds, bij het aanhalen van de ervaringen van veehouder BONGERS te Stolwijk, vermeld dat op diens terrein ‘afschermingsapparaten’ waren opgesteld en dat na het plaatsen van deze apparaten bepaalde kwalen bij mensen en dieren op dat terrein geheel of gedeeltelijk verdwenen. Dit is niet het enige geval; wij zullen eerst nog een tweede geval bezien. Let wel: deze twee gevallen staan niet op zich. Er zijn honderden afschermapparaten in Nederland geplaatst. Ik heb uit deze vele gevallen willekeurig enkele uitgekozen voor een persoonlijke studie. Zeer sprekend is het geval van de Panter Sigarenfabrieken te Veenendaal. Ik citeer uit de zakelijke brief der Panter-fabrieken.

Veenendaal, 27 januari 1948

.... verrichtte in ons bedrijf een wichelroede-onderzoek naar de aanwezigheid van gezondheidschadende bodeminvloeden. [Hij] constateerde inderdaad de aanwezigheid van meer dan een gezondheidschadende baan en bracht deze in kaart.

Na uit onze administratie te hebben vastgesteld, dat uit ons personeel een veertiental werknemers exhorbitant veel ziek waren, constateerden wij tot onze verwondering aan de hand van de door.... gemaakte tekening, dat deze mensen op één na in de zgn. storingsbanen hun werk verrichtten. Daar deze arbeiders een zittend werk hadden, verbleven zij onafgebroken in de storingsbanen. Als ziekteverschijnselen openbaarden zich veelal: pijn in rug of hoofd, moeheid, bronchitis, rheumatiek enz.

Wij hebben in Augustus 1947 een door uw bureau gedeponeerd apparaat geplaatst, waarna wij al spoedig gunstig resultaat constateerden.

Wij hebben tot nu gewacht, u deze mededeling te doen om eerst met zekerheid te kunnen constateren dat de gunstige werking permanent is en inderdaad, het is niet anders. Nu deze arbeiders door de werking van uw apparaat ‘niet meer bestraald’ hun werk verrichten, blijkt dat deze mensen wegens ziekte niet méér verzuimen dan de overige arbeiders die ‘niet’ bestraald hun arbeid verrichten.

Wij willen dan ook niet nalaten u onze tevredenheid te betuigen.

(w.g.) Panter Sigarenfabrieken.

Als nuchtere zakenlieden dergelijke ervaringen opdoen, stemt dit tot nadenken. Men wil dan van nog meer gevallen horen. Zo ging het mij althans. Twee gevallen kunnen suggestie zijn, of stom geluk, omdat de mensen toevallig juist op dat ogenblik (door welke oorzaak dan ook) beter begonnen te worden. Ik zal hieronder nog enkele gevallen rapporteren; zoals gezegd, er zijn er honderden. Allereerst echter dit: iedereen die niet geheel onbekend is met ‘aardstraaldiscussies’ weet natuurlijk, dat met het ‘afschermapparaat’ wordt bedoeld: het fameuze ‘kistje van Mieremet’.

Over dit kistje is veel te doen geweest. Het is een houten langwerpig kistje, van 40, 50 of 80 cm lengte, met in het deksel een kompasje. Wat er in zit, is al lang geen geheim meer: metalen platen en enkele staafjes zilver die er uit zien als de antennae van een insect. De heer MIEREMET zegt bij plaatsing nooit dat men het kistje niet open mag maken. Er is immers ook niets dat iemand kan beletten het tóch open te maken en dat is ook ettelijke malen gebeurd. Ik vermeld dit speciaal, omdat mij, tijdens dit onderzoek, is gebleken, dat personen die, hetzij uit ongeloof, hetzij uit jaloezie, hetzij overigens te goeder trouw om enigerlei reden niet onbevooroordeeld staan tegenover de heer MIEREMET, bij herhaling dingen beweren die niet waar zijn.

Een gangbaar argument is bij voorbeeld, dat de heer MIEREMET zijn befaamde ‘kistje’ levert, met de order, dat het niet mag worden geopend.

Ik wil in het midden laten of de heer MIEREMET, jaren geleden, toen hij pas begon deze apparaten te plaatsen, deze instructie niet heeft gegeven. Sinds jaren is dit echter zeer zeker niet meer het geval. Als u een ‘kistje van M: plaatst, kunt u het slopen, doorzagen, met Röntgen-radiaties bestralen, in brand steken of uitrusten met buitenboordmotor — het is uw eigendom, waarmee u kunt doen en laten wat u verkiest.

Een tweede punt is: de heer MIEREMET plaatst zijn apparaat op de voorwaarde dat het, als het geen baat geeft, tegen terugbetaling van de koopprijs wordt teruggenomen.

Punt drie: De heer MIEREMET stelt de juiste werking van zijn apparaat afhankelijk van enkele, zeer scherp omlijnde, voorwaarden. Hij praat er niet vaag omheen, bijvoorbeeld door te zeggen:

‘Als het nat weer is werkt het niet zo goed als bij wassende maan’, of dergelijke nonsens, maar geeft scherp omlijnde instructies en zegt er bij:

‘Als u deze instructies niet opvolgt, werkt het apparaat niet of zeer slecht.’

Welke zijn nu deze instructies?

1) Het ‘afschermapparaat’ moet zodanig worden geplaatst dat de as door de beide elementen zuiver loodrecht staat op de lijn naar het magnetische Noorden.

2) De toestellen moeten droog zijn opgesteld. Er mag geen regen of grondvocht bij kunnen.

3) Luchtverversing en dus luchtcirculatie om de toestellen moet mogelijk zijn.

4) Bovendien zegt de vervaardiger zeer duidelijk, dat het apparaat GEEN afscherming geeft beneden het horizontale niveau waarop het zich bevindt. Als u dus het apparaat opstelt op een bovenétage, is de benedenétage niet beschermd.

5) De werkingssfeer of actieradius van het apparaat is niet tot op de meter te bepalen, maar wordt gesteld op een cirkel met het apparaat in het middelpunt. Deze actie-radii bedragen pl.m. 20, 50 of 80 meter, respectievelijk voor de apparaten van 40, 50 en 80 centimeter lengte.

Dit is alles heel duidelijk. Wat is nu eenvoudiger dan het nemen van practische proeven? Men zoeke een huis waarin veelvuldig rheumatiek voorkomt. Men late het ‘afwichelen’. Worden ‘aardstralen’ gevonden, dan plaatse men een apparaat volgens de instructies. Gaat de rheumatiek weg, ja of neen? Ieder redelijk wezen zou nu menen dat het nemen van dit soort proeven in een zo door rheumatiek bezocht land als Nederland de belangstelling van iedereen zou hebben. Immers: de rheumatiek verdwijnt of niet. Als zij verdwijnt is er alle reden tot verheugenis en kan men later rustig gaan uitzoeken:

a). Waardoor die rheumatiek werd veroorzaakt;

b). Waarom de rheumatiek ineens verdween.

En zelfs al zou blijken, dat maar de helft der rheumatieklijders in Nederland er baat bij vond, dan zal ieder die wel eens aan rheumatiek geleden heeft, bij de eersten zijn om uit te roepen: ‘Laten we het toch proberen!... Ik heb vijftig procent kans!

Welnu: Hier volgt een recent medisch rapport, opgemaakt door twee artsen in het dorp Spaarndam, die in dit dorp proeven hebben genomen. Het is fascinerende lectuur. Zoals uit de begeleidende brief blijkt, is dit rapport officieel ter kennis gebracht van de Organisatie Commissie Gezondheidstechniek (OCG) van de TNO (Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek).

Aan het secretariaat van de Organisatie

Commissie Gezondheidstechniek T.N.O.

Koningskade 112, Den Haag.

Wij zenden u hierbij een voorlopig verslag van onze waarnemingen te Spaarndam, met het verzoek dit zo spoedig mogelijk ter kennis te brengen van de groep onderzoekers, die bij de oriënterende studie van de bodemstraling zijn betrokken.

Het lijkt ons wel nodig op niet al te lange termijn een bespreking te houden wil men niet het gevoel krijgen dat het onderlinge contact verloren gaat en dat tevergeefs veel tijd, kosten en moeiten werden besteed om dit netelige probleem tot een oplossing te brengen.

Hoogachtend,

C.H.W. HEUSDENS

Het gehele rapport beslaat vijftien getypte vellen. Ik citeer hier het practische gedeelte, Hoofdstuk III:

Verslag van een onderzoek naar het eventuele verband tussen de wichelroede-zônes en de gezondheid en het effect van zgn. afscherming van deze zônes verricht door C.H.V. HEUSDENS, arts en A. HEUSDENS-WIERSUM, arts.

III. Het Onderzoek

Het terrein waarover ons onderzoek zich uitstrekt, vormt een geheel afgezonderd gebied waarin, sedert 1941 uitsluitend medische praktijk wordt uitgeoefend door Mevr. HEUSDENS-WIERSUM, arts en door mij.

De bewoning is hier te Spaarndam over het algemeen slecht; het hygiënisch peil laag, vergeleken bij de stad waar men over behoorlijke sanitaire voorzieningen beschikt.

De bevolking is zeer gevariëerd: fabrieksarbeiders, landarbeiders en diverse beroepen.

Zoals bekend wordt de activering van vele ziekten door roede-onderzoekers toegeschreven aan de invloed van min of meer sterke reactiebanen en kruispunten van dergelijke banen. Onder meer worden daarbij ook rheumatische verschijnselen genoemd. Nu is myogelose een vorm van spierrheumatiek waarbij plaatselijk een gele-vorming in de spieren optreedt; in deze streek een veelvuldig voorkomend verschijnsel. Hierop is dit onderzoek meer speciaal gericht. Steeds is gezocht naar de oorzaak van dit lijden. Gedurende de oorlog heeft men het geweten aan de invloed van het geïnundeerde gebied rondom dit dorp, doch nadat alles in 1945 was drooggemaakt bleven de verschijnselen voortduren. Herhaalde malen hebben wij dit onderwerp met chirurgen, rheumatologen en neurologen in studie genomen. Nimmer is een bepaald agens aangewezen kunnen worden waarmede deze aandoening nader is te verklaren. Evenmin kon een factor gevonden worden, die op het voorkomen van dit verschijnsel een duidelijke invloed had. De toegepaste therapie was in hoofdzaak: massage. Ook werd erytheem dosis hoogtezon toegepast, vooral het laatste jaar. Dit had slechts tijdelijk effect. Onzes inziens hadden wij meer succes met de patiënten zoveel mogelijk in hun dagelijkse arbeid te laten

[Dit punt is opmerkelijk: zij waren dan overdag uit de ‘bestraalde’ huizen weg — v.d.H.] — en des avonds te behandelen met hoogtezon of massage, dan dat wij, zoals wij enkele malen gedaan hebben, deze patiënten immobiliseerden.

In opdracht van ons werden door de heer MIEREMET een zevental afscherminrichtingen geleverd en opgesteld, die, volgens zijn mededeling, een actie-radius van tachtig meter zouden hebben. Hiermede zou dan de gehele kom van het dorp zijn afgeschermd.

(Er volgen nu enkele alinea’s betreffende de door de heer MIEREMET gestelde voorwaarden van plaatsing, reeds door mij vermeld. — v.d.H.)

De toestellen werden gemerkt: A, B, C, D, E, F en G en geplaatst volgens situatie bijlage I in betonnen putten. (Zie kaart op p. 120—121.)

Deze betonnen putten werden met medewerking van de Hoofdingenieur van het Hoogheemraadschap Rijnland aangebracht in het open terrein, buiten de huizen. Om de suggestie te elimineren werden de putten beschouwd verband te houden met werkzaamheden van het Hoogheemraadschap. Daar de afschermingen D en E elkander blijkbaar niet overlapten (althans volgens een later roedeonderzoek) werd nog een toestel, gemerkt H tussen D en E geplaatst. Toestel A werd, nadat wij op allerlei wijzen hadden getracht dit te verplaatsen, als ongeschikt beschouwd, daar bij de opstelling het laagste afschermniveau op een hoogte van ca. 2 meter boven de meest bewoonde percelen kwam, terwijl bij toepassing van een zeer diepe put, waarmede dit euvel zou zijn opgeheven, de vereiste luchtcirculatie verdween, en zodoende de werking van het toestel werd uitgeschakeld.

Het dorp is nu te verdelen in twee gedeelten, namelijk:

1) Het rayon A (niet afgeschermd) plus de buiten het eigenlijk dorp liggende, evenzeer niet afgeschermde poldergebieden.

2) De rayons B tot en met G: wel afgeschermd.

Onderstaande tabel geeft een overzicht van de myogelose-frequentie in Spaarndam en omgeving over een tijdvak van vier jaar, ontleend aan onze administratie. Daar er weinig beweging in het bevolkingscijfer zit en de huisvestingsmogelijkheden practisch onveranderd blijven, zijn eenvoudigheidshalve de fluctuaties verwaarloosd en is de schatting van de betrokken bevolkingsgroepen — totaal ca. tweeduizend zielen op heden — ook aangehouden voor de vorige jaren....

Er zij nog op gewezen dat wij, volgens onze waarneming, geen duidelijke invloed van sexe en beroep konden zien. Rheumatische aandoeningen troffen wij hoogst sporadisch aan onder de twintig jaar.

Hier zij mij de volgende opmerking vergund: als beneden de twintig jaar myogelose ‘hoogst sporadisch’ voorkomt, geeft het frequentiecijfer der ziekte, over de totale zielensterkte gemeten, een onjuist beeld. Aannemende dat de helft der bevolking bestaat uit minderjarigen, moet men de navolgende cijfers dus zien als nagenoeg uitsluitend voorkomende bij de p.m. 1000 volwassenen, waarna de percentages worden verdubbeld. v.d.H.)

Het rapport gaat voort:

Daar de factor van het jaargetijde het onderzoek te veel zou compliceren, besloten wij voorlopig de frequenties te vergelijken per kalenderjaar. Dit geeft het volgende beeld:

Aantal myogelose gevallen in:

Poldergebied:

900 inwoners

niet-afgeschermd

Kom van het dorp

Rayon A:

400 inwoners

niet-afgeschermd

Kom van het dorp

Rayon B t/m G

700 inwoners

afgeschermd

1946 | 14 (1.5%) | 6 (1.5%) | 12 (1.7%)
1947 | 13 (1.4%) | 13 (3.2%) | 17 (2.4%)
1948 | 12 (1.3%) | 9 (2.2%) | 19 (2.7%)
1949 | 34 (3.7%) | 17 (4.2%) | 9 (1.3%)

Hierbij zij nog het volgende opgemerkt:

a) Ten opzichte van 1948 is het myogelosecijfer in de onbeschermde gebieden gestegen met resp. 183% en 89%.

b) Nadat zich tot einde April 1949 in het beschermde gebied geen enkel myogelose-geval meer voordeed, meldde zich een negen-tal gevallen binnen een maand tijds. De roedeloper die met de contrôle belast was, en niet wist, waar de ziektegevallen zich voordeden, rapporteerde, dat twee toestellen: F en D niet reageerden en dat bij nader onderzoek was gebleken, dat deze toestellen door water dat in de putten gedrongen was, buiten werking gesteld waren. Merkwaardig is nu, dat het juist overeenstemde met onze administratie dat acht van deze gevallen in het gestoorde gebied van de toestellen F en D lagen. De putten zijn terstond hersteld; de apparaten vernieuwd. Tot einde 1949 deden zich in dit gebied geen gevallen meer voor.

Hoewel een dergelijke proef zich ten minste over vijf jaren zal moeten uitstrekken, zijn de tot nu toe verkregen uitkomsten, vergeleken bij die uit de drie voorafgaande jaren, zeker tekenend. Ook het feit dat een plaatselijke toeneming van de myogelose coïncideerde met een waargenomen storing in de afscherming is opvallend. Voorlopig nemen wij het standpunt in dat de vermoede invloed van bodemstraling niet de verschillende ziekten zou veroorzaken, doch een van de vele factoren — misschien wel een zeer belangrijke — zou kunnen zijn die ziekte bevorderen.

Om practische redenen hebben wij ons onderzoek bepaald tot de myogelose.

Karakteristiek voor dit dorp is de ligging van de dorpskern op en langs een dijk die de scheiding vormt tussen het brakwater- en het zoetwatergebied.

Een overzicht over het verloop van het zoutgehalte dat hier zeer hoog blijkt.... Mogelijk zou dit van invloed kunnen zijn op de electrische toestand in de bodem.

Conclusies

Het resultaat van ons onderzoek kunnen wij in dit stadium in de volgende conclusies samenvatten:

1) Na het opstellen van afscherming in het proefgebied deed zich in 1949 een belangrijke teruggang van de myogelose voor, terwijl dit verschijnsel in het onbeschermde gebied sterk toenam, vergeleken bij de frequenties in de jaren ’46, ’47 en ’48.

2) Hoewel voor de waardering van de statistische factor een langere waarnemingstijd — minstens vijf jaren — wordt vereist, is toch het verloop van 1949 significent, temeer daar acht van de negen gevallen van myogelose coïncideren met de door de roede-onderzoeker geconstateerde storingen van de afscherming in de rayons D en F. Hierbij moet worden aangetekend, dat deze roede-onderzoeker niet op de hoogte kon zijn van de plaatsen waar de myogelose weer optrad.

3) De myogelose-frequenties in de jaren 1946-1948, voor de afscherming van het proefgebied wijzen op geen enkel verband met tijd en plaats van de gevallen die geconstateerd zijn nà de afscherming van dit gebied.

4) De methode van opstelling van de afschermapparatuur in putten en de contrôle voor grote rayons vraagt met betrekking tot de storing dringend verbetering.

5) Op grond van deze waarnemingen inzake het myogeloseverschijnsel zijn overeenkomstige proeven gelijktijdig in andere gebieden aan te bevelen.

6) Een statistisch onderzoek naar de vermeende coïncidentie van reactiebanen en gezondheidsstoringen is o.i. de aangewezen methode om op korte termijn en met een minimum van kosten tot een principiële uitspraak over het wichelroede- en bodemstralings-vraagstuk te kunnen komen.

Spaarndam, Februari 1950

(w.g.) A. HEUSDENS-WIERSUM, Arts.

C.H.W. HEUSDENS, Arts.

Het is wellicht van betekenis dat vele medische ontdekkingen, die resulteerden in het behoud van het leven voor millioenen, tot stand kwamen ondanks de medische wetenschap.

Dikwijls trok men in medische kringen de wenkbrauwen op terwijl de betrokken zoeker, meest met primitieve middelen, dikwijls zonder geld, verbeten voortwerkte, experimenteerde en onderzocht — feit op feit stapelde, tot eindelijk deze jarenlang gesmade onderzoeker door de praktijk, en door de getuigenis van patiënten die al lang dood hadden behoren te zijn, ten laatste werd erkend.

En dit is niet verwonderlijk: geen professie is zo traditioneel en vormt zulk een gesloten front tegen het lekendom als de medische wetenschap.

Dat moet ook zo zijn. Want slechts medici kunnen beoordelen of er in een bepaald geval inderdaad van nalatigheid, schuld of onachtzaamheid sprake kan zijn. En het ondermijnen van het vertrouwen in de kennis van de arts zou vele malen ernstiger zijn dan het wellicht voorkómen van een enkele vergissing — een resultaat dat bovendien problematisch moet zijn.

Dit alles verklaart de conservatieve mentaliteit van de medische professie, waarin de hiërarchie der beroepsreputatie zeer strikt is, waartegen de nederige huisarts of jonge specialist zich niet dan op straffe van verbitterde tegenstand kan verzetten. Wat in de Handboeken geschreven staat is wáár... tot er iemand opstaat die — door hartbrekend werk — aantoont dat de Handboeken dienen te worden aangevuld of herschreven.

In dit verband moge ik citeren uit het bekende boek van PAUL DE KRUIF Men against Death waar de auteur op waarlijk grootse wijze de strijd en ondergang beschrijft van de bezeten Hongaar Semmelweis in de Kraamvrouwenklinieken van Wenen en Boedapest:

‘In meer dan één opzicht is de geschiedenis van Semmelweis een triest voorbeeld voor ons allen, die tol betalen aan een medische wetenschap waarvan wordt verondersteld dat zij ons in het leven houdt. De wijze waarop Semmelweis in Weenen werd ontslagen als beloning voor zijn ontdekking hoe het leven van jonge moeders te redden, is een der zwartste bladzijden uit de geschiedenis der medische wetenschap. Misschien was hij te oprecht en te eerlijk. Zelf nadat hij was teruggekeerd naar zijn vaderstad: Boedapest en daar, telkens en telkens weer, bewees hoe het mogelijk was de moordende kraamvrouwenkoorts uit de lichamen der moeders te weren, bleef over gans Europa het hoongelach der verloskundigen van naam weerklinken, terwijl over gans Europa jonge moeders in de bloei van hun leven nodeloos stierven.’

Semmelweis stierf krankzinnig... aan de vooravond van de periode waarin de ganse wereld de waarheid van wat hij steeds rondgeschreeuwd had, erkende. Tussen de dag waarop Semmelweis met cijfers zijn ontdekking bewees (1847) en de periode waarin men algemeen zijn methodes toe ging passen verliepen achttien jaren...

Dit is zeker niet het enige geval. Ik moge hier nog één voorbeeld uit hetzelfde boek, iets verkort, citeren:

In 1925 bestond er geen ziekte, dodelijker dan de spookachtige verdunning van het bloed, genaamd: ‘pernicieuze anaemie’. De mededeling dat iemand leed aan pernicieuze anaemie was een onherroepelijk doodvonnis.

In 1926 maakten GEORGE R. MINOT en WILLIAM P. MURPHY bekend dat zij aan vijf en veertig aan pernicieuze anaemie lijdende personen in ruime hoeveelheid lever te eten hadden gegeven. Al deze lijders stonden met één been in het graf: het kenmerk van pernicieuze anaemie is, dat het beendermerg, dat de rode bloedlichaampjes voortbrengt, zijn taak niet meer vervult. Zij kregen lever te eten.... en niet een van deze vijf en veertig personen stierf. Allen hadden zij hun bloed weer rood zien worden en waren genezen.

Dit schokkende nieuws was gebaseerd op feiten. De ten dode opgeschrevenen liepen gezond rond en deden hun dagelijks werk. In deze moderne eeuw, nu de geneeskunde zo ‘wetenschappelijk’ geworden is, zou men verwachten dat zulk een wereldschokkende ontdekking slechts het resultaat kon zijn van uitermate gecompliceerde proeven in moderne laboratoria.... zeker voor iets zo sensationeels als de radicale genezing van een ziekte, waarvan alle artsen ter wereld wisten dat zij fataal en ongeneeslijk was.

En zie.... hier komen twee huisdoktoren en beweren dat zij een geneesmiddel hebben, zo simpel, dat het een geleerde wel moest verbijsteren.

MINOT’s ontdekking miste het element van gecompliceerde knapheid dat in de uitstalkast der wetenschap zo gewenst is.

Is het vreemd dat, geruime tijd nadat MINOT zijn ontdekking had gepubliceerd, overal ter wereld lijders aan pernicieuze anaemie rustig doorgingen met sterven? Eén kwart pond lever per dag, rauw of gekookt, zou hun het leven hebben gered....

Deze ontdekking werd gepubliceerd in 1925. Mijn eigen moeder is, hier in Nederland, aan pernicieuze anaemie gestorven in 1929: vier jaren na de eerste publicatie van MINOT’s bevindingen.

Laten wij dus voorzichtig zijn. Laten wij uitermate voorzichtig zijn met ons oordeel over dingen waarvan wij nog zo weinig weten. En het staat zonder meer vast, dat de meeste medici in Holland een onpartijdig onderzoek naar de waarheid omtrent deze ‘aardstralen’-historie, op zijn zachtst gezegd... niet bevorderen of toejuichen.

Er is bijvoorbeeld het ‘historische geval van de Burgemeester van Zandvoort. Deze burgervader, Mr van Fenema, een zeker zeer intelligent en bijzonder onkreukbaar man, met een brein dat zeker nóch aan fantasterijen nóch aan waandenkbeelden gastvrijheid verleent, oordeelde het, als burgervader, op grond van door hemzelf opgedane ervaringen, nodig, het gebied van de gemeente Zandvoort op schadelijke aardstralingen te laten onderzoeken.

Men zou nu menen: waarom niet? Als een burgemeester meent, hiermede een belang van zijn gemeentenaren te dienen... waarom niet? Het kan baten... en moeilijk schaden. Maar niettemin bestond de Nederlandse Maatschappij tot Bevordering der Geneeskunst het, op 26 November 1948 de volgende brief te zenden, met passering van de betrokken burgemeester, aan de Gedeputeerde Staten van de Provincie Noord-Holland. Hieronder volgt de tekst van dit schrijven, met gecursiveerd het commentaar van Mr van Fenema, dat zijn standpunt ten opzichte van deze brief weergeeft:

Aan

Gedeputeerde Staten van de Provincie

Noord-Holland.

Het Hoofdbestuur van de Nederlandse Maatschappij tot Bevordering der Geneeskunst verzoekt eerbiedig Uw aandacht voor het volgende:

Het Hoofdbestuur heeft kennis genomen van berichten in de pers over een onderzoek, dat door de burgemeester van Zandvoort naar de gezondheidstoestand in de gemeente is ingesteld door middel van een roedeloper, in verband met de invloed van ‘aardstralen’.

Het Hoofdbestuur heeft overwogen:

1) dat, geheel in het midden latende of het bestaan van ‘aardstralen’ als bewezen moet worden beschouwd, in elk geval voor de invloed er van op het verloop of ontstaan van ziekten geen steekhoudende bewijzen zijn aangevoerd (zie Ned. Tijdsch. v. Geneesk., 1939, I, blz. 52).

‘O, niet?’ aldus de burgemeester van Zandvoort. En de duizenden goede resultaten dan? Wat is in de ogen van het Hoofdbestuur een zgn. ‘wetenschappelijk bewijs’?’;

2) dat het middel, dat door de heer MIEREMET ter afwending van deze invloeden wordt aangewend: een instrument (een kistje), waarvan de samenstelling geheim wordt gehouden en dus niet openlijk kan worden bediscussieerd, en dat tegen hoge prijs wordt verkocht, het typische karakter draagt van kwakzalverij.

‘Ieder kan,’ aldus werpt Mr VAN FENEMA tegen, ‘dit kistje open maken. Van een geheim is dus geen sprake. En de prijs wordt door vele factoren bepaald, waarvan het Hoofdbestuur niet op de hoogte is. En mocht iemand door zulk een ‘kistje’ van een jarenlang kwellende kwaal afkomen, dan is het zeker niet te duur.’

3) dat tegen dit middel reeds eerder is gewaarschuwd in het Maandblad van de Vereniging tot Bestrijding van Kwakzalverij, 59e jaargang, No. 11, November 1939 en meer recentelijk: 63e jaargang, No. 4, October 1948.

‘Waarom,’ aldus de burgemeester, ‘als het hier kwakzalverij betreft, die reeds in 1939 werd gesignaleerd, wordt de heer Mieremet dan niet ter zake vervolgd? Bovendien sticht het middel geen enkel aantoonbaar kwaad.’

Op grond van deze overwegingen is het Hoofdbestuur van oordeel, dat:

a) het afkeuring verdient, dat door een Overheidsinstantie een dergelijk onderzoek op deze kritiekloze wijze wordt ingesteld;

‘Het is geenszins kritiekloos,’ aldus de burgemeester. ‘Integendeel. Ik heb mijn actie in Zandvoort mede bedoeld juist als een stimulans om verdere officiële actie uit te lokken! Maar deze officiële critische actie en een officieel critisch onderzoek schijnen juist op de lange baan te raken.’

b) het niet verantwoord zou zijn, voor een dergelijk onderzoek gelden op de begroting toe te staan;

‘Dit,’ verklaart de burgemeester, ‘ligt pertinent buiten de beoordeling der Maatschappij voor Geneeskunst. Dit is iets, wat de Heren medici totaal niet aangaat. Het is zeker in hoge mate onbehoorlijk, dat zij zich rechtstreeks tot Gedeputeerde Staten wenden, met passering van mij. Bovendien en ten slotte werden voor dit onderzoek geen gelden op de Zandvoortse begroting uitgetrokken.’

c) er ernstig gevaar dreigt, dat, door op deze wijze misstanden op het gebied der volksgezondheid zogenaamd te bestrijden, het aanwenden van verantwoorde middelen ter vaststelling van eventuele misstanden, resp. hun bestrijding, achterwege wordt gelaten;

‘Ik ontken dit volkomen,’ zegt de burgemeester. ‘De commissie creëert hier een volkomen illusoir bezwaar en ik heb protest aan te tekenen tegen het gebruik van bet woord ‘zogenaamd’ in deze alinea. Min mening is nog steeds, dat in de tien jaren, dat men actief met de preventie van door aardstraling gestimuleerde ziekten bezig is, de resultaten uitsluitend gunstig kunnen worden genoemd.’

d) een dergelijk optreden een slecht voorbeeld oplevert en voor de bevolking uit een oogpunt van volksgezondheid in het algemeen en geestelijke volksgezondheid in het bijzonder, tot zeer ongewenste gevolgen kan leiden.

‘Integendeel,’ aldus de burgemeester. ‘Er zijn — ik herhaal het — uitsluitend gunstige gevolgen uit voortgevloeid.’

Om deze redenen verzoekt het Hoofdbestuur U, Uwe aandacht te willen schenken aan deze zaak en zo mogelijk maatregelen te willen nemen om voortzetting of herhaling van dergelijke handelingen te voorkomen.

w.g. F. WIBAUT, Secr.-Penningm.

Ik zou hier gaarne nog een commentaar van mijzelve aan toe willen voegen. Het zou op mij, als niet onredelijk dom mens, aanmerkelijk meer indruk maken, als de Maatschappij t.b.v. de Geneeskunst, instede van een dergelijk pompeus en tendentieus schrijven op te stellen, een even overweldigend materiaal van feiten tégen de stelling-Mieremet kon aandragen als de heer Mieremet in vijftien jaar heeft verzameld vóór zijn these.

Als de Maatschappij t.b.v. de Geneeskunst werkelijk zulk een warm hart voelt kloppen voor de haar zo dierbare volksgezondheid, daag ik haar uit om voor een onpartijdige Commissie één duizend gevallen van huizen, waarin een ‘aardstraal’ onderzoek werd verricht en een ‘kistje’ geplaatst, te onderzoeken. Deze duizend gevallen kunnen willekeurig worden gekozen uit de totale lijst van 16000 huizen in Nederland waarin een onderzoek werd verricht. Maar de Maatschappij tot Bevordering der Geneeskunst gaat daar zeker niet op in. Omdat te vele artsen weten, dat de theorie der ziekte-stimulerende invloed dezer ‘aardstralen’ geen onzin is!

Ik durf te beweren dat de Maatschappij voor Geneeskunst dit ook zo niet weet, dan toch zeker vermoedt. En dan: de Maatschappij beroept zich, in welhaast griezelige zelfbewondering, voor autorisatie van haar beweringen in alinea’s (1) en (3) van het bovenaangehaald schrijven, op geschriften van haarzelve!

Doch in het jaar 1948 vergaderde ook de Organisatiecommissie Gezondheidstechniek, TNO, voor het eerst op 18 Juni, in het restaurant Den Hout, te Den Haag. De coördinator der Commissie was de bekende architect, de heer Basart. Deze Commissie was o.a. belast met het onderzoek naar de waarheid inzake het ‘aardstraalprobleem’.

Vast staat, dat de heer Mieremet zich van stonde af aan beschikbaar stelde voor alle door de Commissie te wensen proefnemingen. De resultaten van de proefneming te Spaarndam werden aan de Commissie overgelegd.

Wij schrijven thans September 1950.

Vóór mij ligt het getypte afschrift van het verslag van een bespreking op Vrijdag, 18 Maart 1949 op het Bureau voor Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek (TNO) gehouden inzake Electro-osmotische ontvochting en bodemstraling.

Aanwezig waren:

Prof. W.F.J.M. KRUL, voorzitter O.C.G.-T.N.O.

A.H.M. BASART, architect in algemene dienst bij de O.C.G-T.N.O.

Ir IJ. BOXMA, physisch laboratorium der R.V.O.-T.N.O. te ’s-Gravenhage.

Ir J. VAN DEN EIJK onderzoeker bij de O.C.G.-T.N.O.

Ir E.C.W.A. GEUZE, Laboratorium voor Grondmechanica te Delft.

Dr A.P.N. DE GROOT, geneeskundige hoofdinspectie te Haarlem.

Ir P. DE GRUYTER Hoogheemraadschap Rijnland te Leiden.

Mevr. A. HEUSDENS-WIERSUM, arts te Spaarndam.

C.H.W. HEUSDENS, arts te Spaarndam.

Drs G.F. MAKKINK, Centraal Instituut voor Landbouwonderzoek te Wageningen.

J.G. MIEREMET, wichelroedeloper te Wassenaar.

Ir J.L. VAN SOEST directeur physisch laboratorium der R.V.O.-T.N.O. te ’s-Gravenhage.

Dr J. VELDKAMP, K.N.M.I. te De Bilt.

Prof. A. DE WAART, Instituut voor Praeventieve Geneeskunde te Leiden.

Ir H. DE ZEEUW, T.P.D.-T.N.O. en T.H. te Delft.

Ir D. VAN ZUILEN, ingenieur in algemene dienst bij de O.C.G.-T.N.O.

F.C. VAN HECK, waarnemend secretaris van de O.C.G-T.N.O.

Afwezig was:

Ir J.M. PFAUTH, C.I.M.O. te Delft.

De voorzitter, Prof. KRUL, heet de aanwezigen om 2.40 uur welkom en zet de bedoeling van deze bijeenkomst uiteen. (Ik verkort, doch zonder het geciteerde naar geest of letter te wijzigen, v.d.H.)

....Met het vraagstuk van de wichelroede en de bodemstraling is het echter anders gesteld. Het bestaan van ‘aardstralen’ wordt algemeen aanvaard. De bewering echter, dat deze stralen de gezondheid van mensen, dieren of planten kunnen beïnvloeden en zij met bepaalde apparaten ‘afgeschermd’ kunnen worden, is een veelomstreden stelling en heeft, vooral de laatste tijd, veel pennen in beweging gezet. Voorzichtigheid is daarom geboden....

Men zou menen, dat juist het bestaan van een brandende controverse een prikkel zou zijn om een gefundeerd onderzoek in te stellen. Niet aldus de Organisatie-Commissie Gezondheidstechniek, TNO. ‘Omdat het een veelomstreden stelling is,’ volgens het verslag, ‘die veel pennen in beweging heeft gezet, is voorzichtigheid geboden.’ — Een alinea verder lezen wij:

Het voornemen, de verschillende bij dit vraagstuk geïnteresseerden bijeen te roepen, werd doorkruist door een bericht in de pers omtrent een door de Koninklijke Akademie van Wetenschappen te verrichten onderzoek naar deze vraagstukken. Uit een onderhoud met Prof. Dr J. CLAY van het natuurkundig laboratorium van de Amsterdamse Universiteit bleek, dat de Akademie aan de Regering voorgesteld heeft, een onpartijdig onderzoek te doen instellen, met de voorbereiding waarvan Prof. CLAY zich belast heeft. De leiding van dit onderzoek zou gaan berusten bij een physicus, die niet onsympathiek staat tegenover het wichelroede- en bodemstralingsvraagstuk en zelf roedegevoelig is.

[Ik heb altijd de indruk gehad, dat de wetenschapsmens — in de Engelse betekenis van ‘scientist’ — zijn persoonlijke sym- of anthipathieën, waar het een wetenschappelijk probleem betreft, geheel terzijde zet. Als het in de Nederlandse wetenschap mogelijk is — hetgeen bovenstaande woorden van de voorzitter min of meer impliceren — dat een wetenschappelijk onderzoek niet, of minder juist geleid wordt, afhankelijk van de persoonlijke sympathieën van de onderzoeker tegenover het vraagstuk, dan ziet het er triest voor de Nederlandse wetenschap uit. — v.d.H.]

Medewerking zou worden verleend door een physicus, die op de hoogte is van uiterst gevoelige electrische meetapparatuur; voorts een medicus en een bioloog. Op dit voorstel heeft de Regering nog niet geantwoord. De OCG wenst dit antwoord af te wachten alvorens zich officieel, als TNO-instantie, met deze vraagstukken te gaan bezighouden. Er bestaat echter geen bezwaar tegen, wanneer de aanwezigen, waarvan de meesten een wetenschappelijke instelling vertegenwoordigen, zich reeds nu uitspreken over de wenselijkheid van een systematisch en gecoördineerd onderzoek en daartoe een werkprogramma opstellen. De OCG zal de verdere besprekingen en eventuele onderzoekingen met belangstelling blijven volgen. Indien de Regering haar instemming met het voorstel van de Akademie betuigt, zou de OCG het werkprogramma aan de Centrale Organisatie TNO kunnen voorleggen en haar adviseren, gelden voor de onderzoekingen beschikbaar te stellen. Met Prof. CLAY werd reeds overeengekomen, dat in samenwerking met genoemde onderzoekers uitwisseling van gegevens enz. zal kunnen plaats vinden. Het werkprogramma zou naar spreker’s mening de volgende punten dienen te omvatten:

(a) De bewering, dat de gezondheid nadelig beïnvloed wordt door ‘bodemstraling’, dient op haar juistheid te worden onderzocht.

Dit onderzoek ziet men nu al jaren met belangstelling tegemoet.

(b) Aangezien de physische zijde van het probleem momenteel nog slechts door de wichelroedeverschijnselen kan worden benaderd, dienen wetenschappelijk verantwoorde, nauwgezette en herhaalde proefnemingen te worden gedaan.

(c) De zgn. ‘afscherming’ tegen bodemstraling moet aan een serieus onderzoek worden onderworpen.

Het komt de voorzitter gewenst voor, in de eerste plaats over het physische gedeelte van het werkprogramma van gedachten te wisselen. — Uit de uitvoerige discussie — zo luidt het verslag verder — over dit onderdeel zij het volgende gememoreerd:

Ir VAN SOEST: Deze heeft als physicus grote belangstelling voor het wichelroede- en bodemstralingsprobleem. Spreker erkent, verschijnselen te hebben waargenomen, die hij niet kan verklaren. Hij heeft zijn vroegere medewerker, de heer VAN DAVELAAR, met de wichelroede aan het werk gezien en — al waren de resultaten der experimenten niet altijd volkomen duidelijk — zo wil hij niet uitsluiten, dat er mogelijk een physische grond voor aanwezig is.

Met de wichelroede zou onder andere worden aangetoond, dat de stralingsbanen scherp begrensd zijn en volkomen verticaal lopen. Spreker staat hier sceptisch tegenover en zou de juistheid van deze bewering aan een nader onderzoek willen onderwerpen. De heer VAN SOEST vestigt er de nadruk op, dat de experimenten van de heer VAN DAVELAAR niet als officieel onderzoek van het physisch laboratorium beschouwd mogen worden. Het op zijn verzoek door genoemde heer verrichte literatuuronderzoek is uitsluitend bedoeld als basis voor eventueel verdere onderzoekingen. Het is spreker ten slotte bekend, dat de heer BASART nog andere experimenten met de heer VAN DAVELAAR verricht heeft, doch de resultaten daarvan zijn hem niet bekend.

[Ziezo. Nu zijn alle geiten en alle kolen gespaard. De heer Van Soest ziet geen kwaad, hoort geen kwaad en spreekt geen kwaad: er is geen enkele mogelijkheid uitgesloten; niets concreets ontdekt en bovenal: de heer Van Soest kan niets gebeuren. Laat de heer Basart het nu maar overnemen. — v.d.H.]

De heer BASART merkt op, dat — ten einde zich beter te kunnen oriënteren — het niet alleen nodig was, met verschillende personen van gedachten te wisselen, doch tevens en zoveel mogelijk met roede-gevoelige personen proeven te doen. De resultaten waren inderdaad niet altijd even bevredigend, doch brachten spreker telkenmale een stapje verder. Zij stemden in elk geval overeen met de in Zwitserland opgedane ervaringen, zoals bijv. het optreden van vermoeidheid bij de proefpersonen na tien à vijftien minuten.

[Het moet ons van het hart: hier schieten we toch ook niets mee op. — v.d.H.]

Op de vraag van Ir VAN SOEST, of de heer MIEREMET iets meer kan vertellen omtrent het streng verticale karakter van de straling, antwoordt deze....

[Volgens mij is alles wat de heer Mieremet zegt, juist datgene quod erat demonstrandum. De beweringen van de heer Mieremet worden in twijfel getrokken. Volkomen juist. Elke commissie en elke wetenschapsmens heeft het recht èn de plicht elke bewering van de heer Mieremet in twijfel te trekken. Maar wat duivel — dan zijn deze betwiste beweringen van de heer Mieremet verder taboe, bovendien behoren zij alreeds gedocumenteerd en gedétailleerd bekend te zijn. Als men halverwege een wetenschappelijk onderzoek nog moet gaan informeren waarnaar men precies een onderzoek instelt, maakt dat een merkwaardige indruk. Ik laat hier de ‘statement’ van de heer Mieremet weg; deze is in dit verband onbelangrijk.]

Dr VELDKAMP deelt hierna een en ander mede over zijn proeven in Spaarndam, welke echter door de aanwezigheid van electrische spoorbanen in de nabijheid weinig duidelijke resultaten opleverden.

[Ha! Nu worden de mannen van de wetenschap op Spaarndam losgelaten. Nu komen er wetenschappelijke resultaten!]

Ir GEUZE heeft in genoemde plaats in de zgn. gestoorde en niet gestoorde terreingedeelten om de drie à vier meter grond-sondes verricht, doch geen verschillen in de bodemgesteldheid geconstateerd. Ook Ir DE ZEEUW heeft in Spaarndam op zowel bestraalde als onbestraalde gronden metingen gedaan en wel met de GEIGER-MÜLLER-teller. De plaatselijke omstandigheden en de koppeling van de apparatuur aan het plaatselijk stroomnet (waarin fluctuaties optraden) bleken de metingen zeer nadelig te beïnvloeden. Het lijkt gewenst, de proefnemingen op daartoe beter geschikte plaatsen te herhalen.

[Voor een redelijk intelligent mens is dit verslag een der meest grimmig-humoristische documenten der laatste jaren. De kernvraag van het hele probleem is in rond Hollands immers deze: Is de heer Mieremet een handige zwendelaar, ja of neen? Sinds meer dan vijftien jaar beweert de heer Mieremet, dat er innig verband bestaat tussen ‘aardstralen’, het bestaan waarvan ‘algemeen wordt aanvaard’ (zie de voorzitter, Prof. Krul), en menselijke kwalen. De heer Mieremet beweert voorts, dat hij menselijke en dierlijke kwalen kan lenigen of opheffen door middel van een bij hem te kopen ‘afschermapparaat’. Als de heer Mieremet liegt, of zwendelt, verdient hij levenslange gevangenisstraf. Als de heer Mieremet liegt of zwendelt, behoort het voor een Commissie van wetenschapsmensen van reputatie een kleine kunst te zijn, dat aan te tonen. Ik wil, op mijn eentje, op mij nemen om binnen een jaar (gegeven een jaar tijd en de medewerking van de heer Mieremet, welke de Commissie ook volledig heeft) de principiële waarheid of leugen van Mieremet’s stellingen zo afdoende aan te tonen, dat geen Commissie ter wereld, met of zonder Geiger-Müller-tellers er een gat in kan krijgen. Of er grond-sondes gedaan worden, die hier leem, vijf meter verder fossiele Orang Oetans en aan de rand van het veld Romeins metselwerk opleveren, brengt ons geen stap dichter bij de beantwoording van de vraag: Is de heer Mieremet te goeder trouw en is, wat hij beweert, in principe wáár?]

Prof. DE WAART acht deze problemen ongelooflijk ingewikkeld. Spreker staat zeer sceptisch tegenover de experimenten van wichelroedelopers. Naar zijn mening zouden deze personen, ten einde over objectieve gegevens te kunnen beschikken, moeten worden uitgeschakeld en zouden apparaten voor hen in de plaats dienen te komen. Ten einde met enige zekerheid over de waarde van een experiment te kunnen beslissen, zou een uitgebreid statistisch onderzoek moeten worden verricht. Spreker vraagt zich af of, waar zich zoveel andere en naar zijn mening belangrijker problemen voor de volksgezondheid voordoen, het wel verantwoord is, tijd en geld aan het nog zo vage en uiterst moeilijk te benaderen probleem van de bodemstraling te besteden. Prof. DE WAART zal dan ook, vooral door gebrek aan tijd, niet aan de oplossing van deze vraagstukken kunnen medewerken en is hoogstens bereid de proeven van Dr TROMP met een cardiograaf te herhalen, met medewerking van een physicus, om daardoor de door hem in twijfel getrokken conclusies van Dr TROMP te kunnen toetsen.

[Over een jaar trekt wel een derde professor zowel de conclusies van Dr Tromp áls die van Prof. de Waart in twijfel en dan kunnen we weer van voren af aan beginnen. — v.d.H.]

De VOORZITTER stelt thans voor, over de medische zijde van het wichelroedeprobleem enz. van gedachten te wisselen.

Dr HEUSDENS brengt verslag uit over de opmetingen, welke de heer MIEREMET in Spaarndam heeft gedaan en de opvallende resultaten, die in samenwerking met Ir DE GRUYTER door het opstellen van afschermapparaten geconstateerd werden. Ook over dierproeven deelt spreker enkele frappante resultaten mede.

Dr HEUSDENS vat zijn standpunt als volgt samen: ‘Als medicus heb ik er belang bij, of wij hier al dan niet met ‘zwendel’ te maken hebben. Deze zwendel dient, in het bevestigende geval, liever vandaag dan morgen uit de wereld te worden geholpen.’

Prof. DE WAART trekt de mededelingen van Dr HEUSDENS niet in twijfel, doch zou de factor ‘toeval’ niet willen uitschakelen. Met enkele voorbeelden licht spreker toe, welk een rol toevallige omstandigheden bij het stellen van een bepaalde diagnose kunnen spelen. Voorts vraagt Prof. DE WAART zich af, of het eigenlijk wel verantwoord is, de zgn. aardstralen af te schermen. Is de veronderstelling gewaagd, dat het wellicht nadelig voor de gezondheid is de aardstraling door afscherming op te heffen?

[Een merkwaardige argumentatie. Ik meende, dat nog moest vastgesteld worden, of er eigenlijk wel afscherming mogelijk was. Deze argumentatie wekt (gezien Prof. de Waart’s vorige woorden), en mogelijk ten onrechte, de indruk als achtte Prof. de Waart de gezondheid-schadende werking der bodemstralen zowel als hun afscherming alreeds een reële feitelijkheid.]

Mevr. HEUSDENS merkt op, dat uit de veronderstelling van Prof. DE WAART zou volgen, dat het verblijf buiten de aardstralen nadelig zou zijn, hetgeen toch moeilijk is vol te houden.

De heer MIEREMET kan uit de vele in zijn praktijk opgedane ervaringen geen andere conclusie trekken, dan dat afscherming de nadelige invloed van aardstralen opheft, althans vermindert. [Verdere verklaring hier weggelaten.]

Ir VAN SOEST stelt de vraag of de banen steeds op hun plaats blijven.

De heer MIEREMET antwoordt, dat vooral na de oorlog bepaalde verschuivingen zijn geconstateerd.

De VOORZITTER stelt nog de vraag of het opsporen van water ook aanwijzing voor de aanwezigheid van aardstraalbanen oplevert.

De heer MIEREMET antwoordt hierop, dat de waterzoekers inderdaad deze aanwijzingen opvangen. Aangezien zij echter uitsluitend in het vrije veld werken en nimmer huizen binnengaan, ontgaat hun het verband tussen aardstralen en gezondheid.

De voorzitter merkt op, dat de door de heren HEUSDENS en MIEREMET gegeven voorbeelden zeer interessant zijn, doch met vele andere zouden moeten worden uitgebreid, willen wij ons een gefundeerd oordeel kunnen veroorloven. Spreker vraagt of dit materiaal niet van medische zijde geleverd kan worden, b.v. door de Dienst van de Volksgezondheid.

[Men krijgt vaaglijk de indruk, dat het ‘bodemstralingsprobleem’ niet ongelijk is aan de bekende Amerikaanse hot potato, die de een haastig aan de ander doorgeeft.]

Dr DE GROOT acht het praematuur nu reeds zijn Dienst in te schakelen. Hij staat zeer sceptisch tegenover bepaalde diagnoses en de in ‘overlijdensbriefjes’ aangegeven doodsoorzaken. Het is in het algemeen zeer moeilijk een bepaalde ziekte of de gevoeligheid daarvoor te onderkennen. Spreker beveelt daarom aan, eerst de physische zijde van deze vraagstukken te doen onderzoeken.

[Natuurlijk. Vanzelfsprekend. Maar: als de heer Mieremet zou zwendelen, d.w.z. als zijn ‘afschermkistjes’ min of meer waardeloos zijn, is hij — zo niet strafbaar wegens het onbevoegd uitoefenen der geneeskunst (hetgeen een mogelijk betwistbaar juridisch punt is) — zeker strafbaar op het punt oplichting: ‘Hij, die door een samenweefsel van verdichtselen.... een ander beweegt tot het afgeven van geld of goed....’ Het is niet ondenkbaar, dat, in dit tempo en deze stijl voortgaande, een of meer willekeurige Commissies over twintig jaar nog bezig zijn, de ‘physische zijde’ van deze vraagstukken te onderzoeken. Dat wil zeggen: uitvissen wat nu precies die bodemstralen zijn.

Intussen kan de heer Mieremet tienduizenden kistjes leveren en verkopen. Dit zou een regelrechte kwetsing van het ingeboren menselijk gevoel voor recht en orde betekenen, als de heer Mieremet niet bona fide zou zijn. Maar er is een veel belangrijker kant aan de zaak: of nu aardstralen al dan niet magnetisch, gereflecteerd-kosmisch, potentiaal-gedifferentieerd dan wel magma-radiërend ontstaan (een vraag, die mogelijk over één, mogelijk over honderd jaar wordt beslist) is irrelevant. Deze vraag: Wat zijn precies die aardstralen? heeft geen enkele invloed op de uitkomst van de vraag: ‘Bestaat er correlatie tussen bodemstraling en de activering van kwalen bij levende organismen?’

Met andere en rond Hollandse woorden:

Wat kan het mij en mijn buurman voor de duivel schelen wat een ‘aardstraal’ precies is, zolang als het blijkt, dat ik, door mijn bed te verplaatsen of een afschermapparaat neer te zetten, afgeholpen word van mijn rheumatiek, asthma, moeheid, hoofdpijn, migraine, of daardoor mogelijk zelfs bet krijgen van kanker vermijd?

Het volk heeft zijn artsen om over zijn gezondheid te waken en de volksgezondheid is slechts gebaat bij een snel en grondig onderzoek van de volgende vraag:

Als ik in een ‘aardstraalbaan’, door een wichelroedeloper geconstateerd en als ‘gevaarlijk’ verklaard, slaap, kan ik dan daardoor in mijn gezondheid worden geschaad of zijn al deze verhalen kletskoek?

Het merkwaardige is nu, dat als punt bij paal komt, zoals in de bespreking, waarvan ik de notulen weergaf, speciaal de medici zich van de medische zijde van de zaak afmaken. De medische wetenschap is er als de kippen bij om kwakzalvers en ‘wondergenezers’ bij de kraag te grijpen en voor de kadi te sleuren. Maar het geval der ‘aardstralen’ wordt als een sissende bom haastig teruggegeven aan de physici. Het verslag vervolgt:]

De VOORZITTER merkt op dat, indien bodemstraling inderdaad een gevaar voor de volksgezondheid blijkt op te leveren, het onjuist zou zijn, eerst het physische probleem tot klaarheid te brengen en de medische kant van het vraagstuk zijn beloop te laten. Ook de Zwitsers, die nog niet met de physische vraagstukken gereed zijn, werken steeds verder aan de gezondheidstechnische zijde.

De heer BASART wijst er op, dat de Zwitsers, die dezelfde huisonderzoekingen als in ons land verrichten en met volkomen gelijkluidende resultaten, tevens de methode van streekonderzoek toepassen. Daarbij is reeds gebleken, dat in streken met grote stralingsdichtheid het hoogste percentage kankergevallen werd geconstateerd en zo ook omgekeerd. Voorts deden de Zwitsers onderzoekingen op het gebied van materiaal-straling en plaatselijke afscherming door middel van bepaalde materialen. Op dit terrein hebben wij hier te lande nog geen ervaring.

Ir VAN DEN EIJK is van mening, dat het niet mogelijk is, het physische van het medische probleem te scheiden en acht het niet uitgesloten, dat er een samenhang tussen beide vraagstukken bestaat.

[Sic! Of er al dan niet in het zonnespectrum ultraviolette stralen voorkomen, is een physisch probleem. Of de zonnestralen al dan niet oorzaak zijn, dat de menselijke huid bij blootstelling eraan bruin wordt, is een medisch probleem. Het is niet uitgesloten, dat er een samenhang.....]

Mevr. HEUSDENS beveelt overleg aan met het Rheumatologisch Bureau in Haarlem ten einde na te gaan of er statistisch een correlatie geconstateerd kan worden tussen rheuma en bestraalde huizen.

De voorzitter maakt uit de gedachtenwisseling op, dat er van zowel physische als medische zijde grote belangstelling voor het wichelroedevraagstuk bestaat. De gezondheidskant schijnt echter moeilijker te benaderen te zijn dan de physische zijde van dit probleem.

[Vijftien jaar lang is ‘dit probleem’ bijna uitsluitend en op grote schaal ‘van de medische kant’ benaderd. Maar het is mogelijk, dat de voorzitter, met subtiel sarcasme, bedoelt, dat het lastiger is, de medische heren het probleem te doen benaderen dan de physische heren.]

Ir VAN SOEST stelt voor in de eerste plaats een onderzoek in te stellen naar de begrenzing en het beweerde verticale karakter der stralingsbanen. Enkele physici zouden in een voorbespreking de richtlijnen voor dit onderzoek moeten opstellen. Sommige aanwezigen achten het ongewenst, daarbij reeds een wichelroedeloper aanwezig te doen zijn.

[Dit vooronderstelt, lijkt me, dat deze aanwezigen beschikken over apparatuur, welke de loop der aardstralen registreert. Ik kan mij niet goed voorstellen, hoe men zonder een roedeloper een onderzoek naar de begrenzing en richting van stralen wil instellen, zolang men slechts door middel van een roedeloper de aanwezigheid van deze stralen kan vaststellen.]

Prof. DE WAART is evenwel van mening, dat de roedeloper direct moet worden ingeschakeld, aangezien een goede teamgeest en een sfeer van onderling vertrouwen bij voorbaat gewaarborgd moeten zijn.

De heer MIEREMET juicht het toe, wanneer de physici een onderzoekprogramma opstellen om de wichelroede-experimenten critisch te bezien. Hij zou het echter betreuren, wanneer de loper niet van meet af aan zijn adviezen kan verstrekken. Naar zijn mening hebben de physici geen verstand van wichelroedelopen. [De rest laat ik weg. v.d.H.]

Besloten wordt, dat enkele physici zich eerst zullen beraden over de physische kanten van de besproken vraagstukken. Het resultaat zou dan in een nieuwe bijeenkomst, waartoe alle heden aanwezige personen zullen worden uitgenodigd, besproken kunnen worden. Mogelijk is tegen die tijd de beslissing der Regering op het voorstel van de Koninklijke Akademie van Wetenschappen bekend en kan de OCG zich over de verder te nemen stappen uitspreken.

Om 5.40 uur n.m. sluit de voorzitter met een woord van dank voor de betoonde belangstelling de bijeenkomst.

De theoretici van de wetenschap (vooral der medische tak) krakelen over het probleem der ‘aardstralen’, doch brengen de oplossing der urgente vragen (in Nederland althans) geen stap verder. Intussen gaat de — wij mogen wel zeggen: faam — der schadelijkheid van ‘aardstralen’ en van de afscherming ertegen van mond tot mond. De gunstige practische ervaring van een deel der bevolking is thans geculmineerd in het feit, dat de heer MIEREMET afschermapparaten plaatste in tal van officiële of semi-officiële gebouwen, waaronder b.v. het Departement van Justitie, het Departement van Economische Zaken, het gebouw Petrolea in Den Haag, het hoofdkantoor van „Succes” in Den Haag, het Scheepvaarthuis te Amsterdam, het Concertgebouw te Amsterdam, de Staalfabrieken „De Maas” in Maastricht, ettelijke kloosters en kerken en o.a. de gevangenis te Haarlem. Honderden grote gebouwen werden op deze wijze tegen de schadelijke invloed van aardstraling beveiligd, en men kan toch bezwaarlijk volhouden dat de leidende figuren die in al deze gevallen opdracht tot afscherming gaven, goedgelovige en suggestibele dwazen zijn!

Als de zaken op deze voet voortgaan, is het gans niet ondenkbaar, dat b.v. in 1963 negen-tiende van de rheumatiekgevallen in Nederland zal zijn verdwenen... dank zij het gezond verstand van Nederlandse onderdanen die zich refereren aan de waarnemingen van hun ogen en oren... de medische commissies zullen dan mogelijk de bestudering van het probleem ‘in overweging houden’.

Er past voor dit rapport toch eigenlijk maar één sluitrede:

‘Toen Pythagoras zijn groot theorema ontdekt had, bracht hij aan de goden een offer van een honderdtal ossen. Sedert die tijd sidderen alle ossen, zodra er iets nieuws aan het licht komt’.